Dagbani Wikipedia dagwiki https://dag.wikipedia.org/wiki/Sol%C9%94%C9%A3u MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Miidiya Diŋ'gahim Yɛltɔɣa Ŋun su Ŋun su yɛltɔɣa Wikipedia Wikipedia yɛltɔɣa Lahabali kɔligu Lahabali kɔligu yɛltɔɣa MiidiyaWiki MiidiyaWiki yɛltɔɣa Tɛmplet Tɛmplet yɛltɔɣa Sɔŋsim Sɔŋsim yɛltɔɣa Pubu Pubu yɛltɔɣa Salima Salima yɛltɔɣa MOS MOS yɛltɔɣa TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Aliu Mahama 0 1369 142623 114432 2026-07-08T04:45:01Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142623 wikitext text/x-wiki {{bio}} {{E-Class}} <!--{{Infobox ninsala |honorific prefix=Alhaji |name=Aliu Mahama |nationality=Ghana |birth_place=Tamale |birth_date=3 March 1946 |pronunciation= |citizenship= |occupation=Siyaasalana |alma mater= |employer=University of Ghana |ethnicity=Dagbana |religion=Musulinsi |education=Kwame Nkrumah University of Science and Technology |party=Wɔbgu<br/>NPP |known for=Ghana Zuɣulaanpaa (Vice president) |predecessor= |successor=John Dramani Mahama |image=Alhaji Aliu Mahama.jpg|death_date=14 November 2012}}--> '''Alhaji Aliu Mahama''' daa nyɛla [[Ghana]] enjiniiya ni [[siyaasa]] nira ŋun daa nyɛ [[zuɣulan' paa]] nti [[John Kofi Agyekum Kufuor]] gominanti silimiin-goli January dabaa ayɔpɔin dali yuuni 2001 (7th January 2001) nti kpa silimiin-gɔli January dabaa ayɔpɔin dali yuuni 2009(7th January 2009). Wabigu paati din nyɛ [[New Patriotic Party]] la ka o daa be, ŋuna n-daa lahi nyɛ [[Ghana]] tuuli musulimi tiŋgbaŋ zuɣulan' paa.<ref>{{cite web|title=What you need to know about Farouk Aliu Mahama the right person for the Yendi job|language=English|publisher=Ghana/atinkaonline.com|accessdate=June 6, 2020|url=https://www.atinkaonline.com/fm/what-you-need-to-know-about-farouk-aliu-mahama-the-right-person-for-the-yendi-job/}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}https://www.atinkaonline.com/fm/what-you-need-to-know-about-farouk-aliu-mahama-the-right-person-for-the-yendi-job/{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":0" /> == Biɛhigu piligu mini shikuru baŋsim == Silimiin goli March dabaa ata dali yuuni 1946 (3rd March, 1946) ka bɛ daa dɔɣi [[Aliu Mahama]]. O daa chaŋla gominanti secondary school shɛli din be [[Tamali|Tamale]] la yuuni 1960 ti kpa yuuni 1967 n daa ti deei shɛhira gbaŋ din nyɛ 'O' level mini 'A' level. O daa tirisi la tooni n "daa lahi chaŋ karim zɔŋ karili shɛli din be [[Kumahi]] ka bɛ booni li [[Kwame Nkrumah University of Science and Technology]] la, o daa yina ni o shɛhira gbaŋ din nyɛ BSc miɛbu tabiibi(Building Technology) yuuni 1967 ti kpa yuuni 1971. Ali Mahama daa lahi nyɛla [[Ghana Institute of Management and Public Administration]] (GIMPA) la karimbi' kuro. Din yɛn kpaŋsi o walima mini toontali baŋsim zuɣu, o daa lahi deei shɛhira gbana ayi lala karim zɔŋ ŋɔ maa puuni din nyɛ Project Planning mini Management nti pahi Toon tali(Leadership). == Tuma == O daa pilla tuma tumbu [[Bolgatanga]] regional office din su state construction corporation n-nyɛ enjiniiya (Engineer) yuuni 1972 ti kpa yuuni 1975. Bɛ daa pahi o la kpamli ka o leibi Assistant Regional Manager ka bɛ daa tahi o [[Koforidua]] regional corporation office yuuni 1975 ti kpa yuuni 1976. O daa lahi nyɛla regional manager zaŋti Tudu yaɣili ŋɔ na Tamale din gbaai silimiin-gɔli June yuuni 1976 ti kpa silimiin-gɔli August yuuni 1982. Yuuni 1982 ka o daa kpa o maŋmaŋa tuma dini n daa nyɛ civil engineering mini mɛibu n tili yuli LIDRA Limited n daa leibi di kpema. O daa nyɛla Tudu yaɣili ŋɔ kontiraatanim laɣiŋgu daambolo yuuni 1996 hali ni silimiin-gɔli December 2000. == Tuma chɛbu == Mahama ni di tiŋgbaŋ zuɣulan pa' tali buyi zuɣu, o daa pahila ban kpaɣiri bo [[New Patriotic Party]] toondantali zuɣu n zanti yuuni 2008 piibu-piibu, amaa bɛ ni daa chaŋ yuuni 2007 congress, o daa bi di nasara dama o daa nyɛla kɔbiga puuni vaabu ayɔbu(6%) din yiɣisi kalinli kɔbigi ni pihinahi ni ayɔbu(146), ka o daa yi siyaayasa ni. == Kpibu == [[Ghana]] lahibali churi n daa wuligi o kum ŋuma ŋuma silimiin-gɔli November biɛɣ' piiya ni anahi dali yuuni 2012 Korle Bu Ashibiti titali ni, amaa ka o daŋ mini Ashibiti kpamba daa yina ti chihi lala yɛltɔɣili maa. Ka o daa bahi kpi lala Ashibiti titali maa ni silimiin-gɔli November biɛɣ' pia ni ayɔbu dali yuuni 2012 o yuun pihiyobu ni ayɔbu ni ka di nyɛla suhi mini gbali ni bɔɣu sababi. O kum nyaaŋa kaman chira anahi ka Ghana tiŋgbani zuɣulana [[Professor John Evans Fiifi Atta Mills]] gba kpi.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.modernghana.com/news/431171/1/aliu-mahama-was-ghanas-first-muslim-vice-president.html|title=Aliu Mahama Was Ghana's First Muslim Vice President|publisher=Modern Ghana|language=English|accessdate=19.11.2012}}</ref> == Kundivihira == [[Pubu:E-Class]] [[Pubu:Ghana siyaasanima]] [[Pubu:Ninsala ŋun lahi ka o nyɛvuli ni]] [[Pubu:Doo]] 0x8kwejmnznwytemp1xwq559ipefavt Yɛltɔɣaniɣima 0 7790 142723 141789 2026-07-08T10:29:37Z Fawuzan Abdul Somed 6463 Pahigu 142723 wikitext text/x-wiki == (b) Yɛltɔɣiniɣima din jɛndi Tibili == == Yɛltɔɣiniɣima    Yɛltɔɣiniɣima gbunni == == Tib’chɛɣu ...... Niri yı wumdi katın yɛltɔɣa == == Tib’ʒiɛhira ...... Niri yı bori niriba yɛltɔɣa wumbu pam. == == Ti’kpura ...... Niri yı bi wumda == == Tib’kpem ...... Niri yı bi yɛri wumda. == == Tipawumli lana ...... Bɛ yı yɛri nira sahakam ka o bi wumda. == == (c) Yɛltɔɣiniɣima din jɛndi Napɔŋ == == Yɛltɔɣiniɣima       Yɛltɔɣiniɣima gbunni == == Napɔŋ ka saafe ...... Niri yı chani pam. == == Baa napɔŋ ...... Niri yı chani pam. == == Napɔŋ timtimili ...... Doro ka di mɔri ti napɔŋ. == == Napɔŋ mana ...... Niri napɔŋ puuni zaa yi nori tiŋa. == == (d) Yɛltɔɣiniɣima din jɛndi Zuɣu == == Yɛltɔɣiniɣima     Yɛltɔɣiniɣima gbunni == == Kpaan’zuɣu ...... Niri yi bi ʒiri ʒili == == Zuɣu bi ŋmɛri chibira ...... O ka yɛdda. == == Zuɣu gbuliŋ ...... Niri yi ka saha. == == Baa zuɣu ...... Niri yi ka saha yɛla puuni. == == Zuru kpiɛŋ ...... Niri yi mali saha yɛla puuni. == == (e) Yɛltɔɣiniɣima din jɛndi Nina == == Yɛltɔɣiniɣima      Yɛltɔɣiniɣima gbunni == == Nin’pipili ...... Niri yi ka o ni bori shɛli. == == Nin’chini ...... Niri yi bi tiri jilima. == == Nin’kpali ...... Niri yi baŋdi o ni min’nya bin’shɛli ka di yuui. == == Nin’moo ...... Niri yi kpaŋdi o maŋa. == == Daanfaani<ref>https://www.myenglishpages.com/site_php_files/vocabulary-lesson-idioms.php</ref> == == Ya ka Yɛltɔɣiniɣima Yirina == === Kurumbuni === === Bachi kura === === Ŋmahinli === === Ŋaha === === Paŋbu === == Kundivihira == [[Pubu:Lahabaya zaa]] 6qdxtg7xmpekw4zy40wf0hfujhtcjtu 142724 142723 2026-07-08T10:38:47Z Fawuzan Abdul Somed 6463 Mali niŋ 142724 wikitext text/x-wiki == '''(b) Yɛltɔɣiniɣima din jɛndi Tibili''' == == Yɛltɔɣiniɣima    Yɛltɔɣiniɣima (1)gbunni Tib’chɛɣu ...... Niri yı wumdi katın yɛltɔɣa == == (2)Tib’ʒiɛhira ...... Niri yı bori niriba yɛltɔɣa wumbu pam. == == (3)Ti’kpura ...... Niri yı bi wumda == == (4)Tib’kpem ...... Niri yı bi yɛri wumda. == == (5)Tipawumli lana ...... Bɛ yı yɛri nira sahakam ka o bi wumda. == == '''(c) Yɛltɔɣiniɣima din jɛndi''' == '''Napɔŋ''' == Yɛltɔɣiniɣima       Yɛltɔɣiniɣima gbunni == == (1)Napɔŋ ka saafe ...... Niri yı chani pam. == == (2)Baa napɔŋ ...... Niri yı chani pam. == == (3)Napɔŋ timtimili ...... Doro ka di mɔri ti napɔŋ. == == (4)Napɔŋ mana ...... Niri napɔŋ puuni zaa yi nori tiŋa. == == '''(d) Yɛltɔɣiniɣima din jɛndi Zuɣu''' == == Yɛltɔɣiniɣima     Yɛltɔɣiniɣima gbunni == == (1)Kpaan’zuɣu ...... Niri yi bi ʒiri ʒili == == (2)Zuɣu bi ŋmɛri chibira ...... O ka yɛdda. == == (3)Zuɣu gbuliŋ ...... Niri yi ka saha. == == (4)Baa zuɣu ...... Niri yi ka saha yɛla puuni. == == (5)Zuru kpiɛŋ ...... Niri yi mali saha yɛla puuni. == == '''(e) Yɛltɔɣiniɣima din jɛndi Nina''' == == Yɛltɔɣiniɣima      Yɛltɔɣiniɣima gbunni == == (1)Nin’pipili ...... Niri yi ka o ni bori shɛli. == == (2)Nin’chini ...... Niri yi bi tiri jilima. == == (3)Nin’kpali ...... Niri yi baŋdi o ni min’nya bin’shɛli ka di yuui. == == (4)Nin’moo ...... Niri yi kpaŋdi o maŋa. == == Daanfaani<ref>https://www.myenglishpages.com/site_php_files/vocabulary-lesson-idioms.php</ref> == == Ya ka Yɛltɔɣiniɣima Yirina == === Kurumbuni === === Bachi kura === === Ŋmahinli === === Ŋaha === === Paŋbu === == Kundivihira == [[Pubu:Lahabaya zaa]] 5mfl6uc5w79e21u5nyh077yw66f3i5v Baɣimpiɔŋ 0 8619 142672 21575 2026-07-08T07:18:24Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142672 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Baɣimpiɔŋ''' (''Centropus senegalensis'')<ref>Naden, Tony. 2020. [https://www.webonary.org/dagbani/pictures-and-words/ Pictures and words] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210719221906/https://www.webonary.org/dagbani/pictures-and-words/ |date=2021-07-19 }}, ''Dagbani Dictionary''.</ref>Baɣimpiɔŋ nyɛla molɔɣuni binniɛmbila ŋun mali kpunkpama yiɣira. O lahi nyɛla ŋun lɔhiri wula ka sɔɣiri pam yihi zuɣu. Lala noongi ŋɔ malila kɔ ʒee ka o nyingoli zaŋ chaŋ o zuɣu polo lee sabigi. ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Nooŋa]] {{stub}} scbos69p5zo98mq3q8p2to5u739i428 Baa 0 8621 142648 120110 2026-07-08T06:40:29Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142648 wikitext text/x-wiki {{E-Class}} {{Databox}} '''Baa'''<ref>Naden, Tony. 2020. [https://www.webonary.org/dagbani/pictures-and-words/ Pictures and words] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210719221906/https://www.webonary.org/dagbani/pictures-and-words/ |date=2021-07-19 }}, ''Dagbani Dictionary''.</ref> nyɛla binkɔb' so mogɔriba ni tooi wubisiri bɛ dundona ni. Baa kumsi nyɛla wahibu. Baa lahi nyɛla binkɔb' so ŋun guuri pam ka gbahira mogɔriba ni tooi bɔri binkɔb' shɛbi nimdi, kamani soonsi, dayuri, ŋɔŋa kparibuhi n-ti pahi sashirisi zaa. Shɛba tooi lahi wumisiri baa ka di nyɛla yili bee binkɔbiri gulibu zuɣu<ref>{{Citation|title=Dog|date=2022-07-15|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Dog&oldid=1098440899|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-07-16}}</ref>. == Baa anfaani nima == # Baa nyɛla binkobigu ŋun guli yiya. # Baa nyɛla binkob'ga ŋun gbahiri nima n-tiri tohanima # Baa lan nyɛla pukpariba ni mali bikɔbi sɔ guuni bɛ pu zuri purini. # Baa nyela niriba ni diri bin shegu. ==Kundivihira== Baa nyela musulinnim ni be dira<references/> [[Pubu:Biŋkɔbigu]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:E-Class]] {{stub}} rh1v5k2dudaftiwmxdvpoxmmq185th9 Baandɔɣu 0 8634 142649 21920 2026-07-08T06:41:12Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142649 wikitext text/x-wiki <span style="background-color:fuchsia;">'''E-Class'''</span>[[Lahabali kɔligu:Symbol_e_class.svg|20px]] {{Databox}} '''Baandɔɣu'''<ref>Naden, Tony. 2020. [https://www.webonary.org/dagbani/pictures-and-words/ Pictures and words] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210719221906/https://www.webonary.org/dagbani/pictures-and-words/ |date=2021-07-19 }}, ''Dagbani Dictionary''.</ref> .Gala n-waɣiri baandɔɣu. Baandoɣu nyɛla binnɛŋ ŋun nyɛrita ka lahi nyɛ ŋI’m fuɣisiri o gbaŋ. O nahingbaŋ chaŋ ti ŋmani la yugu amaa ka lee pɔri gari yugu. Bihi tooi mali taaya tori kuri baandoɣu. Baandɔɣu tooi kperi ti mɔpila ni, dapahini, tiyɔri ni, ka lahi duri tihi. ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Binvuhirigu]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] {{stub}} jrvmon5tg69yaww1xwwbgqz6nemsbyv Bankani 0 8661 142665 33766 2026-07-08T07:04:27Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142665 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''Bankani'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Bimbilli]] {{stub}} c1qclxt2bun59q8hpk5eod38insmt3f Aleluyani 0 8686 142618 15349 2026-07-08T04:29:28Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142618 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Aleluuyani''' (''Assemblies of God'' church)<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== <references/> {{stub}} ovme0n9mbkcypm7i729ld2p7qvq0urf Baŋa 0 8688 142667 86924 2026-07-08T07:16:30Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142667 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Lahabali kɔligu:Red-headed_rock_agama_1.jpg|thumb|Baŋa (''[[:en:Agama agama|Agama agama]]'')]] '''Baŋa'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> nyɛla bin' niɛma ban nyɛriti bɛ puya zuɣu. Baŋa ŋmanila yuri. Ka lee pɔri ni yuɣu. == Baŋa ni waɣiri shɛm == Baŋa nyɛla bin' niɛma ban nyɛri gala waɣira. Baŋli yi yɛn nye gala o gbirila bɔɣili nyɛ gala ŋɔ pi. Gala ŋɔ yɛn pila tiŋ hali ti wɔɣi baŋ bihi == '''Baŋa pubu''' == Baŋa pula ʒia bu yi. Ti mali bandɔɣu ka che baŋ nyaŋ. == Baŋa biɛhigu shee == Baŋa nyɛla ban tooi zooi kom ni ka shɛli, tihi zuɣu, yiŋsi mopila ni, n ti pahi tuturini. == Kundivihira == {{reflist}} [[Pubu:Binvuhirigu]] {{stub}} q5iqdx7vsitg5maiz00la93rvxwzyxn Banchi 0 8694 142663 121120 2026-07-08T07:02:15Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142663 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Banchi''' ('''Katiŋguŋa''')<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> == '''Di daanfaani'''; == 1.be mali n-niŋ maani gaalii 2. Be mali di zim n mondi saɣim 3. Bɛ mali n-maani starch. == Kundivihira == <references/> [[Pubu:Bimbilli]] {{stub}} k7u7vfbqox820l0d0sn0ce92gzcwmjc Balimkpɛɣu 0 8697 142657 12521 2026-07-08T06:58:14Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142657 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Balimkpɛɣu'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Binneeŋa]] {{stub}} b8foq10dhi8i2ejaihhquh5g47nq3ng Bimpuli 0 8704 142678 12350 2026-07-08T07:57:35Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142678 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Bimpuli'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:WikiProject Medicine]] {{stub}} 7y0jvx0bbsf5v1okr18iw4q4wigvt37 Balaŋkɔn 0 8759 142654 12429 2026-07-08T06:57:03Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142654 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Balaŋkɔn'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Biɛɣu]] {{stub}} ika9nuk0xeakxulw4v416lbhewgon0m Binajaɣirigu 0 8772 142679 12522 2026-07-08T07:57:56Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142679 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Binajaɣirigu'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Binneeŋa]] {{stub}} mdna7v84vec628lzspq9ascinwzpn14 Aligbe 0 8781 142620 59603 2026-07-08T04:41:13Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142620 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''Aligbe''' (''Ewe'')<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> [[File:Gbe_languages-es.png|thumb|upright=1.5|left|{{legend|#ffff00|Aligbe}}]] ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Balli]] {{stub}} goug1cnfgj4k284atzepbpaa6wrlc9g Binneeŋa 0 8802 142682 131648 2026-07-08T07:59:23Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142682 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} {{Reflist}} '''Binniɛma''' ("insects")<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref><ref>Blench, Roger. 2012. ''[http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Animals/General/Dagbani%20living%20things.pdf Aardvarks go shopping: Dagbamba concepts of living things] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210722094619/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Animals/General/Dagbani%20living%20things.pdf |date=2021-07-22 }}''. Cambridge: Kay Williamson Educational Foundation.</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Binneeŋa|Binneeŋa]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] {{stub}} 8ycft77azh38igrd6oiholripnml9yn Banandɔɣu 0 8812 142662 12587 2026-07-08T07:01:54Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142662 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Banandɔɣu'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Binneeŋa]] {{stub}} am2bstpgnieah0bnao3jb6jl88d4h0x Antirinya 0 8813 142634 40991 2026-07-08T05:35:54Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142634 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''An-tirinya'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> Atirinya nyɛla tia din yi tiŋ yuli booni Brazil na. Tia ŋɔ nyɛla din be ti gban sabili tiŋsi (Africa) ŋɔ gba. Di nyɛla tia di wɔnda  ka lee nyɛ bindirigu. Ti ninsalinima tɔi mali di wɔla ŋɔ n-maani tima. Atirinya tima ŋɔ nyɛla din tɔɔ tibiri suhuni dɔro,puni dɔro, binnyɔri ti tabili ningbun gbaŋ zuɣu dɔriti ni dɔri shaŋa din pahipahi. ==Kundivihira== {{Reflist}} [[Pubu:Tia]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] 1lc3nveujonnn768tcpt3qms8qlejed Bambua 0 8824 142661 12599 2026-07-08T07:00:05Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142661 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Bambua'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Biŋkɔbigu]] {{stub}} ca3bnpttf2qxtgj2hwg1jkdj6txvm54 Aduwa 0 8831 142602 128447 2026-07-08T03:36:44Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142602 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''Aduwa'''<ref>Naden, Tony. 2014 .[https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> (pigen pee) nyɛla bindiri' shɛli [[Dagbamba]] ni tooi zooi ka bɛ dira.<ref>{{Citation|title=Cowpea|date=2021-11-15|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cowpea&oldid=1055288825|work=Wikipedia|language=en|access-date=2021-11-21}}</ref> Aduwa dirimi ni gaali, manʒa bee kpaʒiɛɣu, alibalisa, kpakahili n ti pahi naanzuwa. Lala bindirigu ŋɔ tooi zooya ka di niŋdila tudu yaɣili (Northern Ghana). Yuuni pulini pukpariba tooi zooya ka bi kɔri lura pam zaŋ jendi lala bin dirigu ŋɔ polo, ka di bi yi shɛli pahila monyɔri bɛɣu (bush burning) ti puri ŋɔ ni. Aduwa lahi nyɛla bindiri shɛli din mali anfaani zaɣ'gbaliŋ n zaŋ ti pukpariba, dibahi bahindi biyi kɔhi puzuri ŋɔ, bi lahi tooi zaŋdi adupaɣri ŋɔ tiri bi binkɔbiri kabi ŋubiri. Didaanfani; 1. Be mali leeri bindirigu. 2. Be mali di poɣiri maa tiri binkɔbiri. == Di Kobu == Aduwa kobu nyɛla ŋan yoli Ghana tudu yaɣili. Zuliya shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ kpaŋsiri di kobu pam. Di zooya pam ka pukpariba biriti li niŋdi vuɣu zuɣuri ni bee nakpa'tarisi. Yuuni puuni yim ka bɛ kori aduwa ka di maali yuun'muni maa zaa n-niŋda. == Aduwa Duɣibu == Bɛ yi yan duɣi aduwa di yan niŋla buɣim n niŋ daaŋa ni ka yili Aduwa maa, kom ka bɛ mali yiini li pɔi ka nan zaŋ niŋ duɣuni n zaŋ tam.Ayi tamli n-naai di kom maa yi ti kpeera ayan niŋla yalim,gabo kanwa n niŋ.di bebu to pam. ==Kundivihira== {{Reflist}} {{Stubs}} [[Pubu:Bimbilli]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Bindirigu]] [[Pubu:Dagbaŋ bindira]] sqeq8abwin50ogobnhpummlvmu0urit Abe tia 0 8832 142596 141815 2026-07-08T03:09:37Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142596 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} [[File:Elaeis guineensis MHNT.BOT.2018.28.2.jpg|thumb|''Elaeis guineensis'']] '''Abe tia'''<ref>Naden, Tony. 2014 .[https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> / '''Bakpa''' / '''Kpaakpa'''<ref name="Blench">{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== {{Reflist}} [[Pubu:Tia]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:E-Class]] {{stub}} 1yqv6jnclo29fa9q60oh1k21l1b2fw8 Alafiɛ 0 8833 142613 104415 2026-07-08T04:22:47Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142613 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''Alafiɛ''' / '''Alaafee'''<ref>Naden, Tony. 2014 .[https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref><ref>{{Cite web|title=Definition of pineapple {{!}} Dictionary.com|url=https://www.dictionary.com/browse/pineapple|access-date=2021-10-07|website=www.dictionary.com|language=en}}</ref> nyɛla binwalli din mali [[kom]] pam ka lahi dira. [[Vihigu]] puuni wuhiya ni [[alaafee]] tooi zooya ka di bela [[Amarika]] wuliŋ'puhili polo. Di mali la "vitamin C", ka di viɛli n ti salo alaafee pam. Alaafiɛ walli mali la gohi di ningbungbaŋ zuɣu ka lahi mali va'kaɣila di nyoli ni. == Alafiɛ anfaani nima. == # Di nyɛla binwoli shɛli din tibiri ʒiduli<ref>{{Cite web|date=2021-01-20|title=26 Benefits of Pineapple For Health, Skin and Hair|url=https://pharmeasy.in/blog/26-benefits-of-pineapple-for-health-skin-and-hair/|access-date=2021-11-18|website=PharmEasy Blog|language=en-US|archive-date=2023-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215221725/https://pharmeasy.in/blog/26-benefits-of-pineapple-for-health-skin-and-hair/|url-status=dead}}</ref>. # Di nyɛla din pahiri ti kɔba ni alaafee bee n kpaŋsiri ti kɔba ni # Di nyɛla din kuri puuni yuma #Di nyɛla din tibiri fiɛwfiɛw<ref name="pharmeasy.in">{{Cite web|date=2021-01-20|title=26 Benefits of Pineapple For Health, Skin and Hair|url=https://pharmeasy.in/blog/26-benefits-of-pineapple-for-health-skin-and-hair/|access-date=2021-11-21|website=PharmEasy Blog|language=en-US|archive-date=2023-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215221725/https://pharmeasy.in/blog/26-benefits-of-pineapple-for-health-skin-and-hair/|url-status=dead}}</ref> #Di lahi kpaŋsiri ni yina kpɛŋ #Di sɔŋdimi ka ti ni diri bindira shɛŋa zaa wurim ti pulini #Alafiɛ sɔŋsiri ka ti nina ne viɛn'yɛliŋga #Di nyɛla din pahiri ninsala ningbuna ni yaa<ref name="pharmeasy.in"/> #Alafiɛ sɔŋsiri m m-polisiri ninsala ningbuna '''Alaafee ŋɔ'''<ref name="Morton 1987">{{cite web |url=http://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/pineapple.html |last=Morton |first=Julia F |title=Pineapple, Ananas comosus |year=1987 |access-date=22 April 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dictionary.reference.com/browse/pineapple |title=Pineapple Definition &#124; Definition of Pineapple at Dictionary.com |publisher=Dictionary.reference.com |access-date=6 December 2009}}</ref> ('''''Ananas comosus''''') nyɛla [[Tropical vegetation|tropical plant]] shɛli din dira; di ni nyɛ binwali shɛli din niŋ bayana bimbilima daŋ yuli booni [[Bromeliaceae]] ni.<ref>{{cite book |last1=Coppens d'Eeckenbrugge |first1=G |last2=Leal |first2=F. |editor1-first=DP |editor1-last=Bartholomew |editor2-first=RE |editor2-last=Paull |editor3-first=KG |editor3-last=Rohrbach |title=The Pineapple: Botany, Production, and Uses |chapter=Chapter 2: Morphology, Anatomy, and Taxonomy |year=2003 |publisher=CABI Publishing |location=Wallingford, UK |isbn=978-0-85199-503-8 |page=21 }}</ref> Alaafee ŋɔ nyɛla din daa piligi [[South America]], ni ka bɛ daa tooi kuri li kurumbuna ni ha. Alaafee bimbili ŋɔ nyɛla bɛ ni daa piligi shɛli [[Europe]] tum [[17th century]] ka di nyɛ binshɛli niriba pam ni daa bora. Tum 1820s, alaafee nyɛla bɛ ni kuri shɛli mali niŋdi daabilim. Alaafee nyɛla din piligiri zoobu kamani tutuɣu bila; pum shɛŋa din wali wali za di koŋkoba nyɛla din yɛn laɣim taba leei [[multiple fruit]]. Bimbili ŋɔ nyɛla din piligiri zoobu di [[Offset (botany)|offset]] din be binwalli ŋɔ zuɣusaa<ref name="Morton 1987" /><ref name="PWG" /> bee di luɣili zuɣu ka nyɛ din niŋdi kamani yuun yini sunsuun.<ref name="PWG">{{cite web |url=http://tpss.hawaii.edu/pineapple/pinegrow.htm |title=How to grow a pineapple in your home |publisher=Pineapple Working Group-International Horticultural Society |access-date=15 August 2010}}{{dead link|date=March 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tropicalpermaculture.com/pineapple-growing.html |title=Pineapple Growing |publisher=Tropical Permaculture.com (Birgit Bradtke) |access-date=15 August 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100617043835/http://www.tropicalpermaculture.com/pineapple-growing.html |archive-date=17 June 2010 }}</ref> == Buɣisibu == {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 220 | image1 = PineApple - Ananas comosus - starting stage.jpg | caption1 = Pineapple in the starting stage | image2 = Ananas bracteatus Striatus 0zz.jpg | caption2 = Pineapple [[inflorescence]] | image3 = Flowering Pineapple Sept 4 2011.jpg | caption3 = A young pineapple in flower | image4 = Ananas comosus-pineapple flowers - കൈതച്ചക്ക.jpg | caption4 = Pineapple flowers close-up }} Alaafee ŋɔ nyɛla [[herbaceous plant|herbaceous]] [[perennial]] din zoori paari {{convert|1.0|to|1.5|m|ftin|abbr=on}} di waɣilim, saha shɛŋa di waɣilim ŋɔ nyɛla din gariti la. Bimbili ŋɔ nyɛla din mali da'jia din kpɛma ni vari. Di yi ti namdi binwalli, di tooi zooi ka di niŋdi puma kamani kɔbishi amaa di zaɣ'kari shɛŋa nyɛla din tooi niŋdi puma ŋɔ gariti lala kalinli ŋɔ. Di yi nam puma ŋɔ naai, pum kam di wali wali zaya nyɛla din yɛn laɣim taba leei [[multiple fruit]]. Puma ŋɔ nambu nyaaŋa, di binshɛli beni ka ban kuri li booni "suckers" nyɛla din yɛn yihi bee ka di beni ti leei pum binwalli ŋɔ ni.<ref name="PWG" /> "Sucker" shɛŋa din be di gbunni tooi nyɛla bɛ ni kpaɣiri shɛli. Di vari waɣilim nyɛla din paai kamani {{convert|30|to|100|cm|ft|frac=2|abbr=on}}. Chira pinaayi zaŋ chaŋ pishi ni, di daɣu maa nyɛla ŋmani [[inflorescence]] ka di waɣilim paai kamani {{convert|15|cm|in|0|abbr=on}}. Binshɛŋa ban tooi yihi alaafee tahiri luɣishɛŋa dabam mɔɣini nyɛ [[hummingbird]]s.<ref name="Morton 1987" /><ref>{{cite journal |last1=Stahl |first1=JM |last2=Nepi |first2=M |last3=Galetto |first3=L |last4=Guimarães |first4=E |last5=Machado |first5=SR |year=2012 |title=Functional aspects of floral nectar secretion of Ananas ananassoides, an ornithophilous bromeliad from the Brazilian savanna |journal=Annals of Botany |volume=109 |issue=7 |pages=1243–1252 |doi=10.1093/aob/mcs053 |pmc=3359915 |pmid=22455992}}</ref> Mɔɣini alaafee shɛŋa nyɛla binkɔbiri mini zɔŋsi ni yihi tahiri luɣishɛŋa dabam.<ref>{{Cite book |title=Bats in the Anthropocene: Conservation of Bats in a Changing World |vauthors=Aziz SA, Olival KJ, Bumrungsri S, Richards GC, Racey PA |date=2016 |publisher=Springer |isbn=9783319252209 |veditors=Voigt C, Kingston T |pages=377–426 |chapter=The Conflict Between Pteropodid Bats and Fruit Growers: Species, Legislation and Mitigation |doi=10.1007/978-3-319-25220-9_13 |s2cid=111056244 }}</ref> Kɔbu ni, binwalli ŋɔ nyɛla ninsali nima ni zaŋdi bɛ nuhi wuligiri shɛli ginda din yɛn che ka di bili.<ref name="Morton 1987" /> [[Hawaii]] luɣishɛli bɛ ni kuri alaafee hali ni 20th century,<ref name="hortsci">{{cite journal |author1=Bartholomew DP |author2=Hawkins RA |author3=Lopez JA |date=2012 |title=Hawaii Pineapple: The Rise and Fall of an Industry |journal=HortScience |volume=47 |issue=10 |pages=1390–1398 |doi=10.21273/HORTSCI.47.10.1390 |doi-access=free}}</ref> Binwalli ŋɔ wuligi gili ni "hummingbirds" nyɛla bɛ ni daa kari shɛli.<ref>{{cite web |url=http://hdoa.hawaii.gov/wp-content/uploads/2012/12/AR-71P.pdf |title=List of prohibited animals |date=28 November 2006 |publisher=Government of Hawaii, Department of Agriculture |access-date=9 December 2017}}</ref> == Taxonomy == Alaafee ŋɔ nyɛla ʒiʒibunu zuɣu amaa tuuli ka bɛ daa na yɛlli ni di zaa be la koŋkoba.<ref name=":0">{{Cite book|title=The Pineapple: Botany, Production, and Uses|last1=Bartholomew|first1=D. P.|last2=Paull|first2=Robert E.|last3=Rohrbach|first3=K. G.|date=2002|publisher=CABI|isbn=9780851999791|pages=23|language=en}}</ref> Di shɛli nyɛ ''bracteatus''.<ref>{{Cite journal|display-authors=3 |last1=Ming |first1=Ray |last2=VanBuren |first2=Robert |last3=Wai |first3=Ching Man |last4=Tang |first4=Haibao |last5=Schatz |first5=Michael C. |last6=Bowers |first6=John E. |last7=Lyons |first7=Eric |last8=Wang |first8=Ming-Li |last9=Chen |first9=Jung |last10=Biggers |first10=Eric |last11=Zhang |first11=Jisen |last12=Huang |first12=Lixian |last13=Zhang |first13=Lingmao |last14=Miao |first14=Wenjing |last15=Zhang |first15=Jian |date=2015 |title=The pineapple genome and the evolution of CAM photosynthesis |journal=Nature Genetics |language=en |volume=47 |issue=12 |pages=1435–1442 |doi=10.1038/ng.3435 |issn=1546-1718 |pmc=4867222 |pmid=26523774}}</ref> {| class="wikitable" |- ! Image !! Varieties !! Distribution |- |[[File:Ananas bracteatus, Dole Pineapple Plantation, Oahu, Hawaii, USA2.jpg|120px]] || ''Ananas comosus'' var. ''bracteatus'' <small>(L.B.Sm.) Coppens & F.Leal</small> || Brazil, Bolivia, Argentina, Paraguay, Ecuador |- |[[File:Ananas 01.JPG|120px]] || ''Ananas comosus'' var. ''comosus'' <small>(Linnaeus) Merrill</small>|| Brazil and Paraguay; naturalized in parts of Asia, Africa, Australia, Mexico, Central America, the West Indies, northern South America, and various islands in the Pacific |- |[[File:Curuá (cropped).JPG|120px]]||''Ananas comosus'' var. ''erectifolius'' <small>(L.B.Sm.) Coppens & F.Leal</small>|| Peru, Ecuador, Colombia, Venezuela, northern Brazil, French Guiana |- |[[File:Ananas nanus 20060514-2.jpg|120px]] || ''Ananas comosus'' var. ''microstachys'' <small>(Mez) L.B.Sm.</small>|| from Costa Rica to Paraguay |- | || ''Ananas comosus'' var. ''parguazensis'' <small>(Camargo & L.B.Sm.) Coppens & F.Leal</small>||Colombia, Venezuela, northern Brazil, Guyana, French Guiana |- |} == Taarihi == === Etymology === Tuuli silimiinsili kundivihirili zaŋ n-ti alaafee daa nyɛla yuuni 1568 lɛbigibu din daa yina French [[André Thevet]]'s ''[[The New Found World, or Antarctike]]'' di ni ka o daa yɛlli ni di nyɛla {{lang|tup|Hoyriri}}, binwalli shɛli [[Tupinambá people]] ni kuri ka dira ka lala niriba ŋɔ nyɛ ban miri [[Rio de Janeiro]],saha ŋɔ ka pa mali dihitabili ni di ni nyɛ alaafee.<ref>{{Cite journal |last1=Grant |first1=Jason R. |last2=Zijlstra |first2=Gea |date=1998 |journal=Selbyana |volume=19 |issue=1 |pages=91–121 |issn=0361-185X |jstor=41759978 |title=An Annotated Catalogue of the Generic Names of the Bromeliaceae}}</ref> Di nyaaŋa lala silimiinsili lɛbigibu ŋɔ ni yaha, o daa buɣisi binwalli ŋɔ la "Nana made in the manner of a Pine apple", di ni ka o daa lahi yunsi [[Tupian languages|Tupi]] bachi {{lang|tup|nanas}} ka di gbunni nyɛ 'binwall din mali jiri'.<ref>Davidson, A. (2008). ''The Penguin Companion to Food''. Penguin Books.</ref> Lala yuli ŋɔ nyɛla European balla pam ni daa yunsiri shɛli ka daa ti binwalli ŋɔ tabibi yuli [[Binomial nomenclature|binomial]] {{lang|la|Ananas comosus}} ka {{lang|la|comosus}} 'tufted' gbunni nyɛ binwalli daɣu. Purchas, silimiinsili sabu ni yuuni 1613, nyɛla ŋun boli binwalli ŋɔ ''Ananas amaa ka'' ''[[Oxford English Dictionary]]''{{'s}} daa tuui boli binwalli ŋɔ alaafee, ŋun daa boli li la di puuni ŋɔ nyɛ silimiinsili sabira Mandeville yuuni 1714.<ref>{{Cite book |url=https://www.oed.com/oed2/00007927 |title=Oxford English Dictionary |access-date=12 December 2019 |archive-date=12 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212200326/https://www.oed.com/oed2/00007927 |url-status=dead }}</ref> [[File:Pineapple and cross section.jpg|thumb|Pineapple fruit, whole and in longitudinal section]] === Precolonial cultivation === Mɔɣini alaafee ŋɔ nyɛla din daa pili [[Paraná River|Paraná]]–[[Paraguay River]] bin din gbaai tiŋgbani yuli booni [[Brazil]] mini tiŋgbani yuli booni [[Paraguay]] sunsuun.<ref name="Morton 1987" /><ref name=":1">Bertoni, {{lang|fr|italic=no|"Contributions a l'étude botanique des plantes cultivées. Essai d'une monographie du genre Ananas"}}, {{lang|fr|Annales Cient}}. Paraguay (2nd series) 4 (by1919:250–322).</ref><ref>[[Kenneth F. Baker|Baker, K. F.]]; Collins, J. L. (1939). "Notes on the distribution and ecology of Ananas and Pseudananas in South America". ''American Journal of Botany''.</ref><ref>Collins. J. L. (1960). ''The pineapple: botany, utilization, cultivation''. London: Leonard Hill.</ref> Milinsi bela nyɛ din beni zaŋ n-ti li amaa di nyɛla din daa wuligi gili South America. Archaeological shɛhira zaŋ n-ti binwalli ŋɔ yunsibu nyɛla din daa piligi 1200–800 BC (3200–2800 BP) tiŋgbani yuli booni Peru<ref>Pearsall, Deborah M. (1992). "The Origins of Plant Cultivation in South America". In ''The Origins of Agriculture : An International Perspective''. 173–205. Washington: Smithsonian Institution Press.</ref> ka daa piligi 200 BC – 700 AD (2200–1300 BP) tiŋgbani yuli booni Mexico,<ref>Callen, Eric O. (1967). "Analysis of the Tehuacan coprolites". ''The prehistory of the Tehuacan Valley'' 1: 261–289.</ref> ni ka [[Maya peoples|Maya]]s mini [[Aztecs]] daa kuri li.<ref>{{Cite book |title=Evolution of Crop Plants |editor-first=N. W. |editor-last=Simmonds |last=Pickersgill |first=B. |date=1976 |chapter=Pineapple}}</ref> 1400s naabu ni, alaafee binwalli ŋɔ nyɛla din daa wuligi gili ka daa leei bindirigu zaŋ n-ti American bilichini nima. Tuuli Europe ninvuɣ so ŋun daa nya alaafee ŋɔ n-daa nyɛ [[Christopher Columbus]], o ni daa nya li luɣishɛli maa yuli booni [[Guadeloupe]] silimiin goli November dabaa anahi dali yuuni 1493.<ref name="history">{{Cite book|title=Journals and Other Documents of the Life of Christopher Columbus |last=Morrison |first=S. E. |publisher=Heritage Press |year=1963}}</ref><ref name=":2">{{cite book |last1=Rohtbach |first1=G. K. G.|last2=Leal |first2=F. |editor1-first=D. P. |editor1-last=Bartholomew |editor2-first=R. E. |editor2-last=Paull |editor3-first=K. G. |editor3-last=Rohrbach |title=The Pineapple: Botany, Production, and Uses |chapter=Chapter 1: History, distributions and World Production |year=2003 |publisher=CABI Publishing |location=Wallingford, UK |isbn=978-0-85199-503-8 |page=21 }}</ref> Portuguese nima nyɛla ban daa zaŋ binwalli ŋɔ yi Brazil ka daa zaŋ li wuhi [[India]] nima yuuni 1550.<ref>{{cite book |url=https://archive.org/details/curry00lizz |title=Curry: a Tale of Cooks and Conquerors |last1=Collingham |first1=L |date=2007 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-532001-5 |location=Oxford|url-access=registration}}</ref> '{{Interlanguage link|Red Spanish|es|Piña Española Roja}}' ŋɔ gba nyɛla binshɛli bɛ ni daa zaŋ wuhi Spanish ban yina Latin America mini [[Philippines]] ka nyɛ bɛ ni daa kuri shɛli 17th century.<ref name="pfmf">{{cite web|title=History & Origin of Piña|url=https://philippinefolklifemuseum.org/portfolio-items/history-and-origin-of-pina/|access-date=13 December 2018|website=Philippine Folklife Museum Foundation}}</ref> Columbus nyɛla ban daa zaŋ binwalli ŋɔ labisina Spain ka daa boli {{lang|es|piña de Indes}} ka di gbunni nyɛ "pine of the Indians". Alaafee ŋɔ nyɛla bɛ ni daa zaŋ shɛli niŋ Peter Martyr's ''[[Decades of the New World]]'' (1516) mini [[Antonio Pigafetta]]'s {{lang|it|Relazione del primo viaggio intorno al mondo}} (1524–1525) kundinima ni ka ŋun daa tuui baŋ di gbuuni nyɛ [[Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés|Oviedo's]] {{lang|es|Historia General de Las Indias}} (1535).<ref>{{Cite journal|last=Hayward|first=Wyndham|date=1956|title=The Pineapple meets the Press|url=http://journal.bsi.org/V06/3/|journal=The Bromeliad Society Bulletin|volume=6|access-date=11 December 2019|archive-date=19 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220319082856/http://journal.bsi.org/V06/3/|url-status=dead}}</ref> === Old World introduction === [[File:The gardeners dictionary Wellcome L0049859 frontispiece (cropped).jpg|left|thumb|[[Britannia]] presented with {{lang|la|[[Cornucopia|cornucopiae]]}} including pineapples by allegories of Nature, Industry, and Science, with an [[orangery]] in the background ([[Book frontispiece|frontispiece]] of ''[[The Gardeners Dictionary]]'', 1764)]] Alaafee ŋɔ nyɛla binwalli shɛli Europenima ni daa zaŋ shɛli kpɛ bɛ tiŋgbani ni,<ref name="Cumo">Cumo, Christopher (2015). ''Foods that Changed History: How Foods Shaped Civilization from the Ancient World to the Present''. ABC-CLIO. p. 294.</ref> di nyɛla binwalli shɛli din daa na be niŋdi Europe hali ka [[Pieter de la Court van der Voort|Pieter de la Court]] (1664–1739) daa piligi [[greenhouse]] kubu ka di daa miri Leiden.<ref>{{Cite web|work=Oxford Index |title=Pieter de La Court van der Voort |url=http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095643956 |publisher=Oxford University Press|access-date=15 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141216121535/http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095643956 |archive-date=2014-12-16 |url-status=dead}}</ref><ref name=":2" /> Alaafee binwalli nyɛla bɛ ni daa zaŋ shɛli yi Netherlands kpɛ English gardeners yuuni 1719 mini French yuuni 1730.<ref name=":2" /> England, tuuli alaafee nyɛla bɛ ni daa ko shɛli [[Dorney Court]], [[Dorney]] din be Buckinghamshire ka "pineapple stove" din yɛn tiri binwalli ŋɔ tulim nyɛ bɛ ni daa niŋ shɛli [[Chelsea Physic Garden]] yuuni 1723.<ref>{{cite book|title=The Pineapple: King of Fruits |last=Beauman|first=F.|date=2005|publisher=Chatto & Windus |isbn=978-0-7011-7699-0|place=London|page=82}}</ref><ref name="Sheller">Sheller, Mimi (2003). ''Consuming the Caribbean: From Arawaks to Zombies''. Routledge. p. 80.</ref> France, King [[Louis XV]] nyɛla bɛ ni daa ti so alaafee shɛli din pun bili [[Garden of Versailles|Versailles]] yuuni 1733. Russia, [[Peter the Great]] nyɛla ŋun daa zaŋ de la Court's ŋɔ kpɛhina [[St. Petersburg]] yuuni 1720s; yuuni1730, alaafee pishi nyɛla bɛ ni daa zaŋ shɛli yi ni tahi [[Anna of Russia|Empress Anna]]'s Moscow Nayili.<ref>{{cite journal |last1=Johnson |first1=Lisa |date=2019 |title=Pieter De La Court Van Der Voort and Innovations in Pineapple Cultivation in Early Eighteenth-Century Gardens |url=http://www.cascade1987.nl/documenten/De%20la%20Court%20en%20%20pineapple%20cultivation%20-%20Johnson%202020.pdf |journal=Garden History |volume=47 |issue=1 |pages=23–41 |doi= |access-date=2023-03-10 }}{{Dead link|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |last=Kuznetsova |first=Svetlana |date=2022-12-10 |script-title=ru:Культура ананасов приняла громадные размеры в Петербурге |trans-title=The Pineapple Cultivation Took Enormous Scale in St. Petersburg |url=https://www.kommersant.ru/doc/5718493 |language=ru |work=[[Kommersant]] |access-date=2023-03-10}} (The article title is a citation from an earlier history work and refers to mid-18th century.)</ref> [[File:Ananas fructu ovato, carne albida - Carduus Brasilianus, foliis Aloes. (Pineapple) (NYPL b14444147-1125000).jpg|thumb|right|1772 illustration of an ''Ananas comosus'' pineapple which was given the early scientific name of {{lang|la|Cardus brasilianus folius aloes}} by Banhius in 1623<ref name="Bromeliad Society Chicago">{{Cite news |date=May–June 2012 |title=Bromeliad Society of Greater Chicago |work=The BSGC News |url=http://www.bromeliad.nl/Documenten//Bromeliad%20Society%20of%20Greater%20Chicago/2012/2012-06-June2012.pdf |access-date=2022-11-17}}</ref>]] Pirinla di ʒi kpɛna ŋɔ daa mali laɣa dibu pam ka lahi nyɛ din bori kpariba ban yɛn lihi li ka di zooi leei "pineries", [[Pineapple mania|pineapple became a symbol of wealth]]. Di nyɛla bɛ ni daa na yunsiri shɛli bindira dibu paatinima ni gari bɛ kuli diri li biɛɣ'kam, bɛ daa kuli yunsiri limi bindira dibu paatinima ŋɔ ni hali ka di daa ti piligi saɣimbu.{{sfnp|Beauman|2005|p=87}} 18th century, binwalli ŋɔ kɔbu British nyɛla binshɛli bɛ ni daa kpaŋsi.{{sfnp|Beauman|2005|p=87}} [[John Murray, 4th Earl of Dunmore]] nyɛla ŋun daa miɛ "hothouse" din daa gili kuɣili [[cupola]] din waɣilim be kamani mita pinaanahi; bɛ booni li la [[Dunmore Pineapple]].<ref>Stevenson, Jack (1995). ''Exploring Scotland's Heritage: Glasgow, Clydesdale, and Stirling''. Her Majesty's Stationery Office. p. 83.</ref> Alaafee ŋɔ nyɛla shɛba ni mali di vari dihi binyɛra nachinsi.<ref name="Curl">[[James Stevens Curl|Curl, James Stevens]] (2003). ''Classical Architecture: An Introduction to Its Vocabulary and Essentials, with a Select Glossary of Terms''. W. W. Norton. p. 206.</ref><ref name="Morrison">Hugh Morrison (1952). ''Early American Architecture: From the First Colonial Settlements to the National Period''. Oxford University Press. p. 302.</ref><ref name="Harris">[[Cyril Manton Harris|Harris, Cyril Manton]] (1998). ''American Architecture: An Illustrated Encyclopedia''. W. W. Norton. p. 248.</ref> <gallery mode="packed"> File:Tampuhan by Juan Luna.jpg|1895 painting of a Filipina in traditional {{lang|es|[[traje de mestiza]]}} dress File:Barong Up Close.jpg|{{lang|es|Calado}} embroidery on a {{lang|tl|[[barong tagalog]]}} File:Handkerchief (Philippines), 19th century (CH 18386747).jpg|19th century [[handkerchief]] in the [[Cooper Hewitt, Smithsonian Design Museum]] File:Frock coat MET 63.25 front CP4.jpg|alt=Long sleeved jacket|Frock coat, 1840–1849, Philippines, [[Metropolitan Museum of Art]] </gallery> == Lihimi m-pahi == {{Portal|Food}} {{div col|colwidth=30em}} * [[Big Pineapple]] * [[Pineapple cutter]] * [[Pineapple cake]] * [[Pineapple tart]] * [[Vazhakulam pineapple]] {{div col end}} == Kundivihira == {{Reflist}} == Bibliography == {{refbegin}} * Menzel, Christopher. "Tropical and Subtropical Fruit". ''Encyclopedia of Agricultural Science Volume 4''. {{ISBN|0122266706}}. Charles J Arntzen. New York: Elsevier Science Publishing Co. Inc., Academic Press, 2012. 380–382. {{refend}} == External links == {{Commons category|Pineapple}} * [http://www.crfg.org/pubs/ff/pineapple.html Pineapple Fruit Facts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050516080055/http://www.crfg.org/pubs/ff/pineapple.html |date=16 May 2005 }}—information on pineapples from [[California Rare Fruit Growers]] * [https://www.theparisreview.org/blog/2018/04/25/the-strange-history-of-the-king-pine/ "The Strange History of the 'King-Pine{{'"}}] from ''[[The Paris Review]]'' {{Pineapples}} {{Tripura}} {{Taxonbar|from=Q1493}} {{Authority control}} ==Kundivihira== {{Reflist}} [[Pubu:Bimbilli]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Bin'walili]] goh3tcr5h5c5tv811fuofau87tno56h Anaago 0 8956 142630 12806 2026-07-08T05:11:50Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142630 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Anaago''' (''Yoruba person'')<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Balli]] {{stub}} e2rvmrnfv1df72xfjsmi5nn01s0xfbf Asalaati 0 8959 142636 131556 2026-07-08T06:05:35Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142636 wikitext text/x-wiki '''Asalaati''' (Jingli Puhibu){{Databox}} {{E-Class}} [[file:Salat times.svg|500px|thumb]] '''Asalaati''' (Salah)<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> Di nyela musilinsi dantalsi nim puuni zag yini, dini n-pahiri ayi ka za talahi n-ti muslim kam ni o puhili. Jinga anu n-zei talahi ti muslim kam zugu dabsili puuni, dini n-nye; # Fajr (Subai jingli) # Dhuhr (Azafari jingli) # Asr (Lahasari jingli) # Maghrib(Mangaribi jingli) # Isha (Lisah jingli) == '''Asalaati''' (Jingli Puhibu) Balibu == Yela balibu bu-nahi n-be jingli puhibu puuni di bahi bahandi jinga anu no ni. * <u>Fardh</u> * <u>Wajib</u> * <u>Sunnah</u> * <u>Muakkadah</u> * <u>Nafl</u> == Asalaati (Jingli) Ni Puhiri shem == == Di daanfani == ==Kundivihira== <references/> {{Musulunsi}} [[Pubu:Musulunsi]] {{stub}} ebh0zf2usu6ppe30x2pcux24vs01zyg Aʒi 0 8960 142646 45262 2026-07-08T06:38:23Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142646 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''Aʒi''' (Hajj)<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> - [[Naawuni]] duu kaabu din niŋ talahi ti musulinima ban mali di yiko.<ref name=quran>[https://www.islamic-invitation.com/book_details.php?bID=2014 Bachigahinda Din Be Dagbanli Kur'aani Puuni]. The Noble Qur'an: Translation of the Meanings (Dagbani language).</ref> Aʒi nyɛla musulinima ban mali yiko ni chani [[Maka|Makka]] yuuni kam nti niŋdi li. [[Kaaba]] gilibu beni, ni binshɛŋa din kuli za talahi ni lala musulinima niŋ pɔi ka bɛ Aʒi maa naan yi pali. Doo yi yi Aʒi kuna, bɛ booni o la Alahiʒi. Paɣa mi gba yi yi Aʒi kuna, bɛ booni o la Aʒia. ==Kundivihira== <references/> {{Musulunsi}} [[Pubu:Musulunsi]] {{stub}} dxmcklkmuzkc302uv2k4h77d7bo9o69 Bagalua 0 8961 142650 12895 2026-07-08T06:51:05Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142650 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Bagalua''' / '''Gbanzabigoo''' (''Acacia arabica'', ''Acacia nilotica'')<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Tia]] {{stub}} kx50qx8mlg4dpjdl97a8b91sdortm3d Baɣiŋga 0 8962 142673 36458 2026-07-08T07:18:46Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142673 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''Baɣiŋga'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> Baɣiga nyɛla tia yuli Dagbanli ni ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Tia]] {{stub}} 572njcze9dac17v8ilwmccujrcdhcx3 Baɣiŋgu maŋli 0 8963 142674 12958 2026-07-08T07:19:07Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142674 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Baɣiŋga maŋli''' (''Bauhinia alba'')<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Tia]] {{stub}} mhg3kaf0pejb9l5prvr2951pwrm9kyj Bahigu 0 8964 142652 21923 2026-07-08T06:54:41Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142652 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Bahigu''' / '''Bahiga''' (puff adder)<ref>Naden, Tony. 2020. [https://www.webonary.org/dagbani/pictures-and-words/ Pictures and words] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210719221906/https://www.webonary.org/dagbani/pictures-and-words/ |date=2021-07-19 }}, ''Dagbani Dictionary''.</ref> Bahiga nyɛla waɣi so ŋun nahingbaŋ ŋmani waɣimahili amaa ka lee ji pam n gari waɣimahili. O nyɛla waɣi so ŋun mali suɣulo pam ka ninsali ni tooi tam o zugu gba ka o bi dim o. Bahiga nyɛla waɣi so shaba ni ŋubira. Niri yi ku bahiga sheli, ni ka o lahi vundi o. Bahiga mini baa lee bi laɣindi diri chi. ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Binvuhirigu]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] {{stub}} 9fiz585p8rxu4uerssvxtmhe7if3tg5 Baliga 0 8966 142655 12824 2026-07-08T06:57:30Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142655 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Baliga'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Biŋkɔbigu]] {{stub}} hbvowwr86y9m7ua1kldsb7tc917ya5s Balimbiɛɣu 0 8967 142656 21922 2026-07-08T06:57:51Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142656 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Balimbiɛɣu'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> Balimbiɛɣu tooi zoo ka o biɛla mopili kpima ni. O nyɛla binniɛmbili ŋun pori pam ka o nyɔm lee biɛ hali koŋ tim. ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Binneeŋa]] [[Pubu:Lhabaya zaa]] {{stub}} 6oteapgmzg643vvl96opgkpayklzimr Balinyiri 0 8968 142658 131638 2026-07-08T06:58:36Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142658 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Balinyiri'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> / '''Dasaa nyinyaɣu'''<ref name="Blench>{{cite web|url=http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|title=Dagbani plant names|location=Cambridge|publisher=Kay Williamson Educational Foundation|date=4 February 2012|accessdate=July 23, 2021|first=Roger|last=Blench|access-date=24 July 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918042844/http://www.rogerblench.info/Ethnoscience/Plants/General/Dagbani%20plant%20names.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Tia]] {{stub}} cgkrbjmsuz8o2qpaq85y0m20dt3zzj0 Baŋkalansilinli 0 8969 142668 44961 2026-07-08T07:16:52Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142668 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Baŋkalansilinli'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> nyɛla binniɛŋ ŋumbiɛhigu ŋmani baŋa zuliya binniɛma la. O biɛhigu ŋmanila baŋli ka o lee be polipoli bee salili n nyaŋ baŋli. ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Binvuhirigu]] {{stub}} m8r7v87er7o8kyf42wo174d3c6qchby Baŋkom 0 8970 142670 32382 2026-07-08T07:17:30Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142670 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Baŋkom'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> Baŋkom nyɛla waɣi so ŋun nahiŋgbaŋ nyɛ vokahili. Baŋkom tooi zooya ka o bela tihi zuɣu n-gari luɣulikam. ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Binvuhirigu]] {{stub}} h8b86qydt3bsd78z83feo466n7r1z6o Baŋtooŋa 0 8971 142671 12829 2026-07-08T07:18:03Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142671 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Baŋtooŋa'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Nooŋa]] {{stub}} 4d8zuxbx1ecyfg740zzf6ta8fx17hju Bibilitutuɣu 0 8973 142676 13620 2026-07-08T07:54:05Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142676 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Bibilitutuɣu'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Tia]] {{stub}} 2vgnelknzsu8h2kc14jbb9k96f7s981 Binneembila 0 8974 142681 12834 2026-07-08T07:59:00Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142681 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Binneembila''' (''microbe, microorganism'')<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Binnamda]] [[Pubu:WikiProject Medicine]] {{stub}} ral8y9f9nwjto2qy54bugg0aki43smp Binsaa 0 8975 142683 128191 2026-07-08T07:59:58Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142683 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''Binsaa''' (''diarrhea'')<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> Binsaa nyɛla di yi ti niŋ ka [[Ninsala Suurili|ninsal']] bindi nyɛ kom kom. Niri yi ti damdiri baanjira zaɣi komkom buta zuɣu dabisili puuni bee n-gari, di wuhirimi ni binsaa n-gbaagi o maa. Bee di yi ti niŋ ka o kuli damdiri pari taba ka di pa o ni yi pun damdiri shɛm dabisili pulini. Daɣiri mini binnɛma n-tooi tahiri binsaa na, di yi niŋ ka daɣiri mini binnɛma kpe ninsali puli ni bee o binnyɔri ni, di ni ti dilana maa binsaa. Din tooi che ka binsaa yeligiri n-nyɛ di yi niŋ ka daɣiri kpe bindirigu ni, bee ko' nyurim ni. Sabita kalinsi ʒilɛli ni gba too tahiri binsaa na. Binsaa ni tooi yuui ninsali ningbuna ni dabisi gbaliŋ ka ni tooi che ka ninsali ningbuna koŋ di yɛlibɔra ka o kɔɣisi yi fini zaa<ref>{{Cite web|title=Diarrhoea, Diarrhoeal diseases, diarrhea, acute watery diarrhoea|url=https://www.who.int/westernpacific/health-topics/diarrhoea|access-date=2021-11-16|website=www.who.int|language=en}}</ref>. == '''Din tahiri bin'saa na''' == * Nira yi di bindirigu shɛli din be deegi o * Niri yi di bindirigu shɛli di m-mali daɣiri. * Niri yi nyu kɔbeɣu. == '''Bin'saa balibu''' == Sima dibu pam tooi tahiri binsaana Bin diri shɛli an pun bendira kadi dili apiligu. Nimdi == '''Bin'saa Nahingbana''' == * Tiri * Nin'gbin'duɣili * ʒiem * Puuni * pohim yi fa a puli * Bin'kom * Nin'sabiga * Di yi niŋdi a yɔɣu ni kpɛbu<ref>{{Cite web|title=Diarrhea: Types, Causes, Complications & Treatment|url=https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/4108-diarrhea|access-date=2022-08-15|website=Cleveland Clinic}}</ref> =='''Kundivihira'''== <references/> [[Pubu:WikiProject Medicine]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] {{stub}} pdgbnlow492cx5nxurbcl662c9hvtgi Binakpaa 0 9018 142680 35427 2026-07-08T07:58:17Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142680 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''Binakpaa''' / '''Gbinakpaa''' (''millipede'')<ref>Naden, Tony. 2020. [https://www.webonary.org/dagbani/pictures-and-words/ Pictures and words] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210719221906/https://www.webonary.org/dagbani/pictures-and-words/ |date=2021-07-19 }}, ''Dagbani Dictionary''.</ref> binakpaa nyɛ binniɛŋ ŋun biɛhigu ŋmani wahu ka o lee mali napɔmbob'gu charimata. Ka lahi nyɛ zaɣibilifu. Binakpaa nyɛla ŋun saɣindi sima di dee yi niŋ moɣu galisi dini ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Binvuhirigu]] {{stub}} 8kl1wqq91c6igoruoddaro5hntez57q Bikpaɣibu 0 9416 142677 16125 2026-07-08T07:55:03Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142677 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Biakpaɣ'bu''' (''abortion'')<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> Biakpaɣ'bu nyɛla puli saɣimbu bee puli yihibu. ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:WikiProject Medicine]] {{stub}} lo8o4fhc37qxqclvdpy1465xrvfq7aa Binsom 0 9420 142684 13716 2026-07-08T08:00:17Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142684 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Binsom''' (''gallbladder'')<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:WikiProject Medicine]] {{stub}} exdvnrhxupm4dx55dlk59gzklhmj9vu Baŋkaŋa 0 9434 142669 45717 2026-07-08T07:17:09Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142669 wikitext text/x-wiki {{E-Class}}{{Databox}} '''Baŋkaŋa'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> nyɛla binniɛŋ ŋun gbabiri binkobiri nyuri bɛ ʒima ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Binneeŋa]] {{stub}} nhz1yj8t379glrmvqj5bxjbiirmrb9d Balli 0 9436 142659 117070 2026-07-08T06:58:57Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142659 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Balli''' (''tribe, ethnic group'')<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> Ninsala balli nyɛla zuliya shɛli ni o ni yina ka wumda ka yɛri di yɛltɔɣa. Balli nyɛla alizama [[daantaliga]] ka [[Ninsala|daadama]] nima mali kuri bukaata, n-doli bɛ yɛltɔɣa mini buɣisibu, nahingbana, bee sabbu saha shɛŋa. ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Balli|Balli]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] {{stub}} kpifzdan7dy25a7izapuwbwygoiege4 Abinfuura 0 9459 142597 33352 2026-07-08T03:14:00Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142597 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''Abinfuura''' (''balloon'')<ref>Naden, Tony. 2014 .[https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> Abinfuura nyɛla bɛ ni zaŋ lɔba mali bihi bindiɛmdi' shɛli. Di nyɛla lɔba muni din mali nangban chobila ka bihi tooi mali bɛ nangbana pɔbisiri pɔhim niŋdi di ni puuni ka di pirita. Pirimila abinfuura ni bi timsila zuɣu, pɔhim ni tooi zaŋ li yiɣi saa zuɣu. Ka di lahi nyɛ din tahibu bi tɔ din dee yi ti niŋ ka a piri li yaɣi di pɔhim deebu tariga. ==Kundivihira== {{Reflist}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] {{stub}} 0luyvwwemh58ceoswx7yh7z2soy5kau Asam 0 9520 142637 131242 2026-07-08T06:05:57Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142637 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Asam''' (''Tarawih''; Muslim night prayers during Ramadan)<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> din sabbu lahi doni '''Taraweeh''', nyela nafilah jinli din tooi zoo ka bi puhiri she nolori goli ni. Di puhirimi ni [[Alikuraan|Quran]] karimbu di waha, ka puhiri ni '''rak'a''' jahi kaman diba-anii be pishi, ka le naa ni '''Witr'''. == Overview == Asam jinli pindi la goli nyebu tooli yung dabsili puni, dini n-nye nolori piligu zan chen goli so nun paya nyebu yung dabsili, ka di bahandi nolori goli. Jinli no puhirimi ni zama nolori goli ni, '''Isha''' nyanga poyi ni '''Witr''', ka di gba puhiri doli [[limam]], nun yihiri o kukoli poloni n karimda raaka'ats kam ni, kaman goli pinyini din pahi maa puuni. == Background == == Other == == Asam ni puhiri shem == # '''Shilimalibu''' # '''Qiblah tohibu''' # '''Niyyah nigbu''' # '''Jinli pilibu''' ==Kundivihira== <references/> {{Musulunsi}} [[Pubu:Musulunsi]] {{stub}} okadw92cnsog3wm5ibh6rr6pqf7ig76 Bandacheena 0 9527 142664 14207 2026-07-08T07:02:48Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142664 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Bandacheena''' (''Jumada al-Awwal'')<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== <references/> {{Goli}} [[Pubu:Goli]] {{stub}} 01flohgqh71cztjbtvqbtedcarrbbpf Bakɔi 0 9541 142653 41310 2026-07-08T06:56:27Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142653 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Bakɔi''' (''week'')<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> nyɛla dabaa ayɔpɔi din gahim doli taba. Dabisa din be bakɔi puuni n-nye; Alahari,Atani,Atalaata,Alaaba,Alaamishi,Alizuma ni Asibiri. {| class="wikitable sortable" ! [[Dagbanli]] !! [[Siliminsili]] !! [[Laribu]] |- | [[Atani]] || Monday || Thulāthāʾ |- | [[Atalaata]] || Tuesday || ʾArbiʿāʾ |- | [[Alaaba]] || Wednesday || ʾArbiʿāʾ |- | [[Alaamishi]] || Thursday || Khamīs |- | [[Alizumma]] || Friday || Jumʿah |- | [[Asibiri]] || Saturday || Sabt |- | [[Alahari]] || Sunday || ʾAḥad |} ==Kundivihira== <references/> {{Bakɔi}} [[Pubu:Bakɔi|Bakɔi]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] {{stub}} ojpzvk738sc1mprpg8knyuykex2nhle Atalata 0 9543 142640 33439 2026-07-08T06:13:34Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142640 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Atalaata''' (''Tuesday'')<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> nyɛla bakɔi puuni dabisa zaɣiyini. Atalata bela [[Atani]] mini [[Alaaba]] sunsuuni bakɔi puuni.Atani n kani na ka tiri atalaata dabisili ŋɔ. ==Kundivihira== <references/> {{Bakɔi}} [[Pubu:Bakɔi]] {{stub}} k3h9aruvzozvrozw5lfkqosez7lm1o9 Atani 0 9544 142641 57492 2026-07-08T06:13:55Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142641 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''Atani''' (''Monday'')<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> nyɛla dabisili din be [[Alahari|Alahiri]] mini [[Atalata|Atalaata]] sunsuuni. ==Kundivihira== <references/> {{Bakɔi}} [[Pubu:Bakɔi]] {{stub}} hbt5ruwr0tk1a20bfixyqnotys0eo60 Alaaba 0 9545 142611 35711 2026-07-08T04:21:40Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142611 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''Alaaba''' beh '''Alarabu''' (''Wednesday'')<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== {{Reflist}} {{Bakɔi}} [[Pubu:Bakɔi]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] {{stub}} 96zd5cv8txrt7vggsu8s76kkbymwea9 Alaamishi 0 9546 142612 40985 2026-07-08T04:22:01Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142612 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''Alaamishi''' (''Thursday'')<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> Alaamishi nyɛla bakɔi puuni dabisili [[Dagbanli]] ni. Alaamishi nyɛla dabisili din be Alaaba mini [[Alizimba|Alizuma]] sunsuuni. [[Dagbaŋ]] bɛ yi dɔɣi bipuɣinbila Alaamishi dali bɛ ni tooi boli o Laamihi. ==Kundivihira== {{Reflist}} {{Bakɔi}} [[Pubu:Bakɔi]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] {{stub}} mh5mtx42ydvz1cd6rf5m70jbrnx9f2t Alizimba 0 9547 142625 59875 2026-07-08T04:45:55Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142625 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''Alizimba''' (''Friday'')<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> nyɛla dabisili shɛli din be [[Alaamishi]] mini [[Asibiri]] sunsuuni n-nyɛ dabisili timsili zaŋ ti [[Dagbamba]]. Alizumma mini Atani dali ka Dagbamba puhiri nayili. Bɛ yi yɛn pini kuli bee n-tari kuli sara, di tooi zooya pam ka di nyɛla Alizumma bee Atani dali. Alizimba dabsili hahi nyɛla dabsi timsili zaŋ ti Musulunsi. Lala dabsili ŋɔ musulin'nima yirimina nangban yini n ti puhiri zamaatu jiŋli ka boli li Zummah (Jummah) , ka di nufi nyɛ din kpaŋsiri laɣambu ni nangban yini musulin nima sunsuuni. Zummah jiŋli puhibu nyɛla ti toondan Anabi Muhammadu sunna nima la puuni yini pirinla o daa kpaŋsi di puhibu o ni daa be o nyɛvili ni. ==Kundivihira== <references/> {{Bakɔi}} [[Pubu:Bakɔi]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Dabisa]] {{stub}} 3uts0rbiwwp7e1nrys4673gbn310tz2 Asibiri 0 9548 142638 21793 2026-07-08T06:10:01Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142638 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Asibiri''' (siliminsili:Saturday) nyɛla [[Dagbamba]] bakɔi puuni dabisili. Dini m-be [[Alizimba|Alizuma]] mini [[Alahari]] sunsuni. Salo pam zaŋla dabisili ŋɔ n-niŋ vuhim dabisili.<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== <references/> {{Bakɔi}} [[Pubu:Bakɔi]] {{stub}} m15o9rxceirdy37lgfs6lg8nrl64ljw Alahari 0 9549 142614 15805 2026-07-08T04:23:10Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142614 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Alahari''' (''Sunday'')<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> Alahari nyɛla bakɔi puuni dabisili yini. Lala dabisili ŋɔ mbe Asibiri ni Atani sunsuuni. Ti ninsalinim' pam zaŋli niŋ la vuhim dabisili. ==Kundivihira== {{Reflist}} {{Bakɔi}} [[Pubu:Bakɔi]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] {{stub}} m0j2ymzwaeiuevbgl287g9bsx4k8fe8 Alangbɔ 0 9572 142615 33617 2026-07-08T04:24:01Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142615 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''Alangbɔ''' (sanka piano)<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== {{Reflist}} [[Pubu:Biɛɣu]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] {{stub}} nl8d3bxjha174o24us1c1ke2iei6tmj Alichiyama 0 9573 142619 35523 2026-07-08T04:40:43Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142619 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Alichiyaama''' (''al-Qiyāmah'')<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> Alichiyaama nyɛla binvuhirigu kam ni yɛn labi shɛli. Dimbɔŋɔ wuhiri a mi ni nira yi kani o labibu shee nyɛla alichiyaama. Di lahi nyɛla luɣ' shɛli ban ti yada ni Naawuni ni saɣiti ni sariya karibu sa beni. ==Kundivihira== {{Reflist}} [[Pubu:Saha]] [[Pubu:Musulunsi]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] {{stub}} qir1uapfrog50pyx0wckqt3jvkbfvpt Alimaʒiri 0 9575 142622 14355 2026-07-08T04:42:42Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142622 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[File:Almajiri mendicants stretching hands to collect sweet as Sadaka. Many people in Hausa land give 'Sadaka' to almajirai on daily basis seeking Divine reward and protection.jpg|thumb|Tudun Yanlihidda area, Katsina LGA, Katsina State, Nigeria]] '''Alimaʒiri''' ([[Gbɛngbɛhili]]: ''Almajiri'')<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== <references/> {{Musulunsi}} [[Pubu:Musulunsi]] {{stub}} pfbgyx78oeuvfhdcxelf4kedeog88iz Aliwalla 0 9577 142624 120257 2026-07-08T04:45:23Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142624 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Aliwalla''' (''Wudu'')<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> [[Aliwalla]] nyɛla binshɛɣu din gbaai [[Musulinima kompaɣibu.|Musulinima kom paɣibu.]] Di che musulinima niŋ kasi ka mali dihi tabili ni Naawuni miribu. [[Musulimi]] yi yɛn puhi jiŋli talahi nyɛli ni o kpaŋsi aliwalla piligu. Kom ka musulinima mali niŋdi aliwalla. Poi ka kom mi ti saɣi ni di niŋ aliwalla shee di malila sabita. Binshaŋa din moŋdi kom sabita ni aliwalla niŋbu n nyɛ; kpam,bihikpam, sinsindi,bim,nti pahi bɔligu kpam. Kom mi nin'kom yi taɣi bee di lambu yi taɣi, di lahi pa ko shɛli din ni tooi kpaŋsi aliwalla. Amaa di yi niŋ ka tankpaɣu bee kanwa n yi lu kom ni, di na nyɛla dim ni tooi niŋ aliwalla. Aliwalla balibu; 1.Tayammam 2.Gusul(kosuri) 3.kompaɣibu ==Kundivihira== <references/> {{Musulunsi}} [[Pubu:Musulunsi]] {{stub}} 0kxovbcq8f5sqkigm2aliy72dry8uxl Aleji 0 9579 142617 122316 2026-07-08T04:28:55Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142617 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Aleeji''' (palm kernel oil)<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> nyɛla kpam din yiri abiɛ kpilani na. Paɣaba maali Aleeji duɣiri bindirigu. Ti too lahi maali aleeji niŋdi ti yuma ka di guri yum ka che zɔhi gubibu ka lahi tabiri sɔŋdi ka yum garita. ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Bindirigu]] [[Pubu:Tia]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] {{stub}} 00yltdzcbv4o7ktct8g2gbhb9trgxfw Ayi 0 9645 142643 42319 2026-07-08T06:29:22Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142643 wikitext text/x-wiki {{E-Class}} {{Databox}} '''Ayi''' (2):<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> == Kundivihira == {{Reflist}} *[https://lingweb.eva.mpg.de/channumerals/Dagbani.htm Dagbani (Dagbamba) numerals] (André A. Wilson, 1999) [[Pubu:Kalinli]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:E-Class]] {{stub}} 0gkdycuvyg4r59qmb6bsjly7ealn5fi Ata 0 9646 142639 16801 2026-07-08T06:12:52Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142639 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ata''' (3):<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> == Kundivihira == {{Reflist}} *[https://lingweb.eva.mpg.de/channumerals/Dagbani.htm Dagbani (Dagbamba) numerals] (André A. Wilson, 1999) [[Pubu:Kalinli]] {{stub}} f50pspcn38sdzi5b42lvhwp3nccbu7b Anahi 0 9647 142631 56862 2026-07-08T05:12:22Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142631 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''Anahi''' (4):<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> Anahi nyɛla kalinli [[Dagbanli|Dagbani]] ni. Ayi kaani binyara Dagbanli ni hali ti paagi ata, anahi n-nyɛ din pahira. Nira yi yɛn pirigi kalinli din nyɛ anahi nti niriba ayi bɛ zaa yɛn deela dibaa ayi yi. == Kundivihira == {{Reflist}} *[https://lingweb.eva.mpg.de/channumerals/Dagbani.htm Dagbani (Dagbamba) numerals] (André A. Wilson, 1999) [[Pubu:Kalinli]] [[Pubu:Lahabya zaa]] {{stub}} i4mcs4gu4c279e9zex96an9ffnnf947 Anu 0 9648 142635 45539 2026-07-08T05:37:58Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142635 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Anu''' (5):<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> Anu nyɛla kalinli din pahiri anahi zuɣu dagbanli ni. Anu nyɛla kalinli din be anahi ni ayobu sunsuuni == Kundivihira == {{Reflist}} *[https://lingweb.eva.mpg.de/channumerals/Dagbani.htm Dagbani (Dagbamba) numerals] (André A. Wilson, 1999) [[Pubu:Kalinli]] {{stub}} 6umjdbwqbjbpxwk9a3hbo4xbl1vvxlu Ayɔbu 0 9649 142644 42322 2026-07-08T06:33:53Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142644 wikitext text/x-wiki {{E-Class}} {{Databox}} '''Ayɔbu''' (6):<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> == Kundivihira == {{Reflist}} *[https://lingweb.eva.mpg.de/channumerals/Dagbani.htm Dagbani (Dagbamba) numerals] (André A. Wilson, 1999) [[Pubu:Kalinli]] {{stub}} p9l9hn90xtu7nmyek9wwqw94xbd45wv Ayɔpɔin 0 9650 142645 42323 2026-07-08T06:34:14Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142645 wikitext text/x-wiki {{E-Class}} {{Databox}} '''Ayɔpɔin''' (7):<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> == Kundivihira == {{Reflist}} *[https://lingweb.eva.mpg.de/channumerals/Dagbani.htm Dagbani (Dagbamba) numerals] (André A. Wilson, 1999) [[Pubu:Kalinli]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] {{stub}} tsamn03a9m8nzhv9up230cf19tah7v4 Anii 0 9651 142632 42275 2026-07-08T05:22:08Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142632 wikitext text/x-wiki {{E-Class}} {{Datbox}} {{Databox}} '''Anii''' (8):<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> Anii nyɛla kalinli kani na ka tiri awɔi. Di bela apɔin mini awɔi sunsuuni. == Kundivihira == {{Reflist}} *[https://lingweb.eva.mpg.de/channumerals/Dagbani.htm Dagbani (Dagbamba) numerals] (André A. Wilson, 1999) [[Pubu:Kalinli]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:E-Class]] {{stub}} nej6w05ps1ltzt2pv53nphtro0fpinr Awɔi 0 9652 142642 42317 2026-07-08T06:27:17Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142642 wikitext text/x-wiki {{E-Class}} {{Databox}} '''Awɔi''' (9):<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> nyɛla kalinli din be [[anii]] mini [[pia]] sunsuuni. == Kundivihira == {{Reflist}} *[https://lingweb.eva.mpg.de/channumerals/Dagbani.htm Dagbani (Dagbamba) numerals] (André A. Wilson, 1999) [[Pubu:Kalinli]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] {{stub}} 90qab6657y06pqjz94htj2fsbms6csu Queens 0 13958 142547 49684 2026-07-07T15:43:22Z ToadetteEdit 3740 /* */ 142547 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Queens''' nyɛla gbaŋpiɛla tiŋgbaŋ karili (city) be [[United States]], di nyɛla [[New York]] tiŋgbani yaɣ'shɛli. == Taarihi == == Geography/Joografi/tiŋgbani baŋsim bɔhimbu == == Demographics/ninsali biɛlim kalibu baŋsim bɔhimbu == == Bomma ni nyamma soya/Economy == == Zalikpana mini Gɔmnanti tali/Law and Government == == Baŋsim Bɔbu/Education == == Kaya ni taada == == Lahabali churi/Media == == Binkpɛra/Transportation == == Kundivihira == [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:America tinsi]] ebvarzyeyfmk15c1z7uhmnpei8o4as8 Watkins Glen 0 13978 142503 49705 2026-07-07T12:09:25Z ToadetteEdit 3740 /* */ 142503 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Watkins Glen''' nyɛla gbaŋpiɛla tiŋgbaŋ karili (city) be [[United States]], di nyɛla [[New York]] tiŋgbani yaɣ'shɛli. == Taarihi/History == == Geography/Joografi/tiŋgbani baŋsim bɔhimbu == == Demographics/ninsali biɛlim kalibu baŋsim bɔhimbu == == Bomma ni nyamma soya/Economy == == Zalikpana mini Gɔmnanti tali/Law and Government == == Baŋsim Bɔbu/Education == == Kaya ni taada == == Lahabali churi/Media == == Binkpɛra/Transportation == == Kundivihira == 76v6eil9cjx0uh6w4565m2a3719pkme Campbell River 0 15326 142546 51696 2026-07-07T15:33:20Z ToadetteEdit 3740 /* */ 142546 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''Campbell River''' nyɛla gbaŋpiɛla tiŋtitali,di nyɛla din be [[Canada]], [[British Columbia]] tiŋgbani yaɣili polo. == Taarihi/History == == Geography/Joografi/tiŋgbani baŋsim bɔhimbu == * == Demographics/ninsali biɛlim kalibu baŋsim bɔhimbu == == Bomma ni nyamma soya/Economy == == Zalikpana mini Gɔmnanti tali/Law and Government == == Baŋsim Bɔbu/Education == == Kaya ni taɣada/Culture == == Lahabali churi/Media == == Binkpɛra/Transportation == == Kundivihira == [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Canada tinsi]] [[Pubu:Tinsi]] [[Pubu:Tiŋa]] gmmmrcj8ntdf0q7161ohwos1pdh7pgg Brandon 0 15360 142543 51730 2026-07-07T15:21:19Z ToadetteEdit 3740 /* */ 142543 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''Brandon''' nyɛla gbaŋpiɛla tiŋtitali,di nyɛla din be [[Canada]], [[Manitoba]] tiŋgbani yaɣili polo. == Taarihi/History == == Geography/Joografi/tiŋgbani baŋsim bɔhimbu == * == Demographics/ninsali biɛlim kalibu baŋsim bɔhimbu == == Bomma ni nyamma soya/Economy == == Zalikpana mini Gɔmnanti tali/Law and Government == == Baŋsim Bɔbu/Education == == Kaya ni taɣada/Culture == == Lahabali churi/Media == == Binkpɛra/Transportation == == Kundivihira == [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Canada tinsi]] [[Pubu:Tinsi]] [[Pubu:Tiŋa]] byey25y72wde8vaxls99wkq9zzwdqw0 Matane 0 15988 142541 52750 2026-07-07T14:58:16Z ToadetteEdit 3740 /* */ 142541 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''Matane''' nyɛla gbampiɛla tiŋ' titali, din nyɛ din be [[Canada]], [[Quebec]] tingbani yaɣili polo. == Taarihi/History == == Geography/Joografi/tiŋgbani baŋsim bɔhimbu == * == Demographics/ninsali biɛlim kalibu baŋsim bɔhimbu == == Bomma ni nyamma soya/Economy == == Zalikpana mini Gɔmnanti tali/Law and Government == == Baŋsim Bɔbu/Education == == Kaya ni taɣada/Culture == == Lahabali churi/Media == == Binkpɛra/Transportation == == Kundivihira == [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Quebec]] [[Pubu:Canada tinsi]] [[Pubu:Tinsi]] [[Pubu:Tiŋa]] by95gqiqjrltrkrmtxdbvfy7jyeg0ek Ecija 0 16085 142548 52940 2026-07-07T15:48:48Z ToadetteEdit 3740 /* */ 142548 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''Ecija''' nyɛla gbampiɛla tiŋ' titali, din nyɛ din be [[Spain]], [[Sevilla]] tingbani yaɣili polo. == Taarihi/History == == Geography/Joografi/tiŋgbani baŋsim bɔhimbu == * == Demographics/ninsali biɛlim kalibu baŋsim bɔhimbu == == Bomma ni nyamma soya/Economy == == Zalikpana mini Gɔmnanti tali/Law and Government == == Baŋsim Bɔbu/Education == == Kaya ni taɣada/Culture == == Lahabali churi/Media == == Binkpɛra/Transportation == == Kundivihira == [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Sevilla tinsi]] [[Pubu:Spain tinsi]] [[Pubu:Tinsi]] [[Pubu:Tiŋa]] 4vjeeo62glj6p72pasv5rx5yzh8p1cb Mieres 0 16108 142544 52969 2026-07-07T15:26:12Z ToadetteEdit 3740 /* */ 142544 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{E-Class}} '''Mieres''' nyɛla gbampiɛla tiŋ'titali, din nyɛ din be [[Spain]], [[Asturias]] tingbani yaɣili polo. == Taarihi/History == == Geography/Joografi/tiŋgbani baŋsim bɔhimbu == * == Demographics/ninsali biɛlim kalibu baŋsim bɔhimbu == == Bomma ni nyamma soya/Economy == == Zalikpana mini Gɔmnanti tali/Law and Government == == Baŋsim Bɔbu/Education == == Kaya ni taɣada/Culture == == Lahabali churi/Media == == Binkpɛra/Transportation == == Kundivihira == [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Spain tinsi]] [[Asturias tinsi]] [[Pubu:Tinsi]] [[Pubu:Tiŋa]] ohxzyvtg783ppypdvc6kt2kun1o28so Bam 0 17701 142660 57518 2026-07-08T06:59:43Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142660 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Bam'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== <references/> {{stub}} 67x7w15smiwk6qdyplfa2tpihy4uumd Alikali 0 17705 142621 57524 2026-07-08T04:41:48Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142621 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Alikali'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Musulunsi]] {{stub}} el4vc2sxbu8o8oqkw7rs56l77ub655x Amaada 0 17717 142628 57539 2026-07-08T04:57:10Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142628 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Amaada'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Africa]] {{stub}} 3qxkuhzb8vqeab9xgrsg355lpnchss2 Aleefo 0 17726 142616 57551 2026-07-08T04:28:33Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142616 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Aleefo'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== <references/> [[Pubu:Bimbilli]] {{stub}} 6x2omyqn5hhway6mdalfzy2pu890q8q Ago 0 17759 142606 57595 2026-07-08T03:58:06Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142606 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ago'''<ref>Naden, Tony. 2014. [https://www.webonary.org/dagbani/download/ ''Dagbani dictionary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007011509/https://www.webonary.org/dagbani/download/ |date=2021-10-07 }}. Webonary.</ref> ==Kundivihira== <references/> {{stub}} 2rlf025nfu4bauluo0iw4pn92pg36pe African Economic Community 0 18639 142603 118292 2026-07-08T03:46:24Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142603 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''African Economic Community''' ( '''AEC )''' nyɛla [[African Union]] tiŋgbana laɣingu di bɔri soya din yan chɛ ka daabilgu laɣim tum niŋ tabata Africa tiŋgbana sunsuuni. Laɣingu ŋɔ niya nima shɛli n-nyɛ, daabiligu bayana niŋbu yaɣa, daabiligu laɣim tum laɣinsi, da yini, a Banki din zani n-ti tiŋgbani zaa, ni liɣiri din nyɛ zaɣi yini (lihimi [[African Monetary Union]]) daabiligu mini liɣiri laɣingu kpabu. == Daantalisi == Saha ŋɔ tiŋgbani yaɣa laɣinsi laɣinsi pam be Africa, din yuli lahi booni [[Regional Economic Communities|Regional Economic Communities (RECs)]], din pam mali la bɛ ni du m-ba shɛba. RECs nyɛla din yaa jɛndi daabiligu, saha shɛŋa, siyaasa tali yaɣ'shɛŋa mini linjima nima laɣim tum. RECs nima ŋɔ pam n-nam "daantalisi" n-ti AEC,di shɛŋa lahi nyɛla ban mali bɛ ni dumba shɛba bɛ tiŋgbana puuni. Lala dumba yaa ŋɔ zuɣu di ni tooi niŋ ka tiŋgbani shɛŋa yi ka chɛ RECs. Lala daantalisi ŋɔ gba lahi mali la laɣinbihi ni laɣim tum din kpɛma bee liɣiri laɣinsi din nyɛ bɛ dini: Daantalisi ŋɔ mini di laɣinsi n-doli ŋɔ na: {| class="wikitable" !Daantalisi !Laɣinsi |- |[[Community of Sahel-Saharan States]] (CEN-SAD) | |- |[[Common Market for Eastern and Southern Africa]] (COMESA) | |- |[[East African Community]] (EAC) | |- |[[Economic Community of Central African States]] (ECCAS/CEEAC) |[[Economic and Monetary Community of Central Africa]] (CEMAC) |- |[[Economic Community of West African States]] (ECOWAS) |[[West African Economic and Monetary Union]] (UEMOA)<br /> [[West African Monetary Zone]] (WAMZ) |- |[[Intergovernmental Authority on Development]] (IGAD) | |- |[[Southern African Development Community]] (SADC) |[[Southern African Customs Union]] (SACU) |- |[[Arab Maghreb Union]] (UMA) | |} === Daantalisi ni bɛnibu === {{legend|lightgreen|member states; year of joining}} {{legend|#faa|member states; year of joining; cooperation in the framework of the bloc stalled}} {{legend|orange|candidate states; year of application}} {| | valign="top" | {| class="wikitable" style="margin:1px;" ![[Community of Sahel-Saharan States|CEN-SAD]] |- | bgcolor="#ffaaaa" valign="top" |'''Founding states (1998):''' * {{BFA}} * {{CHA}} * {{LBA}} * {{MLI}} * {{NIG}} * {{SUD}} '''Joined later:''' * 1999: {{CAF}} * 1999: {{ERI}} * 2000: {{DJI}} * 2000: {{GAM}} * 2000: {{SEN}} * 2001: {{EGY}} * 2001: {{MAR}} * 2001: {{NGA}} * 2001: {{SOM}} * 2001: {{TUN}} * 2002: {{BEN}} * 2002: {{TOG}} * 2004: {{CIV}} * 2004: {{GNB}} * 2004: {{LBR}} * 2005: {{GHA}} * 2005: {{SLE}} * 2007: {{COM}} * 2007: {{GIN}} * 2008: {{KEN}} * 2008: {{MRT}} * 2008: {{STP}} |} | valign="top" | {| class="wikitable" style="margin:1px;" ![[Common Market for Eastern and Southern Africa|COMESA]] |- | bgcolor="lightgreen" |'''Founding states (1994):''' * {{BDI}} * {{COM}} * {{DRC}} * {{DJI}} * {{ERI}} * {{ETH}} * {{KEN}} * {{MAD}} * {{MWI}} * {{MRI}} * {{RWA}} * {{SUD}} * {{SWZ}} * {{UGA}} * {{ZAM}} * {{ZIM}} '''Joined later:''' * 1999: {{EGY}} * 2001: {{SEY}} * 2006: {{LBA}} * 2018: {{TUN}} * 2018: {{SOM}} |- | colspan="2" |'''Former members:''' * 1994-1997: {{LES}} * 1994-1997: {{MOZ}} * 1994-2000: {{TAN}} * 1994-2004: {{NAM}} * 1994-2007: {{AGO}}<ref name="GlobalDialogue">{{cite web|date=October 2008|title=SADC, COMESA and the EAC: Conflicting regional and trade agendas|url=http://www.igd.org.za/publications/occasional-papers/item/download/32|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170101010403/http://www.igd.org.za/publications/occasional-papers/item/download/32|archive-date=1 January 2017|access-date=7 May 2011|publisher=Institute for Global Dialogue}}</ref><ref name="NewVision">{{cite web|date=26 May 2010|title=African integration is great but has its hurdles|url=http://www.newvision.co.ug/D/8/20/720784|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619083954/http://www.newvision.co.ug/D/8/20/720784|archive-date=19 June 2010|access-date=7 May 2011|publisher=New Vision}}</ref> |} | valign="top" | {| class="wikitable" style="margin:1px;" ![[East African Community|EAC]] |- | bgcolor="lightgreen" |'''Founding states (2001):''' * {{KEN}} * {{TAN}} * {{UGA}} '''Joined later:''' * 2007: {{BDI}} * 2007: {{RWA}} * 2016: {{SSD}} * 2022: {{DRC}} |} {| class="wikitable" style="margin:1px;" ![[Economic Community of West African States|ECOWAS]] |- | bgcolor="lightgreen" |'''Founding states (1975):''' * {{BEN}} <sup>UEMOA-94</sup> * {{BFA}} <sup>UEMOA-94</sup> * {{CIV}} <sup>UEMOA-94</sup> * {{GAM}} <sup>WAMZ-00</sup> * {{GHA}} <sup>WAMZ-00</sup> * {{GUI}} <sup>WAMZ-00</sup> * {{GNB}} <sup>UEMOA-97</sup> * {{LBR}} <sup>WAMZ-10</sup> * {{MLI}} <sup>UEMOA-94</sup> * {{NIG}} <sup>UEMOA-94</sup> * {{NGA}} <sup>WAMZ-00</sup> * {{SEN}} <sup>UEMOA-94</sup> * {{SLE}} <sup>WAMZ-00</sup> * {{TOG}} <sup>UEMOA-94</sup> '''Joined later:''' * 1976: {{CPV}} |- |'''Former members:''' * 1975-2002: {{MTN}} |- |{{smalldiv|UEMOA-94: [[West African Economic and Monetary Union|UEMOA]] state from 1994<br> UEMOA-97: [[West African Economic and Monetary Union|UEMOA]] state from 1997<br> WAMZ-00: [[West African Monetary Zone|WAMZ]] state from 2000<br> WAMZ-10: [[West African Monetary Zone|WAMZ]] state from 2010}} |} |} {| | valign="top" | {| class="wikitable" style="margin:1px;" ![[Economic Community of Central African States|ECCAS]] |- | bgcolor="lightgreen" |'''Founding states (1985):''' * {{BDI}} * {{CMR}} <sup>CEMAC-99</sup> * {{CAF}} <sup>CEMAC-99</sup> * {{CHA}} <sup>CEMAC-99</sup> * {{flag|Congo}} <sup>CEMAC-99</sup> * {{flag|DR Congo}} * {{EQG}} <sup>CEMAC-99</sup> * {{GAB}} <sup>CEMAC-99</sup> * {{RWA}} <sup>withdrawn 2007<ref name="GlobalDialogue" />-2016<ref name="TheEastAfrican2">{{cite web|last1=Mugisha|first1=Ivan R.|date=2010-08-20|title=Rwanda back to Central Africa bloc, 10 years on|url=https://www.theeastafrican.co.ke/news/Rwanda--back-to-Central-Africa-bloc-10-years-on-/2558-3352178-nsmc6b/index.html|access-date=2017-10-04|website=theeastafrican.co.ke}}</ref></sup> * {{STP}} '''Joined later:''' * 1999: {{AGO}} |- |<small>CEMAC-99: [[Economic and Monetary Community of Central Africa|CEMAC]] state from 1999</small> |} | valign="top" | {| class="wikitable" style="margin:1px;" ![[Intergovernmental Authority on Development|IGAD]] |- | bgcolor="#ffaaaa" valign="top" |'''Founding states (1986):''' * {{DJI}} * {{ETH}} * {{KEN}} * {{SOM}} * {{SUD}} * {{UGA}} '''Joined later:''' * 1993: {{ERI}} * 2011: {{SSD}} |} {| class="wikitable" style="margin:1px;" ![[Arab Maghreb Union|UMA]]<sup>1</sup> |- | bgcolor="#ffaaaa" valign="top" |'''Founding states (1989):''' * {{ALG}} * {{LBA}} * {{MTN}} * {{MAR}} * {{TUN}} |} | valign="top" | {| class="wikitable" style="margin:1px;" ![[Southern African Development Community|SADC]] |- | bgcolor="lightgreen" |'''Founding states (1980):''' * {{AGO}} * {{BOT}} <sup>SACU-70</sup> * {{LES}} <sup>SACU-70</sup> * {{MWI}} * {{MOZ}} * {{SWZ}} <sup>SACU-70</sup> * {{TAN}} * {{ZAM}} * {{ZIM}} '''Joined later:''' * 1990: {{NAM}} <sup>SACU-90</sup> * 1990: {{RSA}} <sup>SACU-70</sup> * 1995: {{MRI}} * 1997: {{flag|DR Congo}} * 1997: {{SEY}} <sup>withdrawn 2004-2007</sup> * 2005: {{MAD}} |- |{{smalldiv|SACU-70: [[Southern African Customs Union|SACU]] state from 1970<br> SACU-90: [[Southern African Customs Union|SACU]] state from 1990}} |} |} <small><sup>1</sup> The UMA ([[Arab Maghreb Union]]) does not participate in the AEC so far, because of opposition by [[Morocco]]</small> ==== Overlaps illustrated ==== {{Supranational African Bodies}} {| | valign="top" | [[Lahabali_kɔligu:RECs_of_the_AEC.svg|thumb|347x347px|[[:en:Community of Sahel-Saharan States|CEN-SAD]] {{legend|#4F4FB1|[[:en:Common Market for Eastern and Southern Africa|COMESA]]}} {{legend|#E88356|[[:en:East African Community|EAC]]}} {{legend|#272759|[[:en:Economic Community of Central African States|ECCAS]]}} {{legend|#C43C7F|[[:en:Economic Community of West African States|ECOWAS]]}} {{legend|#4DB34D|[[:en:Intergovernmental Authority on Development|IGAD]]}} {{legend|#D22E2E|[[:en:Southern African Development Community|SADC]]}} {{legend|#7E8000|[[:en:Arab Maghreb Union|UMA]]}} ]] | valign="top" | [[Lahabali_kɔligu:Active_RECs_of_the_AEC.svg|thumb|347x347px|Active REC pillars of the African Economic Community. {{legend|#4F4FB1|[[:en:Common Market for Eastern and Southern Africa|COMESA]]}} {{legend|#E88356|[[:en:East African Community|EAC]]}} {{legend|#272759|[[:en:Economic Community of Central African States|ECCAS]]}} {{legend|#C43C7F|[[:en:Economic Community of West African States|ECOWAS]]}} {{legend|#D22E2E|[[:en:Southern African Development Community|SADC]]}} ]] |- |} {{Clear}} === Daabiligu laɣinsi din pahi === [[Lahabali_kɔligu:Other_trade_blocks_in_Africa.svg|thumb|300x300px|[[:en:Council of Arab Economic Unity#Greater_Arab_Free_Trade_Area|GAFTA]] {{legend|#008080|[[:en:Economic Community of the Great Lakes Countries|CEPGL]]}} {{legend|#800080|[[:en:Indian Ocean Commission|COI]]}} {{legend|#00FFFF|[[:en:Liptako–Gourma Authority|LGA]]}} {{legend|#FF00FF|[[:en:Mano River Union|MRU]]}} ]] Africa tiŋgbani laɣinsi din pahi, ka bi pahiri "AEC framework" (bɛ pam tuhiri la AEC) n-nyɛ: * [[Council of Arab Economic Unity#Greater Arab Free Trade Area|Greater Arab Free Trade Area]] (GAFTA) (laɣingu zaŋ ti [[Middle East|Middle Eastern]] tiŋgbana, ni din ka Africa) * [[Economic Community of the Great Lakes Countries]] (CEPGL) * [[Indian Ocean Commission]] (COI) * [[Liptako-Gourma Authority]] (LGA) * [[Mano River Union]] (MRU) Bɛ ni be shɛŋa ni n-doli ŋɔ na: {| class="wikitable" ![[Council of Arab Economic Unity#Greater Arab Free Trade Area|GAFTA]] <sup>1</sup> ![[Economic Community of the Great Lakes Countries|CEPGL]] ![[Indian Ocean Commission|COI]] ![[Liptako-Gourma Authority|LGA]] ![[Mano River Union|MRU]] |- | bgcolor="lightgreen" valign="top" |'''2005 membership:''' * {{EGY}} * {{LBY}} * {{MAR}} * {{SUD}} * {{TUN}} '''Joined later:''' * 2009:{{ALG}} | bgcolor="#ffaaaa" valign="top" |'''1976 membership:''' * {{BDI}} * {{flag|DR Congo}} * {{RWA}} | bgcolor="lightgreen" valign="top" |'''1984 membership:''' * {{COM}} * {{MAD}} * {{MRI}} * {{SEY}} | bgcolor="#ffaaaa" valign="top" |'''1970 membership:''' * {{BFA}} * {{MLI}} * {{NIG}} | bgcolor="lightgreen" valign="top" |'''1973 membership:''' * {{LBR}} * {{SLE}} '''Joined later:''' * 1980: {{GUI}} * 2008: {{flag|Ivory Coast}} |} <small><sup>1</sup> Only African [[Council of Arab Economic Unity#Greater Arab Free Trade Area|GAFTA]] members are listed. <br /> [[Council of Arab Economic Unity#Greater Arab Free Trade Area|GAFTA]] and [[Mano River Union|MRU]] are the only blocs not currently stalled.</small> == Niya nima == AEC daa pili [[Abuja Treaty]], ka kpe gbana ni yuuni 1991ka pili tuma yuuni 1994 ni mali la niya ni di kpa ʒia buyɔbu zuɣu: # (naai la yuuni 1999) Bɛ yan kpa la dabiligu laɣinsi tiŋgbani yaɣ'shɛŋa din na kani # (naai la yuuni 2007) Di yan kpaŋsi la "intra-REC integration and inter-REC harmonisation" # (naai la yuuni 2021) Di yan niŋ la daabiligu bayana mini farigu deebu laɣinsi tiŋgbani kam ni # (naai la yuuni in 2023) Di yan kpala tiŋgbani zaa farigu deebu laɣinsi (ni daabiligu bayana yaɣa) # (di yan tuɣila yuuni 2025) Ka zali daa din nyɛ zaɣ'yini n-ti '''African [[Common Market]]''' (ACM) # (di yan tuɣila yuuni 2028) Ka lahi kpa daabiligu mini liɣiri laɣingu (dini n-nyɛ "[[currency union]]") mini jintɔri duu :* Lɛbigi naai saha: 2034 di yi kuli bi yuui {{update|pre-2017 deadlines|date=January 2017}} === Tuma lɛbigibu === <small>''as of September 2007''</small> * Yaɣili 1: '''di naai ya''', Ban be [[Arab Maghreb Union]] minid [[Western Sahara|Sahrawi Republic]] ko n ka din ni. [[Somalia]] nima beni,amaa bɛ na bi mali tumdi tuma. * Yaɣili 2: Di na tam la kanli zuɣu, nothing factual to check. * Yaɣili 3: {| class="toccolours" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border-collapse:collapse" !&nbsp; ! colspan="12" |Regional blocs - pillars of the African Economic Community (AEC) |- ! rowspan="2" |Activity ! rowspan="2" |[[Community of Sahel-Saharan States|CEN-SAD]] ! rowspan="2" |[[Common Market for Eastern and Southern Africa|COMESA]] ! rowspan="2" |[[East African Community|EAC]] ! colspan="2" |[[Economic Community of Central African States|ECCAS]] ! colspan="3" |[[Economic Community of West African States|ECOWAS]] ! rowspan="2" |[[Intergovernmental Authority on Development|IGAD]] ! colspan="2" |[[Southern African Development Community|SADC]] ! rowspan="2" |[[Arab Maghreb Union|UMA]] |- ![[Economic and Monetary Community of Central Africa|CEMAC]] !Common ![[West African Economic and Monetary Union|UEMOA]] ![[West African Monetary Zone|WAMZ]] !Common ![[Southern African Customs Union|SACU]] !Common |- | align="center" |'''[[Free Trade Area]]''' | bgcolor="red" |stalled | bgcolor="YELLOW" |progressing <sup>1</sup> | bgcolor="lightgreen" |fully in force | bgcolor="lightgreen" |fully in force | bgcolor="orange" |proposed for 2007 ? | bgcolor="lightgreen" |fully in force | | bgcolor="orange" |proposed | bgcolor="red" |stalled | bgcolor="lightgreen" |fully in force | bgcolor="YELLOW" |progressing <sup>2</sup> | bgcolor="red" |stalled |- | align="center" |'''[[Customs Union]]''' | bgcolor="red" |stalled | bgcolor="orange" |proposed for 2008 | bgcolor="lightgreen" |fully in force | bgcolor="lightgreen" |fully in force | bgcolor="orange" |proposed for 2011 ? | bgcolor="lightgreen" |fully in force | | bgcolor="orange" |proposed for 2007 | bgcolor="red" |stalled | bgcolor="lightgreen" |fully in force | bgcolor="orange" |proposed for 2010 | bgcolor="red" |stalled |} <small> <sup>1</sup> Members not yet participating: [[Democratic Republic of Congo|DR Congo]] (in talks to join), [[Eritrea]], [[Ethiopia]], [[Seychelles]] (in talks to join), [[Swaziland]] (on derogation until SACU gives permission for Swaziland to join the FTA), [[Uganda]] (to join very soon)[http://allafrica.com/stories/200610160583.html]<br /> <sup>2</sup> Members not yet participating: [[Angola]], [[Democratic Republic of Congo|DR Congo]], [[Seychelles]] [https://web.archive.org/web/20090622115816/http://www.sadc.int/fta]<br /> </small> * Yaɣili 4: Silimiin goli March 2018, Africa tiŋgbana 49 n daa saɣi deei [[African Continental Free Trade Agreement]] ni bɛ nee soli n-ti tiŋgbani zaa [[African Continental Free Trade Area|free trade area]]. "Continental free trade area" daa pili la tuma silimiin goli July 2019, saɣiti 22 nyaaŋa.<ref name="AfricanBusiness">{{cite web|last1=Kede|first1=Shoshana|date=2 April 2019|title=Africa free trade agreement gets last ratification from Gambia|url=https://africanbusinessmagazine.com/uncategorised/continental/africa-free-trade-agreement-gets-last-ratification-from-gambia/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402195443/https://africanbusinessmagazine.com/uncategorised/continental/africa-free-trade-agreement-gets-last-ratification-from-gambia/|archive-date=2 April 2019|access-date=2 April 2019|website=[[African Business|AfricanBusinessMagazine.com]]}}</ref><ref name="AUInt">{{cite web|date=29 April 2019|title=AfCFTA Agreement secures minimum threshold of 22 ratification as Sierra Leone and the Saharawi Republic deposit instruments|url=https://au.int/en/pressreleases/20190429/afcfta-agreement-secures-minimum-threshold-22-ratification-sierra-leone-and|access-date=11 August 2020|website=African Union|archive-date=2 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190602063054/https://au.int/en/pressreleases/20190429/afcfta-agreement-secures-minimum-threshold-22-ratification-sierra-leone-and|url-status=dead}}</ref> Zaŋ chaŋ 2021, 34 n daa saɣi dee laɣingu ŋɔ. * Yaɣili 5: di na bi pili * Yaɣili 6: di na bi pil === Di zaa ni chani shɛm === {| class="toccolours" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border-collapse:collapse" ! colspan="2" | ! colspan="8" |Activities |- bgcolor="#ececec" ! colspan="2" rowspan="2" |Regional bloc ! rowspan="2" |[[Free Trade Area]] ! colspan="3" |[[Economic and monetary union]] ! colspan="2" |Free [[Travel]] ! rowspan="2" |[[Politics|Political]] pact ! rowspan="2" |[[Collective defense|Defence pact]] |- bgcolor="#ececec" ![[Customs Union]] ![[Single Market]] ![[Currency Union]] ![[Visa (document)|Visa-free]] ![[Border control|Border-less]] |- bgcolor="#ececec" | colspan="2" align="center" |'''AEC''' |Partially In Force |proposed for 2023 |proposed for 2023 |proposed for 2028 |proposed for 2023 |proposed for 2023 |proposed for 2028 |proposed for 2028 |- | colspan="2" align="center" |'''[[Community of Sahel-Saharan States|CEN-SAD]]''' | bgcolor="YELLOW" |proposed for 2010 | | | | | | | |- | colspan="2" align="center" |'''[[Common Market for Eastern and Southern Africa|COMESA]]''' | bgcolor="lightgreen" |in force <sup>1</sup> | bgcolor="YELLOW" |proposed for 2008 | ? | bgcolor="YELLOW" |proposed for 2018 | | | | |- | colspan="2" align="center" |'''[[East African Community|EAC]]''' | bgcolor="lightgreen" |in force | bgcolor="lightgreen" |in force | bgcolor="YELLOW" |proposed for 2015 | bgcolor="YELLOW" |[[East African shilling|proposed for 2024]] | bgcolor="orange" |proposed for 2018<ref name="TheEastAfrican">{{cite web|last1=Ligami|first1=Christabel|date=2017-04-17|title=East Africa e-passports to be issued in 2018|url=https://www.theeastafrican.co.ke/news/East-Africa-e-passports-to-be-issued-in-2018/2558-3892934-5nf7g5z/index.html|access-date=2017-10-04|website=theeastafrican.co.ke}}</ref> | ? | bgcolor="YELLOW" |proposed for 2023 | |- | rowspan="2" align="center" |'''[[Economic Community of Central African States|ECCAS]]''' | align="center" |[[Economic and Monetary Community of Central Africa|CEMAC]] | bgcolor="lightgreen" |in force | bgcolor="lightgreen" |in force | ? | bgcolor="lightgreen" |in force | | | | |- | align="center" |'''[[Economic Community of Central African States|Common]]''' | bgcolor="YELLOW" |proposed for 2007 ? | bgcolor="YELLOW" |proposed for 2011 ? | bgcolor="orange" |proposed | bgcolor="orange" |proposed | bgcolor="orange" |proposed | ? | | bgcolor="lightgreen" |[[Council for Peace and Security in Central Africa|in force]] |- | rowspan="3" align="center" |'''[[Economic Community of West African States|ECOWAS]]''' | align="center" |[[West African Economic and Monetary Union|UEMOA]] | bgcolor="lightgreen" |in force | bgcolor="lightgreen" |in force | bgcolor="orange" |proposed<ref>[http://docsonline.wto.org/DDFDocuments/t/WT/COMTD/N11.DOC WT/COMTD/N/11] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325011319/http://docsonline.wto.org/DDFDocuments/t/WT/COMTD/N11.DOC|date=2009-03-25}}</ref> | bgcolor="lightgreen" |in force | | | | |- | align="center" |[[West African Monetary Zone|WAMZ]] | | | ? | bgcolor="YELLOW" |proposed for 2012 | | | | |- | align="center" |'''[[Economic Community of West African States|Common]]''' | bgcolor="orange" |proposed <sup>2</sup> | bgcolor="YELLOW" |proposed for 2007 | bgcolor="orange" |proposed<ref>[http://docsonline.wto.org/DDFDocuments/t/WT/COMTD/N21.doc WT/COMTD/N/21] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327074930/http://docsonline.wto.org/DDFDocuments/t/WT/COMTD/N21.doc|date=2009-03-27}}</ref> | bgcolor="orange" |proposed | bgcolor="lightgreen" |in force <sup>1</sup> | bgcolor="orange" |proposed | bgcolor="orange" |proposed | bgcolor="lightgreen" |[[ECOMOG|in force]] |- | colspan="2" align="center" |'''[[Intergovernmental Authority on Development|IGAD]]''' | | | | | | | | |- | rowspan="2" align="center" |'''[[Southern African Development Community|SADC]]''' | align="center" |[[Southern African Customs Union|SACU]] | bgcolor="lightgreen" |in force | bgcolor="lightgreen" |in force | | bgcolor="lightgreen" |de facto [[Common Monetary Area|in force]] <sup>1</sup> | ? | | | |- | align="center" |'''[[Southern African Development Community|Common]]'''<sup>[http://www.nationmedia.com/eastafrican/current/News/News061120061.htm]{{dead link|date=June 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</sup> | bgcolor="YELLOW" |proposed for 2008 <sup>3</sup> | bgcolor="YELLOW" |proposed for 2010 | bgcolor="YELLOW" |proposed for 2015 | bgcolor="YELLOW" |proposed for 2016 | | | | |- | colspan="2" align="center" |'''[[Arab Maghreb Union|UMA]]''' | | | | | | | | |} <small> <sup>1</sup> not all members participating yet<br /> <sup>2</sup> [[telecommunications]], [[transport]] and [[energy]] - proposed<br /> <sup>3</sup> sensitive goods to be covered from 2012<br /> </small> {{African Economic Community|float=right}} == African Free Trade Zone == {{Main|African Free Trade Zone}} African Free Trade Zone (AFTZ) nyɛla din da yi polo Alaaba dali October 22, 2008, [[Southern African Development Community]] (SADC) kpamba n daa moli li, "[[Common Market for Eastern and Southern Africa]] (COMESA)" n-ti pahi [[East African Community]] (EAC). Silimiin goli May 2012 lala tɛha ŋɔ daa y`eligiya paai ECOWAS, ECCAS n-ti pahi AMU.<ref>[https://web.archive.org/web/20120825063052/http://news.xinhuanet.com/english/world/2012-05/26/c_123195304.htm Africa free trade zone in operation by 2018]</ref> == Lihimi m-pahi == * [[African Economic Outlook]] * [[Economy of Africa]] * [[Economy of the African Union]] == Kundivihira == {{Reflist}} == Lahabaya ni yina shɛli == * [https://web.archive.org/web/20090416122800/http://www.africasia.com/africanbusiness/ab.php?ID=890&back_month=57 A single African currency in our time?] * [https://web.archive.org/web/20111030022320/http://afp.google.com/article/ALeqM5i0GmLiOhihzyOZ4WZrjTghlGPosQ African leaders agree to form single market] * [https://web.archive.org/web/20120415004713/http://www.africa-union.org/ African Union Official Website] * [http://www.dfa.gov.za/au.nepad/recs.htm South African webpage on RECs] * [http://www.panafricanperspective.com/aec.htm Pan-African Perspective] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180111210438/http://www.panafricanperspective.com/aec.htm |date=2018-01-11 }} {{African Union}} [[Pubu:African Union]] [[Pubu:Economy of the African Union]] [[Pubu:Regional Economic Communities of the African Union]] [[Pubu:Special economic zones]] [[Pubu:Trade blocs]] [[Pubu:1991 in economics]] qf7836zphxgrdun5sz2ukan21frxeyv Ansu Fati 0 18651 142633 132828 2026-07-08T05:32:14Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142633 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Anssumane “Ansu” Fati Vieira''' (bɛ dɔɣi o la silimin goli October 1, 2002) nyɛla Spain boli ŋmɛra ŋun nyɛ ŋmɛri tooni ka ŋmɛri o boli n-tiri [[Barcelona]] din be [[La Liga]] ni Spain yiŋ bolli ŋmɛri goɣu. Fati nyɛla bɛ ni daa dɔɣi [[Guinea-Bissau]] amaa ka o daa lee piigi ni o ni ŋmɛ o boli n ti Spain di ni daa niŋ ka o nya ʒia gbana.<ref>{{Cite web|last=Marsden|first=Rory|title=Barcelona Starlet Ansu Fati Given Spanish Citizenship, National Team Eligibility|url=https://bleacherreport.com/articles/2854548-barcelona-starlet-ansu-fati-given-spanish-citizenship-national-team-eligibility|access-date=2023-05-24|website=Bleacher Report|language=en}}</ref> O daa nyɛla Spain boli ŋmɛri biinsi puuni yino ŋun mali baŋsim, ni bibihi bɛn mali baŋsim puuni yino anduniya zaa.<ref>{{Cite web|url=https://www.eurosport.com/geoblocking.shtml|access-date=2023-05-24|website=www.eurosport.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-07|title=Barcelona's Ansu Fati produced incredible highlights during Spain 4-0 Ukraine|url=https://www.givemesport.com/1597703-barcelonas-ansu-fati-produced-incredible-highlights-during-spain-40-ukraine/|access-date=2023-05-24|website=GiveMeSport|language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|date=2020-09-07|title=Meet the 17-year-old Barca wonderkid wanted by Man United - but is seen as Messi's successor|url=https://talksport.com/football/754674/ansu-fati-profile-barcelona-spain-messi-man-united/|access-date=2023-05-24|website=talkSPORT|language=en-US}}</ref> == Piligu mini maŋmaŋa biɛhigu == O mini daŋ daa yiɣisi kuli [[Sevilla]] o yuma ayobu saha, di ni daa niŋ ka o dɔɣiri kpɛma Braima dihi duu contraji zuɣu n-ri [[Sevilla]].<ref>{{Cite web|last=As.com|date=2019-08-26|title=Ansu Fati's father explains Barcelona signing: "Madrid offered us better terms..."|url=https://en.as.com/en/2019/08/26/soccer/1566819964_274401.html|access-date=2023-05-24|website=Diario AS|language=en-us}}</ref> O dɔɣiri kpɛm ŋun pahi, Miguel Fati, gba nyɛla boli ŋmɛra.<ref>{{Cite web|last=Sport|date=2017-11-26|title=La saga de los hermanos Fati|url=https://www.sport.es/es/noticias/barca/saga-los-hermanos-fati-6449812|access-date=2023-05-24|website=sport|language=es}}</ref> O doɣiri kpɛma, [[Enca Fati]] nyɛla boli ŋmɛri ŋun be Portugal.<ref>{{Cite web|title=Mafra contrata primo de Ansu Fati|url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/2--liga/mafra/detalhe/mafra-contrata-primo-de-ansu-fati|access-date=2023-05-24|website=www.record.pt|language=pt-PT}}</ref> O ba, Bori Fati, nyɛla boli ŋmɛri kuro, bɛn daa dɔɣi Guinea-Bissau. O daa yin chaŋ Portugal, Bori daa ŋmɛ boli n-ti kilaapu din daa dii ka yaa. Ka o daa yin chaŋ [[Marinaleda]], tiŋ kpaŋa din miri [[Seville]] ka bɛ daa tiri yaakooro nim tuma. Wahala dibu Marinaleda ni, o daa nya [[Juan Manuel Sánchez Gordillo]], ka o ti o loori duhibu tuma. Ka o daa pa ʒini tabila [[Herrera]] tiŋ baŋlinga, luɣishɛli Ansu di o bilim biɛhigu pam, ka daa piligi o boli bohimbu. Di mini bɛ dɔɣi o Guinea- Bissau maa, Bori yɛliya ni o nyɛla Seville bilichina.<ref>{{Cite web|date=2019-08-26|title=El fabulós destí d'Ansu Fati, el fill de guineans que va enamorar al Camp Nou (Toni Padilla)|url=https://www.ara.cat/esports/fati-Ansu-Barca_0_2295970492.html|access-date=2023-05-24|website=web.archive.org|archive-date=2019-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190826161959/https://www.ara.cat/esports/fati-Ansu-Barca_0_2295970492.html|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Cite news|last=Lowe|first=Sid|date=2019-09-16|title='A star is born': Ansu Fati announces himself and changes his world|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/football/2019/sep/16/a-star-is-born-ansu-fati-announces-himself-and-changes-his-world-barcelona-la-liga|access-date=2023-05-24|issn=0261-3077}}</ref> == Club career == === Barcelona === ==== Early career ==== O ni ŋmɛ n-ti Herrera mini tiim bihi din be [[Sevilla]], o daa yi n-kpɛ [[Barcelona]] [[La Masia]] yuuni 2012, ka nya yuun pia,<ref>{{Cite web|last=Sevilla|first=Diario de|date=2019-08-21|title=Así juega Ansu Fati, joya de la cantera del Barça|url=https://www.diariodesevilla.es/deporte/Ansu-Fati-Barcelona-asi-juega-video_0_1384361783.html|access-date=2023-06-19|website=Diario de Sevilla|language=es-ES|archive-date=2023-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230619221423/https://www.diariodesevilla.es/deporte/Ansu-Fati-Barcelona-asi-juega-video_0_1384361783.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Sevilla|first=Diario de|date=2019-08-26|title=Ansu Fati, el sueño de un guineano criado en Herrera se hace realidad|url=https://www.diariodesevilla.es/deportes/Ansu-Fati-Herrera-FC-Barcelona_0_1384661640.html|access-date=2023-06-19|website=Diario de Sevilla|language=es-ES}}</ref> o dɔɣiri kpɛm ni daa chaŋ giligi yuuni.<ref>https://nuevecuatrouno.com/2019/08/21/fichaje-calahorra-braima-fati-barcelona-masia-cedido/</ref> === 2019–20 season === Silimin goli July 24, 2019, Fati daa dihi nuu contraji zuɣu n-ti Barcelona, n daa saɣi n-ti alikawuli hali ni yuuni 2022.<ref>{{Cite web|title=Ansu blaugrana fins al 2022|url=https://www.fcbarcelona.cat/ca/noticies/1292859/ansu-blaugrana-fins-al-2022|access-date=2023-06-19|website=www.fcbarcelona.cat|language=ca}}</ref> Silimin goli August 25, pɔi ka o daa pahi boli ŋmɛri bɛn na ʒi kpaŋ maa zuɣu, Fati daa ŋmɛ o tuuli boli zaŋ n-ti Barcelona mini [[La Liga]]. O daa kpɛmi na n ti deei pɔ dira [[Caries Pérez]] saha shɛli bɛ ni daa [[Real Betis]] pɔri anu ka bɛ piigi pɔri ayi bɛ yiŋ dundɔŋni.<ref>{{Cite web|date=2019-08-25|title=Griezmann throws a big Barcelona party|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/cronica/2019/08/25/5d62f82ae2704ee5558b45ea.html|access-date=2023-06-19|website=MARCA in English|language=en}}</ref> Yuun pia ni ayobu ni dabisa kobisita ayi ka, o daa leei bilbili ŋun pahiri agi ka ŋmɛ o boli tuuli n-ti lala tiim ŋɔ, bɛiɣu pishi ayi ka ka o daa kpɛm [[Vicenç Martínez]] yuuni 1941.<ref>{{Cite web|date=2019-08-25|title=Barcelona News: Anssumane Fati youngest player to make his debut for the club since 1941 {{!}} Goal.com|url=https://www.goal.com/en/news/teenager-fati-makes-barcelona-history-in-debut-la-liga-game/1nx4cenv2q7mu1p5zfwco97lb6|access-date=2023-06-19|website=www.goal.com|language=en}}</ref> Silimin goli August 31, 2019, Fati daa di o tuuli pɔɣu Barcelona mini [[Osasuna]] ni lu sɔŋ pɔri ayi yi ni o yuun pia ni ayobu ni dabisa kobisita ni anahi dali, ka leei bibili tuuli ŋun na min di pɔɣu n-ti Barcelona bikura yaɣali tiim maa ni bibili ŋun pahi ata n di pɔɣu La Liga taarihi puuni.<ref>{{Cite web|last=https://www.facebook.com/MetroUK|date=2019-08-31|title=Ansu Fati becomes Barcelona's youngest-ever goalscorer with Osasuna strike|url=https://metro.co.uk/2019/08/31/ansu-fati-becomes-barcelonas-youngest-ever-goalscorer-historic-strike-osasuna-10663818/|access-date=2023-06-19|website=Metro|language=en}}</ref> Silimin goli September 14, 2019, o piligu boli tuma, Fati daa bibila tuuli La Liga taarihi puuni n di pɔɣu ka zɔŋsi ka bɛ lahi di pɔɣu maachi yinga ni, yuun pia ni ayobu ni dabisa kobisita ni pishi ayi kani. Fati daa di pɔɣu minti din pahi ayi ni ka nya [[Frenkie de Jong]] ni daa sɔŋsi ka o dili ka daa lahi sɔŋsi ni [[Frenkie de Jong]] pɔɣu dibu minti ayopɔin zuŋu ka maachi maa daa yiɣisi ka Barcelona di [[Valencia]] pɔri anu ka bɛ piigi la pɔri ayi.<ref>{{Cite web|date=2019-09-28|title=Ansu Fati: 16 year old star shines in Barcelona win (video) {{!}} SI.com|url=https://www.si.com/soccer/2019/09/14/ansu-fati-goal-video-barcelona-16-years-old|access-date=2023-06-19|website=web.archive.org|archive-date=2019-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190928062727/https://amp.si.com/soccer/2019/09/14/ansu-fati-goal-video-barcelona-16-years-old|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-09-23|title=FC Barcelona 5-2 Valencia: Wow!|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1345583/fc-barcelona-5-2-valencia-wow|access-date=2023-06-19|website=web.archive.org|archive-date=2019-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190923193633/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1345583/fc-barcelona-5-2-valencia-wow|url-status=bot: unknown}}</ref> Silimin goli September 17, Fati daa ŋmɛ o [[Champions League]] tuuli ka bɔ mini [[Borussia Dortmund]] daa lus sɔŋli, ka daa leegi bibila tuuli ŋun ŋmɛ n-ti Barcelona lala Champions League ŋɔ maani ka nya yuun pia ni ayobu ni bɛiɣu kobisita ni pishi ni yini, ka daa kabisi taarihi shɛli [[Bojan Krkić]] (yuun ni ayopɔin ni bɛiɣu pishi ni ayi) ni daa gbubi; o daa lahi nyɛla bibila ŋun pahiri ata ka na min ŋmɛ boli lala Champions League maani.<ref>{{Cite news|title=Ter Stegen saves Reus penalty in stalemate|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/49718948|access-date=2023-06-19}}</ref> Silimin goli December 10, Fati daa leei bibila tuuli ŋun na min di pɔɣu UEFA Champions League puuni ka nya yuun pia ni ayopɔin ni bɛiɣu kobisinahi o ni daa pɔɣu ka Barcelona nya nasara [[Inter Milan]] zuɣu [[San Siro]] dundɔŋni.<ref>{{Cite web|last=Sanderson|first=Tom|title=Ansu Fati Makes History: What We Learned From FC Barcelona’s Win Over Inter Milan|url=https://www.forbes.com/sites/tomsanderson/2019/12/10/ansu-fati-makes-history-what-we-learned-from-fc-barcelona-versus-inter-milan/|access-date=2023-06-19|website=Forbes|language=en}}</ref> Silimin goli February 2, 2020, Fati daa leei bibila tuuli ŋun di pɔri ayi maachi gaŋ puuni La Liga taarihi ni, n daa di pɔri ayi ŋɔ zaa Barcelona nasara nyɛbu Levante zuɣu (2-1).<ref>{{Cite web |url=https://en.as.com/en/2020/02/02/football/1580677827_563473.amp.html |title=Archive copy |access-date=2023-06-19 |archive-date=2020-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203014432/https://en.as.com/en/2020/02/02/football/1580677827_563473.amp.html |url-status=dead }}</ref> Silimin goli July 5, Barcelona daa nyɛ nasara Villarreal zuɣu bɛ yiŋ dundɔŋni n diba pɔri anahi ka bɛ piigi la pɔ yini ka o daa di pɔɣu din pahiri anahi maa. O pɔɣu n daa leei pɔɣu tusaawɔi Barcelona taarihi ni.<ref>{{Cite web|last=Sport|date=2020-07-06|title=Ansu Fati scored 9,000th goal of Barça's history vs .Villarreal|url=https://www.sport.es/en/news/barca/ansu-fati-scored-9000th-goal-of-barcas-history-vs-villarreal-8028243|access-date=2023-06-19|website=sport|language=en}}</ref> Silimin goli July 9, 2020, Fati daa nyɛla busin pɛibiri ni kari yihi paaki kpaŋa saha shɛli o ni daa tabigi [[Fernando Calero]] Barcelona mini [[Espanyol]] maachi ni. Fati daa kuli kpɛ nala maachi ŋɔ ni minti dina anu zuɣu o ni daa deegi [[Nélson Semedo]]. === 2020–21 season === Silimin goli September 23, 2020, bɛ daa tirisi Fati n kpɛhi tuuli tiim maa ni.<ref>{{Cite web|title=Ansu Fati joins the first team|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1839340/ansu-fati-joins-first-team|access-date=2023-06-21|website=www.fcbarcelona.com|language=en}}</ref> Daba anahi nyaanŋa, Barcelona yuuni 2020-21 tuuli La Liga maachi ni, maachi tuuli zaŋ n-ti koochi palli, [[Ronald Koeman]], Fati daa di pɔri ayi din daa niŋ ka bɛ nya nasara [[Villarreal]] zuɣu n diba pɔri anahi ka bi tarigi labisibu.<ref>{{Cite news|title=Messi nets as Barca win La Liga opener|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/54316166|access-date=2023-06-21}}</ref> O daa labi di pɔɣu yaɣa bɛ maachi din daa paya, ka be daa nya nasara n di [[Celta Vigo]] pɔri ata ka bi tarigi labisibu silimin goli October 1.<ref>{{Cite news|title=Fati scores again in Barcelona win|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/54380471|access-date=2023-06-21}}</ref> O kpaŋmaŋa ŋɔ zuɣu daa chɛ ka bɛ piigi o ni ŋuni ŋmɛ boli du gaa n nyɛŋ so kam silimin goli September 2020.<ref>{{Cite web|title=Ansu Fati named LaLiga Santander Player of the Month for September|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/ansu-fati-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-september|access-date=2023-06-21|website=Página web oficial de LaLiga {{!}} LaLiga|language=en|archive-date=2020-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011083717/https://www.laliga.com/en-GB/news/ansu-fati-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-september|url-status=dead}}</ref> Silimin goli October 20, o daa di pɔɣu din daa niŋ ka be nya nasara [[Ferencváros]] zuɣu n di ba pɔri anu ka bɛ piigi la pɔ' yini [[Champions League]] ni, ka leei boli ŋmɛri so ŋun na min di pɔri gari pɔ' yina lala kompatiisa ŋɔ ni pɔi ka naayi nya yuun pishi ayi ka.<ref>{{Cite news|title=Messi equals another record in Barca win|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/54559679|access-date=2023-06-21}}</ref> Silimin goli October 24, o daa di pɔɣu din daa niŋ ka [[Real Madrid]] nya nasara bɛ zuɣu n diba pɔri ata ka be piigi pɔ' yini, ka leei bia ŋun pahiri ayi n na min di pɔɣu [[El Clásico]] ni, ka nya yuun pia ni ayopɔin ni bɛiɣu kobisita ni pihiyɔbu yini ka, ka doli [[Alfonso Navarro]] nyaanŋa, ŋun gba daa di pɔɣu ka nya yuun pia ni ayopɔin ni bɛiɣu kobisita ni pihinu ni ayobu silimin goli March 30, 1947.<ref>{{Cite web|date=2020-10-24|title=Ansu Fati becomes youngest Clasico scorer in 21st century to break Vinicius Jr's record {{!}} Goal.com India|url=https://www.goal.com/en-in/news/ansu-fati-becomes-youngest-clasico-scorer-in-21st-century-to-break-vinicius-jrs-record/q942cjli623p109h53oyebjoq|access-date=2023-06-21|website=www.goal.com|language=en-IN}}</ref> Silimin goli November 17, Fati daa deei duni daŋa saha shɛli bɛ mini [[Real Betis]] ni daa zaŋ bɛ nyɔri yo taba ka bɛ daa yihi o bɛ ni daa chaŋ ni bɛ ti vooi kom ka labi na; dɔɣitɛ nim vihigu daa wuhiya ni o nuzaa duni maa jila n chihi.<ref>{{Cite web|title=Ansu Fati picks up knee injury|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1891437/ansu-fati-picks-up-knee-injury|access-date=2023-06-21|website=www.fcbarcelona.com|language=en}}</ref> Daba ayi nyaanŋa, bɛ daa niŋ o apolɛsa ka kilaapu maa daa moli n ti salo ni Fati na n doni ka mani chira anahi zuɣu.<ref>{{Cite web|title=Ansu Fati out for four months with knee injury|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/1892121/ansu-fati-out-for-four-months-with-knee-injury|access-date=2023-06-21|website=www.fcbarcelona.com|language=en}}</ref> Amaa o daa ti doni la chira awɔi – o daa piligi la tiraanin chira awɔi nyaanŋa – n kuhiri yuuni 2021-22 La Liga kompatiisa.<ref>{{Cite web|last=Cooper|first=David|title=Ansu Fati returns to Barcelona training after nine-month injury spell - Sport360 News|url=https://sport360.com/article/football/barcelona/346389/ansu-fati-returns-to-barcelona-training-after-nine-month-injury-spell|access-date=2023-06-21|website=sport360.com|language=en-US}}</ref> === 2021–22 season === Yuuni 2021 – 22, Barcelona yɛliya ni Fati ni di namba pia liiga fali [[Lionel Messi]] sani. Silimin goli August 2021, Ansu Fati daa labi bohimbu no [[Ciutat Esportiva]] paagi ni chira awɔi nyaanŋa. Silimin goli September 26, Fati daa tuui ŋmɛ boli din daa niŋ ka o bi lahi ŋmɛ boli dabisa kobisita ni pishi ni ata din gari saha shɛli bɛn daa di [[Levante]] pɔri ata ka bɛ tarigi labisibu. O daa kpɛmi ti deei so, ka di pɔɣu minti pia zuɣu.<ref>{{Cite web|date=2021-09-26|title=Ansu Fati scores in first Barcelona appearance in 10 months {{!}} Goal.com|url=https://www.goal.com/en/news/ansu-fati-scores-in-first-barcelona-appearance-in-10-months/kysgjfoeyxn11qdgdifw9aagw|access-date=2023-06-21|website=www.goal.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Triumphant comeback for Ansu Fati|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2271605/triumphant-comeback-for-ansu-fati|access-date=2023-06-21|website=www.fcbarcelona.com|language=en}}</ref> Silimin goli January 20, 2022 o daa nya daŋa [[Athletic Bilbao]] ni daa Barcelona pɔri ata ka bɛ piigi pɔri ayi [[Copa del Rey]] maachi ni.<ref>{{Cite web|date=2022-01-21|title=Fati diagnosed with hamstring injury after leaving pitch in tears during Barca's Copa del Rey crash out {{!}} Goal.com US|url=https://www.goal.com/en-us/news/fati-barcelona-injury-copa-del-rey/blt620e258596f07486|access-date=2023-06-21|website=www.goal.com|language=en-US}}</ref> Silimin goli May 1, o daa labi na chira ata nyaanŋa o ni daa nya daŋa maachi shɛli Barcelona ni daa di [[Mallorca]] pɔri ayi ba bɛ piigi pɔ yini.<ref>{{Cite web|date=2022-05-01|title=Fati back for Barcelona ahead of Mallorca clash after three-month injury absence {{!}} Goal.com US|url=https://www.goal.com/en-us/news/fati-back-barcelona-three-month-injury-absence/bltf404dd7043383aa8|access-date=2023-06-21|website=www.goal.com|language=en-US}}</ref> == International career == Fati daa mali soli ni o tooi ŋmɛ o bolli n ti [[Guinea-Bissau]] boli yaɣali kam, amaa o bi ŋmɛri n tiri o dɔɣim tiŋ ŋɔ. O ni daa tuui ŋmɛ boli La Liga, [[Royal Spanish Football Federation (RFEF)]] daa niŋ korisi niŋ o ni, ka Diaro AS daa ti lahibali ni Spanish gɔmnanti daa saɣiya ni o ni ti Fati ʒia gbana ka o niya nyɛla o zaŋ'ŋɔ pahi 2019 FIFA U-17 World Cup tiim zuɣu. O daa lahi tooi mali soli ni o nya Portuguese gba paasipɔti domi o yaan'nim nya bɛn dɔɣi shɛbi dini.<ref>{{Cite web|date=2019-10-29|title=Ansu Fati: Spain want to fast-track Barça star into World Cup squad - AS.com|url=https://en.as.com/en/2019/08/29/football/1567077501_873155.html|access-date=2023-06-21|website=web.archive.org|archive-date=2019-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029065208/https://en.as.com/en/2019/08/29/football/1567077501_873155.html|url-status=dead}}</ref> Fati daa nyɛla bɛ ni ti Spanish ʒia gbana silimin goli September 20, 2019, ka di wuhi ni o chɛ o Guinea-Bissau bilichinsi tali. Bɛ daa boli o niŋ Spain yuun pishi ni yini tiim ni silimin goli October 11, 2019, din daa niŋ ka Carles Pérez nya daŋa. Fati daa tuui ŋmɛ o boli n ti Spain yuun pishi ni yini tiim ŋɔ maa silimin goli October 15, 2019 saha shɛli bɛ mini [[Montenegro]] ni daa kpa taba.<ref>{{Cite web|last=UEFA.com|title=Montenegro-Spain {{!}} Under-21 2021|url=https://www.uefa.com/under21/match/2026558--montenegro-vs-spain/|access-date=2023-06-21|website=UEFA.com|language=en}}</ref> Silimin goli August 20, 2020, Fati daa nya o tuuli boligu ni o kana n ti tabi sɔŋ ŋmɛ boli n-ti Spain din daa niŋ ka bɛ mali maachi diba ayi ni bɛ ŋmɛ yuuni 2020-21 UEFA Nations League ni. O daa tuui ŋmɛ o tiŋduya boli silimin goli September 3, 2020, din daa niŋ ka o yi kpaŋ kpɛna minti pihinahi din pahiri ayi ka bɛ [[Germany]] na lula sɔŋ.<ref>{{Cite web|last=UEFA.com|title=Germany-Spain {{!}} UEFA Nations League 2021|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2029969--germany-vs-spain/|access-date=2023-06-21|website=UEFA.com|language=en}}</ref> O daa dila o tuuli tiŋduya boli pɔɣu silimin goli September 6, 2020, din daa niŋ ka o Spain pɔɣu din pahiri ata bɛ mini [[Ukraine]] ni daa bɛ nyɔri yo taba ka ka daa leei Spain bia poli ŋun na min di pɔɣu n-ti tiim maa ka nya yuun pia ni ayopɔin ni kobisita ni pia ni yini;<ref>{{Cite web|title=Official FC Barcelona Website - Barça {{!}} FCBarcelona.com {{!}} FC Barcelona|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1805953/the-turn-of-sergio-busquets-and-ansu-fati|access-date=2023-06-21|website=www.fcbarcelona.com|language=en}}</ref> ka di wuhi ni kabisi yuun kobisiwai ni anu tarihi shɛli [[Juan Errazquin]] ni gbuba, yuun pishi ayi ka ni dabisili kobisita ni bɛiɣu pihinahi ni anahi. Ŋuni n lahi nya tuuli bia ŋun na min piligi maachi UEFA Nations League ni, n kabisi taarihi shɛli Welsh boli ŋmɛri a Ethan Ampadu yuuni 2018, yuun pia ni ayopɔin ni dabisili kobisita ni bɛiɣu pihinu ni ayopɔin.<ref>{{Cite news|title=Fati breaks records in Spain victory|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/54051071|access-date=2023-06-21}}</ref> Lala taarihi nim ŋɔ maa zaa nyɛla o Barcelona boli ŋmɛri kpeei, [[Gavi]] ni kabisi ŋan zaa, silimin goli June 5, 2022.<ref>{{Cite web|title=Gavi becomes youngest ever goalscorer for Spanish national side|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2640386/gavi-becomes-youngest-ever-goalscorer-for-spanish-national-side|access-date=2023-06-21|website=www.fcbarcelona.com|language=en}}</ref> Silimin goli November 11, 2022, lahabali daa yina ni Fati nyɛla ŋun yɛn pahi Spain 2022 FIFA World Cup tiim maa zuɣu.<ref>https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/luis-enrique-names-spain-squad-for-fifa-world-cup-qatar-2022-ansu-fati-sergio-busquets</ref> O daa ŋmɛla maachi diba ayi – di zaa o deeila shɛba – din daa niŋ ka [[Morocco]] nim ŋmɛ n yihi Spain.<ref>{{Cite web|date=2022-12-02|title=It begins his dream mundialista! Ansu Fati Debuted in the Japan-Spain|url=https://www.fcbarcelonanoticias.com/en/copa-mundial-futbol/it-begins-his-dream-mundialista-ansu-fati-debuted-in-the-japan-spain_287186_102.html|access-date=2023-06-21|website=FCBN|language=en|archive-date=2023-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621065625/https://www.fcbarcelonanoticias.com/en/copa-mundial-futbol/it-begins-his-dream-mundialista-ansu-fati-debuted-in-the-japan-spain_287186_102.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-12-06|title=Morocco vs Spain summary: penalties, score, goals, highlights {{!}} Qatar World Cup 2022|url=https://en.as.com/soccer/morocco-vs-spain-live-online-score-stats-and-updates-qatar-world-cup-2022-n/|access-date=2023-06-21|website=Diario AS|language=en-us}}</ref> == Ŋmɛbu sitaai == Ka mani boli tɔɣano niŋdiba pam ni nya ka o nyɛla boli baŋda ŋun na yiɣisiri anduniya ni,<ref name=":0" /> Fati boli ŋmɛbu sitaayi nyɛla bɛn zaŋ maɣisi Barcelona boli ŋmɛri kuro Lionel Messi.<ref>{{Cite web|last=Pettigrove|first=Jason|title=Is Ansu Fati The Heir To Lionel Messi At Barcelona, And How Much Is He Worth?|url=https://www.forbes.com/sites/jasonpettigrove/2020/01/07/is-ansu-fati-the-heir-to-lionel-messi-and-how-much-is-he-worth/|access-date=2023-06-21|website=Forbes|language=en}}</ref> Ŋun ŋmɛri zaa shɛhi bobigu, Fati nyɛla ŋun ni tooi ŋmɛ tooni luɣuli kam; o daa piligiya ka nyɛla pɔ' dira, amaa bɛ daa yihi o labisi ka o ti ŋmɛri tooni nuzaa yaɣali. Din niŋ ka o tooi ŋmɛri o naba maa zaa maa, di mini o ku nya ŋun ŋmɛri o nudirigu gbali ŋɔ, o lahi nyɛla ŋun ni tooi tooni nudirigu yaɣali, ni tooni sunsuuni ka nya ʒiri awɔi, ni pɔ' diri ŋun pahiri ayi bee namba pia ni yini bee sunsuuni ŋun ŋmɛri tooni bee mamba pia.<ref>{{Cite web|last=published|first=Cronan Yu|date=2019-09-16|title=Ansu Fati: who is Barcelona’s 16-year-old record-breaking goalscorer?|url=https://www.fourfourtwo.com/features/ansu-fati-barcelona-16-year-old-goalscorer-forward-valencia-lionel-messi-ernesto-valverde-la-liga-champions-league|access-date=2023-06-21|website=fourfourtwo.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-10-14|title=Who are the young players tasked with saving Barcelona?|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/37621327/barcelona-saviours-pedri-ansu-fati-gavi-lead-kids-tasked-saving-club|access-date=2023-06-21|website=ESPN.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-04-29|title=Who are the 39 best male players age 21 or under?|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/37615290/haaland-sancho-foden-fati-lead-39-best-players-age-21-under|access-date=2023-06-21|website=ESPN.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-10|title=Barcelona's dilemma, put faith in Fati or bring in Memphis Depay...|url=https://en.as.com/en/2020/09/10/soccer/1599728329_973110.html|access-date=2023-06-21|website=Diario AS|language=en-us}}</ref> == Career statistics == == Honours == '''Barcelona''' * [[La Liga]]: [[2022–23 La Liga|2022–23]]<ref>{{Cite news |last=Brewin |first=John |date=2023-05-14 |title=Espanyol 2-4 Barcelona: Barça win La Liga – as it happened |language=en-GB |work=the Guardian |url=https://www.theguardian.com/football/live/2023/may/14/espanyol-v-barcelona-la-liga-live |access-date=2023-05-14 |issn=0261-3077}}</ref> * [[Copa del Rey]]: [[2020–21 Copa del Rey|2020–21]]<ref name="cup21">{{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/2021/apr/17/messi-stars-as-barcelona-thrash-athletic-bilbao-to-lift-copa-del-rey |title=Messi stars as Barcelona thrash Athletic Bilbao to lift Copa del Rey|first=Sid|last=Lowe|work=The Guardian|date=17 April 2021|access-date=19 April 2021}}</ref> * [[Supercopa de España]]: [[2022–23 Supercopa de España|2022–23]]<ref>{{Cite web |last=Baynes |first=Ciaran |date=15 January 2023 |title=Real Madrid 1-3 Barcelona: Gavi stars as Barca dominate to win Spanish Super Cup |url=https://www.eurosport.com/football/spanish-supercopa/2022-2023/spanish-super-cup-final-live-real-madrid-v-barcelona_sto9316880/story.shtml |access-date=16 January 2023 |website=Euro Sport}}</ref> '''Spain''' *[[UEFA Nations League]]: [[2022–23 UEFA Nations League|2022–23]]<ref name="UNLWin">{{Cite news |last=Smith |first=Emma |date=18 June 2023 |title=Spain win Nations League final on penalties |language= |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/65944659 |access-date=18 June 2023}}</ref> '''Maŋmaŋa''' * [[UEFA]] La Liga Revelation Tiim din gaŋdu yuuni: yuuni 2019–20<ref>{{cite web|url= https://es.uefa.com/uefaeuropaleague/news/025f-0ff091d12bcc-b8388f80644f-1000--equipo-revelacion-de-la-liga-2019-20|title= Equipo Revelación de La Liga 2019/20|publisher= UEFA|date= 21 July 2020|access-date= 24 September 2020|archive-date= 28 September 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200928093735/https://es.uefa.com/uefaeuropaleague/news/025f-0ff091d12bcc-b8388f80644f-1000--equipo-revelacion-de-la-liga-2019-20//|url-status= live}}</ref> * [[La Liga boli ŋmɛri a ŋun gaŋdu goli puuni]]: [[2020–21 La Liga#Awards|silimin goli September 2020]]<ref>{{Cite web|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/ansu-fati-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-september|title=Ansu Fati named LaLiga Santander Player of the Month for September|date=10 October 2020|access-date=10 October 2020|publisher=La Liga|archive-date=11 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011083717/https://www.laliga.com/en-GB/news/ansu-fati-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-september|url-status=live}}</ref> * [[International Federation of Football History & Statistics#IFFHS Men's World Youth (U20)|IFFHS Men's World Youth (U20) Team]]: yuuni 2020,<ref>{{cite web|title=IFFHS WORLD YOUTH MEN TEAM OF THE YEAR 2020 (U20)|url=https://iffhs.com/posts/1036|date=3 April 2021}}</ref> ni yuuni 2022<ref>{{cite web|title=IFFHS MEN'S WORLD YOUTH (U20) TEAM 2022|url=https://iffhs.com/posts/2468|date=12 January 2023|access-date=21 June 2023|archive-date=15 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215004954/https://iffhs.com/posts/2468|url-status=dead}}</ref> * [[IFFHS]] Men's Youth (U20) UEFA Team: yuuni 2020,<ref>{{cite web |title=UEFA YOUTH MEN TEAM OF THE YEAR 2020 (U20) by IFFHS|url=https://iffhs.com/posts/990|date=9 March 2021}}</ref> ni yuuni 2022<ref>{{cite web |title=FFHS MEN'S CONTINENTAL YOUTH (U20) TEAMS 2022 - UEFA|url=https://iffhs.com/posts/2500|date=26 January 2023}}</ref> * [[Goal (website)#NXGN|Goal.com]] NxGn: yuuni 2021<ref>{{cite web|title=Barcelona wonderkid Ansu Fati wins the NXGN 21 award|url=https://everythingbarca.com/2021/03/23/barcelona-ansu-fati-nxgn-21-award/|website=[[Goal.com]]|date=23 March 2021}}</ref> == Kundivihira == [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]] [[Pubu:Boli ŋmɛri a]] [[Pubu:Spain boli ŋmɛri ŋun nya doo]] luhh631i2wwo3nxn0p2m09g6bssnbmw BOS Ice Tea 0 19362 142647 118663 2026-07-08T06:39:07Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142647 wikitext text/x-wiki {{Short description|South African brand of ice tea}} {{EngvarB|date=March 2023}} {{Multiple issues| {{notability|Companies|date=October 2018}} {{advert|date=October 2018}} }} {{Infobox company | name = BOS Brands (Pty) Ltd | logo = [[File:Bosicetealogo.jpg|200px|BOS Ice Tea Logo]] | type = [[Public company|Public]] | traded_as = | foundation = 2010 | founder = Grant Rushmere, Richard Bowsher | location = [[Woodstock, Cape Town]], [[South Africa]] | key_people = Grant Rushmere, Richard Bowsher, David Evans | locations = | publisher = | area_served = [[South Africa]], [[Europe]], [[Asia]], [[United States]] | industry = | revenue = | operating_income = | net_income = | assets = | equity = | num_employees = | divisions = | subsid = | homepage = [http://www.bosicetea.com www.bosicetea.com] }} '''BOS''' nyɛla South Africa "[[ice tea]] brand", ka di nyɛla "[[Organic product#Food|organic]] [[rooibos]]" ka bɛ mali m-maani li.<ref name="Forbes!">{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/nomanazish/2018/06/20/the-most-refreshing-and-healthy-herbal-teas-to-drink-this-summer/?sh=671862ab5556|title=The Most Refreshing (And Healthy) Herbal Teas To Drink This Summer|last=Nazish|first=Noma|date=20 June 2020|work=Forbes}}</ref> Grant Rushmere mini Richard Bowsher n daa pili li, "rooibos tea" pukpara mini daabia.<ref>{{Cite news|url=https://www.packagingoftheworld.com/2011/04/bos-ice-tea.html|title=BOS Ice Tea|last=Lin|first=Derrick|date=1 April 2011|work=Packaging of the World}}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Tuuli tea daa yimi na anashaara goli June 2010.<ref name="Biz!">{{Cite news|url=https://www.bizcommunity.com/Article/196/162/100637.html|title=BOS plans to take its ice tea to rest of Africa|last=Moorad|first=Zeenat|date=23 September 2013|work=Biz Community}}</ref> BOS tuma du zuɣuri bɛla [[Woodstock, Cape Town]].<ref>{{Cite web|url=http://www.bosicetea.com/#section-about-us|title=BOS Ice Tea|website=www.bosicetea.com|accessdate=30 August 2017|access-date=14 June 2023|archive-date=3 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203032412/http://www.bosicetea.com/#section-about-us|url-status=dead}}</ref> [[Alex Ferguson]], maneeja kuro zaŋ ti [[Manchester United F.C.]].<ref>{{Cite news|url=https://www.forbesafrica.com/focus/2013/11/01/sir-alex-takes-tea-africa/|title=Sir Alex Takes Tea In Africa|date=2013|work=Forbes Africa}}</ref> ==Sustainability== BOS tihi na kuli nyɛla tia yini zaŋ ti "2,000 uniti kohibu. Zaŋ kana zuŋɔ, bɛ sali yaɣi tihi 20,000 luɣ'shɛŋa vari binyara ni be South Africa.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.teaandcoffee.net/news/21754/south-african-bos-brands-tea-focuses-on-us-market/|title=South African BOS Brands tea focuses on US market|date=16 January 2019|work=Tea & Coffee}}</ref> ==Products== Rooibos shɛŋa bɛ ni mali m-maani BOS yiri mi na Klipopmekaar Rooibos puu din be [[Cederberg Mountains]] din be [[Western Cape]]. Binnyɔma dibaa ayɔbu ka bɛ mali maani "ice tea":<ref>{{Cite web|url=http://www.bosicetea.com/#section-products|title=BOS Ice Tea|website=BOS ice tea|accessdate=30 August 2017|access-date=14 June 2023|archive-date=3 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203032412/http://www.bosicetea.com/#section-products|url-status=dead}}</ref> *Lemon<ref name="Forbes!"/> *Peach<ref name="Forbes!"/> *Berry<ref name="Forbes!"/> *Ginger<ref name="Forbes!"/> *Yuzu <ref name=":0" /> *Lime <ref name=":0" /> "BOS Sport",dɛma ni yiɣijam binnyura ni shɛli, daa lonchi la silimiin goli January 2014 ni binnyɔma balibu dibaa anahi:<ref>{{Cite web|url=http://www.bosicetea.com/#product-range|title=BOS Ice Tea|website=BOS Ice Tea|accessdate=30 August 2017|access-date=14 June 2023|archive-date=3 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203032412/http://www.bosicetea.com/#product-range|url-status=dead}}</ref> *Lemon Lime *Mandarin Orange *Red Berry *Blueberry ==Distribution== Tum di ni daa lonchi yuuni 2010 sunsuuni, BOS yuli nyɛla din du South Africa, ka pa kɔhiri dunia zaa. Yuuni 2013, BOS daa lonchi ya [[Belgium]] mini [[Netherlands]],<ref>{{cite web |url=http://www.fastmoving.co.za/news/marketing-74/bos-ice-tea-launches-in-belgium-and-holland-4600 |title=BOS Ice Tea launches in Belgium and Holland |date=18 October 2013 |website=fastmoving.co.za |publisher= |accessdate=28 November 2013}}</ref> ka na mali niya ni di yɛligi n kpe [[Africa]] tiŋgbana ni.<ref name="Biz!"/> Tum yuuni 2015 sunsuuni, BOS lahi nyɛla din be Singapore n ti pahi Southeast Asia yaɣa zaa.<ref>{{cite web |title=BOS in Singapore |url=http://www.khayalifestyle.com/bos-ice-tea/ |accessdate=19 July 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150721155948/http://www.khayalifestyle.com/bos-ice-tea/ |archivedate=21 July 2015 |access-date=14 June 2023 |archive-date=21 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150721155948/http://www.khayalifestyle.com/bos-ice-tea/ }}</ref> Silimiin goli 2018, BOS daa kpe di United States daa ka di nyɛla bɛ daa lonchi li la California.<ref>{{Cite news|url=https://www.foodnavigator-usa.com/Article/2018/05/15/BOS-Iced-Tea-aims-to-strike-heart-before-the-head-brand-reaction-with-US-consumers#|title=BOS Iced Tea aims to strike 'heart before the head' brand reaction with US consumers|last=Shoup|first=Mary Ellen|date=15 May 2018|work=Food Navigator}}</ref> ==Kundivihira== {{reflist}} ==External links== *[http://www.bosbrands.com BOS website] [[Category:Herbal tea]] [[Category:Iced tea brands]] [[Category:Products introduced in 2010]] [[Category:Drink companies of South Africa|South Africa]] [[Category:South African drinks|Companies]] [[Category:Food and drink companies based in Cape Town]] [[Category:Manufacturing companies based in Cape Town]] f6nujystcb23bb7sx1r4yn4ymzo4w2d Bećarac 0 26370 142675 82234 2026-07-08T07:53:04Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142675 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Bećarac''' nyɛla lari kubu salima balishɛli, din daa pili [[Slavonia]] tiŋkpaŋa, [[Croatia]] ka naan yi ti yɛligi chaŋ southern [[Hungary]] mini [[Vojvodina]] yaɣili [[Serbia]] polo. Bachi maa nyabili pili la ''bećar'' ({{lang-tr|bekâr}}), din gbunni nyɛ "dakoli", "vuri ni tiri shɛba suhudoo bee nyaɣisim" be "ŋun nyuri binyɛra". Bećarci tooi pili zooi la ansarisi sahakam, asafihili, ka dobba tooi yiini li tiŋkpansi laɣingu ni ("sijelo" bee "kirvaj").<ref>Cvitanic, Marilyn. ''Culture and Customs of Croatia'', Greenwood Publishing, 2011.</ref> Amaa, paɣabgba tooi yiini li,<ref name=becmus> {{cite web|url=https://www.croatiaweek.com/unesco-protected-it-now-it-has-its-own-museum-in-croatia/ |title=UNESCO protected it, now it has its own museum in Croatia |website=croatiaweek.com|publisher=Croatia Week|date=23 August 2023|access-date=25 August 2023}}</ref> di bahi bahindi "[[Kolo (dance)|kolo dance]]" ni. ==Buɣisibu== Bećarac tooi mali la [[couplet]] din be [[decasyllable]] ni n tumdi tuma, ka yiini ni binkumda maa, ka "[[tamburitza]] orchestra" ŋmɛri li, di dii bi zooi [[bagpipes]] bee [[samica]],<ref name=becmus/> bee ka niriba laɣim yiini li. Yiliyiiniba ban laɣim taba kpɛma n yiini tuuli yilibu maa ka nam lahabali din shɛli salo ni saɣiti; ka dobba ban laɣim taba naan yi daa saɣi o ni yili shɛli maa. Yilibu din pahiri buyi maa nyɛla din kuri lari, ka salo maa lahi daari saɣiri di gba (amaa ka lari tooi kpɛri din ni). Bećarci tooi niŋdi la di ka nyu saha salo yi laɣim, sahashɛli bɛ ni nyuri dam ka yiini yila m-maari bɛ suhuri. Bećarci balibu ni tooi kuli ŋmɛri bi naara. Yila maa tooi zooya ka di nyɛ bɛ ni kuli laɣim sahashɛli maa ka bɛ yɛn nam li bee ka bɛ namli pɔi ka naan yi paai ni,<ref>Dubinskas, Frank. ''Performing Slavonian folklore'', Stanford University; 1983</ref> ka bɛ gahim din lu viɛnyɛla n lahi zaŋli tum tuma laɣinshɛŋa ni Bećarci lɛbigibu tooi nyɛla din to ka niriba pam bi baŋdi di ni yɛri shɛm gba, di toi zooi la nadaa kaya ni taɣada yɛltɔɣa. Ŋmahinli din do yoma n-nyɛ: "sjedi Ćiro na vrh slame, brkovima plaši vrane" -> "Chiro ʒila "straw" zuɣusaa, ni o nangbankɔbiri din varisiri nooŋa". Amaa di niŋ tɔm pam ni di tooi pahi nira haŋkali: ""mala moja, visoki jablane, je l' ti mjesec vidio tabane"-> "n zaɣ'bila, "apple" tia din waɣa, malila goli din nya a liɣiri".<ref>[https://www.vecernji.hr/vijesti/becarci-zbog-ulaska-na-unescovu-listu-prevedeni-na-engleski-263185 Bećarci zbog ulaska na Unescovu listu prevedeni na engleski]</ref> ==Taarihi== Dihitabili bɛni ni bećarac pilimi ni [[Croatian Military Frontier]] kpihimbu.<ref name=becmus/> [[Friedrich Salomon Krauss]] n bɔhim li, bɛ ni dɔɣi so [[Požega, Croatia|Požega]], ŋun laɣim bećarac yila gari tuhili.<ref name=becmus/> ===UNESCO's protection=== Yuuni 2009, Croatia daa zaŋ bećarac mini binyɛri shɛŋa m-pahi [[UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists]] ni.<ref>{{cite news |url=http://arhiva.nacional.hr/clanak/52800/becarac-licitari-i-alka-u-unesco-u |language=hr |newspaper=[[Nacional (weekly)|Nacional]] |issue=690 |date=2009-02-03 |title=Bećarac, licitari i alka u UNESCO-u |access-date=2011-11-28 |trans-title=Bećarac, licitars and Sinjska alka in UNESCO |author=Nina Ožegović |archive-date=6 May 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100506132635/http://www.nacional.hr/clanak/52800/becarac-licitari-i-alka-u-unesco-u }}</ref> Yuuni 2010, di buɣisibu maa daa bi niŋ tabata, ka bɛ daa bɔ siliminsili lɛbigibu n-ti li ni di niŋ shɛhira.<ref>{{cite news | url = http://www.vecernji.hr/vijesti/becarci-zbog-ulaska-unescovu-listu-prevedeni-engleski-clanak-263185 | newspaper = [[Večernji list]] | language = hr | title = Bećarci zbog ulaska na Unescovu listu prevedeni na engleski}}</ref> Yuuni 2011, ka bɛ daa zaŋ li m-pahi yuya maa ni.<ref>{{cite news | url = http://www.vecernji.hr/vijesti/slavonski-becarac-nijemo-kolo-zagore-unesco-ovoj-listi-clanak-350680 | newspaper = [[Večernji list]] | language = hr | title = Slavonski bećarac i nijemo kolo iz Zagore na UNESCO-ovoj listi | date = 2011-11-27 | access-date = 2011-11-28}}</ref> ===Bećarac museum=== Yuuni 2017 bɛ daa moliya ni bećarac binkura biɛhigu sheei nyɛla bɛ ni yɛn yooi tiŋa yuli booni[[Pleternica]], Croatia.<ref name="Grada Pleternice">{{cite web |last1=Balen |first1=Vedran |title=Pleternica će prva u svijetu dobiti Trg bećarca |url=https://lokalni.vecernji.hr/zupanije/pleternica-ce-prva-u-svijetu-dobiti-trg-becarca-5361 |website=lokalni.hr}}</ref><ref name="museum">{{cite web |title=Museum of bećarac (becharac) |url=https://www.ne-mo.org/news/article/nemo/museum-of-becarac-becharac.html |website=Network of European Museum Organisations |access-date=25 February 2021 |archive-date=23 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123082945/https://www.ne-mo.org/news/article/nemo/museum-of-becarac-becharac.html |url-status=dead }}</ref> Di dareta nima daa buɣisiya ni di kuli yɛn nyɛla din bɛni sahakam, din yɛn wuhiri bećarac kali, ka leei nyɛ din dalim ʒaamani dini.<ref>{{cite web |last1=Justament |first1=Domagoj |title=The project of the Bečar Museum as an interpretation center was presented in Pleternica |url=https://hrturizam.hr/en/u-pleternici-predstavljen-projekt-muzeja-becarca-kao-interpretacijskog-centra/}}</ref> Di ni niŋ ka bećarac niŋ "intangible cultural heritage" din be Croatia ni kpaŋsi shɛli puuni yini la, kɔbigu puuni vaabu 85% sɔŋsim ka [[European Union]] daa sɔŋ binkura duu ŋɔ mɛbu ni, ka mali tahima ni di sɔŋsi tiŋgbani maa zaa mini adiini maa.<ref name="Grada Pleternice" /><ref>{{cite journal |last1=Dragana Lucija Ratković Aydemir, Helena Tolić & Ivana Jagić Boljat |title=Intangible Cultural Heritage as a Catalyst for Local Development and Well-being: The Case of Pleternica, Croatia |journal=Museum International |date=23 Dec 2019 |volume=71 |issue=3-4 |pages=156-167 |doi=10.1080/13500775.2019.1706954}}</ref> ==Lihi pahi== * [[Chastushka]], short Russian humorous folk song ==Kundivihira== {{reflist}} ==External links== *[https://web.archive.org/web/20160312025735/http://www.kultura.hr/eng/Multimedia/Video/UNESCO-Representative-List-of-the-Intangible-Cultural-Heritage-of-Humanity/(show)/video/(video)/9187 UNESCO Representative List of Intangible Cultural Heritage of Humanity] {{UNESCO Oral and Intangible music}} {{Intangible heritage of Croatia}} {{DEFAULTSORT:Becarac}} [[Category:Croatian folk music]] [[Category:Slavonia]] [[Category:Masterpieces of the Oral and Intangible Heritage of Humanity]] hb7ykfungndasawpqtjlklghm55fj6j Grade II* listed buildings in South Derbyshire 0 26665 142545 88984 2026-07-07T15:28:19Z ToadetteEdit 3740 /* External links */ 142545 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{short description|None}} {{Use dmy dates|date=April 2022}} {{GeoGroup}} Kalinli din gari kamani 20,000 nyɛla [[Grade II* listed building]]s din be England. Yaɣili ŋɔ nyɛla duri shɛŋa din be [[South Derbyshire]] din be [[Derbyshire]]. ==List of buildings== {{EH listed building header | show_listed = yes | show_img = yes | subdivision_area = [[Derbyshire]] | subdivision_iso = GB-DBY | lb_type = Grade II* }} {{EH listed building row | name= [[Aston Hall, Aston-on-Trent|Aston Hall]] | location= [[Aston-on-Trent]] | type= Country House | completed= {{sort|1700|Early 18th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1967|11|10}} | grid_ref= SK4149829170 | lat= 52.858428 | lon= -1.385118 | uid= 1096430 | show_img = yes | image=Aston Hall geograph.jpg | commonscat= Aston Hall, South Derbyshire | upload_desc= Aston Hall }} {{EH listed building row | name= Barton Hall | location= [[Barton Blount]] | type= Country House | completed= {{sort|1501|15th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1952|09|02}} | grid_ref= SK2081934658 | lat= 52.908953 | lon= -1.691885 | uid= 1096544 | show_img = yes | image= | upload_desc= Barton Hall }} {{EH listed building row | name= [[Bretby Hall]] | location= Bretby Park, [[Bretby]] | type= Country House | completed= {{sort|1700|Early 17th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1985|10|31}} | grid_ref= SK3001122547 | lat= 52.799653 | lon= -1.556322 | uid= 1334588 | show_img = yes | image=Bretby Hall.jpg | commonscat= Bretby Hall | upload_desc= Bretby Hall }} {{EH listed building row | name= Brizlincote Hall Farmhouse | location= [[Bretby]] | type= Farmhouse | completed= 1707 | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1967|01|19}} | grid_ref= SK2727022027 | lat= 52.795124 | lon= -1.597018 | uid= 1096480 | show_img = yes | image=Brizlincote Hall Farm - geograph.org.uk - 396791.jpg | upload_desc= Brizlincote Hall Farmhouse }} {{EH listed building row | name= Deercote west of the Church of St Giles | location= Calke Park, [[Calke]] | type= Wall | completed= {{sort|1799|Late 18th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1987|01|06}} | grid_ref= SK3670922280 | lat= 52.79684 | lon= -1.457013 | uid= 1031806 | show_img = yes | image= Deer_Shelter,_Calke_Abbey.jpg | upload_desc= Deercote west of the Church of St Giles }} {{EH listed building row | name= Stables and Riding School | location= Calke Park, [[Calke]] | type= Courtyard | completed= {{sort|1750|Mid–late 18th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1967|01|19}} | grid_ref= SK3668322666 | lat= 52.800312 | lon= -1.457355 | uid= 1096488 | show_img = yes | image=Stables at Calke Abbey (geograph 4666960).jpg | commonscat= Calke Abbey stables | upload_desc= Stables and Riding School }} {{EH listed building row | name= [[Catton Hall]] | location= [[Catton, Derbyshire|Catton]] | type= Country House | completed= 1741 | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1952|09|02}} | grid_ref= SK2061315359 | lat= 52.735476 | lon= -1.696159 | uid= 1334609 | show_img = yes | image=CattonHall19C.jpg | commonscat= Catton Hall, Derbyshire | upload_desc= Catton Hall }} {{EH listed building row | name= Cauldwell Hall | location= [[Cauldwell, Derbyshire|Cauldwell]] | type= Country House | completed= {{sort|1699|Early 18th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1952|09|02}} | grid_ref= SK2551417173 | lat= 52.751575 | lon= -1.623436 | uid= 1334612 | show_img = yes | image= | upload_desc= Cauldwell Hall }} {{EH listed building row | name= [[All Saints' Church, Dalbury|Church of All Saints]] | location= [[Dalbury Lees]] | type= Parish Church | completed= {{sort|1201|13th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1967|01|19}} | grid_ref= SK2635434282 | lat= 52.905331 | lon= -1.609616 | uid= 1334550 | show_img = yes | image= Dalbury Church Tower - geograph.org.uk - 316543.jpg | upload_desc= Church of All Saints |commonscat=All Saints, Dalbury }} {{EH listed building row | name= Footbridge on former Eggington Estate at SK264277 | location= [[Egginton]] | type= Footbridge | completed= 1812 | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1990|04|19}} | grid_ref= SK2640027700 | lat= 52.846163 | lon= -1.609464 | uid= 1140125 | show_img = yes | image= | upload_desc= Footbridge on former Eggington Estate at SK264277 }} {{EH listed building row | name= [[Elvaston Castle]] | location= [[Elvaston, Derbyshire|Elvaston]] | type= Country House | completed= 1633 | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1952|09|02}} | grid_ref= SK4078533004 | lat= 52.892945 | lon= -1.395228 | uid= 1334604 | show_img = yes | image=Elvaston Castle - geograph.org.uk - 6393.jpg | commonscat= Elvaston Castle | upload_desc= Elvaston Castle }} {{EH listed building row | name= Gates, gatepiers, and railings to south of the Etwall Almshouses | location= [[Etwall]] | type= Gate | completed= {{sort|1700|Early 18th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1985|08|22}} | grid_ref= SK2688232038 | lat= 52.885134 | lon= -1.601951 | uid= 1334552 | show_img = yes | image=Etwall- The Bakewell Gates (geograph 3368947).jpg | upload_desc= Gates, gatepiers, and railings to south of the Etwall Almshouses }} {{EH listed building row | name= Sir John Port Almshouses | location= [[Etwall]] | type= Almshouse | completed= {{sort|1690|circa 1690}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1952|09|02}} | grid_ref= SK2687832064 | lat= 52.885368 | lon= -1.602008 | uid= 1096567 | show_img = yes | image=Etwall Almshouses (geograph 1859951).jpg | upload_desc= Sir John Port Almshouses }} {{EH listed building row | name= Two sets of gatepiers and walls enclosing churchyard of St Saviours Church | location= [[Foremark]] | type= Gate | completed= {{sort|1700|Early 18th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1967|01|19}} | grid_ref= SK3297426488 | lat= 52.834907 | lon= -1.51198 | uid= 1334572 | show_img = yes | image=St. Saviour's Church - geograph.org.uk - 1175539.jpg | upload_desc= Two sets of gatepiers and walls enclosing churchyard of St Saviours Church }} {{EH listed building row | name= The Manor House | location= [[Hartshorne, Derbyshire|Hartshorne]] | type= House | completed= {{sort|1901|20th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1952|09|02}} | grid_ref= SK3269020767 | lat= 52.783497 | lon= -1.516766 | uid= 1281804 | show_img = yes | image= The_Manor_House_in_Hartshorne_(geograph_4373333).jpg | upload_desc= The Manor House }} {{EH listed building row | name= Ingleby Toft | location= [[Ingleby, Derbyshire|Ingleby]] | type= House | completed= {{sort|1700|Early 18th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1967|01|19}} | grid_ref= SK3550526504 | lat= 52.83489 | lon= -1.474411 | uid= 1370039 | show_img = yes | image=Ingleby Toft from the air (geograph 3179145).jpg | upload_desc= Ingleby Toft }} {{EH listed building row | name= [[All Saints' Church, Lullington|Church of All Saints]] | location= [[Lullington, Derbyshire|Lullington]] | type= Parish Church | completed= {{sort|1390|Late 14th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1967|01|19}} | grid_ref= SK2498712944 | lat= 52.713583 | lon= -1.631564 | uid= 1159003 | show_img = yes | image=All Saints church Lullington - geograph.org.uk - 392675.jpg | commonscat= All Saints church, Lullington, Derbyshire | upload_desc= Church of All Saints }} {{EH listed building row | name= Grotto to south-east of the Old Mill in Melbourne Hall gardens | location= [[Melbourne, Derbyshire|Melbourne]] | type= Shell Grotto | completed= {{sort|1799|Early 19th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1967|11|10}} | grid_ref= SK3910424843 | lat= 52.819711 | lon= -1.421189 | uid= 1334617 | show_img = yes | image= | upload_desc= Grotto to south-east of the Old Mill in Melbourne Hall gardens }} {{EH listed building row | name= Hall Cottages and Stables at Melbourne Hall | location= [[Melbourne, Derbyshire|Melbourne]] | type= House | completed= {{sort|1500|16th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1967|11|10}} | grid_ref= SK3894525025 | lat= 52.821359 | lon= -1.423526 | uid= 1096408 | show_img = yes | image= | upload_desc= Hall Cottages and Stables at Melbourne Hall }} {{EH listed building row | name= [[Melbourne Hall]] | location= [[Melbourne, Derbyshire|Melbourne]] | type= Country House | completed= {{sort|1630|circa 1630}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1952|09|02}} | grid_ref= SK3897625010 | lat= 52.821222 | lon= -1.423068 | uid= 1204079 | show_img = yes |image=Melbourne Hall.jpg | commonscat= Melbourne Hall | upload_desc= Melbourne Hall }} {{EH listed building row | name= Pair of curved benches to either side of Grand Basin in [[Melbourne Hall]] gardens | location= [[Melbourne, Derbyshire|Melbourne]] | type= Garden Seat | completed= {{sort|1700|Early 18th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1987|03|11}} | grid_ref= SK3916424944 | lat= 52.820615 | lon= -1.420286 | uid= 1096373 | show_img = yes | image= | upload_desc= Pair of curved benches to either side of Grand Basin in Melbourne Hall gardens }} {{EH listed building row | name= Pair of garden walls flanking top terrace of [[Melbourne Hall]] gardens | location= [[Melbourne, Derbyshire|Melbourne]] | type= Garden Wall | completed= {{sort|1704|circa 1704}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1987|03|11}} | grid_ref= SK3903724949 | lat= 52.820669 | lon= -1.42217 | uid= 1096410 | show_img = yes | image= | upload_desc= Pair of garden walls flanking top terrace of Melbourne Hall gardens }} {{EH listed building row | name= Tithe Barn | location= [[Melbourne, Derbyshire|Melbourne]] | type= Malt Kiln | completed= {{sort|1600|17th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1952|09|02}} | grid_ref= SK3887324981 | lat= 52.820969 | lon= -1.4246 | uid= 1204539 | show_img = yes | image= | upload_desc= Tithe Barn }} {{EH listed building row | name= Water channel and three bridges in Melbourne Hall gardens | location= [[Melbourne, Derbyshire|Melbourne]] | type= Bridge | completed= {{sort|1699|Early 18th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1987|03|11}} | grid_ref= SK3912624926 | lat= 52.820456 | lon= -1.420852 | uid= 1204519 | show_img = yes | image= | upload_desc= Water channel and three bridges in Melbourne Hall gardens }} {{EH listed building row | name= [[St Peter's Church, Netherseal|Church of St Peter]] | location= [[Netherseal]] | type= Parish Church | completed= {{sort|1200|13th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1967|01|10}} | grid_ref= SK2887712890 | lat= 52.712905 | lon= -1.573988 | uid= 1334597 | show_img = yes | image=Netherseal Church 119535 8bb2979e.jpg | commonscat= St Peter's Church, Netherseal | upload_desc= Church of St Peter }} {{EH listed building row | name= Netherseal Old Hall and attached outbuildings and garden walls | location= [[Netherseal]] | type= House | completed= 1642 | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1952|09|02}} | grid_ref= SK2899712892 | lat= 52.712917 | lon= -1.572212 | uid= 1096414 | show_img = yes | image=Old Hall, Netherseal, Rear View - geograph.org.uk - 1576840.jpg | upload_desc= Netherseal Old Hall and attached outbuildings and garden walls }} {{EH listed building row | name= Pigeoncote at Old Hall Cottages | location= [[Netherseal]] | type= Dovecote | completed= 1689 | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1967|01|19}} | grid_ref= SK2898512819 | lat= 52.712261 | lon= -1.572396 | uid= 1096418 | show_img = yes | image= | upload_desc= Pigeoncote at Old Hall Cottages }} {{EH listed building row | name= Bladon Castle | location= [[Newton Solney]] | type= Motte | completed= 1801-2 | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1967|01|19}} | grid_ref= SK2698925079 | lat= 52.822573 | lon= -1.600934 | uid= 1096466 | show_img = yes | image= | upload_desc= Bladon Castle }} {{EH listed building row | name= [[St Mary the Virgin's Church, Newton Solney|Church of St Mary the Virgin]] | location= [[Newton Solney]] | type= Parish Church | completed= {{sort|1300|circa 1300}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1967|01|19}} | grid_ref= SK2792425770 | lat= 52.828737 | lon= -1.587001 | uid= 1334576 | show_img = yes | image=Newton Solney St Mary's Church.jpg | upload_desc= Church of St Mary the Virgin |commonscat=St Mary the Virgin’s Church, Newton Solney }} {{EH listed building row | name= Overseal House | location= [[Overseal]] | type= House | completed= {{sort|1790|Late 18th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1967|01|19}} | grid_ref= SK2963714953 | lat= 52.731409 | lon= -1.562553 | uid= 1311162 | show_img = yes | image=Overseale House on Acresford Road (geograph 3171595).jpg | upload_desc= Overseal House }} {{EH listed building row | name= The Grange | location= [[Repton]] | type= House | completed= 1703 | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1952|09|02}} | grid_ref= SK3069326437 | lat= 52.834583 | lon= -1.545843 | uid= 1096501 | show_img = yes | image= | upload_desc= The Grange }} {{EH listed building row | name= [[St Mary's Church, Rosliston|Church of St Mary]] | location= [[Rosliston]] | type= Parish Church | completed= {{sort|1300|14th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1967|01|19}} | grid_ref= SK2433716815 | lat= 52.748411 | lon= -1.6409 | uid= 1159242 | show_img = yes | image=St. Mary, Rosliston - geograph.org.uk - 120929.jpg | upload_desc= Church of St Mary |commonscat=St Mary's Church, Rosliston }} {{EH listed building row | name= [[Shardlow Hall, Derbyshire|Shardlow Hall]] with attached garden seat to north-east corner, steps c.14m from north-west front and steps c.7m west of south-west corner | location= [[Shardlow]] | type= Country House | completed= 1684 | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1987|03|11}} | grid_ref= SK4384830478 | lat= 52.869999 | lon= -1.350043 | uid= 1088368 | show_img = yes | image=Shardlow Hall (geograph 3671791).jpg | upload_desc= Shardlow Hall] with attached garden seat to north-east corner, steps c.14m from north-west front and steps c.7m west of south-west corner |commonscat=Shardlow Hall }} {{EH listed building row | name= [[Smisby lock-up|The Lock Up (Round House)]] | location= [[Smisby]] | type= Lock Up | completed= {{sort|1790|Late 18th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1967|01|19}} | grid_ref= SK3486919083 | lat= 52.768224 | lon= -1.48464 | uid= 1281737 | show_img = yes | image=Smisby Roundhouse - geograph.org.uk - 199334.jpg | commonscat= Smisby lock-up | upload_desc= The Lock Up (Round House) }} {{EH listed building row | name= [[St Michael's Church, Sutton-on-the-Hill|Church of St Michael]] | location= [[Sutton on the Hill]] | type= Statue | completed= {{sort|1900|20th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1967|01|19}} | grid_ref= SK2374434239 | lat= 52.905066 | lon= -1.648424 | uid= 1096581 | show_img = yes | image=St. Michael, Sutton-on-the-Hill - geograph.org.uk - 119033.jpg | commonscat=St Michael, Sutton-on-the-Hill | upload_desc= Church of St Michael }} {{EH listed building row | name= Sutton Hall and attached outbuildings | location= [[Sutton on the Hill]] | type= House | completed= 1952 | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1952|09|02}} | grid_ref= SK2363333815 | lat= 52.901259 | lon= -1.650105 | uid= 1334519 | show_img = yes | image= | upload_desc= Sutton Hall and attached outbuildings }} {{EH listed building row | name= [[St James’ Church, Swarkestone|Church of St James]] | location= [[Swarkestone]] | type= Parish Church | completed= {{sort|1100|12th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1967|11|10}} | grid_ref= SK3719628595 | lat= 52.853573 | lon= -1.449073 | uid= 1088344 | show_img = yes | image=Swarkestone STJamesChurch.jpg | commonscat=St James' church, Swarkestone | upload_desc= Church of St James }} {{EH listed building row | name= Swarkestone Hall Farmhouse | location= [[Swarkestone]] | type= Farmhouse | completed= {{sort|1599|Early 17th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1952|09|02}} | grid_ref= SK3745528406 | lat= 52.851856 | lon= -1.445249 | uid= 1088346 | show_img = yes | image=Old Hall Farm, Swarkestone - geograph.org.uk - 375237.jpg | commonscat= Swarkestone Hall Farmhouse | upload_desc= Swarkestone Hall Farmhouse }} {{EH listed building row | name= Swarkestone Old Hall and attached walls | location= [[Swarkestone]] | type= House | completed= {{sort|1700|18th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1967|11|10}} | grid_ref= SK3734328500 | lat= 52.852709 | lon= -1.446901 | uid= 1280604 | show_img = yes | image= | upload_desc= Swarkestone Old Hall and attached walls }} {{EH listed building row | name= The Lock-up | location= [[Ticknall]] | type= Lock Up | completed= {{sort|1790|Late 18th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1967|01|19}} | grid_ref= SK3515323908 | lat= 52.811578 | lon= -1.479914 | uid= 1096445 | show_img = yes | image=Ticknall lockup-geograph-5357198.jpg | upload_desc= The Lock-up }} {{EH listed building row | name= The Middle Lodge | location= Calke Park, [[Ticknall]] | type= Gate Lodge | completed= {{sort|1805|circa 1805}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1967|01|19}} | grid_ref= SK3573223168 | lat= 52.804888 | lon= -1.471405 | uid= 1203338 | show_img = yes | image=Middle Lodge, Calke Park - geograph.org.uk - 277877.jpg | upload_desc= The Middle Lodge }} {{EH listed building row | name= All Saints Church | location= [[Trusley]] | type= Parish Church | completed= 1713 | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1967|01|19}} | grid_ref= SK2535735533 | lat= 52.916625 | lon= -1.624342 | uid= 1281370 | show_img = yes | image=Trusley Church, Derbyshire.jpg | commonscat=All Saints church, Trusley | upload_desc= All Saints Church }} {{EH listed building row | name= Old Hall Cottage | location= [[Twyford, Derbyshire|Twyford]] | type= House | completed= {{sort|1500|16th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1967|01|19}} | grid_ref= SK3291128928 | lat= 52.856844 | lon= -1.51267 | uid= 1096517 | show_img = yes | image=Old Hall Cottage (geograph 2833906).jpg | upload_desc= Old Hall Cottage }} {{EH listed building row | name= [[St Lawrence's Church, Walton-on-Trent|Church of St Laurence]] | location= [[Walton-on-Trent]] | type= Statue | completed= {{sort|1900|20th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1967|01|19}} | grid_ref= SK2158918230 | lat= 52.761247 | lon= -1.681517 | uid= 1159347 | show_img = yes | image=St Lawrence Church, Walton-on-Trent - geograph.org.uk - 120947.jpg | commonscat=St Lawrence, Walton on Trent | upload_desc= Church of St Laurence }} {{EH listed building row | name= [[Walton Hall, Walton-on-Trent|Walton Hall]] and attached stable range and garden wall | location= [[Walton-on-Trent]] | type= Country House | completed= {{sort|1699|Early 18th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1952|09|02}} | grid_ref= SK2145917882 | lat= 52.758124 | lon= -1.683466 | uid= 1159300 | show_img = yes | image=WaltonHall.jpg | commonscat= Walton Hall, Walton-on-Trent | upload_desc= Walton Hall and attached stable range and garden wall }} {{EH listed building row | name= Weston Hall | location= [[Weston-on-Trent]] | type= Country House | completed= {{sort|1599|Early 17th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1952|09|02}} | grid_ref= SK4032628350 | lat= 52.851146 | lon= -1.402625 | uid= 1088352 | show_img = yes | image=Westonhall2007lk.jpg | upload_desc= Weston Hall |commonscat=The Coopers Arms, Weston on Trent }} {{EH listed building row | name= Four bottle kilns at Greens Pottery | location= [[Church Gresley]] | type= Bottle kiln | completed= {{sort|1700|18th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1974|10|29}} | grid_ref= SK3055818744 | lat= 52.765437 | lon= -1.548563 | uid= 1280950 | show_img = yes | image=T G Green - geograph.org.uk - 1306871.jpg | upload_desc= Four bottle kilns at Greens Pottery }} {{EH listed building row | name= [[St George and St Mary's Church, Church Gresley|Parish Church of St Mary and Saint George]] | location= [[Church Gresley]] | type= Church | completed= {{sort|1400|15th century}} | show_listed = yes | date_listed= {{dts|format=dmy|1981|10|14}} | grid_ref= SK2932718108 | lat= 52.759787 | lon= -1.566863 | uid= 1204963 | show_img = yes | image=Church Gresley Church St Geo and St Mary.jpg | upload_desc= Parish Church of St Mary and Saint George |commonscat=St George and St Mary's Church, Church Gresley }} |} ==Lihimi m-pahi== * [[Grade I listed buildings in Derbyshire]] * [[Grade II* listed buildings in Amber Valley]] * [[Grade II* listed buildings in Bolsover (district)]] * [[Grade II* listed buildings in Chesterfield]] * [[Grade II* listed buildings in Derby]] * [[Grade II* listed buildings in Derbyshire Dales]] * [[Grade II* listed buildings in Erewash]] * [[Grade II* listed buildings in High Peak]] * [[Grade II* listed buildings in North East Derbyshire]] ==Notes== {{reflist|group=note}} ==External links== {{DEFAULTSORT:South Derbyshire}} [[Category:Lists of Grade II* listed buildings in Derbyshire]] [[Category:Grade II* listed buildings in Derbyshire| ]] [[Category:South Derbyshire District|*]] s4a2o4mkd2vwos19w97gfjxnxljo5ew Ameenah Gurib-Fakim 0 26962 142629 112493 2026-07-08T05:03:53Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142629 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Dr. Bibi Ameenah Firdaus Gurib-Fakim''' ({{IPA-mfe|bibi amina fiːədos ɡəʁib fakim}}) <small>[[Order of the Star and Key of the Indian Ocean|GCSK]]</small><ref>{{cite web|url=http://pmo.govmu.org/English/Pages/National-Day-Honours-2008.aspx|title=Prime Minister's Office - National Day Honours 2008|publisher=Republic of Mauritius}}</ref><ref name=president>{{cite web|url = http://president.govmu.org/English/Pages/default.aspx|title = Her Excellency Dr. (Mrs) Bibi Ameenah Firdaus Gurib-Fakim, G.C.S.K., C.S.K President of the Republic of Mauritius|publisher = The President of the Republic|access-date = 2015-06-05|archive-date = 8 May 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20150508045133/http://president.govmu.org/English/Pages/default.aspx|url-status = dead}}</ref> (bɛ dɔɣi o la silimin gɔli October biɛɣ'pinaayopɔin dali yuuni 1959)<ref>{{cite web|title = Ameenah Gurib-Fakim : " Je suis une emmerdeuse, c'est ça ? "|url = http://www.lexpress.mu/article/246822/ameenah-gurib-fakim-je-suis-une-emmerdeuse-cest-ca|access-date = 2015-05-31|date = 2014-05-31}}</ref> nyɛla [[Mauritius]] siyaasa nira ni “biodiversity scientist” ŋun' n-nya Tiŋgbani zuɣulana ŋun pahiri ayɔbu zaŋ n-ti [[Mauritius]] yuuni 2015 hali ni yuuni 2018. Silimin goli December 2014, bɛ daa piigi o tiŋgbani zuɣulana bɔri a zaŋ n-ti Alliance Lepep. Din daa niŋ ka [[Kailash Purryag]] yina ti shee nam ni silimin goli May 29, 2015, Prime Minister [[Anerood Jugnauth|Sir Anerood Jugnauth]] mini kpɛm zaŋ n-ti ban ka nam ni [[Paul Berenger]] zaa daa saɣiti o piibu, ka bɛ daa lahi yina ti vooti saɣitili [[National Assembly (Mauritius)|National Assembly]] puuni.<ref>{{cite web |title=Ameenah Gurib-Fakim: l'encombrante présidente |date=4 March 2018 |url=https://www.lexpress.mu/article/327393/ameenah-gurib-fakim-lencombrante-presidente |publisher=L'Express |access-date=2018-03-04}}</ref> Gurib-Fakim n-nyɛ tuuli paɣa bɛ ni daa pii tiŋgbani zuɣulana tiŋgbani ŋɔ ni, ka lahi nya paɣa ŋun pahiri ata anduniya na min lee zuɣulana zaŋ n-ti first o tiŋgbani baayan [[Elizabeth II|Queen Elizabeth II]] mini [[Monique Ohsan Bellepeau]] nyaanŋa, ŋun daa tuɣi o nyaanŋa ka daa ɔfis ŋɔ ni ka daa nye o tuuli tiŋgbani zuɣulana paa. Ŋuni n-daa nya yuuni 2019 yee kpeeni zaŋ n-ti [[University of Cambridge|Cambridge University]]'s laɣingu "Africa laɣingbaai: So di ni?" din daa nya African Society of Cambridge University ni laɣim.<ref>{{Cite web|url=https://www.africatogether.org.uk/keynote-speakers/|title=Keynote Speakers|website=Africa Together Conference|language=en-US|access-date=2019-08-22|archive-date=28 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190528092233/https://www.africatogether.org.uk/keynote-speakers/|url-status=dead}}</ref> == Piligu biɛhigu mini shikuru baŋsim bobu == Bibi Ameenah Firdaus Gurib-Fakim nyɛla bɛ ni dɔɣi so [[Surinam, Mauritius|Surinam]], silimin goli October 17, 1959. O laanba n-nyɛ Hassenjee Gurib mini Firdaus Durgauhee. O zooi la [[Plaine Magnien]] ka naai o shikuru piraamari shikuru din be Saint-Patrice. Ka yi ni chaŋ Mahébourg Loreto Convent, n-ti naai Higher School Certificate, Loreto Convent Quatre Bornes pɔi ka daa yi n-chaŋ England ti tuɣi o degree din jɛndi chemistry bohimbu. O daa karim siɣisi [[University of Surrey]] ŋɔ yuuni 1983 ka deei shɛhirili gbaŋ din nya [[Bachelor of Science|BSc]] degree ka jɛndi [[chemistry]]. Di ni daa niŋ ka o deei o [[Doctor of Philosophy|PhD]] degree din jɛndi [[organic chemistry]], [[Exeter University]], o daa labi yiŋ yuuni 1987 ti nya tuma tuma [[University of Mauritius]].<ref>{{cite web|url=http://www.lemauricien.com/article/ameenah-gurib-fakim-nomination-deja-fait-sauter-quelques-verrous|title=AMEENAH GURIB-FAKIM: "Cette nomination a déjà fait sauter quelques verrous"|work=lemauricien.com|date=2015-05-31|access-date=2024-01-14|archive-date=2015-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703105931/http://www.lemauricien.com/article/ameenah-gurib-fakim-nomination-deja-fait-sauter-quelques-verrous|url-status=dead}}</ref> ==Tuma== O daa nyɛla Managing Director zaŋ n-ti CIDP Research & Innovation (din daa na nya Cephyr, Centre for Phytotherapy Research).<ref>[http://www.in-cosmetics.com/__novadocuments/357892?v=636298728721930000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180904052408/http://www.in-cosmetics.com/__novadocuments/357892?v=636298728721930000|date=4 September 2018}}</ref> Nyaanŋa, o daa na nyɛla Purofɛɛsa ŋun mali o dahalali shɛhirili gbaŋ din jɛndi Organic Chemistry, University of Mauritius ( yuuni 2001) ka daa ti lee kpɛm zaŋ n-ti Faculty of Science ni Pro–Vice Chancellor (yuuni 2004–2010). O daa lahi tum Mauritius Research Council ka nya kpɛm zaŋ n-ti vihigu yaɣali (yuuni 1995–1997).<ref name="icsu.org">{{cite web |url=http://www.icsu.org/icsu-africa/about-icsu-roa/about-us/files/ShortBiographyProfFakim.pdf |title=Archived copy |website=www.icsu.org |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150616052712/http://www.icsu.org/icsu-africa/about-icsu-roa/about-us/files/ShortBiographyProfFakim.pdf |archive-date=16 June 2015 |url-status=dead}}</ref> O daa lee daanbolo zaŋ n-ti International Council for Scientific Union – Regional Office, Africa dini (yuuni 2011–2014).<ref>{{cite web|title = Prof. Ameenah Gurib-Fakim Joins SAA - Spa & Wellness Association of Africa|url = http://www.spaassociationofafrica.com/2012/12/10/blog/prof-ameenah-gurib-fakim-joins-saa/|access-date = 2015-06-04|archive-url = https://web.archive.org/web/20131129131208/http://www.spaassociationofafrica.com/2012/12/10/blog/prof-ameenah-gurib-fakim-joins-saa/|archive-date = 29 November 2013|url-status = dead}}</ref> Yuuni 2015, O Mauritius tiŋgban' zuɣulan tali piibu daa nyɛla din saha maa PM mini Militant Socialist Movement puuni yino [[Anerood Jugnauth]], zaŋ sɔŋna ka Mauritian National Assembly zaasa daa saɣitili. O daa yina ti che tuma yuuni 2018 di ni daa niŋ ka laɣiri kɔriŋfohili daa yina Prime Minister, [[Pravind Jugnauth]] saha. Tiŋgbani zuɣulana tali ŋɔ naa kuli nyɛla din doya hali ni silimin goli December 2019, ka bihi bapira [[Prithvirajsing Roopun]] daa ti deei li. Saha ŋɔ, tiŋgbani zuɣulana paa, [[Barlen Vyapoory]] n-na nya tiŋgbani zuɣulana. ==Vice-chancellor piibu== Silimin goli December 2013, Gurib-Fakim daa zaŋ fabila ti sɔŋ Mauritian Equal Opportunities Commission (EOC) din wuhiri ni adiini gaŋbu paagi o zaŋ chaŋ o korisi ni University of Mauritius (UoM) Vice Chancellor bɔbu polo. EOC vihigu yaɣali daa yina ti wuhi ni ka lala n-nyɛli, amaa ka lee wuhi ni yɛlimuɣira n-beni zaŋ chaŋ piibu maa polo. Vihigu maa daa wuhiya ni zimsim be la so shɛli di ni doli zaŋ chaŋ ban bɔri li maa piibu polo. Yaɣa, yɛltɔɣa bahigu daa chaŋla Professor Jugessur sani, ŋun daa nyɛ zuɣulan zaŋ n-ti Council of the UoM lala saha.<ref>{{cite web|url=http://www.lemauricien.com/article/equal-opportunities-commission-affaire-gurib-fakim-troublantes-revelations-sur-les-promotion|title=EQUAL OPPORTUNITIES COMMISSION—AFFAIRE GURIB-FAKIM: Troublantes révélations sur les promotions à l'UoM|work=lemauricien.com|date=2014-05-28}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Gurib-Fakim daa che o zaashee University ŋɔ ni ka chaŋ ti kpa o dahalali science yaɣali ka boli CIDP Research & Innovation, luɣishɛli o ni pa nya Managing Director.{{Citation needed|date=March 2018}} ==Maŋmaŋa biɛhigu== Yuuni 1988, Dr. Anwar Fakim ŋun nya apɔleesa baŋda la daa niŋ o amiliya.<ref>{{cite web |title=Une famille accuse le Dr Fakim de négligence médicale |date=22 May 2016 |url=https://www.lexpress.mu/article/282156/une-famille-accuse-dr-fakim-negligence-medicale |publisher=L'Express |access-date=2016-05-22}}</ref> Bɛ dɔɣi la bihi ayi; doo (Adam, ka bɛ dɔɣi o yuuni 1992 ka o chaŋ o shikuru University of Kent) mini bipuɣinga (Imaan, ŋun bohim Computer Science).<ref>{{cite web |last1=Murtuza |first1=Rahim |title=Dans l'intimité de la Présidente |url=https://defimedia.info/dans-lintimite-de-la-presidente |publisher=Defimedia |access-date=2017-02-28}}</ref> ==Yɛligola== Di ni daa kuli niŋ ka bɛ piigi o tuŋgbani zuɣulana naai, Prime Minister kuro, [[Navin Ramgoolam]] daa yihi yɛltɔɣa ŋumda na zaŋ chaŋ Ameenah Gurib-Fakim shɛhirili gbaŋ din nya PhD zaŋ maŋtali polo. Ramgoolam daa lahi ŋum yɛltɔɣa ŋɔ di ni daa niŋ ka Platinum Card korinfɔhili yi polo .<ref>{{cite web |last1=Permal |first1=Jean Denis |title=Navin Ramgoolam: "Ameenah Gurim-Fakim doit démissionner immédiatement" |date=4 March 2018 |url=https://www.lexpress.mu/article/327383/navin-ramgoolam-ameenah-gurim-fakim-doit-demissionner-immediatement |publisher=L'Express |access-date=2018-03-04}}</ref><ref>{{cite web |title=Navin Ramgoolam : "Ameenah Gurib-Fakim aurait dû partir depuis longtemps" |url=https://defimedia.info/navin-ramgoolam-ameenah-gurib-fakim-aurait-du-partir-depuis-longtemps |publisher=Defimedia |access-date=2018-03-04}}</ref>{{clarify|date=January 2022|reason=What is the Platinum Card Scandal?}} Ameenah Gurib-Fakim daa yina ti che Mauritius tiŋgbani zuɣulana tali silimin goli March 23, 2018 di ni daa niŋ ka bɛ puhi bɛ tiŋgbani yuun’ pihinu chuɣu naaai ka L'Express newspapers vii o banki daashili, di mini o daa labisi laɣiri kam din daa di pɔi ka bɛ naai viili maa.<ref>{{Cite web|title=Affaire «Platinum card» : la Présidente a-t-elle tout remboursé ?|url=https://defimedia.info/affaire-platinum-card-la-presidente-t-elle-tout-rembourse|access-date=2022-01-17|website=Le Defi Media Group|language=fr}}</ref><ref>{{cite news |title=Mauritius: Ameenah Gurib-Fakim resigns over credit card scandal |url=https://www.aljazeera.com/news/2018/03/mauritius-ameenah-gurib-fakim-resigns-credit-card-scandal-180317135925154.html |access-date=2018-03-18 |agency=Al Jazeerah}}</ref> O nam ŋɔ chebu daliri daa kuli nyɛla suhuyurilim mini ŋuma din daa yirina zaŋ chaŋ ŋuni Vice-Chairperson zaŋ n-ti Charitable Organisation Planet Earth Institute (PEI), zangama banki bila<ref>{{Cite news|url=https://www.lexpress.mu/article/327158/affaire-sobrinho-folles-depenses-madame-presidente|title=Affaire Sobrinho: les folles dépenses de Madame la présidente|last=Rédaction|first=La|date=2018-02-28|work=lexpress.mu|access-date=2018-06-11|language=fr}}</ref> ni daabiligu yaɣa shɛŋa PEI ni kuri ariʒichi niŋda ka Mauritius gɔmnanti saɣitili, zaŋ yi PEI lana ni daabi’ biŋ [[Álvaro Sobrinho]] ningbuna ni dina.<ref>{{cite web |title=Swiss froze millions linked to Banco Espirito Santo |url=https://www.swissinfo.ch/eng/business/financial-scandal_swiss-froze-millions-linked-to-banco-espirito-santo/43078432 |website=swissinfo.ch |date=2 April 2017 |publisher=SwissInfo |access-date=2017-04-02}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.lexpress.mu/article/302632/directrice-planet-earth-institute-ameenah-gurib-fakim-netait-pas-remuneree|title=Directrice de Planet Earth Institute: Ameenah Gurib-Fakim "n'était pas rémunérée"|last=Mestry|first=Anne-Lise|date=2017-03-20|work=lexpress.mu|access-date=2018-06-11|language=fr}}</ref> Ameenah Gurib Fakim daa lahi bo soli ni Financial Services Commission (FSC) yihi banki laasinsi ti [[Álvaro Sobrinho]], daanbolo zaŋ n-ti PEI ni o laɣim PASET ariʒichi.<ref>{{Cite news|url=https://defimedia.info/affaire-sobrinho-ameenah-gurib-fakim-au-centre-des-emails-echanges|title=Affaire Sobrinho : Ameenah Gurib-Fakim au centre des emails échangés|date=2017-04-08|work=Defimedia|access-date=2018-06-11|language=fr}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.defimedia.info/pravind-jugnauth-nous-ne-sommes-pas-sur-la-meme-longueur-donde-avec-ameenah-gurib-fakim|title=[Vidéo] Pravind Jugnauth : "Nous ne sommes pas sur la même longueur d'onde avec Ameenah Gurib-Fakim"|date=2018-03-06|work=Defimedia|access-date=2018-06-11|language=fr}}</ref><ref>{{Cite web|title=ASA et PASET Funds : Alvaro Sobrinho met la clé sous le paillasson|url=https://defimedia.info/asa-et-paset-funds-alvaro-sobrinho-met-la-cle-sous-le-paillasson|access-date=2022-01-17|website=Le Defi Media Group|language=fr}}</ref> Silimin June 2018, Mauritius gɔmnanti daa niŋ vihigu zaŋ chaŋ tiŋgbani zuɣulana kuro Ameenah Gurib-Fakim zalikpan’ kpɛma mini zalikpan’ bihi birigibu, ka Jaaji Asraf Ally Caunhye be di tooni.<ref>{{cite web |title=A quoi servent les commissions d'enquête ? |date=28 February 2020 |url=https://www.lexpress.mu/article/371215/quoi-servent-commissions-denquete |publisher=L'Express |access-date=2020-02-28}}</ref> Pɔi ka o daa yina ti che tuma yuuni 2018, ka daa bi mali [[Mauritius Cabinet]] shaawara, Ameenah Gurib-Fakim daa pii Sir Hamid Moollan ni lihi vihigu zaŋ chaŋ [[Álvaro Sobrinho]] tuma polo.<ref>{{cite web |last1=Ramdin |first1=Al Khizr |title=Les rapports des commissions d'enquête sur la vente de Britam et Ameenah Gurib-Fakim soumis d'ici fin janvier 2020 |url=https://defimedia.info/les-rapports-des-commissions-denquete-sur-la-vente-de-britam-et-ameenah-gurib-fakim-soumis-dici-fin-janvier-2020 |publisher=Defimedia |access-date=2019-12-04}}</ref> Di mini wumbu pam wumya zaŋ chaŋ di polo ka mani yuma ata zuɣu, vihigu maa na bi niŋ naai.<ref>{{cite web |title=Commission of Inquiry on the violation of the Constitution and any other laws |url=http://www.govmu.org/English/Pages/CommissionOfEnquiry.aspx |publisher=Government of Mauritius |access-date=2020-12-11 |archive-date=2021-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210626173544/http://www.govmu.org/English/Pages/CommissionOfEnquiry.aspx |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |last1=Bhuckory |first1=Kamlesh |title=Mauritian Premier Says Inquiry Ordered by President Is Illegal |newspaper=Bloomberg.com |date=16 March 2018 |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-03-16/mauritian-president-orders-probe-of-angolan-banker-media-leak |publisher=Bloomberg |access-date=2018-03-16}}</ref> ==Yu'dubo mini pina== ===Yu'dubo=== ====National honours==== * O daa lee Grand Commander zaŋ n-ti [[Order of the Star and Key of the Indian Ocean]]<ref name="icsu">{{cite web | url=http://www.icsu.org/icsu-africa/about-icsu-roa/about-us/files/ShortBiographyProfFakim.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20150616052712/http://www.icsu.org/icsu-africa/about-icsu-roa/about-us/files/ShortBiographyProfFakim.pdf | url-status=dead | archive-date=16 June 2015 | title=ICSU-ROA Committee Member- Biography for ICSU Website | publisher=International Council for Science | access-date=2 June 2015 }}</ref> (GCSK) ** O daa lee Commander zaŋ n-ti [[Order of the Star and Key of the Indian Ocean]]<ref name=president/>(CSK) ====Foreign honours==== * {{flag|France}}: O nyɛla [[Ordre des Palmes Académiques|Order of Academic Palms, 3rd Class]] puuni yino<ref name="icsu" /><ref>{{cite web |url=http://president.govmu.org/English/The-President/Pages/Profile.aspx |title=Office of the President - Profile |access-date=11 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508045228/http://president.govmu.org/English/The-President/Pages/Profile.aspx |archive-date=8 May 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> (national order) * {{flagicon|Two Sicilies}} [[House of Bourbon-Two Sicilies|Castroan Royal Family of Two Sicilies]]: Knight Grand Cross of the [[Royal Order of Francis I]]<ref>{{cite web|url=http://www.realcasadiborbone.it/onorificenza-conferita-s-presidente-della-repubblica-delle-mauritius-ameenah-gurib-fakim/|title=HONOUR BESTOWED UPON HER EXCELLENCY THE PRESIDENT OF THE REPUBLIC OF MAURITIUS, AMEENAH GURIB-FAKIM|publisher=Royal House of Bourbon Two Sicilies|date=8 January 2016|access-date=16 January 2024|archive-date=17 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171217165428/http://www.realcasadiborbone.it/onorificenza-conferita-s-presidente-della-repubblica-delle-mauritius-ameenah-gurib-fakim/|url-status=dead}}</ref> (dynastic order) ====Pina==== Gurib-Fakim lahi nyɛla ŋun diɛ pina pam din nya tiŋduya dina ka mani [[L'Oréal-UNESCO Awards for Women in Science|L'Oréal-UNESCO Award for Women in Science]] (2007), Laureate pini din nya National Economic and Social Council (2007), CTA / NEPAD / AGRA / RUFORUM din nya ‘Africa paɣaba ban be Science ni’ nti pahi [[African Union]] pini zaŋ n-ti paɣaba ban be Science ni.<ref name="icsu.org"/> Tiŋgbani zuɣulana Anerood Jugnauth daa lahi leegi o Komanda zaŋ n-ti [[Order of the Star and Key of the Indian Ocean]] (CSK) yuuni 2008 zaŋ yi o kpaŋmaŋa zaŋ chaŋ shikuru polo mini science yaɣali. Yuuni 2009, France tiŋgbani zuɣulana daa ti o pini din nya Order of the ‘Chevalier de l’Ordre des Palmes Academiques’.<ref>{{cite web|url =https://owsd.ictp.it/news/Files%20for%20download/Gurib-Fakim%20short%20bio.doc|title =Gurib-Fakim, Ameenah}}{{Dead link|date=October 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> O ni daa lee tiŋgbani zuɣulana naai, o dariza daa duya hali ni [[Order of the Star and Key of the Indian Ocean|Grand Commander of the Star and Key of the Indian Ocean]] (GSCK). ====National awards==== * {{flag|Mauritius}}: Laureate zaŋ n-ti National Economic and Social Council<ref name="icsu" /> ====Tiŋduya mini sambanni pina==== * [[African Union]]: O daa di African Union pini din nya 'Paɣaba ban be science ni' (2009)<ref name="icsu" /> * [[African Union]]: Laureate for the CTA/NEPAD/AGRA/RUFORUM din nya 'Africa paɣaba ban be Science ni' (2009)<ref name="icsu" /> * {{flag|France}}: [[Honorary Degree]] zaŋ n-ti [[Pierre and Marie Curie University]]<ref>{{cite web|url=http://www.upmc.fr/en/university/history_and_famous_people/doctors_honoris_causa/dhc_2013/ameenah_gurib_fakim.html|title=Ameenah Gurib-Fakim|publisher=Sorbonne Universities|date=12 December 2013}}</ref> * {{flag|Jordan}}: Pini din nya Fellow of the Jordanian Islamic Academy of Science<ref name="icsu" /> * {{flag|Nigeria}}: Fellow of the [[African Institute of Science and Technology]]<ref name="icsu" /> * {{flag|UNESCO}}: Laureate of the [[L'Oréal-UNESCO Awards for Women in Science|L'Oréal-UNESCO Award for Women in Science for Africa]]<ref name="icsu" /> * {{flag|United Kingdom}}: Pini din nya Elected Fellow of the [[Linnean Society of London]] (2007)<ref name="icsu" /> == Bibliography == ===Shikuru tuma=== O ni tooi kpaŋ o maŋa zaŋ chaŋ sabbu din kpa shikuru polo n-nyɛ ŋan doya ŋɔ: *{{cite journal |last1=Aumeeruddy-Elalfi|first1=Z. |last2=Gurib-Fakim|first2=A.| last3=Mahomoodally|first3=F. |title= Antimicrobial, antibiotic potentiating activity and phytochemical profile of essential oils from exotic and endemic medicinal plants of Mauritius|journal=Industrial Crops and Products |volume=71|year=2015|pages= 197–204|doi=10.1016/j.indcrop.2015.03.058 }} *{{cite journal |last1=Seebaluck|first1=R. |last2=Gurib-Fakim|first2=A.| last3=Mahomoodally|first3=F. |title= Medicinal plants from the genus Acalypha (Euphorbiaceae)–A review of their ethnopharmacology and phytochemistry|journal= Journal of Ethnopharmacology|volume=159|year=2015|pages= 137–157|doi= 10.1016/j.jep.2014.10.040 |pmid=25446604}} *{{cite journal |last1=Rangasamy|first1=O. |last2=Mahomoodally|first2=F. M.| last3=Gurib-Fakim|first3=A. |last4=Quetin-Leclercq|first4=J. |title= Two anti-staphylococcal triterpenoid acids isolated from Psiloxylon mauritianum (Bouton ex Hook.f.) Baillon, an endemic traditional medicinal plant of Mauritius|journal=South African Journal of Botany |volume=93|year=2014|pages= 198–203|doi=10.1016/j.sajb.2014.03.017 |doi-access=free}} *{{cite journal |last1=ElSawy|first1=N. A. |last2=Hadda|first2=T. B.| last3=Bakr|first3=E. H. |last4=Header|first4=E.A.M. |last5=Fakim|first5=A. G. |last6=Mabkhot|first6= Y. N.| last7=Aljofan| first7=M.|title= Effects of Crude Aqueous Extract of Origanum vulgaris in Developing Ovary of Rabbits Following in Utero, Adolescent and Postpubertal Exposure.|journal= Vedic Research International Phytomedicine|volume=2|issue=3|year=2014|page= 73|doi=10.14259/pm.v2i3.142 |s2cid=87230446 }} *{{cite journal |last1=Gurib-Fakim|first1=A. |last2=Mahomoodally|first2=M. F. |title= African Flora as Potential Sources of Medicinal Plants : Towards the Chemotherapy of Major Parasitic and Other Infectious Diseases : A Review|journal= Jordan Journal of Biological Sciences|volume=6|issue=2|year=2013|pages= 77–84|doi=10.12816/0000263 }} *{{cite journal |last1=Mahomoodally|first1=F. M. |last2=Subratty|first2=A. H.| last3=Gurib-Fakim|first3=A. |last4=Choudhary|first4=M. I. | title=Antioxidant, antiglycation and cytotoxicity evaluation of selected medicinal plants of the Mascarene Islands|journal=BMC Complementary and Alternative Medicine |volume=12|year=2012|pages= 165|doi=10.1186/1472-6882-12-165 |pmid=23020844 |pmc=3517752 |doi-access=free }} *{{cite journal |last1=Mahomoodally|first1=F. |last2=Mesaik|first2=A.| last3=Choudhary|first3=M. I. |last4=Subratty|first4=A. H. |last5=Gurib-Fakim|first5=A. |title= In vitro modulation of oxidative burst via release of reactive oxygen species from immune cells by extracts of selected tropical medicinal herbs and food plants|journal=Asian Pacific Journal of Tropical Medicine |volume=5|issue=6|year=2012|pages= 440–447|doi=10.1016/S1995-7645(12)60075-3 |pmid=22575975 |doi-access=free}} *{{cite journal |last1=Mahomoodally|first1=M. F. |last2=Subratty|first2= A. H.| last3=Gurib-Fakim|first3=A. |last4=Choudhary|first4=M. I. |last5=Khan|first5=S. N. |title= Traditional Medicinal Herbs and Food Plants Have the Potential to Inhibit Key Carbohydrate Hydrolyzing Enzymes In Vitro and Reduce Postprandial Blood Glucose Peaks In Vivo|journal=The Scientific World Journal |volume=2012|year=2012|pages= 1–9|doi=10.1100/2012/285284 |pmid=22654584 |pmc=3361172 |doi-access=free }} *{{cite journal |last1=MAHOMOODALLY|first1=M. |title=Inhibitory Effects of a Traditional Antidiabetic Medicinal Fruit Extract on the Transport of Inorganic Phosphate and D-Glucose Across Rat Everted Intestinal Sacs- Possible Relationship with A "crabtree-Effect" |last2=GURIB FAKIM|first2=A.| last3=SUBRATTY|first3=A. H. |journal=Journal of Food Biochemistry |volume=36|year=2012|pages= 107–115|doi=10.1111/j.1745-4514.2010.00504.x |doi-access=free}} *{{cite journal |last1=Leyssen|first1=P. |last2=Litaudon|first2=M.| last3=Guillemot|first3=J. |last4=Rasoanaivo|first4=P. |last5=Smadja|first5=J. |last6=Gurib-Fakim|first6=A. |last7=Canard|first7=B. |last8=Guéritte|first8=F. |title= PHYTOCHIK: Biodiversity As A Source of Selective Inhibitors of CHIKV Replication|journal= Antiviral Research|volume=90|issue=2|year=2011|pages= A36–A37|doi=10.1016/j.antiviral.2011.03.048 }} *{{cite journal |last1=Mahomoodally|first1=M. F.|last2=Gurib-Fakim|first2=A. | last3=Subratty|first3=A. H. |title= Screening for Alternative Antibiotics: An Investigation into the Antimicrobial Activities of Medicinal Food Plants of Mauritius|journal= Journal of Food Science|volume=75|issue=3|year=2010|pages= M173–M177|doi=10.1111/j.1750-3841.2010.01555.x |pmid=20492307}} *{{cite journal |last1=Mahomoodally|first1=M. F. |last2=Gurib-Fakim|first2=A.| last3=Subratty|first3= A. H. |title= Antimicrobial Activities and Phytochemical Profiles of Endemic Medicinal Plants of Mauritius}} *{{cite journal |last1=Gurib-Fakim|first1=A. |last2=Gueho|first2=J.| last3=Sewraj-Bissoondoyal|first3=M. |title= The Medicinal Plants of Mauritius – Part 1|journal= Pharmaceutical Biology|volume=35|issue=4|year=1997|pages= 237–254|doi=10.1076/phbi.35.4.237.13313 |doi-access=free}} *{{cite journal |last1=Jelager|first1=L. |last2=Gurib-Fakim|first2=A.| last3=Adsersen|first3=A. |title= Antibacterial and Antifungal Activity of Medicinal Plants of Mauritius|journal=Pharmaceutical Biology |volume=36|issue=3|year=1998|pages= 153–161|doi=10.1076/phbi.36.3.153.6345 }} *{{cite journal |last1=Dutta|first1=A. |last2=Sarkar|first2=D.| last3=Gurib-Fakim|first3=A. |last4=Mandal|first4=C. |last5=Chatterjee|first5=M. |title= In vitro and in vivo activity of Aloe vera leaf exudate in experimental visceral leishmaniasis|journal=Parasitology Research |volume=102|issue=6|year=2008|pages= 1235–1242|doi=10.1007/s00436-008-0899-2 |pmid=18266009 |s2cid=22268593 }} *{{cite journal |last1=Mahomoodally|first1=M. F. |last2=Gurib-Fakim|first2=A.| last3=Subratty|first3=A. H. |title= Effect of exogenous ATP on Momordica charantia Linn. (Cucurbitaceae) induced inhibition of D-glucose, L-tyrosine and fluid transport across rat everted intestinal sacs in vitro|journal=Journal of Ethnopharmacology |volume=110|issue=2|year=2007|pages= 257–263|doi=10.1016/j.jep.2006.09.020 |pmid=17092672}} *{{cite journal |last1=Rangasamy|first1=O. |last2=Raoelison|first2=G.| last3=Rakotoniriana|first3=F. E. |last4=Cheuk|first4=K. |last5=Urverg-Ratsimamanga|first5=S. |last6=Quetin-Leclercq|first6=J. |last7=Gurib-Fakim|first7=A. |last8=Subratty|first8=A. H. |title= Screening for anti-infective properties of several medicinal plants of the Mauritians flora.|journal=Journal of Ethnopharmacology |volume=109|issue=2|year=2007|pages= 331–337|doi=10.1016/j.jep.2006.08.002 |pmid=17011733}} *{{cite journal |last1=Marie|first1=D. |last2=Gurib-Fakim|first2=A.| last3=Gray|first3=A. |last4=Waterman|first4=P. |title= Constituents of Psiadia terebinthina AJ Scott, an endemic Asteraceae from Mauritius|journal= Natural Product Research|volume=20|issue=13|year=2006|pages= 1169–1175|doi=10.1080/14786410600898847 |pmid=17127504 |s2cid=20645650 }} *{{cite journal |last1=Gurib-Fakim|first1=A. |title= Medicinal plants: traditions of yesterday and drugs of tomorrow.|journal= Molecular Aspects of Medicine|volume=27|issue=1|year=2006|pages= 1–93|doi=10.1016/j.mam.2005.07.008 |pmid=16105678 }} *{{cite journal |last1=Kotowaroo|first1=M. I. |last2=Mahomoodally|first2=M. F.| last3=Gurib-Fakim|first3=A. |last4=Subratty|first4=A. H.|title= Screening of traditional antidiabetic medicinal plants of Mauritius for possible alpha-amylase inhibitory effects in vitro|journal=Phytotherapy Research |volume=20|issue=3|year=2006|pages= 228–231|doi=10.1002/ptr.1839 |pmid=16521114 |s2cid=24533376 }} *{{cite journal |last1=Mahomoodally|first1=M. F |last2=Gurib Fakim|first2=A.| last3=Subratty|first3=A. H.|title= Stimulatory effects of Antidesma madagascariense on D-glucose, L-tyrosine, fluid and electrolyte transport across rat everted intestine, comparable to insulin action in vitro.|journal= British Journal of Biomedical Science|volume=63|issue=1|year=2006|pages= 12–7|doi= 10.1080/09674845.2006.11732713|pmid=16613135 |s2cid=35440564 }} *{{cite journal |last1=Subratty|first1=A. H.|last2=Gurib-Fakim|first2=A.| last3=Mahomoodally|first3=F. |title=Bitter melon: an exotic vegetable with medicinal values |journal=Nutrition & Food Science |volume=35|issue=3|year=2005|pages= 143–147|doi=10.1108/00346650510594886 }} *{{cite journal |last1=Mahomoodally|first1=M. F. |last2=Gurib-Fakim|first2=A.| last3=Subratty.|first3=A. H. |title= Experimental evidence for in vitro fluid transport in the presence of a traditional medicinal fruit extract across rat everted intestinal sacs|journal=Fundamental and Clinical Pharmacology |volume=19|issue=1|year=2005|pages= 87–92|doi=10.1111/j.1472-8206.2004.00311.x |pmid=15660964 |s2cid=23758447 }} *{{cite journal |last1=Gurib-Fakim|first1=A. |last2=Subratty|first2=H. |last3=Narod|first3=F. |last4=Govinden-Soulange|first4=J. |last5=Mahomoodally|first5=F. |title= Biological activity from indigenous medicinal plants of Mauritius|journal=Pure and Applied Chemistry |volume=77|year=2005|pages= 41–51|doi=10.1351/pac200577010041 |doi-access=free}} *{{cite journal |last1=Govinden-Soulange|first1=J. |last2=Magan|first2=N. |last3=Gurib-Fakim|first3=A. |last4=Gauvin|first4=A. |last5=Smadja|first5=J. |last6=Kodja|first6= H.|title= Chemical composition and in vitro antimicrobial activities of the essential oils from endemic Psiadia species growing in Mauritius|journal=Biological & Pharmaceutical Bulletin |volume=27|issue=11|year=2004|pages= 1814–1818|doi=10.1248/bpb.27.1814 |pmid=15516729 |doi-access=free}} *{{cite journal |last1=Mahomoodally|first1=M. F. |last2=Gurib-Fakim|first2=A. |last3=Subratty|first3=A. H.|title= Momordica charantia extracts inhibit uptake of monosaccharide and amino acid across rat everted gut sacs in-vitro.|journal=Biological & Pharmaceutical Bulletin |volume=27|issue=2|year=2004|pages= 216–218|doi=10.1248/bpb.27.216 |pmid=14758036 |doi-access=free}} *{{cite journal |last1=Besse|first1=P. |last2=DaSilva|first2=D.| last3=Humeau|first3=L. |last4=Govinden-Soulange|first4=J. |last5=Gurib-Fakim|first5=A. |last6=Kodja|first6= H.|title=A genetic diversity study of endangered Psiadia species endemic from Mauritius Island using PCR markers |journal=Biochemical Systematics and Ecology|volume=31|issue=12|year=2003|pages= 1427–1445|doi=10.1016/S0305-1978(03)00131-5}} *{{cite journal |last1=Pedersen|first1=O. |last2=Gurib-Fakim|first2=A. |first3=Subratty|last3=H.| last4=Adsersen|first4=A. | last5=Figier|first5=J.|title=Pharmacological Properties of Seven Medicinal Plants of the Rubiaceae from Mauritius |journal=Pharmaceutical Biology|volume=37|issue=3|year=1999|pages= 202–207|doi=10.1076/phbi.37.3.202.6300|doi-access=free}} *{{cite journal |last1=Kodja|first1=H. |last2=Robene-Soustrade|first2=I. |first3=Humeau|last3=L.| last4=Dulloo|first4=E. | last5=Figier|first5=J.| last6=Govinden-Soulange| first6=J. |first7=A.|last7=Gurib-Fakim |title=Micropropagation of Psiadia arguta through cotyledonary axillary bud culture|journal=Plant Growth Regulation|volume=25|issue=2|year=1998|pages= 75–80|doi=10.1023/A:1005913116300|s2cid=36358341 }} *{{cite journal |last1=Gurib-Fakim|first1=A.|title=Volatile Constituents of the Leaf Oil of Artemisia verlotiorum Lamotte and Ambrosia tenuifolia Sprengel (Syn.: Artemisia psilostachya auct. non L.)|journal=Journal of Essential Oil Research|volume=8|issue=5|year=1996|pages= 559–561|doi=10.1080/10412905.1996.9700689}} *{{cite journal |last1=Gurib-Fakim|first1=A. |last2=Sewraj|first2=M. |first3=Gueho|last3=J.| last4=Dulloo|first4=E. |title=Medicinal Plants of Rodrigues|journal=Pharmaceutical Biology|volume=34|year=1996|pages= 2–14|doi=10.1076/phbi.34.1.2.13177}} *{{cite journal |last1=Gurib-Fakim|first1=A. |last2=Bourrel|first2=C. |first3=Kodja|last3=H.| last4=Govinden|first4=J. |title=Chemical Composition of the Essential Oils of Psiadia lithospermifolia (Lam.) Cordem. and P. viscosa (Lam.) A. J. Scott of the Asteraceae Family|journal=Journal of Essential Oil Research|volume=7|issue=5|year=1995|pages= 533–535|doi=10.1080/10412905.1995.9698579}} *{{cite journal |last1=Gurib-Fakim|first1=A. |last2=Sewraj|first2=M. |first3=Narod|last3=F.| last4=Menut|first4=C. |title=Aromatic Plants of Mauritius: Volatile Constituents of the Essential Oils of Coleus aromaticus Benth., Triphasia trifolia (Burm.f.) and Eucalyptus kirtoniana F. Muell|journal=Journal of Essential Oil Research|volume=7|issue=2|year=1995|pages= 215–218|doi=10.1080/10412905.1995.9698504}} *{{cite journal |last1=Gurib-Fakim|first1=A. |last2=Demarne|first2=F. |title=Constituents of the Essential Oil of the Leaves of Pittosporum balfourii Growing in Rodrigues.|journal=Planta Medica|volume=60|issue=6|year=1994|pages= 584–585|doi=10.1055/s-2006-959581 |pmid=17236088|s2cid=260251041 }} *{{cite journal |last1=Gurib-Fakim|first1=A. |last2=Demarne|first2=F. |title=Aromatic Plants of Mauritius: Volatile Constituents of the Leaf Oils of Citrus aurantium L., Citrus paradisi Macfad and Citrus sinensis (L.) Osbeck|journal=Journal of Essential Oil Research|volume=7|year=1995|pages= 105–109|doi=10.1080/10412905.1995.9698477}} *{{cite journal |last1=Gurib-Fakim|first1=A. |last2=Demarne|first2=F. |title=Volatile Constituents of Dracaena reflexa Lam. var. angustifolia Baker|journal=Planta Medica|volume=6|issue=6|year=1994|pages= 651–652|doi=10.1080/10412905.1994.9699363}} *{{cite journal |last1=Gurib-Fakim|title=Constituents of the Essential Oils from Piper sylvestre Growing in Mauritius.|journal=Planta Medica|volume=60|issue=4|year=1994|pages= 376–377|doi=10.1055/s-2006-959506|pmid=17236059|s2cid=45172174 |url=http://www.thieme-connect.de/products/ejournals/pdf/10.1055/s-2006-959506.pdf}} *{{cite journal |last1=Gurib-Fakim|first1=A. |last2=Demarne|first2=F. |title=Essential Oil of Terminalia bentzoë (L.) L. f. subsp. rodriguesensis Wickens |journal=Journal of Essential Oil Research |volume=6|issue=5|year=1994|pages= 533–534|doi=10.1080/10412905.1994.9698443}} *{{cite journal |last1=Gurib-Fakim|first1=A. |last2=Sewraj|first2=M. |last3=Gueho|first3=J. |last4=Dulloo|first4=E. |title=Studies on the Antisickling Properties of Extracts of Sideroxylon puberulum, Faujasiopsis flexuosa, Cardiospermum halicacabum , and Pelargonium graveolens |journal=Journal of Ethnopharmacology|volume=39|issue=3|year=1993|pages= 175–185|doi=10.1016/0378-8741(93)90034-3|pmid=8258975 }} *{{cite journal |last1=Gurib-Fakim|first1=A. |last2=Sewraj|first2=M. |title=Studies on the Antisickling Properties of Extracts of Sideroxylon puberulum, Faujasiopsis flexuosa, Cardiospermum halicacabum , and Pelargonium graveolens |journal=Planta Medica|volume=58|year=1992|pages= 648–649|doi=10.1055/s-2006-961657|s2cid=260250962 }} ===Sabiri gahinda=== * Plantes médicinales de l'Île Rodrigues (1994) * Plantes médicinales de Maurice (1995) * Natural toxins and poisonous plants of Mauritius (1999) * Maurice par les plantes médicinales (2002) * Mauritius through its medicinal plants (2002) * Molecular and therapeutic aspects of redox biochemistry (2004) * An illustrated guide to the flora of Mauritius and the Indian Ocean Islands (2003) * Medicinal Plants of the Indian Ocean Islands (2004) * Guide illustré de la flore de Maurice et des îles de l'Océan Indien (2004) * Biodiversity towards drugs development (2005) * Booklet on 'Medicinal Plants at the state House, Le Réduit' (2005) * Lesser-known and under-utilised plant resources (2005) * Ressources végétales méconnues et sous-utilisées (2005) * Guide illustré de la flore de Maurice et des îles de l’Océan Indien (2006) * Medicinal Plants of Mauritius and of the World (2007, 2011) * Plantes médicinales de Maurice et d’ailleurs (2007, 2011) * Plantes d’hier et médicaments d’aujourd’hui (2008) * Mieux connaître les arbres et arbrisseaux de Maurice et des îles de l'Océan Indien(2008) * Towards a better understanding of Trees and Shrubs of Mauritius and the Indian Ocean Islands (2009) * African Herbal Pharmacopoeia (2010) * Guide des plantes tropicales de l'Île Maurice et de La Réunion (2011) * Trees of the World (2013) == Lahi nyɛma == * [[President of Mauritius]] * [[List of presidents of Mauritius]] ==Further reading== * {{cite news|last1=Rehman|first1=Atika|title=No stranger to Karachi|url=https://www.dawn.com/news/1253462|access-date=20 March 2018|work=Dawn|date=21 April 2016}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Monique Ohsan Bellepeau]]<br />{{small|Acting}}}} {{s-ttl|title=[[President of Mauritius]]|years=2015–2018}} {{s-aft|after=[[Barlen Vyapoory]]<br />{{small|Acting}}}} {{s-end}} {{MauritiusPres}} {{Authority control}} ==Kundivihira== [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Pubu:21st-century women politicians]] [[Pubu:21st-century women scientists]] [[Pubu:Alumni of the University of Exeter]] [[Pubu:Alumni of the University of Surrey]] [[Pubu:Chevaliers of the Ordre des Palmes Académiques]] [[Pubu:Grand Commanders of the Order of the Star and Key of the Indian Ocean]] [[Pubu:L'Oréal-UNESCO Awards for Women in Science laureates]] [[Pubu:Living people]] [[Pubu:Mauritian politicians of Indian descent]] [[Pubu:Mauritian scientists]] [[Pubu:Pierre and Marie Curie University alumni]] [[Pubu:Presidents of Mauritius]] [[Pubu:Women presidents in Asia]] [[Pubu:Women chemists]] [[Pubu:Mauritian Muslims]] [[Pubu:Fellows of the African Academy of Sciences]] [[Pubu:21st-century Mauritian people]] [[Pubu:21st-century politicians]] [[Category:21st-century chemists]] [[Pubu:21st-century Muslims]] [[Pubu:First women presidents in Africa]] [[Pubu:Women presidents in Africa]] myb54k191l7x7zkj076c0jw6cjtzlu1 Achol 0 27325 142599 86653 2026-07-08T03:21:16Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142599 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{Short description|Bangladeshi film actress}} {{EngvarB|date=April 2017}} {{Use dmy dates|date=June 2019}} '''Hasna Hena Akhee Achol''', ka o kpɛrikpɛriti yuli booni '''Achol''' ({{lang-bn|আচঁল}}), ka o nyɛ [[Bangladeshi]] kpɛkpɛrikpɛrita ŋun be [[Dhallywood]] shinii nima ni. O kpɛrila o tuuli kpɛrigu shinii yuli booni ''Bhool ni'', din daa yina yuuni 2011. Ka daa yina yuuni 2013 yurilim shinii yuli booni ''Jotil Prem puuni'', Achol daa di nasara o tuuli shinii nima kpɛriti kpɛribu ni.<ref>{{cite news |last=Manjur |first=Al Mahmud |date=13 January 2016 |title=Achol leaves Dhallywood |url=http://www.dhakatribune.com/showtime/2016/jan/13/achol-leaves-dhallywood |newspaper=Dhaka Tribune |access-date=16 February 2016}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.priyo.com/people/12030 |script-title=bn:আঁচল |trans-title=Achol |newspaper=Priyo |accessdate=27 April 2013 |archive-url=https://archive.today/20130630042313/http://www.priyo.com/people/12030 |archive-date=30 June 2013 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |script-title=bn:ট্রেন দুর্ঘটনা থেকে রক্ষা পেলেন বাপ্পি-আঁচল |trans-title=Bappi-Achol escaped from the train accident |url=http://www.manobkantha.com/2013/03/18/112375.html |newspaper=Manob Kantha |language=bn |accessdate=18 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130611010541/http://www.manobkantha.com/2013/03/18/112375.html |archive-date=11 June 2013 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.binodon69.com/%E0%A6%85%E0%A6%AC%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A7%87-%E0%A6%AB%E0%A6%BF%E0%A6%B0%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%86%E0%A6%81%E0%A6%9A%E0%A6%B2 |script-title=bn:অবশেষে ফিরলেন আঁচল |trans-title=Finally returns Achol |publisher=binodon69.com |language=bn |archive-url=https://web.archive.org/web/20130929034851/http://www.binodon69.com/%E0%A6%85%E0%A6%AC%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A7%87-%E0%A6%AB%E0%A6%BF%E0%A6%B0%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%86%E0%A6%81%E0%A6%9A%E0%A6%B2 |archive-date=29 September 2013 |accessdate=27 April 2013}}</ref> ==Filim nima== {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" ! Year !! Title !! Role !! Director !! Notes |- | rowspan="2"|2011|| ''[[Bhool (2011 film)|Bhool]]'' ||Lakshmi||Raju Ahmed|| Fast Movies |- | ''[[Bailey Road (film)|Bailey Road]]'' || Achol || Masud Kaynat || |- | rowspan="1"|2012|| ''Bhalobashar Rongdhanu'' || || || |- | rowspan="3"|2013 || ''[[Jotil Prem]]'' || Rumki || [[Shaheen Sumon]]|| Released on 17 May 2013<ref>{{cite news |last=Chaity |first=Afrose Jahan |date=16 May 2013 |title=Jotil Prem hits cinemas |url=http://www.dhakatribune.com/infotainment/2013/may/16/jotil-prem-hits-cinemas |newspaper=Dhaka Tribune |accessdate=27 April 2013}}</ref> |- | ''[[Prem Prem Paglaami]]'' || Simi || [[Shafi Uddin Shafi]] || Released on 21 June 2013<ref>{{cite news |title=Bappi-Anchol's Love Story |url=https://www.highbeam.com/doc/1P3-2866346921.html |url-access= |archive-url=https://web.archive.org/web/20160229144257/https://www.highbeam.com/doc/1P3-2866346921.html |url-status=dead |archive-date=29 February 2016 |newspaper=The New Nation |date=16 January 2013 }}</ref> |- | ''[[Ki Prem Dekhaila]]'' || Nila || [[Shah Mohammad Songram]]|| Released on 15 October 2013<ref>{{cite news |last=Moushumi |first=Khan Nahida |date=26 October 2013 |title=Ki Prem Dekhaila |url=http://archive.thedailystar.net/beta2/news/ki-prem-dekhaila/ |newspaper=The Daily Star |access-date=14 February 2016 |archive-date=22 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160222075544/http://archive.thedailystar.net/beta2/news/ki-prem-dekhaila/ |url-status=dead }}</ref> |- | rowspan="4"|2014 || ''[[Faand: The Trap]]'' || Nova || [[Shafi Uddin Shafi]] || Released on 30 May 2014<ref>{{cite news |last=Chaity |first=Afrose Jahan |date=8 April 2014 |title=Shakib Khan rescues national property in The Trap |url=http://www.dhakatribune.com/entertainment/2014/apr/08/shakib-khan-rescues-national-property-trap |newspaper=Dhaka Tribune |access-date=16 February 2016}}</ref><ref>{{cite news |title=Anchol's Phand-The Trap on discussion |url=http://thedailynewnation.com/news/14066/anchols-phand-the-trap-on-discussion.html |newspaper=The New Nation |date=4 June 2014 |access-date=16 February 2016 |archive-date=24 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224035251/http://thedailynewnation.com/news/14066/anchols-phand-the-trap-on-discussion.html |url-status=dead }}</ref> |- | ''[[Kistimaat]]'' || Piya || [[Ashiqur Rahman]] || |- | ''[[Shopno Je Tui]]'' || Jerry || [[Monirul Islam Sohel]]|| |- | ''Prem Manei Kosto'' || – || || |- | rowspan="5" | 2015 || ''[[Ajob Prem]]'' || || [[Wajed Ali Sumon|Wazed Ali Sumon]] || <ref>{{cite news |script-title=bn:বাপ্পি-আঁচলের আজব প্রেম |trans-title=Bappy-Achol Ajob Prem |url=https://www.ntvbd.com/entertainment/15/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%AA%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A6%81%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%AC-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%AE |work=NTV |date=28 January 2015 |language=bn}}</ref> |- | ''[[Bojhena Se Bojhena (film)|Bojhena Se Bojhena]]'' || || [[Montazur Rahman Akbar]] || <ref name="jn15Jun2020">{{cite news |script-title=bn:এখনই বিয়ে নিয়ে ভাবছি না : আঁচল |trans-title=I'm not thinking about marriage right now: Achol |url=https://www.jagonews24.com/entertainment/news/590259 |work=Jago News 24 |date=15 June 2020 |language=bn}}</ref> |- | ''[[Hridoy Dolano Prem]]'' || || [[Abul Kalam Azad]] || <ref>{{cite news |last=Babu |first=Mazhar |date=2 April 2015 |script-title=bn:কেমন চলছে ‘হৃদয় দোলানো প্রেম’ |trans-title=How is 'Hridoy Dolano Prem' going? |url=https://www.ntvbd.com/entertainment/5312/%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%AE%E0%A6%A8-%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A6%9B%E0%A7%87-%E0%A6%B9%E0%A7%83%E0%A6%A6%E0%A7%9F-%E0%A6%A6%E0%A7%8B%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8B-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%AE |publisher=NTV |language=bn}}</ref> |- | ''[[Gunda: The Terrorist]]'' || Trishna|| [[Ispahani Arif Jahan]] || <ref>{{cite news |title=Bappi-Anchol's movie Gunda – The Terrorist |url=http://thedailynewnation.com/news/49049/bappi-anchols-movie-gunda---the-terrorist.html |newspaper=The New Nation |date=9 April 2015 |access-date=16 February 2016 |archive-date=24 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224032959/http://thedailynewnation.com/news/49049/bappi-anchols-movie-gunda---the-terrorist.html |url-status=dead }}</ref> |- | ''[[Epar Opar]]'' ||Padmo || [[Delwar Jahan Jhantu]] || <ref name="jn15Jun2020" /> |- | rowspan="2" | 2016 || ''Aral'' || || [[Shahed Chowdhury (film director)|Shahed Chowdhury]]|| <ref>{{cite news |title=Achol-starrer 'Aral' awaiting censor board approval |url=http://www.theindependentbd.com/printversion/details/32627 |newspaper=The Independent |location=Dhaka |date=3 February 2016 |access-date=16 February 2016}}</ref> |- | ''[[Mental (2016 film)|Mental]]'' ||Achol/Mehruba Siddiqui || [[Shamim Ahamed Roni]] || <ref name="jn15Jun2020" /> |- | rowspan="1" | 2017 || ''[[Sultana Bibiana (film)|Sultana Bibiana]]'' || || [[Himel Ashraf]]|| <ref>{{cite news |title=Sultana Bibiana |url=https://www.thedailystar.net/showbiz/movie-review/bangla/sultana-bibiana-1387834 |work=The Daily Star |date=8 April 2017}}</ref> |- | rowspan="1" | 2019 || ''[[Daag Hridoye]]'' ||Nabila || [[Tarek Shikder]]|| <ref>{{cite news |title=Two local, one Hollywood films to hit local cinemas today |url=https://www.newagebd.net/article/64128/index.php |work=New Age |date=8 February 2019 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | rowspan="2" |2022 |''[[Mafia (2022 Bangladeshi film)|Mafia]]''|| || [[Touhid Hossain Chowdhury]] || |- |''[[Raagi (film)|Raagi]]''|| || Mizanur Rahman Mizan || |- |} ===Web series=== {| class="wikitable sortable" style="background:#F5F5F5;" |- ! Year ! Title ! OTT ! Character ! Director ! Notes |- | rowspan="1" |2018 | ''[[Indubala (TV series)|Indubala]]'' || || || [[Anonno Mamun]] || |- | rowspan="2" |2020 | ''[[Dhoka (TV series)|Dhoka]]'' || || || [[Anonno Mamun]] || |- | ''[[Journey (TV series)|Journey]]'' || || || [[Anonno Mamun]] || |} ==Kundivihira== {{Reflist}} ==External links== * {{IMDb name|6355498}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Achol}} [[Category:Living people]] [[Category:21st-century Bangladeshi actresses]] [[Category:Bangladeshi film actresses]] [[Category:People from Khulna]] [[Category:People from Khulna District]] [[Category:1992 births]] [[Pubu:Lahabaya zaa]] {{Bangladesh-actor-stub}} qlab2x7ucxq8hxr6ieavtw0chz9npjj List of universities in South Africa 0 27562 142542 140318 2026-07-07T14:59:42Z ToadetteEdit 3740 /* Kundivihira */ 142542 wikitext text/x-wiki {{Short description|None}} {{Use dmy dates|date=June 2022}} {{Databox}} [[Image:South Africa (orthographic projection).svg|thumb|200px|right|Location of [[South Africa]]]] Din bɔŋɔ nyɛla '''universities shɛŋa din be [[South Africa]]'''. Yuya ŋɔ puuni, collagɛ nima mini universities nyɛla "accredited", degree-granting, tertiary shikuruti. Bin din gbaai silimiin goli September yuuni 2022, South African public degree-granting shikuruti koŋko nyɛ ban daa tooi booni bɛ maŋ "[[university]]" ka ʒingama shikuruti mi booni bɛ maŋ collagɛ nima bee daabiligu shikuruti.<ref>{{Cite web |date=April 2022 |title=Draft Policy For The Recognition Of South African Higher Education Institutional Types. Determined In Terms Of Section 3 Of The Higher Education Act (act 101 Of 1997, As Amended) |url=https://www.dhet.gov.za/Policy%20and%20Development%20Support/22%2008%2003%20Policy%20on%20Recognition%20of%20South%20African%20Higher%20Education%20Instituional%20Types_docx.pdf |access-date=2022-09-22 |publisher=Republic of South Africa: Department of Higher Education and Training |format=PDF }}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Yuuni 2004 [[South Africa]] daa piligi bɛ public higher education maliniŋ,<ref>{{Cite book |url=https://www.worldcat.org/oclc/631055581 |title=The restructuring of South African higher education: rocky roads from policy formulation to institutional mergers, 2001-2005 |date=2010 |publisher=Unisa Press |others=Terri Barnes, Narend Baijnath, Kalawathie Sattar |isbn=978-1-86888-524-4 |edition=1st |location=Pretoria |oclc=631055581}}</ref> ka daa zaŋ tiŋgbani maa universities din nyɛ zaɣa bihi laɣim taba ka di daa leei zaɣa kara ka daa lahi labi ti li yuya. Tiŋgbani maa universities mini "[[technikon]]s", bɛ ni daa zaŋ laɣim taba ka nyɛ din lahi kani yuya nyɛla din dɔ bahigu. Bɛ daa pilli universities nima ayi yuuni 2013,<ref>{{Cite web |url=http://www.southafrica.info/about/education/universities-250713.htm |title=South Africa's new universities named |access-date=20 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150120170800/http://www.southafrica.info/about/education/universities-250713.htm#.VL5kTF2lilM |archive-date=20 January 2015 |url-status=dead }}</ref> [[Sol Plaatje University]] mini [[University of Mpumalanga]]. Di nyɛla din be [[University of Technology|universities of technology]] yaɣili. ==Public universities== Public universities din be [[South Africa]] nyɛla bɛ ni daa pirigi shɛli buta: traditional universities ka di niŋdi theoretically oriented university degrees; [[University of Technology|universities of technology]] ("[[technikon]]s") niŋdi la [[vocational]] oriented diplomas mini degrees; n-ti pahi comprehensive universities ka di mi laɣim di dibaa ayi maa niŋda.<ref>{{Cite web |url=http://www.sauvca.org.za/highered/ |title=www.sauvca.org.za &#124; highered |access-date=1 March 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050301015907/http://www.sauvca.org.za/highered/ |archive-date=1 March 2005 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.hesa.org.za/Index_files/Structures.htm HESA Structures]{{Dead link|date=August 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===Traditional universities=== <gallery> File:UCT Upper Campus landscape view.jpg|[[University of Cape Town]] File:Fort hare, old building - rsa.jpg|[[University of Fort Hare]] File:Main_building_FSU_2.jpg|[[University of the Free State]] File:UKZNPclocktower.jpg|[[University of KwaZulu-Natal]] File:Building Potchefstroom University.jpg|[[North-West University]] File:Old Arts Faculty Building, University of Pretoria.jpg|[[University of Pretoria]] File:Rhodes oldcampus.jpg|[[Rhodes University]] File:Stellenbosch Ou Hoofgebou.jpg|[[Stellenbosch University]] File:University of the Western Cape - Central Campus entry.jpg|[[University of the Western Cape]] File:The Wits University Great Hall.jpg|[[University of the Witwatersrand]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align: centre;" |- ! Institution ! Nickname ! Founded ! University status ! Undergrad ! Postgrad ! data-sort-type="number" | Total ! Location(s) ! Medium |- | [[University of Cape Town]] | Ikeys / UCT | 1 October 1829<ref name="ucthist">{{cite web |url=http://www.uct.ac.za/about/intro/history/ |title=University of Cape Town / About the university / Introducing UCT |access-date=2013-08-15 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130815204514/http://www.uct.ac.za/about/intro/history/ |archive-date=15 August 2013 }} Our history. Retrieved 13 May 2011</ref> | 2 April 1918<ref name="ucthist" /> | 18,421 | 10,653 | 29,074 | [[Cape Town]] | Eng |- | [[University of Fort Hare]] | UFH / Blues | 1916<ref>{{Cite web |url=http://www.thepresidency.gov.za/pebble.asp?relid=1042 |title=The Presidency &#124; University of Fort Hare (1916–) |access-date=14 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111227005900/http://www.thepresidency.gov.za/pebble.asp?relid=1042 |archive-date=27 December 2011 |url-status=dead }}</ref> | | 9,074 | 2,000 | 11,074 | [[Alice, South Africa|Alice]], [[East London, Eastern Cape|East London]], [[Bhisho]] | Eng |- | [[University of the Free State]] | Kovsies / UFS | 28 January 1904<ref>{{cite web|url=http://www.ufs.ac.za/content.aspx?id%3D11 |title=University of the Free State Brief history |access-date=2011-04-28 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202223149/http://www.ufs.ac.za/content.aspx?id=11 |archive-date=2 December 2013 }} Brief History. Retrieved 28 April 2011</ref> | 1950<ref>{{cite web |author=Username * |url=http://www.sarua.org/?q=uni_University%20of%20the%20Free%20State |title=University of the Free State |publisher=SARUA |access-date=2018-07-24 |archive-date=25 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180725003550/http://www.sarua.org/?q=uni_University%20of%20the%20Free%20State |url-status=dead }}</ref> | 21,193 | 5,082 | 26,275<ref>{{Cite web |url=http://www.ufs.ac.za/content.aspx |title=University of the Free State UFS About Us |access-date=17 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110122221510/http://www.ufs.ac.za/content.aspx?cid=19 |archive-date=22 January 2011 |url-status=dead }}</ref> | [[Bloemfontein]], [[QwaQwa]] | Eng |- | [[University of KwaZulu-Natal]] | UKZN / Natal / Impi | 1 January 2004<sup>1</sup><ref name="ukznhist"/> | 1 January 2004<ref name="ukznhist">{{cite web |url=http://www.ukzn.ac.za/About-UKZN/UKZN-History.aspx |title=History- University of Kwa-Zulu-Natal |access-date=2011-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120730022006/http://www.ukzn.ac.za/About-UKZN/UKZN-History.aspx |archive-date=30 July 2012 }} History – University of KwaZulu-Natal. Retrieved 13 May 2011</ref> | 33,456 | 13,064 | 46,520 (2016)<ref>{{cite web|url=https://www.ukzn.ac.za/wp-content/uploads/2017/10/At-a-Glance-2017.pdf |title=UKZN at a Glance |access-date=2019-10-14}}</ref> | [[Durban]], [[Pietermaritzburg]], [[Pinetown]], [[Westville, KwaZulu-Natal|Westville]] | Eng |- | [[University of Limpopo]] | Turfloop | 1 January 2005<sup>1</sup><ref name="ulhist">{{cite web |url=http://www.ul.ac.za/index.php?Entity=UL%20Historical%20Background |title=University of Limpopo |publisher=Ul.ac.za |access-date=2018-07-24 |archive-date=23 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190823181314/https://www.ul.ac.za/index.php?Entity=UL%20Historical%20Background |url-status=dead }}</ref> | 1 January 2005<ref name="ulhist" /> | 17,273 | 3,327 | 20,600 | [[Polokwane]], [[Turfloop]] | Eng |- | [[North-West University]] | NWU / Pukke / Eagles | 1 January 2004<sup>1</sup><ref name="nwuhist">{{cite web |url=http://www.nwu.ac.za/nwu/history.html |title=NWU, History of the NWU |publisher=Nwu.ac.za |date=2004-01-01 |access-date=2018-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180725003157/http://www.nwu.ac.za/nwu/history.html |archive-date=25 July 2018 |url-status=dead }}</ref> | 1 January 2004<ref name="nwuhist" /> | 43,596 | 3,235 | 44,008 | [[Mafikeng]], [[Mankwe]], [[Potchefstroom]], [[Vanderbijlpark]] | Afr (Potchefstroom campus) Eng (Mafikeng campus) Setswana (Vaaldriehoek campus) |- | [[University of Pretoria]] | Tuks / Tukkies / UP<ref>{{cite web |url=http://web.up.ac.za/default.asp?ipkCategoryID=33 |title=New Students &#124; University of Pretoria |publisher=Web.up.ac.za |access-date=2018-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020170515/http://web.up.ac.za/default.asp?ipkCategoryID=33 |archive-date=20 October 2014 |url-status=dead }}</ref> | 4 March 1908<ref name="uphist">{{cite web |url=http://web.up.ac.za/default.asp?ipkCategoryID=2&subid=2&ipklookid=2 |title=Geskiedenis > Universiteit van Pretoria |access-date=2009-08-31 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091101004552/http://web.up.ac.za/default.asp?ipkCategoryID=2&subid=2&ipklookid=2 |archive-date=1 November 2009 }} History of the University of Pretoria. Retrieved 31 August 2009.</ref> | 10 October 1930<ref>{{cite web|url=http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/style_det.php?styleid=368 |title=Pretoria School of Architecture |publisher=Artefacts.co.za |access-date=2018-07-24}}</ref> | 35,942<sup>2</sup> | 12,541<sup>2</sup> | 48,483<ref>{{Cite web|title=UP at a Glance|url=https://issuu.com/universityofpretoria/docs/up_at_a_glance_2018__1_/1|access-date=2020-11-03|website=issuu|archive-date=1 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240301131046/https://issuu.com/universityofpretoria/docs/up_at_a_glance_2018__1_/1|url-status=dead}}</ref> | [[Pretoria]], [[Johannesburg|Johannesburg<sup>3</sup>]]<ref>[http://web.up.ac.za/default.asp?ipkCategoryID=77 Campuses. Retrieved 1 October 2010] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118172832/http://web.up.ac.za/default.asp?ipkCategoryID=77 |date=18 January 2012 }}</ref> | Eng |- | [[Rhodes University]] | Rhodes / RU | 31 May 1904<ref name="ruhist">{{cite web|url=http://www.ru.ac.za/rhodes/introducingrhodes/historyofrhodes |title=Rhodes University-Where Leaders Learn |publisher=Ru.ac.za |date= 24 April 2015|access-date=2018-07-24}}</ref> | 10 March 1951 | 5,456 | 1,127 | 6,700 | [[Grahamstown]] | Eng |- | [[Sefako Makgatho Health Sciences University|Sefako Makgatho Health Sciences University<sup>4</sup>]] | SMU (formerly MEDUNSA) | 16 May 2014<ref>{{cite journal |last=Nzimande |first=Blade |title=HIGHER EDUCATION ACT, 1997 (ACT No. 101 OF 1997) ESTABLISHMENT OF A PUBLIC HIGHER EDUCATION INSTITUTION: Sefako Makgatho Health Sciences University |journal=Government Gazette |publisher=Government Printing Works |volume=587 |issue=37658 |url=http://www.gpwonline.co.za/Gazettes/Gazettes/37658_16-5_HighEduTrain.pdf |archive-date=28 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170928193549/http://www.gpwonline.co.za/Gazettes/Gazettes/37658_16-5_HighEduTrain.pdf |access-date=28 September 2017}} [https://archive.opengazettes.org.za/archive/ZA/2014/government-gazette-ZA-vol-587-no-37658-dated-2014-05-16.pdf Alt URL]</ref> | 16 May 2014 | | |6,410 (2018)<ref>{{cite web|url=https://www.smu.ac.za/a-little-giant-surely-reaching-its-milestones/|title=A Little Giant Surely Reaching its Milestones|access-date=2019-10-14|archive-date=14 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191014095727/https://www.smu.ac.za/a-little-giant-surely-reaching-its-milestones/|url-status=dead}}</ref> | [[Ga-Rankuwa]], [[Pretoria]] | Eng |- | [[Stellenbosch University]] | Maties, Stellies | 1866<ref name="ushist">{{cite web |url=http://www.sun.ac.za/university/history/history.htm |title=Historical Background |access-date=2011-12-13 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131210957/http://www.sun.ac.za/university/history/history.htm |archive-date=31 January 2012 }}. Retrieved 13 May 2011</ref> | 2 April 1918<ref name="ushist" /> | 17,970<ref>[http://www.sun.ac.za/english/about-us/statistical-profile "Stellenbosch University Statistical Profile 2012"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130528020334/http://www.sun.ac.za/english/about-us/statistical-profile |date=28 May 2013 }}, Official Stellenbosch University Website, SU Consensus, June 2012</ref> | 9,853 | 27,823 | [[Stellenbosch]], [[Saldanha Bay]], [[Bellville, Western Cape|Bellville]], [[Tygerberg]] | Eng |- | [[University of the Western Cape]] | UWC / Bush / U Dubs | 1959<ref name="uwchist">{{Cite web |url=http://www.uwc.ac.za/index.php?module=cms&action=showfulltext&id=gen11Srv7Nme54_8987_1210050562&menustate=about |title=History &#91; Home &#124; CMS &#124; showfulltext &#93; |access-date=13 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516205018/http://www.uwc.ac.za/index.php?module=cms&action=showfulltext&id=gen11Srv7Nme54_8987_1210050562&menustate=about |archive-date=16 May 2011 |url-status=dead }}</ref> | 1970<ref name="uwchist" /> | 11,836 | 3,390 | 15,226 | [[Bellville, Western Cape|Bellville]] | Eng |- | [[University of the Witwatersrand]] | Wits, Witsies | 1896<ref name="witshist">{{cite web |url=http://www.wits.ac.za/aboutwits/introducingwits/short-history-of-the-university/3162/short_history_of_the_university.html |title=Short history of the University &#124; Getting to know Wits &#124; About Wits - Wits University |access-date=2011-12-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111227060606/http://www.wits.ac.za/aboutwits/introducingwits/short-history-of-the-university/3162/short_history_of_the_university.html |archive-date=27 December 2011 }}. Retrieved 13 May 2011</ref> | 1922<ref name="witshist" /> | 24 621<ref name="FACTS & FIGURES 2017/2018">[https://www.wits.ac.za/media/wits-university/footer/about-wits/facts-and-figures/documents/Wits-Fact--Figures2017-2018.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190411210857/https://www.wits.ac.za/media/wits-university/footer/about-wits/facts-and-figures/documents/Wits-Fact--Figures2017-2018.pdf |date=11 April 2019 }}, University of the Witwatersrand, Johannesburg FACTS & FIGURES 2017/2018, retrieved 4 August 2018</ref> | 13 234<ref name="FACTS & FIGURES 2017/2018"/> | 38 353<ref name="FACTS & FIGURES 2017/2018"/> | [[Johannesburg]] | Eng |} Note<sup>1</sup>: Wuhiri la shikuru shɛŋa bɛ ni daa laɣim taba ka di na be ni Note<sup>2</sup>: Wuhiri la university shɛŋa din lahi kani, lala kalinli ŋɔ nyɛla din yina [[University of Pretoria|University of Pretoria's wiki]]. Note<sup>3</sup>: University's daabiligu shikuru [[Gordon Institute of Business Science]] nyɛla din mali di shikuru shɛli [[Illovo, Gauteng|Illovo]] mini inner-city campus din be Pritchard Street,[[Johannesburg]] gbunni. Note<sup>4</sup>: Waligim yina [[University of Limpopo]] leei [[Medical University of South Africa]]. ===Comprehensive universities=== <gallery> File:University of Johannesburg.jpg|[[University of Johannesburg]] File:University of South Africa taken with cellphone camera.jpg|[[University of South Africa]] (Unisa) File:UniversityOfVenda.JPG|[[University of Venda]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align: centre;" |- " ! Institution ! Nickname ! Founded ! Undergrad ! Postgrad ! Total ! Location(s) ! Medium |- | [[University of Johannesburg]] | UJ |1 January 2005<sup>1</sup> (1967 as [[Rand Afrikaans University|RAU]], [[Technikon Witwatersrand]] and the East Rand campus of [[Vista University]]) | | | >50,000<ref>{{cite web|url=https://www.uj.ac.za/about |title=University of Johannesburg |access-date=2019-10-14}}</ref> | [[Johannesburg]], [[Soweto]] | Eng |- | [[Nelson Mandela University]] | Madibaz / NMU | 1 January 2005<sup>2</sup> (1964 as [[University of Port Elizabeth|UPE]]) | 19,768 | 2,884 | 22,652 | [[Port Elizabeth]], [[George, Western Cape|George]] | Eng |- | [[University of South Africa]] | Unisa | 1873 ([[University of the Cape of Good Hope|UCGH]]) | | | 300,000 | Distance education, headquartered in [[Pretoria]], campuses and regional offices nationwide | Eng |- | [[University of Venda]] | Univen | 1982 | | | 10,968 | [[Thohoyandou]] | Eng |- | [[Walter Sisulu University]] | WSU/ALL BLACKS | 1977 ([[University of Transkei|Unitra]]) | | | 32,081 (2018)<ref>{{cite web |url=http://www.wsu.ac.za/waltersisulu/wp-content/uploads/2014/03/20180901-Convocation-AGM.docx |title=VC's state of the university address: Convocation AGM |date=2018 |access-date=2019-10-14 |archive-date=23 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190923054927/http://www.wsu.ac.za/waltersisulu/wp-content/uploads/2014/03/20180901-Convocation-AGM.docx |url-status=dead }}</ref> | [[East London, Eastern Cape|East London]], [[Butterworth, Eastern Cape|Butterworth]], [[Mthatha]], [[Queenstown, Eastern Cape|Queenstown]] | Eng |- | [[University of Zululand]] | UniZulu | 1960 | 6,456 | 369 | 6,825 | [[Empangeni]] | Eng |} Note<sup>1</sup>: By merger of existing institutions <br> Note<sup>2</sup>: By merger of existing institutions ===Universities of technology=== <gallery> File:CPUT Cape Town Campus.jpg|[[Cape Peninsula University of Technology]] File:Tshwane University of Technology.jpg|[[Tshwane University of Technology]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="text-align: centre;" |- " ! Institution ! Nickname ! Founded ! University status ! Undergrad ! Postgrad ! Total <small>(2011)</small> ! Location(s) ! Medium |- | [[Cape Peninsula University of Technology]] | CPUT/Cats | 2005<sup>1</sup> | 2005 | | | 32,000 | [[Bellville, Western Cape|Bellville]], [[Cape Town]] | Eng |- | [[Central University of Technology]] | CUT/Ixias | 1981 | | | | 9,933 | [[Bloemfontein]], [[Welkom]] | Eng |- | [[Durban University of Technology]] | DUT | 2002<sup>1</sup> | 2002 | | | 23,000 | [[Durban]], [[Pietermaritzburg]] | Eng |- | [[Mangosuthu University of Technology]] | MUT | 1979 |2007 | | | | [[Umlazi]] | Eng |- | [[University of Mpumalanga]] |UMP | 2013 | 2013 | | | | [[Mbombela]] | Eng |- | [[Sol Plaatje University]] | SPU | 2013 | 2013 | | | | [[Kimberley, Northern Cape]] | Eng |- | [[Tshwane University of Technology]] | TUT/Vikings | 2003<sup>1</sup> | 2003 | | | 60,000 | [[Pretoria]], [[Mbombela]], [[Polokwane]], [[Ga-Rankuwa]], [[Soshanguve]], [[Witbank]] | Eng |- | [[Vaal University of Technology]] | VUT | 1966 | 2003 | | | 17,000 | [[Vanderbijlpark]], [[Secunda, Mpumalanga|Secunda]], [[Kempton Park, Gauteng|Kempton Park]], [[Klerksdorp]], [[Upington]] | Eng |} Note<sup>1</sup>: By merger of existing institutions ==Private degree-granting seminaries, institutes and colleges== === Theological seminaries === {| class="wikitable sortable" style="text-align: centre;" |+ |- ! Institution ! Nickname ! Founded ! Enrollment ! Type ! Location(s) ! Medium |- | [[Auckland Park Theological Seminary]] | ATS | 1997 (1956) | | Theological seminary | [[Johannesburg]] | Eng |- | [[Open Christian University]] | OCU | 2021 | | Rolling Enrollment | Theological | [[Online, HQ in Bethal]] | Eng |- | [[Baptist Theological College of Southern Africa]] | | 1951 | | Theological seminary | [[Johannesburg]] | Eng |- | [[George Whitefield College]] | | 1989 | | Theological seminary | [[Cape Town]] | Eng |- | [[South African Theological Seminary]] | SATS | 1996 | | Theological seminary | [[Online (HQ Bryanston)]] | Eng |- | [[St Augustine College of South Africa]] | | 1999 | | Private Tertiary Academic Institution | [[Johannesburg]] | Eng |} === Institutes === {| class="wikitable sortable" style="text-align: centre;" |+ |- ! Institution ! Nickname ! Founded ! Enrollment ! Type ! Location(s) ! Medium |- | Two Oceans Graduate Institute | TOGI | 2017 | | Registered private higher education institution | [[Distance/Online (HQ Cape Town)]] | Eng |} ==University research collaboratives== *[[Cape Higher Education Consortium]] (CHEC) *[[Foundation of Tertiary Institutions of the Northern Metropolis]] (FOTIM) *[[Higher Education South Africa]] (HESA) *[[Southern Education and Research Alliance]] (SERA) ==Defunct institutions== {| class="wikitable sortable" style="text-align: centre;" |- " ! Institution ! Location ! Founded ! Closed ! Notes |- | [[Bond South Africa]] | [[Sandton]] | | 2004<ref>The Observatory on Borderless Higher Education (2004). [http://www.obhe.ac.uk/news/June2004.html Breaking News Archive – June 2004] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080101125832/http://www.obhe.ac.uk/news/June2004.html |date=1 January 2008 }}. Retrieved 2 February 2008.</ref> | Now [[Varsity College (South Africa)|Varsity College]], part of [[The Independent Institute of Education|IIE]] |- | Border Technikon | | | 2005 | Now part of [[Walter Sisulu University for Technology and Science]] |- | [[University of Bophuthatswana]] | | | | Now part of [[North-West University]] |- | [[University of the Cape of Good Hope]] | [[Cape Town]] | 1873 | 1916 | Renamed [[University of South Africa]] |- | [[Cape Technikon]] | | | | Now part of [[Cape Peninsula University of Technology]] |- | [[University of Durban-Westville]] | [[Westville, KwaZulu-Natal|Westville]] | 1972 | 1 January 2004<ref name="ukznhist" /> | Now part of [[University of KwaZulu-Natal]] |- | [[Eastern Cape Technikon]] | | 1994 | 2005 | Now part of [[Walter Sisulu University for Technology and Science]] |- | [[Medical University of South Africa]] |[[Ga-Rankuwa]] | 1976 | 1 January 2005<ref name="ulhist" /> | Now part of [[University of Limpopo]] |- | [[Technikon Natal]] | | | | Now part of [[Durban University of Technology]] |- |[[University of the North]] |[[Polokwane]] | 1959 | 1 January 2005<ref name="ulhist" /> | Now part of [[University of Limpopo]] |- |[[University of Natal]] |[[Pietermaritzburg]], [[Durban]] | 1910 | 1 January 2004<ref name="ukznhist" /> | Now part of [[University of KwaZulu-Natal]] |- |[[University of North-West]], formerly the University of Bophuthatswana |[[Mafikeng]] | | 1 January 2004<ref name="nwuhist" /> | Now part of [[North-West University]] |- | Port Elizabeth Technikon. |[[Port Elizabeth]], [[George, Western Cape|George]] | 1882<ref>{{cite web|url=http://www.mantramedia.us/sites/studysa/universities/petech.htm|title=Port Elizabeth (PE) Technikon|publisher=Study South Africa|access-date=25 November 2013|archive-date=24 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191024141440/http://www.mantramedia.us/sites/studysa/universities/petech.htm|url-status=dead}}</ref> | 2005 | Now part of [[Nelson Mandela University]] |- |[[University of Port Elizabeth]] |[[Port Elizabeth]] | 31 January 1964 | 2005 | Now part of [[Nelson Mandela University]] |- |[[Potchefstroom University|Potchefstroom University for Christian Higher Education]] |[[Potchefstroom]] | 29 November 1869 | 1 January 2004<ref name="nwuhist" /> | Now part of [[North-West University]] |- |[[Rand Afrikaans University]] |[[Johannesburg]] | 1967 | 2005 | Now part of [[University of Johannesburg]] |- | Technikon SA | | | 1 January 2004<ref>{{cite web|url=http://www.unisa.ac.za/Default.asp?Cmd=ViewContent&ContentID=7 |title=This website was recently revamped |publisher=Unisa.ac.za |access-date=2018-07-24}}</ref> | Now part of [[University of South Africa]] |- |[[Transvaal University College]] | [[Johannesburg]], [[Pretoria]] | 1906 | 1910/1930 | Predecessor of the [[University of Pretoria]] and the [[University of the Witwatersrand]]. The University of the Witwatersrand was named the Transvaal University College from 1906 to 1910. The University of Pretoria was established as the Pretoria branch of the Transvaal University College in 1908 and retained that name until 1930. |- |[[University of Transkei]] | [[Transkei]] | 1977 | 2005 | Now part of [[Walter Sisulu University for Technology and Science]] |- |[[University of Gazankulu]] | [[Giyani]] | ? | ? | Probably distributed between the University of Venda and the University of Limpopo |- |[[Vista University]] |Multi-city campus university | 1981 | 2004/2005 | Now merged with the Nelson Mandela University, the University of the Free State, the University of Johannesburg, the University of Pretoria, the University of South Africa and the Vaal University of Technology. |- |[[Technikon Witwatersrand]] |[[Johannesburg]] | 1925 | 2005 |[[University of Johannesburg]] |} ==Lihimi m-pahi== {{columns-list|colwidth=20em| * [[League tables of South African universities|Ranking of South African universities]] * [[List of colleges and universities by country]] <!--* [[List of colleges and universities in south Africa before 1976]]--> * [[List of post secondary institutions in South Africa]] * [[List of South African universities by endowment]] * [[List of South African university chancellors and vice-chancellors]] * [[List of medical schools in South Africa]] * [[List of law schools in South Africa]] * [[List of business schools in South Africa]] * [[List of architecture schools in South Africa]] * [[Open access in South Africa]] * [[Higher Education South Africa]] * [[Academic boycotts of South Africa]] (historical Apartheid-era) }} ==Kundivihira== {{reflist}}{{Africa topic|List of universities in|title=Lists of universities in Africa}} [[Category:Universities in South Africa| ]] [[Category:South Africa education-related lists|Universities in South Africa]] [[Category:Lists of universities and colleges in Africa|South Africa]] [[Category:Lists of universities and colleges by country|South Africa]] d4ac6trm69tmj6yf868un5xi1lt29x8 All Saints University 0 27895 142626 142228 2026-07-08T04:47:00Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142626 wikitext text/x-wiki {{for|the university in Dominica|All Saints University School of Medicine}} {{short description|Private university in Uganda}} {{Databox}} {{Infobox university |name = All Saints University Lango (ASUL) |image = All Saints University Lango logo.jpg |motto = "Enlightenment with Godliness" |established = 2008 |type = Private |vice_chancellor = |chancellor = Prof. Andrew Anthony Cula'<ref name="Cula">{{cite web | url=http://www.newvision.co.ug/news/654153-all-saints-university-vc-ekong-dead.html | title=All Saints University Vice Chancellor Ekong Dead | date=2 April 2014 | accessdate=1 February 2015 | last=Odongo | first=Bonny | newspaper=[[New Vision]] (Kampala) | archive-date=1 February 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150201211123/http://www.newvision.co.ug/news/654153-all-saints-university-vc-ekong-dead.html | url-status=dead }}</ref> |city = [[Lira, Uganda|Lira]] |country = [[Uganda]] | pushpin_map = Uganda | coordinates ={{coord|02|14|46|N|32|53|59|E|region:UG|display=inline, title}} |students = 300+ (2010) |administrative_staff = 26+ (2010) |campus = [[Urban area|Urban]] |website = [http://www.asul.ac.ug/ Homepage] }} '''All Saints University''', ka di yu maŋ li nyɛ '''All Saints University Lango''' (ASUL) nyɛla ʒingam university din be [[Uganda]]. Di nyɛla university shɛli [[Uganda National Council for Higher Education]] (UNCHE) ni daa saɣi n-ti.<ref>{{cite web | url=http://www.unche.or.ug/institutions/private-universities | title=List of Licensed Private Universities In Uganda | accessdate=1 February 2015 | last=UNCHE | publisher=[[Uganda National Council for Higher Education]] (UNCHE) | archive-url=https://web.archive.org/web/20141017054940/http://www.unche.or.ug/institutions/private-universities | archive-date=17 October 2014 | url-status=dead }}</ref> ==Dooshee== ASUL nyɛla din be Adoko Road, yaɣili zaŋ n-ti [[Lira, Uganda|Lira]], din be [[Lira District]], [[Northern Region, Uganda|Northern Region]] ka di waɣilim be kamani {{convert|320|km|mi}} ka soli zaŋ chaŋ [[Kampala]], Uganda tiŋzuɣu mini tiŋa titali.<ref>{{cite web | url=http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Kampala%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&toplace=Lira%2C%20Northern%20Region%2C%20Uganda%2C&dt1=ChIJm7N0nQ-8fRcR7G9r2T2QOEU&dt2=ChIJD4MBzJ-wcBcRlyfrgw_T_N0 | title=Road Distance Between Kampala And Lira With Interactive Map | accessdate=1 February 2015 | publisher=Globefeed.com}}</ref> Tarisi zaŋ n-ti university maa nyɛla 2°14'46.0"N, 32°53'59.0"E (Latitude:2.246111; Longitude:32.899722).<ref>{{cite web | publisher=[[Google|Google Maps]] | url=https://www.google.com/maps/place/2%C2%B014'46.0%22N+32%C2%B053'59.0%22E/@2.2470897,32.9003078,17z/data=!4m2!3m1!1s0x0:0x0 | title=Location of The Campus of All Saints University At Google Maps | last=Google | accessdate=1 February 2015}}</ref> ==Taarihi== ASUL nyɛla university shɛli Diocese of Lango din nyɛ asori duu zaŋ n-ti Uganda ni daa piligi shɛli yuuni 2008. Hali shikuru maa kpamba nyɛla dolodolo nima maa zaa yoli, university maa nyɛla din kpaɣiri shikuru bihi ka bɛ doli bɛ ni yi tiŋgbani shɛŋa na mini bɛ adiini. Tuuli undergraduati shikuru bihi ban kalinli daa yiɣisi pihiwɔi nyɛla bɛ ni daa kpaɣi shɛba silimiin goli January yuuni 2009.<ref>{{cite web | date=11 January 2009 | url=http://www.newvision.co.ug/D/8/16/667716 | title=All Saints University Opens In Lira | accessdate=1 February 2015 | newspaper=[[New Vision]] (Kampala) | last=Patrick Okino | first=and Geoffrey Odyek | url-status=dead | archiveurl=https://archive.today/20150201220753/http://www.newvision.co.ug/D/8/16/667716 | archivedate=1 February 2015 | access-date=22 June 2024 | archive-date=1 February 2015 | archive-url=https://archive.today/20150201220753/http://www.newvision.co.ug/D/8/16/667716 }}</ref> Bɔhimbu yaɣa shɛŋa zaa din be university maa ni nyɛla UNCHE ni daa saɣi n-ti shɛŋa.<ref>{{cite web | url=http://ugandaspotlight.wordpress.com/2008/05/02/42 | date=3 May 2010 | accessdate=1 February 2015 | title=Council Certifies Courses At All Saints University | first=Patrick | last=Okino | newspaper=[[New Vision]] (Kampala)}}</ref> ==Recent developments== Silimiin goli April yuuni 2014, Vice Chancellor Fred Opio Ekong nyɛla ŋun daa kpi din daa niŋ ka o nya motoo sarati la.<ref name="Cula" /><ref>{{cite web | accessdate=1 February 2015 | url=http://www.monitor.co.ug/News/National/-/688334/2270590/-/5ei7kv/-/index.html | title=Professor Opio Eulogised | date=5 April 2014 | first=Hudson | last=Apunyo | newspaper=[[Daily Monitor]] (Kampala) | access-date=22 June 2024 | archive-date=1 February 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150201201118/http://www.monitor.co.ug/News/National/-/688334/2270590/-/5ei7kv/-/index.html | url-status=dead }}</ref> ==Academics== {{asof|January 2015}}, ASUL nyɛla din mali "faculty" nima ata din doli na ŋɔ:<ref>{{cite web | url=http://asul.ac.ug/ | title=All Saints University: Background - Faculties & Departments | accessdate=1 February 2015 | last=ASUL | publisher=All Saints University Lango (ASUL) | date=2010 | access-date=22 June 2024 | archive-date=1 February 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150201211108/http://asul.ac.ug/ | url-status=dead }}</ref> * Faculty of Business Administration and Management * Faculty of Social Science * Faculty of Education ==Courses== Din doli na ŋɔ nyɛ degree bɔhimbu yaɣa shɛŋa din be ASUL: ===Faculty of Business Administration and Management=== * Bachelor of Business Administration and Management * Bachelor of Entrepreneurship and Small Business Management ===Faculty of Education=== * Bachelor of Primary Education * Bachelor of Secondary Education ===Faculty of Social Sciences=== * [[Bachelor of Arts]] in [[social sciences]] * Bachelor of Social Work and Social Administration * Bachelor of Arts in Project Planning and Management Din pahiri degree bɔhimbu yaɣa ŋɔ, university nyɛla din niŋdi diploma mini certificate bɔhimbu yaɣa. ==Lihimi m-pahi== *[[List of universities in Uganda]] *[[Education in Uganda]] *[[List of Ugandan university leaders]] ==Kundivihira== {{reflist}} ==External links== * [http://www.asul.ac.ug/ All Saints University Homepage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170731013522/http://asul.ac.ug/ |date=2017-07-31 }} {{Authority control}} {{Universities in Uganda}} {{Lira District}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Category:Universities and colleges in Uganda]] [[Category:Universities and colleges established in 2008]] [[Category:Lira District]] [[Category:Lango sub-region]] [[Category:Northern Region, Uganda]] [[Category:2008 establishments in Uganda]] czra1k9s8k9zhzx8fyllg22j7z79064 Barbara Chase-Riboud 0 29432 142666 117634 2026-07-08T07:08:24Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142666 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Barbara Chase-Riboud''' (bɛ daa dɔɣi o la Silimiin goli June biɛɣ'pishi ni ayɔbu dali yuuni 1939) nyɛla Americanima nucheeni baŋda, ŋun mɛri yaɣiri, lahabali sabira, ka lahi sabiri yɛltɔɣ'taɣimalisi. == Piligu biɛhigu mini shikuru baŋsim == Barbara Chase nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so [[Philadelphia]], [[Pennsylvania]], ŋun nyɛ o ba Vivian May Chase mini o ma Charles Edward Chase kɔŋko bia.<ref name=SmithJCp177>Smith, Jessie C. (1991). "Barbara Chase Riboud", in ''Notable Black American Women'', p. 177 (Gale Cengage).</ref> Chase nyɛla ŋun daa wuhiri baŋsim o bilim ni zaŋ jandi nucheeni baŋsim tuma saha shɛli o ni daa chani [[Fleisher Art Memorial]] shikuru, o yuma anii saha. O nyɛla ninvuɣ bɛ ni daa na kari so shikuru ni din daa niŋ ka o "plagiarizing" o yɛltɔɣitaɣimalisi "Autumn Leaves".<ref name="Chase-Riboud2015">{{cite book|author1=Barbara Chase-Riboud|author2=John Vick|title=Everytime a Knot is Undone, a God is Released: Collected and New Poems 1974–2011|url=https://books.google.com/books?id=UJZ0AwAAQBAJ&pg=PR262|date=February 10, 2015|publisher=Seven Stories Press|isbn=978-1-60980-595-1|pages=262–}}</ref><ref name="Chase-Riboud 2013">{{cite book|last=Chase-Riboud|first=Barbara|year=2013|page=109|title=The Malcolm X Steles|publisher=Philadelphia Museum of Art|isbn=978-0-87633-246-7}}</ref> O nyɛla ŋun chaŋ [[Philadelphia High School for Girls]] bin din gbaai yuuni 1948 zaŋ hali ni yuuni 1952 ka daa naai ni ''[[Latin honors|summa cum laude]]''. O naabu dali, o sabbu "Of Understanding" nyɛla bɛ ni daa karim shɛli.<ref name="Chase-Riboud2015" /> O daa tuɣi o bɔhimbu [[University of the Arts (Philadelphia)|Philadelphia Museum School of Art]].<ref name="Chase-Riboud 2013"/> Yuuni 1956, Chase nyɛla ŋun daa nya [[Bachelor of Fine Arts]] shikuru yuli booni [[Tyler School of Art|Tyler School]] ka di be [[Temple University]].<ref name="Rosenfeldt">[http://www.michaelrosenfeldart.com/artists/barbara-chase-riboud#awards-and-degrees "Barbara Chase-Riboud: Awards and Degrees"], Michael Rosenfeldt Art. Retrieved July 28, 2018.</ref> Lala yuuni maa, Chase nyɛla ŋun daa di [[John Hay Whitney]] fellowship n-daa ti bɔhim [[American Academy in Rome]] chiri pinaayi.<ref name="Rosenfeldt"/><ref name=SmithJCp178>Smith (1991), "Barbara Chase Riboud," in ''Notable Black American Women'', p. 178.</ref> ==Do'kundi mini daŋ== Paris, Chase nyɛla ŋun daa nya [[Marc Riboud]], anfooninima yaara ŋun daa be [[Magnum Photos|Magnum]] laɣingu ni. Bɛ daa niŋ amiliya yuuni 1961 [[Christmas|Christmas Day]] asori duu ni.<ref>{{Cite book|title=Barbara Chase-Riboud: The Malcolm X Steles|author=Basualdo, Carlos|last2=Art.|first2=Philadelphia Museum of|last3=Archive.|first3=University Art Museum and Pacific Film|date=January 1, 2013|publisher=Philadelphia Museum of Art|isbn=9780300196405|oclc=877816644}}</ref> Bɛ nyɛla ban mali bihi ayi ban nyɛ dabba, David Charles Riboud (b. 1964) mini Alexis Karol Riboud (b. 1967),<ref>{{cite book|last1=page|first1=yolanda williams|title=Encyclopedia of African American and Women Writers|date=2007|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0313334290}}</ref> ka nyɛ ban chaŋ gili [[Russia]], [[India]], [[Greece]] n-ti pahi [[North Africa]].<ref name="SmithJCp178" /> Yuma nyaaŋa bɛ daa luhi ka wurim. Yuuni 1981, Chase-Riboud nyɛla ŋun daa labi kuli o yidana ŋun pahiri ayi, Sergio Tosi, nucheeni tuma baŋda.<ref name="VG">{{cite web|title=Barbara Chase-Riboud|url=http://voices.cla.umn.edu/vg/Bios/entries/chaseribaud_barbara.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080308161329/http://voices.cla.umn.edu/vg/Bios/entries/chaseribaud_barbara.html|archive-date=March 8, 2008|access-date=February 27, 2008|work=Voices from the Gap: Women Artists and Writers of Color|publisher=The University of Minnesota}}</ref> ==Legacy and honors== * 1957: John Hay Whitney Fellowship * National Endowment for the Arts Fellowship * 1979: [[Janet Heidinger Kafka Prize]] for Excellence in Fiction by an American woman, for ''Sally Hemings''.<ref name="aalbc.com">{{cite web|title=Barbara Chase-Riboud|url=http://aalbc.com/authors/barbara_chase-riboud.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080314061119/http://aalbc.com/authors/barbara_chase-riboud.htm|archive-date=March 14, 2008|access-date=February 27, 2008|work=African American Literature Book Club|publisher=AALBC.com, LLC}}</ref> * 1988: [[Carl Sandburg]] Prize for ''Portrait of a Nude Woman as Cleopatra''<ref name="PBS">{{cite web|title=Imagining Sally Hemings|url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/jefferson/video/report3.html|access-date=February 27, 2008|work=Frontline|publisher=WGBH educational foundation}}</ref> * 1993: honorary Doctorate of Letters from [[Muhlenberg College]].<ref name="ReferenceB">{{cite book|last=Chase-Riboud|year=2013|page=116|title=The Malcolm X Steles}}</ref> * 1995: James Van Dar Zee Award for Lifetime Achievement<ref name="ReferenceC">{{cite book|last=Chase-Riboud|year=2013|pages=117|title=The Malcolm X Steles}}</ref> * 1996: honorary Doctorate of Letters ka di daa yina [[University of Connecticut]].<ref name="ReferenceB"/> * 1996, knighted by the French Government and awarded the ''[[Chevalier des Arts et des Lettres]]''.<ref name="IHT">"People", ''[[International Herald Tribune]]'', March 23, 1996.</ref> * 1996: commissioned by the [[United States General Services Administration]] zaŋ n-ti memorial, ''Africa Rising,'' at 240 Broadway, site of the newly designated [[African Burial Ground National Monument]], next to the federal courthouse in Lower Manhattan.<ref name="gsa">[http://www.gsa.gov/portal/content/113147 "African Burial Ground Commissioned Artwork"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170515030405/https://www.gsa.gov/portal/content/113147 |date=2017-05-15 }}, [[General Services Administration]]</ref> * 2004: Nominated [[Hurston-Wright Legacy Award]] (Fiction) for ''Hottentot Venus''<ref>{{cite news|last1=Weeks|first1=Linton|title=Red-Letter Day For Black Authors: Hurston/Wright Awards Honor 9|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A1950-2004Oct1.html|newspaper=Washington Post|access-date=March 12, 2017|date=October 2, 2004}}</ref> * 2005: "Best Fiction Book of 2004" by the Black Caucus of the [[American Library Association]] for ''Hottentot Venus'' * 2007: [[College Art Association]] Women's Caucus for Art lifetime achievement award.<ref>{{cite web|title=Awards for Women in the Arts 2007|url=https://www.nationalwca.org/LTA/LTA2007.pdf|publisher=College Art Association Committee on Women in the Arts and the Women's Caucus for Art|access-date=March 12, 2017|archive-date=January 2, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140102225357/http://nationalwca.org/LTA/LTA2007.pdf|url-status=dead}}</ref> * 2007: Alain Locke Award from [[Detroit Institute of Arts]]<ref>{{cite web|title=Alain Locke Awards: Conversation with Barbara Chase-Riboud|url=http://www.dia.org/calendar/event.aspx?id=1046&iid=|website=Detroit Institute of Arts|access-date=March 12, 2017}}{{Dead link|date=October 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * 2020: "Anonymous Was A Woman" from the [[Rockefeller Foundation]]<ref>{{cite web|title=2020 - Anonymous Was A Woman|url=https://www.anonymouswasawoman.org/2020}}</ref> * 2021: "Laureate of Prix d'Honneur" from AWARE [[(Archives of Women Artists, Research and Exhibitions)]]<ref>{{cite web |title=BARBARA CHASE-RIBOUD LAUREATE OF PRIX D'HONNEUR 2021|url=https://awarewomenartists.com/en/artiste_prixaware/barbara-chase-riboud/}}</ref> * 2021: "Laureate of Grand Prix Artistique de la Fondation Simone et Cino del Duca"<ref>{{cite web|title=Barbara Chase-Riboud, lauréate du Grand Prix artistique de la Fondation Simone et Cino del Duca 2021|url=https://www.academiedesbeauxarts.fr/barbara-chase-riboud-laureate-du-grand-prix-artistique-de-la-fondation-simone-et-cino-del-duca|publisher=Academy Des Beaux-Arts|date=May 17, 2021}}</ref> * 2022: knighted by the French Government and awarded the "[[Legion d'Honneur]]".<ref>{{cite web|title=La promotion du 1er janvier de la Légion d'honneur distingue|url=https://www.legiondhonneur.fr/sites/default/files/presse_dl/20220101_lhcp.pdf}}</ref> ==Selected works== ===Sculptures=== *''Last Supper'' (1958)<ref name="Chase-Riboud2015" /> *''Bullfighter'' (1958)<ref name="Chase-Riboud2015" /> *''Malcolm&nbsp;X'' (1970) *''Why Did We Leave Zanibar'' (1971)<ref>{{cite journal|last1=Selz|first1=Peter|title=Retrospective: Reflections on Barbara Chase-Riboud|journal=Callaloo|date=2009|volume=32|pages=879–881|jstor=27743064|publisher=The Johns Hopkins University Press|doi=10.1353/cal.0.0488|s2cid=162215401}}</ref> *''Confession for Myself'' (1973) *''Cleopatra's Cape'' (1973) *''Africa Rising'' (1998) *''Mao's Organ'' (2008) ===Novels=== *''Sally Hemings: A Novel'' (1979). {{ISBN|978-0-312-24704-1}}/reprinted in paperback, 2009 *''Valide: A Novel of the Harem'' (1986). {{ISBN|978-0-688-04334-6}} *''Echo of Lions'' (1989). {{ISBN|978-0-688-06407-5}} *''The President's Daughter'' (1994). {{ISBN|978-0-345-38970-1}}/reprinted in paperback, 2009 *''Hottentot Venus: A Novel'' (2003). {{ISBN|978-0-385-50856-8}} *''The Great Mrs. Elias: A Novel'' (2022). {{ISBN|978-0-063-01990-4}}<ref>{{Cite web|url=https://www.harpercollins.com/products/the-great-mrs-elias-barbara-chase-riboud?variant=39344380248098|title=The Great Mrs. Elias, A Novel By Barbara Chase-Riboud|publisher=HarperCollins Publishers}}</ref> ===Poetry=== *''From Memphis & Peking'' (1974). {{ISBN|978-0-394-48899-8}} *''Portrait of a Nude Woman as Cleopatra'' (1987). {{ISBN|978-0-688-06403-7}} *''Everytime a Knot is Undone, a God is Released'' (2014). {{ISBN|978-1-60980-594-4}} === Memoir === * ''I Always Knew: A Memoir'' (2022). {{ISBN|9780691234274}} == Kundivihira == {{Reflist|30em}} == Further reading == *Darlene Clark Hine, Elsa Barkley Brown, and Rosalyn Terborg-Penn (eds), "Barbara Chase-Riboud", ''Black Women in America: An Historical Encyclopedia.'' Bloomington and Indianapolis: Indiana University Press, 1993. *Basulado, Carlos and BCR. ''Barbara Chase-Riboud: The Malcolm ''X'' Steles Catalogue'', 2013 (Philadelphia Museum of Art & Yale University Press). {{ISBN|978-0-87633-246-7}} PMA, & {{ISBN|978-0-300-19640-5}} Yale *Dawson, Emma Waters. "Witnesses and Practitioners: Attitudes toward Miscegenation in Barbara Chase-Riboud's Sally Hemings." In Dolan Hubbard (ed.), ''Recovered Writers/Recovered Texts''. Knoxville, TN: University of Tennessee Press, 1997, 1–14. *Farrington, Lisa E. ''Creating Their Own Image: The History of African-American Women Artists''. 2004 (Oxford University Press) *Heller, Nancy. ''Women Artists: An Illustrated History'', 1987 (Cross River Press) *Janson, H. W., ''History of Art'', 1995 (Harry N. Abrams, Inc.) *Lewis, Samella. ''ART: African American'', 1990 (Hancraft Press) *McKee, Sarah. "Barbara Chase-Riboud (1939– )". ''Contemporary African American Novelists: A Bio-Bibliographical Critical Sourcebook.'' Ed. Emmanuel S. Nelson. Westport, CT: Greenwood, 1999. 82–87. *Rushdy, Ashraf H. A. "Representing the Constitution: Embodiments of America in Barbara Chase-Riboud's Echo of Lions." ''Critique: Studies in Contemporary Fiction'' 36.4 (1995 Summer): 258–80. *Rushdy, Ashraf H. A. {{"'}}I Write in Tongues': The Supplement of Voice in Barbara Chase-Riboud's Sally Hemings", ''Contemporary Literature'' 35.1 (Spring 1994): 100–35. *Russell, John. "Review of Sally Hemmings". ''The New York Times,'' September 5, 1979. *{{cite journal | last1 = Salviati | first1 = Yvette | year = 1987 | title = La 'Barque secréte' d'un demi-dieu: Thomas Jefferson dans La Virginienne | journal = Mythes, Croyances et Religions dans le Monde Anglo-Saxon | volume = 5 | pages = 163–86 }} *{{Cite book|title=Barbara Chase-Riboud, sculptor|author-last1=Selz|author-first1= Peter|author-last2=Janson|author-first2= Anthony F.|date=1999|publisher=Harry N. Abrams|isbn=0810941074|location=New York|url=https://archive.org/details/barbarachaseribo00pete/page/17 |pages=17–28|oclc=40820940}} {{ISBN|978-0-8109-4107-6}} *Simmons, Charitey. "Thomas Jefferson: Intimate History, Public Debate". ''Chicago Tribune'', July 3, 1979. *Smith, Carney. ''Notable Black American Women'', 1991 (Gale Cengage). {{ISBN|978-0-8103-4749-6}} *Barbara Chase-Riboud, ''Callaloo''. 2009 (Johns Hopkins University Press). ISSN 0161-2492 *Trescott, Jacqueline. "The Hemmings Affair: The Black Novelist and Jefferson's Mistress". ''Washington Post'', June 15, 1979. == Related links == *[http://www.theartblog.org/2013/10/barbara-chase-ribouds-bronze-steles-and-paper-monuments-at-the-philadelphia-museum-of-art/ The Art Blog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231123101305/https://www.theartblog.org/2013/10/barbara-chase-ribouds-bronze-steles-and-paper-monuments-at-the-philadelphia-museum-of-art/ |date=2023-11-23 }} *[https://web.archive.org/web/20131113192220/http://www.newsworks.org/index.php/nwtonight/item/60445-decades-in-the-making-barbara-chase-riboud-brings- Decades in the Making] *{{YouTube|6bIPNOVe24Q|BCR's Malcolm X Steles Exhibit video}} *Fred B. Adelson, [https://www.usatoday.com/story/news/nation/2013/11/05/barbara-chase-riboud-malcolm-x-sculptures/3447585/ "Barbara Chase-Riboud brings Malcolm X sculptures home"], ''USA Today'', November 5, 2013 *[http://findingaids.library.emory.edu/documents/chaseriboud1292/?keywords=chase-riboud Barbara Chase-Riboud papers] at the [http://rose.library.emory.edu/ Stuart A. Rose Library], Emory University * [https://www.youtube.com/watch?v=XyioJJIl4Hg "American expat artist living in Paris France – Barbara Chase-Riboud"], YouTube video, April 27, 2010. * [http://moussemagazine.it/barbara-chase-riboud-hans-ulrich-obrist-2017/ "Memory Is Everything: Barbara Chase-Riboud"], Barbara Chase-Riboud in conversation with Hans Ulrich Obrist, ''Mousse Magazine'', 60 * [https://www.mythofacolorblindfrance.com/ ''Myth of a Colorblind France'']. Documentary by Alan Govenar featuring Barbara Chase-Riboud. <!--* [https://www.harpercollins.com/products/the-great-mrs-elias-barbara-chase-riboud?variant=39344380248098], The Great Mrs. Elias, A Novel by Barbara Chase-Riboud--> {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Chase-Riboud, Barbara}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Category:1939 births]] [[Category:Living people]] [[Category:20th-century African-American artists]] [[Category:20th-century African-American women]] [[Category:20th-century American novelists]] [[Category:20th-century American poets]] [[Category:20th-century American sculptors]] [[Category:20th-century American women sculptors]] [[Category:20th-century American women writers]] [[Category:21st-century African-American artists]] [[Category:21st-century African-American women writers]] [[Category:21st-century African-American writers]] [[Category:21st-century American novelists]] [[Category:21st-century American poets]] [[Category:21st-century American women writers]] [[Category:African-American novelists]] [[Category:African-American poets]] [[Category:African-American sculptors]] [[Category:American expatriates in France]] [[Category:American expatriates in Italy]] [[Category:American historical novelists]] [[Category:American women poets]] [[Category:21st-century American women sculptors]] [[Category:21st-century American sculptors]] [[Category:Artists from Philadelphia]] [[Category:Novelists from Pennsylvania]] [[Category:Philadelphia High School for Girls alumni]] [[Category:Sculptors from Pennsylvania]] [[Category:Temple University Tyler School of Art alumni]] [[Category:University of the Arts (Philadelphia) alumni]] [[Category:American women historical novelists]] [[Category:Writers from Philadelphia]] [[Category:Yale School of Architecture alumni]] [[Category:African-American women sculptors]] fof3lq5sfnzq2h1bbwa41oeqkjxe1l2 Althea McNish 0 29702 142627 122214 2026-07-08T04:50:43Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142627 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Althea McNish''' {{small|[[Chaconia Medal|CM]] [[Chartered Society of Designers|FSCD]]}} (bɛ daa dɔɣi o la silimiin goli May biɛɣ'pinaanu dali yuuni 1924 ka daa kpi silimiin goli April biɛɣ'pinaayobu dali yuuni 2020) daa nyɛla nucheeni baŋda ŋun yina [[Trinidad]] ŋun daa leei tuuli [[Black British people|Black British]] [[textile designer]].<ref name=HTC/> Bɛ daa dɔɣi o la Trinidad, McNish ka daa labi Britain yuuni 1950s. O nyɛla ŋun daa be [[Caribbean Artists Movement]] (CAM) yuuni 1960s,<ref name=WIIiB/> ka nyɛ ŋun daa niŋdi CAM's exhibitions din yɛn kpaŋsi Caribbean nucheeni baŋsim.<ref name=Whitworth/> O tumanima nyɛla din be [[Victoria and Albert Museum]], the [[Whitworth Art Gallery|Whitworth Museum]], [[Philadelphia Museum of Art]], [[Museum of Domestic Design and Architecture]] n-ti pahi [[Cooper Hewitt, Smithsonian Design Museum|Cooper-Hewitt (Smithsonian Design Museum)]].<ref>[http://www.ajr.org.uk/index.cfm/section.journal/issue.Oct11/article=9171 "Art notes (review)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240522114318/http://www.ajr.org.uk/index.cfm/section.journal/issue.Oct11/article=9171 |date=2024-05-22 }}, AJR, October 2011 Journal.</ref><ref>[https://collection.cooperhewitt.org/objects/18441427/ "Sample (England), 1962"], Cooper Hewitt.</ref><ref>[http://www.philamuseum.org/collections/permanent/312635.html?mulR=687477787|1 "Printed Textile 'Caribe'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161130002448/http://www.philamuseum.org/collections/permanent/312635.html?mulR=687477787%7C1 |date=2016-11-30 }}, Philadelphia Museum of Art.</ref><ref name="MoDA website">{{cite web |title=You searched for McNish |url=https://moda.mdx.ac.uk/?s=McNish |website=Museum of Domestic Design and Architecture (MoDA) |publisher=Middlesex University |accessdate=26 February 2020}}</ref> McNish nyɛla ŋun daa be [[Chartered Society of Designers]].<ref name=UoB /> O nyɛla ŋun daa kuli John Weiss (1933–2018).<ref name="JC">Tessler, Gloria (13 December 2018), [https://www.thejc.com/news/obituaries/obituary-john-saul-weiss-1.473895 "Obituary: John Saul Weiss"], ''[[Jewish Chronicle]]''.</ref> ==Selected exhibitions== ;Solo exhibitions<ref name=AAVAD>[http://aavad.com/artistbibliog.cfm?id=10202 Althea McNish Bibliography and Exhibitions], AAVAD.</ref> * 1958: ''Althea McNish''. Woodstock Gallery, London. * 1982: ''Althea McNish''. People's Gallery, London. * 1997: ''Althea McNish''. Hockney Gallery, Royal College of Art, London. * 2003: ''Althea McNish: My World of Colour: The international work and inspirations of a Black British Trinidadian textile designer''. [[Ohio University]], Athens, USA. * 2022: ''Althea McNish: Colour is Mine''. William Morris Gallery, London. * 2023: ''Althea McNish: Colour is Mine''. University of Manchester, Whitworth Art Gallery, Manchester. ;Group exhibitions<ref name=AAVAD /> * 1961: ''Paintings by Trinidad and Tobago Artists''. Commonwealth Institute, London. * 1967: ''Caribbean Artists Movement''. [[Theatre Royal, Stratford]]. * 1968: ''Caribbean Artists Movement''. [[Digby Stuart College]], [[House of Commons of the United Kingdom]] and [[London School of Economics]], London. * 1971: ''Caribbean Artists in England''. Commonwealth Institute, London. * 1975: ''Caribbean Women Artists Exhibition''. Olympia International Arts Centre, [[Kingston, Jamaica]]. * 1978: ''Afro-Caribbean Art''. Artists Market, London, organised by Drum Arts Centre.<ref>[http://new.diaspora-artists.net/display_item.php?id=979&table=artefacts "Afro-Caribbean Art catalogue"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220603235051/http://new.diaspora-artists.net/display_item.php?id=979&table=artefacts |date=2022-06-03 }}, Drum Arts Centre, London, 1978. Diaspora Artists.</ref> * 1978: ''The Way We Live Now''. Victoria & Albert Museum, London. * 1981: ''INDIGO '81 International Exhibition''. Indigo, [[Lille, France]]. * 1982: ''Commonwealth Festival Exhibition''. [[Brisbane, Australia]]. * 1986: ''Make or Break''. Henry Moore Gallery, London. * 1996: ''Caribbean Connection 2: Island Pulse''. Islington Arts Factory, London. * 1997: ''Transforming the Crown: African, Asian & Caribbean Artists in Britain, 1966–1996''. [[Caribbean Cultural Center African Diaspora Institute|Caribbean Cultural Center]], [[Studio Museum in Harlem]], and [[Bronx Museum of the Arts]], New York. * 1997: ''Trinidad and Tobago Through the Eye of the Artist: From Cazabon to the New Millennium 1813–2000''. [[Commonwealth Institute]], London. Exhibition in celebration of the 35th anniversary of independence of the Republic of Trinidad and Tobago. * 1998: ''Six into One: Artists from the Caribbean''. Morley Gallery, London. * 2007: ''Trade and Empire: Remembering Slavery''. [[Whitworth Art Gallery]], University of Manchester, Manchester.<ref>[http://revealinghistories.org.uk/legacies-commemorating-the-bicentenary-of-british-abolition/places/trade-and-empire-remembering-slavery-at-the-whitworth-art-gallery.html "Legacies: Commemorating the bicentenary of British abolition: Trade and Empire: Remembering Slavery at The Whitworth Art Gallery"], Revealing Histories.</ref><ref>[https://www.a-n.co.uk/events/trade-and-empire-remembering-slavery "Trade and Empire: Remembering Slavery"], a-n The Artists Information Company, 11 January 2008.</ref><ref>{{cite book|first=Alan |last=Rice|url=https://books.google.com/books?id=K71k4jPg2o8C&q=weiss&pg=PT90|title=Creating Memorials, Building Identities: The Politics of Memory in the Black Atlantic|publisher=Liverpool University Press|date=2011}}</ref> *2011: ''RCA Black''. Royal College of Art, London.<ref>[http://www.rca.ac.uk/news-and-events/news/rca-black/ "RCA Black"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210520053902/https://www.rca.ac.uk/news-and-events/news/rca-black/ |date=2021-05-20 }}, Royal College of Art, 25 August 2011.</ref> * 2019: ''Get Up, Stand Up Now.'' Somerset House, London.<ref>{{Cite news|last=Grant|first=Colin|author-link=Colin Grant (author)|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2019/jun/02/get-up-stand-up-now-zak-ove-black-british-art|title=Get Up, Stand Up Now: Black British art's response to the Windrush scandal|date=2019-06-02|newspaper=[[The Guardian]]|access-date=2020-04-23|language=en-GB}}</ref> ==Awards and accolades== * 1976: [[Chaconia Medal|Chaconia Medal (Gold)]], Republic of Trinidad and Tobago, "for long and meritorious service to art and design"<ref name="PresTnT">{{cite web|title=National Awards Database|url=https://otp.tt/trinidad-and-tobago/national-awards-database/|website=The Office of the President of Trinidad and Tobago}}</ref> * 1988: Scarlet Ibis Award, Trinidad and Tobago High Commission, London<ref name="RCASociety">{{cite web|title=Independence Arts Achievement award for Althea|url=http://www.rcasociety.net/content/independence-arts-achievement-award-althea|website=RCA Society|date=8 September 2012|accessdate=9 March 2016}}</ref> * 2006: Honorary Doctor of Fine Art, [[University of Trinidad and Tobago]]<ref>Doughty, Melissa (5 December 2016), [https://archives.newsday.co.tt/2016/12/05/colouring-the-world-how-textile-expert-changed-world-view/ "Colouring the world How textile expert changed world view"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240522114324/https://archives.newsday.co.tt/2016/12/05/colouring-the-world-how-textile-expert-changed-world-view/ |date=2024-05-22 }}, ''Trinidad and Tobago Newsday''. Reprinted with added photographs at [https://repeatingislands.com/2016/12/07/althea-mcnish-colouring-the-world-how-textile-expert-changed-world-view/ ''Repeating Islands''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230327220436/https://repeatingislands.com/2016/12/07/althea-mcnish-colouring-the-world-how-textile-expert-changed-world-view/ |date=2023-03-27 }}, 7 December 2016.</ref><ref name="RCASociety" /> * 2008: Journalist Angela Cobbinah described her as "immediately influential, helping to establish new furnishing trends as well as inspire more adventurous fashion designers further down the line like [[Zandra Rhodes]]."<ref name=BH/> * 2012: Jubilee Gala Award for Achievement in the Arts at the UK High Commission of Trinidad and Tobago, celebrating the 50th anniversary of independence.<ref name=RCASociety/><ref name=GTT/> ==Kundivihira== {{Reflist |refs= <ref name=bio>{{cite web |title=Althea McNish: bio |url=http://www.mcnishandweiss.co.uk/mcnish/bio.html |website=AMJW |publisher=Althea McNish & John Weiss |access-date=14 February 2016 |archive-date=22 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160222214415/http://www.mcnishandweiss.co.uk/mcnish/bio.html |url-status=dead }}</ref> <ref name=BH>{{cite journal |first=Angela |last=Cobbinah |url=https://angelacobbinah.wordpress.com/2008/07/30/a-dash-of-colour/ |title=A Dash of Colour |journal=Black History 365 |volume= Two |number=1 |date=Summer 2008 |page=5}} (via Angela Cobbinah website).</ref> <ref name=GH>{{cite news |title=Prints to Catch the Eye |first=Beatrice |last=Linten |newspaper=[[Glasgow Herald]] |date=3 February 1962}}</ref> <ref name=GTT>{{cite web |url=http://m.guardian.co.tt/lifestyle/2012-10-06/tt-nationals-get-awards-uk |title=T&T nationals get awards in UK |newspaper=Trinidad and Tobago Guardian |date=7 October 2012 |access-date=10 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160311065900/http://m.guardian.co.tt/lifestyle/2012-10-06/tt-nationals-get-awards-uk |archive-date=11 March 2016 |url-status=dead }}</ref> <ref name=HTC>{{cite book |last1=Jefferies |first1=Janis |last2=Conroy |first2=Diana Wood |last3=Clark |first3=Hazel |title=The Handbook of Textile Culture |year=2015 |publisher=[[Bloomsbury Publishing]]|location=London |isbn=978-1-4742-7579-8 |page=87}}</ref> <ref name=Iniva>{{cite web |url=http://www.iniva.org/library/news/clothes_cloth_amp_culture_group_april_2015 |date=April 2015 |title=Clothes, Cloth & Culture Group |publisher=[[Iniva]] |access-date=13 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160112104147/http://www.iniva.org/library/news/clothes_cloth_amp_culture_group_april_2015 |archive-date=12 January 2016 |url-status=dead }}</ref> <ref name=Tropic>{{cite journal |url=http://britishlibrary.typepad.co.uk/untoldlives/2013/10/black-history-at-the-british-library.html |journal=Tropic |date=August 1960 |first=Pat |last=Blair |title=Althea McNish – fabric designer}}</ref> <ref name=RoF>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=OaGKCwAAQBAJ&q=%22althea+mcnish%22+merikin&pg=PA32|title=River of Freedom |first1=Caitlyn |last1=Kamminga |first2=Adam |last2=Walters |publisher=Plain Vision |page=32|year=2016 |isbn=9780997166408}}</ref> <ref name=UoB>{{cite web |url=http://arts.brighton.ac.uk/collections/design-archives/resources/women-designers/althea-mcnish |title=Althea McNish |work=Portraits: Women Designers |year=2012 |publisher=Arts and Humanities, University of Brighton |access-date=2024-12-13 |archive-date=2016-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160419153345/http://arts.brighton.ac.uk/collections/design-archives/resources/women-designers/althea-mcnish |url-status=dead }}</ref> <ref name=VA192>{{cite web |url=https://collections.vam.ac.uk/item/O138650/tropic-dress-fabric-mcnish-althea/ |title=Tropic |date=14 January 2016 |publisher=Victoria and Albert Museum |number=T.192–1988}} {{cite web |url=https://collections.vam.ac.uk/item/O270436/gilia-furnishing-fabric-althea-mcnish/ |title=Gilia |date=16 March 2016 |publisher=Victoria and Albert Museum |number=T.192–1988}}</ref> <ref name=Whitworth>{{cite web|url=http://revealinghistories.org.uk/why-was-cotton-so-important-in-north-west-england/objects/fabric-golden-harvest.html |title=Fabric, Golden Harvest |work=Remembering Slavery |publisher=[[Whitworth Art Gallery]] |number=T.10271 |year=2007}}</ref> <ref name=WIIiB>{{cite book |first=Bill |last=Schwarz |title=West Indian Intellectuals in Britain |publisher=[[Manchester University Press]] |year=2003 |pages=16, 28}}</ref> }} ==Further reading== * Roxy Harris and Sarah White (eds), ''Building Britannia: Life Experience With Britain: Dennis Bovell, Athea McNish, Gus John, Rev. Wilfred Wood, Aggrey Burke, Yvonne Brewster, Alexis Rennie'', [[New Beacon Books]], 2009, {{ISBN|9781873201169}}. * [[Christine Checinska]] (2009), "Althea McNish and the British-African Diaspora", Chapter 3 in Anne Massey, Alex Seago (eds), ''Pop Art and Design'', [[Bloomsbury Publishing]], pp. 73–81. * [[Christine Checinska]] (March 2018), [https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/14759756.2018.1432183?scroll=top&needAccess=true&journalCode=rftx20 "Christine Checinska in Conversation with Althea McNish and John Weiss"], ''Textile'', Volume 16, Issue 2: Aesthetics of Blackness? Cloth, Culture and the African Diasporas, 16:2, 186–199. DOI: 10.1080/14759756.2018.1432183. ==External links== * {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20190910085640/http://mcnishandweiss.co.uk/ |date=10 September 2019 |title=Althea McNish & John Weiss website}} * [https://web.archive.org/web/20160416063020/http://www.debretts.com/people-of-today/profile/86669/Althea-Marjorie-McNISH "Althea Marjorie McNISH"] at ''Debrett's People of Today''. * [https://web.archive.org/web/20160112104147/http://www.iniva.org/library/news/clothes_cloth_amp_culture_group_april_2015 "Dr. Althea McNish in conversation with John Weiss"]. Stuart Hall Library, [[InIVA]], 2015. [https://iniva.org/blog/2015/05/05/audio-recordings-of-on-30-aprilalthea/ "Audio recordings of Althea McNish in conversation with John Weiss"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230322102956/https://iniva.org/blog/2015/05/05/audio-recordings-of-on-30-aprilalthea/ |date=2023-03-22 }}, InIVA, 5 May 2015. * [https://hisforhomeblog.com/designer-desire/designer-desire-althea-mcnish/ "Designer Desire: Althea McNish"], ''H is for Home Harbinger'', 18 August 2018. * Angela Cobbinah, [http://camdennewjournal.com/article/althea-the-original-material-girl "Althea: the original material girl"], ''[[Camden New Journal]]'', 20 June 2019. * Libby Sellers, [https://www.maharam.com/stories/sellers_althea-mcnish "Althea McNish"], ''Maharam''. * Jess Johnson, [https://www.libertylondon.com/uk/features/design-and-living/archive-althea-mcnish.html "A Spotlight On… Althea McNish"], Liberty, From the Archive. {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:McNish, Althea}} [[Pubu:Lahabaya zaa]] [[Category:1924 births]] [[Category:2020 deaths]] [[Category:20th-century British women artists]] [[Category:21st-century British women artists]] [[Category:African diaspora in Trinidad and Tobago]] [[Category:Alumni of the London College of Printing]] [[Category:Alumni of the Royal College of Art]] [[Category:Black British artists]] [[Category:British people of Trinidad and Tobago descent]] [[Category:British textile designers]] [[Category:Caribbean Artists Movement people]] [[Category:People from Port of Spain]] [[Category:Recipients of the Chaconia Medal]] [[Category:Trinidad and Tobago artists]] [[Category:Trinidad and Tobago emigrants to the United Kingdom]] [[Category:Trinidad and Tobago people of American descent]] [[Category:Trinidad and Tobago women artists]] qzagzwokwgenljhdohu7ucekktxjdl2 Danube 0 30394 142500 132995 2026-07-07T12:04:27Z ToadetteEdit 3740 /* */ 142500 wikitext text/x-wiki The '''Danube''' ({{IPAc-en|ˈ|d|æ|n|.|j|uː|b}} {{respell|DAN|yoob}}; di yuli n lahi nyɛ) Mɔɣili din pahi buyi n nyɛ Mɔɣi karili [[Europe]] tingbanni, mɔɣili din yuli booni [[Volga]] ka be [[Russia]] la nyaanga, dini n nya din paya galisim polo. Di nyɛla din zɔri kpari [[Central Europe|Central]] mini [[Southeastern Europe]], n yirina [[Black Forest]] n kuni mɔɣili din yuli booni [[Black Sea]] la ni. Di nyɛla Mɔɣi kurili din mali taarihi, ka na min nyɛ silimiingi ni bɔli shɛli ni frontier la n-ti [[Roman Empire]].<ref name="Abel-Remusat">{{cite book |last=Abel-Rémusat |first=Jean-Pierre |author-link=Jean-Pierre Abel-Rémusat |title=Nouveaus Mélanges Asiatiques |volume=2 |location=Paris |publisher=Schubart and Heidelhoff |year=1829 |pages=96–97}}</ref> Sahaŋɔ balishɛŋa zaa bɛ ni yari Danube basin tingbanni zaa nyɛla din pilla nyɛ din yina [[Latin]] yuli {{lang|la|[[wikt:Danubius#Latin|Danubius]]}} puuni: {| class="wikitable sortable" style="border-collapse: collapse;" !style="text-align:left"|Language !style="text-align:left"|Name !style="text-align:left"|Pronunciation ([[International Phonetic Alphabet|IPA]]) !style="text-align:left" data-sort-type=text|Flow sequence{{efn|Flow sequence from the source confluence in [[Germany]] to final discharge into the [[Black Sea]] via the [[Danube Delta]] in [[Romania]] and [[Ukraine]].<br>See also Contents > [[#Geography|Geography]].}} |- |[[Latin]] |[[wikt: Danubius#Latin|Danubius]], Dānuvius | |N/A |- |[[German language|German]] |[[wikt:Donau#German|Donau]] |{{IPA|de|ˈdoːnaʊ|IPA|de-Donau.ogg}} | 1 [[Germany]]<br> 2 [[Austria]] |- |[[Bavarian language|Bavarian]] |Doana | |N/A |- |[[Silesian language|Silesian]] |Dōnaj | |N/A |- |[[Upper Sorbian language|Upper Sorbian]] |Dunaj |{{IPA|hsb|ˈdunaj|IPA}} |N/A |- |[[Czech language|Czech]] |[[wikt: Dunaj#Czech|Dunaj]] |{{IPA|cs|ˈdunaj|IPA}} |N/A |- |[[Slovak language|Slovakian]] |[[wikt: Dunaj#Slovak|Dunaj]] |{{IPA|sk|ˈdunaj|IPA}} | 3 [[Slovakia]] |- |[[Polish language|Polish]] |[[wikt: Dunaj#Polish|Dunaj]] |{{IPA|pl|ˈdunaj|IPA|pl-Dunaj.ogg}} |N/A |- |[[Hungarian language|Hungarian]] |[[wikt: Duna#Hungarian|Duna]] |{{IPA|hu|ˈdunɒ|IPA|hu-Duna.ogg}} | 4 [[Hungary]] |- |[[Slovene language|Slovenian]] |[[wikt: Donava#Slovene|Donava]] |{{IPA|sl|ˈdóːnaʋa|IPA}} |N/A |- |[[Serbo–Croatian]] |[[wikt:Dunav#Serbo-Croatian|Dunav]] / Дунав |{{IPA|sh|dǔna(ː)ʋ|IPA}} | 5 [[Croatia]]<br>6 [[Serbia]] |- |[[Macedonian language|Macedonian]] |[[wikt:Дунав#Macedonian|Дунав]] |{{IPA|sh|dǔna(ː)ʋ|IPA}} |N/A |- |[[Romanian language|Romanian]] |[[wikt:Dunăre#Romanian|Dunăre]],<br/>definite form Dunărea |{{IPA|ro|ˈdunəre|IPA}}, definite form {{IPA|ro|ˈdunəre̯a|IPA}}<ref name="Vékony">{{Cite book |last=Vékony |first=Gábor |year=2000 |title=Dacians, Romans, Romanians |publisher=Matthias Corvinus Publishing |isbn=978-1-882785-13-1 |page=[https://archive.org/details/daciansromansrom0000veko/page/210 210] |url-access=registration |url=https://archive.org/details/daciansromansrom0000veko/page/210 }}</ref> |7 [[Romania]]<br>9 [[Moldova]] |- |[[Bulgarian language|Bulgarian]] |[[wikt:Дунав#Bulgarian|Дунав]] (Dúnav) |{{IPA|bg|ˈdunɐf|IPA}} | 8 [[Bulgaria]] |- |[[Ukrainian language|Ukrainian]] |[[wikt:Дунай#Ukrainian|Дунай]] (Dunáj) |{{IPA|uk|dʊˈnɑj|IPA}} |10 [[Ukraine]] |- |[[Greek language|Greek]] |[[wikt:Δούναβης#Greek|Δούναβης]] (Doúnavis) |{{IPA|el|ˈðunavis|IPA}} |N/A |- |[[French language|French]] |[[wikt:Danube#French|Danube]] |{{IPA|fr|da.nyb|IPA}} |N/A |- |[[Italian language|Italian]] |[[wikt:Danubio#Italian|Danubio]] |{{IPA|it|daˈnuːbjo|IPA}} |N/A |- |[[Portuguese language|Portuguese]] |[[wikt:Danúbio#Portuguese|Danúbio]] |{{IPA|pt|dɐˈnu.βju|IPA}} |N/A |- |[[Spanish language|Spanish]] |[[wikt:Danubio#Spanish|Danubio]] |{{IPA|es|daˈnuβjo|IPA}} |N/A |- |[[Russian language|Russian]] |[[wikt:Дунай#Russian|Дунай]] (Dunáj) |{{IPA|ru|dʊˈnaj|IPA}} |N/A |- |[[Turkish language|Turkish]] |[[wikt:Tuna#Turkish|Tuna]] / طونه |{{IPA|tr|tuˈnɐ|IPA}} |N/A |- |[[Romansh language|Romansh]] |Danubi | |N/A |- |[[Albanian language|Albanian]] |Danub,<br/>definite form: Danubi<ref>{{citation |page=624 |publisher=[[Akademia e Shkencave e RPS te Shqiperise]], [[Instituti i Kultures Popullore]], Sektori i Prozes dhe Poezise |editor1=Kozma Vasili |editor2=Arsen Mustaqi |title=Lirika popullore |trans-title=Folk lyrics |series=Folklor Shqiptar |volume=4 |language=sq |issue=3 – Kenge per nizamet dhe kurbetin |year=1981 |location=Tirana |quote=Tunë-a lumi i Danubit }}</ref> | |N/A |} ===International status=== <ref name=icpdr>{{cite web|url=http://www.icpdr.org/icpdr-pages/countries.htm|title=Countries of the Danube River Basin|publisher=International Commission for the protection of the Danube River|access-date=13 November 2010}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="border-collapse: collapse; !style="text-align:left"|Flow<br>seq. !style="text-align:left"|Country !style="text-align:left"|Basin<br>area<ref name=icpdr/> !style="text-align:left"|Local<br>name !style="text-align:left"|Points of interest |- |style="text-align:center"|1 |[[Germany]] |style="text-align:right"|7.0% |[[:de:Donau|Donau]] |[[Donaueschingen]] – source |- |style="text-align:center"|2 |[[Austria]] |style="text-align:right"|10.0% |Donau |[[Vienna]] – capital |- |style="text-align:center"|3 |[[Slovakia]] |style="text-align:right"|5.9% |[[:sk:Dunaj#Slovak|Dunaj]] |[[Bratislava]] – capital |- |style="text-align:center"|4 |[[Hungary]] |style="text-align:right"|11.6% |[[:hu:Duna|Duna]] |[[Budapest]] – capital |- |style="text-align:center"|5 |[[Croatia]] |style="text-align:right"|4.4% |Dunav | |- |style="text-align:center"|6 |[[Serbia]] |style="text-align:right"|10.2% |Dunav |[[Belgrade]] – capital |- |style="text-align:center"|7 |[[Romania]] |style="text-align:right"|29.0% |[[:ro:Dunărea|Dunărea]] |[[Danube Delta]] – [[Black Sea]] |- |style="text-align:center"|8 |[[Bulgaria]]{{efn|name="sequence_8"|Note that the port city of [[Vidin]] in Bulgaria is downstream from the town of [[Moldova Nouă]] in Romania.}} |style="text-align:right"|5.9% |Dunav | |- |style="text-align:center"|9 |[[Moldova]] |style="text-align:right"|1.6% |Dunărea | |- |style="text-align:center"|10 |[[Ukraine]] |style="text-align:right"|3.8% |[[:uk:Дунай|Дунай]] | |} * ===Discharge=== <ref name="ICPDR"/><ref name="Republički hidrometeorološki zavod">{{cite web|url=https://www.hidmet.gov.rs|title=Republički hidrometeorološki zavod}}</ref><ref name="ICPDR-International Commission for the Protection of the Danube River">{{cite web|url=https://www.icpdr.org/library/publications?f%5B0%5D=category%3A233|title=ICPDR-International Commission for the Protection of the Danube River}}</ref><ref name="DIAGNOZA ŞI PROGNOZA PENTRU DUNĂRE">{{cite web|url=https://www.hidro.ro/bulletin_type/diagnoza-si-prognoza-pentru-dunare|title=DIAGNOZA ŞI PROGNOZA PENTRU DUNĂRE}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan="2" |Year ! colspan="7" |Mean annual discharge in m<sup>3</sup>/s (cu ft/s) |- ![[Reni, Ukraine|Reni]] [[Isaccea]] ![[Silistra]] ![[Pristol]] ![[Batina]] [[Bezdan]] ![[Nagymaros]] [[Szob]] ![[Bratislava]] [[Wolfsthal]] ![[Untergriesbach|Untergries-bach]] |- |2000 |{{convert|6,580.6|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|6,198.1|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,585.9|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,669.4|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,627.2|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,337.9|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,667.2|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2001 |{{convert|6,304.3|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,919.4|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,421.8|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,432.5|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,382.3|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,231.3|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,627.6|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2002 |{{convert|6,837.1|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|6,100.1|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,392|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,824.9|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,855.6|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,683|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,803.9|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2003 |{{convert|5,021|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|4,571|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|3,825|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,786|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,722|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,647|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,153|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2004 |{{convert|6,524|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|6,088|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,233|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,025|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,013|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,852|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,213|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2005 |{{convert|8,711|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|7,659|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|6,396|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,420|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,329|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,115|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,359|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2006 |{{convert|8,428|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|7,370|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|6,616|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,110|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,503|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,186|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,396|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2007 |{{convert|5,626|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,195|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|4,512|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,182|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,136|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,916|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,287|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2008 |{{convert|5,909|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,358|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|4,736|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,163|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,079|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,876|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,339|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2009 |{{convert|6,492|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,990|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,412|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,607|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,441|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,186|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,433|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2010 |{{convert|9,598|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|8,515|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|7,424|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,879|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,615|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,130|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,420|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2011 |{{convert|5,303|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} | | |{{convert|2,000|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} | | | |- |2012 |{{convert|5,053|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} | | |{{convert|2,240|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} | | | |- |2013 |{{convert|7,164|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|6,558|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,946|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,863|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,684|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,417|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,671|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2014 |{{convert|7,446|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|6,901|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,756|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,198|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,036|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,788|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,237|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2015 |{{convert|6,138|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,722|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|4,971|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,030|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,903|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,629|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,240|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2016 |{{convert|6,465|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,993|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,339|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,261|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,196|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,944|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,412|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2017 |{{convert|5,202|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|4,813|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|4,270|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,143|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,041|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,844|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,307|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2018 |{{convert|6,487.8|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,875.5|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|4,891|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,906.3|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,808.1|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,644.1|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,227.8|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2019 |{{convert|5,579|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,168|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|4,593|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,253|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,114|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,962|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,446|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2020 |{{convert|4,893.5|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|4,659|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|4,095|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,215|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,026|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,841|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,285|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2021 |{{convert|5,998|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,505|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|4,696|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,178|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,028|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,838|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,304|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2022 |{{convert|5,753|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} | | |{{convert|2,180|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} | | | |- |2023 |{{convert|6,623.8|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} | | |{{convert|2,240|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} | | | |- |2024 |{{convert|5,776.4|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} | | | | | | |} <ref name="Flood Regime of Rivers in the Danube River Basin">{{cite book|title=Flood Regime of Rivers in the Danube River Basin|year=2019 |doi=10.31577/2019.9788089139460 |last1=Pekárová |first1=Pavla |last2=Miklánek |first2=Pavol |isbn=978-80-89139-46-0 |s2cid=131234947 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://unece.org/DAM/env/documents/2019/ece/Restart/Ukraine_S1/Points_of_view_expressed_by_the_Romanian_authorutues_and_scientific_research_institute.pdf |title=Points of view expressed by the Romanian authorities and scientific research on the Ukraine's document "Annotated Report on Scientific Research – Complex Environmental Monitoring for the Danube – Black Sea Deep Water Navigation Canal operation in 2017–2018. The Sea Approach Canal Zone" |publisher=unece.org |access-date=30 April 2022}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan="2" |Station ! colspan="3" |Discharge (m<sup>3</sup>/s) ! colspan="3" |Discharge (cu ft/s) |- !Min !Mean !Max !Min !Mean !Max |- |[[Izmail|Ceatal Izmail]] |1,889 |6,489 |14,673 |{{convert|1,889|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|6,489|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|14,673|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Reni, Ukraine|Reni]], [[Isaccea]] |1,805 |6,564 |14,820 |{{convert|1,805|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|6,564|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|14,820|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Zimnicea]], [[Svishtov]] |1,411 |6,018 |14,510 |{{convert|1,411|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|6,018|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|14,510|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Orșova]] |1,672 |5,572 |13,324 |{{convert|1,672|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|5,572|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|13,324|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Veliko Gradište]] |1,461 |5,550 |14,152 |{{convert|1,461|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|5,550|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|14,152|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Pančevo]] |1,454 |5,310 |13,080 |{{convert|1,454|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|5,310|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|13,080|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Bogojevo]] |959 |2,889 |8,153 |{{convert|959|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|2,889|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|8,153|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Bezdan]], [[Batina]] |749 |2,353 |7,043 |{{convert|749|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|2,353|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|7,043|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Mohács]] |667 |2,336 |7,227 |{{convert|667|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|2,336|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|7,227|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Nagymaros]], [[Szob]] |628 |2,333 |7,057 |{{convert|628|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|2,333|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|7,057|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Bratislava]] |633 |2,059 |7,324 |{{convert|633|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|2,059|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|7,324|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Vienna]] |506 |1,917 |6,062 |{{convert|506|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|1,917|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|6,062|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Krems an der Donau]] |596 |1,845 |5,986 |{{convert|596|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|1,845|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|5,986|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Linz]] |468 |1,451 |4,783 |{{convert|468|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|1,451|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|4,783|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Hofkirchen, Bavaria|Hofkirchen]] |211 |638 |1,943 |{{convert|211|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|638|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|1,943|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Regensburg]] |128 |444 |1,330 |{{convert|128|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|444|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|1,330|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Ingolstadt]] |83 |312 |965 |{{convert|83|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|312|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|965|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Ulm]] |6 |38 |153 |{{convert|6|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|38|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|153|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |} {| class="wikitable" style="text-align:center;" !rowspan=2|Period ([[Common Era|CE]]) !rowspan=2|Scenario !colspan=2|P !colspan=2|T !colspan=2|Q !colspan=2|S |- !mm !in !°C !°F !m<sup>3</sup>/s !cu ft/s !metric tons<br />(millions) !short tons<br />(millions) |- | colspan="10" |'''[[Little Ice Age|LIA]]''' |- |1530–1540 |Cool/dry |{{convert|794|mm|in|disp=table|sortable=on}} |{{convert|9.0|C|F|disp=table|sortable=on}} |{{convert|6,207|m3/s|cuft/s|disp=table|sortable=on}} |{{convert|72.9|t|ST|disp=table|sortable=on}} |- |1650–1660 |Cool/wet |{{convert|885|mm|in|disp=table|sortable=on}} |{{convert|8.4|C|F|disp=table|sortable=on}} |{{convert|7,929|m3/s|cuft/s|disp=table|sortable=on}} |{{convert|67.3|t|ST|disp=table|sortable=on}} |- |1709–1719 |Warm/wet |{{convert|861|mm|in|disp=table|sortable=on}} |{{convert|8.3|C|F|disp=table|sortable=on}} |{{convert|7,616|m3/s|cuft/s|disp=table|sortable=on}} |{{convert|52.9|t|ST|disp=table|sortable=on}} |- |1770–1780 |Warm/dry |{{convert|865|mm|in|disp=table|sortable=on}} |{{convert|8.9|C|F|disp=table|sortable=on}} |{{convert|7,728|m3/s|cuft/s|disp=table|sortable=on}} |{{convert|74.1|t|ST|disp=table|sortable=on}} |- | colspan="10" |'''[[Modern era|Modern]]''' |- |1940–1950 |Cool/dry |{{convert|778|mm|in|disp=table|sortable=on}} |{{convert|8.9|C|F|disp=table|sortable=on}} |{{convert|7,209|m3/s|cuft/s|disp=table|sortable=on}} |{{convert|55.0|t|ST|disp=table|sortable=on}} |- |1960–1970 |Cool/wet |{{convert|850|mm|in|disp=table|sortable=on}} |{{convert|8.8|C|F|disp=table|sortable=on}} |{{convert|7,399|m3/s|cuft/s|disp=table|sortable=on}} |{{convert|73.0|t|ST|disp=table|sortable=on}} |- |1975–1985 |Warm/wet |{{convert|818|mm|in|disp=table|sortable=on}} |{{convert|9.0|C|F|disp=table|sortable=on}} |{{convert|7,186|m3/s|cuft/s|disp=table|sortable=on}} |{{convert|77.8|t|ST|disp=table|sortable=on}} |- |1990–2000 |Warm/dry |{{convert|790|mm|in|disp=table|sortable=on}} |{{convert|9.5|C|F|disp=table|sortable=on}} |{{convert|5,068|m3/s|cuft/s|disp=table|sortable=on}} |{{convert|73.8|t|ST|disp=table|sortable=on}} |} ==Discharge chronology== <ref name="The first tree-ring reconstruction of streamflow variability over the last ~250 years in the Lower Danube">{{cite journal|title=The first tree-ring reconstruction of streamflow variability over the last ~250 years in the Lower Danube|last1=Nagaviciuc|first1=Viorica|last2=Roibu|first2=Cătălin-Constantin|last3=Mursa|first3=Andrei|last4=Ştirbu|first4=Marian-Ionuţ|last5=Popa|first5=Ionel|last6=Ionita|first6=Monica|year=2023|doi=10.1016/j.jhydrol.2023.129150 |s2cid=256288140 |journal=Journal of Hydrology|doi-access=free}}</ref><ref name="INHGA">{{cite web|url=https://www.hidro.ro|title=INHGA |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216143728/https://www.hidro.ro/ |archive-date= Dec 16, 2023 }}</ref><ref name="Annual Reports">{{cite web|url=https://www.icpdr.org/main/publications/annual-reports|title=Annual Reports |website=ICPDR |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418005823/https://www.icpdr.org/main/publications/annual-reports |archive-date= Apr 18, 2023 }}</ref><ref name="IPCC">{{cite web|url=https://www.ipcc.ch|title=IPCC |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221145430/https://www.ipcc.ch/ |archive-date= Dec 21, 2023 }}</ref><ref name="DIAGNOZA ŞI PROGNOZA PENTRU DUNĂRE"/> {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Year !m<sup>3</sup>/s !cu ft/s !Year !m<sup>3</sup>/s !cu ft/s !Year !m<sup>3</sup>/s !cu ft/s !Year !m<sup>3</sup>/s !cu ft/s !Year !m<sup>3</sup>/s !cu ft/s !Year !m<sup>3</sup>/s !cu ft/s |- | colspan="18" |''Reconstructed'' |- |1742 |{{convert|5,780|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1751 |{{convert|6,760|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1761 |{{convert|6,470|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1771 |{{convert|9,700|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1781 |{{convert|5,830|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1791 |{{convert|5,540|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1743 |{{convert|5,355|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1752 |{{convert|7,090|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1762 |{{convert|6,510|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1772 |{{convert|6,050|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1782 |{{convert|6,470|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1792 |{{convert|6,930|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1744 |{{convert|5,370|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1753 |{{convert|4,980|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1763 |{{convert|5,950|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1773 |{{convert|4,600|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1783 |{{convert|7,930|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1793 |{{convert|7,800|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1745 |{{convert|4,940|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1754 |{{convert|6,330|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1764 |{{convert|6,280|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1774 |{{convert|6,150|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1784 |{{convert|8,400|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1794 |{{convert|5,230|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1746 |{{convert|7,140|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1755 |{{convert|6,840|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1765 |{{convert|6,130|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1775 |{{convert|6,060|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1785 |{{convert|7,610|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1795 |{{convert|6,530|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1747 |{{convert|5,850|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1756 |{{convert|6,370|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1766 |{{convert|8,530|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1776 |{{convert|6,320|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1786 |{{convert|6,570|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1796 |{{convert|6,460|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1748 |{{convert|6,840|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1757 |{{convert|6,830|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1767 |{{convert|6,850|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1777 |{{convert|5,530|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1787 |{{convert|6,980|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1797 |{{convert|6,700|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1749 |{{convert|6,690|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1758 |{{convert|8,410|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1768 |{{convert|8,400|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1778 |{{convert|7,470|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1788 |{{convert|5,860|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1798 |{{convert|6,560|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1750 |{{convert|5,180|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1759 |{{convert|5,520|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1769 |{{convert|5,720|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1779 |{{convert|6,600|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1789 |{{convert|7,190|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1799 |{{convert|9,590|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- | colspan="3" | |1760 |{{convert|6,840|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1770 |{{convert|10,700|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1780 |{{convert|6,990|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1790 |{{convert|6,940|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1800 |{{convert|6,150|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- | colspan="3" |'''{{convert|5,905|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,597|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|7,154|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,547|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,978|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,749|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' |- |1801 |{{convert|7,310|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1811 |{{convert|8,220|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1821 |{{convert|6,390|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1831 |{{convert|6,670|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1841 |{{convert|6,210|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1851 |{{convert|7,350|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1802 |{{convert|6,590|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1812 |{{convert|5,230|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1822 |{{convert|5,700|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1832 |{{convert|4,820|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1842 |{{convert|5,340|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1852 |{{convert|6,550|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1803 |{{convert|6,870|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1813 |{{convert|6,680|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1823 |{{convert|6,520|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1833 |{{convert|5,350|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1843 |{{convert|6,710|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1853 |{{convert|7,800|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1804 |{{convert|6,220|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1814 |{{convert|7,290|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1824 |{{convert|6,420|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1834 |{{convert|6,470|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1844 |{{convert|6,960|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1854 |{{convert|5,060|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1805 |{{convert|7,010|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1815 |{{convert|6,640|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1825 |{{convert|8,040|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1835 |{{convert|7,040|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1845 |{{convert|7,440|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1855 |{{convert|7,020|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1806 |{{convert|6,830|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1816 |{{convert|8,090|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1826 |{{convert|5,800|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1836 |{{convert|9,740|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1846 |{{convert|6,750|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1856 |{{convert|5,390|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1807 |{{convert|7,000|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1817 |{{convert|8,650|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1827 |{{convert|6,650|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1837 |{{convert|6,770|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1847 |{{convert|7,070|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1857 |{{convert|4,880|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1808 |{{convert|5,600|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1818 |{{convert|6,920|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1828 |{{convert|8,140|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1838 |{{convert|10,440|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1848 |{{convert|5,620|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1858 |{{convert|5,580|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1809 |{{convert|7,150|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1819 |{{convert|6,470|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1829 |{{convert|8,280|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1839 |{{convert|9,960|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1849 |{{convert|5,360|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1859 |{{convert|5,630|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1810 |{{convert|8,430|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1820 |{{convert|6,560|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1830 |{{convert|7,790|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1840 |{{convert|5,560|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1850 |{{convert|7,360|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1860 |{{convert|7,220|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- | colspan="3" |'''{{convert|6,901|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|7,075|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,973|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|7,282|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,482|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,248|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' |- |1861 |{{convert|5,980|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1871 |{{convert|8,860|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1881 |{{convert|8,320|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1891 |{{convert|5,440|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1901 |{{convert|5,570|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1911 |{{convert|5,120|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1862 |{{convert|5,040|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1872 |{{convert|5,970|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1882 |{{convert|5,130|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1892 |{{convert|5,620|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1902 |{{convert|5,650|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1912 |{{convert|6,940|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1863 |{{convert|3,340|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1873 |{{convert|5,150|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1883 |{{convert|7,590|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1893 |{{convert|5,710|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1903 |{{convert|5,490|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1913 |{{convert|6,410|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1864 |{{convert|6,150|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1874 |{{convert|4,680|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1884 |{{convert|5,250|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1894 |{{convert|4,770|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1904 |{{convert|4,940|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1914 |{{convert|6,560|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1865 |{{convert|5,690|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1875 |{{convert|5,360|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1885 |{{convert|5,430|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1895 |{{convert|6,240|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1905 |{{convert|6,100|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1915 |{{convert|9,540|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1866 |{{convert|3,780|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1876 |{{convert|7,520|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1886 |{{convert|5,660|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1896 |{{convert|6,470|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1906 |{{convert|6,190|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1916 |{{convert|7,550|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1867 |{{convert|6,350|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1877 |{{convert|6,660|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1887 |{{convert|5,340|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1897 |{{convert|7,700|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1907 |{{convert|6,770|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1917 |{{convert|6,410|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1868 |{{convert|5,660|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1878 |{{convert|7,040|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1888 |{{convert|6,800|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1898 |{{convert|4,550|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1908 |{{convert|4,400|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1918 |{{convert|4,300|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1869 |{{convert|5,370|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1879 |{{convert|8,300|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1889 |{{convert|6,530|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1899 |{{convert|4,500|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1909 |{{convert|5,590|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1919 |{{convert|7,410|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1870 |{{convert|7,470|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1880 |{{convert|5,660|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1890 |{{convert|4,650|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1900 |{{convert|6,900|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1910 |{{convert|7,450|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1920 |{{convert|6,720|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- | colspan="3" |'''{{convert|5,483|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,520|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,070|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|5,790|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|5,815|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,770|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' |- | colspan="18" |''Observed'' |- |1921 |{{convert|3,906|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1931 |{{convert|6,706|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1941 |{{convert|9,916|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1951 |{{convert|6,368|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1961 |{{convert|5,860|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1971 |{{convert|5,272|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1922 |{{convert|6,530|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1932 |{{convert|6,181|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1942 |{{convert|7,266|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1952 |{{convert|5,850|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1962 |{{convert|6,628|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1972 |{{convert|6,160|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1923 |{{convert|6,430|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1933 |{{convert|6,344|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1943 |{{convert|4,308|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1953 |{{convert|6,117|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1963 |{{convert|6,047|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1973 |{{convert|5,766|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1924 |{{convert|6,700|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1934 |{{convert|5,644|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1944 |{{convert|7,190|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1954 |{{convert|6,168|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1964 |{{convert|5,259|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1974 |{{convert|7,258|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1925 |{{convert|5,255|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1935 |{{convert|5,718|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1945 |{{convert|5,870|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1955 |{{convert|8,834|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1965 |{{convert|8,400|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1975 |{{convert|7,190|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1926 |{{convert|8,144|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1936 |{{convert|6,392|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1946 |{{convert|4,684|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1956 |{{convert|7,100|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1966 |{{convert|7,954|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1976 |{{convert|6,567|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1927 |{{convert|5,990|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1937 |{{convert|8,325|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1947 |{{convert|5,418|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1957 |{{convert|6,254|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1967 |{{convert|7,500|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1977 |{{convert|7,073|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1928 |{{convert|5,005|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1938 |{{convert|6,867|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1948 |{{convert|6,357|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1958 |{{convert|6,340|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1968 |{{convert|5,660|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1978 |{{convert|7,120|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1929 |{{convert|5,330|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1939 |{{convert|6,310|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1949 |{{convert|4,301|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1959 |{{convert|5,375|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1969 |{{convert|7,710|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1979 |{{convert|7,747|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1930 |{{convert|5,197|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1940 |{{convert|9,533|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1950 |{{convert|5,130|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1960 |{{convert|6,514|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1970 |{{convert|9,602|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1980 |{{convert|8,767|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- | colspan="3" |'''{{convert|5,888|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,802|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,044|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,492|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|7,062|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,892|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' |- |1981 |{{convert|8,172|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1991 |{{convert|6,274|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2001 |{{convert|6,304.3|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2011 |{{convert|5,303|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2021 |{{convert|6,018|m3/s|cuft/s|disp=table}} | colspan="3" rowspan="11" | |- |1982 |{{convert|6,700|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1992 |{{convert|5,710.8|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2002 |{{convert|6,837.1|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2012 |{{convert|5,053|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2022 |{{convert|5,753|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1983 |{{convert|5,543|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1993 |{{convert|4,873|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2003 |{{convert|5,021|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2013 |{{convert|7,164|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2023 |{{convert|6,623.8|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1984 |{{convert|6,325|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1994 |{{convert|6,031.8|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2004 |{{convert|6,524|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2014 |{{convert|7,446|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2024 | ||<!--placeholder cell. Remove || when adding a value--> |- |1985 |{{convert|6,449|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1995 |{{convert|6,223.7|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2005 |{{convert|8,711|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2015 |{{convert|6,138|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2025 | ||<!--placeholder cell. Remove || when adding a value--> |- |1986 |{{convert|6,257|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1996 |{{convert|7,035.8|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2006 |{{convert|8,428|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2016 |{{convert|6,465|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2026 | ||<!--placeholder cell. Remove || when adding a value--> |- |1987 |{{convert|6,619|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1997 |{{convert|6,684.2|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2007 |{{convert|5,626|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2017 |{{convert|5,202|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2027 | ||<!--placeholder cell. Remove || when adding a value--> |- |1988 |{{convert|6,383|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1998 |{{convert|6,804.6|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2008 |{{convert|5,909|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2018 |{{convert|6,487.8|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2028 | ||<!--placeholder cell. Remove || when adding a value--> |- |1989 |{{convert|5,448|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1999 |{{convert|7,951.5|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2009 |{{convert|6,492|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2019 |{{convert|5,579|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2029 | ||<!--placeholder cell. Remove || when adding a value--> |- |1990 |{{convert|4,194|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2000 |{{convert|6,580.6|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2010 |{{convert|9,598|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2020 |{{convert|4,893.5|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2030 | ||<!--placeholder cell. Remove || when adding a value--> |- | colspan="3" |'''{{convert|6,209|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,417|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,945|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|5,973|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,131.6|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' |- | colspan="18" |''Multiannual average discharge 1742 to 2022:'' ~ '''''{{convert|6,500|m3/s|cuft/s|abbr=on}}''''' |} ===ibutaries=== [[File:Szeged-tisza3.jpg|thumb|The [[Tisza]] is the longest tributary of the Danube.]] {| style="width:590px;" |- | style="width:45%;"| # [[Iller]] (entering at [[Ulm]]) # [[Lech (river)|Lech]] # [[Altmühl]] (entering at [[Kelheim]]) # [[Naab]] (entering at [[Regensburg]]) # [[Regen (river)|Regen]] (entering at [[Regensburg]]) # [[Isar]] # [[Inn (river)|Inn]] (entering at [[Passau]]) # [[Ilz]] (entering at [[Passau]]) # [[Enns (river)|Enns]] # [[Morava (river)|Morava]] (entering near [[Devín Castle]]) # [[Rába]] (entering at [[Győr]]) # [[Váh]] (entering at [[Komárno]]) # [[Hron]] (entering at [[Štúrovo]]) # [[Ipeľ]] # [[Sió]] # [[Drava]] (entering near [[Osijek]]) # [[Vuka (river)|Vuka]] (entering at [[Vukovar]]) # | style="width:45%;"| 18. [[Tisza]] (entering near [[Titel]])<br/> 19. [[Sava]] (entering at [[Belgrade]])<br/> 20. [[Timiș (river)]] (entering at [[Pančevo]])<br/> 21. [[Great Morava]] (entering near [[Smederevo]])<br/> 22. [[Mlava]] (entering near [[Kostolac]])<br/> 23. [[Karaš]] (entering near [[Banatska Palanka]])<br/> 24. [[Jiu (river)|Jiu]] (entering at [[Bechet]])<br/> 25. [[Iskar (river)|Iskar]] (entering near [[Gigen]])<br/> 26. [[Olt (river)|Olt]] (entering at [[Turnu Măgurele]])<br/> 27. [[Osam]] (entering near [[Nikopol, Bulgaria]])<br/> 28. [[Yantra (river)|Yantra]] (entering near [[Svishtov]])<br/> 29. [[Argeș (river)|Argeș]] (entering at [[Oltenița]])<br/> 30. [[Ialomița (river)|Ialomița]]<br/> 31. [[Siret (river)|Siret]] (entering near [[Galați]])<br/> 32. [[Prut]] (entering near [[Galați]]) |} <gallery> File:Donaueschingen Donauzusammenfluss 20080714.jpg|The Danube's source confluence in [[Donaueschingen]]: the ''Donauzusammenfluss'', the confluence of [[Breg (river)|Breg]] and [[Brigach]]. File:Дунайський біосферний заповідник 2.JPG|0&nbsp;km, [[Danube Delta]], [[Ukraine]] File:Danube Delta ESA23450088.jpeg|Where the Danube meets the [[Black Sea]] ([[European Space Agency]] [[Sentinel-2]] image) File:The Danube Spills into the Black Sea.jpg|The Danube discharges into the [[Black Sea]] (the upper body of water in the image). </gallery> ===Cities and towns=== [[File:Aerial image of Passau.jpg|thumb|3-color confluence of (from left to right) [[Inn (river)|Inn]], Danube, and [[Ilz]] in [[Passau]]]] *Germany **[[Donaueschingen]] in the [[States of Germany|State]] of [[Baden-Württemberg]] – rivers [[Brigach]] and [[Breg (river)|Breg]] join to form the Danube **[[Tuttlingen|Möhringen an der Donau]] in Baden-Württemberg **[[Tuttlingen]] in Baden-Württemberg **[[Sigmaringen]] in Baden-Württemberg **[[Riedlingen]] in Baden-Württemberg **[[Munderkingen]] in Baden-Württemberg **[[Ehingen]] in Baden-Württemberg **[[Ulm]] in Baden-Württemberg **[[Neu-Ulm]] in Bavaria **[[Günzburg]] in Bavaria **[[Dillingen an der Donau]] in Bavaria **[[Donauwörth]] in Bavaria **[[Neuburg an der Donau]] in Bavaria **[[Ingolstadt]] in Bavaria **[[Kelheim]] in Bavaria **[[Regensburg]] in Bavaria **[[Straubing]] in Bavaria **[[Deggendorf]] in Bavaria **[[Passau]] in Bavaria [[File:Linz Ars electronica center lila DL.jpg|thumb|Danube in [[Linz]], Austria]] *Austria **[[Linz]], capital of [[Upper Austria]] **[[Krems an der Donau|Krems]] in [[Lower Austria]] **[[Tulln an der Donau|Tulln]] in [[Lower Austria]] **'''[[Vienna]]'''&nbsp;– capital of [[Austria]] and the most populous city on the Danube, where the Danube floodplain is called the ''[[Lobau]]'', though the ''[[Innere Stadt]]'' is situated away from the main flow of the Danube (it is bounded by the [[Donaukanal]]&nbsp;– 'Danube canal'). [[File:Bratislava Panorama R01.jpg|thumb|The Danube in [[Bratislava]], Slovakia]] *Slovakia **'''[[Bratislava]]'''&nbsp;– capital of [[Slovakia]] **[[Komárno]] **[[Štúrovo]] [[File:Várhegy2.JPG|thumb|Basilica of [[Esztergom]], [[Hungary]]]] *Hungary **[[Mosonmagyaróvár]] **[[Győr]] **[[Komárom]] **[[Esztergom]] **[[Visegrád]]&nbsp;– This section of the river is also called [[Danube Bend]]. **[[Vác]] **[[Szentendre]] **[[Göd]] **[[Dunakeszi]] **'''[[Budapest]]'''&nbsp;– capital of [[Hungary]], the largest city and the largest agglomeration on Danube (about 3,300,000 people). **[[Szigetszentmiklós]] **[[Százhalombatta]] **[[Ráckeve]] **[[Adony]] **[[Dunaújváros]] **[[Dunaföldvár]] **[[Paks]] **[[Kalocsa]] **[[Baja, Hungary|Baja]] **[[Mohács]] *Croatia **[[Vukovar]] **[[Ilok]] [[File:Petrovaradinska tvrđava, 12.jpg|thumb|[[Petrovaradin Fortress]] overlooking the Danube and [[Novi Sad]], regional capital of [[Vojvodina]] in [[Serbia]]]] [[File:Kalemegdanska_terasa_Apr_2011.jpg|thumb|Confluence of river [[Sava]] into the Danube beneath [[Belgrade Fortress|Fortress]] in [[Belgrade]], capital of [[Serbia]]]] *Serbia **[[Apatin]] **[[Bačka Palanka]] **[[Čerević]] **[[Futog]] **[[Veternik]] **[[Novi Sad]]&nbsp;– regional capital of [[Vojvodina]] **[[Sremski Karlovci]] **[[Zemun]] **'''[[Belgrade]]'''&nbsp;– capital of [[Serbia]] **[[Pančevo]] **[[Smederevo]] **[[Kovin]] **[[Veliko Gradište]] **[[Golubac]] **[[Donji Milanovac]] **[[Kladovo]] [[File:Nikopol-danube.jpg|thumb|Danube at [[Nikopol, Bulgaria]] in winter]] *Bulgaria **[[Vidin]] **[[Lom, Bulgaria|Lom]] **[[Kozloduy]] **[[Oryahovo]] **[[Nikopol, Bulgaria|Nikopol]] **[[Belene]] **[[Svishtov]] **[[Ruse, Bulgaria|Ruse]] **[[Tutrakan]] **[[Silistra]] [[File:Cazaresulinaoras2.jpg|thumb|The Danube in [[Sulina]], [[Romania]]]] *Romania **[[Moldova Nouă]] **[[Orșova]] **[[Drobeta-Turnu Severin]] **[[Calafat]] **[[Bechet]] **[[Dăbuleni]] **[[Corabia]] **[[Turnu Măgurele]] **[[Zimnicea]] **[[Giurgiu]] **[[Oltenița]] **[[Călărași]] **[[Fetești]] **[[Cernavodă]] **[[Hârșova]] **[[Brăila]]&nbsp;– limit of the maritime sector of the Danube **[[Galați]]&nbsp;– largest port on the Danube **[[Isaccea]] **[[Tulcea]] **[[Sulina]] *Moldova **[[Giurgiulești]] *Ukraine **[[Reni, Ukraine|Reni]] **[[Izmail]] **[[Kiliia]] **[[Vylkove]] {{wide image|Panorama of Danube in Vienna.jpg|1000px|Panorama of the Danube in Vienna}} {{wide image|DonauknieVisegrad_2.jpg|1000px|The [[Danube Bend]] is a curve of the Danube in [[Geography of Hungary|Hungary]], near the city of [[Visegrád]]. The [[Transdanubian Mountains]] lie on the right bank (left side of the picture), while the [[North Hungarian Mountains]] on the left bank (right side of the picture).}} {{wide image|Budapest view with Parliament.jpg|1000px|Panorama of the Danube in Budapest with the Hungarian Parliament (left)}} {{wide image|Budapest from Gellert Hill MC.jpg|1000px|Budapest at night}} {{wide image|Novi Sad - Gigapixelna panorama2.jpg|1000px|Panorama of the Danube in [[Novi Sad]] from [[Petrovaradin Fortress]], [[Serbia]]}} {{wide image|The confluence of the Sava into the Danube at Belgrade.jpg|900px|The confluence of the [[Sava]] into the Danube at [[Belgrade]]. Pictured from [[Belgrade Fortress]], [[Serbia]]}} {{Wide image|Belgrade Panorama.jpg|1000px|Panoramic image of the Danube and Sava river from [[Kalemegdan]], Belgrade [[Serbia]]}} {{wide image|Pano-Donau-Danube.jpg|1000px|The Danube entering the [[Iron Gates|Iron Gate]] at the South-Western end of the [[Carpathian Mountains]]. Romania on the left side, [[Golubac Fortress]] and Serbia on the right side.}} ===Islands=== [[File:Budapest by air.jpg|thumb|Aerial view of [[Margaret Island]], [[Budapest]], Hungary. There are 15 bridges over the Danube in Budapest.]] [[File:Belgrade_Aerial_K1.jpg|thumb|[[Great War Island]] in Belgrade, Serbia. It is located at the confluence of the [[Sava]] and Danube.]] [[File:Ada Kaleh.jpg|thumb|The [[Ada Kaleh]] island in the Danube was forgotten during the peace talks at the [[Congress of Berlin]] in 1878, which allowed it to remain a ''[[de jure]]'' Turkish territory and the Ottoman Sultan [[Abdul Hamid II]]'s private possession until the [[Treaty of Lausanne]] in 1923 (''de facto'' until [[Kingdom of Romania|Romania]] unilaterally declared its sovereignty on the island in 1919 and further strengthened it with the [[Treaty of Trianon]] in 1920).<ref name="LausanneTreaty">{{Citation|date=24 July 1923|title=Treaty of Peace with Turkey signed at Lausanne|place=Lausanne, Switzerland|access-date=6 December 2014|url=http://wwi.lib.byu.edu/index.php/Treaty_of_Lausanne |publisher=World War I Document Archive }}</ref><ref name="Ada Kaleh">{{cite web|url=http://alexisphoenix.org/adakaleh.php|title=Ada Kaleh|website=The Alexis Project |first1=Dorel |last1=Bondoc |access-date=6 December 2014|archive-date=25 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110725000112/http://alexisphoenix.org/adakaleh.php}}</ref> The island was submerged during the construction of the [[Iron Gate I Hydroelectric Power Station|Iron Gates hydroelectric plant]] in 1970.]] *[[Ada Kaleh Island]] *Ostrovul Mare, [[Gogoșu, Mehedinți|Gogoșu]] *[[Balta Ialomiței]] *[[Belene Island]] *[[Csepel Island]] *[[Čakljanac|Čakljanac Island]] *[[Donauinsel]] *[[Forkontumac|Forkontumac Island]] *[[Great Brăila Island]] *[[Great War Island]] *[[Island of Mohács]] *Koh Chang Island, [[Sremski Karlovci]] *[[Kozloduy Island]] *[[Margaret Island]] *[[Ostrovo (Kostolac)]] *[[Ostrovul Ciocănești]] *[[Ostrovul Mare, Islaz]] *[[Paradajz|Paradajz Island]] *{{ill|Ribarsko Оstrvo|sr|Споменик природе Рибарско острво}}, [[Novi Sad]] *[[Island of Šarengrad]] *[[Szigetköz]] *[[Island of Szentendre]] *[[Vardim Island]] *[[Island of Vukovar]] *[[Žitný ostrov]] [[File:Danube Iron Gorge La Cazane.JPG|thumb|The [[Iron Gate (Danube)|Iron Gate]], on the Serbian-Romanian border ([[Iron Gates natural park]] and [[Đerdap national park]])]] ==Important national parks== * Naturpark Obere Donau (Germany) * Donauauen zwischen Neuburg und Ingolstadt (Germany) – [https://web.archive.org/web/20111023161527/http://danubemap.eu/donauauwald map] * Nature protection area Donauleiten (Germany) * Nationalpark Donau Auen (Austria) – [https://web.archive.org/web/20111023161522/http://danubemap.eu/donauauen map] * Chránená krajinná oblasť Dunajské luhy (Slovakia) – [https://web.archive.org/web/20111021055315/http://danubemap.eu/dunajskeluhy map] * [[Danube-Ipoly National Park]] (Hungary) – [https://web.archive.org/web/20111021055252/http://danubemap.eu/dunaipoly map] * [[Danube-Drava National Park]] (Hungary) – [https://web.archive.org/web/20111023101801/http://danubemap.eu/dunadrava map] * Naturalpark [[Kopački Rit]] (Croatia) – [https://web.archive.org/web/20111023110151/http://danubemap.eu/kopackirit map] * [[Gornje Podunavlje]] Nature Reserve (Serbia) – [https://web.archive.org/web/20111024011005/http://danubemap.eu/podunavlje map] * [[Fruška Gora]] National Park (Serbia) * [[Koviljsko-petrovaradinski rit]] Nature Reserve (Serbia) * [[Great War Island]] Nature Reserve (Serbia) * [[Đerdap National park]] (Serbia) * [[Iron Gates Natural Park]] (Romania) * [[Persina Nature Park]] (Bulgaria) – [https://web.archive.org/web/20111023161537/http://danubemap.eu/persina map] * [[Kalimok-Brushlen Protected Site]] (Bulgaria) – [https://web.archive.org/web/20111023110144/http://danubemap.eu/kalimok map] * [[Srebarna Nature Reserve]] (Bulgaria) – [https://web.archive.org/web/20111024012109/http://danubemap.eu/srebarna map] * [[Măcin Mountains]] Natural Park (Romania) * [[Balta Mică a Brăilei Natural Park]] (Romania) * [[Danube Delta]] Biosphere Reserve (Romania) – [https://web.archive.org/web/20111023101756/http://danubemap.eu/delta map] * Danube Biosphere Reserve in Ukraine <gallery widths="200px" heights="160px"> File:Gornje Podunavlje.jpg|[[Gornje Podunavlje]] Special Nature Reserve in [[Serbia]] File:Golubac Fortress (град Голубац).jpg|[[Golubac Fortress]] in [[Đerdap National park]], Serbia </gallery> * ==See also== {{Portal bar|Germany|Austria|Slovakia|Hungary|Croatia|Serbia|Bulgaria|Romania|Moldova|Ukraine}} * [[2006 European floods]] *[[Black Sea drainage basin]] * ''[[Between the Woods and the Water]]'', a travel book telling of a Danubian journey in 1934 * [[Danube Monarchy]] * [[Danubian Principalities]] * [[Executive Agency for Exploration and Maintenance of the Danube River]] * ''[[The Ister (film)|The Ister]]'', 2004 film * [[List of cities and towns on Danube river]] * [[List of crossings of the Danube]] * Steamboats on the Danube == Further reading == * Lóczy, Dénes. The Danube: Morphology, Evolution, and Environmental Issues. In Avijit Gupta, ed., Large Rivers: Geomorphology and Management. 2nd Ed. Hoboken, N.J.: Wiley-Blackwell, 2022, pp.&nbsp;335–367. ISBN 9781119412601 * Sommerwerk, Nike, Jurg Bloesch, Christian Baumgartner, Thomas Bittl, Dubravka Cerba, Bela Csanyi, Grigore Davideanu, Martin Dokulil, Georg Frank, Iulia Grecu, Thomas Hein, Vladimir Kovac, Ilulian Nichersu, Tibor Mikuska, Karin Pall, Momir Paunovic, Carmen Postolache, Maja Rakovic, Cristina Sandu, Martin Schneider-Jacoby, Katharina Stefke, Klement Tockner, Ion Toderas, and Laurentia Ungureanu. The Danube River Basin. In Klement Tockner, Christiane Zarfl, and Christopher T. Robinson (eds.), Rivers of Europe, 2nd Ed. Cambridge, MA: Elsevier, 2022, pp.&nbsp;83–181. ISBN 978-0-08-102612-0 ==Kundivihira== {{Reflist}} ===Notes=== {{notelist}} ===Sources=== *{{cite web |last1= James |first1= Alan G. |year= 2020 |title= The Brittonic Language in the Old North, A Guide to the Place-Name Evidence, Volume 2 |url= https://spns.org.uk/wp-content/uploads/2020/05/Alan_James_Brittonic_Language_in_the_Old_North_BLITON_Volume_II_Dictionary_2020_Edition.pdf |publisher= [[Scottish Place-Name Society]] |access-date= 3 March 2024 |archive-date= 14 June 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200614190739/https://spns.org.uk/wp-content/uploads/2020/05/Alan_James_Brittonic_Language_in_the_Old_North_BLITON_Volume_II_Dictionary_2020_Edition.pdf |url-status= dead }} *{{cite book |last1= MacKillop |first1= James |author-link= James MacKillop (author) |year= 2004 |title= Oxford Dictionary of Celtic Mythology |publisher= [[Oxford University Press]] |isbn= 978-0198609674 }} *{{cite book |last1= Noble |first1= Gordon |last2= Evans |first2= Nicholas |year= 2022 |title= The Picts: Scourge of Rome, Rulers of the North |publisher= [[Birlinn (publisher)|Birlinn]] |isbn= 978-1780277783 }} *{{cite book |last1= Roberts |first1= Alice |author-link= Alice Roberts |year= 2015 |title= The Celts: Search for a Civilisation |publisher= [[Delphi Schools#Heron Books|Heron Books]] |isbn= 978-1784293321 }} ==External links== {{Wikivoyage}} {{Commons}} {{EB1911 poster|Danube}} * {{osmrelation-inline|89652}} * [http://pdf.wri.org/watersheds_2000/watersheds_europe_p2_38.pdf Danube watershed map and information from the World Resources Institute] * [http://danubepanorama.net/en/ Danube Panorama Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723073711/http://danubepanorama.net/en/ |date=23 July 2011 }} * [http://danube.at.ua/ сайт о Дунае] {{in lang|ru}} * [http://www.werow.com/en/guide/donau Danube and the sport of rowing]{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.flickr.com/groups/danube_river/pool/ Danube image pool on Flickr] * [http://www.danube-river.org/ Danube Tourist Commission] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220206024032/http://www.danube-river.org/ |date=6 February 2022 }} {{in lang|de}} * [https://www.icpdr.org/ International Commission for the Protection of the Danube River] * {{usurped|1=[https://archive.today/20121209023104/http://www.bridgesofbudapest.com/ Bridges of Budapest over the Danube river]}} * [http://www.thetimes.co.uk/tto/viewArticle.arc?articleId=ARCHIVE-The_Times-1877-06-14-12-001&pageId=ARCHIVE-The_Times-1877-06-14-12 Description of the Danube estuary in June 1877, ''The Times'' of London] *[https://merhav.nli.org.il/primo-explore/search?query=any,contains,danube%20river&tab=default_tab&search_scope=Local&sortby=lso01&vid=NLI&mfacet=rtype,include,Maps,1&mfacet=tlevel,include,online_resources,1&mfacet=topic,include,Danube%20River,2&lang=en_US&came_from=sort Old maps of the Danube], Eran Laor Cartographic Collection, The [[National Library of Israel]] [[Category:Danube| ]] [[Category:Danube basin|*]] [[Category:International rivers of Europe]] [[Category:Geography of Bács-Kiskun County]] [[Category:Geography of Europe]] [[Category:Geography of Vojvodina]] [[Category:Rivers of Austria]] [[Category:Rivers of Bavaria]] [[Category:Rivers of Bulgaria]] [[Category:Rivers of Croatia]] [[Category:Rivers of Germany]] [[Category:Rivers of Hungary]] [[Category:Rivers of Moldova]] [[Category:Rivers of Romania]] [[Category:Rivers of Serbia]] [[Category:Rivers of Slovakia]] [[Category:Rivers of Ukraine]] [[Category:Rivers of Odesa Oblast]] [[Category:Rivers of Baden-Württemberg]] [[Category:Rivers of Upper Austria]] [[Category:Rivers of Lower Austria]] [[Category:Rivers of Vienna]] [[Category:Bačka]] [[Category:Banat]] [[Category:Syrmia]] [[Category:Border rivers]] [[Category:Bulgaria–Romania border]] [[Category:Croatia–Serbia border]] [[Category:Hungary–Slovakia border]] [[Category:Romania–Ukraine border]] [[Category:Romania–Serbia border]] [[Category:Federal waterways in Germany]] [[Category:Articles containing video clips]] dbwgu0kv9adxhr3q4avglrgv0tk9xkh 142502 142500 2026-07-07T12:06:37Z ToadetteEdit 3740 /* */ 142502 wikitext text/x-wiki The '''Danube''' ({{IPAc-en|ˈ|d|æ|n|.|j|uː|b}} {{respell|DAN|yoob}}; di yuli n lahi nyɛ) Mɔɣili din pahi buyi n nyɛ Mɔɣi karili [[Europe]] tingbanni, mɔɣili din yuli booni [[Volga]] ka be [[Russia]] la nyaanga, dini n nya din paya galisim polo. Di nyɛla din zɔri kpari [[Central Europe|Central]] mini [[Southeastern Europe]], n yirina [[Black Forest]] n kuni mɔɣili din yuli booni [[Black Sea]] la ni. Di nyɛla Mɔɣi kurili din mali taarihi, ka na min nyɛ silimiingi ni bɔli shɛli ni frontier la n-ti [[Roman Empire]].<ref name="Abel-Remusat">{{cite book |last=Abel-Rémusat |first=Jean-Pierre |author-link=Jean-Pierre Abel-Rémusat |title=Nouveaus Mélanges Asiatiques |volume=2 |location=Paris |publisher=Schubart and Heidelhoff |year=1829 |pages=96–97}}</ref> Sahaŋɔ balishɛŋa zaa bɛ ni yari Danube basin tingbanni zaa nyɛla din pilla nyɛ din yina [[Latin]] yuli {{lang|la|[[wikt:Danubius#Latin|Danubius]]}} puuni: {| class="wikitable sortable" style="border-collapse: collapse;" !style="text-align:left"|Language !style="text-align:left"|Name !style="text-align:left"|Pronunciation ([[International Phonetic Alphabet|IPA]]) !style="text-align:left" data-sort-type=text|Flow sequence{{efn|Flow sequence from the source confluence in [[Germany]] to final discharge into the [[Black Sea]] via the [[Danube Delta]] in [[Romania]] and [[Ukraine]].<br>See also Contents > [[#Geography|Geography]].}} |- |[[Latin]] |[[wikt: Danubius#Latin|Danubius]], Dānuvius | |N/A |- |[[German language|German]] |[[wikt:Donau#German|Donau]] |{{IPA|de|ˈdoːnaʊ|IPA|de-Donau.ogg}} | 1 [[Germany]]<br> 2 [[Austria]] |- |[[Bavarian language|Bavarian]] |Doana | |N/A |- |[[Silesian language|Silesian]] |Dōnaj | |N/A |- |[[Upper Sorbian language|Upper Sorbian]] |Dunaj |{{IPA|hsb|ˈdunaj|IPA}} |N/A |- |[[Czech language|Czech]] |[[wikt: Dunaj#Czech|Dunaj]] |{{IPA|cs|ˈdunaj|IPA}} |N/A |- |[[Slovak language|Slovakian]] |[[wikt: Dunaj#Slovak|Dunaj]] |{{IPA|sk|ˈdunaj|IPA}} | 3 [[Slovakia]] |- |[[Polish language|Polish]] |[[wikt: Dunaj#Polish|Dunaj]] |{{IPA|pl|ˈdunaj|IPA|pl-Dunaj.ogg}} |N/A |- |[[Hungarian language|Hungarian]] |[[wikt: Duna#Hungarian|Duna]] |{{IPA|hu|ˈdunɒ|IPA|hu-Duna.ogg}} | 4 [[Hungary]] |- |[[Slovene language|Slovenian]] |[[wikt: Donava#Slovene|Donava]] |{{IPA|sl|ˈdóːnaʋa|IPA}} |N/A |- |[[Serbo–Croatian]] |[[wikt:Dunav#Serbo-Croatian|Dunav]] / Дунав |{{IPA|sh|dǔna(ː)ʋ|IPA}} | 5 [[Croatia]]<br>6 [[Serbia]] |- |[[Macedonian language|Macedonian]] |[[wikt:Дунав#Macedonian|Дунав]] |{{IPA|sh|dǔna(ː)ʋ|IPA}} |N/A |- |[[Romanian language|Romanian]] |[[wikt:Dunăre#Romanian|Dunăre]],<br/>definite form Dunărea |{{IPA|ro|ˈdunəre|IPA}}, definite form {{IPA|ro|ˈdunəre̯a|IPA}}<ref name="Vékony">{{Cite book |last=Vékony |first=Gábor |year=2000 |title=Dacians, Romans, Romanians |publisher=Matthias Corvinus Publishing |isbn=978-1-882785-13-1 |page=[https://archive.org/details/daciansromansrom0000veko/page/210 210] |url-access=registration |url=https://archive.org/details/daciansromansrom0000veko/page/210 }}</ref> |7 [[Romania]]<br>9 [[Moldova]] |- |[[Bulgarian language|Bulgarian]] |[[wikt:Дунав#Bulgarian|Дунав]] (Dúnav) |{{IPA|bg|ˈdunɐf|IPA}} | 8 [[Bulgaria]] |- |[[Ukrainian language|Ukrainian]] |[[wikt:Дунай#Ukrainian|Дунай]] (Dunáj) |{{IPA|uk|dʊˈnɑj|IPA}} |10 [[Ukraine]] |- |[[Greek language|Greek]] |[[wikt:Δούναβης#Greek|Δούναβης]] (Doúnavis) |{{IPA|el|ˈðunavis|IPA}} |N/A |- |[[French language|French]] |[[wikt:Danube#French|Danube]] |{{IPA|fr|da.nyb|IPA}} |N/A |- |[[Italian language|Italian]] |[[wikt:Danubio#Italian|Danubio]] |{{IPA|it|daˈnuːbjo|IPA}} |N/A |- |[[Portuguese language|Portuguese]] |[[wikt:Danúbio#Portuguese|Danúbio]] |{{IPA|pt|dɐˈnu.βju|IPA}} |N/A |- |[[Spanish language|Spanish]] |[[wikt:Danubio#Spanish|Danubio]] |{{IPA|es|daˈnuβjo|IPA}} |N/A |- |[[Russian language|Russian]] |[[wikt:Дунай#Russian|Дунай]] (Dunáj) |{{IPA|ru|dʊˈnaj|IPA}} |N/A |- |[[Turkish language|Turkish]] |[[wikt:Tuna#Turkish|Tuna]] / طونه |{{IPA|tr|tuˈnɐ|IPA}} |N/A |- |[[Romansh language|Romansh]] |Danubi | |N/A |- |[[Albanian language|Albanian]] |Danub,<br/>definite form: Danubi<ref>{{citation |page=624 |publisher=[[Akademia e Shkencave e RPS te Shqiperise]], [[Instituti i Kultures Popullore]], Sektori i Prozes dhe Poezise |editor1=Kozma Vasili |editor2=Arsen Mustaqi |title=Lirika popullore |trans-title=Folk lyrics |series=Folklor Shqiptar |volume=4 |language=sq |issue=3 – Kenge per nizamet dhe kurbetin |year=1981 |location=Tirana |quote=Tunë-a lumi i Danubit }}</ref> | |N/A |} ===International status=== <ref name=icpdr>{{cite web|url=http://www.icpdr.org/icpdr-pages/countries.htm|title=Countries of the Danube River Basin|publisher=International Commission for the protection of the Danube River|access-date=13 November 2010}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="border-collapse: collapse; !style="text-align:left"|Flow<br>seq. !style="text-align:left"|Country !style="text-align:left"|Basin<br>area<ref name=icpdr/> !style="text-align:left"|Local<br>name !style="text-align:left"|Points of interest |- |style="text-align:center"|1 |[[Germany]] |style="text-align:right"|7.0% |[[:de:Donau|Donau]] |[[Donaueschingen]] – source |- |style="text-align:center"|2 |[[Austria]] |style="text-align:right"|10.0% |Donau |[[Vienna]] – capital |- |style="text-align:center"|3 |[[Slovakia]] |style="text-align:right"|5.9% |[[:sk:Dunaj#Slovak|Dunaj]] |[[Bratislava]] – capital |- |style="text-align:center"|4 |[[Hungary]] |style="text-align:right"|11.6% |[[:hu:Duna|Duna]] |[[Budapest]] – capital |- |style="text-align:center"|5 |[[Croatia]] |style="text-align:right"|4.4% |Dunav | |- |style="text-align:center"|6 |[[Serbia]] |style="text-align:right"|10.2% |Dunav |[[Belgrade]] – capital |- |style="text-align:center"|7 |[[Romania]] |style="text-align:right"|29.0% |[[:ro:Dunărea|Dunărea]] |[[Danube Delta]] – [[Black Sea]] |- |style="text-align:center"|8 |[[Bulgaria]]{{efn|name="sequence_8"|Note that the port city of [[Vidin]] in Bulgaria is downstream from the town of [[Moldova Nouă]] in Romania.}} |style="text-align:right"|5.9% |Dunav | |- |style="text-align:center"|9 |[[Moldova]] |style="text-align:right"|1.6% |Dunărea | |- |style="text-align:center"|10 |[[Ukraine]] |style="text-align:right"|3.8% |[[:uk:Дунай|Дунай]] | |} * ===Discharge=== <ref name="ICPDR"/><ref name="Republički hidrometeorološki zavod">{{cite web|url=https://www.hidmet.gov.rs|title=Republički hidrometeorološki zavod}}</ref><ref name="ICPDR-International Commission for the Protection of the Danube River">{{cite web|url=https://www.icpdr.org/library/publications?f%5B0%5D=category%3A233|title=ICPDR-International Commission for the Protection of the Danube River}}</ref><ref name="DIAGNOZA ŞI PROGNOZA PENTRU DUNĂRE">{{cite web|url=https://www.hidro.ro/bulletin_type/diagnoza-si-prognoza-pentru-dunare|title=DIAGNOZA ŞI PROGNOZA PENTRU DUNĂRE}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan="2" |Year ! colspan="7" |Mean annual discharge in m<sup>3</sup>/s (cu ft/s) |- ![[Reni, Ukraine|Reni]] [[Isaccea]] ![[Silistra]] ![[Pristol]] ![[Batina]] [[Bezdan]] ![[Nagymaros]] [[Szob]] ![[Bratislava]] [[Wolfsthal]] ![[Untergriesbach|Untergries-bach]] |- |2000 |{{convert|6,580.6|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|6,198.1|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,585.9|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,669.4|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,627.2|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,337.9|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,667.2|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2001 |{{convert|6,304.3|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,919.4|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,421.8|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,432.5|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,382.3|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,231.3|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,627.6|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2002 |{{convert|6,837.1|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|6,100.1|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,392|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,824.9|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,855.6|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,683|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,803.9|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2003 |{{convert|5,021|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|4,571|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|3,825|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,786|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,722|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,647|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,153|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2004 |{{convert|6,524|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|6,088|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,233|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,025|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,013|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,852|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,213|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2005 |{{convert|8,711|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|7,659|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|6,396|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,420|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,329|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,115|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,359|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2006 |{{convert|8,428|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|7,370|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|6,616|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,110|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,503|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,186|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,396|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2007 |{{convert|5,626|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,195|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|4,512|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,182|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,136|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,916|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,287|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2008 |{{convert|5,909|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,358|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|4,736|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,163|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,079|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,876|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,339|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2009 |{{convert|6,492|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,990|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,412|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,607|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,441|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,186|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,433|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2010 |{{convert|9,598|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|8,515|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|7,424|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,879|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,615|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,130|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,420|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2011 |{{convert|5,303|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} | | |{{convert|2,000|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} | | | |- |2012 |{{convert|5,053|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} | | |{{convert|2,240|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} | | | |- |2013 |{{convert|7,164|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|6,558|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,946|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,863|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,684|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,417|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,671|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2014 |{{convert|7,446|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|6,901|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,756|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,198|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,036|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,788|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,237|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2015 |{{convert|6,138|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,722|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|4,971|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,030|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,903|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,629|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,240|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2016 |{{convert|6,465|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,993|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,339|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,261|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,196|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,944|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,412|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2017 |{{convert|5,202|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|4,813|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|4,270|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,143|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,041|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,844|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,307|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2018 |{{convert|6,487.8|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,875.5|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|4,891|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,906.3|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,808.1|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,644.1|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,227.8|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2019 |{{convert|5,579|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,168|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|4,593|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,253|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,114|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,962|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,446|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2020 |{{convert|4,893.5|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|4,659|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|4,095|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,215|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,026|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,841|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,285|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2021 |{{convert|5,998|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|5,505|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|4,696|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,178|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|2,028|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,838|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |{{convert|1,304|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} |- |2022 |{{convert|5,753|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} | | |{{convert|2,180|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} | | | |- |2023 |{{convert|6,623.8|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} | | |{{convert|2,240|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} | | | |- |2024 |{{convert|5,776.4|m3/s|cuft/s|sortable=on|abbr=values}} | | | | | | |} <ref name="Flood Regime of Rivers in the Danube River Basin">{{cite book|title=Flood Regime of Rivers in the Danube River Basin|year=2019 |doi=10.31577/2019.9788089139460 |last1=Pekárová |first1=Pavla |last2=Miklánek |first2=Pavol |isbn=978-80-89139-46-0 |s2cid=131234947 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://unece.org/DAM/env/documents/2019/ece/Restart/Ukraine_S1/Points_of_view_expressed_by_the_Romanian_authorutues_and_scientific_research_institute.pdf |title=Points of view expressed by the Romanian authorities and scientific research on the Ukraine's document "Annotated Report on Scientific Research – Complex Environmental Monitoring for the Danube – Black Sea Deep Water Navigation Canal operation in 2017–2018. The Sea Approach Canal Zone" |publisher=unece.org |access-date=30 April 2022}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan="2" |Station ! colspan="3" |Discharge (m<sup>3</sup>/s) ! colspan="3" |Discharge (cu ft/s) |- !Min !Mean !Max !Min !Mean !Max |- |[[Izmail|Ceatal Izmail]] |1,889 |6,489 |14,673 |{{convert|1,889|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|6,489|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|14,673|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Reni, Ukraine|Reni]], [[Isaccea]] |1,805 |6,564 |14,820 |{{convert|1,805|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|6,564|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|14,820|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Zimnicea]], [[Svishtov]] |1,411 |6,018 |14,510 |{{convert|1,411|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|6,018|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|14,510|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Orșova]] |1,672 |5,572 |13,324 |{{convert|1,672|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|5,572|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|13,324|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Veliko Gradište]] |1,461 |5,550 |14,152 |{{convert|1,461|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|5,550|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|14,152|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Pančevo]] |1,454 |5,310 |13,080 |{{convert|1,454|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|5,310|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|13,080|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Bogojevo]] |959 |2,889 |8,153 |{{convert|959|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|2,889|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|8,153|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Bezdan]], [[Batina]] |749 |2,353 |7,043 |{{convert|749|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|2,353|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|7,043|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Mohács]] |667 |2,336 |7,227 |{{convert|667|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|2,336|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|7,227|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Nagymaros]], [[Szob]] |628 |2,333 |7,057 |{{convert|628|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|2,333|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|7,057|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Bratislava]] |633 |2,059 |7,324 |{{convert|633|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|2,059|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|7,324|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Vienna]] |506 |1,917 |6,062 |{{convert|506|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|1,917|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|6,062|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Krems an der Donau]] |596 |1,845 |5,986 |{{convert|596|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|1,845|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|5,986|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Linz]] |468 |1,451 |4,783 |{{convert|468|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|1,451|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|4,783|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Hofkirchen, Bavaria|Hofkirchen]] |211 |638 |1,943 |{{convert|211|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|638|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|1,943|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Regensburg]] |128 |444 |1,330 |{{convert|128|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|444|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|1,330|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Ingolstadt]] |83 |312 |965 |{{convert|83|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|312|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|965|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |- |[[Ulm]] |6 |38 |153 |{{convert|6|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|38|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |{{convert|153|m3/s|cuft/s|sortable=on|disp=number}} |} {| class="wikitable" style="text-align:center;" !rowspan=2|Period ([[Common Era|CE]]) !rowspan=2|Scenario !colspan=2|P !colspan=2|T !colspan=2|Q !colspan=2|S |- !mm !in !°C !°F !m<sup>3</sup>/s !cu ft/s !metric tons<br />(millions) !short tons<br />(millions) |- | colspan="10" |'''[[Little Ice Age|LIA]]''' |- |1530–1540 |Cool/dry |{{convert|794|mm|in|disp=table|sortable=on}} |{{convert|9.0|C|F|disp=table|sortable=on}} |{{convert|6,207|m3/s|cuft/s|disp=table|sortable=on}} |{{convert|72.9|t|ST|disp=table|sortable=on}} |- |1650–1660 |Cool/wet |{{convert|885|mm|in|disp=table|sortable=on}} |{{convert|8.4|C|F|disp=table|sortable=on}} |{{convert|7,929|m3/s|cuft/s|disp=table|sortable=on}} |{{convert|67.3|t|ST|disp=table|sortable=on}} |- |1709–1719 |Warm/wet |{{convert|861|mm|in|disp=table|sortable=on}} |{{convert|8.3|C|F|disp=table|sortable=on}} |{{convert|7,616|m3/s|cuft/s|disp=table|sortable=on}} |{{convert|52.9|t|ST|disp=table|sortable=on}} |- |1770–1780 |Warm/dry |{{convert|865|mm|in|disp=table|sortable=on}} |{{convert|8.9|C|F|disp=table|sortable=on}} |{{convert|7,728|m3/s|cuft/s|disp=table|sortable=on}} |{{convert|74.1|t|ST|disp=table|sortable=on}} |- | colspan="10" |'''[[Modern era|Modern]]''' |- |1940–1950 |Cool/dry |{{convert|778|mm|in|disp=table|sortable=on}} |{{convert|8.9|C|F|disp=table|sortable=on}} |{{convert|7,209|m3/s|cuft/s|disp=table|sortable=on}} |{{convert|55.0|t|ST|disp=table|sortable=on}} |- |1960–1970 |Cool/wet |{{convert|850|mm|in|disp=table|sortable=on}} |{{convert|8.8|C|F|disp=table|sortable=on}} |{{convert|7,399|m3/s|cuft/s|disp=table|sortable=on}} |{{convert|73.0|t|ST|disp=table|sortable=on}} |- |1975–1985 |Warm/wet |{{convert|818|mm|in|disp=table|sortable=on}} |{{convert|9.0|C|F|disp=table|sortable=on}} |{{convert|7,186|m3/s|cuft/s|disp=table|sortable=on}} |{{convert|77.8|t|ST|disp=table|sortable=on}} |- |1990–2000 |Warm/dry |{{convert|790|mm|in|disp=table|sortable=on}} |{{convert|9.5|C|F|disp=table|sortable=on}} |{{convert|5,068|m3/s|cuft/s|disp=table|sortable=on}} |{{convert|73.8|t|ST|disp=table|sortable=on}} |} ==Discharge chronology== <ref name="The first tree-ring reconstruction of streamflow variability over the last ~250 years in the Lower Danube">{{cite journal|title=The first tree-ring reconstruction of streamflow variability over the last ~250 years in the Lower Danube|last1=Nagaviciuc|first1=Viorica|last2=Roibu|first2=Cătălin-Constantin|last3=Mursa|first3=Andrei|last4=Ştirbu|first4=Marian-Ionuţ|last5=Popa|first5=Ionel|last6=Ionita|first6=Monica|year=2023|doi=10.1016/j.jhydrol.2023.129150 |s2cid=256288140 |journal=Journal of Hydrology|doi-access=free}}</ref><ref name="INHGA">{{cite web|url=https://www.hidro.ro|title=INHGA |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216143728/https://www.hidro.ro/ |archive-date= Dec 16, 2023 }}</ref><ref name="Annual Reports">{{cite web|url=https://www.icpdr.org/main/publications/annual-reports|title=Annual Reports |website=ICPDR |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418005823/https://www.icpdr.org/main/publications/annual-reports |archive-date= Apr 18, 2023 }}</ref><ref name="IPCC">{{cite web|url=https://www.ipcc.ch|title=IPCC |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221145430/https://www.ipcc.ch/ |archive-date= Dec 21, 2023 }}</ref><ref name="DIAGNOZA ŞI PROGNOZA PENTRU DUNĂRE"/> {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Year !m<sup>3</sup>/s !cu ft/s !Year !m<sup>3</sup>/s !cu ft/s !Year !m<sup>3</sup>/s !cu ft/s !Year !m<sup>3</sup>/s !cu ft/s !Year !m<sup>3</sup>/s !cu ft/s !Year !m<sup>3</sup>/s !cu ft/s |- | colspan="18" |''Reconstructed'' |- |1742 |{{convert|5,780|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1751 |{{convert|6,760|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1761 |{{convert|6,470|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1771 |{{convert|9,700|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1781 |{{convert|5,830|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1791 |{{convert|5,540|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1743 |{{convert|5,355|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1752 |{{convert|7,090|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1762 |{{convert|6,510|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1772 |{{convert|6,050|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1782 |{{convert|6,470|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1792 |{{convert|6,930|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1744 |{{convert|5,370|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1753 |{{convert|4,980|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1763 |{{convert|5,950|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1773 |{{convert|4,600|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1783 |{{convert|7,930|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1793 |{{convert|7,800|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1745 |{{convert|4,940|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1754 |{{convert|6,330|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1764 |{{convert|6,280|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1774 |{{convert|6,150|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1784 |{{convert|8,400|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1794 |{{convert|5,230|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1746 |{{convert|7,140|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1755 |{{convert|6,840|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1765 |{{convert|6,130|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1775 |{{convert|6,060|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1785 |{{convert|7,610|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1795 |{{convert|6,530|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1747 |{{convert|5,850|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1756 |{{convert|6,370|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1766 |{{convert|8,530|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1776 |{{convert|6,320|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1786 |{{convert|6,570|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1796 |{{convert|6,460|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1748 |{{convert|6,840|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1757 |{{convert|6,830|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1767 |{{convert|6,850|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1777 |{{convert|5,530|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1787 |{{convert|6,980|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1797 |{{convert|6,700|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1749 |{{convert|6,690|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1758 |{{convert|8,410|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1768 |{{convert|8,400|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1778 |{{convert|7,470|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1788 |{{convert|5,860|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1798 |{{convert|6,560|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1750 |{{convert|5,180|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1759 |{{convert|5,520|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1769 |{{convert|5,720|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1779 |{{convert|6,600|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1789 |{{convert|7,190|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1799 |{{convert|9,590|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- | colspan="3" | |1760 |{{convert|6,840|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1770 |{{convert|10,700|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1780 |{{convert|6,990|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1790 |{{convert|6,940|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1800 |{{convert|6,150|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- | colspan="3" |'''{{convert|5,905|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,597|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|7,154|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,547|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,978|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,749|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' |- |1801 |{{convert|7,310|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1811 |{{convert|8,220|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1821 |{{convert|6,390|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1831 |{{convert|6,670|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1841 |{{convert|6,210|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1851 |{{convert|7,350|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1802 |{{convert|6,590|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1812 |{{convert|5,230|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1822 |{{convert|5,700|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1832 |{{convert|4,820|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1842 |{{convert|5,340|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1852 |{{convert|6,550|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1803 |{{convert|6,870|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1813 |{{convert|6,680|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1823 |{{convert|6,520|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1833 |{{convert|5,350|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1843 |{{convert|6,710|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1853 |{{convert|7,800|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1804 |{{convert|6,220|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1814 |{{convert|7,290|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1824 |{{convert|6,420|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1834 |{{convert|6,470|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1844 |{{convert|6,960|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1854 |{{convert|5,060|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1805 |{{convert|7,010|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1815 |{{convert|6,640|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1825 |{{convert|8,040|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1835 |{{convert|7,040|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1845 |{{convert|7,440|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1855 |{{convert|7,020|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1806 |{{convert|6,830|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1816 |{{convert|8,090|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1826 |{{convert|5,800|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1836 |{{convert|9,740|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1846 |{{convert|6,750|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1856 |{{convert|5,390|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1807 |{{convert|7,000|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1817 |{{convert|8,650|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1827 |{{convert|6,650|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1837 |{{convert|6,770|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1847 |{{convert|7,070|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1857 |{{convert|4,880|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1808 |{{convert|5,600|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1818 |{{convert|6,920|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1828 |{{convert|8,140|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1838 |{{convert|10,440|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1848 |{{convert|5,620|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1858 |{{convert|5,580|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1809 |{{convert|7,150|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1819 |{{convert|6,470|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1829 |{{convert|8,280|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1839 |{{convert|9,960|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1849 |{{convert|5,360|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1859 |{{convert|5,630|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1810 |{{convert|8,430|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1820 |{{convert|6,560|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1830 |{{convert|7,790|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1840 |{{convert|5,560|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1850 |{{convert|7,360|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1860 |{{convert|7,220|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- | colspan="3" |'''{{convert|6,901|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|7,075|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,973|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|7,282|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,482|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,248|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' |- |1861 |{{convert|5,980|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1871 |{{convert|8,860|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1881 |{{convert|8,320|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1891 |{{convert|5,440|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1901 |{{convert|5,570|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1911 |{{convert|5,120|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1862 |{{convert|5,040|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1872 |{{convert|5,970|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1882 |{{convert|5,130|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1892 |{{convert|5,620|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1902 |{{convert|5,650|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1912 |{{convert|6,940|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1863 |{{convert|3,340|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1873 |{{convert|5,150|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1883 |{{convert|7,590|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1893 |{{convert|5,710|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1903 |{{convert|5,490|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1913 |{{convert|6,410|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1864 |{{convert|6,150|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1874 |{{convert|4,680|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1884 |{{convert|5,250|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1894 |{{convert|4,770|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1904 |{{convert|4,940|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1914 |{{convert|6,560|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1865 |{{convert|5,690|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1875 |{{convert|5,360|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1885 |{{convert|5,430|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1895 |{{convert|6,240|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1905 |{{convert|6,100|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1915 |{{convert|9,540|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1866 |{{convert|3,780|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1876 |{{convert|7,520|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1886 |{{convert|5,660|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1896 |{{convert|6,470|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1906 |{{convert|6,190|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1916 |{{convert|7,550|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1867 |{{convert|6,350|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1877 |{{convert|6,660|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1887 |{{convert|5,340|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1897 |{{convert|7,700|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1907 |{{convert|6,770|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1917 |{{convert|6,410|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1868 |{{convert|5,660|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1878 |{{convert|7,040|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1888 |{{convert|6,800|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1898 |{{convert|4,550|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1908 |{{convert|4,400|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1918 |{{convert|4,300|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1869 |{{convert|5,370|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1879 |{{convert|8,300|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1889 |{{convert|6,530|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1899 |{{convert|4,500|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1909 |{{convert|5,590|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1919 |{{convert|7,410|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1870 |{{convert|7,470|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1880 |{{convert|5,660|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1890 |{{convert|4,650|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1900 |{{convert|6,900|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1910 |{{convert|7,450|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1920 |{{convert|6,720|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- | colspan="3" |'''{{convert|5,483|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,520|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,070|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|5,790|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|5,815|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,770|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' |- | colspan="18" |''Observed'' |- |1921 |{{convert|3,906|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1931 |{{convert|6,706|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1941 |{{convert|9,916|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1951 |{{convert|6,368|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1961 |{{convert|5,860|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1971 |{{convert|5,272|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1922 |{{convert|6,530|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1932 |{{convert|6,181|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1942 |{{convert|7,266|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1952 |{{convert|5,850|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1962 |{{convert|6,628|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1972 |{{convert|6,160|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1923 |{{convert|6,430|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1933 |{{convert|6,344|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1943 |{{convert|4,308|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1953 |{{convert|6,117|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1963 |{{convert|6,047|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1973 |{{convert|5,766|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1924 |{{convert|6,700|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1934 |{{convert|5,644|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1944 |{{convert|7,190|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1954 |{{convert|6,168|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1964 |{{convert|5,259|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1974 |{{convert|7,258|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1925 |{{convert|5,255|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1935 |{{convert|5,718|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1945 |{{convert|5,870|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1955 |{{convert|8,834|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1965 |{{convert|8,400|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1975 |{{convert|7,190|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1926 |{{convert|8,144|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1936 |{{convert|6,392|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1946 |{{convert|4,684|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1956 |{{convert|7,100|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1966 |{{convert|7,954|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1976 |{{convert|6,567|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1927 |{{convert|5,990|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1937 |{{convert|8,325|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1947 |{{convert|5,418|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1957 |{{convert|6,254|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1967 |{{convert|7,500|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1977 |{{convert|7,073|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1928 |{{convert|5,005|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1938 |{{convert|6,867|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1948 |{{convert|6,357|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1958 |{{convert|6,340|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1968 |{{convert|5,660|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1978 |{{convert|7,120|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1929 |{{convert|5,330|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1939 |{{convert|6,310|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1949 |{{convert|4,301|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1959 |{{convert|5,375|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1969 |{{convert|7,710|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1979 |{{convert|7,747|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1930 |{{convert|5,197|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1940 |{{convert|9,533|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1950 |{{convert|5,130|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1960 |{{convert|6,514|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1970 |{{convert|9,602|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1980 |{{convert|8,767|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- | colspan="3" |'''{{convert|5,888|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,802|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,044|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,492|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|7,062|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,892|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' |- |1981 |{{convert|8,172|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1991 |{{convert|6,274|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2001 |{{convert|6,304.3|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2011 |{{convert|5,303|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2021 |{{convert|6,018|m3/s|cuft/s|disp=table}} | colspan="3" rowspan="11" | |- |1982 |{{convert|6,700|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1992 |{{convert|5,710.8|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2002 |{{convert|6,837.1|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2012 |{{convert|5,053|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2022 |{{convert|5,753|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1983 |{{convert|5,543|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1993 |{{convert|4,873|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2003 |{{convert|5,021|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2013 |{{convert|7,164|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2023 |{{convert|6,623.8|m3/s|cuft/s|disp=table}} |- |1984 |{{convert|6,325|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1994 |{{convert|6,031.8|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2004 |{{convert|6,524|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2014 |{{convert|7,446|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2024 | ||<!--placeholder cell. Remove || when adding a value--> |- |1985 |{{convert|6,449|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1995 |{{convert|6,223.7|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2005 |{{convert|8,711|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2015 |{{convert|6,138|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2025 | ||<!--placeholder cell. Remove || when adding a value--> |- |1986 |{{convert|6,257|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1996 |{{convert|7,035.8|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2006 |{{convert|8,428|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2016 |{{convert|6,465|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2026 | ||<!--placeholder cell. Remove || when adding a value--> |- |1987 |{{convert|6,619|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1997 |{{convert|6,684.2|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2007 |{{convert|5,626|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2017 |{{convert|5,202|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2027 | ||<!--placeholder cell. Remove || when adding a value--> |- |1988 |{{convert|6,383|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1998 |{{convert|6,804.6|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2008 |{{convert|5,909|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2018 |{{convert|6,487.8|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2028 | ||<!--placeholder cell. Remove || when adding a value--> |- |1989 |{{convert|5,448|m3/s|cuft/s|disp=table}} |1999 |{{convert|7,951.5|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2009 |{{convert|6,492|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2019 |{{convert|5,579|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2029 | ||<!--placeholder cell. Remove || when adding a value--> |- |1990 |{{convert|4,194|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2000 |{{convert|6,580.6|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2010 |{{convert|9,598|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2020 |{{convert|4,893.5|m3/s|cuft/s|disp=table}} |2030 | ||<!--placeholder cell. Remove || when adding a value--> |- | colspan="3" |'''{{convert|6,209|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,417|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,945|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|5,973|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' | colspan="3" |'''{{convert|6,131.6|m3/s|cuft/s|abbr=values}}''' |- | colspan="18" |''Multiannual average discharge 1742 to 2022:'' ~ '''''{{convert|6,500|m3/s|cuft/s|abbr=on}}''''' |} ===ibutaries=== [[File:Szeged-tisza3.jpg|thumb|The [[Tisza]] is the longest tributary of the Danube.]] {| style="width:590px;" |- | style="width:45%;"| # [[Iller]] (entering at [[Ulm]]) # [[Lech (river)|Lech]] # [[Altmühl]] (entering at [[Kelheim]]) # [[Naab]] (entering at [[Regensburg]]) # [[Regen (river)|Regen]] (entering at [[Regensburg]]) # [[Isar]] # [[Inn (river)|Inn]] (entering at [[Passau]]) # [[Ilz]] (entering at [[Passau]]) # [[Enns (river)|Enns]] # [[Morava (river)|Morava]] (entering near [[Devín Castle]]) # [[Rába]] (entering at [[Győr]]) # [[Váh]] (entering at [[Komárno]]) # [[Hron]] (entering at [[Štúrovo]]) # [[Ipeľ]] # [[Sió]] # [[Drava]] (entering near [[Osijek]]) # [[Vuka (river)|Vuka]] (entering at [[Vukovar]]) # | style="width:45%;"| 18. [[Tisza]] (entering near [[Titel]])<br/> 19. [[Sava]] (entering at [[Belgrade]])<br/> 20. [[Timiș (river)]] (entering at [[Pančevo]])<br/> 21. [[Great Morava]] (entering near [[Smederevo]])<br/> 22. [[Mlava]] (entering near [[Kostolac]])<br/> 23. [[Karaš]] (entering near [[Banatska Palanka]])<br/> 24. [[Jiu (river)|Jiu]] (entering at [[Bechet]])<br/> 25. [[Iskar (river)|Iskar]] (entering near [[Gigen]])<br/> 26. [[Olt (river)|Olt]] (entering at [[Turnu Măgurele]])<br/> 27. [[Osam]] (entering near [[Nikopol, Bulgaria]])<br/> 28. [[Yantra (river)|Yantra]] (entering near [[Svishtov]])<br/> 29. [[Argeș (river)|Argeș]] (entering at [[Oltenița]])<br/> 30. [[Ialomița (river)|Ialomița]]<br/> 31. [[Siret (river)|Siret]] (entering near [[Galați]])<br/> 32. [[Prut]] (entering near [[Galați]]) |} <gallery> File:Donaueschingen Donauzusammenfluss 20080714.jpg|The Danube's source confluence in [[Donaueschingen]]: the ''Donauzusammenfluss'', the confluence of [[Breg (river)|Breg]] and [[Brigach]]. File:Дунайський біосферний заповідник 2.JPG|0&nbsp;km, [[Danube Delta]], [[Ukraine]] File:Danube Delta ESA23450088.jpeg|Where the Danube meets the [[Black Sea]] ([[European Space Agency]] [[Sentinel-2]] image) File:The Danube Spills into the Black Sea.jpg|The Danube discharges into the [[Black Sea]] (the upper body of water in the image). </gallery> ===Cities and towns=== [[File:Aerial image of Passau.jpg|thumb|3-color confluence of (from left to right) [[Inn (river)|Inn]], Danube, and [[Ilz]] in [[Passau]]]] *Germany **[[Donaueschingen]] in the [[States of Germany|State]] of [[Baden-Württemberg]] – rivers [[Brigach]] and [[Breg (river)|Breg]] join to form the Danube **[[Tuttlingen|Möhringen an der Donau]] in Baden-Württemberg **[[Tuttlingen]] in Baden-Württemberg **[[Sigmaringen]] in Baden-Württemberg **[[Riedlingen]] in Baden-Württemberg **[[Munderkingen]] in Baden-Württemberg **[[Ehingen]] in Baden-Württemberg **[[Ulm]] in Baden-Württemberg **[[Neu-Ulm]] in Bavaria **[[Günzburg]] in Bavaria **[[Dillingen an der Donau]] in Bavaria **[[Donauwörth]] in Bavaria **[[Neuburg an der Donau]] in Bavaria **[[Ingolstadt]] in Bavaria **[[Kelheim]] in Bavaria **[[Regensburg]] in Bavaria **[[Straubing]] in Bavaria **[[Deggendorf]] in Bavaria **[[Passau]] in Bavaria [[File:Linz Ars electronica center lila DL.jpg|thumb|Danube in [[Linz]], Austria]] *Austria **[[Linz]], capital of [[Upper Austria]] **[[Krems an der Donau|Krems]] in [[Lower Austria]] **[[Tulln an der Donau|Tulln]] in [[Lower Austria]] **'''[[Vienna]]'''&nbsp;– capital of [[Austria]] and the most populous city on the Danube, where the Danube floodplain is called the ''[[Lobau]]'', though the ''[[Innere Stadt]]'' is situated away from the main flow of the Danube (it is bounded by the [[Donaukanal]]&nbsp;– 'Danube canal'). [[File:Bratislava Panorama R01.jpg|thumb|The Danube in [[Bratislava]], Slovakia]] *Slovakia **'''[[Bratislava]]'''&nbsp;– capital of [[Slovakia]] **[[Komárno]] **[[Štúrovo]] [[File:Várhegy2.JPG|thumb|Basilica of [[Esztergom]], [[Hungary]]]] *Hungary **[[Mosonmagyaróvár]] **[[Győr]] **[[Komárom]] **[[Esztergom]] **[[Visegrád]]&nbsp;– This section of the river is also called [[Danube Bend]]. **[[Vác]] **[[Szentendre]] **[[Göd]] **[[Dunakeszi]] **'''[[Budapest]]'''&nbsp;– capital of [[Hungary]], the largest city and the largest agglomeration on Danube (about 3,300,000 people). **[[Szigetszentmiklós]] **[[Százhalombatta]] **[[Ráckeve]] **[[Adony]] **[[Dunaújváros]] **[[Dunaföldvár]] **[[Paks]] **[[Kalocsa]] **[[Baja, Hungary|Baja]] **[[Mohács]] *Croatia **[[Vukovar]] **[[Ilok]] [[File:Petrovaradinska tvrđava, 12.jpg|thumb|[[Petrovaradin Fortress]] overlooking the Danube and [[Novi Sad]], regional capital of [[Vojvodina]] in [[Serbia]]]] [[File:Kalemegdanska_terasa_Apr_2011.jpg|thumb|Confluence of river [[Sava]] into the Danube beneath [[Belgrade Fortress|Fortress]] in [[Belgrade]], capital of [[Serbia]]]] *Serbia **[[Apatin]] **[[Bačka Palanka]] **[[Čerević]] **[[Futog]] **[[Veternik]] **[[Novi Sad]]&nbsp;– regional capital of [[Vojvodina]] **[[Sremski Karlovci]] **[[Zemun]] **'''[[Belgrade]]'''&nbsp;– capital of [[Serbia]] **[[Pančevo]] **[[Smederevo]] **[[Kovin]] **[[Veliko Gradište]] **[[Golubac]] **[[Donji Milanovac]] **[[Kladovo]] [[File:Nikopol-danube.jpg|thumb|Danube at [[Nikopol, Bulgaria]] in winter]] *Bulgaria **[[Vidin]] **[[Lom, Bulgaria|Lom]] **[[Kozloduy]] **[[Oryahovo]] **[[Nikopol, Bulgaria|Nikopol]] **[[Belene]] **[[Svishtov]] **[[Ruse, Bulgaria|Ruse]] **[[Tutrakan]] **[[Silistra]] [[File:Cazaresulinaoras2.jpg|thumb|The Danube in [[Sulina]], [[Romania]]]] *Romania **[[Moldova Nouă]] **[[Orșova]] **[[Drobeta-Turnu Severin]] **[[Calafat]] **[[Bechet]] **[[Dăbuleni]] **[[Corabia]] **[[Turnu Măgurele]] **[[Zimnicea]] **[[Giurgiu]] **[[Oltenița]] **[[Călărași]] **[[Fetești]] **[[Cernavodă]] **[[Hârșova]] **[[Brăila]]&nbsp;– limit of the maritime sector of the Danube **[[Galați]]&nbsp;– largest port on the Danube **[[Isaccea]] **[[Tulcea]] **[[Sulina]] *Moldova **[[Giurgiulești]] *Ukraine **[[Reni, Ukraine|Reni]] **[[Izmail]] **[[Kiliia]] **[[Vylkove]] {{wide image|Panorama of Danube in Vienna.jpg|1000px|Panorama of the Danube in Vienna}} {{wide image|DonauknieVisegrad_2.jpg|1000px|The [[Danube Bend]] is a curve of the Danube in [[Geography of Hungary|Hungary]], near the city of [[Visegrád]]. The [[Transdanubian Mountains]] lie on the right bank (left side of the picture), while the [[North Hungarian Mountains]] on the left bank (right side of the picture).}} {{wide image|Budapest view with Parliament.jpg|1000px|Panorama of the Danube in Budapest with the Hungarian Parliament (left)}} {{wide image|Budapest from Gellert Hill MC.jpg|1000px|Budapest at night}} {{wide image|Novi Sad - Gigapixelna panorama2.jpg|1000px|Panorama of the Danube in [[Novi Sad]] from [[Petrovaradin Fortress]], [[Serbia]]}} {{wide image|The confluence of the Sava into the Danube at Belgrade.jpg|900px|The confluence of the [[Sava]] into the Danube at [[Belgrade]]. Pictured from [[Belgrade Fortress]], [[Serbia]]}} {{Wide image|Belgrade Panorama.jpg|1000px|Panoramic image of the Danube and Sava river from [[Kalemegdan]], Belgrade [[Serbia]]}} {{wide image|Pano-Donau-Danube.jpg|1000px|The Danube entering the [[Iron Gates|Iron Gate]] at the South-Western end of the [[Carpathian Mountains]]. Romania on the left side, [[Golubac Fortress]] and Serbia on the right side.}} ===Islands=== [[File:Budapest by air.jpg|thumb|Aerial view of [[Margaret Island]], [[Budapest]], Hungary. There are 15 bridges over the Danube in Budapest.]] [[File:Belgrade_Aerial_K1.jpg|thumb|[[Great War Island]] in Belgrade, Serbia. It is located at the confluence of the [[Sava]] and Danube.]] [[File:Ada Kaleh.jpg|thumb|The [[Ada Kaleh]] island in the Danube was forgotten during the peace talks at the [[Congress of Berlin]] in 1878, which allowed it to remain a ''[[de jure]]'' Turkish territory and the Ottoman Sultan [[Abdul Hamid II]]'s private possession until the [[Treaty of Lausanne]] in 1923 (''de facto'' until [[Kingdom of Romania|Romania]] unilaterally declared its sovereignty on the island in 1919 and further strengthened it with the [[Treaty of Trianon]] in 1920).<ref name="LausanneTreaty">{{Citation|date=24 July 1923|title=Treaty of Peace with Turkey signed at Lausanne|place=Lausanne, Switzerland|access-date=6 December 2014|url=http://wwi.lib.byu.edu/index.php/Treaty_of_Lausanne |publisher=World War I Document Archive }}</ref><ref name="Ada Kaleh">{{cite web|url=http://alexisphoenix.org/adakaleh.php|title=Ada Kaleh|website=The Alexis Project |first1=Dorel |last1=Bondoc |access-date=6 December 2014|archive-date=25 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110725000112/http://alexisphoenix.org/adakaleh.php}}</ref> The island was submerged during the construction of the [[Iron Gate I Hydroelectric Power Station|Iron Gates hydroelectric plant]] in 1970.]] *[[Ada Kaleh Island]] *Ostrovul Mare, [[Gogoșu, Mehedinți|Gogoșu]] *[[Balta Ialomiței]] *[[Belene Island]] *[[Csepel Island]] *[[Čakljanac|Čakljanac Island]] *[[Donauinsel]] *[[Forkontumac|Forkontumac Island]] *[[Great Brăila Island]] *[[Great War Island]] *[[Island of Mohács]] *Koh Chang Island, [[Sremski Karlovci]] *[[Kozloduy Island]] *[[Margaret Island]] *[[Ostrovo (Kostolac)]] *[[Ostrovul Ciocănești]] *[[Ostrovul Mare, Islaz]] *[[Paradajz|Paradajz Island]] *{{ill|Ribarsko Оstrvo|sr|Споменик природе Рибарско острво}}, [[Novi Sad]] *[[Island of Šarengrad]] *[[Szigetköz]] *[[Island of Szentendre]] *[[Vardim Island]] *[[Island of Vukovar]] *[[Žitný ostrov]] [[File:Danube Iron Gorge La Cazane.JPG|thumb|The [[Iron Gate (Danube)|Iron Gate]], on the Serbian-Romanian border ([[Iron Gates natural park]] and [[Đerdap national park]])]] ==Important national parks== * Naturpark Obere Donau (Germany) * Donauauen zwischen Neuburg und Ingolstadt (Germany) – [https://web.archive.org/web/20111023161527/http://danubemap.eu/donauauwald map] * Nature protection area Donauleiten (Germany) * Nationalpark Donau Auen (Austria) – [https://web.archive.org/web/20111023161522/http://danubemap.eu/donauauen map] * Chránená krajinná oblasť Dunajské luhy (Slovakia) – [https://web.archive.org/web/20111021055315/http://danubemap.eu/dunajskeluhy map] * [[Danube-Ipoly National Park]] (Hungary) – [https://web.archive.org/web/20111021055252/http://danubemap.eu/dunaipoly map] * [[Danube-Drava National Park]] (Hungary) – [https://web.archive.org/web/20111023101801/http://danubemap.eu/dunadrava map] * Naturalpark [[Kopački Rit]] (Croatia) – [https://web.archive.org/web/20111023110151/http://danubemap.eu/kopackirit map] * [[Gornje Podunavlje]] Nature Reserve (Serbia) – [https://web.archive.org/web/20111024011005/http://danubemap.eu/podunavlje map] * [[Fruška Gora]] National Park (Serbia) * [[Koviljsko-petrovaradinski rit]] Nature Reserve (Serbia) * [[Great War Island]] Nature Reserve (Serbia) * [[Đerdap National park]] (Serbia) * [[Iron Gates Natural Park]] (Romania) * [[Persina Nature Park]] (Bulgaria) – [https://web.archive.org/web/20111023161537/http://danubemap.eu/persina map] * [[Kalimok-Brushlen Protected Site]] (Bulgaria) – [https://web.archive.org/web/20111023110144/http://danubemap.eu/kalimok map] * [[Srebarna Nature Reserve]] (Bulgaria) – [https://web.archive.org/web/20111024012109/http://danubemap.eu/srebarna map] * [[Măcin Mountains]] Natural Park (Romania) * [[Balta Mică a Brăilei Natural Park]] (Romania) * [[Danube Delta]] Biosphere Reserve (Romania) – [https://web.archive.org/web/20111023101756/http://danubemap.eu/delta map] * Danube Biosphere Reserve in Ukraine <gallery widths="200px" heights="160px"> File:Gornje Podunavlje.jpg|[[Gornje Podunavlje]] Special Nature Reserve in [[Serbia]] File:Golubac Fortress (град Голубац).jpg|[[Golubac Fortress]] in [[Đerdap National park]], Serbia </gallery> * ==See also== * [[2006 European floods]] *[[Black Sea drainage basin]] * ''[[Between the Woods and the Water]]'', a travel book telling of a Danubian journey in 1934 * [[Danube Monarchy]] * [[Danubian Principalities]] * [[Executive Agency for Exploration and Maintenance of the Danube River]] * ''[[The Ister (film)|The Ister]]'', 2004 film * [[List of cities and towns on Danube river]] * [[List of crossings of the Danube]] * Steamboats on the Danube == Further reading == * Lóczy, Dénes. The Danube: Morphology, Evolution, and Environmental Issues. In Avijit Gupta, ed., Large Rivers: Geomorphology and Management. 2nd Ed. Hoboken, N.J.: Wiley-Blackwell, 2022, pp.&nbsp;335–367. ISBN 9781119412601 * Sommerwerk, Nike, Jurg Bloesch, Christian Baumgartner, Thomas Bittl, Dubravka Cerba, Bela Csanyi, Grigore Davideanu, Martin Dokulil, Georg Frank, Iulia Grecu, Thomas Hein, Vladimir Kovac, Ilulian Nichersu, Tibor Mikuska, Karin Pall, Momir Paunovic, Carmen Postolache, Maja Rakovic, Cristina Sandu, Martin Schneider-Jacoby, Katharina Stefke, Klement Tockner, Ion Toderas, and Laurentia Ungureanu. The Danube River Basin. In Klement Tockner, Christiane Zarfl, and Christopher T. Robinson (eds.), Rivers of Europe, 2nd Ed. Cambridge, MA: Elsevier, 2022, pp.&nbsp;83–181. ISBN 978-0-08-102612-0 ==Kundivihira== {{Reflist}} ===Notes=== {{notelist}} ===Sources=== *{{cite web |last1= James |first1= Alan G. |year= 2020 |title= The Brittonic Language in the Old North, A Guide to the Place-Name Evidence, Volume 2 |url= https://spns.org.uk/wp-content/uploads/2020/05/Alan_James_Brittonic_Language_in_the_Old_North_BLITON_Volume_II_Dictionary_2020_Edition.pdf |publisher= [[Scottish Place-Name Society]] |access-date= 3 March 2024 |archive-date= 14 June 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200614190739/https://spns.org.uk/wp-content/uploads/2020/05/Alan_James_Brittonic_Language_in_the_Old_North_BLITON_Volume_II_Dictionary_2020_Edition.pdf |url-status= dead }} *{{cite book |last1= MacKillop |first1= James |author-link= James MacKillop (author) |year= 2004 |title= Oxford Dictionary of Celtic Mythology |publisher= [[Oxford University Press]] |isbn= 978-0198609674 }} *{{cite book |last1= Noble |first1= Gordon |last2= Evans |first2= Nicholas |year= 2022 |title= The Picts: Scourge of Rome, Rulers of the North |publisher= [[Birlinn (publisher)|Birlinn]] |isbn= 978-1780277783 }} *{{cite book |last1= Roberts |first1= Alice |author-link= Alice Roberts |year= 2015 |title= The Celts: Search for a Civilisation |publisher= [[Delphi Schools#Heron Books|Heron Books]] |isbn= 978-1784293321 }} ==External links== {{Wikivoyage}} {{Commons}} * * [http://pdf.wri.org/watersheds_2000/watersheds_europe_p2_38.pdf Danube watershed map and information from the World Resources Institute] * [http://danubepanorama.net/en/ Danube Panorama Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723073711/http://danubepanorama.net/en/ |date=23 July 2011 }} * [http://danube.at.ua/ сайт о Дунае] {{in lang|ru}} * [http://www.werow.com/en/guide/donau Danube and the sport of rowing]{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.flickr.com/groups/danube_river/pool/ Danube image pool on Flickr] * [http://www.danube-river.org/ Danube Tourist Commission] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220206024032/http://www.danube-river.org/ |date=6 February 2022 }} {{in lang|de}} * [https://www.icpdr.org/ International Commission for the Protection of the Danube River] * [http://www.thetimes.co.uk/tto/viewArticle.arc?articleId=ARCHIVE-The_Times-1877-06-14-12-001&pageId=ARCHIVE-The_Times-1877-06-14-12 Description of the Danube estuary in June 1877, ''The Times'' of London] *[https://merhav.nli.org.il/primo-explore/search?query=any,contains,danube%20river&tab=default_tab&search_scope=Local&sortby=lso01&vid=NLI&mfacet=rtype,include,Maps,1&mfacet=tlevel,include,online_resources,1&mfacet=topic,include,Danube%20River,2&lang=en_US&came_from=sort Old maps of the Danube], Eran Laor Cartographic Collection, The [[National Library of Israel]] [[Category:Danube| ]] [[Category:Danube basin|*]] [[Category:International rivers of Europe]] [[Category:Geography of Bács-Kiskun County]] [[Category:Geography of Europe]] [[Category:Geography of Vojvodina]] [[Category:Rivers of Austria]] [[Category:Rivers of Bavaria]] [[Category:Rivers of Bulgaria]] [[Category:Rivers of Croatia]] [[Category:Rivers of Germany]] [[Category:Rivers of Hungary]] [[Category:Rivers of Moldova]] [[Category:Rivers of Romania]] [[Category:Rivers of Serbia]] [[Category:Rivers of Slovakia]] [[Category:Rivers of Ukraine]] [[Category:Rivers of Odesa Oblast]] [[Category:Rivers of Baden-Württemberg]] [[Category:Rivers of Upper Austria]] [[Category:Rivers of Lower Austria]] [[Category:Rivers of Vienna]] [[Category:Bačka]] [[Category:Banat]] [[Category:Syrmia]] [[Category:Border rivers]] [[Category:Bulgaria–Romania border]] [[Category:Croatia–Serbia border]] [[Category:Hungary–Slovakia border]] [[Category:Romania–Ukraine border]] [[Category:Romania–Serbia border]] [[Category:Federal waterways in Germany]] [[Category:Articles containing video clips]] qqy1jqtfeqww25jitxfl3qbdgu6gpd0 Bahareh Afshari 0 30705 142651 137026 2026-07-08T06:53:58Z InternetArchiveBot 118 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142651 wikitext text/x-wiki '''Bahareh Afshari''' ( bɛ dɔɣi o la silimiingoli July dabaanu dali, yuuni 1984) ka nyɛ ŋun nyɛ tingbani yuli booni Iran kpɛrikpɛrita . O nyɛla bɛ ni daa piigi so pahi bɛ ni mali shɛbi tahima ni bɛ ni tooi di [[Hafez Awards|Hafez]]<nowiki/>kpaŋmaŋ pini la, ka di nyɛla o kpaŋmaŋ ni daa du gaa pam la sinii yuli booni ''Distances'' (2010).<ref>{{Cite web |last=parsnaz |date=2021-11-17 |title=بیوگرافی بهاره افشاری و زندگی خصوصی‌اش و همسرش + عکس‌های داغ بهاره افشاری |url=https://www.parsnaz.com/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%A7%D8%B4.html |access-date=2022-09-06 |website=سایت تفریحی و سرگرمی پارس ناز |archive-date=2021-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127104419/https://www.parsnaz.com/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%A7%D8%B4.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Admin |date=2018-01-12 |title=بهاره افشاری؛ بیوگرافی و عکس‌های جذاب بهاره افشاری و همسرش |url=https://www.topnaz.com/بهاره-افشاری/ |access-date=2022-09-06 |website=مجله تاپ‌ناز‌ |language=fa-IR}}</ref><ref>{{Cite web |last=مدیر |date=2017-08-29 |title=بیوگرافی بهاره افشاری و همسرش + ازدواج؛ گفتگو و عکس‌ها |url=https://ariapix.net/%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/ |access-date=2022-09-06 |website=آریا پیکس |language=fa-IR |archive-date=2022-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220925180801/https://ariapix.net/%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=احساسات بهاره افشاری فوران کرد /عکس |url=https://www.afkarnews.com/بخش-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7-185/1087960-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |access-date=2022-09-06 |website=پايگاه خبری افکارنيوز |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=بهاره افشاری و ترلان پروانه به ''شب‌های مافیا'' پیوستند - پایگاه خبری صبا |url=https://sabakhabar.ir/190075/?print=print |access-date=2022-09-06 |website=sabakhabar.ir}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-12-25 |title=بهاره افشاری هم بازیگر تئاتر شد |url=https://www.khabaronline.ir/news/1585990/بهاره-افشاری-هم-بازیگر-تئاتر-شد |access-date=2022-09-06 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref> Poi ka o leegi kpɛrikpɛrita , Bahareh Afshari nyɛla ŋun daa tumdi [[editing]] mini [[painting]] yaɣili ni. O daa na nyɛla purufɛsa n ti fashion designer. Currently, Bahareh Afshari co-manages a design company with her only brother, where she leads the fashion design department.<ref>{{Cite web |date=2024-07-06 |title=معرفی و مشخصات کامل و سوابق |url=https://fa.wikida.ir/wiki/%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C |access-date=2024-11-06 |website=دانشنامه ویکیدا |language=fa |archive-date=2025-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627235650/https://fa.wikida.ir/wiki/%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C |url-status=dead }}</ref> == Filmography == === Film === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |Year ! scope="col" |Title ! scope="col" |Role ! scope="col" |Director ! class="unsortable" scope="col" |Notes ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref(s)|references}} |- ! scope="row" rowspan="2" |2008 |''Miss Iran'' | |Saman Moghaddam |Banned without a reason given |<ref>{{Cite web |last=reza |date=2020-05-10 |title=فیلم ''صد سال به این سال‌ها'' {{!}} معرفی فیلم، خلاصه داستان و اسامی بازیگران فیلم ''صد سال به این سال‌ها'' |url=https://harfetaze.com/111054/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B5%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%A7/ |access-date=2022-09-06 |website=مجله اینترنتی حرف تازه |language=fa |archive-date=2021-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210516183145/https://harfetaze.com/111054/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B5%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%A7/ |url-status=dead }}</ref> |- |''[[Shirin (film)|Shirin]]'' |Woman in audience |[[Abbas Kiarostami]] | |<ref>{{Cite web |title=منظوم - عوامل فیلم سینمایی ''شیرین'' (۱۳۸۷) |url=https://www.manzoom.ir/crew/tt7342509/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86-1387 |access-date=2022-09-06 |website=Manzoom |language=fa-ir |archive-date=2024-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614025734/https://www.manzoom.ir/crew/tt7342509/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86-1387 |url-status=dead }}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3" |2009 |''Cottage'' | |Javad Afshar | |<ref>{{Cite web |title=فیلم ''کلبه'' {{!}} منظوم |url=https://www.manzoom.ir/title/tt7043589/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%84%D8%A8%D9%87-1387 |access-date=2022-09-06 |website=Manzoom |language=fa-ir }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |''Sweet Life'' |Azar |Ghodratollah Solhmirzaee | |<ref>{{Cite web |title=آیگپ تی‌وی |url=https://igaptv.igap.net/movie/77075280-12a1-11eb-9563-67da15609b86 |access-date=2022-09-06 |website=آیگپ تی‌وی |language=fa }}{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |''24th Street'' |Arezoo Hakami |Saeed Asadi | |<ref>{{Cite web |date=2010-10-18 |title=فیلم ایرانی ''خیابان بیست ‌و چهارم'' اکران می‌شود |url=https://www.cinemapress.ir/news/10839/فیلم-ایرانی-خیابان-بیست-و-چهارم-اکران-می-شود |access-date=2022-09-06 |website=اخبار سینمای ایران و جهان - سینماپرس |language=fa }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3" |2010 |''Pay Back'' |Leila |[[Tahmineh Milani]] | |<ref>{{Cite web |date=2024-07-04 |title=«تسویه حساب» و «هیچ» در دایره اکران |url=https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-64/595450-%D8%AA%D8%B3%D9%88%DB%8C%D9%87-%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8-%D9%87%DB%8C%DA%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86 |access-date=2024-07-04 |website=روزنامه دنیای اقتصاد |language=fa}}</ref> |- |''Marriage in the Extra Time'' |Shirin |Saeed Soheili | |<ref>{{Cite web |title=منظوم - عوامل فیلم سینمایی ازدواج در وقت اضافه (1388) |url=https://www.manzoom.ir/crew/tt9247031/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%AF%D8%B1-%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D9%81%D9%87-1388 |access-date=2024-07-04 |website=Manzoom |language=fa-ir }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |''Big Trouble'' | |Mehdi Golestaneh | | |- ! scope="row" rowspan="2" |2011 |''Thesis'' |Azar |Hamed Kolahdari | | |- |''3 Degrees of Fever'' |Soheil's first love |Hamid Reza Salahmand | |<ref>{{Cite web |title=اكران "سه درجه تب" در سينما قدس اهواز - ایسنا |url=https://www.isna.ir/news/khouzestan-12509/اكران-سه-درجه-تب-در-سينما-قدس-اهواز/ |access-date=2024-07-04 |website=www.isna.ir}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2" |2014 |''Miʿrajis'' |Razieh Zamani |[[Masoud Dehnamaki]] | |<ref>{{Cite web |title=اکران نسخه جدید فیلم «معراجی‌ها» از امروز! - ایسنا |url=https://www.isna.ir/news/92120704722/اکران-نسخه-جدید-فیلم-معراجی-ها-از-امروز/ |access-date=2024-07-04 |website=www.isna.ir}}</ref> |- |''Tatal and the Secret of the Chest'' | |Vahid Golestan | | |- ! scope="row"|2015 |''Love and Madness'' | |Hassan Najafi | | |- ! scope="row"|2016 |''The Sweet Scent, the Bitter Scent'' | |Naser Mohammadi | | |- ! scope="row"|2017 |''Guidance Patrol 2'' | |Saeed Soheili | |<ref>{{Cite web |title=جدیدترین پوستر «گشت۲» رونمایی شد - خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |url=https://www.mehrnews.com/news/3945082/جدیدترین-پوستر-گشت۲-رونمایی-شد/ |access-date=2024-07-04 |website=www.mehrnews.com}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3" |2018 |''Silent Voices'' | |Sahabanoo Zolghadr | |<ref>{{Cite web |date=2024-07-04 |title=مجید صالحی با «صدا‌های خاموش» به سینما برمی گردد |url=https://www.afkarnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/853380-%D9%85%D8%AC%DB%8C%D8%AF-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%A7-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%AF |access-date=2024-07-04 |website=پايگاه خبری افکارنيوز |language=fa}}</ref> |- |''Loveulance'' |Maryam |Mohsen Mahini | |<ref>{{Cite web |date=2018-02-03 |title=فیلم سینمایی ''عشقولانس'' در ارومیه اکران شد |url=https://urmiatabligh.ir/eshgholans/ |access-date=2022-09-06 |language=fa-IR }}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |''Alma Group'' | |Abbas Moradian | |<ref>{{Cite web |title=فیلم ''گروه آلما'' (۱۳۹۴) {{!}} خرید و دانلود + بازیگران {{!}} سلام‌سینما |url=https://www.salamcinama.ir/movie/340/%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D8%A2%D9%84%D9%85%D8%A7 |access-date=2022-09-06 |website=www.salamcinama.ir }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! scope="row"|2019 |''Prisoners'' |Setareh |[[Masoud Dehnamaki]] | |<ref>{{Cite web |date=2019-04-07 |title=بهاره افشاری در اکران مردمی فیلم ''زندانی‌ها در مشهد'' (۶ عکس) |url=https://aksiato.com/بهاره-افشاری-در-اکران-مردمی-فیلم-زندان/ |access-date=2022-09-06 |website=عکسیاتو {{!}} عکس بازیگران |language=fa-ir }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! scope="row"|2021 |''Parisa'' | |Mohammad Reza Rahmani | |<ref>{{Cite web |date=2021-09-20 |title="''پری‌سا'' به اکران آنلاین رسید/ داستان اسیدپاشی روی صورت دختر جوان |url=https://www.mehrnews.com/news/5309384/پری-سا-به-اکران-آنلاین-رسید-داستان-اسیدپاشی-روی-صورت-دختر |access-date=2022-09-06 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2" |2022 |''The Future'' | |Amir Pourkian | |<ref>{{Cite web |date=2022-01-16 |title=''آینده'' با بازی کامبیز دیرباز و بهاره افشاری درآستانه اکران |url=https://www.tehrannews.ir/news/712986/آینده-با-بازی-کامبیز-دیرباز-و-بهاره-افشاری-درآستانه-اکران |access-date=2022-09-06 |website=www.tehrannews.ir |language=fa }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |''The Sixth Day'' |Negin |Hojat Ghasemzadeh Asl | |<ref>{{Cite web |date=2022-06-17 |title=چهره مصطفی زمانی و بهاره افشاری روی پوستر فیلم ''روز ششم''/ عکس |url=https://newsin.ir/index.php/content/23975422 |access-date=2022-09-06 |website=نیوزین |language=fa-ir }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{TBA}} |''Agreement in Principal'' | |Amir Pourkian |Post-production |<ref>{{Cite web |title=گریم عجیب آرمان درویش در فیلم ''موافقت اصولی''/عکس |url=https://www.afkarnews.com/بخش-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7-185/1091703-%DA%AF%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%B9%D8%AC%DB%8C%D8%A8-%D8%A2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82%D8%AA-%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |access-date=2022-09-06 |website=پايگاه خبری افکارنيوز |language=fa}}</ref> |- |{{TBA}} |''Dance of the Dolphin'' | |Alireza Amini |Post-production |<ref>{{Cite web |date=2024-07-04 |title=«بهاره افشاری» در شمایل دختران افغان/ عکس |url=https://www.afkarnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7-185/1012130-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |access-date=2024-07-04 |website=پايگاه خبری افکارنيوز |language=fa}}</ref> |} === Web === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |Year ! scope="col" |Title ! scope="col" |Role ! scope="col" |Director ! class="unsortable" scope="col" |Platform ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref(s)|references}} |- ! scope="row" |2018 |''13 Shomali'' |Herself |Alireza Amini |Filmnet |<ref>{{Cite web |title=بیوگرافی بازیگران مسابقه ''۱۳ شمالی'' + مجری و عوامل |url=https://namnamak.com/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D9%87%D9%86%D8%B1/%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%8C%D8%AA%D8%A6%D8%A7%D8%AA%D8%B1%D8%8C%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86/%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87-13-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C |access-date=2022-09-06 |website=نم‌نمک |language=fa-IR }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! scope="row" |2018–2019 |''Forbidden'' |Taraneh Mashayekh |Amir Pourkian |[[Filimo]] |<ref>{{Cite web |title=واکنش تند بهاره افشاری به حذف بازی‌‌اش در ''ممنوعه'' |url=https://namnak.com/بازی-بهاره-افشاری-در-ممنوعه.p33873 |access-date=2022-09-06 |website=نمناک |language=fa }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2" |2021 |''[[Mafia Nights]]'' |Herself |[[Saeid Aboutaleb|Saeed Aboutaleb]] |[[Filimo]] |<ref>{{Cite web |title=عصبانیت وحشتناک بهاره افشاری در ''شب‌های مافیا'' {{!}} می‌زنم لت و پارتون می‌کنم! |url=https://www.shomanews.com/بخش-%DA%AF%D9%88%DA%AF%D9%84-%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B2-77/995848-%D8%B9%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%88%D8%AD%D8%B4%D8%AA%D9%86%D8%A7%DA%A9-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7-%D9%85%DB%8C%D8%B2%D9%86%D9%85-%D9%84%D8%AA-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%88%D9%86-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%85 |access-date=2022-09-06 |website=پایگاه خبری شما نیوز |language=fa }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |''Predictor'' |Herself |Reza Baharvan, Amin Entezari |Namava |<ref>{{Cite web |date=2021-09-16 |title=بهاره افشاری مهمان پژمان جمشیدی می‌شود |url=https://www.khabaronline.ir/news/1555485/بهاره-افشاری-مهمان-پژمان-جمشیدی-می-شود |access-date=2022-09-06 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref> |- ! scope=row|2022–2023 |''Godfather'' |Herself |[[Saeid Aboutaleb|Saeed Aboutaleb]] |Filmnet |<ref>{{Cite web |date=2022-09-04 |title=تصاویری از مسابقه ''پدرخوانده'' |url=https://www.isna.ir/news/1401061310294/تصاویری-از-مسابقه-پدرخوانده |access-date=2022-09-06 |website=ایسنا |language=fa}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |2023 |''Camp Nou'' |Maryam Sarcheshmeh |Manouchehr Hadi |[[Filimo]] |<ref>{{Cite web |last=فیلیمو‌شات |date=2023-04-28 |title=معرفی و اطلاعات سریال نیوکمپ |url=https://www.filimo.com/m/133827 |access-date=2023-07-23 |website=فیلیموشات |language=fa-IR }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |''[[The Lost Prestige]]'' |Hajar Falahzadeh |Sajad Pahlevanzadeh |[[Filimo]] |<ref>{{Cite web |date=2023-07-17 |title=بررسی قسمت اول مینی سریال «حیثیت گمشده» تازه‌ترین محصول نمایشی شبکه خ |url=https://www.filmnews.ir/%d8%a7%d8%ae%d8%a8%d8%a7%d8%b1-%d9%85%d9%87%d9%85/%d8%a8%d8%b1%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d9%82%d8%b3%d9%85%d8%aa-%d8%a7%d9%88%d9%84-%d9%85%db%8c%d9%86%db%8c-%d8%b3%d8%b1%db%8c%d8%a7%d9%84-%d8%ad%db%8c%d8%ab%db%8c%d8%aa-%da%af%d9%85%d8%b4%d8%af%d9%87 |access-date=2023-07-20 |website=فیلم‌نیوز |language=fa-IR }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{TBA}} |''Heartless'' | |[[Kamal Tabrizi]] |I Net |<ref>{{Cite web |date=2024-04-27 |title=کدام کارگردان‌ها مشغول ساخت سریال‌ هستند؟ |url=https://www.isna.ir/news/1403020805530/%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7-%D9%85%D8%B4%D8%BA%D9%88%D9%84-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF |access-date=2024-06-12 |website=ایسنا |language=fa}}</ref> |} === Television === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="font-size:100%" ! scope="col" |Year ! scope="col" |Title ! scope="col" |Role ! scope="col" |Director ! class="unsortable" scope="col" |Network ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref(s)|references}} |- ! scope="row" |2005 |''She Was an Angel'' |Satan |Alireza Afkhami |[[IRIB TV2]] |<ref>{{Cite web |title=«او یک فرشته بود»؛ اولین شیطان تلویزیونی! +فیلم - ایسنا |url=https://www.isna.ir/news/97030100569/او-یک-فرشته-بود-اولین-شیطان-تلویزیونی-فیلم/ |access-date=2024-07-04 |website=www.isna.ir |language=fa}}</ref> |- ! scope="row" |2007–2008 |''[[Roozegar-e Gharib|Gharib's Story]]'' |Zari Maman |[[Kianoush Ayari]] |[[IRIB TV3]] |<ref>{{Cite web |title=زمان پخش "روزگار قریب" تغییر کرد - خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |url=https://www.mehrnews.com/news/586041/زمان-پخش-روزگار-قریب-تغییر-کرد/ |access-date=2024-07-04 |website=www.mehrnews.com}}</ref> |- ! scope="row" |2010 |''Distances'' |Bita Rahimi |Hossein Soheilizadeh |[[IRIB TV3]] |<ref>{{Cite web |title=بازیگران سریال فاصله ها با عکس و اسامی نقش ها |url=https://photokade.com/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%81%D8%A7%D8%B5%D9%84%D9%87-%D9%87%D8%A7/ |access-date=2024-07-04 |website=photokade.com }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2" |2012 |''Hand Over Hand'' |Noushin Zandi |Mohsen Yousefi |[[IRIB TV3]] |<ref>{{Cite web |title=بیوگرافی بازیگران سریال دست بالای دست [داستان و نقش] |url=https://namnamak.com/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D9%87%D9%86%D8%B1/%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%8C%D8%AA%D8%A6%D8%A7%D8%AA%D8%B1%D8%8C%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA |access-date=2024-07-04 |website=نم نمک |language=fa-IR }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |''Silver Man'' |Noura Falah / Noura Kouhzad |Kazem Masoumi |[[IRIB TV3]] |<ref>{{Cite web |title=مجموعه "مرد نقره‌ای" یکی از گزینه‌های ماه رمضان شد - خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |url=https://www.mehrnews.com/news/1615185/مجموعه-مرد-نقره-ای-یکی-از-گزینه-های-ماه-رمضان-شد/ |access-date=2024-07-04 |website=www.mehrnews.com}}</ref> |- ! scope="row" |2014 |''Miʿrajis'' |Razieh Zamani |[[Masoud Dehnamaki]] |[[IRIB TV1]] |<ref>{{Cite web |title=آغاز پخش سریال «معراجی ها» - ایسنا |url=https://www.isna.ir/news/99050604080/آغاز-پخش-سریال-معراجی-ها/ |access-date=2024-07-04 |website=www.isna.ir}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2" |2015 |''The Last Game'' |Nastaran Boustani |Hossein Soheilizadeh |[[IRIB TV5]] |<ref>{{Cite web |title=پخش سریال «آخرین بازی» از شبکه پنج در شب های رمضان - خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |url=https://www.mehrnews.com/news/4298402/پخش-سریال-آخرین-بازی-از-شبکه-پنج-در-شب-های-رمضان/ |access-date=2024-07-04 |website=www.mehrnews.com}}</ref> |- |''Need'' | |Hossein Soheilizadeh |[[IRIB TV1]] |<ref>{{Cite web |date=2015-07-04 |title=آغاز پخش سریال «نیاز» از امشب/ «پایتخت» یک هفته پخش نمی‌شود |url=https://www.mehrnews.com/news/2851005/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%85%D8%B4%D8%A8-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D8%AE%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF |access-date=2024-06-12 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa}}</ref> |- ! scope="row" |2018 |''Lovers' Secret'' |Samira |Mohammad Hossein Latifi |[[IRIB TV1]] |<ref>{{Cite web |last=parsnaz |date=2019-10-10 |title=عکس و اسامی بازیگران سریال سر دلبران + خلاصه داستان و زمان پخش |url=https://www.parsnaz.com/%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%B3%D8%B1-%D8%AF%D9%84%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86.html |access-date=2024-07-04 |website=سایت تفریحی و سرگرمی پارس ناز |language=fa-IR }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{TBA}} |''Midnight Dream'' | |Hassan Akhoundpour | |<ref>{{Cite web |date=2024-06-09 |title=تصویربرداری «رویای نیمه شب» از سر گرفته شد |url=https://www.mehrnews.com/news/6131336/%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%A8-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF |access-date=2024-06-12 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa}}</ref> |} == Awards and nominations == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Award ! scope="col" | Year ! scope="col" | Category ! scope="col" | Nominated Work ! scope="col" | Result ! scope="col" class="unsortable"| {{Abbr|Ref(s)|References}} |- ! scope="row" rowspan="1"|[[Hafez Awards|Hafez Award]] |2011 |Best Actress – Television Series Drama |''Distances'' |{{nom}} |<ref>{{Cite web |last=filcin.com |title=همه جوایز بهاره افشاری |url=https://filcin.com/person/allawards/50583 |access-date=2022-09-06 |website=filcin.com {{!}} فیلسین |language=fa }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} == Kundivihira == <references /> == External links == * {{IMDb name|5537885}} {{DEFAULTSORT:Afshari, Bahareh}} [[Category:Iranian costume designers]] [[Category:1984 births]] [[Category:Iranian film actresses]] [[Category:Iranian television actresses]] [[Category:Iranian stage actresses]] [[Category:People from Ray, Iran]] [[Category:Living people]] 3znx8cu7ic8lpzu59rwrted8jw94imt Shalom Academy 0 32447 142504 119473 2026-07-07T12:10:02Z ToadetteEdit 3740 /* */ 142504 wikitext text/x-wiki '''Shalom Academy''' nyɛla shikuru shɛli din bɛ Tamale, Shikuru ŋɔ mini Radio Savannah bala dansi ni taba. Di daa pilila yuuni 2000 la ni halinani zuŋɔ. Shikuru ŋɔ mali karim duri din gbai Nursery hali ni JHS. jk8r8w647iwrmczrbb93ncrxdn4bvrh Koki (food) 0 33568 142517 142466 2026-07-07T14:20:52Z Maltima Rabia 5146 Added content 142517 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Koki''' bini lahi mi shɛli '''cowpea cake''' bee '''black-eyed pea cake''' niyɛla Cameroonian nim bindirigu din yina Mbo niriba ni na  ban be Moungo, Bazou, mini Bafang niriba ban bɛ southwest region maa n ti pahi Makaa, Bassa Banen zuliya ban bɛ Western Region yaɣali maa. Koki nahigbaŋ nyɛla din gbani salima ka bi zaŋ black-eye pea bee cowpea (Vignaunguiculata) n niŋ shɛli n ti pahi mamʒi zuɣu din tiri li di nyom  maa. Kali puuni bi diri dimini bɔrade.<ref>{{Cite web|title=Koki ou kekua, la papillote végétale qui divise les Camerounais|url=https://www.jeuneafrique.com/1432227/culture/koki-ou-kekua-la-papillote-vegetale-qui-divise-les-camerounais/|access-date=2026-07-07|website=JeuneAfrique.com|language=fr-FR}}</ref><ref>{{Cite web|date=2024-05-30|title=Koki Cameroun de Laurince Kamche|url=https://cookpad.com/fr/recettes/15044949|access-date=2026-07-07|website=Cookpad|language=fr}}</ref> == Buɣisibu == Koki nyɛla bini mali banchi bee wulijo, adowa bee black-eyed pea, n ti pahi kariwana , cooked en papilote, ka niŋ mamʒi n pahi, a yi bora ka a niŋ varivari kamani taro mini macabo.  Bini gbabi li n naagi bini zaŋ kɔdu vari bee bankani vari n pobili  ka na yi duɣili. Koki nyɛla bini tooi lahi niŋ shɛli n niŋ fritters ni.<ref>{{Cite web|last=Alicepegie|date=2015-03-10|title=Le Koki (Gâteau de Cornille) - Une graine de Maniguette|url=https://www.alicepegie.com/le-koki-gateau-de-cornille/|access-date=2026-07-07|website=Alice Pégie Cuisine|language=fr-FR}}</ref> Koki daa nyɛla bini diri shɛli ni bi nuhi amaa saha ŋɔ bi nyɛla ban dirili ni diirijabarig bee dirigu. Kɔdu vari ka bi daa mali n pobirili amaa saha ŋɔ bi pa mali takara bee aluminium foil n pobiri li.<ref>{{Cite web|title=Fuego|url=https://lefuego.com/repas/Koki%20Plantain|access-date=2026-07-07|website=lefuego.com}}</ref> == Di biɛhigu == Bachi ŋɔ "koki" nyɛla din yina "ekókí", din gba.nyɛ din yina "koko" ka di gbeni nyɛ tobu, bee nɛimbu di yi kana Duala balli ni.  Koki gbeni nyɛla " bin shɛli din to ( that which is crush bee culinary paste). Lala bachi ŋɔ gbeni lahi nyɛla "cake". Bazou gastronomic puuni bachi ŋɔ "kekua" yila gastronomic bachi ŋɔ ni  "koki". Efik zuliya mini Yoruba zuliya nim ban bɛ Nigeria maa nyɛla ban mali bindirigu shɛli ka di ŋanili, amaa di waligimsi nyɛmi bi malila kariwa maha n niŋdi li. qrqk6vg4cucqoatqn8r463kvui1y96h 142518 142517 2026-07-07T14:23:03Z Maltima Rabia 5146 Added content 142518 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Koki''' bini lahi mi shɛli '''cowpea cake''' bee '''black-eyed pea cake''' niyɛla Cameroonian nim bindirigu din yina Mbo niriba ni na  ban be Moungo, Bazou, mini Bafang niriba ban bɛ southwest region maa n ti pahi Makaa, Bassa Banen zuliya ban bɛ Western Region yaɣali maa. Koki nahigbaŋ nyɛla din gbani salima ka bi zaŋ black-eye pea bee cowpea (Vignaunguiculata) n niŋ shɛli n ti pahi mamʒi zuɣu din tiri li di nyom  maa. Kali puuni bi diri dimini bɔrade.<ref>{{Cite web|title=Koki ou kekua, la papillote végétale qui divise les Camerounais|url=https://www.jeuneafrique.com/1432227/culture/koki-ou-kekua-la-papillote-vegetale-qui-divise-les-camerounais/|access-date=2026-07-07|website=JeuneAfrique.com|language=fr-FR}}</ref><ref>{{Cite web|date=2024-05-30|title=Koki Cameroun de Laurince Kamche|url=https://cookpad.com/fr/recettes/15044949|access-date=2026-07-07|website=Cookpad|language=fr}}</ref> == Buɣisibu == Koki nyɛla bini mali banchi bee wulijo, adowa bee black-eyed pea, n ti pahi kariwana , cooked en papilote, ka niŋ mamʒi n pahi, a yi bora ka a niŋ varivari kamani taro mini macabo.  Bini gbabi li n naagi bini zaŋ kɔdu vari bee bankani vari n pobili  ka na yi duɣili. Koki nyɛla bini tooi lahi niŋ shɛli n niŋ fritters ni.<ref>{{Cite web|last=Alicepegie|date=2015-03-10|title=Le Koki (Gâteau de Cornille) - Une graine de Maniguette|url=https://www.alicepegie.com/le-koki-gateau-de-cornille/|access-date=2026-07-07|website=Alice Pégie Cuisine|language=fr-FR}}</ref> Koki daa nyɛla bini diri shɛli ni bi nuhi amaa saha ŋɔ bi nyɛla ban dirili ni diirijabarig bee dirigu. Kɔdu vari ka bi daa mali n pobirili amaa saha ŋɔ bi pa mali takara bee aluminium foil n pobiri li.<ref>{{Cite web|title=Fuego|url=https://lefuego.com/repas/Koki%20Plantain|access-date=2026-07-07|website=lefuego.com}}</ref> == Di biɛhigu == Bachi ŋɔ "koki" nyɛla din yina "ekókí", din gba.nyɛ din yina "koko" ka di gbeni nyɛ tobu, bee nɛimbu di yi kana Duala balli ni.  Koki gbeni nyɛla " bin shɛli din to ( that which is crush bee culinary paste). Lala bachi ŋɔ gbeni lahi nyɛla "cake". Bazou gastronomic puuni bachi ŋɔ "kekua" yila gastronomic bachi ŋɔ ni  "koki". Efik zuliya mini Yoruba zuliya nim ban bɛ Nigeria maa nyɛla ban mali bindirigu shɛli ka di ŋanili, amaa di waligimsi nyɛmi bi malila kariwa maha n niŋdi li. Lahabali yina n wuhi ni koki nyɛla din yina Littoral zuliya, South-west mini West region  Cameroon tiŋgbani. Minister of Art mini Culture nyɛla ŋun niŋ nintiŋli ka sabili n suŋ kundini, din n nyɛ 111 element nti Cameroon nim kali shɛli bini boli intangible cultural heritage , silimi gɔli February biɣu pishi ni yini dali yuuni 2021 puuni. Bini sabi di yɛtɔlɣa shɛli n suŋ maa nyɛla din jɛndi di bali shɛli bini zaŋ black-eye pea n duɣi shɛli maa. Lala koki balli ŋɔ nyɛla bini yɛli ni shɛli vɛla ka sokam mi li ka di lahi nyɛ di yɛligi n gili. nuklrgyykyg3yb6ot6z8cnarwfnm4ky 142519 142518 2026-07-07T14:23:48Z Maltima Rabia 5146 Added heading 142519 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Koki''' bini lahi mi shɛli '''cowpea cake''' bee '''black-eyed pea cake''' niyɛla Cameroonian nim bindirigu din yina Mbo niriba ni na  ban be Moungo, Bazou, mini Bafang niriba ban bɛ southwest region maa n ti pahi Makaa, Bassa Banen zuliya ban bɛ Western Region yaɣali maa. Koki nahigbaŋ nyɛla din gbani salima ka bi zaŋ black-eye pea bee cowpea (Vignaunguiculata) n niŋ shɛli n ti pahi mamʒi zuɣu din tiri li di nyom  maa. Kali puuni bi diri dimini bɔrade.<ref>{{Cite web|title=Koki ou kekua, la papillote végétale qui divise les Camerounais|url=https://www.jeuneafrique.com/1432227/culture/koki-ou-kekua-la-papillote-vegetale-qui-divise-les-camerounais/|access-date=2026-07-07|website=JeuneAfrique.com|language=fr-FR}}</ref><ref>{{Cite web|date=2024-05-30|title=Koki Cameroun de Laurince Kamche|url=https://cookpad.com/fr/recettes/15044949|access-date=2026-07-07|website=Cookpad|language=fr}}</ref> == Buɣisibu == Koki nyɛla bini mali banchi bee wulijo, adowa bee black-eyed pea, n ti pahi kariwana , cooked en papilote, ka niŋ mamʒi n pahi, a yi bora ka a niŋ varivari kamani taro mini macabo.  Bini gbabi li n naagi bini zaŋ kɔdu vari bee bankani vari n pobili  ka na yi duɣili. Koki nyɛla bini tooi lahi niŋ shɛli n niŋ fritters ni.<ref>{{Cite web|last=Alicepegie|date=2015-03-10|title=Le Koki (Gâteau de Cornille) - Une graine de Maniguette|url=https://www.alicepegie.com/le-koki-gateau-de-cornille/|access-date=2026-07-07|website=Alice Pégie Cuisine|language=fr-FR}}</ref> Koki daa nyɛla bini diri shɛli ni bi nuhi amaa saha ŋɔ bi nyɛla ban dirili ni diirijabarig bee dirigu. Kɔdu vari ka bi daa mali n pobirili amaa saha ŋɔ bi pa mali takara bee aluminium foil n pobiri li.<ref>{{Cite web|title=Fuego|url=https://lefuego.com/repas/Koki%20Plantain|access-date=2026-07-07|website=lefuego.com}}</ref> == Di biɛhigu == Bachi ŋɔ "koki" nyɛla din yina "ekókí", din gba.nyɛ din yina "koko" ka di gbeni nyɛ tobu, bee nɛimbu di yi kana Duala balli ni.  Koki gbeni nyɛla " bin shɛli din to ( that which is crush bee culinary paste). Lala bachi ŋɔ gbeni lahi nyɛla "cake". Bazou gastronomic puuni bachi ŋɔ "kekua" yila gastronomic bachi ŋɔ ni  "koki". Efik zuliya mini Yoruba zuliya nim ban bɛ Nigeria maa nyɛla ban mali bindirigu shɛli ka di ŋanili, amaa di waligimsi nyɛmi bi malila kariwa maha n niŋdi li. Lahabali yina n wuhi ni koki nyɛla din yina Littoral zuliya, South-west mini West region  Cameroon tiŋgbani. Minister of Art mini Culture nyɛla ŋun niŋ nintiŋli ka sabili n suŋ kundini, din n nyɛ 111 element nti Cameroon nim kali shɛli bini boli intangible cultural heritage , silimi gɔli February biɣu pishi ni yini dali yuuni 2021 puuni. Bini sabi di yɛtɔlɣa shɛli n suŋ maa nyɛla din jɛndi di bali shɛli bini zaŋ black-eye pea n duɣi shɛli maa. Lala koki balli ŋɔ nyɛla bini yɛli ni shɛli vɛla ka sokam mi li ka di lahi nyɛ di yɛligi n gili. == Kundivihira == d2g3ytv88f0tbo23wyz277kyfka3df3 142685 142519 2026-07-08T08:07:47Z Maltima Rabia 5146 Added reference 142685 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Koki''' bini lahi mi shɛli '''cowpea cake''' bee '''black-eyed pea cake''' niyɛla Cameroonian nim bindirigu din yina Mbo niriba ni na  ban be Moungo, Bazou, mini Bafang niriba ban bɛ southwest region maa n ti pahi Makaa, Bassa Banen zuliya ban bɛ Western Region yaɣali maa. Koki nahigbaŋ nyɛla din gbani salima ka bi zaŋ black-eye pea bee cowpea (Vignaunguiculata) n niŋ shɛli n ti pahi mamʒi zuɣu din tiri li di nyom  maa. Kali puuni bi diri dimini bɔrade.<ref>{{Cite web|title=Koki ou kekua, la papillote végétale qui divise les Camerounais|url=https://www.jeuneafrique.com/1432227/culture/koki-ou-kekua-la-papillote-vegetale-qui-divise-les-camerounais/|access-date=2026-07-07|website=JeuneAfrique.com|language=fr-FR}}</ref><ref>{{Cite web|date=2024-05-30|title=Koki Cameroun de Laurince Kamche|url=https://cookpad.com/fr/recettes/15044949|access-date=2026-07-07|website=Cookpad|language=fr}}</ref> == Buɣisibu == Koki nyɛla bini mali banchi bee wulijo, adowa bee black-eyed pea, n ti pahi kariwana , cooked en papilote, ka niŋ mamʒi n pahi, a yi bora ka a niŋ varivari kamani taro mini macabo.  Bini gbabi li n naagi bini zaŋ kɔdu vari bee bankani vari n pobili  ka na yi duɣili. Koki nyɛla bini tooi lahi niŋ shɛli n niŋ fritters ni.<ref>{{Cite web|last=Alicepegie|date=2015-03-10|title=Le Koki (Gâteau de Cornille) - Une graine de Maniguette|url=https://www.alicepegie.com/le-koki-gateau-de-cornille/|access-date=2026-07-07|website=Alice Pégie Cuisine|language=fr-FR}}</ref> Koki daa nyɛla bini diri shɛli ni bi nuhi amaa saha ŋɔ bi nyɛla ban dirili ni diirijabarig bee dirigu. Kɔdu vari ka bi daa mali n pobirili amaa saha ŋɔ bi pa mali takara bee aluminium foil n pobiri li.<ref>{{Cite web|title=Fuego|url=https://lefuego.com/repas/Koki%20Plantain|access-date=2026-07-07|website=lefuego.com}}</ref> == Di biɛhigu == Bachi ŋɔ "koki" nyɛla din yina "ekókí", din gba.nyɛ din yina "koko" ka di gbeni nyɛ tobu, bee nɛimbu di yi kana Duala balli ni.  Koki gbeni nyɛla " bin shɛli din to ( that which is crush bee culinary paste). Lala bachi ŋɔ gbeni lahi nyɛla "cake". Bazou gastronomic puuni bachi ŋɔ "kekua" yila gastronomic bachi ŋɔ ni  "koki". Efik zuliya mini Yoruba zuliya nim ban bɛ Nigeria maa nyɛla ban mali bindirigu shɛli ka di ŋanili, amaa di waligimsi nyɛmi bi malila kariwa maha n niŋdi li.<ref>{{Cite web|last=Savoura|first=Amina|date=2017-05-31|title=Koki|url=https://www.afrik.com/koki|access-date=2026-07-08|website=Afrik|language=fr-FR}}</ref> Lahabali yina n wuhi ni koki nyɛla din yina Littoral zuliya, South-west mini West region  Cameroon tiŋgbani. Minister of Art mini Culture nyɛla ŋun niŋ nintiŋli ka sabili n suŋ kundini, din n nyɛ 111 element nti Cameroon nim kali shɛli bini boli intangible cultural heritage , silimi gɔli February biɣu pishi ni yini dali yuuni 2021 puuni. Bini sabi di yɛtɔlɣa shɛli n suŋ maa nyɛla din jɛndi di bali shɛli bini zaŋ black-eye pea n duɣi shɛli maa. Lala koki balli ŋɔ nyɛla bini yɛli ni shɛli vɛla ka sokam mi li ka di lahi nyɛ di yɛligi n gili. == Kundivihira == sgcrgc1qx20ep72lljw0tevc3thk960 142686 142685 2026-07-08T08:10:15Z Maltima Rabia 5146 Bold texts 142686 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Koki''' bini lahi mi shɛli '''cowpea cake''' bee '''black-eyed pea cake''' niyɛla Cameroonian nim bindirigu din yina Mbo niriba ni na  ban be Moungo, Bazou, mini Bafang niriba ban bɛ southwest region maa n ti pahi Makaa, Bassa Banen zuliya ban bɛ Western Region yaɣali maa. Koki nahigbaŋ nyɛla din gbani salima ka bi zaŋ black-eye pea bee cowpea (Vignaunguiculata) n niŋ shɛli n ti pahi mamʒi zuɣu din tiri li di nyom  maa. Kali puuni bi diri dimini bɔrade.<ref>{{Cite web|title=Koki ou kekua, la papillote végétale qui divise les Camerounais|url=https://www.jeuneafrique.com/1432227/culture/koki-ou-kekua-la-papillote-vegetale-qui-divise-les-camerounais/|access-date=2026-07-07|website=JeuneAfrique.com|language=fr-FR}}</ref><ref>{{Cite web|date=2024-05-30|title=Koki Cameroun de Laurince Kamche|url=https://cookpad.com/fr/recettes/15044949|access-date=2026-07-07|website=Cookpad|language=fr}}</ref> == Buɣisibu == Koki nyɛla bini mali banchi bee wulijo, adowa bee black-eyed pea, n ti pahi kariwana , cooked en papilote, ka niŋ mamʒi n pahi, a yi bora ka a niŋ varivari kamani taro mini macabo.  Bini gbabi li n naagi bini zaŋ kɔdu vari bee bankani vari n pobili  ka na yi duɣili. Koki nyɛla bini tooi lahi niŋ shɛli n niŋ fritters ni.<ref>{{Cite web|last=Alicepegie|date=2015-03-10|title=Le Koki (Gâteau de Cornille) - Une graine de Maniguette|url=https://www.alicepegie.com/le-koki-gateau-de-cornille/|access-date=2026-07-07|website=Alice Pégie Cuisine|language=fr-FR}}</ref> Koki daa nyɛla bini diri shɛli ni bi nuhi amaa saha ŋɔ bi nyɛla ban dirili ni diirijabarig bee dirigu. Kɔdu vari ka bi daa mali n pobirili amaa saha ŋɔ bi pa mali takara bee aluminium foil n pobiri li.<ref>{{Cite web|title=Fuego|url=https://lefuego.com/repas/Koki%20Plantain|access-date=2026-07-07|website=lefuego.com}}</ref> == Di biɛhigu == Bachi ŋɔ "koki" nyɛla din yina "ekókí", din gba.nyɛ din yina "koko" ka di gbeni nyɛ tobu, bee nɛimbu di yi kana Duala balli ni.  Koki gbeni nyɛla " bin shɛli din to ( that which is crush bee culinary paste). Lala bachi ŋɔ gbeni lahi nyɛla "cake". Bazou gastronomic puuni bachi ŋɔ "kekua" yila gastronomic bachi ŋɔ ni  "koki". Efik zuliya mini Yoruba zuliya nim ban bɛ Nigeria maa nyɛla ban mali bindirigu shɛli ka di ŋanili, amaa di waligimsi nyɛmi bi malila kariwa maha n niŋdi li.<ref>{{Cite web|last=Savoura|first=Amina|date=2017-05-31|title=Koki|url=https://www.afrik.com/koki|access-date=2026-07-08|website=Afrik|language=fr-FR}}</ref> Lahabali yina n wuhi ni koki nyɛla din yina Littoral zuliya, South-west mini West region  [[Cameroon]] tiŋgbani. Minister of Art mini Culture nyɛla ŋun niŋ nintiŋli ka sabili n suŋ kundini, din n nyɛ 111 element nti Cameroon nim kali shɛli bini boli intangible cultural heritage , silimi gɔli February biɣu pishi ni yini dali yuuni 2021 puuni. Bini sabi di yɛtɔlɣa shɛli n suŋ maa nyɛla din jɛndi di bali shɛli bini zaŋ black-eye pea n duɣi shɛli maa. Lala koki balli ŋɔ nyɛla bini yɛli ni shɛli vɛla ka sokam mi li ka di lahi nyɛ di yɛligi n gili. == Kundivihira == 53qbhjy6xzyksw5ha7cax6r33t2jpbe Garri 0 33569 142550 142386 2026-07-07T17:49:32Z Abdulai Iddrisu 1838 Mali niŋ din be galisi 142550 wikitext text/x-wiki == '''Di pilli''' == Gbansabla wuliŋ luɣ'li polo be boondili la garri, gari bee gali, bɛ ni mali shɛli bɛ ni zaŋ zaɣ’ viɛlli zaŋ tabili zaɣ’ vamahili n-niŋ zaɣ’ bali shɛŋa din nyɛ zaɣ’ vamahili din nyɛ zaɣ’ viɛlli zaashee. Di malibu nyɛla din baligiri kahili shee.<ref>{{Cite journal|last=VASCONCELOS|first=A T|last2=TWIDDY|first2=D R|last3=WESTBY|first3=A|last4=REILLY|first4=P J A|date=1990-04-01|title=Detoxification of cassava during gari preparation|url=https://doi.org/10.1111/j.1365-2621.1990.tb01074.x|journal=International Journal of Food Science and Technology|volume=25|issue=2|pages=198–203|doi=10.1111/j.1365-2621.1990.tb01074.x|issn=0950-5423}}</ref> Garri ŋmanila banchi shɛli bɛ ni yihi na ''farinha de mandioca'' din be Brazil tiŋgbɔŋ ni puuni, di bahi bahindi falofa tiŋgbani ŋɔ puuni. Cassava nyɛla fiiva mini wain tiwala ni tulaale zim<ref>{{Cite web|url=https://journals.openedition.org/mondesmigrations/2231|access-date=2026-07-06|website=journals.openedition.org}}</ref> Hausa balli puuni garri gba nyɛla zim ka di nyɛla binyehiri pam puuni ka di yirina, ka man kawana, kawana, shinkaafa, nyuli, kodu n ti pahi chi.<ref>{{Citation|title=Garri|date=2026-07-06|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Garri&oldid=1362806662|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> kotɔmsi, ''garin dawa'' ''di yila kawana puuni na, garin masara and garin alkama di pilli yila kawana puuni na n ti pahi alikama, ni garin magani ka di nyɛla ti zim. Lala zim garibirimi ni ko mahim mini ko tulim, ka di nyɛla di pahi bindiri shɛŋa din be'' [[:en:Nigeria|Nigeria]], [[:en:Benin|Benin]], [[:en:Togo|Togo]], [[:en:Ghana|Ghana]], [[:en:Guinea|Guinea]], [[:en:Cameroon|Cameroon]], n ti pahi [[:en:Liberia|Liberia]].<ref>{{Cite web|title=Book sources - Wikipedia|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1138283432|access-date=2026-07-06|website=en.wikipedia.org|language=en}}</ref> == '''Di niŋbu''' == Bɛ ni Mali shɛli n niŋdi garri zim, banchi yilla ka bi yi vuɣi, n piɛhili, ka paɣ'li, n naan jɛnjali ka di ti niŋ gatigati. Gatigati, saha shɛli bɛ gabri la di mini kpukpali kpam, ka zaŋli n su kpaŋla ni, ka naan yi ŋmaligi Zaŋ bintimsili n tam di zuɣʋ, ka di niŋ dabsi muni ka kom maa zaa yi.<ref>{{Citation|title=Garri|date=2026-07-06|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Garri&oldid=1362806662|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref>. Di yi ti kuuyi, di yan vaali mi n niŋ duɣ' shɛli bini Mali n chimdi binyɛhiri n chimli ka nyɛla kpam bee kabi ku chimli lala ka kpam kani. == '''Di Ŋmana''' == == '''Di Balibu''' == == '''Kundivihira''' == 97ad12ndzd5gg6y45rm5l12v8azohi0 142551 142550 2026-07-07T17:55:16Z Abdulai Iddrisu 1838 Added reference 142551 wikitext text/x-wiki == '''Di pilli''' == Gbansabla wuliŋ luɣ'li polo be boondili la garri, gari bee gali, bɛ ni mali shɛli bɛ ni zaŋ zaɣ’ viɛlli zaŋ tabili zaɣ’ vamahili n-niŋ zaɣ’ bali shɛŋa din nyɛ zaɣ’ vamahili din nyɛ zaɣ’ viɛlli zaashee. Di malibu nyɛla din baligiri kahili shee.<ref>{{Cite journal|last=VASCONCELOS|first=A T|last2=TWIDDY|first2=D R|last3=WESTBY|first3=A|last4=REILLY|first4=P J A|date=1990-04-01|title=Detoxification of cassava during gari preparation|url=https://doi.org/10.1111/j.1365-2621.1990.tb01074.x|journal=International Journal of Food Science and Technology|volume=25|issue=2|pages=198–203|doi=10.1111/j.1365-2621.1990.tb01074.x|issn=0950-5423}}</ref> Garri ŋmanila banchi shɛli bɛ ni yihi na ''farinha de mandioca'' din be Brazil tiŋgbɔŋ ni puuni, di bahi bahindi falofa tiŋgbani ŋɔ puuni. Cassava nyɛla fiiva mini wain tiwala ni tulaale zim<ref>{{Cite web|url=https://journals.openedition.org/mondesmigrations/2231|access-date=2026-07-06|website=journals.openedition.org}}</ref> Hausa balli puuni garri gba nyɛla zim ka di nyɛla binyehiri pam puuni ka di yirina, ka man kawana, kawana, shinkaafa, nyuli, kodu n ti pahi chi.<ref>{{Citation|title=Garri|date=2026-07-06|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Garri&oldid=1362806662|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> kotɔmsi, ''garin dawa'' ''di yila kawana puuni na, garin masara and garin alkama di pilli yila kawana puuni na n ti pahi alikama, ni garin magani ka di nyɛla ti zim. Lala zim garibirimi ni ko mahim mini ko tulim, ka di nyɛla di pahi bindiri shɛŋa din be'' [[:en:Nigeria|Nigeria]], [[:en:Benin|Benin]], [[:en:Togo|Togo]], [[:en:Ghana|Ghana]], [[:en:Guinea|Guinea]], [[:en:Cameroon|Cameroon]], n ti pahi [[:en:Liberia|Liberia]].<ref>{{Cite web|title=Book sources - Wikipedia|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1138283432|access-date=2026-07-06|website=en.wikipedia.org|language=en}}</ref> == '''Di niŋbu''' == Bɛ ni Mali shɛli n niŋdi garri zim, banchi yilla ka bi yi vuɣi, n piɛhili, ka paɣ'li, n naan jɛnjali ka di ti niŋ gatigati. Gatigati, saha shɛli bɛ gabri la di mini kpukpali kpam, ka zaŋli n su kpaŋla ni, ka naan yi ŋmaligi Zaŋ bintimsili n tam di zuɣʋ, ka di niŋ dabsi muni ka kom maa zaa yi.<ref>{{Citation|title=Garri|date=2026-07-06|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Garri&oldid=1362806662|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref>. Di yi ti kuuyi, di yan vaali mi n niŋ duɣ' shɛli bini Mali n chimdi binyɛhiri n chimli ka nyɛla kpam bee kabi ku chimli lala ka kpam kani. Din tahiri kambɔŋ ni garri ni tooi zani paai saha gbaliŋ. Di tooi lahi tɔli bee n nɛmli ka di lei zim.<ref>{{Citation|title=Garri|date=2026-07-06|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Garri&oldid=1362806662|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> == '''Di Ŋmana''' == == '''Di Balibu''' == == '''Kundivihira''' == 9ywnar0fodx5x62kkdvtf6rxwrletza 142552 142551 2026-07-07T18:02:21Z Abdulai Iddrisu 1838 Mali niŋ din be galisi 142552 wikitext text/x-wiki == '''Di pilli''' == Gbansabla wuliŋ luɣ'li polo be boondili la garri, gari bee gali, bɛ ni mali shɛli bɛ ni zaŋ zaɣ’ viɛlli zaŋ tabili zaɣ’ vamahili n-niŋ zaɣ’ bali shɛŋa din nyɛ zaɣ’ vamahili din nyɛ zaɣ’ viɛlli zaashee. Di malibu nyɛla din baligiri kahili shee.<ref>{{Cite journal|last=VASCONCELOS|first=A T|last2=TWIDDY|first2=D R|last3=WESTBY|first3=A|last4=REILLY|first4=P J A|date=1990-04-01|title=Detoxification of cassava during gari preparation|url=https://doi.org/10.1111/j.1365-2621.1990.tb01074.x|journal=International Journal of Food Science and Technology|volume=25|issue=2|pages=198–203|doi=10.1111/j.1365-2621.1990.tb01074.x|issn=0950-5423}}</ref> Garri ŋmanila banchi shɛli bɛ ni yihi na ''farinha de mandioca'' din be Brazil tiŋgbɔŋ ni puuni, di bahi bahindi falofa tiŋgbani ŋɔ puuni. Cassava nyɛla fiiva mini wain tiwala ni tulaale zim<ref>{{Cite web|url=https://journals.openedition.org/mondesmigrations/2231|access-date=2026-07-06|website=journals.openedition.org}}</ref> Hausa balli puuni garri gba nyɛla zim ka di nyɛla binyehiri pam puuni ka di yirina, ka man kawana, kawana, shinkaafa, nyuli, kodu n ti pahi chi.<ref>{{Citation|title=Garri|date=2026-07-06|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Garri&oldid=1362806662|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref> kotɔmsi, ''garin dawa'' ''di yila kawana puuni na, garin masara and garin alkama di pilli yila kawana puuni na n ti pahi alikama, ni garin magani ka di nyɛla ti zim. Lala zim garibirimi ni ko mahim mini ko tulim, ka di nyɛla di pahi bindiri shɛŋa din be'' [[:en:Nigeria|Nigeria]], [[:en:Benin|Benin]], [[:en:Togo|Togo]], [[:en:Ghana|Ghana]], [[:en:Guinea|Guinea]], [[:en:Cameroon|Cameroon]], n ti pahi [[:en:Liberia|Liberia]].<ref>{{Cite web|title=Book sources - Wikipedia|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1138283432|access-date=2026-07-06|website=en.wikipedia.org|language=en}}</ref> == '''Di niŋbu''' == Bɛ ni Mali shɛli n niŋdi garri zim, banchi yilla ka bi yi vuɣi, n piɛhili, ka paɣ'li, n naan jɛnjali ka di ti niŋ gatigati. Gatigati, saha shɛli bɛ gabri la di mini kpukpali kpam, ka zaŋli n su kpaŋla ni, ka naan yi ŋmaligi Zaŋ bintimsili n tam di zuɣʋ, ka di niŋ dabsi muni ka kom maa zaa yi.<ref>{{Citation|title=Garri|date=2026-07-06|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Garri&oldid=1362806662|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-06}}</ref>. Di yi ti kuuyi, di yan vaali mi n niŋ duɣ' shɛli bini Mali n chimdi binyɛhiri n chimli ka nyɛla kpam bee kabi ku chimli lala ka kpam kani. Din tahiri kambɔŋ ni garri ni tooi zani paai saha gbaliŋ. Di tooi lahi tɔli bee n nɛmli ka di lei zim.<ref>{{Citation|title=Garri|date=2026-07-06|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Garri&oldid=1362806662|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref>. Garri nyɛla di yi yaɣ' bɔbgu na, kaman din biɛri, sunsuuni, ni di zaɣ' balli, ka bi mal li n duɣ'ri bindiri bɔbli. == '''Di Ŋmana''' == == '''Di Balibu''' == == '''Kundivihira''' == mbl1azuzl1f5ba6n8nts8ysg0ewe6c0 Harira 0 33573 142516 142452 2026-07-07T13:54:47Z Aliya 2018 7499 Added a content 142516 wikitext text/x-wiki '''Harira''' ({{langx|ar|الحريرة|al-ḥarīra}}) nyɛla kali ziɛri ka Morocco nima duɣiri li balibu bali. Harira nyɛla ze gbaŋ shɛli din niŋ bayaana n ti ban na yan zaŋ kari kore ka lahi nyɛ bindiri shɛli din be timsa. Nolori saha ka bi tooi diri li amaa,bin ni tooi kuli lahi duɣili yuuni maa zaa.Di lahi pahila Morocco nim bindira puuni ka leemu nyami kom mini gala pahi. == Di yibu sheena == Jewish bindira taarihi puuni Gil Marks yɛliya ni, harira nyɛla din yina Morocco. Yuli ŋɔ yila Persian mini Arabic bachi din be silk ({{langx|ar|حَرِير|ḥarīr|label=none}}), ni alluding n pahi bindirigu maa balim bee di kpɛŋ.kamani Morocco Musilimi ni ma, bi kuli zaŋ li mi ni lɛbi kali bindira noli gbaabu saha., Morocco Jews gba nyɛla ban malli darigiri noli bi ni mi shɛli Yom Kippur. == Di Duɣibu kamani == [[//en.wikipedia.org/wiki/File:حريرة.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D8%B1%D8%A9.jpg|thumb|A bowl of harira served in Casablanca]] Duɣili ziekuri shɛŋa di ni mali n duɣiri Harira yiri la tingbani shɛli ni yina. * ''Di yi ti kana Tadouira'' – ziekuri shɛŋa beni niŋda ni nyɛ zim mini kom , saha shɛŋa kamantoonsi dim be kunkona ni ka bi mali pahira di dɔɣibu maa naabu ni * Kamantoonsi dim be kunkona ni * Lentils. * Chickpeas. * Waache * Alibalisa * Shinkaafa bee vermicelli kabsa * Niŋdi bela(di ni tooi nyɛ naɣa' nimdi bee noo dini * olive oil.dirigu pali. Bi tooi mali binnyɔma kamani cinnamon, kaakaduro,turmeric bee bin shɛli din niaffron, and fresh herbs such as cilantro and parsley. bfqcny9acbikwvpfk9atua7pgczm5hi 142717 142516 2026-07-08T10:10:27Z Aliya 2018 7499 Added a content 142717 wikitext text/x-wiki '''Harira''' ({{langx|ar|الحريرة|al-ḥarīra}}) nyɛla kali ziɛri ka Morocco nima duɣiri li balibu bali. Harira nyɛla ze gbaŋ shɛli din niŋ bayaana n ti ban na yan zaŋ kari kore ka lahi nyɛ bindiri shɛli din be timsa. Nolori saha ka bi tooi diri li amaa,bin ni tooi kuli lahi duɣili yuuni maa zaa.Di lahi pahila Morocco nim bindira puuni ka leemu nyami kom mini gala pahi. == Di yibu sheena == Jewish bindira taarihi puuni Gil Marks yɛliya ni, harira nyɛla din yina Morocco. Yuli ŋɔ yila Persian mini Arabic bachi din be silk ({{langx|ar|حَرِير|ḥarīr|label=none}}), ni alluding n pahi bindirigu maa balim bee di kpɛŋ.kamani Morocco Musilimi ni ma, bi kuli zaŋ li mi ni lɛbi kali bindira noli gbaabu saha., Morocco Jews gba nyɛla ban malli darigiri noli bi ni mi shɛli Yom Kippur. == Di Duɣibu kamani == [[//en.wikipedia.org/wiki/File:حريرة.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D8%B1%D8%A9.jpg|thumb|A bowl of harira served in Casablanca]] Duɣili ziekuri shɛŋa di ni mali n duɣiri Harira yiri la tingbani shɛli ni yina. * ''Di yi ti kana Tadouira'' – ziekuri shɛŋa beni niŋda ni nyɛ zim mini kom , saha shɛŋa kamantoonsi dim be kunkona ni ka bi mali pahira di dɔɣibu maa naabu ni * Kamantoonsi dim be kunkona ni * Lentils. * Chickpeas. * Waache * Alibalisa * Shinkaafa bee vermicelli kabsa * Niŋdi bela(di ni tooi nyɛ naɣa' nimdi bee noo dini * olive oil.dirigu pali. * Pɛɣu bim din wum bin-nyɔma kamani cinnamon, kaakaduro, turmeric bee binnyɔma shɛli din ni tooi lebigi di nahingbaŋ kamani saffron, ni tilahi pala kamani cilantro ni parsley. Leemun nyami kom gba ni tooi pahi ziɛri ŋɔrigi habu shee . Ziɛri ŋɔ nyɛla din nyaɣisim yan yi di ko din deei yi zani ni neei biɛɣu . Saha shɛŋa di tɛhiri mi ni hali duɣira ka niŋ yalim mini cumin n yuɣisi di zuɣu.Dobino mini binwɔla shɛŋa din kuugi ,figs,shiri,ni paabu din gahim.<sup>&#x5B;''citation needed''&#x5D;</sup> Bi tooi mali binnyɔma kamani cinnamon, kaakaduro,turmeric bee bin shɛli din niaffron, and fresh herbs such as cilantro and parsley. m57ckoyik5044lptrbawo7miol7ehi4 142718 142717 2026-07-08T10:11:37Z Aliya 2018 7499 Made a correction 142718 wikitext text/x-wiki '''Harira''' ({{langx|ar|الحريرة|al-ḥarīra}}) nyɛla kali ziɛri ka Morocco nima duɣiri li balibu bali. Harira nyɛla ze gbaŋ shɛli din niŋ bayaana n ti ban na yan zaŋ kari kore ka lahi nyɛ bindiri shɛli din be timsa. Nolori saha ka bi tooi diri li amaa,bin ni tooi kuli lahi duɣili yuuni maa zaa.Di lahi pahila Morocco nim bindira puuni ka leemu nyami kom mini gala pahi. == Di yibu sheena == Jewish bindira taarihi puuni Gil Marks yɛliya ni, harira nyɛla din yina Morocco. Yuli ŋɔ yila Persian mini Arabic bachi din be silk ({{langx|ar|حَرِير|ḥarīr|label=none}}), ni alluding n pahi bindirigu maa balim bee di kpɛŋ.kamani Morocco Musilimi ni ma, bi kuli zaŋ li mi ni lɛbi kali bindira noli gbaabu saha., Morocco Jews gba nyɛla ban malli darigiri noli bi ni mi shɛli Yom Kippur. == Di Duɣibu kamani == [[//en.wikipedia.org/wiki/File:حريرة.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D8%B1%D8%A9.jpg|thumb|A bowl of harira served in Casablanca]] Duɣili ziekuri shɛŋa di ni mali n duɣiri Harira yiri la tingbani shɛli ni yina. * ''Di yi ti kana Tadouira'' – ziekuri shɛŋa beni niŋda ni nyɛ zim mini kom , saha shɛŋa kamantoonsi dim be kunkona ni ka bi mali pahira di dɔɣibu maa naabu ni * Kamantoonsi dim be kunkona ni * Lentils. * Chickpeas. * Waache * Alibalisa * Shinkaafa bee vermicelli kabsa * Niŋdi bela(di ni tooi nyɛ naɣa' nimdi bee noo dini * olive oil.dirigu pali. * Pɛɣu bim din wum bin-nyɔma kamani cinnamon, kaakaduro, turmeric bee binnyɔma shɛli din ni tooi lebigi di nahingbaŋ kamani saffron, ni tilahi pala kamani cilantro ni parsley. Leemun nyami kom gba ni tooi pahi ziɛri ŋɔrigi habu shee . Ziɛri ŋɔ nyɛla din nyaɣisim yan yi di ko din deei yi zani ni neei biɛɣu . Saha shɛŋa di tɛhiri mi ni hali duɣira ka niŋ yalim mini cumin n yuɣisi di zuɣu.Dobino mini binwɔla shɛŋa din kuugi ,figs,shiri,ni paabu din gahim.<sup>&#x5B;''citation needed''&#x5D;</sup> hnuajl5c0cu3jmy4l6dydl1bkmabds3 142719 142718 2026-07-08T10:15:52Z Aliya 2018 7499 Added a reference 142719 wikitext text/x-wiki '''Harira''' ({{langx|ar|الحريرة|al-ḥarīra}}) nyɛla kali ziɛri ka Morocco nima duɣiri li balibu bali.<ref>{{Cite web|date=2026-06-29|title=HARIRA definition and meaning {{!}} Collins English Dictionary|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/harira|access-date=2026-07-08|website=www.collinsdictionary.com|language=en}}</ref> Harira nyɛla ze gbaŋ shɛli din niŋ bayaana n ti ban na yan zaŋ kari kore ka lahi nyɛ bindiri shɛli din be timsa. Nolori saha ka bi tooi diri li amaa,bin ni tooi kuli lahi duɣili yuuni maa zaa.Di lahi pahila Morocco nim bindira puuni ka leemu nyami kom mini gala pahi. == Di yibu sheena == Jewish bindira taarihi puuni Gil Marks yɛliya ni, harira nyɛla din yina Morocco. Yuli ŋɔ yila Persian mini Arabic bachi din be silk ({{langx|ar|حَرِير|ḥarīr|label=none}}), ni alluding n pahi bindirigu maa balim bee di kpɛŋ.kamani Morocco Musilimi ni ma, bi kuli zaŋ li mi ni lɛbi kali bindira noli gbaabu saha., Morocco Jews gba nyɛla ban malli darigiri noli bi ni mi shɛli Yom Kippur. == Di Duɣibu kamani == [[//en.wikipedia.org/wiki/File:حريرة.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D8%B1%D8%A9.jpg|thumb|A bowl of harira served in Casablanca]] Duɣili ziekuri shɛŋa di ni mali n duɣiri Harira yiri la tingbani shɛli ni yina. * ''Di yi ti kana Tadouira'' – ziekuri shɛŋa beni niŋda ni nyɛ zim mini kom , saha shɛŋa kamantoonsi dim be kunkona ni ka bi mali pahira di dɔɣibu maa naabu ni * Kamantoonsi dim be kunkona ni * Lentils. * Chickpeas. * Waache * Alibalisa * Shinkaafa bee vermicelli kabsa * Niŋdi bela(di ni tooi nyɛ naɣa' nimdi bee noo dini * olive oil.dirigu pali. * Pɛɣu bim din wum bin-nyɔma kamani cinnamon, kaakaduro, turmeric bee binnyɔma shɛli din ni tooi lebigi di nahingbaŋ kamani saffron, ni tilahi pala kamani cilantro ni parsley. Leemun nyami kom gba ni tooi pahi ziɛri ŋɔrigi habu shee . Ziɛri ŋɔ nyɛla din nyaɣisim yan yi di ko din deei yi zani ni neei biɛɣu . Saha shɛŋa di tɛhiri mi ni hali duɣira ka niŋ yalim mini cumin n yuɣisi di zuɣu.Dobino mini binwɔla shɛŋa din kuugi ,figs,shiri,ni paabu din gahim. == kundivihira == crklwsrnuhrd7xv5iiylv7h134983h3 142720 142719 2026-07-08T10:17:18Z Aliya 2018 7499 Added a reference 142720 wikitext text/x-wiki '''Harira''' ({{langx|ar|الحريرة|al-ḥarīra}}) nyɛla kali ziɛri ka Morocco nima duɣiri li balibu bali.<ref>{{Cite web|date=2026-06-29|title=HARIRA definition and meaning {{!}} Collins English Dictionary|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/harira|access-date=2026-07-08|website=www.collinsdictionary.com|language=en}}</ref> Harira nyɛla ze gbaŋ shɛli din niŋ bayaana n ti ban na yan zaŋ kari kore ka lahi nyɛ bindiri shɛli din be timsa.<ref>{{Cite book|last=Albala|first=Ken|url=https://books.google.com.gh/books?id=NTo6c_PJWRgC&pg=PA9&redir_esc=y|title=Food Cultures of the World Encyclopedia: [4 Volumes]|date=2011-05-25|publisher=Bloomsbury Academic|isbn=978-0-313-37626-9|language=en}}</ref> Nolori saha ka bi tooi diri li amaa,bin ni tooi kuli lahi duɣili yuuni maa zaa.Di lahi pahila Morocco nim bindira puuni ka leemu nyami kom mini gala pahi. == Di yibu sheena == Jewish bindira taarihi puuni Gil Marks yɛliya ni, harira nyɛla din yina Morocco. Yuli ŋɔ yila Persian mini Arabic bachi din be silk ({{langx|ar|حَرِير|ḥarīr|label=none}}), ni alluding n pahi bindirigu maa balim bee di kpɛŋ.kamani Morocco Musilimi ni ma, bi kuli zaŋ li mi ni lɛbi kali bindira noli gbaabu saha., Morocco Jews gba nyɛla ban malli darigiri noli bi ni mi shɛli Yom Kippur. == Di Duɣibu kamani == [[//en.wikipedia.org/wiki/File:حريرة.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D8%B1%D8%A9.jpg|thumb|A bowl of harira served in Casablanca]] Duɣili ziekuri shɛŋa di ni mali n duɣiri Harira yiri la tingbani shɛli ni yina. * ''Di yi ti kana Tadouira'' – ziekuri shɛŋa beni niŋda ni nyɛ zim mini kom , saha shɛŋa kamantoonsi dim be kunkona ni ka bi mali pahira di dɔɣibu maa naabu ni * Kamantoonsi dim be kunkona ni * Lentils. * Chickpeas. * Waache * Alibalisa * Shinkaafa bee vermicelli kabsa * Niŋdi bela(di ni tooi nyɛ naɣa' nimdi bee noo dini * olive oil.dirigu pali. * Pɛɣu bim din wum bin-nyɔma kamani cinnamon, kaakaduro, turmeric bee binnyɔma shɛli din ni tooi lebigi di nahingbaŋ kamani saffron, ni tilahi pala kamani cilantro ni parsley. Leemun nyami kom gba ni tooi pahi ziɛri ŋɔrigi habu shee . Ziɛri ŋɔ nyɛla din nyaɣisim yan yi di ko din deei yi zani ni neei biɛɣu . Saha shɛŋa di tɛhiri mi ni hali duɣira ka niŋ yalim mini cumin n yuɣisi di zuɣu.Dobino mini binwɔla shɛŋa din kuugi ,figs,shiri,ni paabu din gahim. == kundivihira == n6zzhxk0uf7v8e8gvobevlt89soezuf 142721 142720 2026-07-08T10:18:35Z Aliya 2018 7499 Added a reference 142721 wikitext text/x-wiki '''Harira''' ({{langx|ar|الحريرة|al-ḥarīra}}) nyɛla kali ziɛri ka Morocco nima duɣiri li balibu bali.<ref>{{Cite web|date=2026-06-29|title=HARIRA definition and meaning {{!}} Collins English Dictionary|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/harira|access-date=2026-07-08|website=www.collinsdictionary.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Charles|first=Bonn,|date=1999|title=Paysages litteraires algeriens des années 90 : TEMOIGNER D'UNE TRAGEDIE ?|url=https://www.torrossa.com/en/resources/an/5122317|language=en}}</ref>Harira nyɛla ze gbaŋ shɛli din niŋ bayaana n ti ban na yan zaŋ kari kore ka lahi nyɛ bindiri shɛli din be timsa.<ref>{{Cite book|last=Albala|first=Ken|url=https://books.google.com.gh/books?id=NTo6c_PJWRgC&pg=PA9&redir_esc=y|title=Food Cultures of the World Encyclopedia: [4 Volumes]|date=2011-05-25|publisher=Bloomsbury Academic|isbn=978-0-313-37626-9|language=en}}</ref> Nolori saha ka bi tooi diri li amaa,bin ni tooi kuli lahi duɣili yuuni maa zaa.Di lahi pahila Morocco nim bindira puuni ka leemu nyami kom mini gala pahi. == Di yibu sheena == Jewish bindira taarihi puuni Gil Marks yɛliya ni, harira nyɛla din yina Morocco. Yuli ŋɔ yila Persian mini Arabic bachi din be silk ({{langx|ar|حَرِير|ḥarīr|label=none}}), ni alluding n pahi bindirigu maa balim bee di kpɛŋ.kamani Morocco Musilimi ni ma, bi kuli zaŋ li mi ni lɛbi kali bindira noli gbaabu saha., Morocco Jews gba nyɛla ban malli darigiri noli bi ni mi shɛli Yom Kippur. == Di Duɣibu kamani == [[//en.wikipedia.org/wiki/File:حريرة.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D8%B1%D8%A9.jpg|thumb|A bowl of harira served in Casablanca]] Duɣili ziekuri shɛŋa di ni mali n duɣiri Harira yiri la tingbani shɛli ni yina. * ''Di yi ti kana Tadouira'' – ziekuri shɛŋa beni niŋda ni nyɛ zim mini kom , saha shɛŋa kamantoonsi dim be kunkona ni ka bi mali pahira di dɔɣibu maa naabu ni * Kamantoonsi dim be kunkona ni * Lentils. * Chickpeas. * Waache * Alibalisa * Shinkaafa bee vermicelli kabsa * Niŋdi bela(di ni tooi nyɛ naɣa' nimdi bee noo dini * olive oil.dirigu pali. * Pɛɣu bim din wum bin-nyɔma kamani cinnamon, kaakaduro, turmeric bee binnyɔma shɛli din ni tooi lebigi di nahingbaŋ kamani saffron, ni tilahi pala kamani cilantro ni parsley. Leemun nyami kom gba ni tooi pahi ziɛri ŋɔrigi habu shee . Ziɛri ŋɔ nyɛla din nyaɣisim yan yi di ko din deei yi zani ni neei biɛɣu . Saha shɛŋa di tɛhiri mi ni hali duɣira ka niŋ yalim mini cumin n yuɣisi di zuɣu.Dobino mini binwɔla shɛŋa din kuugi ,figs,shiri,ni paabu din gahim. == kundivihira == s60wo3e3kwsqq8dqw0kbg8tgyls1fc6 Pastilla 0 33574 142595 142491 2026-07-08T03:09:30Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 142595 wikitext text/x-wiki '''Pastilla''' ({{langx|ar|بسطيلة|basṭīla}}, ka bɛ lahi boonili '''bastilla''' bee '''North African pie''') di nyɛla nimdi bee kom ni bindira maa shɛli m be Maghrebi bindira puuni ka bɛ niŋdi li ni ''warqa'' dough ({{lang|ar|ورقة}}), din ŋmani filo la. Morocco nima bindir' gahindili n bala, ni Algeria ni Tunisia. Shɛli polo di mali balibu balibu ka bɛ mili malsouka. Di yoli yila poloni ka di nyɛla yɔriba nbkana n ti zini France, Israel, ni North America nbyihili na. r9myorg0d3q11p9pwznwm6vvv0bytah 142598 142595 2026-07-08T03:14:13Z K.D.Nburidiba 4111 Added a section 142598 wikitext text/x-wiki '''Pastilla''' ({{langx|ar|بسطيلة|basṭīla}}, ka bɛ lahi boonili '''bastilla''' bee '''North African pie''') di nyɛla nimdi bee kom ni bindira maa shɛli m be Maghrebi bindira puuni ka bɛ niŋdi li ni ''warqa'' dough ({{lang|ar|ورقة}}), din ŋmani filo la. Morocco nima bindir' gahindili n bala, ni Algeria ni Tunisia. Shɛli polo di mali balibu balibu ka bɛ mili malsouka. Di yoli yila poloni ka di nyɛla yɔriba nbkana n ti zini France, Israel, ni North America nbyihili na. == Taarihi == Lala yuli maa yila Spanish bachi ni na ''pastilla'', ka di gbunni nyɛ"zaɣ' kpulibila" "bindir' kpulli". 674jqqhe8xd429t4cvihs8uchlolpzx 142600 142598 2026-07-08T03:22:41Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 142600 wikitext text/x-wiki '''Pastilla''' ({{langx|ar|بسطيلة|basṭīla}}, ka bɛ lahi boonili '''bastilla''' bee '''North African pie''') di nyɛla nimdi bee kom ni bindira maa shɛli m be Maghrebi bindira puuni ka bɛ niŋdi li ni ''warqa'' dough ({{lang|ar|ورقة}}), din ŋmani filo la. Morocco nima bindir' gahindili n bala, ni Algeria ni Tunisia. Shɛli polo di mali balibu balibu ka bɛ mili malsouka. Di yoli yila poloni ka di nyɛla yɔriba nbkana n ti zini France, Israel, ni North America nbyihili na. == Taarihi == Lala yuli maa yila Spanish bachi ni na ''pastilla'', ka di gbunni nyɛ"zaɣ' kpulibila" "bindir' kpulli". Taarihi tira Anny Gaul attests buku maani wuhiya ni din gbubi "bi tinduli din ŋmani binshɛli din tabi sarika shɛli ni din be yira" 13th century saha maa Andalusi duɣibu bukunima ni kamani, ibn Razīn al-Tujībī's {{lang|ar|فضالة الخوان في طيبات الطعام والألوان}} {{transliteration|ar|fuḍālat al-k̲iwān fī ṭayyibāti ṭ-ṭaʿāmi wa-l-ʾalwāni}}. gozh1fkvok3f73dm6ab6iqv7euxbspr 142601 142600 2026-07-08T03:27:32Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 142601 wikitext text/x-wiki '''Pastilla''' ({{langx|ar|بسطيلة|basṭīla}}, ka bɛ lahi boonili '''bastilla''' bee '''North African pie''') di nyɛla nimdi bee kom ni bindira maa shɛli m be Maghrebi bindira puuni ka bɛ niŋdi li ni ''warqa'' dough ({{lang|ar|ورقة}}), din ŋmani filo la. Morocco nima bindir' gahindili n bala, ni Algeria ni Tunisia. Shɛli polo di mali balibu balibu ka bɛ mili malsouka. Di yoli yila poloni ka di nyɛla yɔriba nbkana n ti zini France, Israel, ni North America nbyihili na. == Taarihi == Lala yuli maa yila Spanish bachi ni na ''pastilla'', ka di gbunni nyɛ"zaɣ' kpulibila" "bindir' kpulli". Taarihi tira Anny Gaul attests buku maani wuhiya ni din gbubi "bi tinduli din ŋmani binshɛli din tabi sarika shɛli ni din be yira" 13th century saha maa Andalusi duɣibu bukunima ni kamani, ibn Razīn al-Tujībī's {{lang|ar|فضالة الخوان في طيبات الطعام والألوان}} {{transliteration|ar|fuḍālat al-k̲iwān fī ṭayyibāti ṭ-ṭaʿāmi wa-l-ʾalwāni}}. Ken Albala yɛliya, ni pastilla maa ni di binshɛɣu kam nyɛla din daa zaŋla Moroccoka di nyɛla Musulinima shɛba ban daa zo al-Andalus 16th century maa sahakam di nyɛla Morocco nima ni daa karimba. 3djvqp3g2ml3b06fdcx2bnzporearmj 142604 142601 2026-07-08T03:46:42Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 142604 wikitext text/x-wiki '''Pastilla''' ({{langx|ar|بسطيلة|basṭīla}}, ka bɛ lahi boonili '''bastilla''' bee '''North African pie''') di nyɛla nimdi bee kom ni bindira maa shɛli m be Maghrebi bindira puuni ka bɛ niŋdi li ni ''warqa'' dough ({{lang|ar|ورقة}}), din ŋmani filo la. Morocco nima bindir' gahindili n bala, ni Algeria ni Tunisia. Shɛli polo di mali balibu balibu ka bɛ mili malsouka. Di yoli yila poloni ka di nyɛla yɔriba nbkana n ti zini France, Israel, ni North America nbyihili na. == Taarihi == Lala yuli maa yila Spanish bachi ni na ''pastilla'', ka di gbunni nyɛ"zaɣ' kpulibila" "bindir' kpulli". Taarihi tira Anny Gaul attests buku maani wuhiya ni din gbubi "bi tinduli din ŋmani binshɛli din tabi sarika shɛli ni din be yira" 13th century saha maa Andalusi duɣibu bukunima ni kamani, ibn Razīn al-Tujībī's {{lang|ar|فضالة الخوان في طيبات الطعام والألوان}} {{transliteration|ar|fuḍālat al-k̲iwān fī ṭayyibāti ṭ-ṭaʿāmi wa-l-ʾalwāni}}. Ken Albala yɛliya, ni pastilla maa ni di binshɛɣu kam nyɛla din daa zaŋla Moroccoka di nyɛla Musulinima shɛba ban daa zo al-Andalus 16th century maa sahakam di nyɛla Morocco nima ni daa karimba. == Nohi pastilla == [[//en.wikipedia.org/wiki/File:بسطيلة_د_الدجاج.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D8%A8%D8%B3%D8%B7%D9%8A%D9%84%D8%A9_%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D8%AC.jpg|thumb|A slice of chicken pastilla]] Nohi pastilla nyɛla bɛ ni niŋ shɛli ka di, amaa noo nimdi ka shɛba tooi mali n niŋdi li saha ŋɔ. bɛ zaŋla binnyaɣisa ni binnyɔma n laɣim taba niŋli, bɛ yem duɣili a nimdi maa ka niŋ binnyɔma n niŋ dinni, bɛ ŋmahiri ŋmahiri la nimdi maa ka pahi cinnamon, ni sichiri. l4oq27rbbr0osteyn718gyoh3ggkpto 142605 142604 2026-07-08T03:57:12Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 142605 wikitext text/x-wiki '''Pastilla''' ({{langx|ar|بسطيلة|basṭīla}}, ka bɛ lahi boonili '''bastilla''' bee '''North African pie''') di nyɛla nimdi bee kom ni bindira maa shɛli m be Maghrebi bindira puuni ka bɛ niŋdi li ni ''warqa'' dough ({{lang|ar|ورقة}}), din ŋmani filo la. Morocco nima bindir' gahindili n bala, ni Algeria ni Tunisia. Shɛli polo di mali balibu balibu ka bɛ mili malsouka. Di yoli yila poloni ka di nyɛla yɔriba nbkana n ti zini France, Israel, ni North America nbyihili na. == Taarihi == Lala yuli maa yila Spanish bachi ni na ''pastilla'', ka di gbunni nyɛ"zaɣ' kpulibila" "bindir' kpulli". Taarihi tira Anny Gaul attests buku maani wuhiya ni din gbubi "bi tinduli din ŋmani binshɛli din tabi sarika shɛli ni din be yira" 13th century saha maa Andalusi duɣibu bukunima ni kamani, ibn Razīn al-Tujībī's {{lang|ar|فضالة الخوان في طيبات الطعام والألوان}} {{transliteration|ar|fuḍālat al-k̲iwān fī ṭayyibāti ṭ-ṭaʿāmi wa-l-ʾalwāni}}. Ken Albala yɛliya, ni pastilla maa ni di binshɛɣu kam nyɛla din daa zaŋla Moroccoka di nyɛla Musulinima shɛba ban daa zo al-Andalus 16th century maa sahakam di nyɛla Morocco nima ni daa karimba. == Nohi pastilla == [[//en.wikipedia.org/wiki/File:بسطيلة_د_الدجاج.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D8%A8%D8%B3%D8%B7%D9%8A%D9%84%D8%A9_%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D8%AC.jpg|thumb|A slice of chicken pastilla]] Nohi pastilla nyɛla bɛ ni niŋ shɛli ka di, amaa noo nimdi ka shɛba tooi mali n niŋdi li saha ŋɔ. bɛ zaŋla binnyaɣisa ni binnyɔma n laɣim taba niŋli, bɛ yem duɣili a nimdi maa ka niŋ binnyɔma n niŋ dinni, bɛ ŋmahiri ŋmahiri la nimdi maa ka pahi cinnamon, ni sichiri. Bɛ yi naai bɛ niŋdila bɔra n niŋ noo maa. Ka ŋmahi ŋmahi alibalisa n niŋ, kom, ni binnyɔma ka che li ka di niŋ zaa. Di yi maai naai, bɛ yɛn yihila nimdi maa ni kɔba maa zaa ka labi ŋmahi ŋmahi li. Ka di puuni kom maa nyuri n kpalim bela ni lebi di bim ka di lee ŋmani kpam laasabu.dimdi maa din mini bim maa daŋdi niŋbu dabisili pɔi. ae3px8so16txbjj9qcntu1puuwu2mlk 142607 142605 2026-07-08T03:59:47Z K.D.Nburidiba 4111 Added a section 142607 wikitext text/x-wiki '''Pastilla''' ({{langx|ar|بسطيلة|basṭīla}}, ka bɛ lahi boonili '''bastilla''' bee '''North African pie''') di nyɛla nimdi bee kom ni bindira maa shɛli m be Maghrebi bindira puuni ka bɛ niŋdi li ni ''warqa'' dough ({{lang|ar|ورقة}}), din ŋmani filo la. Morocco nima bindir' gahindili n bala, ni Algeria ni Tunisia. Shɛli polo di mali balibu balibu ka bɛ mili malsouka. Di yoli yila poloni ka di nyɛla yɔriba nbkana n ti zini France, Israel, ni North America nbyihili na. == Taarihi == Lala yuli maa yila Spanish bachi ni na ''pastilla'', ka di gbunni nyɛ"zaɣ' kpulibila" "bindir' kpulli". Taarihi tira Anny Gaul attests buku maani wuhiya ni din gbubi "bi tinduli din ŋmani binshɛli din tabi sarika shɛli ni din be yira" 13th century saha maa Andalusi duɣibu bukunima ni kamani, ibn Razīn al-Tujībī's {{lang|ar|فضالة الخوان في طيبات الطعام والألوان}} {{transliteration|ar|fuḍālat al-k̲iwān fī ṭayyibāti ṭ-ṭaʿāmi wa-l-ʾalwāni}}. Ken Albala yɛliya, ni pastilla maa ni di binshɛɣu kam nyɛla din daa zaŋla Moroccoka di nyɛla Musulinima shɛba ban daa zo al-Andalus 16th century maa sahakam di nyɛla Morocco nima ni daa karimba. == Nohi pastilla == [[//en.wikipedia.org/wiki/File:بسطيلة_د_الدجاج.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D8%A8%D8%B3%D8%B7%D9%8A%D9%84%D8%A9_%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D8%AC.jpg|thumb|A slice of chicken pastilla]] Nohi pastilla nyɛla bɛ ni niŋ shɛli ka di, amaa noo nimdi ka shɛba tooi mali n niŋdi li saha ŋɔ. bɛ zaŋla binnyaɣisa ni binnyɔma n laɣim taba niŋli, bɛ yem duɣili a nimdi maa ka niŋ binnyɔma n niŋ dinni, bɛ ŋmahiri ŋmahiri la nimdi maa ka pahi cinnamon, ni sichiri. Bɛ yi naai bɛ niŋdila bɔra n niŋ noo maa. Ka ŋmahi ŋmahi alibalisa n niŋ, kom, ni binnyɔma ka che li ka di niŋ zaa. Di yi maai naai, bɛ yɛn yihila nimdi maa ni kɔba maa zaa ka labi ŋmahi ŋmahi li. Ka di puuni kom maa nyuri n kpalim bela ni lebi di bim ka di lee ŋmani kpam laasabu.dimdi maa din mini bim maa daŋdi niŋbu dabisili pɔi. == Seafood pastilla == [[//en.wikipedia.org/wiki/File:بسطيلة_د_الحوت.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D8%A8%D8%B3%D8%B7%D9%8A%D9%84%D8%A9_%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%88%D8%AA.jpg|thumb|Seafood pastilla served in a home in Casablanca]] Seafood pastilla ci2xxsn1ox1kupf9ywzit712c4sc7zb 142608 142607 2026-07-08T04:08:46Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 142608 wikitext text/x-wiki '''Pastilla''' ({{langx|ar|بسطيلة|basṭīla}}, ka bɛ lahi boonili '''bastilla''' bee '''North African pie''') di nyɛla nimdi bee kom ni bindira maa shɛli m be Maghrebi bindira puuni ka bɛ niŋdi li ni ''warqa'' dough ({{lang|ar|ورقة}}), din ŋmani filo la. Morocco nima bindir' gahindili n bala, ni Algeria ni Tunisia. Shɛli polo di mali balibu balibu ka bɛ mili malsouka. Di yoli yila poloni ka di nyɛla yɔriba nbkana n ti zini France, Israel, ni North America nbyihili na. == Taarihi == Lala yuli maa yila Spanish bachi ni na ''pastilla'', ka di gbunni nyɛ"zaɣ' kpulibila" "bindir' kpulli". Taarihi tira Anny Gaul attests buku maani wuhiya ni din gbubi "bi tinduli din ŋmani binshɛli din tabi sarika shɛli ni din be yira" 13th century saha maa Andalusi duɣibu bukunima ni kamani, ibn Razīn al-Tujībī's {{lang|ar|فضالة الخوان في طيبات الطعام والألوان}} {{transliteration|ar|fuḍālat al-k̲iwān fī ṭayyibāti ṭ-ṭaʿāmi wa-l-ʾalwāni}}. Ken Albala yɛliya, ni pastilla maa ni di binshɛɣu kam nyɛla din daa zaŋla Moroccoka di nyɛla Musulinima shɛba ban daa zo al-Andalus 16th century maa sahakam di nyɛla Morocco nima ni daa karimba. == Nohi pastilla == [[//en.wikipedia.org/wiki/File:بسطيلة_د_الدجاج.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D8%A8%D8%B3%D8%B7%D9%8A%D9%84%D8%A9_%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D8%AC.jpg|thumb|A slice of chicken pastilla]] Nohi pastilla nyɛla bɛ ni niŋ shɛli ka di, amaa noo nimdi ka shɛba tooi mali n niŋdi li saha ŋɔ. bɛ zaŋla binnyaɣisa ni binnyɔma n laɣim taba niŋli, bɛ yem duɣili a nimdi maa ka niŋ binnyɔma n niŋ dinni, bɛ ŋmahiri ŋmahiri la nimdi maa ka pahi cinnamon, ni sichiri. Bɛ yi naai bɛ niŋdila bɔra n niŋ noo maa. Ka ŋmahi ŋmahi alibalisa n niŋ, kom, ni binnyɔma ka che li ka di niŋ zaa. Di yi maai naai, bɛ yɛn yihila nimdi maa ni kɔba maa zaa ka labi ŋmahi ŋmahi li. Ka di puuni kom maa nyuri n kpalim bela ni lebi di bim ka di lee ŋmani kpam laasabu.dimdi maa din mini bim maa daŋdi niŋbu dabisili pɔi. == Seafood pastilla == Seafood pastilla din dii bɛ nyaɣisa din malila binnyɔman. poultry pastilla ŋuna bɛ ni niŋdi sichiri mini cinnamon ni ziɛrili maa, seafood pastilla ŋuna cheese leemu nyaaŋa bela ka bɛ kuli yɛn niŋ n yɔɣi yɔɣi li. Morocco nima amiliya yiya ka bɛ niŋdili. 3sys2ul9s27xu7h1na6ixvxe6ago10t 142609 142608 2026-07-08T04:17:46Z K.D.Nburidiba 4111 Added a section 142609 wikitext text/x-wiki '''Pastilla''' ({{langx|ar|بسطيلة|basṭīla}}, ka bɛ lahi boonili '''bastilla''' bee '''North African pie''') di nyɛla nimdi bee kom ni bindira maa shɛli m be Maghrebi bindira puuni ka bɛ niŋdi li ni ''warqa'' dough ({{lang|ar|ورقة}}), din ŋmani filo la. Morocco nima bindir' gahindili n bala, ni Algeria ni Tunisia. Shɛli polo di mali balibu balibu ka bɛ mili malsouka. Di yoli yila poloni ka di nyɛla yɔriba nbkana n ti zini France, Israel, ni North America nbyihili na. == Taarihi == Lala yuli maa yila Spanish bachi ni na ''pastilla'', ka di gbunni nyɛ"zaɣ' kpulibila" "bindir' kpulli". Taarihi tira Anny Gaul attests buku maani wuhiya ni din gbubi "bi tinduli din ŋmani binshɛli din tabi sarika shɛli ni din be yira" 13th century saha maa Andalusi duɣibu bukunima ni kamani, ibn Razīn al-Tujībī's {{lang|ar|فضالة الخوان في طيبات الطعام والألوان}} {{transliteration|ar|fuḍālat al-k̲iwān fī ṭayyibāti ṭ-ṭaʿāmi wa-l-ʾalwāni}}. Ken Albala yɛliya, ni pastilla maa ni di binshɛɣu kam nyɛla din daa zaŋla Moroccoka di nyɛla Musulinima shɛba ban daa zo al-Andalus 16th century maa sahakam di nyɛla Morocco nima ni daa karimba. == Nohi pastilla == [[//en.wikipedia.org/wiki/File:بسطيلة_د_الدجاج.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D8%A8%D8%B3%D8%B7%D9%8A%D9%84%D8%A9_%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D8%AC.jpg|thumb|A slice of chicken pastilla]] Nohi pastilla nyɛla bɛ ni niŋ shɛli ka di, amaa noo nimdi ka shɛba tooi mali n niŋdi li saha ŋɔ. bɛ zaŋla binnyaɣisa ni binnyɔma n laɣim taba niŋli, bɛ yem duɣili a nimdi maa ka niŋ binnyɔma n niŋ dinni, bɛ ŋmahiri ŋmahiri la nimdi maa ka pahi cinnamon, ni sichiri. Bɛ yi naai bɛ niŋdila bɔra n niŋ noo maa. Ka ŋmahi ŋmahi alibalisa n niŋ, kom, ni binnyɔma ka che li ka di niŋ zaa. Di yi maai naai, bɛ yɛn yihila nimdi maa ni kɔba maa zaa ka labi ŋmahi ŋmahi li. Ka di puuni kom maa nyuri n kpalim bela ni lebi di bim ka di lee ŋmani kpam laasabu.dimdi maa din mini bim maa daŋdi niŋbu dabisili pɔi. == Seafood pastilla == Seafood pastilla din dii bɛ nyaɣisa din malila binnyɔman. poultry pastilla ŋuna bɛ ni niŋdi sichiri mini cinnamon ni ziɛrili maa, seafood pastilla ŋuna cheese leemu nyaaŋa bela ka bɛ kuli yɛn niŋ n yɔɣi yɔɣi li. Morocco nima amiliya yiya ka bɛ niŋdili. == Pastilla mini milki == [[//en.wikipedia.org/wiki/File:شهية_الجوهرة_المغربية.jpeg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D8%B4%D9%87%D9%8A%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D9%87%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9.jpeg|thumb|''Jawhara'' ({{Lang|ar|جوهرة}}), a Moroccan dessert typical of Fes, with fried ''waraq'' pastry, cream, orange blossom water, and toasted almond slices]] Di nyɛla kali bindir pariga shɛli, pastilla lahi nyɛla bɛ ni ni tooi di shɛli bindirigu bobu nyaaŋa, kamani wula, lala pastilla yuli ''jowhara'' ({{Lang|ar|جوهرة}}, ''jewel'') bee "pastilla mini miliki". Ka bɛ zaŋ cinnamon mini sichiri n pahili viɛlim. 592sxqbtaslkgl9bcyn12ex52gv4lbd 142610 142609 2026-07-08T04:18:41Z K.D.Nburidiba 4111 Correction 142610 wikitext text/x-wiki '''Pastilla''' ({{langx|ar|بسطيلة|basṭīla}}, ka bɛ lahi boonili '''bastilla''' bee '''North African pie''') di nyɛla nimdi bee kom ni bindira maa shɛli m be Maghrebi bindira puuni ka bɛ niŋdi li ni ''warqa'' dough ({{lang|ar|ورقة}}), din ŋmani filo la. Morocco nima bindir' gahindili n bala, ni Algeria ni Tunisia. Shɛli polo di mali balibu balibu ka bɛ mili malsouka. Di yoli yila poloni ka di nyɛla yɔriba nbkana n ti zini France, Israel, ni North America nbyihili na. == Taarihi == Lala yuli maa yila Spanish bachi ni na ''pastilla'', ka di gbunni nyɛ"zaɣ' kpulibila" "bindir' kpulli". Taarihi tira Anny Gaul attests buku maani wuhiya ni din gbubi "bi tinduli din ŋmani binshɛli din tabi sarika shɛli ni din be yira" 13th century saha maa Andalusi duɣibu bukunima ni kamani, ibn Razīn al-Tujībī's {{lang|ar|فضالة الخوان في طيبات الطعام والألوان}} {{transliteration|ar|fuḍālat al-k̲iwān fī ṭayyibāti ṭ-ṭaʿāmi wa-l-ʾalwāni}}. Ken Albala yɛliya, ni pastilla maa ni di binshɛɣu kam nyɛla din daa zaŋla Moroccoka di nyɛla Musulinima shɛba ban daa zo al-Andalus 16th century maa sahakam di nyɛla Morocco nima ni daa karimba. == Nohi pastilla == [[//en.wikipedia.org/wiki/File:بسطيلة_د_الدجاج.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D8%A8%D8%B3%D8%B7%D9%8A%D9%84%D8%A9_%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D8%AC.jpg|thumb|A slice of chicken pastilla]] Nohi pastilla nyɛla bɛ ni niŋ shɛli ka di, amaa noo nimdi ka shɛba tooi mali n niŋdi li saha ŋɔ. bɛ zaŋla binnyaɣisa ni binnyɔma n laɣim taba niŋli, bɛ yem duɣili a nimdi maa ka niŋ binnyɔma n niŋ dinni, bɛ ŋmahiri ŋmahiri la nimdi maa ka pahi cinnamon, ni sichiri. Bɛ yi naai bɛ niŋdila bɔra n niŋ noo maa. Ka ŋmahi ŋmahi alibalisa n niŋ, kom, ni binnyɔma ka che li ka di niŋ zaa. Di yi maai naai, bɛ yɛn yihila nimdi maa ni kɔba maa zaa ka labi ŋmahi ŋmahi li. Ka di puuni kom maa nyuri n kpalim bela ni lebi di bim ka di lee ŋmani kpam laasabu.dimdi maa din mini bim maa daŋdi niŋbu dabisili pɔi. == Seafood pastilla == Seafood pastilla din dii bɛ nyaɣisa din malila binnyɔman. poultry pastilla ŋuna bɛ ni niŋdi sichiri mini cinnamon ni ziɛrili maa, seafood pastilla ŋuna cheese leemu nyaaŋa bela ka bɛ kuli yɛn niŋ n yɔɣi yɔɣi li. Morocco nima amiliya yiya ka bɛ niŋdili. == Pastilla mini milki == Di nyɛla kali bindir pariga shɛli, pastilla lahi nyɛla bɛ ni ni tooi di shɛli bindirigu bobu nyaaŋa, kamani wula, lala pastilla yuli ''jowhara'' ({{Lang|ar|جوهرة}}, ''jewel'') bee "pastilla mini miliki". Ka bɛ zaŋ cinnamon mini sichiri n pahili viɛlim. rlmelchv3bgak1lce4n0uv9yuday9yd Matoke 0 33575 142501 2026-07-07T12:06:28Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 142501 wikitext text/x-wiki '''Matoke''', be lahi booni li '''matooke''', '''amatooke''' Buganda puuni (Central Uganda), '''ekitookye''' in southwestern Uganda, '''ekitooke''' Uganda nuzaa polo, '''kamatore''' Lugisu ( Uganda nudirigu polo), '''ebitooke''' Tanzania wulinpuhili '''igitoki''' Rwanda, Burundi ni ŋun kɔrili '''East African Highland banana''', di nyɛla bindiri shɛli din dabisa ka yi Africa kul' kara ninni na. 7k3zbb41d1kufkqt0a2112928dsehy9 142505 142501 2026-07-07T12:39:58Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 142505 wikitext text/x-wiki '''Matoke''', be lahi booni li '''matooke''', '''amatooke''' Buganda puuni (Central Uganda), '''ekitookye''' in southwestern Uganda, '''ekitooke''' Uganda nuzaa polo, '''kamatore''' Lugisu ( Uganda nudirigu polo), '''ebitooke''' Tanzania wulinpuhili '''igitoki''' Rwanda, Burundi ni ŋun kɔrili '''East African Highland banana''', di nyɛla bindiri shɛli din dabisa ka yi Africa kul' kara ninni na. == Di buɣisibu == Uganda tingbanni, Africa nuzaa polo kodunima maa din be di ko ka che bɛ ni kɔri shɛli kamani zaɣ' sabinli bee zaɣ' tankpaɣu laasabu din chɛ ka di viɛla. di pɔɣiri maa nyɛla zaɣ' vakahili. 8f2x8ieh0hksfhtuq00s8wynthpny2z 142506 142505 2026-07-07T12:42:52Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 142506 wikitext text/x-wiki '''Matoke''', be lahi booni li '''matooke''', '''amatooke''' Buganda puuni (Central Uganda), '''ekitookye''' in southwestern Uganda, '''ekitooke''' Uganda nuzaa polo, '''kamatore''' Lugisu ( Uganda nudirigu polo), '''ebitooke''' Tanzania wulinpuhili '''igitoki''' Rwanda, Burundi ni ŋun kɔrili '''East African Highland banana''', di nyɛla bindiri shɛli din dabisa ka yi Africa kul' kara ninni na. == Di buɣisibu == Uganda tingbanni, Africa nuzaa polo kodunima maa din be di ko ka che bɛ ni kɔri shɛli kamani zaɣ' sabinli bee zaɣ' tankpaɣu laasabu din chɛ ka di viɛla. di pɔɣiri maa nyɛla zaɣ' vakahili. Di vari gba nyɛla zaɣ' vakahili, di waginsim dii bɛ yaɣi lala di yaɣa yaɣa maa ni zaŋ chaŋ koru nima maa ni. 0oly6l0848gg6m8b71nwkbuiez7udt0 142507 142506 2026-07-07T12:46:28Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 142507 wikitext text/x-wiki '''Matoke''', be lahi booni li '''matooke''', '''amatooke''' Buganda puuni (Central Uganda), '''ekitookye''' in southwestern Uganda, '''ekitooke''' Uganda nuzaa polo, '''kamatore''' Lugisu ( Uganda nudirigu polo), '''ebitooke''' Tanzania wulinpuhili '''igitoki''' Rwanda, Burundi ni ŋun kɔrili '''East African Highland banana''', di nyɛla bindiri shɛli din dabisa ka yi Africa kul' kara ninni na. == Di buɣisibu == Uganda tingbanni, Africa nuzaa polo kodunima maa din be di ko ka che bɛ ni kɔri shɛli kamani zaɣ' sabinli bee zaɣ' tankpaɣu laasabu din chɛ ka di viɛla. di pɔɣiri maa nyɛla zaɣ' vakahili. Di vari gba nyɛla zaɣ' vakahili, di waginsim dii bɛ yaɣi lala di yaɣa yaɣa maa ni zaŋ chaŋ koru nima maa ni. Lala binwalli maa nyɛla din gɔŋ ka waɣa gari taba. ka mali nangban choo, din bɛ mooi maa piɛlimi di puuni ka din mooi maa mi be ka miliki . 8ftzntffirmsdggooz9qgl6v2v63w8b 142508 142507 2026-07-07T12:54:10Z K.D.Nburidiba 4111 Added a section 142508 wikitext text/x-wiki '''Matoke''', be lahi booni li '''matooke''', '''amatooke''' Buganda puuni (Central Uganda), '''ekitookye''' in southwestern Uganda, '''ekitooke''' Uganda nuzaa polo, '''kamatore''' Lugisu ( Uganda nudirigu polo), '''ebitooke''' Tanzania wulinpuhili '''igitoki''' Rwanda, Burundi ni ŋun kɔrili '''East African Highland banana''', di nyɛla bindiri shɛli din dabisa ka yi Africa kul' kara ninni na. == Di buɣisibu == Uganda tingbanni, Africa nuzaa polo kodunima maa din be di ko ka che bɛ ni kɔri shɛli kamani zaɣ' sabinli bee zaɣ' tankpaɣu laasabu din chɛ ka di viɛla. di pɔɣiri maa nyɛla zaɣ' vakahili. Di vari gba nyɛla zaɣ' vakahili, di waginsim dii bɛ yaɣi lala di yaɣa yaɣa maa ni zaŋ chaŋ koru nima maa ni. Lala binwalli maa nyɛla din gɔŋ ka waɣa gari taba. ka mali nangban choo, din bɛ mooi maa piɛlimi di puuni ka din mooi maa mi be ka miliki . == Taxonomy == African nuzaa polo tingbani kara maa ni kodu kila kpuɣiriba.be tooi kuli wuhiri di biɛhigu kamani ''Musa acuminata'' <small>Colla</small> (AAA-EA). Di lebiginsim nyɛla ''Musa brieyi'' <small>De Wild</small>. t5nca6ekupncegeyaz9qe4faptvn36u Bresse chicken 0 33576 142509 2026-07-07T13:04:03Z K.D.Nburidiba 4111 Created a new article 142509 wikitext text/x-wiki {{langr|fr|'''poulet de Bresse'''}} bee {{langr|fr|'''volaille de Bresse'''}} nyɛla French nohi bal' shɛŋa chicken din mali {{lang|fr|[[appellation d'origine contrôlée]]}} ni European laɣingu {{lang|fr|[[appellation d'origine protégée (EU)|appellation d'origine protégée]]}} yuli, kamani ''Volaille de Bresse / Poulet de Bresse / Poularde de Bresse / Chapon de Bresse''. Dini tooi nam no piɛla puuni ko bam be Bresse Gauloise bɛ ni wumsiri shɛba tiŋ kura ni maa din be France nuzaa polo maa. g1rb01bu6bnq9jx6313vz1ys04kxw5q 142510 142509 2026-07-07T13:08:00Z K.D.Nburidiba 4111 Correction 142510 wikitext text/x-wiki Bresse chichen bee Tɛmplet:langr nyɛla French nohi bal' shɛŋa chicken din mali ni European laɣingu appellarion d'origine protegee yuli, kamani ''Volaille de Bresse / Poulet de Bresse / Poularde de Bresse / Chapon de Bresse''. Dini tooi nam no piɛla puuni ko bam be Bresse Gauloise bɛ ni wumsiri shɛba tiŋ kura ni maa din be France nuzaa polo maa. jl99g6mxtuynu7xzw7jp06ar3fnnk50 142511 142510 2026-07-07T13:21:43Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 142511 wikitext text/x-wiki Bresse chichen bee Tɛmplet:langr nyɛla French nohi bal' shɛŋa chicken din mali ni European laɣingu appellarion d'origine protegee yuli, kamani ''Volaille de Bresse / Poulet de Bresse / Poularde de Bresse / Chapon de Bresse''. Dini tooi nam no piɛla puuni ko bam be Bresse Gauloise bɛ ni wumsiri shɛba tiŋ kura ni maa din be France nuzaa polo maa. == Taarihi == No shɛba ban be Bresse yaɣili maa di nyaɣisim pam.looya, siyaasa, Jean Anthelme Brillat-Savarin (1755–1826), bɛ ni daa dɔɣi so Belley din be Ain la, tumi ni o di buɣisiri Bresse nohi maa la "Nohi nayili". a3852y1qkqorwjqchhtrlp04uuus5ml 142513 142511 2026-07-07T13:32:36Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 142513 wikitext text/x-wiki Bresse chichen bee Tɛmplet:langr nyɛla French nohi bal' shɛŋa chicken din mali ni European laɣingu appellarion d'origine protegee yuli, kamani ''Volaille de Bresse / Poulet de Bresse / Poularde de Bresse / Chapon de Bresse''. Dini tooi nam no piɛla puuni ko bam be Bresse Gauloise bɛ ni wumsiri shɛba tiŋ kura ni maa din be France nuzaa polo maa. == Taarihi == No shɛba ban be Bresse yaɣili maa di nyaɣisim pam.looya, siyaasa, Jean Anthelme Brillat-Savarin (1755–1826), bɛ ni daa dɔɣi so Belley din be Ain la, tumi ni o di buɣisiri Bresse nohi maa la "Nohi nayili". Lala yuli ŋo maa Volaille de Bresse, ni nohi bal' shɛli diin nyɛ dinde de Bresse, tolotolo ŋun be yaɣili maa deei la di gbanawdabsili 22 December goli ni yuuni 1936 tkj2ewnohilugscwehystk9tzm6wwue 142584 142513 2026-07-08T02:33:11Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 142584 wikitext text/x-wiki Bresse chichen bee Tɛmplet:langr nyɛla French nohi bal' shɛŋa chicken din mali ni European laɣingu appellarion d'origine protegee yuli, kamani ''Volaille de Bresse / Poulet de Bresse / Poularde de Bresse / Chapon de Bresse''. Dini tooi nam no piɛla puuni ko bam be Bresse Gauloise bɛ ni wumsiri shɛba tiŋ kura ni maa din be France nuzaa polo maa. == Taarihi == No shɛba ban be Bresse yaɣili maa di nyaɣisim pam.looya, siyaasa, Jean Anthelme Brillat-Savarin (1755–1826), bɛ ni daa dɔɣi so Belley din be Ain la, tumi ni o di buɣisiri Bresse nohi maa la "Nohi nayili". Lala yuli ŋo maa Volaille de Bresse, ni nohi bal' shɛli diin nyɛ dinde de Bresse, tolotolo ŋun be yaɣili maa deei la di gbanawdabsili 22 December goli ni yuuni 1936 == Di malibu == Poulet de Bresse ni tooi mali ni piɛla niŋ ni konko (Bresse de Bény variety) ban be yaɣishɛli lala pɔhim maa ni be maa France tingbanni. tk2l98wp3zzjbv5zqliqkzu34jjymwo 142585 142584 2026-07-08T02:39:58Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 142585 wikitext text/x-wiki Bresse chichen bee Tɛmplet:langr nyɛla French nohi bal' shɛŋa chicken din mali ni European laɣingu appellarion d'origine protegee yuli, kamani ''Volaille de Bresse / Poulet de Bresse / Poularde de Bresse / Chapon de Bresse''. Dini tooi nam no piɛla puuni ko bam be Bresse Gauloise bɛ ni wumsiri shɛba tiŋ kura ni maa din be France nuzaa polo maa. == Taarihi == No shɛba ban be Bresse yaɣili maa di nyaɣisim pam.looya, siyaasa, Jean Anthelme Brillat-Savarin (1755–1826), bɛ ni daa dɔɣi so Belley din be Ain la, tumi ni o di buɣisiri Bresse nohi maa la "Nohi nayili". Lala yuli ŋo maa Volaille de Bresse, ni nohi bal' shɛli diin nyɛ dinde de Bresse, tolotolo ŋun be yaɣili maa deei la di gbanawdabsili 22 December goli ni yuuni 1936 == Di malibu == Poulet de Bresse ni tooi mali ni piɛla niŋ ni konko (Bresse de Bény variety) ban be yaɣishɛli lala pɔhim maa ni be maa France tingbanni. Kamani 1.2 million noonsi n waɣira lala bresse maa ni yuuni kam ka 0.1% nohi mi waɣira France; ka kamani kɔbiga puuni vaabu pia yiri sambanni. hm02s9qoqfdwds2tkr6344qy0ao9l5h 142586 142585 2026-07-08T02:47:20Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 142586 wikitext text/x-wiki Bresse chichen bee Tɛmplet:langr nyɛla French nohi bal' shɛŋa chicken din mali ni European laɣingu appellarion d'origine protegee yuli, kamani ''Volaille de Bresse / Poulet de Bresse / Poularde de Bresse / Chapon de Bresse''. Dini tooi nam no piɛla puuni ko bam be Bresse Gauloise bɛ ni wumsiri shɛba tiŋ kura ni maa din be France nuzaa polo maa. == Taarihi == No shɛba ban be Bresse yaɣili maa di nyaɣisim pam.looya, siyaasa, Jean Anthelme Brillat-Savarin (1755–1826), bɛ ni daa dɔɣi so Belley din be Ain la, tumi ni o di buɣisiri Bresse nohi maa la "Nohi nayili". Lala yuli ŋo maa Volaille de Bresse, ni nohi bal' shɛli diin nyɛ dinde de Bresse, tolotolo ŋun be yaɣili maa deei la di gbanawdabsili 22 December goli ni yuuni 1936 == Di malibu == Poulet de Bresse ni tooi mali ni piɛla niŋ ni konko (Bresse de Bény variety) ban be yaɣishɛli lala pɔhim maa ni be maa France tingbanni. Kamani 1.2 million noonsi n waɣira lala bresse maa ni yuuni kam ka 0.1% nohi mi waɣira France; ka kamani kɔbiga puuni vaabu pia yiri sambanni. Noonsi maa kuli yɛn bela bɛ yubu hali ni chira anahi. kamani biɛɣu pihita ni anu yi pahi bɛ yirina mi bindir' kuma bindir' shɛli din chɛ ka bɛ zoori yom.bɛ yi ti naai épinette puuni, bɛ biɛhigu shee maa bɛ niŋdila zimsim, ka yirina kawana mini milimi gyi0a55pl0qqzs1hvoda6xxk821qfr0 142587 142586 2026-07-08T02:49:05Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 142587 wikitext text/x-wiki Bresse chichen bee Tɛmplet:langr nyɛla French nohi bal' shɛŋa chicken din mali ni European laɣingu appellarion d'origine protegee yuli, kamani ''Volaille de Bresse / Poulet de Bresse / Poularde de Bresse / Chapon de Bresse''. Dini tooi nam no piɛla puuni ko bam be Bresse Gauloise bɛ ni wumsiri shɛba tiŋ kura ni maa din be France nuzaa polo maa. == Taarihi == No shɛba ban be Bresse yaɣili maa di nyaɣisim pam.looya, siyaasa, Jean Anthelme Brillat-Savarin (1755–1826), bɛ ni daa dɔɣi so Belley din be Ain la, tumi ni o di buɣisiri Bresse nohi maa la "Nohi nayili".<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref> Lala yuli ŋo maa Volaille de Bresse, ni nohi bal' shɛli diin nyɛ dinde de Bresse, tolotolo ŋun be yaɣili maa deei la di gbanawdabsili 22 December goli ni yuuni 1936 == Di malibu == Poulet de Bresse ni tooi mali ni piɛla niŋ ni konko (Bresse de Bény variety) ban be yaɣishɛli lala pɔhim maa ni be maa France tingbanni. Kamani 1.2 million noonsi n waɣira lala bresse maa ni yuuni kam ka 0.1% nohi mi waɣira France; ka kamani kɔbiga puuni vaabu pia yiri sambanni. Noonsi maa kuli yɛn bela bɛ yubu hali ni chira anahi. kamani biɛɣu pihita ni anu yi pahi bɛ yirina mi bindir' kuma bindir' shɛli din chɛ ka bɛ zoori yom.bɛ yi ti naai épinette puuni, bɛ biɛhigu shee maa bɛ niŋdila zimsim, ka yirina kawana mini milimi == kundivihira == eqfq1cp50fei41e4m84byc3jpf9llk3 142588 142587 2026-07-08T02:51:08Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 142588 wikitext text/x-wiki Bresse chichen bee Tɛmplet:langr nyɛla French nohi bal' shɛŋa chicken din mali ni European laɣingu appellarion d'origine protegee yuli, kamani ''Volaille de Bresse / Poulet de Bresse / Poularde de Bresse / Chapon de Bresse''. Dini tooi nam no piɛla puuni ko bam be Bresse Gauloise bɛ ni wumsiri shɛba tiŋ kura ni maa din be France nuzaa polo maa. == Taarihi == No shɛba ban be Bresse yaɣili maa di nyaɣisim pam.looya, siyaasa, Jean Anthelme Brillat-Savarin (1755–1826), bɛ ni daa dɔɣi so Belley din be Ain la, tumi ni o di buɣisiri Bresse nohi maa la "Nohi nayili".<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref> Lala yuli ŋo maa Volaille de Bresse, ni nohi bal' shɛli diin nyɛ dinde de Bresse, tolotolo ŋun be yaɣili maa deei la di gbanawdabsili 22 December goli ni yuuni 1936<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref> == Di malibu == Poulet de Bresse ni tooi mali ni piɛla niŋ ni konko (Bresse de Bény variety) ban be yaɣishɛli lala pɔhim maa ni be maa France tingbanni. Kamani 1.2 million noonsi n waɣira lala bresse maa ni yuuni kam ka 0.1% nohi mi waɣira France; ka kamani kɔbiga puuni vaabu pia yiri sambanni. Noonsi maa kuli yɛn bela bɛ yubu hali ni chira anahi. kamani biɛɣu pihita ni anu yi pahi bɛ yirina mi bindir' kuma bindir' shɛli din chɛ ka bɛ zoori yom.bɛ yi ti naai épinette puuni, bɛ biɛhigu shee maa bɛ niŋdila zimsim, ka yirina kawana mini milimi == kundivihira == 7tksdp66rsg1x9eqksitbzxrwfgwugj 142589 142588 2026-07-08T02:52:20Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 142589 wikitext text/x-wiki Bresse chichen bee Tɛmplet:langr nyɛla French nohi bal' shɛŋa chicken din mali ni European laɣingu appellarion d'origine protegee yuli, kamani ''Volaille de Bresse / Poulet de Bresse / Poularde de Bresse / Chapon de Bresse''. Dini tooi nam no piɛla puuni ko bam be Bresse Gauloise bɛ ni wumsiri shɛba tiŋ kura ni maa din be France nuzaa polo maa. == Taarihi == No shɛba ban be Bresse yaɣili maa di nyaɣisim pam.looya, siyaasa, Jean Anthelme Brillat-Savarin (1755–1826), bɛ ni daa dɔɣi so Belley din be Ain la, tumi ni o di buɣisiri Bresse nohi maa la "Nohi nayili".<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref> Lala yuli ŋo maa Volaille de Bresse, ni nohi bal' shɛli diin nyɛ dinde de Bresse, tolotolo ŋun be yaɣili maa deei la di gbanawdabsili 22 December goli ni yuuni 1936<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite book|last=Roberts|first=Victoria|url=https://books.google.it/books?id=nAfyUHY42u0C&hl=en|title=British Poultry Standards|date=2009-03-16|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-0938-6|language=en}}</ref> == Di malibu == Poulet de Bresse ni tooi mali ni piɛla niŋ ni konko (Bresse de Bény variety) ban be yaɣishɛli lala pɔhim maa ni be maa France tingbanni. Kamani 1.2 million noonsi n waɣira lala bresse maa ni yuuni kam ka 0.1% nohi mi waɣira France; ka kamani kɔbiga puuni vaabu pia yiri sambanni. Noonsi maa kuli yɛn bela bɛ yubu hali ni chira anahi. kamani biɛɣu pihita ni anu yi pahi bɛ yirina mi bindir' kuma bindir' shɛli din chɛ ka bɛ zoori yom.bɛ yi ti naai épinette puuni, bɛ biɛhigu shee maa bɛ niŋdila zimsim, ka yirina kawana mini milimi == kundivihira == blllu6a5h03jpsrlfl069wsx18wa64g 142590 142589 2026-07-08T02:53:27Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 142590 wikitext text/x-wiki Bresse chichen bee Tɛmplet:langr nyɛla French nohi bal' shɛŋa chicken din mali ni European laɣingu appellarion d'origine protegee yuli, kamani ''Volaille de Bresse / Poulet de Bresse / Poularde de Bresse / Chapon de Bresse''. Dini tooi nam no piɛla puuni ko bam be Bresse Gauloise bɛ ni wumsiri shɛba tiŋ kura ni maa din be France nuzaa polo maa. == Taarihi == No shɛba ban be Bresse yaɣili maa di nyaɣisim pam.looya, siyaasa, Jean Anthelme Brillat-Savarin (1755–1826), bɛ ni daa dɔɣi so Belley din be Ain la, tumi ni o di buɣisiri Bresse nohi maa la "Nohi nayili".<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref> Lala yuli ŋo maa Volaille de Bresse, ni nohi bal' shɛli diin nyɛ dinde de Bresse, tolotolo ŋun be yaɣili maa deei la di gbanawdabsili 22 December goli ni yuuni 1936<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite book|last=Roberts|first=Victoria|url=https://books.google.it/books?id=nAfyUHY42u0C&hl=en|title=British Poultry Standards|date=2009-03-16|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-0938-6|language=en}}</ref> == Di malibu == Poulet de Bresse ni tooi mali ni piɛla niŋ ni konko (Bresse de Bény variety) ban be yaɣishɛli lala pɔhim maa ni be maa France tingbanni. Kamani 1.2 million noonsi n waɣira lala bresse maa ni yuuni kam ka 0.1% nohi mi waɣira France; ka kamani kɔbiga puuni vaabu pia yiri sambanni.<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref> Noonsi maa kuli yɛn bela bɛ yubu hali ni chira anahi. kamani biɛɣu pihita ni anu yi pahi bɛ yirina mi bindir' kuma bindir' shɛli din chɛ ka bɛ zoori yom.bɛ yi ti naai épinette puuni, bɛ biɛhigu shee maa bɛ niŋdila zimsim, ka yirina kawana mini milimi == kundivihira == jua4b92oh6qhidppoi39cc2hqmlq8jw 142591 142590 2026-07-08T02:54:16Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 142591 wikitext text/x-wiki Bresse chichen bee Tɛmplet:langr nyɛla French nohi bal' shɛŋa chicken din mali ni European laɣingu appellarion d'origine protegee yuli, kamani ''Volaille de Bresse / Poulet de Bresse / Poularde de Bresse / Chapon de Bresse''. Dini tooi nam no piɛla puuni ko bam be Bresse Gauloise bɛ ni wumsiri shɛba tiŋ kura ni maa din be France nuzaa polo maa. == Taarihi == No shɛba ban be Bresse yaɣili maa di nyaɣisim pam.looya, siyaasa, Jean Anthelme Brillat-Savarin (1755–1826), bɛ ni daa dɔɣi so Belley din be Ain la, tumi ni o di buɣisiri Bresse nohi maa la "Nohi nayili".<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref> Lala yuli ŋo maa Volaille de Bresse, ni nohi bal' shɛli diin nyɛ dinde de Bresse, tolotolo ŋun be yaɣili maa deei la di gbanawdabsili 22 December goli ni yuuni 1936<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite book|last=Roberts|first=Victoria|url=https://books.google.it/books?id=nAfyUHY42u0C&hl=en|title=British Poultry Standards|date=2009-03-16|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-0938-6|language=en}}</ref> == Di malibu == Poulet de Bresse ni tooi mali ni piɛla niŋ ni konko (Bresse de Bény variety) ban be yaɣishɛli lala pɔhim maa ni be maa France tingbanni. Kamani 1.2 million noonsi n waɣira lala bresse maa ni yuuni kam ka 0.1% nohi mi waɣira France; ka kamani kɔbiga puuni vaabu pia yiri sambanni.<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref> Noonsi maa kuli yɛn bela bɛ yubu hali ni chira anahi. kamani biɛɣu pihita ni anu yi pahi bɛ yirina mi bindir' kuma bindir' shɛli din chɛ ka bɛ zoori yom.bɛ yi ti naai épinette puuni, bɛ biɛhigu shee maa bɛ niŋdila zimsim, ka yirina kawana mini milimi<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref> == kundivihira == 6fijjm3bwawepghcz0krp8w5jyrhgcq 142592 142591 2026-07-08T02:55:05Z K.D.Nburidiba 4111 Added a link 142592 wikitext text/x-wiki Bresse chichen bee Tɛmplet:langr nyɛla [[French Lick|French]] nohi bal' shɛŋa chicken din mali ni European laɣingu appellarion d'origine protegee yuli, kamani ''Volaille de Bresse / Poulet de Bresse / Poularde de Bresse / Chapon de Bresse''. Dini tooi nam no piɛla puuni ko bam be Bresse Gauloise bɛ ni wumsiri shɛba tiŋ kura ni maa din be France nuzaa polo maa. == Taarihi == No shɛba ban be Bresse yaɣili maa di nyaɣisim pam.looya, siyaasa, Jean Anthelme Brillat-Savarin (1755–1826), bɛ ni daa dɔɣi so Belley din be Ain la, tumi ni o di buɣisiri Bresse nohi maa la "Nohi nayili".<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref> Lala yuli ŋo maa Volaille de Bresse, ni nohi bal' shɛli diin nyɛ dinde de Bresse, tolotolo ŋun be yaɣili maa deei la di gbanawdabsili 22 December goli ni yuuni 1936<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite book|last=Roberts|first=Victoria|url=https://books.google.it/books?id=nAfyUHY42u0C&hl=en|title=British Poultry Standards|date=2009-03-16|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-0938-6|language=en}}</ref> == Di malibu == Poulet de Bresse ni tooi mali ni piɛla niŋ ni konko (Bresse de Bény variety) ban be yaɣishɛli lala pɔhim maa ni be maa France tingbanni. Kamani 1.2 million noonsi n waɣira lala bresse maa ni yuuni kam ka 0.1% nohi mi waɣira France; ka kamani kɔbiga puuni vaabu pia yiri sambanni.<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref> Noonsi maa kuli yɛn bela bɛ yubu hali ni chira anahi. kamani biɛɣu pihita ni anu yi pahi bɛ yirina mi bindir' kuma bindir' shɛli din chɛ ka bɛ zoori yom.bɛ yi ti naai épinette puuni, bɛ biɛhigu shee maa bɛ niŋdila zimsim, ka yirina kawana mini milimi<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref> == kundivihira == gd9ncy4gqr8f5u6vhir97ffu2mkhmuh 142593 142592 2026-07-08T03:01:17Z K.D.Nburidiba 4111 142593 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Che ka sabbu maa di shim'''Bresse chichen bee Tɛmplet:langr nyɛla [[French Lick|French]] nohi bal' shɛŋa chicken din mali ni European laɣingu appellarion d'origine protegee yuli, kamani ''Volaille de Bresse / Poulet de Bresse / Poularde de Bresse / Chapon de Bresse''. Dini tooi nam no piɛla puuni ko bam be Bresse Gauloise bɛ ni wumsiri shɛba tiŋ kura ni maa din be France nuzaa polo maa. == Taarihi == No shɛba ban be Bresse yaɣili maa di nyaɣisim pam.looya, siyaasa, Jean Anthelme Brillat-Savarin (1755–1826), bɛ ni daa dɔɣi so Belley din be Ain la, tumi ni o di buɣisiri Bresse nohi maa la "Nohi nayili".<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref> Lala yuli ŋo maa Volaille de Bresse, ni nohi bal' shɛli diin nyɛ dinde de Bresse, tolotolo ŋun be yaɣili maa deei la di gbanawdabsili 22 December goli ni yuuni 1936<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite book|last=Roberts|first=Victoria|url=https://books.google.it/books?id=nAfyUHY42u0C&hl=en|title=British Poultry Standards|date=2009-03-16|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-0938-6|language=en}}</ref> == Di malibu == Poulet de Bresse ni tooi mali ni piɛla niŋ ni konko (Bresse de Bény variety) ban be yaɣishɛli lala pɔhim maa ni be maa France tingbanni. Kamani 1.2 million noonsi n waɣira lala bresse maa ni yuuni kam ka 0.1% nohi mi waɣira France; ka kamani kɔbiga puuni vaabu pia yiri sambanni.<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref> Noonsi maa kuli yɛn bela bɛ yubu hali ni chira anahi. kamani biɛɣu pihita ni anu yi pahi bɛ yirina mi bindir' kuma bindir' shɛli din chɛ ka bɛ zoori yom.bɛ yi ti naai épinette puuni, bɛ biɛhigu shee maa bɛ niŋdila zimsim, ka yirina kawana mini milimi<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref> == kundivihira == is0nvkkczu28jh8o844p2o9xyhifxio 142594 142593 2026-07-08T03:04:36Z K.D.Nburidiba 4111 Added a photo 142594 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Che ka sabbu maa di shim'''Bresse chichen bee Tɛmplet:langr nyɛla [[French Lick|French]] nohi bal' shɛŋa chicken din mali ni European laɣingu appellarion d'origine protegee yuli, kamani ''Volaille de Bresse / Poulet de Bresse / Poularde de Bresse / Chapon de Bresse''. Dini tooi nam no piɛla puuni ko bam be Bresse Gauloise bɛ ni wumsiri shɛba tiŋ kura ni maa din be France nuzaa polo maa. == Taarihi == No shɛba ban be Bresse yaɣili maa di nyaɣisim pam.looya, siyaasa, Jean Anthelme Brillat-Savarin (1755–1826), bɛ ni daa dɔɣi so Belley din be Ain la, tumi ni o di buɣisiri Bresse nohi maa la "Nohi nayili".<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref> Lala yuli ŋo maa Volaille de Bresse, ni nohi bal' shɛli diin nyɛ dinde de Bresse, tolotolo ŋun be yaɣili maa deei la di gbanawdabsili 22 December goli ni yuuni 1936<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite book|last=Roberts|first=Victoria|url=https://books.google.it/books?id=nAfyUHY42u0C&hl=en|title=British Poultry Standards|date=2009-03-16|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-0938-6|language=en}}</ref> == Di malibu == [[Lahabali kɔligu:Gallus gallus domesticus - Vogelpark Steinen 03.jpg|thumb]] Poulet de Bresse ni tooi mali no piɛla konko n waɣira (Bresse de Bény variety) ban be yaɣishɛli lala pɔhim maa ni be maa France tingbanni. Kamani 1.2 million noonsi n waɣira lala bresse maa ni yuuni kam ka 0.1% nohi mi waɣira France; ka kamani kɔbiga puuni vaabu pia yiri sambanni.<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref> Noonsi maa kuli yɛn bela bɛ yubu hali ni chira anahi. kamani biɛɣu pihita ni anu yi pahi bɛ yirina mi bindir' kuma bindir' shɛli din chɛ ka bɛ zoori yom.bɛ yi ti naai épinette puuni, bɛ biɛhigu shee maa bɛ niŋdila zimsim, ka yirina kawana mini milimi<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref> == kundivihira == jn9lz2yp0dn1zmpmi8yc3j91gm3k1de Chermoula 0 33577 142512 2026-07-07T13:26:29Z Zaabash 7500 Created an arti 142512 wikitext text/x-wiki '''Chermoula''' (Berber: '''''tacermult''''' bee '''''tacermilt''''', {{langx|ar|شرمولة}}) bee '''charmoula''' di nyɛla marinade mini relish ka Algerian Nima mali li kuri be bukaata if9xeucd3s1jk3hbevc91r4vayscv2a Couscous 0 33578 142514 2026-07-07T13:37:06Z Zaabash 7500 Added a content 142514 wikitext text/x-wiki '''Couscou'''(Tamazight: {{lang|ber-Tfng|ⵙⴽⵙⵓ}} {{lang|ber-Latn|seksu}} or {{lang|ber-Tfng|ⴽⵙⴽⵙⵓ}} {{lang|ber-Latn|keskesu}}),nyɛla kali zaŋ ti Africa wuluŋ puhili polo bindirigu. 3p9dha2zhbudwbt69hba3cw9sm3xl3z 142515 142514 2026-07-07T13:38:36Z Zaabash 7500 Correction 142515 wikitext text/x-wiki '''Couscou ( Tanzania)'''nyɛla kali zaŋ ti Africa wuluŋ puhili polo bindirigu. qozrh6dhbtmma4u2rbz84bxtbheethx Kilishi 0 33579 142520 2026-07-07T14:25:51Z Maltima Rabia 5146 Create an article 142520 wikitext text/x-wiki kilishi esc3btm0r2q4kaon1pbqt5ws7nc6lzp 142521 142520 2026-07-07T14:26:23Z Maltima Rabia 5146 Added content 142521 wikitext text/x-wiki Kilishi nyɛla jerky zaɣa palli din yina Gbɛngbɛtiŋsi kamani Southern Niger mini Northern Nigeria. Di nyɛla nim kuma, ka di nyɛla nahu nimdi, bu nimdi bee pɛiɣu nimdi ka bi mali n niŋdili. Di kuli gbanila soya kuma amaa ka di nyɛla nim shɛlima ka bi mali n niŋdili n ti pahi yalim, nanzua mini binyoma, ka ŋɔ li, ka lahi dɛli li. Di nyɛla bini dɛlindi shɛli wuntaŋa din yɛn chɛ ka di tooi zani n yuugi. Di nyɛla Nigeria bindirigu, ka bi tooi diri dimini pap (akamu) mini banchi shɛlima (garri). lswwzy16w52bwmprairxmkndik9cxn1 142522 142521 2026-07-07T14:27:54Z Maltima Rabia 5146 Added content 142522 wikitext text/x-wiki Kilishi nyɛla jerky zaɣa palli din yina Gbɛngbɛtiŋsi kamani Southern Niger mini Northern Nigeria. Di nyɛla nim kuma, ka di nyɛla nahu nimdi, bu nimdi bee pɛiɣu nimdi ka bi mali n niŋdili. Di kuli gbanila soya kuma amaa ka di nyɛla nim shɛlima ka bi mali n niŋdili n ti pahi yalim, nanzua mini binyoma, ka ŋɔ li, ka lahi dɛli li. Di nyɛla bini dɛlindi shɛli wuntaŋa din yɛn chɛ ka di tooi zani n yuugi. Di nyɛla Nigeria bindirigu, ka bi tooi diri dimini pap (akamu) mini banchi shɛlima (garri). Di ni yi shɛli na Kilishi nyɛla din daa tooi yini jihad saha maa, saha shɛli bini daa zaŋ di binkɔbiri n chani tiŋ shɛŋa ka di nyɛla bi guriba mi maa. Nim kuma niŋbu daa nyɛla din niŋ soochi n tiba ka bi tooi zani n yuugi ka bi saɣim. Kilishi nyɛla sokam ni dihi tabili ni di nyɛla din yi Gbɛngbɛtiŋsi din bɛ Niger,  n nyɛ di yibu na shɛi, ka nyɛ din wuligi n gili Gbɛngbɛtiŋsi pam ni kamani ( southern Niger mini northern Nigeria). Di nyɛla din dibu yaligi n paagi Cameroon, Chad ni tiŋsi pam ni. A ni too di li kamani appetizer, bee bindiri maŋli bee ka a zaŋ pahi binidirigu shɛli zuɣu n di ka di nyɛla di nahingbani maa mini di nyɛɣasim balibu maa zuɣu. 47e2brhrq74bnxhmiuizry0swa5q70o 142523 142522 2026-07-07T14:29:23Z Maltima Rabia 5146 Added content 142523 wikitext text/x-wiki Kilishi nyɛla jerky zaɣa palli din yina Gbɛngbɛtiŋsi kamani Southern Niger mini Northern Nigeria. Di nyɛla nim kuma, ka di nyɛla nahu nimdi, bu nimdi bee pɛiɣu nimdi ka bi mali n niŋdili. Di kuli gbanila soya kuma amaa ka di nyɛla nim shɛlima ka bi mali n niŋdili n ti pahi yalim, nanzua mini binyoma, ka ŋɔ li, ka lahi dɛli li. Di nyɛla bini dɛlindi shɛli wuntaŋa din yɛn chɛ ka di tooi zani n yuugi. Di nyɛla Nigeria bindirigu, ka bi tooi diri dimini pap (akamu) mini banchi shɛlima (garri). Di ni yi shɛli na Kilishi nyɛla din daa tooi yini jihad saha maa, saha shɛli bini daa zaŋ di binkɔbiri n chani tiŋ shɛŋa ka di nyɛla bi guriba mi maa. Nim kuma niŋbu daa nyɛla din niŋ soochi n tiba ka bi tooi zani n yuugi ka bi saɣim. Kilishi nyɛla sokam ni dihi tabili ni di nyɛla din yi Gbɛngbɛtiŋsi din bɛ Niger,  n nyɛ di yibu na shɛi, ka nyɛ din wuligi n gili Gbɛngbɛtiŋsi pam ni kamani ( southern Niger mini northern Nigeria). Di nyɛla din dibu yaligi n paagi Cameroon, Chad ni tiŋsi pam ni. A ni too di li kamani appetizer, bee bindiri maŋli bee ka a zaŋ pahi binidirigu shɛli zuɣu n di ka di nyɛla di nahingbani maa mini di nyɛɣasim balibu maa zuɣu. Di duɣibu Di nyɛlmi ka a ŋahi nimdi zaɣa shɛlima n dɛli wuntaŋ. Bi ni tooi mali nim shɛli n niŋdili n nyɛ nahu nimdi, amaa ani tooi lahi zaŋ bu nimdi, piɛɣu nimdi bee laakum nimdi. Nim shɛlima ŋɔ nyɛla bini yɛn zaŋ shɛli n luhi daligu shɛli bini zaŋ simoli, nyɛmanyɛma, ni ʒiɛvari kamani alobalsa n ti pahi binyoma balibu  n niŋ shɛli. Bi ni yihili n suŋ ka di kuugi bɛla poi ka bi nayi ŋɔli buɣim zuɣu. Di duɣibu maa nyɛla balibu di yi kana zuliya ni maa polo ni region maa polo. Kilishi daa nyɛla bini piligi shɛli ka di nyɛla shɛli din chɛ ka nimdi yuura, ka soli chandi  bee daabihi ban daa be Sahara yaɣali ŋɔ daa tooi niŋdili di yi niŋ ka bi yɛn go maa. A ni tooi zali kilishi chiri gbaliŋ k a di bi saɣim. fqcocw3hs0v50ox0o80ydytma85upcz 142524 142523 2026-07-07T14:30:50Z Maltima Rabia 5146 Added content 142524 wikitext text/x-wiki Kilishi nyɛla jerky zaɣa palli din yina Gbɛngbɛtiŋsi kamani Southern Niger mini Northern Nigeria. Di nyɛla nim kuma, ka di nyɛla nahu nimdi, bu nimdi bee pɛiɣu nimdi ka bi mali n niŋdili. Di kuli gbanila soya kuma amaa ka di nyɛla nim shɛlima ka bi mali n niŋdili n ti pahi yalim, nanzua mini binyoma, ka ŋɔ li, ka lahi dɛli li. Di nyɛla bini dɛlindi shɛli wuntaŋa din yɛn chɛ ka di tooi zani n yuugi. Di nyɛla Nigeria bindirigu, ka bi tooi diri dimini pap (akamu) mini banchi shɛlima (garri). Di ni yi shɛli na Kilishi nyɛla din daa tooi yini jihad saha maa, saha shɛli bini daa zaŋ di binkɔbiri n chani tiŋ shɛŋa ka di nyɛla bi guriba mi maa. Nim kuma niŋbu daa nyɛla din niŋ soochi n tiba ka bi tooi zani n yuugi ka bi saɣim. Kilishi nyɛla sokam ni dihi tabili ni di nyɛla din yi Gbɛngbɛtiŋsi din bɛ Niger,  n nyɛ di yibu na shɛi, ka nyɛ din wuligi n gili Gbɛngbɛtiŋsi pam ni kamani ( southern Niger mini northern Nigeria). Di nyɛla din dibu yaligi n paagi Cameroon, Chad ni tiŋsi pam ni. A ni too di li kamani appetizer, bee bindiri maŋli bee ka a zaŋ pahi binidirigu shɛli zuɣu n di ka di nyɛla di nahingbani maa mini di nyɛɣasim balibu maa zuɣu. Di duɣibu Di nyɛlmi ka a ŋahi nimdi zaɣa shɛlima n dɛli wuntaŋ. Bi ni tooi mali nim shɛli n niŋdili n nyɛ nahu nimdi, amaa ani tooi lahi zaŋ bu nimdi, piɛɣu nimdi bee laakum nimdi. Nim shɛlima ŋɔ nyɛla bini yɛn zaŋ shɛli n luhi daligu shɛli bini zaŋ simoli, nyɛmanyɛma, ni ʒiɛvari kamani alobalsa n ti pahi binyoma balibu  n niŋ shɛli. Bi ni yihili n suŋ ka di kuugi bɛla poi ka bi nayi ŋɔli buɣim zuɣu. Di duɣibu maa nyɛla balibu di yi kana zuliya ni maa polo ni region maa polo. Kilishi daa nyɛla bini piligi shɛli ka di nyɛla shɛli din chɛ ka nimdi yuura, ka soli chandi  bee daabihi ban daa be Sahara yaɣali ŋɔ daa tooi niŋdili di yi niŋ ka bi yɛn go maa. A ni tooi zali kilishi chiri gbaliŋ k a di bi saɣim. Labu Labu nyɛla daliga shɛli bini mali n niŋdi kilishi maa. A yi yɛn niŋli,  a yɛn niŋla kom n pilisi simoli ni.  Ka niŋ binyoma, yalim, alibalsa din baɣisi ni saha shɛŋa shiri  ni di tili nyɛɣisim. Dobino gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira saha shɛŋa. A niŋ zaŋ nim kuma maa n luhiri daliga maa ni yimyim poi ka nayi zaŋ li n suŋ saha gbaliŋ ka di kuugi vinyɛliga. 2ikmkud51hrqme37k7is14v0dlehmo1 142525 142524 2026-07-07T14:31:30Z Maltima Rabia 5146 Added heading 142525 wikitext text/x-wiki Kilishi nyɛla jerky zaɣa palli din yina Gbɛngbɛtiŋsi kamani Southern Niger mini Northern Nigeria. Di nyɛla nim kuma, ka di nyɛla nahu nimdi, bu nimdi bee pɛiɣu nimdi ka bi mali n niŋdili. Di kuli gbanila soya kuma amaa ka di nyɛla nim shɛlima ka bi mali n niŋdili n ti pahi yalim, nanzua mini binyoma, ka ŋɔ li, ka lahi dɛli li. Di nyɛla bini dɛlindi shɛli wuntaŋa din yɛn chɛ ka di tooi zani n yuugi. Di nyɛla Nigeria bindirigu, ka bi tooi diri dimini pap (akamu) mini banchi shɛlima (garri). == Di ni yi shɛli na == Kilishi nyɛla din daa tooi yini jihad saha maa, saha shɛli bini daa zaŋ di binkɔbiri n chani tiŋ shɛŋa ka di nyɛla bi guriba mi maa. Nim kuma niŋbu daa nyɛla din niŋ soochi n tiba ka bi tooi zani n yuugi ka bi saɣim. Kilishi nyɛla sokam ni dihi tabili ni di nyɛla din yi Gbɛngbɛtiŋsi din bɛ Niger,  n nyɛ di yibu na shɛi, ka nyɛ din wuligi n gili Gbɛngbɛtiŋsi pam ni kamani ( southern Niger mini northern Nigeria). Di nyɛla din dibu yaligi n paagi Cameroon, Chad ni tiŋsi pam ni. A ni too di li kamani appetizer, bee bindiri maŋli bee ka a zaŋ pahi binidirigu shɛli zuɣu n di ka di nyɛla di nahingbani maa mini di nyɛɣasim balibu maa zuɣu. Di duɣibu Di nyɛlmi ka a ŋahi nimdi zaɣa shɛlima n dɛli wuntaŋ. Bi ni tooi mali nim shɛli n niŋdili n nyɛ nahu nimdi, amaa ani tooi lahi zaŋ bu nimdi, piɛɣu nimdi bee laakum nimdi. Nim shɛlima ŋɔ nyɛla bini yɛn zaŋ shɛli n luhi daligu shɛli bini zaŋ simoli, nyɛmanyɛma, ni ʒiɛvari kamani alobalsa n ti pahi binyoma balibu  n niŋ shɛli. Bi ni yihili n suŋ ka di kuugi bɛla poi ka bi nayi ŋɔli buɣim zuɣu. Di duɣibu maa nyɛla balibu di yi kana zuliya ni maa polo ni region maa polo. Kilishi daa nyɛla bini piligi shɛli ka di nyɛla shɛli din chɛ ka nimdi yuura, ka soli chandi  bee daabihi ban daa be Sahara yaɣali ŋɔ daa tooi niŋdili di yi niŋ ka bi yɛn go maa. A ni tooi zali kilishi chiri gbaliŋ k a di bi saɣim. Labu Labu nyɛla daliga shɛli bini mali n niŋdi kilishi maa. A yi yɛn niŋli,  a yɛn niŋla kom n pilisi simoli ni.  Ka niŋ binyoma, yalim, alibalsa din baɣisi ni saha shɛŋa shiri  ni di tili nyɛɣisim. Dobino gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira saha shɛŋa. A niŋ zaŋ nim kuma maa n luhiri daliga maa ni yimyim poi ka nayi zaŋ li n suŋ saha gbaliŋ ka di kuugi vinyɛliga. 18ichzjwlil2hcdxzaamzzrwrxfx5rz 142526 142525 2026-07-07T14:31:54Z Maltima Rabia 5146 Added heading 142526 wikitext text/x-wiki Kilishi nyɛla jerky zaɣa palli din yina Gbɛngbɛtiŋsi kamani Southern Niger mini Northern Nigeria. Di nyɛla nim kuma, ka di nyɛla nahu nimdi, bu nimdi bee pɛiɣu nimdi ka bi mali n niŋdili. Di kuli gbanila soya kuma amaa ka di nyɛla nim shɛlima ka bi mali n niŋdili n ti pahi yalim, nanzua mini binyoma, ka ŋɔ li, ka lahi dɛli li. Di nyɛla bini dɛlindi shɛli wuntaŋa din yɛn chɛ ka di tooi zani n yuugi. Di nyɛla Nigeria bindirigu, ka bi tooi diri dimini pap (akamu) mini banchi shɛlima (garri). == Di ni yi shɛli na == Kilishi nyɛla din daa tooi yini jihad saha maa, saha shɛli bini daa zaŋ di binkɔbiri n chani tiŋ shɛŋa ka di nyɛla bi guriba mi maa. Nim kuma niŋbu daa nyɛla din niŋ soochi n tiba ka bi tooi zani n yuugi ka bi saɣim. Kilishi nyɛla sokam ni dihi tabili ni di nyɛla din yi Gbɛngbɛtiŋsi din bɛ Niger,  n nyɛ di yibu na shɛi, ka nyɛ din wuligi n gili Gbɛngbɛtiŋsi pam ni kamani ( southern Niger mini northern Nigeria). Di nyɛla din dibu yaligi n paagi Cameroon, Chad ni tiŋsi pam ni. A ni too di li kamani appetizer, bee bindiri maŋli bee ka a zaŋ pahi binidirigu shɛli zuɣu n di ka di nyɛla di nahingbani maa mini di nyɛɣasim balibu maa zuɣu. == Di duɣibu == Di nyɛlmi ka a ŋahi nimdi zaɣa shɛlima n dɛli wuntaŋ. Bi ni tooi mali nim shɛli n niŋdili n nyɛ nahu nimdi, amaa ani tooi lahi zaŋ bu nimdi, piɛɣu nimdi bee laakum nimdi. Nim shɛlima ŋɔ nyɛla bini yɛn zaŋ shɛli n luhi daligu shɛli bini zaŋ simoli, nyɛmanyɛma, ni ʒiɛvari kamani alobalsa n ti pahi binyoma balibu  n niŋ shɛli. Bi ni yihili n suŋ ka di kuugi bɛla poi ka bi nayi ŋɔli buɣim zuɣu. Di duɣibu maa nyɛla balibu di yi kana zuliya ni maa polo ni region maa polo. Kilishi daa nyɛla bini piligi shɛli ka di nyɛla shɛli din chɛ ka nimdi yuura, ka soli chandi  bee daabihi ban daa be Sahara yaɣali ŋɔ daa tooi niŋdili di yi niŋ ka bi yɛn go maa. A ni tooi zali kilishi chiri gbaliŋ k a di bi saɣim. Labu Labu nyɛla daliga shɛli bini mali n niŋdi kilishi maa. A yi yɛn niŋli,  a yɛn niŋla kom n pilisi simoli ni.  Ka niŋ binyoma, yalim, alibalsa din baɣisi ni saha shɛŋa shiri  ni di tili nyɛɣisim. Dobino gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira saha shɛŋa. A niŋ zaŋ nim kuma maa n luhiri daliga maa ni yimyim poi ka nayi zaŋ li n suŋ saha gbaliŋ ka di kuugi vinyɛliga. ngjtwz2znl7aeryc5wtli2fdv1x3x08 142527 142526 2026-07-07T14:32:18Z Maltima Rabia 5146 Added heading 142527 wikitext text/x-wiki Kilishi nyɛla jerky zaɣa palli din yina Gbɛngbɛtiŋsi kamani Southern Niger mini Northern Nigeria. Di nyɛla nim kuma, ka di nyɛla nahu nimdi, bu nimdi bee pɛiɣu nimdi ka bi mali n niŋdili. Di kuli gbanila soya kuma amaa ka di nyɛla nim shɛlima ka bi mali n niŋdili n ti pahi yalim, nanzua mini binyoma, ka ŋɔ li, ka lahi dɛli li. Di nyɛla bini dɛlindi shɛli wuntaŋa din yɛn chɛ ka di tooi zani n yuugi. Di nyɛla Nigeria bindirigu, ka bi tooi diri dimini pap (akamu) mini banchi shɛlima (garri). == Di ni yi shɛli na == Kilishi nyɛla din daa tooi yini jihad saha maa, saha shɛli bini daa zaŋ di binkɔbiri n chani tiŋ shɛŋa ka di nyɛla bi guriba mi maa. Nim kuma niŋbu daa nyɛla din niŋ soochi n tiba ka bi tooi zani n yuugi ka bi saɣim. Kilishi nyɛla sokam ni dihi tabili ni di nyɛla din yi Gbɛngbɛtiŋsi din bɛ Niger,  n nyɛ di yibu na shɛi, ka nyɛ din wuligi n gili Gbɛngbɛtiŋsi pam ni kamani ( southern Niger mini northern Nigeria). Di nyɛla din dibu yaligi n paagi Cameroon, Chad ni tiŋsi pam ni. A ni too di li kamani appetizer, bee bindiri maŋli bee ka a zaŋ pahi binidirigu shɛli zuɣu n di ka di nyɛla di nahingbani maa mini di nyɛɣasim balibu maa zuɣu. == Di duɣibu == Di nyɛlmi ka a ŋahi nimdi zaɣa shɛlima n dɛli wuntaŋ. Bi ni tooi mali nim shɛli n niŋdili n nyɛ nahu nimdi, amaa ani tooi lahi zaŋ bu nimdi, piɛɣu nimdi bee laakum nimdi. Nim shɛlima ŋɔ nyɛla bini yɛn zaŋ shɛli n luhi daligu shɛli bini zaŋ simoli, nyɛmanyɛma, ni ʒiɛvari kamani alobalsa n ti pahi binyoma balibu  n niŋ shɛli. Bi ni yihili n suŋ ka di kuugi bɛla poi ka bi nayi ŋɔli buɣim zuɣu. Di duɣibu maa nyɛla balibu di yi kana zuliya ni maa polo ni region maa polo. Kilishi daa nyɛla bini piligi shɛli ka di nyɛla shɛli din chɛ ka nimdi yuura, ka soli chandi  bee daabihi ban daa be Sahara yaɣali ŋɔ daa tooi niŋdili di yi niŋ ka bi yɛn go maa. A ni tooi zali kilishi chiri gbaliŋ k a di bi saɣim. == Labu == Labu nyɛla daliga shɛli bini mali n niŋdi kilishi maa. A yi yɛn niŋli,  a yɛn niŋla kom n pilisi simoli ni.  Ka niŋ binyoma, yalim, alibalsa din baɣisi ni saha shɛŋa shiri  ni di tili nyɛɣisim. Dobino gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira saha shɛŋa. A niŋ zaŋ nim kuma maa n luhiri daliga maa ni yimyim poi ka nayi zaŋ li n suŋ saha gbaliŋ ka di kuugi vinyɛliga. 937905x7lqabf3ldhxbajml365l4bf1 142528 142527 2026-07-07T14:32:47Z Maltima Rabia 5146 Added heading 142528 wikitext text/x-wiki Kilishi nyɛla jerky zaɣa palli din yina Gbɛngbɛtiŋsi kamani Southern Niger mini Northern Nigeria. Di nyɛla nim kuma, ka di nyɛla nahu nimdi, bu nimdi bee pɛiɣu nimdi ka bi mali n niŋdili. Di kuli gbanila soya kuma amaa ka di nyɛla nim shɛlima ka bi mali n niŋdili n ti pahi yalim, nanzua mini binyoma, ka ŋɔ li, ka lahi dɛli li. Di nyɛla bini dɛlindi shɛli wuntaŋa din yɛn chɛ ka di tooi zani n yuugi. Di nyɛla Nigeria bindirigu, ka bi tooi diri dimini pap (akamu) mini banchi shɛlima (garri). == Di ni yi shɛli na == Kilishi nyɛla din daa tooi yini jihad saha maa, saha shɛli bini daa zaŋ di binkɔbiri n chani tiŋ shɛŋa ka di nyɛla bi guriba mi maa. Nim kuma niŋbu daa nyɛla din niŋ soochi n tiba ka bi tooi zani n yuugi ka bi saɣim. Kilishi nyɛla sokam ni dihi tabili ni di nyɛla din yi Gbɛngbɛtiŋsi din bɛ Niger,  n nyɛ di yibu na shɛi, ka nyɛ din wuligi n gili Gbɛngbɛtiŋsi pam ni kamani ( southern Niger mini northern Nigeria). Di nyɛla din dibu yaligi n paagi Cameroon, Chad ni tiŋsi pam ni. A ni too di li kamani appetizer, bee bindiri maŋli bee ka a zaŋ pahi binidirigu shɛli zuɣu n di ka di nyɛla di nahingbani maa mini di nyɛɣasim balibu maa zuɣu. == Di duɣibu == Di nyɛlmi ka a ŋahi nimdi zaɣa shɛlima n dɛli wuntaŋ. Bi ni tooi mali nim shɛli n niŋdili n nyɛ nahu nimdi, amaa ani tooi lahi zaŋ bu nimdi, piɛɣu nimdi bee laakum nimdi. Nim shɛlima ŋɔ nyɛla bini yɛn zaŋ shɛli n luhi daligu shɛli bini zaŋ simoli, nyɛmanyɛma, ni ʒiɛvari kamani alobalsa n ti pahi binyoma balibu  n niŋ shɛli. Bi ni yihili n suŋ ka di kuugi bɛla poi ka bi nayi ŋɔli buɣim zuɣu. Di duɣibu maa nyɛla balibu di yi kana zuliya ni maa polo ni region maa polo. Kilishi daa nyɛla bini piligi shɛli ka di nyɛla shɛli din chɛ ka nimdi yuura, ka soli chandi  bee daabihi ban daa be Sahara yaɣali ŋɔ daa tooi niŋdili di yi niŋ ka bi yɛn go maa. A ni tooi zali kilishi chiri gbaliŋ k a di bi saɣim. == Labu == Labu nyɛla daliga shɛli bini mali n niŋdi kilishi maa. A yi yɛn niŋli,  a yɛn niŋla kom n pilisi simoli ni.  Ka niŋ binyoma, yalim, alibalsa din baɣisi ni saha shɛŋa shiri  ni di tili nyɛɣisim. Dobino gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira saha shɛŋa. A niŋ zaŋ nim kuma maa n luhiri daliga maa ni yimyim poi ka nayi zaŋ li n suŋ saha gbaliŋ ka di kuugi vinyɛliga. == Kundivihira == rxouziuwzzgz76p4ey1t722vdkf2blo 142703 142528 2026-07-08T09:30:40Z Maltima Rabia 5146 Bold a text 142703 wikitext text/x-wiki '''Kilishi''' nyɛla jerky zaɣa palli din yina Gbɛngbɛtiŋsi kamani Southern Niger mini Northern Nigeria. Di nyɛla nim kuma, ka di nyɛla nahu nimdi, bu nimdi bee pɛiɣu nimdi ka bi mali n niŋdili. Di kuli gbanila soya kuma amaa ka di nyɛla nim shɛlima ka bi mali n niŋdili n ti pahi yalim, nanzua mini binyoma, ka ŋɔ li, ka lahi dɛli li. Di nyɛla bini dɛlindi shɛli wuntaŋa din yɛn chɛ ka di tooi zani n yuugi. Di nyɛla Nigeria bindirigu, ka bi tooi diri dimini pap (akamu) mini banchi shɛlima (garri). == Di ni yi shɛli na == Kilishi nyɛla din daa tooi yini jihad saha maa, saha shɛli bini daa zaŋ di binkɔbiri n chani tiŋ shɛŋa ka di nyɛla bi guriba mi maa. Nim kuma niŋbu daa nyɛla din niŋ soochi n tiba ka bi tooi zani n yuugi ka bi saɣim. Kilishi nyɛla sokam ni dihi tabili ni di nyɛla din yi Gbɛngbɛtiŋsi din bɛ Niger,  n nyɛ di yibu na shɛi, ka nyɛ din wuligi n gili Gbɛngbɛtiŋsi pam ni kamani ( southern Niger mini northern Nigeria). Di nyɛla din dibu yaligi n paagi Cameroon, Chad ni tiŋsi pam ni. A ni too di li kamani appetizer, bee bindiri maŋli bee ka a zaŋ pahi binidirigu shɛli zuɣu n di ka di nyɛla di nahingbani maa mini di nyɛɣasim balibu maa zuɣu. == Di duɣibu == Di nyɛlmi ka a ŋahi nimdi zaɣa shɛlima n dɛli wuntaŋ. Bi ni tooi mali nim shɛli n niŋdili n nyɛ nahu nimdi, amaa ani tooi lahi zaŋ bu nimdi, piɛɣu nimdi bee laakum nimdi. Nim shɛlima ŋɔ nyɛla bini yɛn zaŋ shɛli n luhi daligu shɛli bini zaŋ simoli, nyɛmanyɛma, ni ʒiɛvari kamani alobalsa n ti pahi binyoma balibu  n niŋ shɛli. Bi ni yihili n suŋ ka di kuugi bɛla poi ka bi nayi ŋɔli buɣim zuɣu. Di duɣibu maa nyɛla balibu di yi kana zuliya ni maa polo ni region maa polo. Kilishi daa nyɛla bini piligi shɛli ka di nyɛla shɛli din chɛ ka nimdi yuura, ka soli chandi  bee daabihi ban daa be Sahara yaɣali ŋɔ daa tooi niŋdili di yi niŋ ka bi yɛn go maa. A ni tooi zali kilishi chiri gbaliŋ k a di bi saɣim. == Labu == Labu nyɛla daliga shɛli bini mali n niŋdi kilishi maa. A yi yɛn niŋli,  a yɛn niŋla kom n pilisi simoli ni.  Ka niŋ binyoma, yalim, alibalsa din baɣisi ni saha shɛŋa shiri  ni di tili nyɛɣisim. Dobino gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira saha shɛŋa. A niŋ zaŋ nim kuma maa n luhiri daliga maa ni yimyim poi ka nayi zaŋ li n suŋ saha gbaliŋ ka di kuugi vinyɛliga. == Kundivihira == l78rkozgw23tdwz68vllu07xzm99pii 142704 142703 2026-07-08T09:37:26Z Maltima Rabia 5146 Added reference 142704 wikitext text/x-wiki '''Kilishi''' nyɛla jerky zaɣa palli din yina Gbɛngbɛtiŋsi kamani Southern Niger mini Northern Nigeria. Di nyɛla nim kuma, ka di nyɛla nahu nimdi, bu nimdi bee pɛiɣu nimdi ka bi mali n niŋdili. Di kuli gbanila soya kuma amaa ka di nyɛla nim shɛlima ka bi mali n niŋdili n ti pahi yalim, nanzua mini binyoma, ka ŋɔ li, ka lahi dɛli li. Di nyɛla bini dɛlindi shɛli wuntaŋa din yɛn chɛ ka di tooi zani n yuugi. Di nyɛla Nigeria bindirigu, ka bi tooi diri dimini pap (akamu) mini banchi shɛlima (garri). == Di ni yi shɛli na == Kilishi nyɛla din daa tooi yini jihad saha maa, saha shɛli bini daa zaŋ di binkɔbiri n chani tiŋ shɛŋa ka di nyɛla bi guriba mi maa. Nim kuma niŋbu daa nyɛla din niŋ soochi n tiba ka bi tooi zani n yuugi ka bi saɣim. Kilishi nyɛla sokam ni dihi tabili ni di nyɛla din yi Gbɛngbɛtiŋsi din bɛ Niger,  n nyɛ di yibu na shɛi, ka nyɛ din wuligi n gili Gbɛngbɛtiŋsi pam ni kamani ( southern Niger mini northern Nigeria). Di nyɛla din dibu yaligi n paagi Cameroon, Chad ni tiŋsi pam ni.<ref>{{Cite web|title=How To Make Kilishi (Nigerian Beef Jerky) — Guardian Life — The Guardian Nigeria News – Nigeria and World News|url=https://editor.guardian.ng/life/how-to-make-kilishi-nigerian-beef-jerky/|access-date=2026-07-08|website=editor.guardian.ng|language=en-US}}</ref> A ni too di li kamani appetizer, bee bindiri maŋli bee ka a zaŋ pahi binidirigu shɛli zuɣu n di ka di nyɛla di nahingbani maa mini di nyɛɣasim balibu maa zuɣu. == Di duɣibu == Di nyɛlmi ka a ŋahi nimdi zaɣa shɛlima n dɛli wuntaŋ. Bi ni tooi mali nim shɛli n niŋdili n nyɛ nahu nimdi, amaa ani tooi lahi zaŋ bu nimdi, piɛɣu nimdi bee laakum nimdi. Nim shɛlima ŋɔ nyɛla bini yɛn zaŋ shɛli n luhi daligu shɛli bini zaŋ simoli, nyɛmanyɛma, ni ʒiɛvari kamani alobalsa n ti pahi binyoma balibu  n niŋ shɛli. Bi ni yihili n suŋ ka di kuugi bɛla poi ka bi nayi ŋɔli buɣim zuɣu. Di duɣibu maa nyɛla balibu di yi kana zuliya ni maa polo ni region maa polo. Kilishi daa nyɛla bini piligi shɛli ka di nyɛla shɛli din chɛ ka nimdi yuura, ka soli chandi  bee daabihi ban daa be Sahara yaɣali ŋɔ daa tooi niŋdili di yi niŋ ka bi yɛn go maa. A ni tooi zali kilishi chiri gbaliŋ k a di bi saɣim. == Labu == Labu nyɛla daliga shɛli bini mali n niŋdi kilishi maa. A yi yɛn niŋli,  a yɛn niŋla kom n pilisi simoli ni.  Ka niŋ binyoma, yalim, alibalsa din baɣisi ni saha shɛŋa shiri  ni di tili nyɛɣisim. Dobino gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira saha shɛŋa. A niŋ zaŋ nim kuma maa n luhiri daliga maa ni yimyim poi ka nayi zaŋ li n suŋ saha gbaliŋ ka di kuugi vinyɛliga. == Kundivihira == 0qg5f9y9sr37fj0roxcirr5i73muktc 142705 142704 2026-07-08T09:41:29Z Maltima Rabia 5146 Added reference 142705 wikitext text/x-wiki '''Kilishi''' nyɛla jerky zaɣa palli din yina Gbɛngbɛtiŋsi kamani Southern Niger mini Northern Nigeria. Di nyɛla nim kuma, ka di nyɛla nahu nimdi, bu nimdi bee pɛiɣu nimdi ka bi mali n niŋdili. Di kuli gbanila soya kuma amaa ka di nyɛla nim shɛlima ka bi mali n niŋdili n ti pahi yalim, nanzua mini binyoma, ka ŋɔ li, ka lahi dɛli li. Di nyɛla bini dɛlindi shɛli wuntaŋa din yɛn chɛ ka di tooi zani n yuugi. Di nyɛla Nigeria bindirigu, ka bi tooi diri dimini pap (akamu) mini banchi shɛlima (garri). == Di ni yi shɛli na == Kilishi nyɛla din daa tooi yini jihad saha maa, saha shɛli bini daa zaŋ di binkɔbiri n chani tiŋ shɛŋa ka di nyɛla bi guriba mi maa. Nim kuma niŋbu daa nyɛla din niŋ soochi n tiba ka bi tooi zani n yuugi ka bi saɣim. Kilishi nyɛla sokam ni dihi tabili ni di nyɛla din yi Gbɛngbɛtiŋsi din bɛ Niger,  n nyɛ di yibu na shɛi, ka nyɛ din wuligi n gili Gbɛngbɛtiŋsi pam ni kamani ( southern Niger mini northern Nigeria). Di nyɛla din dibu yaligi n paagi Cameroon, Chad ni tiŋsi pam ni.<ref name=":0">{{Cite web|title=How To Make Kilishi (Nigerian Beef Jerky) — Guardian Life — The Guardian Nigeria News – Nigeria and World News|url=https://editor.guardian.ng/life/how-to-make-kilishi-nigerian-beef-jerky/|access-date=2026-07-08|website=editor.guardian.ng|language=en-US}}</ref>A ni too di li kamani appetizer, bee bindiri maŋli bee ka a zaŋ pahi binidirigu shɛli zuɣu n di ka di nyɛla di nahingbani maa mini di nyɛɣasim balibu maa zuɣu. == Di duɣibu == Di nyɛlmi ka a ŋahi nimdi zaɣa shɛlima n dɛli wuntaŋ. Bi ni tooi mali nim shɛli n niŋdili n nyɛ nahu nimdi, amaa ani tooi lahi zaŋ bu nimdi, piɛɣu nimdi bee laakum nimdi. Nim shɛlima ŋɔ nyɛla bini yɛn zaŋ shɛli n luhi daligu shɛli bini zaŋ simoli, nyɛmanyɛma, ni ʒiɛvari kamani alobalsa n ti pahi binyoma balibu  n niŋ shɛli. Bi ni yihili n suŋ ka di kuugi bɛla poi ka bi nayi ŋɔli buɣim zuɣu. Di duɣibu maa nyɛla balibu di yi kana zuliya ni maa polo ni region maa polo.<ref name=":0" /> Kilishi daa nyɛla bini piligi shɛli ka di nyɛla shɛli din chɛ ka nimdi yuura, ka soli chandi  bee daabihi ban daa be Sahara yaɣali ŋɔ daa tooi niŋdili di yi niŋ ka bi yɛn go maa.<ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2017-03-04|title=On Kilishi: With Tigernuts & With Peanuts|url=https://www.kitchenbutterfly.com/on-kilishi-with-tigernuts-with-peanuts/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref> A ni tooi zali kilishi chiri gbaliŋ k a di bi saɣim. == Labu == Labu nyɛla daliga shɛli bini mali n niŋdi kilishi maa. A yi yɛn niŋli,  a yɛn niŋla kom n pilisi simoli ni.  Ka niŋ binyoma, yalim, alibalsa din baɣisi ni saha shɛŋa shiri  ni di tili nyɛɣisim. Dobino gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira saha shɛŋa. A niŋ zaŋ nim kuma maa n luhiri daliga maa ni yimyim poi ka nayi zaŋ li n suŋ saha gbaliŋ ka di kuugi vinyɛliga. == Kundivihira == e34xpb5vx5gua7xezcfmbx6mpicfuei 142706 142705 2026-07-08T09:45:53Z Maltima Rabia 5146 Added reference 142706 wikitext text/x-wiki '''Kilishi''' nyɛla jerky zaɣa palli din yina Gbɛngbɛtiŋsi kamani Southern Niger mini Northern Nigeria. Di nyɛla nim kuma, ka di nyɛla nahu nimdi, bu nimdi bee pɛiɣu nimdi ka bi mali n niŋdili. Di kuli gbanila soya kuma amaa ka di nyɛla nim shɛlima ka bi mali n niŋdili n ti pahi yalim, nanzua mini binyoma, ka ŋɔ li, ka lahi dɛli li. Di nyɛla bini dɛlindi shɛli wuntaŋa din yɛn chɛ ka di tooi zani n yuugi. Di nyɛla Nigeria bindirigu, ka bi tooi diri dimini pap (akamu) mini banchi shɛlima (garri). == Di ni yi shɛli na == Kilishi nyɛla din daa tooi yini jihad saha maa, saha shɛli bini daa zaŋ di binkɔbiri n chani tiŋ shɛŋa ka di nyɛla bi guriba mi maa. Nim kuma niŋbu daa nyɛla din niŋ soochi n tiba ka bi tooi zani n yuugi ka bi saɣim. Kilishi nyɛla sokam ni dihi tabili ni di nyɛla din yi Gbɛngbɛtiŋsi din bɛ Niger,  n nyɛ di yibu na shɛi, ka nyɛ din wuligi n gili Gbɛngbɛtiŋsi pam ni kamani ( southern Niger mini northern Nigeria). Di nyɛla din dibu yaligi n paagi Cameroon, Chad ni tiŋsi pam ni.<ref name=":0">{{Cite web|title=How To Make Kilishi (Nigerian Beef Jerky) — Guardian Life — The Guardian Nigeria News – Nigeria and World News|url=https://editor.guardian.ng/life/how-to-make-kilishi-nigerian-beef-jerky/|access-date=2026-07-08|website=editor.guardian.ng|language=en-US}}</ref>A ni too di li kamani appetizer, bee bindiri maŋli bee ka a zaŋ pahi binidirigu shɛli zuɣu n di ka di nyɛla di nahingbani maa mini di nyɛɣasim balibu maa zuɣu. == Di duɣibu == Di nyɛlmi ka a ŋahi nimdi zaɣa shɛlima n dɛli wuntaŋ. Bi ni tooi mali nim shɛli n niŋdili n nyɛ nahu nimdi, amaa ani tooi lahi zaŋ bu nimdi, piɛɣu nimdi bee laakum nimdi. Nim shɛlima ŋɔ nyɛla bini yɛn zaŋ shɛli n luhi daligu shɛli bini zaŋ simoli, nyɛmanyɛma, ni ʒiɛvari kamani alobalsa n ti pahi binyoma balibu  n niŋ shɛli. Bi ni yihili n suŋ ka di kuugi bɛla poi ka bi nayi ŋɔli buɣim zuɣu. Di duɣibu maa nyɛla balibu di yi kana zuliya ni maa polo ni region maa polo.<ref name=":0" /> Kilishi daa nyɛla bini piligi shɛli ka di nyɛla shɛli din chɛ ka nimdi yuura, ka soli chandi  bee daabihi ban daa be Sahara yaɣali ŋɔ daa tooi niŋdili di yi niŋ ka bi yɛn go maa.<ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2017-03-04|title=On Kilishi: With Tigernuts & With Peanuts|url=https://www.kitchenbutterfly.com/on-kilishi-with-tigernuts-with-peanuts/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-06-08|title=Kilishi|url=https://www.localguidesconnect.com/t/kilishi/356655|access-date=2026-07-08|website=Local Guides Connect|language=en}}</ref> A ni tooi zali kilishi chiri gbaliŋ k a di bi saɣim. == Labu == Labu nyɛla daliga shɛli bini mali n niŋdi kilishi maa. A yi yɛn niŋli,  a yɛn niŋla kom n pilisi simoli ni.  Ka niŋ binyoma, yalim, alibalsa din baɣisi ni saha shɛŋa shiri  ni di tili nyɛɣisim. Dobino gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira saha shɛŋa. A niŋ zaŋ nim kuma maa n luhiri daliga maa ni yimyim poi ka nayi zaŋ li n suŋ saha gbaliŋ ka di kuugi vinyɛliga. == Kundivihira == ml7r71avccklrp96d1ale3e4bn59mat 142707 142706 2026-07-08T09:47:18Z Maltima Rabia 5146 Added reference 142707 wikitext text/x-wiki '''Kilishi''' nyɛla jerky zaɣa palli din yina Gbɛngbɛtiŋsi kamani Southern Niger mini Northern Nigeria. Di nyɛla nim kuma, ka di nyɛla nahu nimdi, bu nimdi bee pɛiɣu nimdi ka bi mali n niŋdili. Di kuli gbanila soya kuma amaa ka di nyɛla nim shɛlima ka bi mali n niŋdili n ti pahi yalim, nanzua mini binyoma, ka ŋɔ li, ka lahi dɛli li. Di nyɛla bini dɛlindi shɛli wuntaŋa din yɛn chɛ ka di tooi zani n yuugi. Di nyɛla Nigeria bindirigu, ka bi tooi diri dimini pap (akamu) mini banchi shɛlima (garri). == Di ni yi shɛli na == Kilishi nyɛla din daa tooi yini jihad saha maa, saha shɛli bini daa zaŋ di binkɔbiri n chani tiŋ shɛŋa ka di nyɛla bi guriba mi maa. Nim kuma niŋbu daa nyɛla din niŋ soochi n tiba ka bi tooi zani n yuugi ka bi saɣim. Kilishi nyɛla sokam ni dihi tabili ni di nyɛla din yi Gbɛngbɛtiŋsi din bɛ Niger,  n nyɛ di yibu na shɛi, ka nyɛ din wuligi n gili Gbɛngbɛtiŋsi pam ni kamani ( southern Niger mini northern Nigeria). Di nyɛla din dibu yaligi n paagi Cameroon, Chad ni tiŋsi pam ni.<ref name=":0">{{Cite web|title=How To Make Kilishi (Nigerian Beef Jerky) — Guardian Life — The Guardian Nigeria News – Nigeria and World News|url=https://editor.guardian.ng/life/how-to-make-kilishi-nigerian-beef-jerky/|access-date=2026-07-08|website=editor.guardian.ng|language=en-US}}</ref>A ni too di li kamani appetizer, bee bindiri maŋli bee ka a zaŋ pahi binidirigu shɛli zuɣu n di ka di nyɛla di nahingbani maa mini di nyɛɣasim balibu maa zuɣu. == Di duɣibu == Di nyɛlmi ka a ŋahi nimdi zaɣa shɛlima n dɛli wuntaŋ. Bi ni tooi mali nim shɛli n niŋdili n nyɛ nahu nimdi, amaa ani tooi lahi zaŋ bu nimdi, piɛɣu nimdi bee laakum nimdi. Nim shɛlima ŋɔ nyɛla bini yɛn zaŋ shɛli n luhi daligu shɛli bini zaŋ simoli, nyɛmanyɛma, ni ʒiɛvari kamani alobalsa n ti pahi binyoma balibu  n niŋ shɛli. Bi ni yihili n suŋ ka di kuugi bɛla poi ka bi nayi ŋɔli buɣim zuɣu. Di duɣibu maa nyɛla balibu di yi kana zuliya ni maa polo ni region maa polo.<ref name=":0" /> Kilishi daa nyɛla bini piligi shɛli ka di nyɛla shɛli din chɛ ka nimdi yuura, ka soli chandi  bee daabihi ban daa be Sahara yaɣali ŋɔ daa tooi niŋdili di yi niŋ ka bi yɛn go maa.<ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2017-03-04|title=On Kilishi: With Tigernuts & With Peanuts|url=https://www.kitchenbutterfly.com/on-kilishi-with-tigernuts-with-peanuts/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-06-08|title=Kilishi|url=https://www.localguidesconnect.com/t/kilishi/356655|access-date=2026-07-08|website=Local Guides Connect|language=en}}</ref> A ni tooi zali kilishi chiri gbaliŋ k a di bi saɣim.<ref>{{Cite news|date=2016-04-30|title=Special report: Kilishi, Nigeria’s meat of possibilities (video documentary) - Nigeria Today|language=en-GB|work=Nigeria Today|url=http://www.nigeriatoday.ng/2016/04/special-report-kilishi-nigerias-meat-of-possibilities-video-documentary/|access-date=2026-07-08}}</ref> == Labu == Labu nyɛla daliga shɛli bini mali n niŋdi kilishi maa. A yi yɛn niŋli,  a yɛn niŋla kom n pilisi simoli ni.  Ka niŋ binyoma, yalim, alibalsa din baɣisi ni saha shɛŋa shiri  ni di tili nyɛɣisim. Dobino gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira saha shɛŋa. A niŋ zaŋ nim kuma maa n luhiri daliga maa ni yimyim poi ka nayi zaŋ li n suŋ saha gbaliŋ ka di kuugi vinyɛliga. == Kundivihira == kmktj4e6sms7areya339ucb44kon5j5 142708 142707 2026-07-08T09:48:24Z Maltima Rabia 5146 Added reference 142708 wikitext text/x-wiki '''Kilishi''' nyɛla jerky zaɣa palli din yina Gbɛngbɛtiŋsi kamani Southern Niger mini Northern Nigeria. Di nyɛla nim kuma, ka di nyɛla nahu nimdi, bu nimdi bee pɛiɣu nimdi ka bi mali n niŋdili. Di kuli gbanila soya kuma amaa ka di nyɛla nim shɛlima ka bi mali n niŋdili n ti pahi yalim, nanzua mini binyoma, ka ŋɔ li, ka lahi dɛli li. Di nyɛla bini dɛlindi shɛli wuntaŋa din yɛn chɛ ka di tooi zani n yuugi. Di nyɛla Nigeria bindirigu, ka bi tooi diri dimini pap (akamu) mini banchi shɛlima (garri). == Di ni yi shɛli na == Kilishi nyɛla din daa tooi yini jihad saha maa, saha shɛli bini daa zaŋ di binkɔbiri n chani tiŋ shɛŋa ka di nyɛla bi guriba mi maa. Nim kuma niŋbu daa nyɛla din niŋ soochi n tiba ka bi tooi zani n yuugi ka bi saɣim. Kilishi nyɛla sokam ni dihi tabili ni di nyɛla din yi Gbɛngbɛtiŋsi din bɛ Niger,  n nyɛ di yibu na shɛi, ka nyɛ din wuligi n gili Gbɛngbɛtiŋsi pam ni kamani ( southern Niger mini northern Nigeria). Di nyɛla din dibu yaligi n paagi Cameroon, Chad ni tiŋsi pam ni.<ref name=":0">{{Cite web|title=How To Make Kilishi (Nigerian Beef Jerky) — Guardian Life — The Guardian Nigeria News – Nigeria and World News|url=https://editor.guardian.ng/life/how-to-make-kilishi-nigerian-beef-jerky/|access-date=2026-07-08|website=editor.guardian.ng|language=en-US}}</ref>A ni too di li kamani appetizer, bee bindiri maŋli bee ka a zaŋ pahi binidirigu shɛli zuɣu n di ka di nyɛla di nahingbani maa mini di nyɛɣasim balibu maa zuɣu. == Di duɣibu == Di nyɛlmi ka a ŋahi nimdi zaɣa shɛlima n dɛli wuntaŋ. Bi ni tooi mali nim shɛli n niŋdili n nyɛ nahu nimdi, amaa ani tooi lahi zaŋ bu nimdi, piɛɣu nimdi bee laakum nimdi. Nim shɛlima ŋɔ nyɛla bini yɛn zaŋ shɛli n luhi daligu shɛli bini zaŋ simoli, nyɛmanyɛma, ni ʒiɛvari kamani alobalsa n ti pahi binyoma balibu  n niŋ shɛli. Bi ni yihili n suŋ ka di kuugi bɛla poi ka bi nayi ŋɔli buɣim zuɣu. Di duɣibu maa nyɛla balibu di yi kana zuliya ni maa polo ni region maa polo.<ref name=":0" /> Kilishi daa nyɛla bini piligi shɛli ka di nyɛla shɛli din chɛ ka nimdi yuura, ka soli chandi  bee daabihi ban daa be Sahara yaɣali ŋɔ daa tooi niŋdili di yi niŋ ka bi yɛn go maa.<ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2017-03-04|title=On Kilishi: With Tigernuts & With Peanuts|url=https://www.kitchenbutterfly.com/on-kilishi-with-tigernuts-with-peanuts/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-06-08|title=Kilishi|url=https://www.localguidesconnect.com/t/kilishi/356655|access-date=2026-07-08|website=Local Guides Connect|language=en}}</ref> A ni tooi zali kilishi chiri gbaliŋ k a di bi saɣim.<ref>{{Cite news|date=2016-04-30|title=Special report: Kilishi, Nigeria’s meat of possibilities (video documentary) - Nigeria Today|language=en-GB|work=Nigeria Today|url=http://www.nigeriatoday.ng/2016/04/special-report-kilishi-nigerias-meat-of-possibilities-video-documentary/|access-date=2026-07-08}}</ref><ref>{{Cite news|title=Nigeria: Kano - Kilishi is Everything to the People|language=en|work=allAfrica.com|url=http://allafrica.com:80/stories/201510280627.html|access-date=2026-07-08}}</ref> == Labu == Labu nyɛla daliga shɛli bini mali n niŋdi kilishi maa. A yi yɛn niŋli,  a yɛn niŋla kom n pilisi simoli ni.  Ka niŋ binyoma, yalim, alibalsa din baɣisi ni saha shɛŋa shiri  ni di tili nyɛɣisim. Dobino gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira saha shɛŋa. A niŋ zaŋ nim kuma maa n luhiri daliga maa ni yimyim poi ka nayi zaŋ li n suŋ saha gbaliŋ ka di kuugi vinyɛliga. == Kundivihira == ajr92ynlhcmgmkhjjbicfjab7kqftmp 142709 142708 2026-07-08T09:49:56Z Maltima Rabia 5146 Added reference 142709 wikitext text/x-wiki '''Kilishi''' nyɛla jerky zaɣa palli din yina Gbɛngbɛtiŋsi kamani Southern Niger mini Northern Nigeria. Di nyɛla nim kuma, ka di nyɛla nahu nimdi, bu nimdi bee pɛiɣu nimdi ka bi mali n niŋdili. Di kuli gbanila soya kuma amaa ka di nyɛla nim shɛlima ka bi mali n niŋdili n ti pahi yalim, nanzua mini binyoma, ka ŋɔ li, ka lahi dɛli li. Di nyɛla bini dɛlindi shɛli wuntaŋa din yɛn chɛ ka di tooi zani n yuugi. Di nyɛla Nigeria bindirigu, ka bi tooi diri dimini pap (akamu) mini banchi shɛlima (garri). == Di ni yi shɛli na == Kilishi nyɛla din daa tooi yini jihad saha maa, saha shɛli bini daa zaŋ di binkɔbiri n chani tiŋ shɛŋa ka di nyɛla bi guriba mi maa. Nim kuma niŋbu daa nyɛla din niŋ soochi n tiba ka bi tooi zani n yuugi ka bi saɣim. Kilishi nyɛla sokam ni dihi tabili ni di nyɛla din yi Gbɛngbɛtiŋsi din bɛ Niger,  n nyɛ di yibu na shɛi, ka nyɛ din wuligi n gili Gbɛngbɛtiŋsi pam ni kamani ( southern Niger mini northern Nigeria). Di nyɛla din dibu yaligi n paagi Cameroon, Chad ni tiŋsi pam ni.<ref name=":0">{{Cite web|title=How To Make Kilishi (Nigerian Beef Jerky) — Guardian Life — The Guardian Nigeria News – Nigeria and World News|url=https://editor.guardian.ng/life/how-to-make-kilishi-nigerian-beef-jerky/|access-date=2026-07-08|website=editor.guardian.ng|language=en-US}}</ref>A ni too di li kamani appetizer, bee bindiri maŋli bee ka a zaŋ pahi binidirigu shɛli zuɣu n di ka di nyɛla di nahingbani maa mini di nyɛɣasim balibu maa zuɣu. == Di duɣibu == Di nyɛlmi ka a ŋahi nimdi zaɣa shɛlima n dɛli wuntaŋ. Bi ni tooi mali nim shɛli n niŋdili n nyɛ nahu nimdi, amaa ani tooi lahi zaŋ bu nimdi, piɛɣu nimdi bee laakum nimdi. Nim shɛlima ŋɔ nyɛla bini yɛn zaŋ shɛli n luhi daligu shɛli bini zaŋ simoli, nyɛmanyɛma, ni ʒiɛvari kamani alobalsa n ti pahi binyoma balibu  n niŋ shɛli. Bi ni yihili n suŋ ka di kuugi bɛla poi ka bi nayi ŋɔli buɣim zuɣu. Di duɣibu maa nyɛla balibu di yi kana zuliya ni maa polo ni region maa polo.<ref name=":0" /> Kilishi daa nyɛla bini piligi shɛli ka di nyɛla shɛli din chɛ ka nimdi yuura, ka soli chandi  bee daabihi ban daa be Sahara yaɣali ŋɔ daa tooi niŋdili di yi niŋ ka bi yɛn go maa.<ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2017-03-04|title=On Kilishi: With Tigernuts & With Peanuts|url=https://www.kitchenbutterfly.com/on-kilishi-with-tigernuts-with-peanuts/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-06-08|title=Kilishi|url=https://www.localguidesconnect.com/t/kilishi/356655|access-date=2026-07-08|website=Local Guides Connect|language=en}}</ref> A ni tooi zali kilishi chiri gbaliŋ k a di bi saɣim.<ref>{{Cite news|date=2016-04-30|title=Special report: Kilishi, Nigeria’s meat of possibilities (video documentary) - Nigeria Today|language=en-GB|work=Nigeria Today|url=http://www.nigeriatoday.ng/2016/04/special-report-kilishi-nigerias-meat-of-possibilities-video-documentary/|access-date=2026-07-08}}</ref><ref>{{Cite news|title=Nigeria: Kano - Kilishi is Everything to the People|language=en|work=allAfrica.com|url=http://allafrica.com:80/stories/201510280627.html|access-date=2026-07-08}}</ref> == Labu == Labu nyɛla daliga shɛli bini mali n niŋdi kilishi maa. A yi yɛn niŋli,  a yɛn niŋla kom n pilisi simoli ni.  Ka niŋ binyoma, yalim, alibalsa din baɣisi ni saha shɛŋa shiri  ni di tili nyɛɣisim. Dobino gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira saha shɛŋa. A niŋ zaŋ nim kuma maa n luhiri daliga maa ni yimyim poi ka nayi zaŋ li n suŋ saha gbaliŋ ka di kuugi vinyɛliga.<ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2015-05-15|title=The Art, Science & Beauty of Kilishi|url=https://www.kitchenbutterfly.com/the-art-science-beauty-of-kilishi/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref> == Kundivihira == g0ct5bret9j0nfx03wpmwg44q05kjwe 142710 142709 2026-07-08T09:53:51Z Maltima Rabia 5146 Added reference 142710 wikitext text/x-wiki '''Kilishi''' nyɛla jerky zaɣa palli din yina Gbɛngbɛtiŋsi kamani Southern Niger mini Northern Nigeria. Di nyɛla nim kuma, ka di nyɛla nahu nimdi, bu nimdi bee pɛiɣu nimdi ka bi mali n niŋdili. Di kuli gbanila soya kuma amaa ka di nyɛla nim shɛlima ka bi mali n niŋdili n ti pahi yalim, nanzua mini binyoma, ka ŋɔ li, ka lahi dɛli li. Di nyɛla bini dɛlindi shɛli wuntaŋa din yɛn chɛ ka di tooi zani n yuugi. Di nyɛla Nigeria bindirigu, ka bi tooi diri dimini pap (akamu) mini banchi shɛlima (garri). == Di ni yi shɛli na == Kilishi nyɛla din daa tooi yini jihad saha maa, saha shɛli bini daa zaŋ di binkɔbiri n chani tiŋ shɛŋa ka di nyɛla bi guriba mi maa. Nim kuma niŋbu daa nyɛla din niŋ soochi n tiba ka bi tooi zani n yuugi ka bi saɣim. Kilishi nyɛla sokam ni dihi tabili ni di nyɛla din yi Gbɛngbɛtiŋsi din bɛ Niger,  n nyɛ di yibu na shɛi, ka nyɛ din wuligi n gili Gbɛngbɛtiŋsi pam ni kamani ( southern Niger mini northern Nigeria). Di nyɛla din dibu yaligi n paagi Cameroon, Chad ni tiŋsi pam ni.<ref name=":0">{{Cite web|title=How To Make Kilishi (Nigerian Beef Jerky) — Guardian Life — The Guardian Nigeria News – Nigeria and World News|url=https://editor.guardian.ng/life/how-to-make-kilishi-nigerian-beef-jerky/|access-date=2026-07-08|website=editor.guardian.ng|language=en-US}}</ref>A ni too di li kamani appetizer, bee bindiri maŋli bee ka a zaŋ pahi binidirigu shɛli zuɣu n di ka di nyɛla di nahingbani maa mini di nyɛɣasim balibu maa zuɣu. == Di duɣibu == Di nyɛlmi ka a ŋahi nimdi zaɣa shɛlima n dɛli wuntaŋ. Bi ni tooi mali nim shɛli n niŋdili n nyɛ nahu nimdi, amaa ani tooi lahi zaŋ bu nimdi, piɛɣu nimdi bee laakum nimdi. Nim shɛlima ŋɔ nyɛla bini yɛn zaŋ shɛli n luhi daligu shɛli bini zaŋ simoli, nyɛmanyɛma, ni ʒiɛvari kamani alobalsa n ti pahi binyoma balibu  n niŋ shɛli. Bi ni yihili n suŋ ka di kuugi bɛla poi ka bi nayi ŋɔli buɣim zuɣu. Di duɣibu maa nyɛla balibu di yi kana zuliya ni maa polo ni region maa polo.<ref name=":0" /> Kilishi daa nyɛla bini piligi shɛli ka di nyɛla shɛli din chɛ ka nimdi yuura, ka soli chandi  bee daabihi ban daa be Sahara yaɣali ŋɔ daa tooi niŋdili di yi niŋ ka bi yɛn go maa.<ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2017-03-04|title=On Kilishi: With Tigernuts & With Peanuts|url=https://www.kitchenbutterfly.com/on-kilishi-with-tigernuts-with-peanuts/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-06-08|title=Kilishi|url=https://www.localguidesconnect.com/t/kilishi/356655|access-date=2026-07-08|website=Local Guides Connect|language=en}}</ref> A ni tooi zali kilishi chiri gbaliŋ k a di bi saɣim.<ref>{{Cite news|date=2016-04-30|title=Special report: Kilishi, Nigeria’s meat of possibilities (video documentary) - Nigeria Today|language=en-GB|work=Nigeria Today|url=http://www.nigeriatoday.ng/2016/04/special-report-kilishi-nigerias-meat-of-possibilities-video-documentary/|access-date=2026-07-08}}</ref><ref>{{Cite news|title=Nigeria: Kano - Kilishi is Everything to the People|language=en|work=allAfrica.com|url=http://allafrica.com:80/stories/201510280627.html|access-date=2026-07-08}}</ref> == Labu == Labu nyɛla daliga shɛli bini mali n niŋdi kilishi maa. A yi yɛn niŋli,  a yɛn niŋla kom n pilisi simoli ni.  Ka niŋ binyoma, yalim, alibalsa din baɣisi ni saha shɛŋa shiri  ni di tili nyɛɣisim. Dobino gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira saha shɛŋa. A niŋ zaŋ nim kuma maa n luhiri daliga maa ni yimyim poi ka nayi zaŋ li n suŋ saha gbaliŋ ka di kuugi vinyɛliga.<ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2015-05-15|title=The Art, Science & Beauty of Kilishi|url=https://www.kitchenbutterfly.com/the-art-science-beauty-of-kilishi/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2015-05-15|title=The Art, Science & Beauty of Kilishi|url=https://www.kitchenbutterfly.com/the-art-science-beauty-of-kilishi/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref> == Kundivihira == kad7asdlsjse9rad8tsp5re6de4t3s5 142711 142710 2026-07-08T09:54:29Z Maltima Rabia 5146 Added reference 142711 wikitext text/x-wiki '''Kilishi''' nyɛla jerky zaɣa palli din yina Gbɛngbɛtiŋsi kamani Southern Niger mini Northern Nigeria. Di nyɛla nim kuma, ka di nyɛla nahu nimdi, bu nimdi bee pɛiɣu nimdi ka bi mali n niŋdili. Di kuli gbanila soya kuma amaa ka di nyɛla nim shɛlima ka bi mali n niŋdili n ti pahi yalim, nanzua mini binyoma, ka ŋɔ li, ka lahi dɛli li. Di nyɛla bini dɛlindi shɛli wuntaŋa din yɛn chɛ ka di tooi zani n yuugi. Di nyɛla Nigeria bindirigu, ka bi tooi diri dimini pap (akamu) mini banchi shɛlima (garri). == Di ni yi shɛli na == Kilishi nyɛla din daa tooi yini jihad saha maa, saha shɛli bini daa zaŋ di binkɔbiri n chani tiŋ shɛŋa ka di nyɛla bi guriba mi maa. Nim kuma niŋbu daa nyɛla din niŋ soochi n tiba ka bi tooi zani n yuugi ka bi saɣim. Kilishi nyɛla sokam ni dihi tabili ni di nyɛla din yi Gbɛngbɛtiŋsi din bɛ Niger,  n nyɛ di yibu na shɛi, ka nyɛ din wuligi n gili Gbɛngbɛtiŋsi pam ni kamani ( southern Niger mini northern Nigeria). Di nyɛla din dibu yaligi n paagi Cameroon, Chad ni tiŋsi pam ni.<ref name=":0">{{Cite web|title=How To Make Kilishi (Nigerian Beef Jerky) — Guardian Life — The Guardian Nigeria News – Nigeria and World News|url=https://editor.guardian.ng/life/how-to-make-kilishi-nigerian-beef-jerky/|access-date=2026-07-08|website=editor.guardian.ng|language=en-US}}</ref>A ni too di li kamani appetizer, bee bindiri maŋli bee ka a zaŋ pahi binidirigu shɛli zuɣu n di ka di nyɛla di nahingbani maa mini di nyɛɣasim balibu maa zuɣu. == Di duɣibu == Di nyɛlmi ka a ŋahi nimdi zaɣa shɛlima n dɛli wuntaŋ. Bi ni tooi mali nim shɛli n niŋdili n nyɛ nahu nimdi, amaa ani tooi lahi zaŋ bu nimdi, piɛɣu nimdi bee laakum nimdi. Nim shɛlima ŋɔ nyɛla bini yɛn zaŋ shɛli n luhi daligu shɛli bini zaŋ simoli, nyɛmanyɛma, ni ʒiɛvari kamani alobalsa n ti pahi binyoma balibu  n niŋ shɛli. Bi ni yihili n suŋ ka di kuugi bɛla poi ka bi nayi ŋɔli buɣim zuɣu. Di duɣibu maa nyɛla balibu di yi kana zuliya ni maa polo ni region maa polo.<ref name=":0" /> Kilishi daa nyɛla bini piligi shɛli ka di nyɛla shɛli din chɛ ka nimdi yuura, ka soli chandi  bee daabihi ban daa be Sahara yaɣali ŋɔ daa tooi niŋdili di yi niŋ ka bi yɛn go maa.<ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2017-03-04|title=On Kilishi: With Tigernuts & With Peanuts|url=https://www.kitchenbutterfly.com/on-kilishi-with-tigernuts-with-peanuts/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-06-08|title=Kilishi|url=https://www.localguidesconnect.com/t/kilishi/356655|access-date=2026-07-08|website=Local Guides Connect|language=en}}</ref> A ni tooi zali kilishi chiri gbaliŋ k a di bi saɣim.<ref>{{Cite news|date=2016-04-30|title=Special report: Kilishi, Nigeria’s meat of possibilities (video documentary) - Nigeria Today|language=en-GB|work=Nigeria Today|url=http://www.nigeriatoday.ng/2016/04/special-report-kilishi-nigerias-meat-of-possibilities-video-documentary/|access-date=2026-07-08}}</ref><ref>{{Cite news|title=Nigeria: Kano - Kilishi is Everything to the People|language=en|work=allAfrica.com|url=http://allafrica.com:80/stories/201510280627.html|access-date=2026-07-08}}</ref> == Labu == Labu nyɛla daliga shɛli bini mali n niŋdi kilishi maa. A yi yɛn niŋli,  a yɛn niŋla kom n pilisi simoli ni.  Ka niŋ binyoma, yalim, alibalsa din baɣisi ni saha shɛŋa shiri  ni di tili nyɛɣisim. Dobino gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira saha shɛŋa. A niŋ zaŋ nim kuma maa n luhiri daliga maa ni yimyim poi ka nayi zaŋ li n suŋ saha gbaliŋ ka di kuugi vinyɛliga.<ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2015-05-15|title=The Art, Science & Beauty of Kilishi|url=https://www.kitchenbutterfly.com/the-art-science-beauty-of-kilishi/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2015-05-15|title=The Art, Science & Beauty of Kilishi|url=https://www.kitchenbutterfly.com/the-art-science-beauty-of-kilishi/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Shama|first=Binta|date=2020-06-15|title=Kilishi technology, a positive impact on Nigeria’s GDP? - Blueprint Newspapers Limited|url=https://blueprint.ng/kilishi-technology-a-positive-impact-on-nigerias-gdp/|access-date=2026-07-08|language=en-US}}</ref> == Kundivihira == mquzsu8ss57s6prjt5bpqiy3ws2wiuo 142712 142711 2026-07-08T09:56:33Z Maltima Rabia 5146 Added links 142712 wikitext text/x-wiki '''Kilishi''' nyɛla jerky zaɣa palli din yina Gbɛngbɛtiŋsi kamani Southern Niger mini Northern Nigeria. Di nyɛla nim kuma, ka di nyɛla nahu nimdi, bu nimdi bee pɛiɣu nimdi ka bi mali n niŋdili. Di kuli gbanila soya kuma amaa ka di nyɛla nim shɛlima ka bi mali n niŋdili n ti pahi yalim, nanzua mini binyoma, ka ŋɔ li, ka lahi dɛli li. Di nyɛla bini dɛlindi shɛli wuntaŋa din yɛn chɛ ka di tooi zani n yuugi. Di nyɛla Nigeria bindirigu, ka bi tooi diri dimini pap (akamu) mini banchi shɛlima (garri). == Di ni yi shɛli na == Kilishi nyɛla din daa tooi yini jihad saha maa, saha shɛli bini daa zaŋ di binkɔbiri n chani tiŋ shɛŋa ka di nyɛla bi guriba mi maa. Nim kuma niŋbu daa nyɛla din niŋ soochi n tiba ka bi tooi zani n yuugi ka bi saɣim. Kilishi nyɛla sokam ni dihi tabili ni di nyɛla din yi Gbɛngbɛtiŋsi din bɛ Niger,  n nyɛ di yibu na shɛi, ka nyɛ din wuligi n gili Gbɛngbɛtiŋsi pam ni kamani ( southern Niger mini northern Nigeria). Di nyɛla din dibu yaligi n paagi Cameroon, Chad ni tiŋsi pam ni.<ref name=":0">{{Cite web|title=How To Make Kilishi (Nigerian Beef Jerky) — Guardian Life — The Guardian Nigeria News – Nigeria and World News|url=https://editor.guardian.ng/life/how-to-make-kilishi-nigerian-beef-jerky/|access-date=2026-07-08|website=editor.guardian.ng|language=en-US}}</ref>A ni too di li kamani appetizer, bee bindiri maŋli bee ka a zaŋ pahi binidirigu shɛli zuɣu n di ka di nyɛla di nahingbani maa mini di nyɛɣasim balibu maa zuɣu. == Di duɣibu == Di nyɛlmi ka a ŋahi nimdi zaɣa shɛlima n dɛli wuntaŋ. Bi ni tooi mali nim shɛli n niŋdili n nyɛ [[nahu]] [[nimdi]], amaa ani tooi lahi zaŋ bu nimdi, piɛɣu nimdi bee laakum nimdi. Nim shɛlima ŋɔ nyɛla bini yɛn zaŋ shɛli n luhi daligu shɛli bini zaŋ simoli, nyɛmanyɛma, ni ʒiɛvari kamani alobalsa n ti pahi binyoma balibu  n niŋ shɛli. Bi ni yihili n suŋ ka di kuugi bɛla poi ka bi nayi ŋɔli buɣim zuɣu. Di duɣibu maa nyɛla balibu di yi kana zuliya ni maa polo ni region maa polo.<ref name=":0" /> Kilishi daa nyɛla bini piligi shɛli ka di nyɛla shɛli din chɛ ka nimdi yuura, ka soli chandi  bee daabihi ban daa be Sahara yaɣali ŋɔ daa tooi niŋdili di yi niŋ ka bi yɛn go maa.<ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2017-03-04|title=On Kilishi: With Tigernuts & With Peanuts|url=https://www.kitchenbutterfly.com/on-kilishi-with-tigernuts-with-peanuts/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-06-08|title=Kilishi|url=https://www.localguidesconnect.com/t/kilishi/356655|access-date=2026-07-08|website=Local Guides Connect|language=en}}</ref> A ni tooi zali kilishi chiri gbaliŋ k a di bi saɣim.<ref>{{Cite news|date=2016-04-30|title=Special report: Kilishi, Nigeria’s meat of possibilities (video documentary) - Nigeria Today|language=en-GB|work=Nigeria Today|url=http://www.nigeriatoday.ng/2016/04/special-report-kilishi-nigerias-meat-of-possibilities-video-documentary/|access-date=2026-07-08}}</ref><ref>{{Cite news|title=Nigeria: Kano - Kilishi is Everything to the People|language=en|work=allAfrica.com|url=http://allafrica.com:80/stories/201510280627.html|access-date=2026-07-08}}</ref> == Labu == Labu nyɛla daliga shɛli bini mali n niŋdi kilishi maa. A yi yɛn niŋli,  a yɛn niŋla kom n pilisi simoli ni.  Ka niŋ binyoma, yalim, alibalsa din baɣisi ni saha shɛŋa shiri  ni di tili nyɛɣisim. Dobino gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira saha shɛŋa. A niŋ zaŋ nim kuma maa n luhiri daliga maa ni yimyim poi ka nayi zaŋ li n suŋ saha gbaliŋ ka di kuugi vinyɛliga.<ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2015-05-15|title=The Art, Science & Beauty of Kilishi|url=https://www.kitchenbutterfly.com/the-art-science-beauty-of-kilishi/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2015-05-15|title=The Art, Science & Beauty of Kilishi|url=https://www.kitchenbutterfly.com/the-art-science-beauty-of-kilishi/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Shama|first=Binta|date=2020-06-15|title=Kilishi technology, a positive impact on Nigeria’s GDP? - Blueprint Newspapers Limited|url=https://blueprint.ng/kilishi-technology-a-positive-impact-on-nigerias-gdp/|access-date=2026-07-08|language=en-US}}</ref> == Kundivihira == snf5f3ko8oam8m3lfh6rqyk3tpczq5m 142713 142712 2026-07-08T09:57:14Z Maltima Rabia 5146 Added links 142713 wikitext text/x-wiki '''Kilishi''' nyɛla jerky zaɣa palli din yina Gbɛngbɛtiŋsi kamani Southern [[Niger]] mini Northern [[Nigeria]]. Di nyɛla nim kuma, ka di nyɛla nahu nimdi, bu nimdi bee pɛiɣu nimdi ka bi mali n niŋdili. Di kuli gbanila soya kuma amaa ka di nyɛla nim shɛlima ka bi mali n niŋdili n ti pahi yalim, nanzua mini binyoma, ka ŋɔ li, ka lahi dɛli li. Di nyɛla bini dɛlindi shɛli wuntaŋa din yɛn chɛ ka di tooi zani n yuugi. Di nyɛla Nigeria bindirigu, ka bi tooi diri dimini pap (akamu) mini banchi shɛlima (garri). == Di ni yi shɛli na == Kilishi nyɛla din daa tooi yini jihad saha maa, saha shɛli bini daa zaŋ di binkɔbiri n chani tiŋ shɛŋa ka di nyɛla bi guriba mi maa. Nim kuma niŋbu daa nyɛla din niŋ soochi n tiba ka bi tooi zani n yuugi ka bi saɣim. Kilishi nyɛla sokam ni dihi tabili ni di nyɛla din yi Gbɛngbɛtiŋsi din bɛ Niger,  n nyɛ di yibu na shɛi, ka nyɛ din wuligi n gili Gbɛngbɛtiŋsi pam ni kamani ( southern Niger mini northern Nigeria). Di nyɛla din dibu yaligi n paagi Cameroon, Chad ni tiŋsi pam ni.<ref name=":0">{{Cite web|title=How To Make Kilishi (Nigerian Beef Jerky) — Guardian Life — The Guardian Nigeria News – Nigeria and World News|url=https://editor.guardian.ng/life/how-to-make-kilishi-nigerian-beef-jerky/|access-date=2026-07-08|website=editor.guardian.ng|language=en-US}}</ref>A ni too di li kamani appetizer, bee bindiri maŋli bee ka a zaŋ pahi binidirigu shɛli zuɣu n di ka di nyɛla di nahingbani maa mini di nyɛɣasim balibu maa zuɣu. == Di duɣibu == Di nyɛlmi ka a ŋahi nimdi zaɣa shɛlima n dɛli wuntaŋ. Bi ni tooi mali nim shɛli n niŋdili n nyɛ [[nahu]] [[nimdi]], amaa ani tooi lahi zaŋ bu nimdi, piɛɣu nimdi bee laakum nimdi. Nim shɛlima ŋɔ nyɛla bini yɛn zaŋ shɛli n luhi daligu shɛli bini zaŋ simoli, nyɛmanyɛma, ni ʒiɛvari kamani alobalsa n ti pahi binyoma balibu  n niŋ shɛli. Bi ni yihili n suŋ ka di kuugi bɛla poi ka bi nayi ŋɔli buɣim zuɣu. Di duɣibu maa nyɛla balibu di yi kana zuliya ni maa polo ni region maa polo.<ref name=":0" /> Kilishi daa nyɛla bini piligi shɛli ka di nyɛla shɛli din chɛ ka nimdi yuura, ka soli chandi  bee daabihi ban daa be Sahara yaɣali ŋɔ daa tooi niŋdili di yi niŋ ka bi yɛn go maa.<ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2017-03-04|title=On Kilishi: With Tigernuts & With Peanuts|url=https://www.kitchenbutterfly.com/on-kilishi-with-tigernuts-with-peanuts/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-06-08|title=Kilishi|url=https://www.localguidesconnect.com/t/kilishi/356655|access-date=2026-07-08|website=Local Guides Connect|language=en}}</ref> A ni tooi zali kilishi chiri gbaliŋ k a di bi saɣim.<ref>{{Cite news|date=2016-04-30|title=Special report: Kilishi, Nigeria’s meat of possibilities (video documentary) - Nigeria Today|language=en-GB|work=Nigeria Today|url=http://www.nigeriatoday.ng/2016/04/special-report-kilishi-nigerias-meat-of-possibilities-video-documentary/|access-date=2026-07-08}}</ref><ref>{{Cite news|title=Nigeria: Kano - Kilishi is Everything to the People|language=en|work=allAfrica.com|url=http://allafrica.com:80/stories/201510280627.html|access-date=2026-07-08}}</ref> == Labu == Labu nyɛla daliga shɛli bini mali n niŋdi kilishi maa. A yi yɛn niŋli,  a yɛn niŋla kom n pilisi simoli ni.  Ka niŋ binyoma, yalim, alibalsa din baɣisi ni saha shɛŋa shiri  ni di tili nyɛɣisim. Dobino gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira saha shɛŋa. A niŋ zaŋ nim kuma maa n luhiri daliga maa ni yimyim poi ka nayi zaŋ li n suŋ saha gbaliŋ ka di kuugi vinyɛliga.<ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2015-05-15|title=The Art, Science & Beauty of Kilishi|url=https://www.kitchenbutterfly.com/the-art-science-beauty-of-kilishi/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2015-05-15|title=The Art, Science & Beauty of Kilishi|url=https://www.kitchenbutterfly.com/the-art-science-beauty-of-kilishi/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Shama|first=Binta|date=2020-06-15|title=Kilishi technology, a positive impact on Nigeria’s GDP? - Blueprint Newspapers Limited|url=https://blueprint.ng/kilishi-technology-a-positive-impact-on-nigerias-gdp/|access-date=2026-07-08|language=en-US}}</ref> == Kundivihira == ienqhif7lqjd8ziack5xzqd9e0xyeyi 142714 142713 2026-07-08T09:58:48Z Maltima Rabia 5146 Added links 142714 wikitext text/x-wiki '''Kilishi''' nyɛla jerky zaɣa palli din yina Gbɛngbɛtiŋsi kamani Southern [[Niger]] mini Northern [[Nigeria]]. Di nyɛla nim kuma, ka di nyɛla nahu nimdi, bu nimdi bee pɛiɣu nimdi ka bi mali n niŋdili. Di kuli gbanila soya kuma amaa ka di nyɛla nim shɛlima ka bi mali n niŋdili n ti pahi yalim, nanzua mini binyoma, ka ŋɔ li, ka lahi dɛli li. Di nyɛla bini dɛlindi shɛli wuntaŋa din yɛn chɛ ka di tooi zani n yuugi. Di nyɛla Nigeria bindirigu, ka bi tooi diri dimini pap (akamu) mini banchi shɛlima (garri). == Di ni yi shɛli na == Kilishi nyɛla din daa tooi yini jihad saha maa, saha shɛli bini daa zaŋ di binkɔbiri n chani tiŋ shɛŋa ka di nyɛla bi guriba mi maa. Nim kuma niŋbu daa nyɛla din niŋ soochi n tiba ka bi tooi zani n yuugi ka bi saɣim. Kilishi nyɛla sokam ni dihi tabili ni di nyɛla din yi Gbɛngbɛtiŋsi din bɛ Niger,  n nyɛ di yibu na shɛi, ka nyɛ din wuligi n gili Gbɛngbɛtiŋsi pam ni kamani ( southern Niger mini northern Nigeria). Di nyɛla din dibu yaligi n paagi [[Cameroon]], [[Chad]] ni tiŋsi pam ni.<ref name=":0">{{Cite web|title=How To Make Kilishi (Nigerian Beef Jerky) — Guardian Life — The Guardian Nigeria News – Nigeria and World News|url=https://editor.guardian.ng/life/how-to-make-kilishi-nigerian-beef-jerky/|access-date=2026-07-08|website=editor.guardian.ng|language=en-US}}</ref>A ni too di li kamani appetizer, bee bindiri maŋli bee ka a zaŋ pahi binidirigu shɛli zuɣu n di ka di nyɛla di nahingbani maa mini di nyɛɣasim balibu maa zuɣu. == Di duɣibu == Di nyɛlmi ka a ŋahi nimdi zaɣa shɛlima n dɛli wuntaŋ. Bi ni tooi mali nim shɛli n niŋdili n nyɛ [[nahu]] [[nimdi]], amaa ani tooi lahi zaŋ bu nimdi, piɛɣu nimdi bee laakum nimdi. Nim shɛlima ŋɔ nyɛla bini yɛn zaŋ shɛli n luhi daligu shɛli bini zaŋ simoli, nyɛmanyɛma, ni ʒiɛvari kamani alobalsa n ti pahi binyoma balibu  n niŋ shɛli. Bi ni yihili n suŋ ka di kuugi bɛla poi ka bi nayi ŋɔli buɣim zuɣu. Di duɣibu maa nyɛla balibu di yi kana zuliya ni maa polo ni region maa polo.<ref name=":0" /> Kilishi daa nyɛla bini piligi shɛli ka di nyɛla shɛli din chɛ ka nimdi yuura, ka soli chandi  bee daabihi ban daa be Sahara yaɣali ŋɔ daa tooi niŋdili di yi niŋ ka bi yɛn go maa.<ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2017-03-04|title=On Kilishi: With Tigernuts & With Peanuts|url=https://www.kitchenbutterfly.com/on-kilishi-with-tigernuts-with-peanuts/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-06-08|title=Kilishi|url=https://www.localguidesconnect.com/t/kilishi/356655|access-date=2026-07-08|website=Local Guides Connect|language=en}}</ref> A ni tooi zali kilishi chiri gbaliŋ k a di bi saɣim.<ref>{{Cite news|date=2016-04-30|title=Special report: Kilishi, Nigeria’s meat of possibilities (video documentary) - Nigeria Today|language=en-GB|work=Nigeria Today|url=http://www.nigeriatoday.ng/2016/04/special-report-kilishi-nigerias-meat-of-possibilities-video-documentary/|access-date=2026-07-08}}</ref><ref>{{Cite news|title=Nigeria: Kano - Kilishi is Everything to the People|language=en|work=allAfrica.com|url=http://allafrica.com:80/stories/201510280627.html|access-date=2026-07-08}}</ref> == Labu == Labu nyɛla daliga shɛli bini mali n niŋdi kilishi maa. A yi yɛn niŋli,  a yɛn niŋla kom n pilisi simoli ni.  Ka niŋ binyoma, yalim, alibalsa din baɣisi ni saha shɛŋa shiri  ni di tili nyɛɣisim. Dobino gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira saha shɛŋa. A niŋ zaŋ nim kuma maa n luhiri daliga maa ni yimyim poi ka nayi zaŋ li n suŋ saha gbaliŋ ka di kuugi vinyɛliga.<ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2015-05-15|title=The Art, Science & Beauty of Kilishi|url=https://www.kitchenbutterfly.com/the-art-science-beauty-of-kilishi/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2015-05-15|title=The Art, Science & Beauty of Kilishi|url=https://www.kitchenbutterfly.com/the-art-science-beauty-of-kilishi/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Shama|first=Binta|date=2020-06-15|title=Kilishi technology, a positive impact on Nigeria’s GDP? - Blueprint Newspapers Limited|url=https://blueprint.ng/kilishi-technology-a-positive-impact-on-nigerias-gdp/|access-date=2026-07-08|language=en-US}}</ref> == Kundivihira == 500vzx4bo7ndh0yb44zakvd3tr4udg8 142715 142714 2026-07-08T10:06:46Z Maltima Rabia 5146 Added picture 142715 wikitext text/x-wiki '''Kilishi''' nyɛla jerky zaɣa palli din yina Gbɛngbɛtiŋsi kamani Southern [[Niger]] mini Northern [[Nigeria]]. Di nyɛla nim kuma, ka di nyɛla nahu nimdi, bu nimdi bee pɛiɣu nimdi ka bi mali n niŋdili. Di kuli gbanila soya kuma amaa ka di nyɛla nim shɛlima ka bi mali n niŋdili n ti pahi yalim, nanzua mini binyoma, ka ŋɔ li, ka lahi dɛli li. Di nyɛla bini dɛlindi shɛli wuntaŋa din yɛn chɛ ka di tooi zani n yuugi. Di nyɛla Nigeria bindirigu, ka bi tooi diri dimini pap (akamu) mini banchi shɛlima (garri). == Di ni yi shɛli na == Kilishi nyɛla din daa tooi yini jihad saha maa, saha shɛli bini daa zaŋ di binkɔbiri n chani tiŋ shɛŋa ka di nyɛla bi guriba mi maa. Nim kuma niŋbu daa nyɛla din niŋ soochi n tiba ka bi tooi zani n yuugi ka bi saɣim. Kilishi nyɛla sokam ni dihi tabili ni di nyɛla din yi Gbɛngbɛtiŋsi din bɛ Niger,  n nyɛ di yibu na shɛi, ka nyɛ din wuligi n gili Gbɛngbɛtiŋsi pam ni kamani ( southern Niger mini northern Nigeria). Di nyɛla din dibu yaligi n paagi [[Cameroon]], [[Chad]] ni tiŋsi pam ni.<ref name=":0">{{Cite web|title=How To Make Kilishi (Nigerian Beef Jerky) — Guardian Life — The Guardian Nigeria News – Nigeria and World News|url=https://editor.guardian.ng/life/how-to-make-kilishi-nigerian-beef-jerky/|access-date=2026-07-08|website=editor.guardian.ng|language=en-US}}</ref>A ni too di li kamani appetizer, bee bindiri maŋli bee ka a zaŋ pahi binidirigu shɛli zuɣu n di ka di nyɛla di nahingbani maa mini di nyɛɣasim balibu maa zuɣu. == Di duɣibu == Di nyɛlmi ka a ŋahi nimdi zaɣa shɛlima n dɛli wuntaŋ. Bi ni tooi mali nim shɛli n niŋdili n nyɛ [[nahu]] [[nimdi]], amaa ani tooi lahi zaŋ bu nimdi, piɛɣu nimdi bee laakum nimdi. Nim shɛlima ŋɔ nyɛla bini yɛn zaŋ shɛli n luhi daligu shɛli bini zaŋ simoli, nyɛmanyɛma, ni ʒiɛvari kamani alobalsa n ti pahi binyoma balibu  n niŋ shɛli. Bi ni yihili n suŋ ka di kuugi bɛla poi ka bi nayi ŋɔli buɣim zuɣu. Di duɣibu maa nyɛla balibu di yi kana zuliya ni maa polo ni region maa polo.<ref name=":0" /> Kilishi daa nyɛla bini piligi shɛli ka di nyɛla shɛli din chɛ ka nimdi yuura, ka soli chandi  bee daabihi ban daa be Sahara yaɣali ŋɔ daa tooi niŋdili di yi niŋ ka bi yɛn go maa.<ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2017-03-04|title=On Kilishi: With Tigernuts & With Peanuts|url=https://www.kitchenbutterfly.com/on-kilishi-with-tigernuts-with-peanuts/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-06-08|title=Kilishi|url=https://www.localguidesconnect.com/t/kilishi/356655|access-date=2026-07-08|website=Local Guides Connect|language=en}}</ref> A ni tooi zali kilishi chiri gbaliŋ k a di bi saɣim.<ref>{{Cite news|date=2016-04-30|title=Special report: Kilishi, Nigeria’s meat of possibilities (video documentary) - Nigeria Today|language=en-GB|work=Nigeria Today|url=http://www.nigeriatoday.ng/2016/04/special-report-kilishi-nigerias-meat-of-possibilities-video-documentary/|access-date=2026-07-08}}</ref><ref>{{Cite news|title=Nigeria: Kano - Kilishi is Everything to the People|language=en|work=allAfrica.com|url=http://allafrica.com:80/stories/201510280627.html|access-date=2026-07-08}}</ref> == Labu == [[Lahabali kɔligu:Kilishi heaven.jpg|thumb|kilishi din dɛli wuntaŋa]] Labu nyɛla daliga shɛli bini mali n niŋdi kilishi maa. A yi yɛn niŋli,  a yɛn niŋla kom n pilisi simoli ni.  Ka niŋ binyoma, yalim, alibalsa din baɣisi ni saha shɛŋa shiri  ni di tili nyɛɣisim. Dobino gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira saha shɛŋa. A niŋ zaŋ nim kuma maa n luhiri daliga maa ni yimyim poi ka nayi zaŋ li n suŋ saha gbaliŋ ka di kuugi vinyɛliga.<ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2015-05-15|title=The Art, Science & Beauty of Kilishi|url=https://www.kitchenbutterfly.com/the-art-science-beauty-of-kilishi/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2015-05-15|title=The Art, Science & Beauty of Kilishi|url=https://www.kitchenbutterfly.com/the-art-science-beauty-of-kilishi/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Shama|first=Binta|date=2020-06-15|title=Kilishi technology, a positive impact on Nigeria’s GDP? - Blueprint Newspapers Limited|url=https://blueprint.ng/kilishi-technology-a-positive-impact-on-nigerias-gdp/|access-date=2026-07-08|language=en-US}}</ref> == Kundivihira == k29zd6qzp1l1929h09jiof1o8wbms9g 142716 142715 2026-07-08T10:07:53Z Maltima Rabia 5146 Added a bio 142716 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Kilishi''' nyɛla jerky zaɣa palli din yina Gbɛngbɛtiŋsi kamani Southern [[Niger]] mini Northern [[Nigeria]]. Di nyɛla nim kuma, ka di nyɛla nahu nimdi, bu nimdi bee pɛiɣu nimdi ka bi mali n niŋdili. Di kuli gbanila soya kuma amaa ka di nyɛla nim shɛlima ka bi mali n niŋdili n ti pahi yalim, nanzua mini binyoma, ka ŋɔ li, ka lahi dɛli li. Di nyɛla bini dɛlindi shɛli wuntaŋa din yɛn chɛ ka di tooi zani n yuugi. Di nyɛla Nigeria bindirigu, ka bi tooi diri dimini pap (akamu) mini banchi shɛlima (garri). == Di ni yi shɛli na == Kilishi nyɛla din daa tooi yini jihad saha maa, saha shɛli bini daa zaŋ di binkɔbiri n chani tiŋ shɛŋa ka di nyɛla bi guriba mi maa. Nim kuma niŋbu daa nyɛla din niŋ soochi n tiba ka bi tooi zani n yuugi ka bi saɣim. Kilishi nyɛla sokam ni dihi tabili ni di nyɛla din yi Gbɛngbɛtiŋsi din bɛ Niger,  n nyɛ di yibu na shɛi, ka nyɛ din wuligi n gili Gbɛngbɛtiŋsi pam ni kamani ( southern Niger mini northern Nigeria). Di nyɛla din dibu yaligi n paagi [[Cameroon]], [[Chad]] ni tiŋsi pam ni.<ref name=":0">{{Cite web|title=How To Make Kilishi (Nigerian Beef Jerky) — Guardian Life — The Guardian Nigeria News – Nigeria and World News|url=https://editor.guardian.ng/life/how-to-make-kilishi-nigerian-beef-jerky/|access-date=2026-07-08|website=editor.guardian.ng|language=en-US}}</ref>A ni too di li kamani appetizer, bee bindiri maŋli bee ka a zaŋ pahi binidirigu shɛli zuɣu n di ka di nyɛla di nahingbani maa mini di nyɛɣasim balibu maa zuɣu. == Di duɣibu == Di nyɛlmi ka a ŋahi nimdi zaɣa shɛlima n dɛli wuntaŋ. Bi ni tooi mali nim shɛli n niŋdili n nyɛ [[nahu]] [[nimdi]], amaa ani tooi lahi zaŋ bu nimdi, piɛɣu nimdi bee laakum nimdi. Nim shɛlima ŋɔ nyɛla bini yɛn zaŋ shɛli n luhi daligu shɛli bini zaŋ simoli, nyɛmanyɛma, ni ʒiɛvari kamani alobalsa n ti pahi binyoma balibu  n niŋ shɛli. Bi ni yihili n suŋ ka di kuugi bɛla poi ka bi nayi ŋɔli buɣim zuɣu. Di duɣibu maa nyɛla balibu di yi kana zuliya ni maa polo ni region maa polo.<ref name=":0" /> Kilishi daa nyɛla bini piligi shɛli ka di nyɛla shɛli din chɛ ka nimdi yuura, ka soli chandi  bee daabihi ban daa be Sahara yaɣali ŋɔ daa tooi niŋdili di yi niŋ ka bi yɛn go maa.<ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2017-03-04|title=On Kilishi: With Tigernuts & With Peanuts|url=https://www.kitchenbutterfly.com/on-kilishi-with-tigernuts-with-peanuts/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-06-08|title=Kilishi|url=https://www.localguidesconnect.com/t/kilishi/356655|access-date=2026-07-08|website=Local Guides Connect|language=en}}</ref> A ni tooi zali kilishi chiri gbaliŋ k a di bi saɣim.<ref>{{Cite news|date=2016-04-30|title=Special report: Kilishi, Nigeria’s meat of possibilities (video documentary) - Nigeria Today|language=en-GB|work=Nigeria Today|url=http://www.nigeriatoday.ng/2016/04/special-report-kilishi-nigerias-meat-of-possibilities-video-documentary/|access-date=2026-07-08}}</ref><ref>{{Cite news|title=Nigeria: Kano - Kilishi is Everything to the People|language=en|work=allAfrica.com|url=http://allafrica.com:80/stories/201510280627.html|access-date=2026-07-08}}</ref> == Labu == [[Lahabali kɔligu:Kilishi heaven.jpg|thumb|kilishi din dɛli wuntaŋa]] Labu nyɛla daliga shɛli bini mali n niŋdi kilishi maa. A yi yɛn niŋli,  a yɛn niŋla kom n pilisi simoli ni.  Ka niŋ binyoma, yalim, alibalsa din baɣisi ni saha shɛŋa shiri  ni di tili nyɛɣisim. Dobino gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira saha shɛŋa. A niŋ zaŋ nim kuma maa n luhiri daliga maa ni yimyim poi ka nayi zaŋ li n suŋ saha gbaliŋ ka di kuugi vinyɛliga.<ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2015-05-15|title=The Art, Science & Beauty of Kilishi|url=https://www.kitchenbutterfly.com/the-art-science-beauty-of-kilishi/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Butterfly|first=Kitchen|date=2015-05-15|title=The Art, Science & Beauty of Kilishi|url=https://www.kitchenbutterfly.com/the-art-science-beauty-of-kilishi/|access-date=2026-07-08|website=Kitchen Butterfly|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Shama|first=Binta|date=2020-06-15|title=Kilishi technology, a positive impact on Nigeria’s GDP? - Blueprint Newspapers Limited|url=https://blueprint.ng/kilishi-technology-a-positive-impact-on-nigerias-gdp/|access-date=2026-07-08|language=en-US}}</ref> == Kundivihira == 7yku6fk97ibx0d48ckasgjl1uoolrqn Koshary 0 33580 142529 2026-07-07T14:35:00Z Maltima Rabia 5146 Create an article 142529 wikitext text/x-wiki koshary kqt5yi4a07byss6dzbdfsvi9uusvahx 142530 142529 2026-07-07T14:35:33Z Maltima Rabia 5146 Added content 142530 wikitext text/x-wiki Koshary, kushari bee koshari nyɛla Egypt tiŋgbani bindirigu ka lahi nyɛ palli zuɣu bindirigu din yoli. Di nyɛla Egyptian nim kali binidiri timsili, ka di nyɛ bini gabiri pasta, Egyptian nim shikahi chimda,Vermicelli mini brown lentils ka lahi niŋdi chickpeas, garlicky tomatoes sauce, garlic vinegar mini alibalsa chimda nyɛla bini niŋdi shɛli n pari di zuɣu. Garlic vinegar mini kpa tuli niŋ vi nyɛla a yi bora. 7c081b7casa2p3ui2yb6j7273cwft1g 142531 142530 2026-07-07T14:36:44Z Maltima Rabia 5146 Added content 142531 wikitext text/x-wiki Koshary, kushari bee koshari nyɛla Egypt tiŋgbani bindirigu ka lahi nyɛ palli zuɣu bindirigu din yoli. Di nyɛla Egyptian nim kali binidiri timsili, ka di nyɛ bini gabiri pasta, Egyptian nim shikahi chimda,Vermicelli mini brown lentils ka lahi niŋdi chickpeas, garlicky tomatoes sauce, garlic vinegar mini alibalsa chimda nyɛla bini niŋdi shɛli n pari di zuɣu. Garlic vinegar mini kpa tuli niŋ vi nyɛla a yi bora. Taarihi Egyptian nim buku shɛli bini boli book of Genesis maa puuni, ancient Egyptian ni bachi "koshir" gbeni nyɛ ("Food of the rote of the Gods") bindirigu n ti bi buɣa, koshir daa nyɛla bi asiba nagbaŋ suli shɛli bini zaŋ di lentils, Alikama, chickpeas, garlic mini albalsa nyɛla bini duɣiri shɛli laa ni. Yɛtɔlɣa yina n wuhi ni buku maa nyɛla Manetho dini. Amaa di yi kana buku shɛŋa zaa Manetho ni mali maa zaa, di yaɣa shɛli n kani ka "koshir" sabi n doya. Lala bachi ŋɔ nyɛla din ka Jewish dietary Zalisi shɛli bini boli kosher la. Heliopolis buɣulana buɣisi binidirigu ŋɔ maa ni di nyɛla binidiri shɛli din to ni a di di yi niŋ ka a lo Egyptian ni gɔli pachons la biɣu pia ni yini dali noli maa larigibu. Koshary nyɛla bini lahi mi binidirigu shɛli "The food of the poor"; di nyɛla bini zaŋ alibalsa chimda, lentils, shinkaafa, macaroni mini kpa shɛli bini boli red sauce maa. Di nyɛla din bɛ ka Mediterranean binidirigu, amaa ka Egyptian nim binidirigu maa nyɛ din mali ʒiɛgbaŋ ka di yi di ko ka di nyɛɣisim maa gba yi di ko, kamani Egyptian ni leemunyami kom, nyɛla din tirili nyɛɣisim din bɛ di ko ka di zuɣu chɛ ka lala bindirigu maa yoli. 6dldcdxdo7lpcuwbygetnga25m67m40 142532 142531 2026-07-07T14:37:48Z Maltima Rabia 5146 Added content 142532 wikitext text/x-wiki Koshary, kushari bee koshari nyɛla Egypt tiŋgbani bindirigu ka lahi nyɛ palli zuɣu bindirigu din yoli. Di nyɛla Egyptian nim kali binidiri timsili, ka di nyɛ bini gabiri pasta, Egyptian nim shikahi chimda,Vermicelli mini brown lentils ka lahi niŋdi chickpeas, garlicky tomatoes sauce, garlic vinegar mini alibalsa chimda nyɛla bini niŋdi shɛli n pari di zuɣu. Garlic vinegar mini kpa tuli niŋ vi nyɛla a yi bora. Taarihi Egyptian nim buku shɛli bini boli book of Genesis maa puuni, ancient Egyptian ni bachi "koshir" gbeni nyɛ ("Food of the rote of the Gods") bindirigu n ti bi buɣa, koshir daa nyɛla bi asiba nagbaŋ suli shɛli bini zaŋ di lentils, Alikama, chickpeas, garlic mini albalsa nyɛla bini duɣiri shɛli laa ni. Yɛtɔlɣa yina n wuhi ni buku maa nyɛla Manetho dini. Amaa di yi kana buku shɛŋa zaa Manetho ni mali maa zaa, di yaɣa shɛli n kani ka "koshir" sabi n doya. Lala bachi ŋɔ nyɛla din ka Jewish dietary Zalisi shɛli bini boli kosher la. Heliopolis buɣulana buɣisi binidirigu ŋɔ maa ni di nyɛla binidiri shɛli din to ni a di di yi niŋ ka a lo Egyptian ni gɔli pachons la biɣu pia ni yini dali noli maa larigibu. Koshary nyɛla bini lahi mi binidirigu shɛli "The food of the poor"; di nyɛla bini zaŋ alibalsa chimda, lentils, shinkaafa, macaroni mini kpa shɛli bini boli red sauce maa. Di nyɛla din bɛ ka Mediterranean binidirigu, amaa ka Egyptian nim binidirigu maa nyɛ din mali ʒiɛgbaŋ ka di yi di ko ka di nyɛɣisim maa gba yi di ko, kamani Egyptian ni leemunyami kom, nyɛla din tirili nyɛɣisim din bɛ di ko ka di zuɣu chɛ ka lala bindirigu maa yoli. Yuuni 1853 puuni, o buku puuni, "Journey to Egypt  and Hijaz" ŋun suli Richard Burton sabimi ni Koshary nyɛla asiba  bindirigu n ti Suez nima. Di nyɛla din mali Egyptian lentils, shinkaafa, maagirim, alibalsa mini leemunyami. Lala accounti ŋɔ maa nyɛla din nyɛ tuuli din mali sabibu din nyɛ silimisili kundivihira lahabali n ti koshary. Koshary daa nyɛla bini kohiri shɛli Food Carts zuɣu piligu maa ha amaa saha ŋɔ di pa nyɛla din bɛ anashara binidiri kohiriba maa sani. ncgog1zk7r7r79pscjlsmtyt3s14ksr 142533 142532 2026-07-07T14:38:29Z Maltima Rabia 5146 Added content 142533 wikitext text/x-wiki Koshary, kushari bee koshari nyɛla Egypt tiŋgbani bindirigu ka lahi nyɛ palli zuɣu bindirigu din yoli. Di nyɛla Egyptian nim kali binidiri timsili, ka di nyɛ bini gabiri pasta, Egyptian nim shikahi chimda,Vermicelli mini brown lentils ka lahi niŋdi chickpeas, garlicky tomatoes sauce, garlic vinegar mini alibalsa chimda nyɛla bini niŋdi shɛli n pari di zuɣu. Garlic vinegar mini kpa tuli niŋ vi nyɛla a yi bora. Taarihi Egyptian nim buku shɛli bini boli book of Genesis maa puuni, ancient Egyptian ni bachi "koshir" gbeni nyɛ ("Food of the rote of the Gods") bindirigu n ti bi buɣa, koshir daa nyɛla bi asiba nagbaŋ suli shɛli bini zaŋ di lentils, Alikama, chickpeas, garlic mini albalsa nyɛla bini duɣiri shɛli laa ni. Yɛtɔlɣa yina n wuhi ni buku maa nyɛla Manetho dini. Amaa di yi kana buku shɛŋa zaa Manetho ni mali maa zaa, di yaɣa shɛli n kani ka "koshir" sabi n doya. Lala bachi ŋɔ nyɛla din ka Jewish dietary Zalisi shɛli bini boli kosher la. Heliopolis buɣulana buɣisi binidirigu ŋɔ maa ni di nyɛla binidiri shɛli din to ni a di di yi niŋ ka a lo Egyptian ni gɔli pachons la biɣu pia ni yini dali noli maa larigibu. Koshary nyɛla bini lahi mi binidirigu shɛli "The food of the poor"; di nyɛla bini zaŋ alibalsa chimda, lentils, shinkaafa, macaroni mini kpa shɛli bini boli red sauce maa. Di nyɛla din bɛ ka Mediterranean binidirigu, amaa ka Egyptian nim binidirigu maa nyɛ din mali ʒiɛgbaŋ ka di yi di ko ka di nyɛɣisim maa gba yi di ko, kamani Egyptian ni leemunyami kom, nyɛla din tirili nyɛɣisim din bɛ di ko ka di zuɣu chɛ ka lala bindirigu maa yoli. Yuuni 1853 puuni, o buku puuni, "Journey to Egypt  and Hijaz" ŋun suli Richard Burton sabimi ni Koshary nyɛla asiba  bindirigu n ti Suez nima. Di nyɛla din mali Egyptian lentils, shinkaafa, maagirim, alibalsa mini leemunyami. Lala accounti ŋɔ maa nyɛla din nyɛ tuuli din mali sabibu din nyɛ silimisili kundivihira lahabali n ti koshary. Koshary daa nyɛla bini kohiri shɛli Food Carts zuɣu piligu maa ha amaa saha ŋɔ di pa nyɛla din bɛ anashara binidiri kohiriba maa sani. Binidirigu ŋɔ nyɛla din yoli tum tumdiba sani, ka lahi nyɛ din niŋ vinyɛliga diyi kana laɣimgu ni. Bi duɣiri li yiŋa ka lahi nyɛ bini kohiri shɛli pala zuɣu bee restaurant nim ni Egypt tiŋgbani. Anashara bindiri kohiriba maa shɛba kuli nyɛla ban kohiri koshary maa ko ka shɛba mi nyɛ ban kohiri di mini bindiri shɛŋa. Kali puuni bi bi duɣiri koshary ni binkɔbiri bin shɛli, di nyɛla bini boli shɛŋa vegan domishi bini yɛn chim di bin shɛli kam bi zaŋdi kpa shɛli bini boli vegetable oil maa. Yuuni 2025 puuni UNESCO nim daa nyɛla ban pili intangible cultural heritage. 2h1ju2sc32a16aiymshlh5xi3ytbjmw 142534 142533 2026-07-07T14:39:10Z Maltima Rabia 5146 Added content 142534 wikitext text/x-wiki Koshary, kushari bee koshari nyɛla Egypt tiŋgbani bindirigu ka lahi nyɛ palli zuɣu bindirigu din yoli. Di nyɛla Egyptian nim kali binidiri timsili, ka di nyɛ bini gabiri pasta, Egyptian nim shikahi chimda,Vermicelli mini brown lentils ka lahi niŋdi chickpeas, garlicky tomatoes sauce, garlic vinegar mini alibalsa chimda nyɛla bini niŋdi shɛli n pari di zuɣu. Garlic vinegar mini kpa tuli niŋ vi nyɛla a yi bora. Taarihi Egyptian nim buku shɛli bini boli book of Genesis maa puuni, ancient Egyptian ni bachi "koshir" gbeni nyɛ ("Food of the rote of the Gods") bindirigu n ti bi buɣa, koshir daa nyɛla bi asiba nagbaŋ suli shɛli bini zaŋ di lentils, Alikama, chickpeas, garlic mini albalsa nyɛla bini duɣiri shɛli laa ni. Yɛtɔlɣa yina n wuhi ni buku maa nyɛla Manetho dini. Amaa di yi kana buku shɛŋa zaa Manetho ni mali maa zaa, di yaɣa shɛli n kani ka "koshir" sabi n doya. Lala bachi ŋɔ nyɛla din ka Jewish dietary Zalisi shɛli bini boli kosher la. Heliopolis buɣulana buɣisi binidirigu ŋɔ maa ni di nyɛla binidiri shɛli din to ni a di di yi niŋ ka a lo Egyptian ni gɔli pachons la biɣu pia ni yini dali noli maa larigibu. Koshary nyɛla bini lahi mi binidirigu shɛli "The food of the poor"; di nyɛla bini zaŋ alibalsa chimda, lentils, shinkaafa, macaroni mini kpa shɛli bini boli red sauce maa. Di nyɛla din bɛ ka Mediterranean binidirigu, amaa ka Egyptian nim binidirigu maa nyɛ din mali ʒiɛgbaŋ ka di yi di ko ka di nyɛɣisim maa gba yi di ko, kamani Egyptian ni leemunyami kom, nyɛla din tirili nyɛɣisim din bɛ di ko ka di zuɣu chɛ ka lala bindirigu maa yoli. Yuuni 1853 puuni, o buku puuni, "Journey to Egypt  and Hijaz" ŋun suli Richard Burton sabimi ni Koshary nyɛla asiba  bindirigu n ti Suez nima. Di nyɛla din mali Egyptian lentils, shinkaafa, maagirim, alibalsa mini leemunyami. Lala accounti ŋɔ maa nyɛla din nyɛ tuuli din mali sabibu din nyɛ silimisili kundivihira lahabali n ti koshary. Koshary daa nyɛla bini kohiri shɛli Food Carts zuɣu piligu maa ha amaa saha ŋɔ di pa nyɛla din bɛ anashara binidiri kohiriba maa sani. Binidirigu ŋɔ nyɛla din yoli tum tumdiba sani, ka lahi nyɛ din niŋ vinyɛliga diyi kana laɣimgu ni. Bi duɣiri li yiŋa ka lahi nyɛ bini kohiri shɛli pala zuɣu bee restaurant nim ni Egypt tiŋgbani. Anashara bindiri kohiriba maa shɛba kuli nyɛla ban kohiri koshary maa ko ka shɛba mi nyɛ ban kohiri di mini bindiri shɛŋa. Kali puuni bi bi duɣiri koshary ni binkɔbiri bin shɛli, di nyɛla bini boli shɛŋa vegan domishi bini yɛn chim di bin shɛli kam bi zaŋdi kpa shɛli bini boli vegetable oil maa. Yuuni 2025 puuni UNESCO nim daa nyɛla ban pili intangible cultural heritage. Balibu Alexandrian nim koshary nyɛla din bɛ di ko ka chɛ koshary balibu maa, di nyɛɣisim mini di biɛhigu nyɛla din bɛ di ko. Bi zaŋdi lentils din nahingbaŋ nyɛ zaɣa dozim mini shinkaafa, bi niŋdi curry mini cumin n niŋdi shinkaafa maa ni, din yɛnchɛ ka di nahingbaŋ maa niŋ yim. Bi lahi niŋdi Egyptian gali chimda n niŋda, bi yɛn waalimi ka nayi zaŋ magirim n chimli, n ti pahi kamatoonsi chɛrita ka chɛ tomato sauce, n ti pahi French fries zuɣu. 6oykx87eqse6w31fzwtbsz7vpvdqqfh 142535 142534 2026-07-07T14:40:00Z Maltima Rabia 5146 Added content 142535 wikitext text/x-wiki Koshary, kushari bee koshari nyɛla Egypt tiŋgbani bindirigu ka lahi nyɛ palli zuɣu bindirigu din yoli. Di nyɛla Egyptian nim kali binidiri timsili, ka di nyɛ bini gabiri pasta, Egyptian nim shikahi chimda,Vermicelli mini brown lentils ka lahi niŋdi chickpeas, garlicky tomatoes sauce, garlic vinegar mini alibalsa chimda nyɛla bini niŋdi shɛli n pari di zuɣu. Garlic vinegar mini kpa tuli niŋ vi nyɛla a yi bora. Taarihi Egyptian nim buku shɛli bini boli book of Genesis maa puuni, ancient Egyptian ni bachi "koshir" gbeni nyɛ ("Food of the rote of the Gods") bindirigu n ti bi buɣa, koshir daa nyɛla bi asiba nagbaŋ suli shɛli bini zaŋ di lentils, Alikama, chickpeas, garlic mini albalsa nyɛla bini duɣiri shɛli laa ni. Yɛtɔlɣa yina n wuhi ni buku maa nyɛla Manetho dini. Amaa di yi kana buku shɛŋa zaa Manetho ni mali maa zaa, di yaɣa shɛli n kani ka "koshir" sabi n doya. Lala bachi ŋɔ nyɛla din ka Jewish dietary Zalisi shɛli bini boli kosher la. Heliopolis buɣulana buɣisi binidirigu ŋɔ maa ni di nyɛla binidiri shɛli din to ni a di di yi niŋ ka a lo Egyptian ni gɔli pachons la biɣu pia ni yini dali noli maa larigibu. Koshary nyɛla bini lahi mi binidirigu shɛli "The food of the poor"; di nyɛla bini zaŋ alibalsa chimda, lentils, shinkaafa, macaroni mini kpa shɛli bini boli red sauce maa. Di nyɛla din bɛ ka Mediterranean binidirigu, amaa ka Egyptian nim binidirigu maa nyɛ din mali ʒiɛgbaŋ ka di yi di ko ka di nyɛɣisim maa gba yi di ko, kamani Egyptian ni leemunyami kom, nyɛla din tirili nyɛɣisim din bɛ di ko ka di zuɣu chɛ ka lala bindirigu maa yoli. Yuuni 1853 puuni, o buku puuni, "Journey to Egypt  and Hijaz" ŋun suli Richard Burton sabimi ni Koshary nyɛla asiba  bindirigu n ti Suez nima. Di nyɛla din mali Egyptian lentils, shinkaafa, maagirim, alibalsa mini leemunyami. Lala accounti ŋɔ maa nyɛla din nyɛ tuuli din mali sabibu din nyɛ silimisili kundivihira lahabali n ti koshary. Koshary daa nyɛla bini kohiri shɛli Food Carts zuɣu piligu maa ha amaa saha ŋɔ di pa nyɛla din bɛ anashara binidiri kohiriba maa sani. Binidirigu ŋɔ nyɛla din yoli tum tumdiba sani, ka lahi nyɛ din niŋ vinyɛliga diyi kana laɣimgu ni. Bi duɣiri li yiŋa ka lahi nyɛ bini kohiri shɛli pala zuɣu bee restaurant nim ni Egypt tiŋgbani. Anashara bindiri kohiriba maa shɛba kuli nyɛla ban kohiri koshary maa ko ka shɛba mi nyɛ ban kohiri di mini bindiri shɛŋa. Kali puuni bi bi duɣiri koshary ni binkɔbiri bin shɛli, di nyɛla bini boli shɛŋa vegan domishi bini yɛn chim di bin shɛli kam bi zaŋdi kpa shɛli bini boli vegetable oil maa. Yuuni 2025 puuni UNESCO nim daa nyɛla ban pili intangible cultural heritage. Balibu Alexandrian nim koshary nyɛla din bɛ di ko ka chɛ koshary balibu maa, di nyɛɣisim mini di biɛhigu nyɛla din bɛ di ko. Bi zaŋdi lentils din nahingbaŋ nyɛ zaɣa dozim mini shinkaafa, bi niŋdi curry mini cumin n niŋdi shinkaafa maa ni, din yɛnchɛ ka di nahingbaŋ maa niŋ yim. Bi lahi niŋdi Egyptian gali chimda n niŋda, bi yɛn waalimi ka nayi zaŋ magirim n chimli, n ti pahi kamatoonsi chɛrita ka chɛ tomato sauce, n ti pahi French fries zuɣu. Koshary  nyɛla din wuligi n gili tiŋsi pam ni Egypt nyaaga saha ŋɔ, kamani Eastern Arabia mini Yemen. Di nyɛla din mali waligimsim di yi kana tiŋsi maa bee region nim maa ni, kamani grilled vegetable ni bin lahi mali shinkaafa shɛli bini boli basmati rice maa ka bi duɣili zaɣa pɛili bee zaɣa dozim. Lala region ŋɔ bindiri shɛŋa din pahi n nyɛ macaroni din taɣimalsi bɛ di k. Bi tooi lahi niŋdi noo nimdi n niŋdi di puuni, ka di chɛ ka di gbani Kabsa saha shɛŋa. g2rt3kciraykgscjnq58lqhpfv0zshx 142536 142535 2026-07-07T14:40:57Z Maltima Rabia 5146 Added content 142536 wikitext text/x-wiki Koshary, kushari bee koshari nyɛla Egypt tiŋgbani bindirigu ka lahi nyɛ palli zuɣu bindirigu din yoli. Di nyɛla Egyptian nim kali binidiri timsili, ka di nyɛ bini gabiri pasta, Egyptian nim shikahi chimda,Vermicelli mini brown lentils ka lahi niŋdi chickpeas, garlicky tomatoes sauce, garlic vinegar mini alibalsa chimda nyɛla bini niŋdi shɛli n pari di zuɣu. Garlic vinegar mini kpa tuli niŋ vi nyɛla a yi bora. Taarihi Egyptian nim buku shɛli bini boli book of Genesis maa puuni, ancient Egyptian ni bachi "koshir" gbeni nyɛ ("Food of the rote of the Gods") bindirigu n ti bi buɣa, koshir daa nyɛla bi asiba nagbaŋ suli shɛli bini zaŋ di lentils, Alikama, chickpeas, garlic mini albalsa nyɛla bini duɣiri shɛli laa ni. Yɛtɔlɣa yina n wuhi ni buku maa nyɛla Manetho dini. Amaa di yi kana buku shɛŋa zaa Manetho ni mali maa zaa, di yaɣa shɛli n kani ka "koshir" sabi n doya. Lala bachi ŋɔ nyɛla din ka Jewish dietary Zalisi shɛli bini boli kosher la. Heliopolis buɣulana buɣisi binidirigu ŋɔ maa ni di nyɛla binidiri shɛli din to ni a di di yi niŋ ka a lo Egyptian ni gɔli pachons la biɣu pia ni yini dali noli maa larigibu. Koshary nyɛla bini lahi mi binidirigu shɛli "The food of the poor"; di nyɛla bini zaŋ alibalsa chimda, lentils, shinkaafa, macaroni mini kpa shɛli bini boli red sauce maa. Di nyɛla din bɛ ka Mediterranean binidirigu, amaa ka Egyptian nim binidirigu maa nyɛ din mali ʒiɛgbaŋ ka di yi di ko ka di nyɛɣisim maa gba yi di ko, kamani Egyptian ni leemunyami kom, nyɛla din tirili nyɛɣisim din bɛ di ko ka di zuɣu chɛ ka lala bindirigu maa yoli. Yuuni 1853 puuni, o buku puuni, "Journey to Egypt  and Hijaz" ŋun suli Richard Burton sabimi ni Koshary nyɛla asiba  bindirigu n ti Suez nima. Di nyɛla din mali Egyptian lentils, shinkaafa, maagirim, alibalsa mini leemunyami. Lala accounti ŋɔ maa nyɛla din nyɛ tuuli din mali sabibu din nyɛ silimisili kundivihira lahabali n ti koshary. Koshary daa nyɛla bini kohiri shɛli Food Carts zuɣu piligu maa ha amaa saha ŋɔ di pa nyɛla din bɛ anashara binidiri kohiriba maa sani. Binidirigu ŋɔ nyɛla din yoli tum tumdiba sani, ka lahi nyɛ din niŋ vinyɛliga diyi kana laɣimgu ni. Bi duɣiri li yiŋa ka lahi nyɛ bini kohiri shɛli pala zuɣu bee restaurant nim ni Egypt tiŋgbani. Anashara bindiri kohiriba maa shɛba kuli nyɛla ban kohiri koshary maa ko ka shɛba mi nyɛ ban kohiri di mini bindiri shɛŋa. Kali puuni bi bi duɣiri koshary ni binkɔbiri bin shɛli, di nyɛla bini boli shɛŋa vegan domishi bini yɛn chim di bin shɛli kam bi zaŋdi kpa shɛli bini boli vegetable oil maa. Yuuni 2025 puuni UNESCO nim daa nyɛla ban pili intangible cultural heritage. Balibu Alexandrian nim koshary nyɛla din bɛ di ko ka chɛ koshary balibu maa, di nyɛɣisim mini di biɛhigu nyɛla din bɛ di ko. Bi zaŋdi lentils din nahingbaŋ nyɛ zaɣa dozim mini shinkaafa, bi niŋdi curry mini cumin n niŋdi shinkaafa maa ni, din yɛnchɛ ka di nahingbaŋ maa niŋ yim. Bi lahi niŋdi Egyptian gali chimda n niŋda, bi yɛn waalimi ka nayi zaŋ magirim n chimli, n ti pahi kamatoonsi chɛrita ka chɛ tomato sauce, n ti pahi French fries zuɣu. Koshary  nyɛla din wuligi n gili tiŋsi pam ni Egypt nyaaga saha ŋɔ, kamani Eastern Arabia mini Yemen. Di nyɛla din mali waligimsim di yi kana tiŋsi maa bee region nim maa ni, kamani grilled vegetable ni bin lahi mali shinkaafa shɛli bini boli basmati rice maa ka bi duɣili zaɣa pɛili bee zaɣa dozim. Lala region ŋɔ bindiri shɛŋa din pahi n nyɛ macaroni din taɣimalsi bɛ di k. Bi tooi lahi niŋdi noo nimdi n niŋdi di puuni, ka di chɛ ka di gbani Kabsa saha shɛŋa. Japan puuni, anashara binidiri kohiriba ban pa kohiri koshary pa nyɛla ban yirina. Shɛb kohiri dimini binidiri shɛŋa.ʒiɛgbaŋ shɛŋa di pa kali di yi kana Egyptian nim maa lala binidirigu maa polo n nyɛ bini mali bin shɛŋa n pahira kamani basil, noo nimdi, kamatoonsi maŋli, sour cream, gali chimda, Cheddar sauce, paya ŋahira mini spicy powder ni jalapeño. Dry instant Instant Koshary din bɛ ka instant noodles pakaagibu mini duɣibu, nyɛla din piligi yibuna Egypt yuuni 2020. Di borila ko tulim ka ayi chɛ ka di niŋ minti anu zaŋ chaŋ minti pia di nyɛla din yɛn niŋ ka ni tooi di llhwnpgqrt24hqaysdt40qcpgnxg4di 142537 142536 2026-07-07T14:41:20Z Maltima Rabia 5146 Added heading 142537 wikitext text/x-wiki Koshary, kushari bee koshari nyɛla Egypt tiŋgbani bindirigu ka lahi nyɛ palli zuɣu bindirigu din yoli. Di nyɛla Egyptian nim kali binidiri timsili, ka di nyɛ bini gabiri pasta, Egyptian nim shikahi chimda,Vermicelli mini brown lentils ka lahi niŋdi chickpeas, garlicky tomatoes sauce, garlic vinegar mini alibalsa chimda nyɛla bini niŋdi shɛli n pari di zuɣu. Garlic vinegar mini kpa tuli niŋ vi nyɛla a yi bora. == Taarihi == Egyptian nim buku shɛli bini boli book of Genesis maa puuni, ancient Egyptian ni bachi "koshir" gbeni nyɛ ("Food of the rote of the Gods") bindirigu n ti bi buɣa, koshir daa nyɛla bi asiba nagbaŋ suli shɛli bini zaŋ di lentils, Alikama, chickpeas, garlic mini albalsa nyɛla bini duɣiri shɛli laa ni. Yɛtɔlɣa yina n wuhi ni buku maa nyɛla Manetho dini. Amaa di yi kana buku shɛŋa zaa Manetho ni mali maa zaa, di yaɣa shɛli n kani ka "koshir" sabi n doya. Lala bachi ŋɔ nyɛla din ka Jewish dietary Zalisi shɛli bini boli kosher la. Heliopolis buɣulana buɣisi binidirigu ŋɔ maa ni di nyɛla binidiri shɛli din to ni a di di yi niŋ ka a lo Egyptian ni gɔli pachons la biɣu pia ni yini dali noli maa larigibu. Koshary nyɛla bini lahi mi binidirigu shɛli "The food of the poor"; di nyɛla bini zaŋ alibalsa chimda, lentils, shinkaafa, macaroni mini kpa shɛli bini boli red sauce maa. Di nyɛla din bɛ ka Mediterranean binidirigu, amaa ka Egyptian nim binidirigu maa nyɛ din mali ʒiɛgbaŋ ka di yi di ko ka di nyɛɣisim maa gba yi di ko, kamani Egyptian ni leemunyami kom, nyɛla din tirili nyɛɣisim din bɛ di ko ka di zuɣu chɛ ka lala bindirigu maa yoli. Yuuni 1853 puuni, o buku puuni, "Journey to Egypt  and Hijaz" ŋun suli Richard Burton sabimi ni Koshary nyɛla asiba  bindirigu n ti Suez nima. Di nyɛla din mali Egyptian lentils, shinkaafa, maagirim, alibalsa mini leemunyami. Lala accounti ŋɔ maa nyɛla din nyɛ tuuli din mali sabibu din nyɛ silimisili kundivihira lahabali n ti koshary. Koshary daa nyɛla bini kohiri shɛli Food Carts zuɣu piligu maa ha amaa saha ŋɔ di pa nyɛla din bɛ anashara binidiri kohiriba maa sani. Binidirigu ŋɔ nyɛla din yoli tum tumdiba sani, ka lahi nyɛ din niŋ vinyɛliga diyi kana laɣimgu ni. Bi duɣiri li yiŋa ka lahi nyɛ bini kohiri shɛli pala zuɣu bee restaurant nim ni Egypt tiŋgbani. Anashara bindiri kohiriba maa shɛba kuli nyɛla ban kohiri koshary maa ko ka shɛba mi nyɛ ban kohiri di mini bindiri shɛŋa. Kali puuni bi bi duɣiri koshary ni binkɔbiri bin shɛli, di nyɛla bini boli shɛŋa vegan domishi bini yɛn chim di bin shɛli kam bi zaŋdi kpa shɛli bini boli vegetable oil maa. Yuuni 2025 puuni UNESCO nim daa nyɛla ban pili intangible cultural heritage. Balibu Alexandrian nim koshary nyɛla din bɛ di ko ka chɛ koshary balibu maa, di nyɛɣisim mini di biɛhigu nyɛla din bɛ di ko. Bi zaŋdi lentils din nahingbaŋ nyɛ zaɣa dozim mini shinkaafa, bi niŋdi curry mini cumin n niŋdi shinkaafa maa ni, din yɛnchɛ ka di nahingbaŋ maa niŋ yim. Bi lahi niŋdi Egyptian gali chimda n niŋda, bi yɛn waalimi ka nayi zaŋ magirim n chimli, n ti pahi kamatoonsi chɛrita ka chɛ tomato sauce, n ti pahi French fries zuɣu. Koshary  nyɛla din wuligi n gili tiŋsi pam ni Egypt nyaaga saha ŋɔ, kamani Eastern Arabia mini Yemen. Di nyɛla din mali waligimsim di yi kana tiŋsi maa bee region nim maa ni, kamani grilled vegetable ni bin lahi mali shinkaafa shɛli bini boli basmati rice maa ka bi duɣili zaɣa pɛili bee zaɣa dozim. Lala region ŋɔ bindiri shɛŋa din pahi n nyɛ macaroni din taɣimalsi bɛ di k. Bi tooi lahi niŋdi noo nimdi n niŋdi di puuni, ka di chɛ ka di gbani Kabsa saha shɛŋa. Japan puuni, anashara binidiri kohiriba ban pa kohiri koshary pa nyɛla ban yirina. Shɛb kohiri dimini binidiri shɛŋa.ʒiɛgbaŋ shɛŋa di pa kali di yi kana Egyptian nim maa lala binidirigu maa polo n nyɛ bini mali bin shɛŋa n pahira kamani basil, noo nimdi, kamatoonsi maŋli, sour cream, gali chimda, Cheddar sauce, paya ŋahira mini spicy powder ni jalapeño. Dry instant Instant Koshary din bɛ ka instant noodles pakaagibu mini duɣibu, nyɛla din piligi yibuna Egypt yuuni 2020. Di borila ko tulim ka ayi chɛ ka di niŋ minti anu zaŋ chaŋ minti pia di nyɛla din yɛn niŋ ka ni tooi di ep8eznuiog8wn4idvro183kd2ow7xhe 142538 142537 2026-07-07T14:41:57Z Maltima Rabia 5146 Added heading 142538 wikitext text/x-wiki Koshary, kushari bee koshari nyɛla Egypt tiŋgbani bindirigu ka lahi nyɛ palli zuɣu bindirigu din yoli. Di nyɛla Egyptian nim kali binidiri timsili, ka di nyɛ bini gabiri pasta, Egyptian nim shikahi chimda,Vermicelli mini brown lentils ka lahi niŋdi chickpeas, garlicky tomatoes sauce, garlic vinegar mini alibalsa chimda nyɛla bini niŋdi shɛli n pari di zuɣu. Garlic vinegar mini kpa tuli niŋ vi nyɛla a yi bora. == Taarihi == Egyptian nim buku shɛli bini boli book of Genesis maa puuni, ancient Egyptian ni bachi "koshir" gbeni nyɛ ("Food of the rote of the Gods") bindirigu n ti bi buɣa, koshir daa nyɛla bi asiba nagbaŋ suli shɛli bini zaŋ di lentils, Alikama, chickpeas, garlic mini albalsa nyɛla bini duɣiri shɛli laa ni. Yɛtɔlɣa yina n wuhi ni buku maa nyɛla Manetho dini. Amaa di yi kana buku shɛŋa zaa Manetho ni mali maa zaa, di yaɣa shɛli n kani ka "koshir" sabi n doya. Lala bachi ŋɔ nyɛla din ka Jewish dietary Zalisi shɛli bini boli kosher la. Heliopolis buɣulana buɣisi binidirigu ŋɔ maa ni di nyɛla binidiri shɛli din to ni a di di yi niŋ ka a lo Egyptian ni gɔli pachons la biɣu pia ni yini dali noli maa larigibu. Koshary nyɛla bini lahi mi binidirigu shɛli "The food of the poor"; di nyɛla bini zaŋ alibalsa chimda, lentils, shinkaafa, macaroni mini kpa shɛli bini boli red sauce maa. Di nyɛla din bɛ ka Mediterranean binidirigu, amaa ka Egyptian nim binidirigu maa nyɛ din mali ʒiɛgbaŋ ka di yi di ko ka di nyɛɣisim maa gba yi di ko, kamani Egyptian ni leemunyami kom, nyɛla din tirili nyɛɣisim din bɛ di ko ka di zuɣu chɛ ka lala bindirigu maa yoli. Yuuni 1853 puuni, o buku puuni, "Journey to Egypt  and Hijaz" ŋun suli Richard Burton sabimi ni Koshary nyɛla asiba  bindirigu n ti Suez nima. Di nyɛla din mali Egyptian lentils, shinkaafa, maagirim, alibalsa mini leemunyami. Lala accounti ŋɔ maa nyɛla din nyɛ tuuli din mali sabibu din nyɛ silimisili kundivihira lahabali n ti koshary. Koshary daa nyɛla bini kohiri shɛli Food Carts zuɣu piligu maa ha amaa saha ŋɔ di pa nyɛla din bɛ anashara binidiri kohiriba maa sani. Binidirigu ŋɔ nyɛla din yoli tum tumdiba sani, ka lahi nyɛ din niŋ vinyɛliga diyi kana laɣimgu ni. Bi duɣiri li yiŋa ka lahi nyɛ bini kohiri shɛli pala zuɣu bee restaurant nim ni Egypt tiŋgbani. Anashara bindiri kohiriba maa shɛba kuli nyɛla ban kohiri koshary maa ko ka shɛba mi nyɛ ban kohiri di mini bindiri shɛŋa. Kali puuni bi bi duɣiri koshary ni binkɔbiri bin shɛli, di nyɛla bini boli shɛŋa vegan domishi bini yɛn chim di bin shɛli kam bi zaŋdi kpa shɛli bini boli vegetable oil maa. Yuuni 2025 puuni UNESCO nim daa nyɛla ban pili intangible cultural heritage. == Balibu == Alexandrian nim koshary nyɛla din bɛ di ko ka chɛ koshary balibu maa, di nyɛɣisim mini di biɛhigu nyɛla din bɛ di ko. Bi zaŋdi lentils din nahingbaŋ nyɛ zaɣa dozim mini shinkaafa, bi niŋdi curry mini cumin n niŋdi shinkaafa maa ni, din yɛnchɛ ka di nahingbaŋ maa niŋ yim. Bi lahi niŋdi Egyptian gali chimda n niŋda, bi yɛn waalimi ka nayi zaŋ magirim n chimli, n ti pahi kamatoonsi chɛrita ka chɛ tomato sauce, n ti pahi French fries zuɣu. Koshary  nyɛla din wuligi n gili tiŋsi pam ni Egypt nyaaga saha ŋɔ, kamani Eastern Arabia mini Yemen. Di nyɛla din mali waligimsim di yi kana tiŋsi maa bee region nim maa ni, kamani grilled vegetable ni bin lahi mali shinkaafa shɛli bini boli basmati rice maa ka bi duɣili zaɣa pɛili bee zaɣa dozim. Lala region ŋɔ bindiri shɛŋa din pahi n nyɛ macaroni din taɣimalsi bɛ di k. Bi tooi lahi niŋdi noo nimdi n niŋdi di puuni, ka di chɛ ka di gbani Kabsa saha shɛŋa. Japan puuni, anashara binidiri kohiriba ban pa kohiri koshary pa nyɛla ban yirina. Shɛb kohiri dimini binidiri shɛŋa.ʒiɛgbaŋ shɛŋa di pa kali di yi kana Egyptian nim maa lala binidirigu maa polo n nyɛ bini mali bin shɛŋa n pahira kamani basil, noo nimdi, kamatoonsi maŋli, sour cream, gali chimda, Cheddar sauce, paya ŋahira mini spicy powder ni jalapeño. Dry instant Instant Koshary din bɛ ka instant noodles pakaagibu mini duɣibu, nyɛla din piligi yibuna Egypt yuuni 2020. Di borila ko tulim ka ayi chɛ ka di niŋ minti anu zaŋ chaŋ minti pia di nyɛla din yɛn niŋ ka ni tooi di nql55spr56spuy16e6iq2ru6f010hzj 142539 142538 2026-07-07T14:42:20Z Maltima Rabia 5146 Added heading 142539 wikitext text/x-wiki Koshary, kushari bee koshari nyɛla Egypt tiŋgbani bindirigu ka lahi nyɛ palli zuɣu bindirigu din yoli. Di nyɛla Egyptian nim kali binidiri timsili, ka di nyɛ bini gabiri pasta, Egyptian nim shikahi chimda,Vermicelli mini brown lentils ka lahi niŋdi chickpeas, garlicky tomatoes sauce, garlic vinegar mini alibalsa chimda nyɛla bini niŋdi shɛli n pari di zuɣu. Garlic vinegar mini kpa tuli niŋ vi nyɛla a yi bora. == Taarihi == Egyptian nim buku shɛli bini boli book of Genesis maa puuni, ancient Egyptian ni bachi "koshir" gbeni nyɛ ("Food of the rote of the Gods") bindirigu n ti bi buɣa, koshir daa nyɛla bi asiba nagbaŋ suli shɛli bini zaŋ di lentils, Alikama, chickpeas, garlic mini albalsa nyɛla bini duɣiri shɛli laa ni. Yɛtɔlɣa yina n wuhi ni buku maa nyɛla Manetho dini. Amaa di yi kana buku shɛŋa zaa Manetho ni mali maa zaa, di yaɣa shɛli n kani ka "koshir" sabi n doya. Lala bachi ŋɔ nyɛla din ka Jewish dietary Zalisi shɛli bini boli kosher la. Heliopolis buɣulana buɣisi binidirigu ŋɔ maa ni di nyɛla binidiri shɛli din to ni a di di yi niŋ ka a lo Egyptian ni gɔli pachons la biɣu pia ni yini dali noli maa larigibu. Koshary nyɛla bini lahi mi binidirigu shɛli "The food of the poor"; di nyɛla bini zaŋ alibalsa chimda, lentils, shinkaafa, macaroni mini kpa shɛli bini boli red sauce maa. Di nyɛla din bɛ ka Mediterranean binidirigu, amaa ka Egyptian nim binidirigu maa nyɛ din mali ʒiɛgbaŋ ka di yi di ko ka di nyɛɣisim maa gba yi di ko, kamani Egyptian ni leemunyami kom, nyɛla din tirili nyɛɣisim din bɛ di ko ka di zuɣu chɛ ka lala bindirigu maa yoli. Yuuni 1853 puuni, o buku puuni, "Journey to Egypt  and Hijaz" ŋun suli Richard Burton sabimi ni Koshary nyɛla asiba  bindirigu n ti Suez nima. Di nyɛla din mali Egyptian lentils, shinkaafa, maagirim, alibalsa mini leemunyami. Lala accounti ŋɔ maa nyɛla din nyɛ tuuli din mali sabibu din nyɛ silimisili kundivihira lahabali n ti koshary. Koshary daa nyɛla bini kohiri shɛli Food Carts zuɣu piligu maa ha amaa saha ŋɔ di pa nyɛla din bɛ anashara binidiri kohiriba maa sani. Binidirigu ŋɔ nyɛla din yoli tum tumdiba sani, ka lahi nyɛ din niŋ vinyɛliga diyi kana laɣimgu ni. Bi duɣiri li yiŋa ka lahi nyɛ bini kohiri shɛli pala zuɣu bee restaurant nim ni Egypt tiŋgbani. Anashara bindiri kohiriba maa shɛba kuli nyɛla ban kohiri koshary maa ko ka shɛba mi nyɛ ban kohiri di mini bindiri shɛŋa. Kali puuni bi bi duɣiri koshary ni binkɔbiri bin shɛli, di nyɛla bini boli shɛŋa vegan domishi bini yɛn chim di bin shɛli kam bi zaŋdi kpa shɛli bini boli vegetable oil maa. Yuuni 2025 puuni UNESCO nim daa nyɛla ban pili intangible cultural heritage. == Balibu == Alexandrian nim koshary nyɛla din bɛ di ko ka chɛ koshary balibu maa, di nyɛɣisim mini di biɛhigu nyɛla din bɛ di ko. Bi zaŋdi lentils din nahingbaŋ nyɛ zaɣa dozim mini shinkaafa, bi niŋdi curry mini cumin n niŋdi shinkaafa maa ni, din yɛnchɛ ka di nahingbaŋ maa niŋ yim. Bi lahi niŋdi Egyptian gali chimda n niŋda, bi yɛn waalimi ka nayi zaŋ magirim n chimli, n ti pahi kamatoonsi chɛrita ka chɛ tomato sauce, n ti pahi French fries zuɣu. Koshary  nyɛla din wuligi n gili tiŋsi pam ni Egypt nyaaga saha ŋɔ, kamani Eastern Arabia mini Yemen. Di nyɛla din mali waligimsim di yi kana tiŋsi maa bee region nim maa ni, kamani grilled vegetable ni bin lahi mali shinkaafa shɛli bini boli basmati rice maa ka bi duɣili zaɣa pɛili bee zaɣa dozim. Lala region ŋɔ bindiri shɛŋa din pahi n nyɛ macaroni din taɣimalsi bɛ di k. Bi tooi lahi niŋdi noo nimdi n niŋdi di puuni, ka di chɛ ka di gbani Kabsa saha shɛŋa. Japan puuni, anashara binidiri kohiriba ban pa kohiri koshary pa nyɛla ban yirina. Shɛb kohiri dimini binidiri shɛŋa.ʒiɛgbaŋ shɛŋa di pa kali di yi kana Egyptian nim maa lala binidirigu maa polo n nyɛ bini mali bin shɛŋa n pahira kamani basil, noo nimdi, kamatoonsi maŋli, sour cream, gali chimda, Cheddar sauce, paya ŋahira mini spicy powder ni jalapeño. == Dry instant == Instant Koshary din bɛ ka instant noodles pakaagibu mini duɣibu, nyɛla din piligi yibuna Egypt yuuni 2020. Di borila ko tulim ka ayi chɛ ka di niŋ minti anu zaŋ chaŋ minti pia di nyɛla din yɛn niŋ ka ni tooi di 31zatafh3qa3997dv9oo5ixc8reb6di 142540 142539 2026-07-07T14:43:00Z Maltima Rabia 5146 Added heading 142540 wikitext text/x-wiki Koshary, kushari bee koshari nyɛla Egypt tiŋgbani bindirigu ka lahi nyɛ palli zuɣu bindirigu din yoli. Di nyɛla Egyptian nim kali binidiri timsili, ka di nyɛ bini gabiri pasta, Egyptian nim shikahi chimda,Vermicelli mini brown lentils ka lahi niŋdi chickpeas, garlicky tomatoes sauce, garlic vinegar mini alibalsa chimda nyɛla bini niŋdi shɛli n pari di zuɣu. Garlic vinegar mini kpa tuli niŋ vi nyɛla a yi bora. == Taarihi == Egyptian nim buku shɛli bini boli book of Genesis maa puuni, ancient Egyptian ni bachi "koshir" gbeni nyɛ ("Food of the rote of the Gods") bindirigu n ti bi buɣa, koshir daa nyɛla bi asiba nagbaŋ suli shɛli bini zaŋ di lentils, Alikama, chickpeas, garlic mini albalsa nyɛla bini duɣiri shɛli laa ni. Yɛtɔlɣa yina n wuhi ni buku maa nyɛla Manetho dini. Amaa di yi kana buku shɛŋa zaa Manetho ni mali maa zaa, di yaɣa shɛli n kani ka "koshir" sabi n doya. Lala bachi ŋɔ nyɛla din ka Jewish dietary Zalisi shɛli bini boli kosher la. Heliopolis buɣulana buɣisi binidirigu ŋɔ maa ni di nyɛla binidiri shɛli din to ni a di di yi niŋ ka a lo Egyptian ni gɔli pachons la biɣu pia ni yini dali noli maa larigibu. Koshary nyɛla bini lahi mi binidirigu shɛli "The food of the poor"; di nyɛla bini zaŋ alibalsa chimda, lentils, shinkaafa, macaroni mini kpa shɛli bini boli red sauce maa. Di nyɛla din bɛ ka Mediterranean binidirigu, amaa ka Egyptian nim binidirigu maa nyɛ din mali ʒiɛgbaŋ ka di yi di ko ka di nyɛɣisim maa gba yi di ko, kamani Egyptian ni leemunyami kom, nyɛla din tirili nyɛɣisim din bɛ di ko ka di zuɣu chɛ ka lala bindirigu maa yoli. Yuuni 1853 puuni, o buku puuni, "Journey to Egypt  and Hijaz" ŋun suli Richard Burton sabimi ni Koshary nyɛla asiba  bindirigu n ti Suez nima. Di nyɛla din mali Egyptian lentils, shinkaafa, maagirim, alibalsa mini leemunyami. Lala accounti ŋɔ maa nyɛla din nyɛ tuuli din mali sabibu din nyɛ silimisili kundivihira lahabali n ti koshary. Koshary daa nyɛla bini kohiri shɛli Food Carts zuɣu piligu maa ha amaa saha ŋɔ di pa nyɛla din bɛ anashara binidiri kohiriba maa sani. Binidirigu ŋɔ nyɛla din yoli tum tumdiba sani, ka lahi nyɛ din niŋ vinyɛliga diyi kana laɣimgu ni. Bi duɣiri li yiŋa ka lahi nyɛ bini kohiri shɛli pala zuɣu bee restaurant nim ni Egypt tiŋgbani. Anashara bindiri kohiriba maa shɛba kuli nyɛla ban kohiri koshary maa ko ka shɛba mi nyɛ ban kohiri di mini bindiri shɛŋa. Kali puuni bi bi duɣiri koshary ni binkɔbiri bin shɛli, di nyɛla bini boli shɛŋa vegan domishi bini yɛn chim di bin shɛli kam bi zaŋdi kpa shɛli bini boli vegetable oil maa. Yuuni 2025 puuni UNESCO nim daa nyɛla ban pili intangible cultural heritage. == Balibu == Alexandrian nim koshary nyɛla din bɛ di ko ka chɛ koshary balibu maa, di nyɛɣisim mini di biɛhigu nyɛla din bɛ di ko. Bi zaŋdi lentils din nahingbaŋ nyɛ zaɣa dozim mini shinkaafa, bi niŋdi curry mini cumin n niŋdi shinkaafa maa ni, din yɛnchɛ ka di nahingbaŋ maa niŋ yim. Bi lahi niŋdi Egyptian gali chimda n niŋda, bi yɛn waalimi ka nayi zaŋ magirim n chimli, n ti pahi kamatoonsi chɛrita ka chɛ tomato sauce, n ti pahi French fries zuɣu. Koshary  nyɛla din wuligi n gili tiŋsi pam ni Egypt nyaaga saha ŋɔ, kamani Eastern Arabia mini Yemen. Di nyɛla din mali waligimsim di yi kana tiŋsi maa bee region nim maa ni, kamani grilled vegetable ni bin lahi mali shinkaafa shɛli bini boli basmati rice maa ka bi duɣili zaɣa pɛili bee zaɣa dozim. Lala region ŋɔ bindiri shɛŋa din pahi n nyɛ macaroni din taɣimalsi bɛ di k. Bi tooi lahi niŋdi noo nimdi n niŋdi di puuni, ka di chɛ ka di gbani Kabsa saha shɛŋa. Japan puuni, anashara binidiri kohiriba ban pa kohiri koshary pa nyɛla ban yirina. Shɛb kohiri dimini binidiri shɛŋa.ʒiɛgbaŋ shɛŋa di pa kali di yi kana Egyptian nim maa lala binidirigu maa polo n nyɛ bini mali bin shɛŋa n pahira kamani basil, noo nimdi, kamatoonsi maŋli, sour cream, gali chimda, Cheddar sauce, paya ŋahira mini spicy powder ni jalapeño. == Dry instant == Instant Koshary din bɛ ka instant noodles pakaagibu mini duɣibu, nyɛla din piligi yibuna Egypt yuuni 2020. Di borila ko tulim ka ayi chɛ ka di niŋ minti anu zaŋ chaŋ minti pia di nyɛla din yɛn niŋ ka ni tooi di. == Kundivihira == nc7ub8kiszy6jrpbeq9welenom25weq Injera 0 33581 142549 2026-07-07T16:15:16Z K.D.Nburidiba 4111 Created a new article 142549 wikitext text/x-wiki '''Injera''', bɛ ni labi mi shɛli '''taita''' '''la'''({{Langx|am|እንጀራ|translit=ənǧära}}, {{IPA|am|ɨnd͡ʒəra|}}; {{Langx|ti|ጣይታ|translit=ṭayta}}; {{Langx|om|buddeena}}), nyɛla paanu laasabu din miha ka nyɛ zaɣ' pari ka dii bɛ bala kali puuni ka bɛ mali zim n niŋdi li. 3qp259f30uqaop5semqx5w9b9qctx56 142553 142549 2026-07-07T18:16:31Z K.D.Nburidiba 4111 Correction 142553 wikitext text/x-wiki '''Injera''', bɛ ni labi mi shɛli '''taita''' '''la''' nyɛla paanu laasabu din miha ka nyɛ zaɣ' pari ka dii bɛ bala kali puuni ka bɛ mali zim n niŋdi li. osqjodijsi6j37wutikgntdrr9yb7z0 142554 142553 2026-07-07T18:21:43Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 142554 wikitext text/x-wiki '''Injera''', bɛ ni labi mi shɛli '''taita''' '''la''' nyɛla paanu laasabu din miha ka nyɛ zaɣ' pari ka dii bɛ bala kali puuni ka bɛ mali zim n niŋdi li. Ethiopia mini Eritrea tingbanni, injera kuli benimi. Injera kuli zala bindira duɣibu sunsuuni Amhara zileli ni, kamani paabu bee shinkaafa luɣ' shɛli. to4gc0tfl42151l96ghmag5jw4cyg3w 142555 142554 2026-07-07T18:35:26Z K.D.Nburidiba 4111 Added a section 142555 wikitext text/x-wiki '''Injera''', bɛ ni labi mi shɛli '''taita''' '''la''' nyɛla paanu laasabu din miha ka nyɛ zaɣ' pari ka dii bɛ bala kali puuni ka bɛ mali zim n niŋdi li. Ethiopia mini Eritrea tingbanni, injera kuli benimi. Injera kuli zala bindira duɣibu sunsuuni Amhara zileli ni, kamani paabu bee shinkaafa luɣ' shɛli. == Di yuli maa == Lala bachi maa ''injera'' yila bachi ŋɔ nina Amharic. Bɛ tooi lahi boonili ''enjera'', ''ingera'', bee ''aenjera''. ltcr8km1s98goyvlqoe0tpc4rana6zu 142556 142555 2026-07-07T19:26:30Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 142556 wikitext text/x-wiki '''Injera''', bɛ ni labi mi shɛli '''taita''' '''la''' nyɛla paanu laasabu din miha ka nyɛ zaɣ' pari ka dii bɛ bala kali puuni ka bɛ mali zim n niŋdi li. Ethiopia mini Eritrea tingbanni, injera kuli benimi. Injera kuli zala bindira duɣibu sunsuuni Amhara zileli ni, kamani paabu bee shinkaafa luɣ' shɛli. == Di yuli maa == Lala bachi maa ''injera'' yila bachi ŋɔ nina Amharic. Bɛ tooi lahi boonili ''enjera'', ''ingera'', bee ''aenjera''. === Di duɣibu niɛma === Injera nyɛla bɛ ni mali teff ni niŋdi shɛli, di nyɛla bindiri shɛli din yina Ethiopia ka ban dirili gba be Ethiopia and Eritrea.Teff nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli ka di lebi zaɣ' zim. ka bɛ niŋ kom n ŋmurili kali ka di ti niŋ zaɣ' gari gari, bɛ nuhi ka bɛ tooi mali n ŋmuri ti li. Kom maa mini zim maa yɛn nyɛla yim. sursgg5spzc00i1j1x0am4cwiq27a9a 142557 142556 2026-07-07T19:38:00Z K.D.Nburidiba 4111 Added a section 142557 wikitext text/x-wiki '''Injera''', bɛ ni labi mi shɛli '''taita''' '''la''' nyɛla paanu laasabu din miha ka nyɛ zaɣ' pari ka dii bɛ bala kali puuni ka bɛ mali zim n niŋdi li. Ethiopia mini Eritrea tingbanni, injera kuli benimi. Injera kuli zala bindira duɣibu sunsuuni Amhara zileli ni, kamani paabu bee shinkaafa luɣ' shɛli. == Di yuli maa == Lala bachi maa ''injera'' yila bachi ŋɔ nina Amharic. Bɛ tooi lahi boonili ''enjera'', ''ingera'', bee ''aenjera''. === Di duɣibu niɛma === Injera nyɛla bɛ ni mali teff ni niŋdi shɛli, di nyɛla bindiri shɛli din yina Ethiopia ka ban dirili gba be Ethiopia and Eritrea.Teff nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli ka di lebi zaɣ' zim. ka bɛ niŋ kom n ŋmurili kali ka di ti niŋ zaɣ' gari gari, bɛ nuhi ka bɛ tooi mali n ŋmuri ti li. Kom maa mini zim maa yɛn nyɛla yim. === Di miibu === [[//en.wikipedia.org/wiki/File:How_to_make_injera_in_d.markos,Ethiopia.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:How_to_make_injera_in_d.markos,Ethiopia.jpg|thumb|Batter is poured rapidly in a spiral from the outside inwards. Debre Markos, Ethiopia.]] Lala zaɣ' gati maa nyɛla bɛ ni yɛn che ka shɛli miigi viɛnyɛla bɛ yɛn zaŋla ersho n gabi dinni, lala ersho ŋɔ maa nyɛla binshɛɣu din nie, ka nyɛ zaɣ' dozim ka che ka bini tooi miira. 26jw8thhu8owt1hq2lgsdvcycu2s2x0 142558 142557 2026-07-07T19:38:31Z K.D.Nburidiba 4111 Correction 142558 wikitext text/x-wiki '''Injera''', bɛ ni labi mi shɛli '''taita''' '''la''' nyɛla paanu laasabu din miha ka nyɛ zaɣ' pari ka dii bɛ bala kali puuni ka bɛ mali zim n niŋdi li. Ethiopia mini Eritrea tingbanni, injera kuli benimi. Injera kuli zala bindira duɣibu sunsuuni Amhara zileli ni, kamani paabu bee shinkaafa luɣ' shɛli. == Di yuli maa == Lala bachi maa ''injera'' yila bachi ŋɔ nina Amharic. Bɛ tooi lahi boonili ''enjera'', ''ingera'', bee ''aenjera''. === Di duɣibu niɛma === Injera nyɛla bɛ ni mali teff ni niŋdi shɛli, di nyɛla bindiri shɛli din yina Ethiopia ka ban dirili gba be Ethiopia and Eritrea.Teff nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli ka di lebi zaɣ' zim. ka bɛ niŋ kom n ŋmurili kali ka di ti niŋ zaɣ' gari gari, bɛ nuhi ka bɛ tooi mali n ŋmuri ti li. Kom maa mini zim maa yɛn nyɛla yim. === Di miibu === Lala zaɣ' gati maa nyɛla bɛ ni yɛn che ka shɛli miigi viɛnyɛla bɛ yɛn zaŋla ersho n gabi dinni, lala ersho ŋɔ maa nyɛla binshɛɣu din nie, ka nyɛ zaɣ' dozim ka che ka bini tooi miira. f1rb0g81qsh54z8g3r19kajvtfafzum 142559 142558 2026-07-07T19:45:57Z K.D.Nburidiba 4111 Added a section 142559 wikitext text/x-wiki '''Injera''', bɛ ni labi mi shɛli '''taita''' '''la''' nyɛla paanu laasabu din miha ka nyɛ zaɣ' pari ka dii bɛ bala kali puuni ka bɛ mali zim n niŋdi li. Ethiopia mini Eritrea tingbanni, injera kuli benimi. Injera kuli zala bindira duɣibu sunsuuni Amhara zileli ni, kamani paabu bee shinkaafa luɣ' shɛli. == Di yuli maa == Lala bachi maa ''injera'' yila bachi ŋɔ nina Amharic. Bɛ tooi lahi boonili ''enjera'', ''ingera'', bee ''aenjera''. === Di duɣibu niɛma === Injera nyɛla bɛ ni mali teff ni niŋdi shɛli, di nyɛla bindiri shɛli din yina Ethiopia ka ban dirili gba be Ethiopia and Eritrea.Teff nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli ka di lebi zaɣ' zim. ka bɛ niŋ kom n ŋmurili kali ka di ti niŋ zaɣ' gari gari, bɛ nuhi ka bɛ tooi mali n ŋmuri ti li. Kom maa mini zim maa yɛn nyɛla yim. === Di miibu === Lala zaɣ' gati maa nyɛla bɛ ni yɛn che ka shɛli miigi viɛnyɛla bɛ yɛn zaŋla ersho n gabi dinni, lala ersho ŋɔ maa nyɛla binshɛɣu din nie, ka nyɛ zaɣ' dozim ka che ka bini tooi miira. === Di duɣibu === Di yi miigi n naai, bɛ pahiri la kom pam. Injera duɣibu nyɛla bɛ yɛn kpalimla di zaɣ' gari maa n niŋ bintitali, din pɔlisi, zaɣ' kpulli, ka bɛ boli li payin. payin maa kuli yɛn booni hali ni 90–95°C 5oq089svr1xlpd7bv4vol3f4ypuny39 142560 142559 2026-07-07T19:56:37Z K.D.Nburidiba 4111 Added a content 142560 wikitext text/x-wiki '''Injera''', bɛ ni labi mi shɛli '''taita''' '''la''' nyɛla paanu laasabu din miha ka nyɛ zaɣ' pari ka dii bɛ bala kali puuni ka bɛ mali zim n niŋdi li. Ethiopia mini Eritrea tingbanni, injera kuli benimi. Injera kuli zala bindira duɣibu sunsuuni Amhara zileli ni, kamani paabu bee shinkaafa luɣ' shɛli. == Di yuli maa == Lala bachi maa ''injera'' yila bachi ŋɔ nina Amharic. Bɛ tooi lahi boonili ''enjera'', ''ingera'', bee ''aenjera''. === Di duɣibu niɛma === Injera nyɛla bɛ ni mali teff ni niŋdi shɛli, di nyɛla bindiri shɛli din yina Ethiopia ka ban dirili gba be Ethiopia and Eritrea.Teff nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli ka di lebi zaɣ' zim. ka bɛ niŋ kom n ŋmurili kali ka di ti niŋ zaɣ' gari gari, bɛ nuhi ka bɛ tooi mali n ŋmuri ti li. Kom maa mini zim maa yɛn nyɛla yim. === Di miibu === Lala zaɣ' gati maa nyɛla bɛ ni yɛn che ka shɛli miigi viɛnyɛla bɛ yɛn zaŋla ersho n gabi dinni, lala ersho ŋɔ maa nyɛla binshɛɣu din nie, ka nyɛ zaɣ' dozim ka che ka bini tooi miira. === Di duɣibu === Di yi miigi n naai, bɛ pahiri la kom pam. Injera duɣibu nyɛla bɛ yɛn kpalimla di zaɣ' gari maa n niŋ bintitali, din pɔlisi, zaɣ' kpulli, ka bɛ boli li payin. payin maa kuli yɛn biimi hali ni 90–95°C ka bɛ naan yi niŋ bɔra n niŋ dinni ka di nyaligi zaa ka bɛ naan yi kpaai bin gari maa niŋ ka di nira ka bɛ niŋdi kpa' kom n niŋdi di kpaŋsi kpaŋsi hali ka di ti biigi viɛnyɛla. === di balibu ni di mini paanu ŋmahinli === Ti ni tooi yɛli ni Injera ŋmanila pancake ballee bɛ ni zaŋ bɔta n niŋli maa zuɣu, bee ka ti buɣisi li kamani kaatinketi laasabu ka di lee nyɛ paabu ka nyɛ zaɣ' pati. 9dfxtixxfeygxlwugiyp5cy39vq697z 142561 142560 2026-07-07T20:11:31Z K.D.Nburidiba 4111 Added a section 142561 wikitext text/x-wiki '''Injera''', bɛ ni labi mi shɛli '''taita''' '''la''' nyɛla paanu laasabu din miha ka nyɛ zaɣ' pari ka dii bɛ bala kali puuni ka bɛ mali zim n niŋdi li. Ethiopia mini Eritrea tingbanni, injera kuli benimi. Injera kuli zala bindira duɣibu sunsuuni Amhara zileli ni, kamani paabu bee shinkaafa luɣ' shɛli. == Di yuli maa == Lala bachi maa ''injera'' yila bachi ŋɔ nina Amharic. Bɛ tooi lahi boonili ''enjera'', ''ingera'', bee ''aenjera''. === Di duɣibu niɛma === Injera nyɛla bɛ ni mali teff ni niŋdi shɛli, di nyɛla bindiri shɛli din yina Ethiopia ka ban dirili gba be Ethiopia and Eritrea.Teff nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli ka di lebi zaɣ' zim. ka bɛ niŋ kom n ŋmurili kali ka di ti niŋ zaɣ' gari gari, bɛ nuhi ka bɛ tooi mali n ŋmuri ti li. Kom maa mini zim maa yɛn nyɛla yim. === Di miibu === Lala zaɣ' gati maa nyɛla bɛ ni yɛn che ka shɛli miigi viɛnyɛla bɛ yɛn zaŋla ersho n gabi dinni, lala ersho ŋɔ maa nyɛla binshɛɣu din nie, ka nyɛ zaɣ' dozim ka che ka bini tooi miira. === Di duɣibu === Di yi miigi n naai, bɛ pahiri la kom pam. Injera duɣibu nyɛla bɛ yɛn kpalimla di zaɣ' gari maa n niŋ bintitali, din pɔlisi, zaɣ' kpulli, ka bɛ boli li payin. payin maa kuli yɛn biimi hali ni 90–95°C ka bɛ naan yi niŋ bɔra n niŋ dinni ka di nyaligi zaa ka bɛ naan yi kpaai bin gari maa niŋ ka di nira ka bɛ niŋdi kpa' kom n niŋdi di kpaŋsi kpaŋsi hali ka di ti biigi viɛnyɛla. === di balibu ni di mini paanu ŋmahinli === Ti ni tooi yɛli ni Injera ŋmanila pancake ballee bɛ ni zaŋ bɔta n niŋli maa zuɣu, bee ka ti buɣisi li kamani kaatinketi laasabu ka di lee nyɛ paabu ka nyɛ zaɣ' pati. == Nutrition and properties == Injera ka alaafee binshɛɣu din zoori nira dinni dama di binyɛra yirila binkumda ni na. jrv8lb5i50nps455bg7xuzyp7v2wfy6 142562 142561 2026-07-07T20:15:22Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 142562 wikitext text/x-wiki '''Injera''', bɛ ni labi mi shɛli '''taita''' '''la'''<ref>{{Cite journal|last=Lyons|first=Diane|last2=D'Andrea|first2=A. Catherine|date=2003|title=Griddles, Ovens, and Agricultural Origins: An Ethnoarchaeological Study of Bread Baking in Highland Ethiopia|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1525/aa.2003.105.3.515|journal=American Anthropologist|language=en|volume=105|issue=3|pages=515–530|doi=10.1525/aa.2003.105.3.515|issn=1548-1433}}</ref> nyɛla paanu laasabu din miha ka nyɛ zaɣ' pari ka dii bɛ bala kali puuni ka bɛ mali zim n niŋdi li. Ethiopia mini Eritrea tingbanni, injera kuli benimi. Injera kuli zala bindira duɣibu sunsuuni Amhara zileli ni, kamani paabu bee shinkaafa luɣ' shɛli. == Di yuli maa == Lala bachi maa ''injera'' yila bachi ŋɔ nina Amharic. Bɛ tooi lahi boonili ''enjera'', ''ingera'', bee ''aenjera''. === Di duɣibu niɛma === Injera nyɛla bɛ ni mali teff ni niŋdi shɛli, di nyɛla bindiri shɛli din yina Ethiopia ka ban dirili gba be Ethiopia and Eritrea.Teff nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli ka di lebi zaɣ' zim. ka bɛ niŋ kom n ŋmurili kali ka di ti niŋ zaɣ' gari gari, bɛ nuhi ka bɛ tooi mali n ŋmuri ti li. Kom maa mini zim maa yɛn nyɛla yim. === Di miibu === Lala zaɣ' gati maa nyɛla bɛ ni yɛn che ka shɛli miigi viɛnyɛla bɛ yɛn zaŋla ersho n gabi dinni, lala ersho ŋɔ maa nyɛla binshɛɣu din nie, ka nyɛ zaɣ' dozim ka che ka bini tooi miira. === Di duɣibu === Di yi miigi n naai, bɛ pahiri la kom pam. Injera duɣibu nyɛla bɛ yɛn kpalimla di zaɣ' gari maa n niŋ bintitali, din pɔlisi, zaɣ' kpulli, ka bɛ boli li payin. payin maa kuli yɛn biimi hali ni 90–95°C ka bɛ naan yi niŋ bɔra n niŋ dinni ka di nyaligi zaa ka bɛ naan yi kpaai bin gari maa niŋ ka di nira ka bɛ niŋdi kpa' kom n niŋdi di kpaŋsi kpaŋsi hali ka di ti biigi viɛnyɛla. === di balibu ni di mini paanu ŋmahinli === Ti ni tooi yɛli ni Injera ŋmanila pancake ballee bɛ ni zaŋ bɔta n niŋli maa zuɣu, bee ka ti buɣisi li kamani kaatinketi laasabu ka di lee nyɛ paabu ka nyɛ zaɣ' pati. == Nutrition and properties == Injera ka alaafee binshɛɣu din zoori nira dinni dama di binyɛra yirila binkumda ni na. == Kundivihira == syczhvyw2p7v6iy0fnx9wqmm0szpwx9 142563 142562 2026-07-07T20:17:15Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 142563 wikitext text/x-wiki '''Injera''', bɛ ni labi mi shɛli '''taita''' '''la'''<ref>{{Cite journal|last=Lyons|first=Diane|last2=D'Andrea|first2=A. Catherine|date=2003|title=Griddles, Ovens, and Agricultural Origins: An Ethnoarchaeological Study of Bread Baking in Highland Ethiopia|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1525/aa.2003.105.3.515|journal=American Anthropologist|language=en|volume=105|issue=3|pages=515–530|doi=10.1525/aa.2003.105.3.515|issn=1548-1433}}</ref> nyɛla paanu laasabu din miha ka nyɛ zaɣ' pari ka dii bɛ bala kali puuni ka bɛ mali zim n niŋdi li. Ethiopia mini Eritrea tingbanni<ref>{{Cite book|last=Cauvain|first=Stanley P.|url=https://books.google.com.gh/books?id=F5Yu_eT7-4MC&pg=PA216&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The ICC Handbook of Cereals, Flour, Dough & Product Testing: Methods and Applications|last2=Young|first2=Linda S.|date=2009|publisher=DEStech Publications, Inc|isbn=978-1-932078-99-2|language=en}}</ref>, injera kuli benimi. Injera kuli zala bindira duɣibu sunsuuni Amhara zileli ni, kamani paabu bee shinkaafa luɣ' shɛli. == Di yuli maa == Lala bachi maa ''injera'' yila bachi ŋɔ nina Amharic. Bɛ tooi lahi boonili ''enjera'', ''ingera'', bee ''aenjera''. === Di duɣibu niɛma === Injera nyɛla bɛ ni mali teff ni niŋdi shɛli, di nyɛla bindiri shɛli din yina Ethiopia ka ban dirili gba be Ethiopia and Eritrea.Teff nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli ka di lebi zaɣ' zim. ka bɛ niŋ kom n ŋmurili kali ka di ti niŋ zaɣ' gari gari, bɛ nuhi ka bɛ tooi mali n ŋmuri ti li. Kom maa mini zim maa yɛn nyɛla yim. === Di miibu === Lala zaɣ' gati maa nyɛla bɛ ni yɛn che ka shɛli miigi viɛnyɛla bɛ yɛn zaŋla ersho n gabi dinni, lala ersho ŋɔ maa nyɛla binshɛɣu din nie, ka nyɛ zaɣ' dozim ka che ka bini tooi miira. === Di duɣibu === Di yi miigi n naai, bɛ pahiri la kom pam. Injera duɣibu nyɛla bɛ yɛn kpalimla di zaɣ' gari maa n niŋ bintitali, din pɔlisi, zaɣ' kpulli, ka bɛ boli li payin. payin maa kuli yɛn biimi hali ni 90–95°C ka bɛ naan yi niŋ bɔra n niŋ dinni ka di nyaligi zaa ka bɛ naan yi kpaai bin gari maa niŋ ka di nira ka bɛ niŋdi kpa' kom n niŋdi di kpaŋsi kpaŋsi hali ka di ti biigi viɛnyɛla. === di balibu ni di mini paanu ŋmahinli === Ti ni tooi yɛli ni Injera ŋmanila pancake ballee bɛ ni zaŋ bɔta n niŋli maa zuɣu, bee ka ti buɣisi li kamani kaatinketi laasabu ka di lee nyɛ paabu ka nyɛ zaɣ' pati. == Nutrition and properties == Injera ka alaafee binshɛɣu din zoori nira dinni dama di binyɛra yirila binkumda ni na. == Kundivihira == 59o8uqrgx71tm07p1tjfra2n3z6mtgo 142564 142563 2026-07-07T20:18:08Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 142564 wikitext text/x-wiki '''Injera''', bɛ ni labi mi shɛli '''taita''' '''la'''<ref>{{Cite journal|last=Lyons|first=Diane|last2=D'Andrea|first2=A. Catherine|date=2003|title=Griddles, Ovens, and Agricultural Origins: An Ethnoarchaeological Study of Bread Baking in Highland Ethiopia|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1525/aa.2003.105.3.515|journal=American Anthropologist|language=en|volume=105|issue=3|pages=515–530|doi=10.1525/aa.2003.105.3.515|issn=1548-1433}}</ref> nyɛla paanu laasabu din miha ka nyɛ zaɣ' pari ka dii bɛ bala kali puuni ka bɛ mali zim n niŋdi li. Ethiopia mini Eritrea tingbanni<ref>{{Cite book|last=Cauvain|first=Stanley P.|url=https://books.google.com.gh/books?id=F5Yu_eT7-4MC&pg=PA216&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The ICC Handbook of Cereals, Flour, Dough & Product Testing: Methods and Applications|last2=Young|first2=Linda S.|date=2009|publisher=DEStech Publications, Inc|isbn=978-1-932078-99-2|language=en}}</ref>, injera kuli benimi. Injera kuli zala bindira duɣibu sunsuuni Amhara zileli ni, kamani paabu bee shinkaafa luɣ' shɛli.<ref>{{Citation|title=Globe Pequot Publishing Group|date=2026-06-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Globe_Pequot_Publishing_Group&oldid=1360230466|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> == Di yuli maa == Lala bachi maa ''injera'' yila bachi ŋɔ nina Amharic. Bɛ tooi lahi boonili ''enjera'', ''ingera'', bee ''aenjera''. === Di duɣibu niɛma === Injera nyɛla bɛ ni mali teff ni niŋdi shɛli, di nyɛla bindiri shɛli din yina Ethiopia ka ban dirili gba be Ethiopia and Eritrea.Teff nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli ka di lebi zaɣ' zim. ka bɛ niŋ kom n ŋmurili kali ka di ti niŋ zaɣ' gari gari, bɛ nuhi ka bɛ tooi mali n ŋmuri ti li. Kom maa mini zim maa yɛn nyɛla yim. === Di miibu === Lala zaɣ' gati maa nyɛla bɛ ni yɛn che ka shɛli miigi viɛnyɛla bɛ yɛn zaŋla ersho n gabi dinni, lala ersho ŋɔ maa nyɛla binshɛɣu din nie, ka nyɛ zaɣ' dozim ka che ka bini tooi miira. === Di duɣibu === Di yi miigi n naai, bɛ pahiri la kom pam. Injera duɣibu nyɛla bɛ yɛn kpalimla di zaɣ' gari maa n niŋ bintitali, din pɔlisi, zaɣ' kpulli, ka bɛ boli li payin. payin maa kuli yɛn biimi hali ni 90–95°C ka bɛ naan yi niŋ bɔra n niŋ dinni ka di nyaligi zaa ka bɛ naan yi kpaai bin gari maa niŋ ka di nira ka bɛ niŋdi kpa' kom n niŋdi di kpaŋsi kpaŋsi hali ka di ti biigi viɛnyɛla. === di balibu ni di mini paanu ŋmahinli === Ti ni tooi yɛli ni Injera ŋmanila pancake ballee bɛ ni zaŋ bɔta n niŋli maa zuɣu, bee ka ti buɣisi li kamani kaatinketi laasabu ka di lee nyɛ paabu ka nyɛ zaɣ' pati. == Nutrition and properties == Injera ka alaafee binshɛɣu din zoori nira dinni dama di binyɛra yirila binkumda ni na. == Kundivihira == fytumserivla3fg1uwfsexrlxjoym0g 142565 142564 2026-07-07T20:21:05Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 142565 wikitext text/x-wiki '''Injera''', bɛ ni labi mi shɛli '''taita''' '''la'''<ref>{{Cite journal|last=Lyons|first=Diane|last2=D'Andrea|first2=A. Catherine|date=2003|title=Griddles, Ovens, and Agricultural Origins: An Ethnoarchaeological Study of Bread Baking in Highland Ethiopia|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1525/aa.2003.105.3.515|journal=American Anthropologist|language=en|volume=105|issue=3|pages=515–530|doi=10.1525/aa.2003.105.3.515|issn=1548-1433}}</ref> nyɛla paanu laasabu din miha ka nyɛ zaɣ' pari ka dii bɛ bala kali puuni ka bɛ mali zim n niŋdi li. Ethiopia mini Eritrea tingbanni<ref>{{Cite book|last=Cauvain|first=Stanley P.|url=https://books.google.com.gh/books?id=F5Yu_eT7-4MC&pg=PA216&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The ICC Handbook of Cereals, Flour, Dough & Product Testing: Methods and Applications|last2=Young|first2=Linda S.|date=2009|publisher=DEStech Publications, Inc|isbn=978-1-932078-99-2|language=en}}</ref>, injera kuli benimi. Injera kuli zala bindira duɣibu sunsuuni Amhara zileli ni, kamani paabu bee shinkaafa luɣ' shɛli.<ref>{{Citation|title=Globe Pequot Publishing Group|date=2026-06-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Globe_Pequot_Publishing_Group&oldid=1360230466|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> == Di yuli maa == Lala bachi maa ''injera'' yila bachi ŋɔ nina Amharic<ref>{{Cite journal|last=Stewart|first=Robert B.|last2=Getachew|first2=Asnake|date=1962-04|title=Investigations of the nature of Injera|url=https://doi.org/10.1007/bf02985300|journal=Economic Botany|volume=16|issue=2|pages=127–130|doi=10.1007/bf02985300|issn=0013-0001}}</ref>. Bɛ tooi lahi boonili ''enjera'', ''ingera'', bee ''aenjera''. === Di duɣibu niɛma === Injera nyɛla bɛ ni mali teff ni niŋdi shɛli, di nyɛla bindiri shɛli din yina Ethiopia ka ban dirili gba be Ethiopia and Eritrea.Teff nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli ka di lebi zaɣ' zim. ka bɛ niŋ kom n ŋmurili kali ka di ti niŋ zaɣ' gari gari, bɛ nuhi ka bɛ tooi mali n ŋmuri ti li. Kom maa mini zim maa yɛn nyɛla yim. === Di miibu === Lala zaɣ' gati maa nyɛla bɛ ni yɛn che ka shɛli miigi viɛnyɛla bɛ yɛn zaŋla ersho n gabi dinni, lala ersho ŋɔ maa nyɛla binshɛɣu din nie, ka nyɛ zaɣ' dozim ka che ka bini tooi miira. === Di duɣibu === Di yi miigi n naai, bɛ pahiri la kom pam. Injera duɣibu nyɛla bɛ yɛn kpalimla di zaɣ' gari maa n niŋ bintitali, din pɔlisi, zaɣ' kpulli, ka bɛ boli li payin. payin maa kuli yɛn biimi hali ni 90–95°C ka bɛ naan yi niŋ bɔra n niŋ dinni ka di nyaligi zaa ka bɛ naan yi kpaai bin gari maa niŋ ka di nira ka bɛ niŋdi kpa' kom n niŋdi di kpaŋsi kpaŋsi hali ka di ti biigi viɛnyɛla. === di balibu ni di mini paanu ŋmahinli === Ti ni tooi yɛli ni Injera ŋmanila pancake ballee bɛ ni zaŋ bɔta n niŋli maa zuɣu, bee ka ti buɣisi li kamani kaatinketi laasabu ka di lee nyɛ paabu ka nyɛ zaɣ' pati. == Nutrition and properties == Injera ka alaafee binshɛɣu din zoori nira dinni dama di binyɛra yirila binkumda ni na. == Kundivihira == j7qoig867oe31w6db2vax34dyynbdog 142566 142565 2026-07-07T20:22:03Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 142566 wikitext text/x-wiki '''Injera''', bɛ ni labi mi shɛli '''taita''' '''la'''<ref>{{Cite journal|last=Lyons|first=Diane|last2=D'Andrea|first2=A. Catherine|date=2003|title=Griddles, Ovens, and Agricultural Origins: An Ethnoarchaeological Study of Bread Baking in Highland Ethiopia|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1525/aa.2003.105.3.515|journal=American Anthropologist|language=en|volume=105|issue=3|pages=515–530|doi=10.1525/aa.2003.105.3.515|issn=1548-1433}}</ref> nyɛla paanu laasabu din miha ka nyɛ zaɣ' pari ka dii bɛ bala kali puuni ka bɛ mali zim n niŋdi li. Ethiopia mini Eritrea tingbanni<ref>{{Cite book|last=Cauvain|first=Stanley P.|url=https://books.google.com.gh/books?id=F5Yu_eT7-4MC&pg=PA216&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The ICC Handbook of Cereals, Flour, Dough & Product Testing: Methods and Applications|last2=Young|first2=Linda S.|date=2009|publisher=DEStech Publications, Inc|isbn=978-1-932078-99-2|language=en}}</ref>, injera kuli benimi. Injera kuli zala bindira duɣibu sunsuuni Amhara zileli ni, kamani paabu bee shinkaafa luɣ' shɛli.<ref>{{Citation|title=Globe Pequot Publishing Group|date=2026-06-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Globe_Pequot_Publishing_Group&oldid=1360230466|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> == Di yuli maa == Lala bachi maa ''injera'' yila bachi ŋɔ nina Amharic<ref>{{Cite journal|last=Stewart|first=Robert B.|last2=Getachew|first2=Asnake|date=1962-04|title=Investigations of the nature of Injera|url=https://doi.org/10.1007/bf02985300|journal=Economic Botany|volume=16|issue=2|pages=127–130|doi=10.1007/bf02985300|issn=0013-0001}}</ref>. Bɛ tooi lahi boonili ''enjera'', ''ingera'', bee ''aenjera''.<ref>{{Cite journal|last=Small|first=Ernest|date=2015-01-02|title=47. Teff & Fonio – Africa’s sustainable cereals|url=https://doi.org/10.1080/14888386.2014.997290|journal=Biodiversity|volume=16|issue=1|pages=27–41|doi=10.1080/14888386.2014.997290|issn=1488-8386}}</ref> === Di duɣibu niɛma === Injera nyɛla bɛ ni mali teff ni niŋdi shɛli, di nyɛla bindiri shɛli din yina Ethiopia ka ban dirili gba be Ethiopia and Eritrea.Teff nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli ka di lebi zaɣ' zim. ka bɛ niŋ kom n ŋmurili kali ka di ti niŋ zaɣ' gari gari, bɛ nuhi ka bɛ tooi mali n ŋmuri ti li. Kom maa mini zim maa yɛn nyɛla yim. === Di miibu === Lala zaɣ' gati maa nyɛla bɛ ni yɛn che ka shɛli miigi viɛnyɛla bɛ yɛn zaŋla ersho n gabi dinni, lala ersho ŋɔ maa nyɛla binshɛɣu din nie, ka nyɛ zaɣ' dozim ka che ka bini tooi miira. === Di duɣibu === Di yi miigi n naai, bɛ pahiri la kom pam. Injera duɣibu nyɛla bɛ yɛn kpalimla di zaɣ' gari maa n niŋ bintitali, din pɔlisi, zaɣ' kpulli, ka bɛ boli li payin. payin maa kuli yɛn biimi hali ni 90–95°C ka bɛ naan yi niŋ bɔra n niŋ dinni ka di nyaligi zaa ka bɛ naan yi kpaai bin gari maa niŋ ka di nira ka bɛ niŋdi kpa' kom n niŋdi di kpaŋsi kpaŋsi hali ka di ti biigi viɛnyɛla. === di balibu ni di mini paanu ŋmahinli === Ti ni tooi yɛli ni Injera ŋmanila pancake ballee bɛ ni zaŋ bɔta n niŋli maa zuɣu, bee ka ti buɣisi li kamani kaatinketi laasabu ka di lee nyɛ paabu ka nyɛ zaɣ' pati. == Nutrition and properties == Injera ka alaafee binshɛɣu din zoori nira dinni dama di binyɛra yirila binkumda ni na. == Kundivihira == prttzqfpuqs920oal6bq7522zxnivdw 142567 142566 2026-07-07T20:23:07Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 142567 wikitext text/x-wiki '''Injera''', bɛ ni labi mi shɛli '''taita''' '''la'''<ref>{{Cite journal|last=Lyons|first=Diane|last2=D'Andrea|first2=A. Catherine|date=2003|title=Griddles, Ovens, and Agricultural Origins: An Ethnoarchaeological Study of Bread Baking in Highland Ethiopia|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1525/aa.2003.105.3.515|journal=American Anthropologist|language=en|volume=105|issue=3|pages=515–530|doi=10.1525/aa.2003.105.3.515|issn=1548-1433}}</ref> nyɛla paanu laasabu din miha ka nyɛ zaɣ' pari ka dii bɛ bala kali puuni ka bɛ mali zim n niŋdi li. Ethiopia mini Eritrea tingbanni<ref>{{Cite book|last=Cauvain|first=Stanley P.|url=https://books.google.com.gh/books?id=F5Yu_eT7-4MC&pg=PA216&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The ICC Handbook of Cereals, Flour, Dough & Product Testing: Methods and Applications|last2=Young|first2=Linda S.|date=2009|publisher=DEStech Publications, Inc|isbn=978-1-932078-99-2|language=en}}</ref>, injera kuli benimi. Injera kuli zala bindira duɣibu sunsuuni Amhara zileli ni, kamani paabu bee shinkaafa luɣ' shɛli.<ref>{{Citation|title=Globe Pequot Publishing Group|date=2026-06-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Globe_Pequot_Publishing_Group&oldid=1360230466|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> == Di yuli maa == Lala bachi maa ''injera'' yila bachi ŋɔ nina Amharic<ref>{{Cite journal|last=Stewart|first=Robert B.|last2=Getachew|first2=Asnake|date=1962-04|title=Investigations of the nature of Injera|url=https://doi.org/10.1007/bf02985300|journal=Economic Botany|volume=16|issue=2|pages=127–130|doi=10.1007/bf02985300|issn=0013-0001}}</ref>. Bɛ tooi lahi boonili ''enjera'', ''ingera'', bee ''aenjera''.<ref>{{Cite journal|last=Small|first=Ernest|date=2015-01-02|title=47. Teff & Fonio – Africa’s sustainable cereals|url=https://doi.org/10.1080/14888386.2014.997290|journal=Biodiversity|volume=16|issue=1|pages=27–41|doi=10.1080/14888386.2014.997290|issn=1488-8386}}</ref> === Di duɣibu niɛma === Injera nyɛla bɛ ni mali teff ni niŋdi shɛli<ref>{{Cite journal|last=Neela|first=Satheesh|last2=Fanta|first2=Solomon Workneh|date=2020-09-14|title=Injera (An Ethnic, Traditional Staple Food of Ethiopia): A review on Traditional Practice to Scientific Developments|url=https://doi.org/10.1186/s42779-020-00069-x|journal=Journal of Ethnic Foods|language=en|volume=7|issue=1|pages=32|doi=10.1186/s42779-020-00069-x|issn=2352-6181}}</ref>, di nyɛla bindiri shɛli din yina Ethiopia ka ban dirili gba be Ethiopia and Eritrea.Teff nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli ka di lebi zaɣ' zim. ka bɛ niŋ kom n ŋmurili kali ka di ti niŋ zaɣ' gari gari, bɛ nuhi ka bɛ tooi mali n ŋmuri ti li. Kom maa mini zim maa yɛn nyɛla yim. === Di miibu === Lala zaɣ' gati maa nyɛla bɛ ni yɛn che ka shɛli miigi viɛnyɛla bɛ yɛn zaŋla ersho n gabi dinni, lala ersho ŋɔ maa nyɛla binshɛɣu din nie, ka nyɛ zaɣ' dozim ka che ka bini tooi miira. === Di duɣibu === Di yi miigi n naai, bɛ pahiri la kom pam. Injera duɣibu nyɛla bɛ yɛn kpalimla di zaɣ' gari maa n niŋ bintitali, din pɔlisi, zaɣ' kpulli, ka bɛ boli li payin. payin maa kuli yɛn biimi hali ni 90–95°C ka bɛ naan yi niŋ bɔra n niŋ dinni ka di nyaligi zaa ka bɛ naan yi kpaai bin gari maa niŋ ka di nira ka bɛ niŋdi kpa' kom n niŋdi di kpaŋsi kpaŋsi hali ka di ti biigi viɛnyɛla. === di balibu ni di mini paanu ŋmahinli === Ti ni tooi yɛli ni Injera ŋmanila pancake ballee bɛ ni zaŋ bɔta n niŋli maa zuɣu, bee ka ti buɣisi li kamani kaatinketi laasabu ka di lee nyɛ paabu ka nyɛ zaɣ' pati. == Nutrition and properties == Injera ka alaafee binshɛɣu din zoori nira dinni dama di binyɛra yirila binkumda ni na. == Kundivihira == gb59xkpo2xjb72f5cytjdb8mlc5orp5 142568 142567 2026-07-07T20:24:04Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 142568 wikitext text/x-wiki '''Injera''', bɛ ni labi mi shɛli '''taita''' '''la'''<ref>{{Cite journal|last=Lyons|first=Diane|last2=D'Andrea|first2=A. Catherine|date=2003|title=Griddles, Ovens, and Agricultural Origins: An Ethnoarchaeological Study of Bread Baking in Highland Ethiopia|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1525/aa.2003.105.3.515|journal=American Anthropologist|language=en|volume=105|issue=3|pages=515–530|doi=10.1525/aa.2003.105.3.515|issn=1548-1433}}</ref> nyɛla paanu laasabu din miha ka nyɛ zaɣ' pari ka dii bɛ bala kali puuni ka bɛ mali zim n niŋdi li. Ethiopia mini Eritrea tingbanni<ref>{{Cite book|last=Cauvain|first=Stanley P.|url=https://books.google.com.gh/books?id=F5Yu_eT7-4MC&pg=PA216&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The ICC Handbook of Cereals, Flour, Dough & Product Testing: Methods and Applications|last2=Young|first2=Linda S.|date=2009|publisher=DEStech Publications, Inc|isbn=978-1-932078-99-2|language=en}}</ref>, injera kuli benimi. Injera kuli zala bindira duɣibu sunsuuni Amhara zileli ni, kamani paabu bee shinkaafa luɣ' shɛli.<ref>{{Citation|title=Globe Pequot Publishing Group|date=2026-06-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Globe_Pequot_Publishing_Group&oldid=1360230466|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> == Di yuli maa == Lala bachi maa ''injera'' yila bachi ŋɔ nina Amharic<ref>{{Cite journal|last=Stewart|first=Robert B.|last2=Getachew|first2=Asnake|date=1962-04|title=Investigations of the nature of Injera|url=https://doi.org/10.1007/bf02985300|journal=Economic Botany|volume=16|issue=2|pages=127–130|doi=10.1007/bf02985300|issn=0013-0001}}</ref>. Bɛ tooi lahi boonili ''enjera'', ''ingera'', bee ''aenjera''.<ref>{{Cite journal|last=Small|first=Ernest|date=2015-01-02|title=47. Teff & Fonio – Africa’s sustainable cereals|url=https://doi.org/10.1080/14888386.2014.997290|journal=Biodiversity|volume=16|issue=1|pages=27–41|doi=10.1080/14888386.2014.997290|issn=1488-8386}}</ref> === Di duɣibu niɛma === Injera nyɛla bɛ ni mali teff ni niŋdi shɛli<ref>{{Cite journal|last=Neela|first=Satheesh|last2=Fanta|first2=Solomon Workneh|date=2020-09-14|title=Injera (An Ethnic, Traditional Staple Food of Ethiopia): A review on Traditional Practice to Scientific Developments|url=https://doi.org/10.1186/s42779-020-00069-x|journal=Journal of Ethnic Foods|language=en|volume=7|issue=1|pages=32|doi=10.1186/s42779-020-00069-x|issn=2352-6181}}</ref>, di nyɛla bindiri shɛli din yina Ethiopia ka ban dirili gba be Ethiopia and Eritrea<ref>{{Cite journal|last=Neela|first=Satheesh|last2=Fanta|first2=Solomon Workneh|date=2020-09-14|title=Injera (An Ethnic, Traditional Staple Food of Ethiopia): A review on Traditional Practice to Scientific Developments|url=https://doi.org/10.1186/s42779-020-00069-x|journal=Journal of Ethnic Foods|language=en|volume=7|issue=1|pages=32|doi=10.1186/s42779-020-00069-x|issn=2352-6181}}</ref>.Teff nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli ka di lebi zaɣ' zim. ka bɛ niŋ kom n ŋmurili kali ka di ti niŋ zaɣ' gari gari, bɛ nuhi ka bɛ tooi mali n ŋmuri ti li. Kom maa mini zim maa yɛn nyɛla yim. === Di miibu === Lala zaɣ' gati maa nyɛla bɛ ni yɛn che ka shɛli miigi viɛnyɛla bɛ yɛn zaŋla ersho n gabi dinni, lala ersho ŋɔ maa nyɛla binshɛɣu din nie, ka nyɛ zaɣ' dozim ka che ka bini tooi miira. === Di duɣibu === Di yi miigi n naai, bɛ pahiri la kom pam. Injera duɣibu nyɛla bɛ yɛn kpalimla di zaɣ' gari maa n niŋ bintitali, din pɔlisi, zaɣ' kpulli, ka bɛ boli li payin. payin maa kuli yɛn biimi hali ni 90–95°C ka bɛ naan yi niŋ bɔra n niŋ dinni ka di nyaligi zaa ka bɛ naan yi kpaai bin gari maa niŋ ka di nira ka bɛ niŋdi kpa' kom n niŋdi di kpaŋsi kpaŋsi hali ka di ti biigi viɛnyɛla. === di balibu ni di mini paanu ŋmahinli === Ti ni tooi yɛli ni Injera ŋmanila pancake ballee bɛ ni zaŋ bɔta n niŋli maa zuɣu, bee ka ti buɣisi li kamani kaatinketi laasabu ka di lee nyɛ paabu ka nyɛ zaɣ' pati. == Nutrition and properties == Injera ka alaafee binshɛɣu din zoori nira dinni dama di binyɛra yirila binkumda ni na. == Kundivihira == tb1au2gju3kp9kogf150tsi10okxwzm 142569 142568 2026-07-07T20:25:03Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 142569 wikitext text/x-wiki '''Injera''', bɛ ni labi mi shɛli '''taita''' '''la'''<ref>{{Cite journal|last=Lyons|first=Diane|last2=D'Andrea|first2=A. Catherine|date=2003|title=Griddles, Ovens, and Agricultural Origins: An Ethnoarchaeological Study of Bread Baking in Highland Ethiopia|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1525/aa.2003.105.3.515|journal=American Anthropologist|language=en|volume=105|issue=3|pages=515–530|doi=10.1525/aa.2003.105.3.515|issn=1548-1433}}</ref> nyɛla paanu laasabu din miha ka nyɛ zaɣ' pari ka dii bɛ bala kali puuni ka bɛ mali zim n niŋdi li. Ethiopia mini Eritrea tingbanni<ref>{{Cite book|last=Cauvain|first=Stanley P.|url=https://books.google.com.gh/books?id=F5Yu_eT7-4MC&pg=PA216&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The ICC Handbook of Cereals, Flour, Dough & Product Testing: Methods and Applications|last2=Young|first2=Linda S.|date=2009|publisher=DEStech Publications, Inc|isbn=978-1-932078-99-2|language=en}}</ref>, injera kuli benimi. Injera kuli zala bindira duɣibu sunsuuni Amhara zileli ni, kamani paabu bee shinkaafa luɣ' shɛli.<ref>{{Citation|title=Globe Pequot Publishing Group|date=2026-06-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Globe_Pequot_Publishing_Group&oldid=1360230466|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> == Di yuli maa == Lala bachi maa ''injera'' yila bachi ŋɔ nina Amharic<ref>{{Cite journal|last=Stewart|first=Robert B.|last2=Getachew|first2=Asnake|date=1962-04|title=Investigations of the nature of Injera|url=https://doi.org/10.1007/bf02985300|journal=Economic Botany|volume=16|issue=2|pages=127–130|doi=10.1007/bf02985300|issn=0013-0001}}</ref>. Bɛ tooi lahi boonili ''enjera'', ''ingera'', bee ''aenjera''.<ref>{{Cite journal|last=Small|first=Ernest|date=2015-01-02|title=47. Teff & Fonio – Africa’s sustainable cereals|url=https://doi.org/10.1080/14888386.2014.997290|journal=Biodiversity|volume=16|issue=1|pages=27–41|doi=10.1080/14888386.2014.997290|issn=1488-8386}}</ref> === Di duɣibu niɛma === Injera nyɛla bɛ ni mali teff ni niŋdi shɛli<ref>{{Cite journal|last=Neela|first=Satheesh|last2=Fanta|first2=Solomon Workneh|date=2020-09-14|title=Injera (An Ethnic, Traditional Staple Food of Ethiopia): A review on Traditional Practice to Scientific Developments|url=https://doi.org/10.1186/s42779-020-00069-x|journal=Journal of Ethnic Foods|language=en|volume=7|issue=1|pages=32|doi=10.1186/s42779-020-00069-x|issn=2352-6181}}</ref>, di nyɛla bindiri shɛli din yina Ethiopia<ref>{{Cite book|last=Bart|first=Minten|url=https://books.google.com.gh/books?id=-4tlDwAAQBAJ&pg=PA341&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The economics of teff: Exploring Ethiopia’s biggest cash crop|last2=Seyoum|first2=Taffesse, Alemayehu|last3=Petra|first3=Brown|date=2018-07-19|publisher=Intl Food Policy Res Inst|isbn=978-0-89629-283-3|language=en}}</ref> ka ban dirili gba be Ethiopia and Eritrea<ref>{{Cite journal|last=Neela|first=Satheesh|last2=Fanta|first2=Solomon Workneh|date=2020-09-14|title=Injera (An Ethnic, Traditional Staple Food of Ethiopia): A review on Traditional Practice to Scientific Developments|url=https://doi.org/10.1186/s42779-020-00069-x|journal=Journal of Ethnic Foods|language=en|volume=7|issue=1|pages=32|doi=10.1186/s42779-020-00069-x|issn=2352-6181}}</ref>.Teff nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli ka di lebi zaɣ' zim. ka bɛ niŋ kom n ŋmurili kali ka di ti niŋ zaɣ' gari gari, bɛ nuhi ka bɛ tooi mali n ŋmuri ti li. Kom maa mini zim maa yɛn nyɛla yim. === Di miibu === Lala zaɣ' gati maa nyɛla bɛ ni yɛn che ka shɛli miigi viɛnyɛla bɛ yɛn zaŋla ersho n gabi dinni, lala ersho ŋɔ maa nyɛla binshɛɣu din nie, ka nyɛ zaɣ' dozim ka che ka bini tooi miira. === Di duɣibu === Di yi miigi n naai, bɛ pahiri la kom pam. Injera duɣibu nyɛla bɛ yɛn kpalimla di zaɣ' gari maa n niŋ bintitali, din pɔlisi, zaɣ' kpulli, ka bɛ boli li payin. payin maa kuli yɛn biimi hali ni 90–95°C ka bɛ naan yi niŋ bɔra n niŋ dinni ka di nyaligi zaa ka bɛ naan yi kpaai bin gari maa niŋ ka di nira ka bɛ niŋdi kpa' kom n niŋdi di kpaŋsi kpaŋsi hali ka di ti biigi viɛnyɛla. === di balibu ni di mini paanu ŋmahinli === Ti ni tooi yɛli ni Injera ŋmanila pancake ballee bɛ ni zaŋ bɔta n niŋli maa zuɣu, bee ka ti buɣisi li kamani kaatinketi laasabu ka di lee nyɛ paabu ka nyɛ zaɣ' pati. == Nutrition and properties == Injera ka alaafee binshɛɣu din zoori nira dinni dama di binyɛra yirila binkumda ni na. == Kundivihira == swo2r9bk53y8bizbbrob4nnol08fl0w 142570 142569 2026-07-07T20:26:16Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 142570 wikitext text/x-wiki '''Injera''', bɛ ni labi mi shɛli '''taita''' '''la'''<ref>{{Cite journal|last=Lyons|first=Diane|last2=D'Andrea|first2=A. Catherine|date=2003|title=Griddles, Ovens, and Agricultural Origins: An Ethnoarchaeological Study of Bread Baking in Highland Ethiopia|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1525/aa.2003.105.3.515|journal=American Anthropologist|language=en|volume=105|issue=3|pages=515–530|doi=10.1525/aa.2003.105.3.515|issn=1548-1433}}</ref> nyɛla paanu laasabu din miha ka nyɛ zaɣ' pari ka dii bɛ bala kali puuni ka bɛ mali zim n niŋdi li. Ethiopia mini Eritrea tingbanni<ref>{{Cite book|last=Cauvain|first=Stanley P.|url=https://books.google.com.gh/books?id=F5Yu_eT7-4MC&pg=PA216&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The ICC Handbook of Cereals, Flour, Dough & Product Testing: Methods and Applications|last2=Young|first2=Linda S.|date=2009|publisher=DEStech Publications, Inc|isbn=978-1-932078-99-2|language=en}}</ref>, injera kuli benimi. Injera kuli zala bindira duɣibu sunsuuni Amhara zileli ni, kamani paabu bee shinkaafa luɣ' shɛli.<ref>{{Citation|title=Globe Pequot Publishing Group|date=2026-06-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Globe_Pequot_Publishing_Group&oldid=1360230466|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> == Di yuli maa == Lala bachi maa ''injera'' yila bachi ŋɔ nina Amharic<ref>{{Cite journal|last=Stewart|first=Robert B.|last2=Getachew|first2=Asnake|date=1962-04|title=Investigations of the nature of Injera|url=https://doi.org/10.1007/bf02985300|journal=Economic Botany|volume=16|issue=2|pages=127–130|doi=10.1007/bf02985300|issn=0013-0001}}</ref>. Bɛ tooi lahi boonili ''enjera'', ''ingera'', bee ''aenjera''.<ref>{{Cite journal|last=Small|first=Ernest|date=2015-01-02|title=47. Teff & Fonio – Africa’s sustainable cereals|url=https://doi.org/10.1080/14888386.2014.997290|journal=Biodiversity|volume=16|issue=1|pages=27–41|doi=10.1080/14888386.2014.997290|issn=1488-8386}}</ref> === Di duɣibu niɛma === Injera nyɛla bɛ ni mali teff ni niŋdi shɛli<ref>{{Cite journal|last=Neela|first=Satheesh|last2=Fanta|first2=Solomon Workneh|date=2020-09-14|title=Injera (An Ethnic, Traditional Staple Food of Ethiopia): A review on Traditional Practice to Scientific Developments|url=https://doi.org/10.1186/s42779-020-00069-x|journal=Journal of Ethnic Foods|language=en|volume=7|issue=1|pages=32|doi=10.1186/s42779-020-00069-x|issn=2352-6181}}</ref>, di nyɛla bindiri shɛli din yina Ethiopia<ref>{{Cite book|last=Bart|first=Minten|url=https://books.google.com.gh/books?id=-4tlDwAAQBAJ&pg=PA341&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The economics of teff: Exploring Ethiopia’s biggest cash crop|last2=Seyoum|first2=Taffesse, Alemayehu|last3=Petra|first3=Brown|date=2018-07-19|publisher=Intl Food Policy Res Inst|isbn=978-0-89629-283-3|language=en}}</ref> ka ban dirili gba be Ethiopia and Eritrea<ref>{{Cite journal|last=Neela|first=Satheesh|last2=Fanta|first2=Solomon Workneh|date=2020-09-14|title=Injera (An Ethnic, Traditional Staple Food of Ethiopia): A review on Traditional Practice to Scientific Developments|url=https://doi.org/10.1186/s42779-020-00069-x|journal=Journal of Ethnic Foods|language=en|volume=7|issue=1|pages=32|doi=10.1186/s42779-020-00069-x|issn=2352-6181}}</ref>.Teff nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli ka di lebi zaɣ' zim.<ref>{{Citation|title=Elsevier|date=2026-06-25|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elsevier&oldid=1361140292|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> ka bɛ niŋ kom n ŋmurili kali ka di ti niŋ zaɣ' gari gari, bɛ nuhi ka bɛ tooi mali n ŋmuri ti li. Kom maa mini zim maa yɛn nyɛla yim. === Di miibu === Lala zaɣ' gati maa nyɛla bɛ ni yɛn che ka shɛli miigi viɛnyɛla bɛ yɛn zaŋla ersho n gabi dinni, lala ersho ŋɔ maa nyɛla binshɛɣu din nie, ka nyɛ zaɣ' dozim ka che ka bini tooi miira. === Di duɣibu === Di yi miigi n naai, bɛ pahiri la kom pam. Injera duɣibu nyɛla bɛ yɛn kpalimla di zaɣ' gari maa n niŋ bintitali, din pɔlisi, zaɣ' kpulli, ka bɛ boli li payin. payin maa kuli yɛn biimi hali ni 90–95°C ka bɛ naan yi niŋ bɔra n niŋ dinni ka di nyaligi zaa ka bɛ naan yi kpaai bin gari maa niŋ ka di nira ka bɛ niŋdi kpa' kom n niŋdi di kpaŋsi kpaŋsi hali ka di ti biigi viɛnyɛla. === di balibu ni di mini paanu ŋmahinli === Ti ni tooi yɛli ni Injera ŋmanila pancake ballee bɛ ni zaŋ bɔta n niŋli maa zuɣu, bee ka ti buɣisi li kamani kaatinketi laasabu ka di lee nyɛ paabu ka nyɛ zaɣ' pati. == Nutrition and properties == Injera ka alaafee binshɛɣu din zoori nira dinni dama di binyɛra yirila binkumda ni na. == Kundivihira == psvdo7xtl17si1yhh1bvzpnu4hq57tn 142571 142570 2026-07-07T20:27:15Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 142571 wikitext text/x-wiki '''Injera''', bɛ ni labi mi shɛli '''taita''' '''la'''<ref>{{Cite journal|last=Lyons|first=Diane|last2=D'Andrea|first2=A. Catherine|date=2003|title=Griddles, Ovens, and Agricultural Origins: An Ethnoarchaeological Study of Bread Baking in Highland Ethiopia|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1525/aa.2003.105.3.515|journal=American Anthropologist|language=en|volume=105|issue=3|pages=515–530|doi=10.1525/aa.2003.105.3.515|issn=1548-1433}}</ref> nyɛla paanu laasabu din miha ka nyɛ zaɣ' pari ka dii bɛ bala kali puuni ka bɛ mali zim n niŋdi li. Ethiopia mini Eritrea tingbanni<ref>{{Cite book|last=Cauvain|first=Stanley P.|url=https://books.google.com.gh/books?id=F5Yu_eT7-4MC&pg=PA216&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The ICC Handbook of Cereals, Flour, Dough & Product Testing: Methods and Applications|last2=Young|first2=Linda S.|date=2009|publisher=DEStech Publications, Inc|isbn=978-1-932078-99-2|language=en}}</ref>, injera kuli benimi. Injera kuli zala bindira duɣibu sunsuuni Amhara zileli ni, kamani paabu bee shinkaafa luɣ' shɛli.<ref>{{Citation|title=Globe Pequot Publishing Group|date=2026-06-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Globe_Pequot_Publishing_Group&oldid=1360230466|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> == Di yuli maa == Lala bachi maa ''injera'' yila bachi ŋɔ nina Amharic<ref>{{Cite journal|last=Stewart|first=Robert B.|last2=Getachew|first2=Asnake|date=1962-04|title=Investigations of the nature of Injera|url=https://doi.org/10.1007/bf02985300|journal=Economic Botany|volume=16|issue=2|pages=127–130|doi=10.1007/bf02985300|issn=0013-0001}}</ref>. Bɛ tooi lahi boonili ''enjera'', ''ingera'', bee ''aenjera''.<ref>{{Cite journal|last=Small|first=Ernest|date=2015-01-02|title=47. Teff & Fonio – Africa’s sustainable cereals|url=https://doi.org/10.1080/14888386.2014.997290|journal=Biodiversity|volume=16|issue=1|pages=27–41|doi=10.1080/14888386.2014.997290|issn=1488-8386}}</ref> === Di duɣibu niɛma === Injera nyɛla bɛ ni mali teff ni niŋdi shɛli<ref>{{Cite journal|last=Neela|first=Satheesh|last2=Fanta|first2=Solomon Workneh|date=2020-09-14|title=Injera (An Ethnic, Traditional Staple Food of Ethiopia): A review on Traditional Practice to Scientific Developments|url=https://doi.org/10.1186/s42779-020-00069-x|journal=Journal of Ethnic Foods|language=en|volume=7|issue=1|pages=32|doi=10.1186/s42779-020-00069-x|issn=2352-6181}}</ref>, di nyɛla bindiri shɛli din yina Ethiopia<ref>{{Cite book|last=Bart|first=Minten|url=https://books.google.com.gh/books?id=-4tlDwAAQBAJ&pg=PA341&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The economics of teff: Exploring Ethiopia’s biggest cash crop|last2=Seyoum|first2=Taffesse, Alemayehu|last3=Petra|first3=Brown|date=2018-07-19|publisher=Intl Food Policy Res Inst|isbn=978-0-89629-283-3|language=en}}</ref> ka ban dirili gba be Ethiopia and Eritrea<ref>{{Cite journal|last=Neela|first=Satheesh|last2=Fanta|first2=Solomon Workneh|date=2020-09-14|title=Injera (An Ethnic, Traditional Staple Food of Ethiopia): A review on Traditional Practice to Scientific Developments|url=https://doi.org/10.1186/s42779-020-00069-x|journal=Journal of Ethnic Foods|language=en|volume=7|issue=1|pages=32|doi=10.1186/s42779-020-00069-x|issn=2352-6181}}</ref>.Teff nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli ka di lebi zaɣ' zim.<ref>{{Citation|title=Elsevier|date=2026-06-25|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elsevier&oldid=1361140292|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> ka bɛ niŋ kom n ŋmurili kali ka di ti niŋ zaɣ' gari gari, bɛ nuhi ka bɛ tooi mali n ŋmuri ti li. <ref>{{Cite book|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-12-803537-5|title=Encyclopedia of food grains|date=2016|publisher=Academic Press is an imprint of Elsevier|isbn=978-0-12-803537-5|editor-last=Wrigley|editor-first=Colin W.|edition=Second edition|location=Kidlington, Oxford ; Waltham, MA|editor-last2=Corke|editor-first2=Harold|editor-last3=Seetharaman|editor-first3=Koushik|editor-last4=Faubion|editor-first4=Jon M.}}</ref>Kom maa mini zim maa yɛn nyɛla yim. === Di miibu === Lala zaɣ' gati maa nyɛla bɛ ni yɛn che ka shɛli miigi viɛnyɛla bɛ yɛn zaŋla ersho n gabi dinni, lala ersho ŋɔ maa nyɛla binshɛɣu din nie, ka nyɛ zaɣ' dozim ka che ka bini tooi miira. === Di duɣibu === Di yi miigi n naai, bɛ pahiri la kom pam. Injera duɣibu nyɛla bɛ yɛn kpalimla di zaɣ' gari maa n niŋ bintitali, din pɔlisi, zaɣ' kpulli, ka bɛ boli li payin. payin maa kuli yɛn biimi hali ni 90–95°C ka bɛ naan yi niŋ bɔra n niŋ dinni ka di nyaligi zaa ka bɛ naan yi kpaai bin gari maa niŋ ka di nira ka bɛ niŋdi kpa' kom n niŋdi di kpaŋsi kpaŋsi hali ka di ti biigi viɛnyɛla. === di balibu ni di mini paanu ŋmahinli === Ti ni tooi yɛli ni Injera ŋmanila pancake ballee bɛ ni zaŋ bɔta n niŋli maa zuɣu, bee ka ti buɣisi li kamani kaatinketi laasabu ka di lee nyɛ paabu ka nyɛ zaɣ' pati. == Nutrition and properties == Injera ka alaafee binshɛɣu din zoori nira dinni dama di binyɛra yirila binkumda ni na. == Kundivihira == beqln2mlfrbfxo8f5sm1m2xeegdfyb9 142572 142571 2026-07-07T20:28:35Z K.D.Nburidiba 4111 Added a reference 142572 wikitext text/x-wiki '''Injera''', bɛ ni labi mi shɛli '''taita''' '''la'''<ref>{{Cite journal|last=Lyons|first=Diane|last2=D'Andrea|first2=A. Catherine|date=2003|title=Griddles, Ovens, and Agricultural Origins: An Ethnoarchaeological Study of Bread Baking in Highland Ethiopia|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1525/aa.2003.105.3.515|journal=American Anthropologist|language=en|volume=105|issue=3|pages=515–530|doi=10.1525/aa.2003.105.3.515|issn=1548-1433}}</ref> nyɛla paanu laasabu din miha ka nyɛ zaɣ' pari ka dii bɛ bala kali puuni ka bɛ mali zim n niŋdi li. Ethiopia mini Eritrea tingbanni<ref>{{Cite book|last=Cauvain|first=Stanley P.|url=https://books.google.com.gh/books?id=F5Yu_eT7-4MC&pg=PA216&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The ICC Handbook of Cereals, Flour, Dough & Product Testing: Methods and Applications|last2=Young|first2=Linda S.|date=2009|publisher=DEStech Publications, Inc|isbn=978-1-932078-99-2|language=en}}</ref>, injera kuli benimi. Injera kuli zala bindira duɣibu sunsuuni Amhara zileli ni, kamani paabu bee shinkaafa luɣ' shɛli.<ref>{{Citation|title=Globe Pequot Publishing Group|date=2026-06-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Globe_Pequot_Publishing_Group&oldid=1360230466|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> == Di yuli maa == Lala bachi maa ''injera'' yila bachi ŋɔ nina Amharic<ref>{{Cite journal|last=Stewart|first=Robert B.|last2=Getachew|first2=Asnake|date=1962-04|title=Investigations of the nature of Injera|url=https://doi.org/10.1007/bf02985300|journal=Economic Botany|volume=16|issue=2|pages=127–130|doi=10.1007/bf02985300|issn=0013-0001}}</ref>. Bɛ tooi lahi boonili ''enjera'', ''ingera'', bee ''aenjera''.<ref>{{Cite journal|last=Small|first=Ernest|date=2015-01-02|title=47. Teff & Fonio – Africa’s sustainable cereals|url=https://doi.org/10.1080/14888386.2014.997290|journal=Biodiversity|volume=16|issue=1|pages=27–41|doi=10.1080/14888386.2014.997290|issn=1488-8386}}</ref> === Di duɣibu niɛma === Injera nyɛla bɛ ni mali teff ni niŋdi shɛli<ref>{{Cite journal|last=Neela|first=Satheesh|last2=Fanta|first2=Solomon Workneh|date=2020-09-14|title=Injera (An Ethnic, Traditional Staple Food of Ethiopia): A review on Traditional Practice to Scientific Developments|url=https://doi.org/10.1186/s42779-020-00069-x|journal=Journal of Ethnic Foods|language=en|volume=7|issue=1|pages=32|doi=10.1186/s42779-020-00069-x|issn=2352-6181}}</ref>, di nyɛla bindiri shɛli din yina Ethiopia<ref>{{Cite book|last=Bart|first=Minten|url=https://books.google.com.gh/books?id=-4tlDwAAQBAJ&pg=PA341&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The economics of teff: Exploring Ethiopia’s biggest cash crop|last2=Seyoum|first2=Taffesse, Alemayehu|last3=Petra|first3=Brown|date=2018-07-19|publisher=Intl Food Policy Res Inst|isbn=978-0-89629-283-3|language=en}}</ref> ka ban dirili gba be Ethiopia and Eritrea<ref>{{Cite journal|last=Neela|first=Satheesh|last2=Fanta|first2=Solomon Workneh|date=2020-09-14|title=Injera (An Ethnic, Traditional Staple Food of Ethiopia): A review on Traditional Practice to Scientific Developments|url=https://doi.org/10.1186/s42779-020-00069-x|journal=Journal of Ethnic Foods|language=en|volume=7|issue=1|pages=32|doi=10.1186/s42779-020-00069-x|issn=2352-6181}}</ref>.Teff nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli ka di lebi zaɣ' zim.<ref>{{Citation|title=Elsevier|date=2026-06-25|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elsevier&oldid=1361140292|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> ka bɛ niŋ kom n ŋmurili kali ka di ti niŋ zaɣ' gari gari, bɛ nuhi ka bɛ tooi mali n ŋmuri ti li. <ref>{{Cite book|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-12-803537-5|title=Encyclopedia of food grains|date=2016|publisher=Academic Press is an imprint of Elsevier|isbn=978-0-12-803537-5|editor-last=Wrigley|editor-first=Colin W.|edition=Second edition|location=Kidlington, Oxford ; Waltham, MA|editor-last2=Corke|editor-first2=Harold|editor-last3=Seetharaman|editor-first3=Koushik|editor-last4=Faubion|editor-first4=Jon M.}}</ref>Kom maa mini zim maa yɛn nyɛla yim.<ref>{{Cite journal|last=Neela|first=Satheesh|last2=Fanta|first2=Solomon Workneh|date=2020-09-14|title=Injera (An Ethnic, Traditional Staple Food of Ethiopia): A review on Traditional Practice to Scientific Developments|url=https://doi.org/10.1186/s42779-020-00069-x|journal=Journal of Ethnic Foods|language=en|volume=7|issue=1|pages=32|doi=10.1186/s42779-020-00069-x|issn=2352-6181}}</ref> === Di miibu === Lala zaɣ' gati maa nyɛla bɛ ni yɛn che ka shɛli miigi viɛnyɛla bɛ yɛn zaŋla ersho n gabi dinni, lala ersho ŋɔ maa nyɛla binshɛɣu din nie, ka nyɛ zaɣ' dozim ka che ka bini tooi miira. === Di duɣibu === Di yi miigi n naai, bɛ pahiri la kom pam. Injera duɣibu nyɛla bɛ yɛn kpalimla di zaɣ' gari maa n niŋ bintitali, din pɔlisi, zaɣ' kpulli, ka bɛ boli li payin. payin maa kuli yɛn biimi hali ni 90–95°C ka bɛ naan yi niŋ bɔra n niŋ dinni ka di nyaligi zaa ka bɛ naan yi kpaai bin gari maa niŋ ka di nira ka bɛ niŋdi kpa' kom n niŋdi di kpaŋsi kpaŋsi hali ka di ti biigi viɛnyɛla. === di balibu ni di mini paanu ŋmahinli === Ti ni tooi yɛli ni Injera ŋmanila pancake ballee bɛ ni zaŋ bɔta n niŋli maa zuɣu, bee ka ti buɣisi li kamani kaatinketi laasabu ka di lee nyɛ paabu ka nyɛ zaɣ' pati. == Nutrition and properties == Injera ka alaafee binshɛɣu din zoori nira dinni dama di binyɛra yirila binkumda ni na. == Kundivihira == 1vt9hwk7svfb3rhzdrlse0zsx4jy2rs 142573 142572 2026-07-07T20:31:59Z K.D.Nburidiba 4111 Added a link 142573 wikitext text/x-wiki '''Injera''', bɛ ni labi mi shɛli '''taita''' '''la'''<ref>{{Cite journal|last=Lyons|first=Diane|last2=D'Andrea|first2=A. Catherine|date=2003|title=Griddles, Ovens, and Agricultural Origins: An Ethnoarchaeological Study of Bread Baking in Highland Ethiopia|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1525/aa.2003.105.3.515|journal=American Anthropologist|language=en|volume=105|issue=3|pages=515–530|doi=10.1525/aa.2003.105.3.515|issn=1548-1433}}</ref> nyɛla paanu laasabu din miha ka nyɛ zaɣ' pari ka dii bɛ bala kali puuni ka bɛ mali zim n niŋdi li. [[Ethiopia]] mini Eritrea tingbanni<ref>{{Cite book|last=Cauvain|first=Stanley P.|url=https://books.google.com.gh/books?id=F5Yu_eT7-4MC&pg=PA216&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The ICC Handbook of Cereals, Flour, Dough & Product Testing: Methods and Applications|last2=Young|first2=Linda S.|date=2009|publisher=DEStech Publications, Inc|isbn=978-1-932078-99-2|language=en}}</ref>, injera kuli benimi. Injera kuli zala bindira duɣibu sunsuuni Amhara zileli ni, kamani paabu bee shinkaafa luɣ' shɛli.<ref>{{Citation|title=Globe Pequot Publishing Group|date=2026-06-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Globe_Pequot_Publishing_Group&oldid=1360230466|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> == Di yuli maa == Lala bachi maa ''injera'' yila bachi ŋɔ nina Amharic<ref>{{Cite journal|last=Stewart|first=Robert B.|last2=Getachew|first2=Asnake|date=1962-04|title=Investigations of the nature of Injera|url=https://doi.org/10.1007/bf02985300|journal=Economic Botany|volume=16|issue=2|pages=127–130|doi=10.1007/bf02985300|issn=0013-0001}}</ref>. Bɛ tooi lahi boonili ''enjera'', ''ingera'', bee ''aenjera''.<ref>{{Cite journal|last=Small|first=Ernest|date=2015-01-02|title=47. Teff & Fonio – Africa’s sustainable cereals|url=https://doi.org/10.1080/14888386.2014.997290|journal=Biodiversity|volume=16|issue=1|pages=27–41|doi=10.1080/14888386.2014.997290|issn=1488-8386}}</ref> === Di duɣibu niɛma === Injera nyɛla bɛ ni mali teff ni niŋdi shɛli<ref>{{Cite journal|last=Neela|first=Satheesh|last2=Fanta|first2=Solomon Workneh|date=2020-09-14|title=Injera (An Ethnic, Traditional Staple Food of Ethiopia): A review on Traditional Practice to Scientific Developments|url=https://doi.org/10.1186/s42779-020-00069-x|journal=Journal of Ethnic Foods|language=en|volume=7|issue=1|pages=32|doi=10.1186/s42779-020-00069-x|issn=2352-6181}}</ref>, di nyɛla bindiri shɛli din yina Ethiopia<ref>{{Cite book|last=Bart|first=Minten|url=https://books.google.com.gh/books?id=-4tlDwAAQBAJ&pg=PA341&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The economics of teff: Exploring Ethiopia’s biggest cash crop|last2=Seyoum|first2=Taffesse, Alemayehu|last3=Petra|first3=Brown|date=2018-07-19|publisher=Intl Food Policy Res Inst|isbn=978-0-89629-283-3|language=en}}</ref> ka ban dirili gba be Ethiopia and Eritrea<ref>{{Cite journal|last=Neela|first=Satheesh|last2=Fanta|first2=Solomon Workneh|date=2020-09-14|title=Injera (An Ethnic, Traditional Staple Food of Ethiopia): A review on Traditional Practice to Scientific Developments|url=https://doi.org/10.1186/s42779-020-00069-x|journal=Journal of Ethnic Foods|language=en|volume=7|issue=1|pages=32|doi=10.1186/s42779-020-00069-x|issn=2352-6181}}</ref>.Teff nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli ka di lebi zaɣ' zim.<ref>{{Citation|title=Elsevier|date=2026-06-25|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elsevier&oldid=1361140292|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> ka bɛ niŋ kom n ŋmurili kali ka di ti niŋ zaɣ' gari gari, bɛ nuhi ka bɛ tooi mali n ŋmuri ti li. <ref>{{Cite book|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-12-803537-5|title=Encyclopedia of food grains|date=2016|publisher=Academic Press is an imprint of Elsevier|isbn=978-0-12-803537-5|editor-last=Wrigley|editor-first=Colin W.|edition=Second edition|location=Kidlington, Oxford ; Waltham, MA|editor-last2=Corke|editor-first2=Harold|editor-last3=Seetharaman|editor-first3=Koushik|editor-last4=Faubion|editor-first4=Jon M.}}</ref>Kom maa mini zim maa yɛn nyɛla yim.<ref>{{Cite journal|last=Neela|first=Satheesh|last2=Fanta|first2=Solomon Workneh|date=2020-09-14|title=Injera (An Ethnic, Traditional Staple Food of Ethiopia): A review on Traditional Practice to Scientific Developments|url=https://doi.org/10.1186/s42779-020-00069-x|journal=Journal of Ethnic Foods|language=en|volume=7|issue=1|pages=32|doi=10.1186/s42779-020-00069-x|issn=2352-6181}}</ref> === Di miibu === Lala zaɣ' gati maa nyɛla bɛ ni yɛn che ka shɛli miigi viɛnyɛla bɛ yɛn zaŋla ersho n gabi dinni, lala ersho ŋɔ maa nyɛla binshɛɣu din nie, ka nyɛ zaɣ' dozim ka che ka bini tooi miira. === Di duɣibu === Di yi miigi n naai, bɛ pahiri la kom pam. Injera duɣibu nyɛla bɛ yɛn kpalimla di zaɣ' gari maa n niŋ bintitali, din pɔlisi, zaɣ' kpulli, ka bɛ boli li payin. payin maa kuli yɛn biimi hali ni 90–95°C ka bɛ naan yi niŋ bɔra n niŋ dinni ka di nyaligi zaa ka bɛ naan yi kpaai bin gari maa niŋ ka di nira ka bɛ niŋdi kpa' kom n niŋdi di kpaŋsi kpaŋsi hali ka di ti biigi viɛnyɛla. === di balibu ni di mini paanu ŋmahinli === Ti ni tooi yɛli ni Injera ŋmanila pancake ballee bɛ ni zaŋ bɔta n niŋli maa zuɣu, bee ka ti buɣisi li kamani kaatinketi laasabu ka di lee nyɛ paabu ka nyɛ zaɣ' pati. == Nutrition and properties == Injera ka alaafee binshɛɣu din zoori nira dinni dama di binyɛra yirila binkumda ni na. == Kundivihira == tlpx1o9k2k1l1e7x7kzg4eiuvd4obem 142574 142573 2026-07-07T20:38:15Z K.D.Nburidiba 4111 Added a link 142574 wikitext text/x-wiki '''Injera''', bɛ ni labi mi shɛli '''taita''' '''la'''<ref>{{Cite journal|last=Lyons|first=Diane|last2=D'Andrea|first2=A. Catherine|date=2003|title=Griddles, Ovens, and Agricultural Origins: An Ethnoarchaeological Study of Bread Baking in Highland Ethiopia|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1525/aa.2003.105.3.515|journal=American Anthropologist|language=en|volume=105|issue=3|pages=515–530|doi=10.1525/aa.2003.105.3.515|issn=1548-1433}}</ref> nyɛla paanu laasabu din miha ka nyɛ zaɣ' pari ka dii bɛ bala kali puuni ka bɛ mali zim n niŋdi li. [[Ethiopia]] mini Eritrea tingbanni<ref>{{Cite book|last=Cauvain|first=Stanley P.|url=https://books.google.com.gh/books?id=F5Yu_eT7-4MC&pg=PA216&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The ICC Handbook of Cereals, Flour, Dough & Product Testing: Methods and Applications|last2=Young|first2=Linda S.|date=2009|publisher=DEStech Publications, Inc|isbn=978-1-932078-99-2|language=en}}</ref>, injera kuli benimi. Injera kuli zala bindira duɣibu sunsuuni Amhara zileli ni, kamani paanu bee [[Shinkafa|shinkaafa]] luɣ' shɛli.<ref>{{Citation|title=Globe Pequot Publishing Group|date=2026-06-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Globe_Pequot_Publishing_Group&oldid=1360230466|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> == Di yuli maa == Lala bachi maa ''injera'' yila bachi ŋɔ nina Amharic<ref>{{Cite journal|last=Stewart|first=Robert B.|last2=Getachew|first2=Asnake|date=1962-04|title=Investigations of the nature of Injera|url=https://doi.org/10.1007/bf02985300|journal=Economic Botany|volume=16|issue=2|pages=127–130|doi=10.1007/bf02985300|issn=0013-0001}}</ref>. Bɛ tooi lahi boonili ''enjera'', ''ingera'', bee ''aenjera''.<ref>{{Cite journal|last=Small|first=Ernest|date=2015-01-02|title=47. Teff & Fonio – Africa’s sustainable cereals|url=https://doi.org/10.1080/14888386.2014.997290|journal=Biodiversity|volume=16|issue=1|pages=27–41|doi=10.1080/14888386.2014.997290|issn=1488-8386}}</ref> === Di duɣibu niɛma === Injera nyɛla bɛ ni mali teff ni niŋdi shɛli<ref>{{Cite journal|last=Neela|first=Satheesh|last2=Fanta|first2=Solomon Workneh|date=2020-09-14|title=Injera (An Ethnic, Traditional Staple Food of Ethiopia): A review on Traditional Practice to Scientific Developments|url=https://doi.org/10.1186/s42779-020-00069-x|journal=Journal of Ethnic Foods|language=en|volume=7|issue=1|pages=32|doi=10.1186/s42779-020-00069-x|issn=2352-6181}}</ref>, di nyɛla bindiri shɛli din yina [[Ethiopia]]<ref>{{Cite book|last=Bart|first=Minten|url=https://books.google.com.gh/books?id=-4tlDwAAQBAJ&pg=PA341&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The economics of teff: Exploring Ethiopia’s biggest cash crop|last2=Seyoum|first2=Taffesse, Alemayehu|last3=Petra|first3=Brown|date=2018-07-19|publisher=Intl Food Policy Res Inst|isbn=978-0-89629-283-3|language=en}}</ref> ka ban dirili gba be Ethiopia and Eritrea<ref>{{Cite journal|last=Neela|first=Satheesh|last2=Fanta|first2=Solomon Workneh|date=2020-09-14|title=Injera (An Ethnic, Traditional Staple Food of Ethiopia): A review on Traditional Practice to Scientific Developments|url=https://doi.org/10.1186/s42779-020-00069-x|journal=Journal of Ethnic Foods|language=en|volume=7|issue=1|pages=32|doi=10.1186/s42779-020-00069-x|issn=2352-6181}}</ref>.Teff nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli ka di lebi zaɣ' zim.<ref>{{Citation|title=Elsevier|date=2026-06-25|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elsevier&oldid=1361140292|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> ka bɛ niŋ kom n ŋmurili kali ka di ti niŋ zaɣ' gari gari, bɛ nuhi ka bɛ tooi mali n ŋmuri ti li. <ref>{{Cite book|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-12-803537-5|title=Encyclopedia of food grains|date=2016|publisher=Academic Press is an imprint of Elsevier|isbn=978-0-12-803537-5|editor-last=Wrigley|editor-first=Colin W.|edition=Second edition|location=Kidlington, Oxford ; Waltham, MA|editor-last2=Corke|editor-first2=Harold|editor-last3=Seetharaman|editor-first3=Koushik|editor-last4=Faubion|editor-first4=Jon M.}}</ref>Kom maa mini zim maa yɛn nyɛla yim.<ref>{{Cite journal|last=Neela|first=Satheesh|last2=Fanta|first2=Solomon Workneh|date=2020-09-14|title=Injera (An Ethnic, Traditional Staple Food of Ethiopia): A review on Traditional Practice to Scientific Developments|url=https://doi.org/10.1186/s42779-020-00069-x|journal=Journal of Ethnic Foods|language=en|volume=7|issue=1|pages=32|doi=10.1186/s42779-020-00069-x|issn=2352-6181}}</ref> === Di miibu === Lala zaɣ' gati maa nyɛla bɛ ni yɛn che ka shɛli miigi viɛnyɛla bɛ yɛn zaŋla ersho n gabi dinni, lala ersho ŋɔ maa nyɛla binshɛɣu din nie, ka nyɛ zaɣ' dozim ka che ka bini tooi miira. === Di duɣibu === Di yi miigi n naai, bɛ pahiri la kom pam. Injera duɣibu nyɛla bɛ yɛn kpalimla di zaɣ' gari maa n niŋ bintitali, din pɔlisi, zaɣ' kpulli, ka bɛ boli li payin. payin maa kuli yɛn biimi hali ni 90–95°C ka bɛ naan yi niŋ bɔra n niŋ dinni ka di nyaligi zaa ka bɛ naan yi kpaai bin gari maa niŋ ka di nira ka bɛ niŋdi kpa' [[kom]] n niŋdi di kpaŋsi kpaŋsi hali ka di ti biigi viɛnyɛla. === di balibu ni di mini paanu ŋmahinli === Ti ni tooi yɛli ni Injera ŋmanila pancake ballee bɛ ni zaŋ bɔta n niŋli maa zuɣu, bee ka ti buɣisi li kamani kaatinketi laasabu ka di lee nyɛ paabu ka nyɛ zaɣ' pati. == Nutrition and properties == Injera ka [[alaafee]] binshɛɣu din zoori nira dinni dama di binyɛra yirila binkumda ni na. == Kundivihira == n4520ulemzkv4xlqen7v3r6xu6dzj0i 142575 142574 2026-07-07T20:41:16Z K.D.Nburidiba 4111 142575 wikitext text/x-wiki {{Databox}} databox'''Injera''', bɛ ni labi mi shɛli '''taita''' '''la'''<ref>{{Cite journal|last=Lyons|first=Diane|last2=D'Andrea|first2=A. Catherine|date=2003|title=Griddles, Ovens, and Agricultural Origins: An Ethnoarchaeological Study of Bread Baking in Highland Ethiopia|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1525/aa.2003.105.3.515|journal=American Anthropologist|language=en|volume=105|issue=3|pages=515–530|doi=10.1525/aa.2003.105.3.515|issn=1548-1433}}</ref> nyɛla paanu laasabu din miha ka nyɛ zaɣ' pari ka dii bɛ bala kali puuni ka bɛ mali zim n niŋdi li. [[Ethiopia]] mini Eritrea tingbanni<ref>{{Cite book|last=Cauvain|first=Stanley P.|url=https://books.google.com.gh/books?id=F5Yu_eT7-4MC&pg=PA216&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The ICC Handbook of Cereals, Flour, Dough & Product Testing: Methods and Applications|last2=Young|first2=Linda S.|date=2009|publisher=DEStech Publications, Inc|isbn=978-1-932078-99-2|language=en}}</ref>, injera kuli benimi. Injera kuli zala bindira duɣibu sunsuuni Amhara zileli ni, kamani paanu bee [[Shinkafa|shinkaafa]] luɣ' shɛli.<ref>{{Citation|title=Globe Pequot Publishing Group|date=2026-06-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Globe_Pequot_Publishing_Group&oldid=1360230466|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> == Di yuli maa == Lala bachi maa ''injera'' yila bachi ŋɔ nina Amharic<ref>{{Cite journal|last=Stewart|first=Robert B.|last2=Getachew|first2=Asnake|date=1962-04|title=Investigations of the nature of Injera|url=https://doi.org/10.1007/bf02985300|journal=Economic Botany|volume=16|issue=2|pages=127–130|doi=10.1007/bf02985300|issn=0013-0001}}</ref>. Bɛ tooi lahi boonili ''enjera'', ''ingera'', bee ''aenjera''.<ref>{{Cite journal|last=Small|first=Ernest|date=2015-01-02|title=47. Teff & Fonio – Africa’s sustainable cereals|url=https://doi.org/10.1080/14888386.2014.997290|journal=Biodiversity|volume=16|issue=1|pages=27–41|doi=10.1080/14888386.2014.997290|issn=1488-8386}}</ref> === Di duɣibu niɛma === Injera nyɛla bɛ ni mali teff ni niŋdi shɛli<ref>{{Cite journal|last=Neela|first=Satheesh|last2=Fanta|first2=Solomon Workneh|date=2020-09-14|title=Injera (An Ethnic, Traditional Staple Food of Ethiopia): A review on Traditional Practice to Scientific Developments|url=https://doi.org/10.1186/s42779-020-00069-x|journal=Journal of Ethnic Foods|language=en|volume=7|issue=1|pages=32|doi=10.1186/s42779-020-00069-x|issn=2352-6181}}</ref>, di nyɛla bindiri shɛli din yina [[Ethiopia]]<ref>{{Cite book|last=Bart|first=Minten|url=https://books.google.com.gh/books?id=-4tlDwAAQBAJ&pg=PA341&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The economics of teff: Exploring Ethiopia’s biggest cash crop|last2=Seyoum|first2=Taffesse, Alemayehu|last3=Petra|first3=Brown|date=2018-07-19|publisher=Intl Food Policy Res Inst|isbn=978-0-89629-283-3|language=en}}</ref> ka ban dirili gba be Ethiopia and Eritrea<ref>{{Cite journal|last=Neela|first=Satheesh|last2=Fanta|first2=Solomon Workneh|date=2020-09-14|title=Injera (An Ethnic, Traditional Staple Food of Ethiopia): A review on Traditional Practice to Scientific Developments|url=https://doi.org/10.1186/s42779-020-00069-x|journal=Journal of Ethnic Foods|language=en|volume=7|issue=1|pages=32|doi=10.1186/s42779-020-00069-x|issn=2352-6181}}</ref>.Teff nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli ka di lebi zaɣ' zim.<ref>{{Citation|title=Elsevier|date=2026-06-25|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elsevier&oldid=1361140292|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-07}}</ref> ka bɛ niŋ kom n ŋmurili kali ka di ti niŋ zaɣ' gari gari, bɛ nuhi ka bɛ tooi mali n ŋmuri ti li. <ref>{{Cite book|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-12-803537-5|title=Encyclopedia of food grains|date=2016|publisher=Academic Press is an imprint of Elsevier|isbn=978-0-12-803537-5|editor-last=Wrigley|editor-first=Colin W.|edition=Second edition|location=Kidlington, Oxford ; Waltham, MA|editor-last2=Corke|editor-first2=Harold|editor-last3=Seetharaman|editor-first3=Koushik|editor-last4=Faubion|editor-first4=Jon M.}}</ref>Kom maa mini zim maa yɛn nyɛla yim.<ref>{{Cite journal|last=Neela|first=Satheesh|last2=Fanta|first2=Solomon Workneh|date=2020-09-14|title=Injera (An Ethnic, Traditional Staple Food of Ethiopia): A review on Traditional Practice to Scientific Developments|url=https://doi.org/10.1186/s42779-020-00069-x|journal=Journal of Ethnic Foods|language=en|volume=7|issue=1|pages=32|doi=10.1186/s42779-020-00069-x|issn=2352-6181}}</ref> === Di miibu === Lala zaɣ' gati maa nyɛla bɛ ni yɛn che ka shɛli miigi viɛnyɛla bɛ yɛn zaŋla ersho n gabi dinni, lala ersho ŋɔ maa nyɛla binshɛɣu din nie, ka nyɛ zaɣ' dozim ka che ka bini tooi miira. === Di duɣibu === Di yi miigi n naai, bɛ pahiri la kom pam. Injera duɣibu nyɛla bɛ yɛn kpalimla di zaɣ' gari maa n niŋ bintitali, din pɔlisi, zaɣ' kpulli, ka bɛ boli li payin. payin maa kuli yɛn biimi hali ni 90–95°C ka bɛ naan yi niŋ bɔra n niŋ dinni ka di nyaligi zaa ka bɛ naan yi kpaai bin gari maa niŋ ka di nira ka bɛ niŋdi kpa' [[kom]] n niŋdi di kpaŋsi kpaŋsi hali ka di ti biigi viɛnyɛla. === di balibu ni di mini paanu ŋmahinli === Ti ni tooi yɛli ni Injera ŋmanila pancake ballee bɛ ni zaŋ bɔta n niŋli maa zuɣu, bee ka ti buɣisi li kamani kaatinketi laasabu ka di lee nyɛ paabu ka nyɛ zaɣ' pati. == Nutrition and properties == Injera ka [[alaafee]] binshɛɣu din zoori nira dinni dama di binyɛra yirila binkumda ni na. == Kundivihira == 2jkdei4ijdochd1h8ea0reyrvgpe017 Peanut stew 0 33582 142576 2026-07-07T21:23:00Z Maltima Rabia 5146 Create an article 142576 wikitext text/x-wiki Simoli 7myx1k05mdc3a5jybonpvgaso0zgmll 142577 142576 2026-07-07T21:23:35Z Maltima Rabia 5146 Added content 142577 wikitext text/x-wiki Simoli ʒiɛri bee  peanut stew bee groundnut stew ka bi lahi mili maafe (Wolof, mafè, maffè, maffe) mini pate d'arachide (French)  nyɛla ʒiɛri bindiri kpeeni Western Africa. Ka chɛ ka maafe nyɛ bindirigu n yina senegal, Mali puuni tigadéguéna gba nyɛ ʒiɛri din yina Mandinka Bambara zuliya Mali tiŋgbani ka bi diri dimi sakɔro (tuwo). Maafe yibuna shɛi nyɛla niriba ni gabira n tiri tigadéguéna nim. Maafe nyɛla binidirigu din yina saha shɛli gbaŋpɛila ni daa na su gbaŋsabila la saha shɛli maa ka di daa nyɛ shinkaafa mini binyɛra shɛŋa din pahi, ka daa nyɛ Mali nim ni zishɛli poi ka bi nahi zili n kpe Senegal. Simoli daa nyɛla Mali nim ni bi mi shɛli maŋla Bambara groundnut. idsq9ktihmvby24i7hye38rcshhnpuh 142578 142577 2026-07-07T21:28:21Z Maltima Rabia 5146 Added content 142578 wikitext text/x-wiki Simoli ʒiɛri bee  peanut stew bee groundnut stew ka bi lahi mili maafe (Wolof, mafè, maffè, maffe) mini pate d'arachide (French)  nyɛla ʒiɛri bindiri kpeeni Western Africa. Ka chɛ ka maafe nyɛ bindirigu n yina senegal, Mali puuni tigadéguéna gba nyɛ ʒiɛri din yina Mandinka Bambara zuliya Mali tiŋgbani ka bi diri dimi sakɔro (tuwo). Maafe yibuna shɛi nyɛla niriba ni gabira n tiri tigadéguéna nim. Maafe nyɛla binidirigu din yina saha shɛli gbaŋpɛila ni daa na su gbaŋsabila la saha shɛli maa ka di daa nyɛ shinkaafa mini binyɛra shɛŋa din pahi, ka daa nyɛ Mali nim ni zishɛli poi ka bi nahi zili n kpe Senegal. Simoli daa nyɛla Mali nim ni bi mi shɛli maŋla Bambara groundnut. Mandinka balli ni di yu maŋli nyɛla donodah bee tigadegana (lit. 'Peanut butter sauce', ka tige gbeni nyɛ 'peanut', dege mi nyɛ 'paste', ka na maa mi nyɛ 'sauce') Bamanankan puuni. Domodah nyɛla ʒiɛri shɛli Gambian nim gba ni dira, ka bi nyɛ ban panŋ di yuli maa Mandinka ni balli ni. Senegal puuni, domodah bee domado nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ zim n niŋ ka di ti li gberisim, ka di nyɛ din bɛ di ko ka chɛ simoli. Senegalese maafe nyɛla ʒiɛri yurugu n ti Senegalese Mauritanian mini Gambian zuliya nima; di lɛbila binidiri timsili Mali tiŋgbani, ka lahi nyɛ din yoli West Africa, hali bi tiŋshɛŋa din ka West Africa  kamani Cameroon mini France. mcf0iflbybsli4dow1vrbfu3cx9iohd 142579 142578 2026-07-07T21:31:28Z Maltima Rabia 5146 Added content 142579 wikitext text/x-wiki Simoli ʒiɛri bee  peanut stew bee groundnut stew ka bi lahi mili maafe (Wolof, mafè, maffè, maffe) mini pate d'arachide (French)  nyɛla ʒiɛri bindiri kpeeni Western Africa. Ka chɛ ka maafe nyɛ bindirigu n yina senegal, Mali puuni tigadéguéna gba nyɛ ʒiɛri din yina Mandinka Bambara zuliya Mali tiŋgbani ka bi diri dimi sakɔro (tuwo). Maafe yibuna shɛi nyɛla niriba ni gabira n tiri tigadéguéna nim. Maafe nyɛla binidirigu din yina saha shɛli gbaŋpɛila ni daa na su gbaŋsabila la saha shɛli maa ka di daa nyɛ shinkaafa mini binyɛra shɛŋa din pahi, ka daa nyɛ Mali nim ni zishɛli poi ka bi nahi zili n kpe Senegal. Simoli daa nyɛla Mali nim ni bi mi shɛli maŋla Bambara groundnut. Mandinka balli ni di yu maŋli nyɛla donodah bee tigadegana (lit. 'Peanut butter sauce', ka tige gbeni nyɛ 'peanut', dege mi nyɛ 'paste', ka na maa mi nyɛ 'sauce') Bamanankan puuni. Domodah nyɛla ʒiɛri shɛli Gambian nim gba ni dira, ka bi nyɛ ban panŋ di yuli maa Mandinka ni balli ni. Senegal puuni, domodah bee domado nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ zim n niŋ ka di ti li gberisim, ka di nyɛ din bɛ di ko ka chɛ simoli. Senegalese maafe nyɛla ʒiɛri yurugu n ti Senegalese Mauritanian mini Gambian zuliya nima; di lɛbila binidiri timsili Mali tiŋgbani, ka lahi nyɛ din yoli West Africa, hali bi tiŋshɛŋa din ka West Africa  kamani Cameroon mini France. Senegalese maafe balibu nyɛla din bɛ tjŋgbaŋ shɛli din bɛ West Africa mini Central Africa puuni. Di nyɛla din ŋani simoli ʒiɛri. A ni tooi duɣili ni piɛɣu nimdi, nahu nimdi, noo nimdi bee ka a kuli bi niŋ nimdi niŋ. Ghana tiŋgbani, lala ʒiɛri ŋɔ nyɛla bini diri shɛli ni sakɔro. ktsnd5mr9r49j1s4d1yyb5apczfnqbu 142580 142579 2026-07-07T21:33:01Z Maltima Rabia 5146 Added content 142580 wikitext text/x-wiki Simoli ʒiɛri bee  peanut stew bee groundnut stew ka bi lahi mili maafe (Wolof, mafè, maffè, maffe) mini pate d'arachide (French)  nyɛla ʒiɛri bindiri kpeeni Western Africa. Ka chɛ ka maafe nyɛ bindirigu n yina senegal, Mali puuni tigadéguéna gba nyɛ ʒiɛri din yina Mandinka Bambara zuliya Mali tiŋgbani ka bi diri dimi sakɔro (tuwo). Maafe yibuna shɛi nyɛla niriba ni gabira n tiri tigadéguéna nim. Maafe nyɛla binidirigu din yina saha shɛli gbaŋpɛila ni daa na su gbaŋsabila la saha shɛli maa ka di daa nyɛ shinkaafa mini binyɛra shɛŋa din pahi, ka daa nyɛ Mali nim ni zishɛli poi ka bi nahi zili n kpe Senegal. Simoli daa nyɛla Mali nim ni bi mi shɛli maŋla Bambara groundnut. Mandinka balli ni di yu maŋli nyɛla donodah bee tigadegana (lit. 'Peanut butter sauce', ka tige gbeni nyɛ 'peanut', dege mi nyɛ 'paste', ka na maa mi nyɛ 'sauce') Bamanankan puuni. Domodah nyɛla ʒiɛri shɛli Gambian nim gba ni dira, ka bi nyɛ ban panŋ di yuli maa Mandinka ni balli ni. Senegal puuni, domodah bee domado nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ zim n niŋ ka di ti li gberisim, ka di nyɛ din bɛ di ko ka chɛ simoli. Senegalese maafe nyɛla ʒiɛri yurugu n ti Senegalese Mauritanian mini Gambian zuliya nima; di lɛbila binidiri timsili Mali tiŋgbani, ka lahi nyɛ din yoli West Africa, hali bi tiŋshɛŋa din ka West Africa  kamani Cameroon mini France. Senegalese maafe balibu nyɛla din bɛ tjŋgbaŋ shɛli din bɛ West Africa mini Central Africa puuni. Di nyɛla din ŋani simoli ʒiɛri. A ni tooi duɣili ni piɛɣu nimdi, nahu nimdi, noo nimdi bee ka a kuli bi niŋ nimdi niŋ. Ghana tiŋgbani, lala ʒiɛri ŋɔ nyɛla bini diri shɛli ni sakɔro. Balibu Ʒiɛri ŋɔ nyɛla din nyɛ balibu , amaa ka bi too niŋdi noo nimdi, kamantooisi, alibalsa, garlic,cabbage mini ʒiɛvari bee root vegetable. Di balli shɛli nyɛla bini niŋdi mana, Kariwana , carrot, cinnamon,  nanzua bua, paprika, nanzua sabinli, turmeric, cunim mini binyoma din pahi. Kali puuni maafe nyɛla bini diri shɛli ni shinkaafa piɛli(Senegal, Mauritania, Guinea- Bussau mini Gambia tiŋgbani) fonio bee to  ( millet dough)  Mali puuni, tuwo bee omo tuo ( shinkaafa bee millet dough ) Northern Nigeria, Niger mini Northern Ghana, couscous ( din niŋ ka west Africa mini sahara nim laɣim, sahellian  tiŋgbani), bee sakɔro bee wulijo  tropical area yaɣali , kamani Ivory Coast. Um'bido nyɛla di bali shɛli din mali green n duɣirili, ka Ghanian maafe nyɛ bini duɣiri shɛli ni gala duɣira. Virginia peanut soup , Senegalese nim maafe shɛli  gbaŋpiɛla nim ŋɔ ni daa bohim shɛli n kuli bi ya North America. Senegalese nim maafe Maafe bee mafé 1yoakx81vlnerqypub15hnu6gn9qgam 142581 142580 2026-07-07T21:33:47Z Maltima Rabia 5146 Added heading 142581 wikitext text/x-wiki Simoli ʒiɛri bee  peanut stew bee groundnut stew ka bi lahi mili maafe (Wolof, mafè, maffè, maffe) mini pate d'arachide (French)  nyɛla ʒiɛri bindiri kpeeni Western Africa. Ka chɛ ka maafe nyɛ bindirigu n yina senegal, Mali puuni tigadéguéna gba nyɛ ʒiɛri din yina Mandinka Bambara zuliya Mali tiŋgbani ka bi diri dimi sakɔro (tuwo). Maafe yibuna shɛi nyɛla niriba ni gabira n tiri tigadéguéna nim. Maafe nyɛla binidirigu din yina saha shɛli gbaŋpɛila ni daa na su gbaŋsabila la saha shɛli maa ka di daa nyɛ shinkaafa mini binyɛra shɛŋa din pahi, ka daa nyɛ Mali nim ni zishɛli poi ka bi nahi zili n kpe Senegal. Simoli daa nyɛla Mali nim ni bi mi shɛli maŋla Bambara groundnut. Mandinka balli ni di yu maŋli nyɛla donodah bee tigadegana (lit. 'Peanut butter sauce', ka tige gbeni nyɛ 'peanut', dege mi nyɛ 'paste', ka na maa mi nyɛ 'sauce') Bamanankan puuni. Domodah nyɛla ʒiɛri shɛli Gambian nim gba ni dira, ka bi nyɛ ban panŋ di yuli maa Mandinka ni balli ni. Senegal puuni, domodah bee domado nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ zim n niŋ ka di ti li gberisim, ka di nyɛ din bɛ di ko ka chɛ simoli. Senegalese maafe nyɛla ʒiɛri yurugu n ti Senegalese Mauritanian mini Gambian zuliya nima; di lɛbila binidiri timsili Mali tiŋgbani, ka lahi nyɛ din yoli West Africa, hali bi tiŋshɛŋa din ka West Africa  kamani Cameroon mini France. Senegalese maafe balibu nyɛla din bɛ tjŋgbaŋ shɛli din bɛ West Africa mini Central Africa puuni. Di nyɛla din ŋani simoli ʒiɛri. A ni tooi duɣili ni piɛɣu nimdi, nahu nimdi, noo nimdi bee ka a kuli bi niŋ nimdi niŋ. Ghana tiŋgbani, lala ʒiɛri ŋɔ nyɛla bini diri shɛli ni sakɔro. == Balibu == Ʒiɛri ŋɔ nyɛla din nyɛ balibu , amaa ka bi too niŋdi noo nimdi, kamantooisi, alibalsa, garlic,cabbage mini ʒiɛvari bee root vegetable. Di balli shɛli nyɛla bini niŋdi mana, Kariwana , carrot, cinnamon,  nanzua bua, paprika, nanzua sabinli, turmeric, cunim mini binyoma din pahi. Kali puuni maafe nyɛla bini diri shɛli ni shinkaafa piɛli(Senegal, Mauritania, Guinea- Bussau mini Gambia tiŋgbani) fonio bee to  ( millet dough)  Mali puuni, tuwo bee omo tuo ( shinkaafa bee millet dough ) Northern Nigeria, Niger mini Northern Ghana, couscous ( din niŋ ka west Africa mini sahara nim laɣim, sahellian  tiŋgbani), bee sakɔro bee wulijo  tropical area yaɣali , kamani Ivory Coast. Um'bido nyɛla di bali shɛli din mali green n duɣirili, ka Ghanian maafe nyɛ bini duɣiri shɛli ni gala duɣira. Virginia peanut soup , Senegalese nim maafe shɛli  gbaŋpiɛla nim ŋɔ ni daa bohim shɛli n kuli bi ya North America. Senegalese nim maafe Maafe bee mafé 5aeh7coars2v1oa1m1nrqsmfou39hfn 142582 142581 2026-07-07T21:34:27Z Maltima Rabia 5146 Added sub heading 142582 wikitext text/x-wiki Simoli ʒiɛri bee  peanut stew bee groundnut stew ka bi lahi mili maafe (Wolof, mafè, maffè, maffe) mini pate d'arachide (French)  nyɛla ʒiɛri bindiri kpeeni Western Africa. Ka chɛ ka maafe nyɛ bindirigu n yina senegal, Mali puuni tigadéguéna gba nyɛ ʒiɛri din yina Mandinka Bambara zuliya Mali tiŋgbani ka bi diri dimi sakɔro (tuwo). Maafe yibuna shɛi nyɛla niriba ni gabira n tiri tigadéguéna nim. Maafe nyɛla binidirigu din yina saha shɛli gbaŋpɛila ni daa na su gbaŋsabila la saha shɛli maa ka di daa nyɛ shinkaafa mini binyɛra shɛŋa din pahi, ka daa nyɛ Mali nim ni zishɛli poi ka bi nahi zili n kpe Senegal. Simoli daa nyɛla Mali nim ni bi mi shɛli maŋla Bambara groundnut. Mandinka balli ni di yu maŋli nyɛla donodah bee tigadegana (lit. 'Peanut butter sauce', ka tige gbeni nyɛ 'peanut', dege mi nyɛ 'paste', ka na maa mi nyɛ 'sauce') Bamanankan puuni. Domodah nyɛla ʒiɛri shɛli Gambian nim gba ni dira, ka bi nyɛ ban panŋ di yuli maa Mandinka ni balli ni. Senegal puuni, domodah bee domado nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ zim n niŋ ka di ti li gberisim, ka di nyɛ din bɛ di ko ka chɛ simoli. Senegalese maafe nyɛla ʒiɛri yurugu n ti Senegalese Mauritanian mini Gambian zuliya nima; di lɛbila binidiri timsili Mali tiŋgbani, ka lahi nyɛ din yoli West Africa, hali bi tiŋshɛŋa din ka West Africa  kamani Cameroon mini France. Senegalese maafe balibu nyɛla din bɛ tjŋgbaŋ shɛli din bɛ West Africa mini Central Africa puuni. Di nyɛla din ŋani simoli ʒiɛri. A ni tooi duɣili ni piɛɣu nimdi, nahu nimdi, noo nimdi bee ka a kuli bi niŋ nimdi niŋ. Ghana tiŋgbani, lala ʒiɛri ŋɔ nyɛla bini diri shɛli ni sakɔro. == Balibu == Ʒiɛri ŋɔ nyɛla din nyɛ balibu , amaa ka bi too niŋdi noo nimdi, kamantooisi, alibalsa, garlic,cabbage mini ʒiɛvari bee root vegetable. Di balli shɛli nyɛla bini niŋdi mana, Kariwana , carrot, cinnamon,  nanzua bua, paprika, nanzua sabinli, turmeric, cunim mini binyoma din pahi. Kali puuni maafe nyɛla bini diri shɛli ni shinkaafa piɛli(Senegal, Mauritania, Guinea- Bussau mini Gambia tiŋgbani) fonio bee to  ( millet dough)  Mali puuni, tuwo bee omo tuo ( shinkaafa bee millet dough ) Northern Nigeria, Niger mini Northern Ghana, couscous ( din niŋ ka west Africa mini sahara nim laɣim, sahellian  tiŋgbani), bee sakɔro bee wulijo  tropical area yaɣali , kamani Ivory Coast. Um'bido nyɛla di bali shɛli din mali green n duɣirili, ka Ghanian maafe nyɛ bini duɣiri shɛli ni gala duɣira. Virginia peanut soup , Senegalese nim maafe shɛli  gbaŋpiɛla nim ŋɔ ni daa bohim shɛli n kuli bi ya North America. === Senegalese nim maafe === Maafe bee mafé do4jittk0a20irpocua5xg6zqogm955 142583 142582 2026-07-07T21:36:44Z Maltima Rabia 5146 Added heading 142583 wikitext text/x-wiki Simoli ʒiɛri bee  peanut stew bee groundnut stew ka bi lahi mili maafe (Wolof, mafè, maffè, maffe) mini pate d'arachide (French)  nyɛla ʒiɛri bindiri kpeeni Western Africa. Ka chɛ ka maafe nyɛ bindirigu n yina senegal, Mali puuni tigadéguéna gba nyɛ ʒiɛri din yina Mandinka Bambara zuliya Mali tiŋgbani ka bi diri dimi sakɔro (tuwo). Maafe yibuna shɛi nyɛla niriba ni gabira n tiri tigadéguéna nim. Maafe nyɛla binidirigu din yina saha shɛli gbaŋpɛila ni daa na su gbaŋsabila la saha shɛli maa ka di daa nyɛ shinkaafa mini binyɛra shɛŋa din pahi, ka daa nyɛ Mali nim ni zishɛli poi ka bi nahi zili n kpe Senegal. Simoli daa nyɛla Mali nim ni bi mi shɛli maŋla Bambara groundnut. Mandinka balli ni di yu maŋli nyɛla donodah bee tigadegana (lit. 'Peanut butter sauce', ka tige gbeni nyɛ 'peanut', dege mi nyɛ 'paste', ka na maa mi nyɛ 'sauce') Bamanankan puuni. Domodah nyɛla ʒiɛri shɛli Gambian nim gba ni dira, ka bi nyɛ ban panŋ di yuli maa Mandinka ni balli ni. Senegal puuni, domodah bee domado nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ zim n niŋ ka di ti li gberisim, ka di nyɛ din bɛ di ko ka chɛ simoli. Senegalese maafe nyɛla ʒiɛri yurugu n ti Senegalese Mauritanian mini Gambian zuliya nima; di lɛbila binidiri timsili Mali tiŋgbani, ka lahi nyɛ din yoli West Africa, hali bi tiŋshɛŋa din ka West Africa  kamani Cameroon mini France. Senegalese maafe balibu nyɛla din bɛ tjŋgbaŋ shɛli din bɛ West Africa mini Central Africa puuni. Di nyɛla din ŋani simoli ʒiɛri. A ni tooi duɣili ni piɛɣu nimdi, nahu nimdi, noo nimdi bee ka a kuli bi niŋ nimdi niŋ. Ghana tiŋgbani, lala ʒiɛri ŋɔ nyɛla bini diri shɛli ni sakɔro. == Balibu == Ʒiɛri ŋɔ nyɛla din nyɛ balibu , amaa ka bi too niŋdi noo nimdi, kamantooisi, alibalsa, garlic,cabbage mini ʒiɛvari bee root vegetable. Di balli shɛli nyɛla bini niŋdi mana, Kariwana , carrot, cinnamon,  nanzua bua, paprika, nanzua sabinli, turmeric, cunim mini binyoma din pahi. Kali puuni maafe nyɛla bini diri shɛli ni shinkaafa piɛli(Senegal, Mauritania, Guinea- Bussau mini Gambia tiŋgbani) fonio bee to  ( millet dough)  Mali puuni, tuwo bee omo tuo ( shinkaafa bee millet dough ) Northern Nigeria, Niger mini Northern Ghana, couscous ( din niŋ ka west Africa mini sahara nim laɣim, sahellian  tiŋgbani), bee sakɔro bee wulijo  tropical area yaɣali , kamani Ivory Coast. Um'bido nyɛla di bali shɛli din mali green n duɣirili, ka Ghanian maafe nyɛ bini duɣiri shɛli ni gala duɣira. Virginia peanut soup , Senegalese nim maafe shɛli  gbaŋpiɛla nim ŋɔ ni daa bohim shɛli n kuli bi ya North America. === Senegalese nim maafe === Maafe bee mafé == Kundivihira == 5t2dngo27ntrht9dnxc089ear7cjmk6 142687 142583 2026-07-08T08:13:16Z Maltima Rabia 5146 Added reference 142687 wikitext text/x-wiki Simoli ʒiɛri bee  peanut stew bee groundnut stew ka bi lahi mili maafe (Wolof, mafè, maffè, maffe) mini pate d'arachide (French)  nyɛla ʒiɛri bindiri kpeeni Western Africa.<ref>{{Cite book|title=Moosewood restaurant favorites: the 250 most-requested naturally delicious recipes from one of America's best-loved restaurants|date=2013|publisher=St. Martin's Griffin|isbn=978-1-250-00625-7|editor-last=Moosewood Collective|edition=First edition|location=New York|editor-last2=Scherer|editor-first2=Jim}}</ref> Ka chɛ ka maafe nyɛ bindirigu n yina senegal, Mali puuni tigadéguéna gba nyɛ ʒiɛri din yina Mandinka Bambara zuliya Mali tiŋgbani ka bi diri dimi sakɔro (tuwo). Maafe yibuna shɛi nyɛla niriba ni gabira n tiri tigadéguéna nim. Maafe nyɛla binidirigu din yina saha shɛli gbaŋpɛila ni daa na su gbaŋsabila la saha shɛli maa ka di daa nyɛ shinkaafa mini binyɛra shɛŋa din pahi, ka daa nyɛ Mali nim ni zishɛli poi ka bi nahi zili n kpe Senegal. Simoli daa nyɛla Mali nim ni bi mi shɛli maŋla Bambara groundnut. Mandinka balli ni di yu maŋli nyɛla donodah bee tigadegana (lit. 'Peanut butter sauce', ka tige gbeni nyɛ 'peanut', dege mi nyɛ 'paste', ka na maa mi nyɛ 'sauce') Bamanankan puuni. Domodah nyɛla ʒiɛri shɛli Gambian nim gba ni dira, ka bi nyɛ ban panŋ di yuli maa Mandinka ni balli ni. Senegal puuni, domodah bee domado nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ zim n niŋ ka di ti li gberisim, ka di nyɛ din bɛ di ko ka chɛ simoli. Senegalese maafe nyɛla ʒiɛri yurugu n ti Senegalese Mauritanian mini Gambian zuliya nima; di lɛbila binidiri timsili Mali tiŋgbani, ka lahi nyɛ din yoli West Africa, hali bi tiŋshɛŋa din ka West Africa  kamani Cameroon mini France. Senegalese maafe balibu nyɛla din bɛ tjŋgbaŋ shɛli din bɛ West Africa mini Central Africa puuni. Di nyɛla din ŋani simoli ʒiɛri. A ni tooi duɣili ni piɛɣu nimdi, nahu nimdi, noo nimdi bee ka a kuli bi niŋ nimdi niŋ. Ghana tiŋgbani, lala ʒiɛri ŋɔ nyɛla bini diri shɛli ni sakɔro. == Balibu == Ʒiɛri ŋɔ nyɛla din nyɛ balibu , amaa ka bi too niŋdi noo nimdi, kamantooisi, alibalsa, garlic,cabbage mini ʒiɛvari bee root vegetable. Di balli shɛli nyɛla bini niŋdi mana, Kariwana , carrot, cinnamon,  nanzua bua, paprika, nanzua sabinli, turmeric, cunim mini binyoma din pahi. Kali puuni maafe nyɛla bini diri shɛli ni shinkaafa piɛli(Senegal, Mauritania, Guinea- Bussau mini Gambia tiŋgbani) fonio bee to  ( millet dough)  Mali puuni, tuwo bee omo tuo ( shinkaafa bee millet dough ) Northern Nigeria, Niger mini Northern Ghana, couscous ( din niŋ ka west Africa mini sahara nim laɣim, sahellian  tiŋgbani), bee sakɔro bee wulijo  tropical area yaɣali , kamani Ivory Coast. Um'bido nyɛla di bali shɛli din mali green n duɣirili, ka Ghanian maafe nyɛ bini duɣiri shɛli ni gala duɣira. Virginia peanut soup , Senegalese nim maafe shɛli  gbaŋpiɛla nim ŋɔ ni daa bohim shɛli n kuli bi ya North America. === Senegalese nim maafe === Maafe bee mafé == Kundivihira == rolh8kr5xbww1pqqpj52b7tys9spgb8 142688 142687 2026-07-08T08:17:25Z Maltima Rabia 5146 Added reference 142688 wikitext text/x-wiki Simoli ʒiɛri bee  peanut stew bee groundnut stew ka bi lahi mili maafe (Wolof, mafè, maffè, maffe) mini pate d'arachide (French)  nyɛla ʒiɛri bindiri kpeeni Western Africa.<ref>{{Cite book|title=Moosewood restaurant favorites: the 250 most-requested naturally delicious recipes from one of America's best-loved restaurants|date=2013|publisher=St. Martin's Griffin|isbn=978-1-250-00625-7|editor-last=Moosewood Collective|edition=First edition|location=New York|editor-last2=Scherer|editor-first2=Jim}}</ref> Ka chɛ ka maafe nyɛ bindirigu n yina senegal, Mali puuni tigadéguéna gba nyɛ ʒiɛri din yina Mandinka Bambara zuliya Mali tiŋgbani ka bi diri dimi sakɔro (tuwo). Maafe yibuna shɛi nyɛla niriba ni gabira n tiri tigadéguéna nim. Maafe nyɛla binidirigu din yina saha shɛli gbaŋpɛila ni daa na su gbaŋsabila la saha shɛli maa ka di daa nyɛ shinkaafa mini binyɛra shɛŋa din pahi, ka daa nyɛ Mali nim ni zishɛli poi ka bi nahi zili n kpe Senegal. Simoli daa nyɛla Mali nim ni bi mi shɛli maŋla Bambara groundnut. Mandinka balli ni di yu maŋli nyɛla donodah bee tigadegana (lit. 'Peanut butter sauce', ka tige gbeni nyɛ 'peanut', dege mi nyɛ 'paste', ka na maa mi nyɛ 'sauce') Bamanankan puuni.<ref>{{Cite web|last=Generalissimo|first=The|date=2016-09-22|title=The Hirshon Malian Peanut Stew - Tigadegena - ✮ The Food Dictator ✮|url=https://www.thefooddictator.com/hirshon-malian-peanut-stew-tigadegena/|access-date=2026-07-08|website=www.thefooddictator.com|language=en-US}}</ref> Domodah nyɛla ʒiɛri shɛli Gambian nim gba ni dira, ka bi nyɛ ban panŋ di yuli maa Mandinka ni balli ni. Senegal puuni, domodah bee domado nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ zim n niŋ ka di ti li gberisim, ka di nyɛ din bɛ di ko ka chɛ simoli. Senegalese maafe nyɛla ʒiɛri yurugu n ti Senegalese Mauritanian mini Gambian zuliya nima; di lɛbila binidiri timsili Mali tiŋgbani, ka lahi nyɛ din yoli West Africa, hali bi tiŋshɛŋa din ka West Africa  kamani Cameroon mini France. Senegalese maafe balibu nyɛla din bɛ tjŋgbaŋ shɛli din bɛ West Africa mini Central Africa puuni. Di nyɛla din ŋani simoli ʒiɛri. A ni tooi duɣili ni piɛɣu nimdi, nahu nimdi, noo nimdi bee ka a kuli bi niŋ nimdi niŋ. Ghana tiŋgbani, lala ʒiɛri ŋɔ nyɛla bini diri shɛli ni sakɔro. == Balibu == Ʒiɛri ŋɔ nyɛla din nyɛ balibu , amaa ka bi too niŋdi noo nimdi, kamantooisi, alibalsa, garlic,cabbage mini ʒiɛvari bee root vegetable. Di balli shɛli nyɛla bini niŋdi mana, Kariwana , carrot, cinnamon,  nanzua bua, paprika, nanzua sabinli, turmeric, cunim mini binyoma din pahi. Kali puuni maafe nyɛla bini diri shɛli ni shinkaafa piɛli(Senegal, Mauritania, Guinea- Bussau mini Gambia tiŋgbani) fonio bee to  ( millet dough)  Mali puuni, tuwo bee omo tuo ( shinkaafa bee millet dough ) Northern Nigeria, Niger mini Northern Ghana, couscous ( din niŋ ka west Africa mini sahara nim laɣim, sahellian  tiŋgbani), bee sakɔro bee wulijo  tropical area yaɣali , kamani Ivory Coast. Um'bido nyɛla di bali shɛli din mali green n duɣirili, ka Ghanian maafe nyɛ bini duɣiri shɛli ni gala duɣira. Virginia peanut soup , Senegalese nim maafe shɛli  gbaŋpiɛla nim ŋɔ ni daa bohim shɛli n kuli bi ya North America. === Senegalese nim maafe === Maafe bee mafé == Kundivihira == gq0frlytyrnixdq35zjz4m89q5epnz7 142689 142688 2026-07-08T08:18:20Z Maltima Rabia 5146 Added reference 142689 wikitext text/x-wiki Simoli ʒiɛri bee  peanut stew bee groundnut stew ka bi lahi mili maafe (Wolof, mafè, maffè, maffe) mini pate d'arachide (French)  nyɛla ʒiɛri bindiri kpeeni Western Africa.<ref>{{Cite book|title=Moosewood restaurant favorites: the 250 most-requested naturally delicious recipes from one of America's best-loved restaurants|date=2013|publisher=St. Martin's Griffin|isbn=978-1-250-00625-7|editor-last=Moosewood Collective|edition=First edition|location=New York|editor-last2=Scherer|editor-first2=Jim}}</ref> Ka chɛ ka maafe nyɛ bindirigu n yina senegal, Mali puuni tigadéguéna gba nyɛ ʒiɛri din yina Mandinka Bambara zuliya Mali tiŋgbani ka bi diri dimi sakɔro (tuwo). Maafe yibuna shɛi nyɛla niriba ni gabira n tiri tigadéguéna nim. Maafe nyɛla binidirigu din yina saha shɛli gbaŋpɛila ni daa na su gbaŋsabila la saha shɛli maa ka di daa nyɛ shinkaafa mini binyɛra shɛŋa din pahi, ka daa nyɛ Mali nim ni zishɛli poi ka bi nahi zili n kpe Senegal. Simoli daa nyɛla Mali nim ni bi mi shɛli maŋla Bambara groundnut. Mandinka balli ni di yu maŋli nyɛla donodah bee tigadegana (lit. 'Peanut butter sauce', ka tige gbeni nyɛ 'peanut', dege mi nyɛ 'paste', ka na maa mi nyɛ 'sauce') Bamanankan puuni.<ref>{{Cite web|last=Generalissimo|first=The|date=2016-09-22|title=The Hirshon Malian Peanut Stew - Tigadegena - ✮ The Food Dictator ✮|url=https://www.thefooddictator.com/hirshon-malian-peanut-stew-tigadegena/|access-date=2026-07-08|website=www.thefooddictator.com|language=en-US}}</ref> Domodah nyɛla ʒiɛri shɛli Gambian nim gba ni dira, ka bi nyɛ ban panŋ di yuli maa Mandinka ni balli ni.<ref>{{Cite book|last=McCann|first=James|title=Stirring the pot: a history of African cuisine|date=2009|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0-89680-272-8|series=Africa in world history|location=Athens, Ohio}}</ref> Senegal puuni, domodah bee domado nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ zim n niŋ ka di ti li gberisim, ka di nyɛ din bɛ di ko ka chɛ simoli. Senegalese maafe nyɛla ʒiɛri yurugu n ti Senegalese Mauritanian mini Gambian zuliya nima; di lɛbila binidiri timsili Mali tiŋgbani, ka lahi nyɛ din yoli West Africa, hali bi tiŋshɛŋa din ka West Africa  kamani Cameroon mini France. Senegalese maafe balibu nyɛla din bɛ tjŋgbaŋ shɛli din bɛ West Africa mini Central Africa puuni. Di nyɛla din ŋani simoli ʒiɛri. A ni tooi duɣili ni piɛɣu nimdi, nahu nimdi, noo nimdi bee ka a kuli bi niŋ nimdi niŋ. Ghana tiŋgbani, lala ʒiɛri ŋɔ nyɛla bini diri shɛli ni sakɔro. == Balibu == Ʒiɛri ŋɔ nyɛla din nyɛ balibu , amaa ka bi too niŋdi noo nimdi, kamantooisi, alibalsa, garlic,cabbage mini ʒiɛvari bee root vegetable. Di balli shɛli nyɛla bini niŋdi mana, Kariwana , carrot, cinnamon,  nanzua bua, paprika, nanzua sabinli, turmeric, cunim mini binyoma din pahi. Kali puuni maafe nyɛla bini diri shɛli ni shinkaafa piɛli(Senegal, Mauritania, Guinea- Bussau mini Gambia tiŋgbani) fonio bee to  ( millet dough)  Mali puuni, tuwo bee omo tuo ( shinkaafa bee millet dough ) Northern Nigeria, Niger mini Northern Ghana, couscous ( din niŋ ka west Africa mini sahara nim laɣim, sahellian  tiŋgbani), bee sakɔro bee wulijo  tropical area yaɣali , kamani Ivory Coast. Um'bido nyɛla di bali shɛli din mali green n duɣirili, ka Ghanian maafe nyɛ bini duɣiri shɛli ni gala duɣira. Virginia peanut soup , Senegalese nim maafe shɛli  gbaŋpiɛla nim ŋɔ ni daa bohim shɛli n kuli bi ya North America. === Senegalese nim maafe === Maafe bee mafé == Kundivihira == l9jc67a97hkzfflp8fec2b8iil5h1i0 142690 142689 2026-07-08T08:19:47Z Maltima Rabia 5146 Added reference 142690 wikitext text/x-wiki Simoli ʒiɛri bee  peanut stew bee groundnut stew ka bi lahi mili maafe (Wolof, mafè, maffè, maffe) mini pate d'arachide (French)  nyɛla ʒiɛri bindiri kpeeni Western Africa.<ref>{{Cite book|title=Moosewood restaurant favorites: the 250 most-requested naturally delicious recipes from one of America's best-loved restaurants|date=2013|publisher=St. Martin's Griffin|isbn=978-1-250-00625-7|editor-last=Moosewood Collective|edition=First edition|location=New York|editor-last2=Scherer|editor-first2=Jim}}</ref> Ka chɛ ka maafe nyɛ bindirigu n yina senegal, Mali puuni tigadéguéna gba nyɛ ʒiɛri din yina Mandinka Bambara zuliya Mali tiŋgbani ka bi diri dimi sakɔro (tuwo). Maafe yibuna shɛi nyɛla niriba ni gabira n tiri tigadéguéna nim. Maafe nyɛla binidirigu din yina saha shɛli gbaŋpɛila ni daa na su gbaŋsabila la saha shɛli maa ka di daa nyɛ shinkaafa mini binyɛra shɛŋa din pahi, ka daa nyɛ Mali nim ni zishɛli poi ka bi nahi zili n kpe Senegal. Simoli daa nyɛla Mali nim ni bi mi shɛli maŋla Bambara groundnut. Mandinka balli ni di yu maŋli nyɛla donodah bee tigadegana (lit. 'Peanut butter sauce', ka tige gbeni nyɛ 'peanut', dege mi nyɛ 'paste', ka na maa mi nyɛ 'sauce') Bamanankan puuni.<ref>{{Cite web|last=Generalissimo|first=The|date=2016-09-22|title=The Hirshon Malian Peanut Stew - Tigadegena - ✮ The Food Dictator ✮|url=https://www.thefooddictator.com/hirshon-malian-peanut-stew-tigadegena/|access-date=2026-07-08|website=www.thefooddictator.com|language=en-US}}</ref> Domodah nyɛla ʒiɛri shɛli Gambian nim gba ni dira, ka bi nyɛ ban panŋ di yuli maa Mandinka ni balli ni.<ref>{{Cite book|last=McCann|first=James|title=Stirring the pot: a history of African cuisine|date=2009|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0-89680-272-8|series=Africa in world history|location=Athens, Ohio}}</ref><ref>{{Cite book|last=Gregg|first=Emma|title=The Rough Guide to the Gambia|last2=Trillo|first2=Richard|date=2003|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-84353-083-1|edition=1. ed|series=Rough Guides|location=New York, NY}}</ref> Senegal puuni, domodah bee domado nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ zim n niŋ ka di ti li gberisim, ka di nyɛ din bɛ di ko ka chɛ simoli. Senegalese maafe nyɛla ʒiɛri yurugu n ti Senegalese Mauritanian mini Gambian zuliya nima; di lɛbila binidiri timsili Mali tiŋgbani, ka lahi nyɛ din yoli West Africa, hali bi tiŋshɛŋa din ka West Africa  kamani Cameroon mini France. Senegalese maafe balibu nyɛla din bɛ tjŋgbaŋ shɛli din bɛ West Africa mini Central Africa puuni. Di nyɛla din ŋani simoli ʒiɛri. A ni tooi duɣili ni piɛɣu nimdi, nahu nimdi, noo nimdi bee ka a kuli bi niŋ nimdi niŋ. Ghana tiŋgbani, lala ʒiɛri ŋɔ nyɛla bini diri shɛli ni sakɔro. == Balibu == Ʒiɛri ŋɔ nyɛla din nyɛ balibu , amaa ka bi too niŋdi noo nimdi, kamantooisi, alibalsa, garlic,cabbage mini ʒiɛvari bee root vegetable. Di balli shɛli nyɛla bini niŋdi mana, Kariwana , carrot, cinnamon,  nanzua bua, paprika, nanzua sabinli, turmeric, cunim mini binyoma din pahi. Kali puuni maafe nyɛla bini diri shɛli ni shinkaafa piɛli(Senegal, Mauritania, Guinea- Bussau mini Gambia tiŋgbani) fonio bee to  ( millet dough)  Mali puuni, tuwo bee omo tuo ( shinkaafa bee millet dough ) Northern Nigeria, Niger mini Northern Ghana, couscous ( din niŋ ka west Africa mini sahara nim laɣim, sahellian  tiŋgbani), bee sakɔro bee wulijo  tropical area yaɣali , kamani Ivory Coast. Um'bido nyɛla di bali shɛli din mali green n duɣirili, ka Ghanian maafe nyɛ bini duɣiri shɛli ni gala duɣira. Virginia peanut soup , Senegalese nim maafe shɛli  gbaŋpiɛla nim ŋɔ ni daa bohim shɛli n kuli bi ya North America. === Senegalese nim maafe === Maafe bee mafé == Kundivihira == 5o2y3tid5l7w81feaqt8z5te4nixcvp 142691 142690 2026-07-08T08:21:26Z Maltima Rabia 5146 Added reference 142691 wikitext text/x-wiki Simoli ʒiɛri bee  peanut stew bee groundnut stew ka bi lahi mili maafe (Wolof, mafè, maffè, maffe) mini pate d'arachide (French)  nyɛla ʒiɛri bindiri kpeeni Western Africa.<ref>{{Cite book|title=Moosewood restaurant favorites: the 250 most-requested naturally delicious recipes from one of America's best-loved restaurants|date=2013|publisher=St. Martin's Griffin|isbn=978-1-250-00625-7|editor-last=Moosewood Collective|edition=First edition|location=New York|editor-last2=Scherer|editor-first2=Jim}}</ref> Ka chɛ ka maafe nyɛ bindirigu n yina senegal, Mali puuni tigadéguéna gba nyɛ ʒiɛri din yina Mandinka Bambara zuliya Mali tiŋgbani ka bi diri dimi sakɔro (tuwo). Maafe yibuna shɛi nyɛla niriba ni gabira n tiri tigadéguéna nim. Maafe nyɛla binidirigu din yina saha shɛli gbaŋpɛila ni daa na su gbaŋsabila la saha shɛli maa ka di daa nyɛ shinkaafa mini binyɛra shɛŋa din pahi, ka daa nyɛ Mali nim ni zishɛli poi ka bi nahi zili n kpe Senegal. Simoli daa nyɛla Mali nim ni bi mi shɛli maŋla Bambara groundnut. Mandinka balli ni di yu maŋli nyɛla donodah bee tigadegana (lit. 'Peanut butter sauce', ka tige gbeni nyɛ 'peanut', dege mi nyɛ 'paste', ka na maa mi nyɛ 'sauce') Bamanankan puuni.<ref>{{Cite web|last=Generalissimo|first=The|date=2016-09-22|title=The Hirshon Malian Peanut Stew - Tigadegena - ✮ The Food Dictator ✮|url=https://www.thefooddictator.com/hirshon-malian-peanut-stew-tigadegena/|access-date=2026-07-08|website=www.thefooddictator.com|language=en-US}}</ref> Domodah nyɛla ʒiɛri shɛli Gambian nim gba ni dira, ka bi nyɛ ban panŋ di yuli maa Mandinka ni balli ni.<ref>{{Cite book|last=McCann|first=James|title=Stirring the pot: a history of African cuisine|date=2009|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0-89680-272-8|series=Africa in world history|location=Athens, Ohio}}</ref><ref>{{Cite book|last=Gregg|first=Emma|title=The Rough Guide to the Gambia|last2=Trillo|first2=Richard|date=2003|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-84353-083-1|edition=1. ed|series=Rough Guides|location=New York, NY}}</ref> Senegal puuni, domodah bee domado nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ zim n niŋ ka di ti li gberisim, ka di nyɛ din bɛ di ko ka chɛ simoli.<ref>{{Cite web|title=Culture and customs of Gambia {{!}} WorldCat.org|url=https://search.worldcat.org/title/881315512|access-date=2026-07-08|website=search.worldcat.org|language=en}}</ref> Senegalese maafe nyɛla ʒiɛri yurugu n ti Senegalese Mauritanian mini Gambian zuliya nima; di lɛbila binidiri timsili Mali tiŋgbani, ka lahi nyɛ din yoli West Africa, hali bi tiŋshɛŋa din ka West Africa  kamani Cameroon mini France. Senegalese maafe balibu nyɛla din bɛ tjŋgbaŋ shɛli din bɛ West Africa mini Central Africa puuni. Di nyɛla din ŋani simoli ʒiɛri. A ni tooi duɣili ni piɛɣu nimdi, nahu nimdi, noo nimdi bee ka a kuli bi niŋ nimdi niŋ. Ghana tiŋgbani, lala ʒiɛri ŋɔ nyɛla bini diri shɛli ni sakɔro. == Balibu == Ʒiɛri ŋɔ nyɛla din nyɛ balibu , amaa ka bi too niŋdi noo nimdi, kamantooisi, alibalsa, garlic,cabbage mini ʒiɛvari bee root vegetable. Di balli shɛli nyɛla bini niŋdi mana, Kariwana , carrot, cinnamon,  nanzua bua, paprika, nanzua sabinli, turmeric, cunim mini binyoma din pahi. Kali puuni maafe nyɛla bini diri shɛli ni shinkaafa piɛli(Senegal, Mauritania, Guinea- Bussau mini Gambia tiŋgbani) fonio bee to  ( millet dough)  Mali puuni, tuwo bee omo tuo ( shinkaafa bee millet dough ) Northern Nigeria, Niger mini Northern Ghana, couscous ( din niŋ ka west Africa mini sahara nim laɣim, sahellian  tiŋgbani), bee sakɔro bee wulijo  tropical area yaɣali , kamani Ivory Coast. Um'bido nyɛla di bali shɛli din mali green n duɣirili, ka Ghanian maafe nyɛ bini duɣiri shɛli ni gala duɣira. Virginia peanut soup , Senegalese nim maafe shɛli  gbaŋpiɛla nim ŋɔ ni daa bohim shɛli n kuli bi ya North America. === Senegalese nim maafe === Maafe bee mafé == Kundivihira == 42gy6511un0ebvbehualgdzxqmtzrh9 142692 142691 2026-07-08T08:23:25Z Maltima Rabia 5146 Added reference 142692 wikitext text/x-wiki Simoli ʒiɛri bee  peanut stew bee groundnut stew ka bi lahi mili maafe (Wolof, mafè, maffè, maffe) mini pate d'arachide (French)  nyɛla ʒiɛri bindiri kpeeni Western Africa.<ref>{{Cite book|title=Moosewood restaurant favorites: the 250 most-requested naturally delicious recipes from one of America's best-loved restaurants|date=2013|publisher=St. Martin's Griffin|isbn=978-1-250-00625-7|editor-last=Moosewood Collective|edition=First edition|location=New York|editor-last2=Scherer|editor-first2=Jim}}</ref> Ka chɛ ka maafe nyɛ bindirigu n yina senegal, Mali puuni tigadéguéna gba nyɛ ʒiɛri din yina Mandinka Bambara zuliya Mali tiŋgbani ka bi diri dimi sakɔro (tuwo). Maafe yibuna shɛi nyɛla niriba ni gabira n tiri tigadéguéna nim. Maafe nyɛla binidirigu din yina saha shɛli gbaŋpɛila ni daa na su gbaŋsabila la saha shɛli maa ka di daa nyɛ shinkaafa mini binyɛra shɛŋa din pahi, ka daa nyɛ Mali nim ni zishɛli poi ka bi nahi zili n kpe Senegal. Simoli daa nyɛla Mali nim ni bi mi shɛli maŋla Bambara groundnut. Mandinka balli ni di yu maŋli nyɛla donodah bee tigadegana (lit. 'Peanut butter sauce', ka tige gbeni nyɛ 'peanut', dege mi nyɛ 'paste', ka na maa mi nyɛ 'sauce') Bamanankan puuni.<ref>{{Cite web|last=Generalissimo|first=The|date=2016-09-22|title=The Hirshon Malian Peanut Stew - Tigadegena - ✮ The Food Dictator ✮|url=https://www.thefooddictator.com/hirshon-malian-peanut-stew-tigadegena/|access-date=2026-07-08|website=www.thefooddictator.com|language=en-US}}</ref> Domodah nyɛla ʒiɛri shɛli Gambian nim gba ni dira, ka bi nyɛ ban panŋ di yuli maa Mandinka ni balli ni.<ref>{{Cite book|last=McCann|first=James|title=Stirring the pot: a history of African cuisine|date=2009|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0-89680-272-8|series=Africa in world history|location=Athens, Ohio}}</ref><ref>{{Cite book|last=Gregg|first=Emma|title=The Rough Guide to the Gambia|last2=Trillo|first2=Richard|date=2003|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-84353-083-1|edition=1. ed|series=Rough Guides|location=New York, NY}}</ref> Senegal puuni, domodah bee domado nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ zim n niŋ ka di ti li gberisim, ka di nyɛ din bɛ di ko ka chɛ simoli.<ref>{{Cite web|title=Culture and customs of Gambia {{!}} WorldCat.org|url=https://search.worldcat.org/title/881315512|access-date=2026-07-08|website=search.worldcat.org|language=en}}</ref> Senegalese maafe nyɛla ʒiɛri yurugu n ti Senegalese Mauritanian mini Gambian zuliya nima; di lɛbila binidiri timsili Mali tiŋgbani, ka lahi nyɛ din yoli West Africa, hali bi tiŋshɛŋa din ka West Africa  kamani Cameroon mini France. Senegalese maafe balibu nyɛla din bɛ tjŋgbaŋ shɛli din bɛ West Africa mini Central Africa puuni. Di nyɛla din ŋani simoli ʒiɛri. A ni tooi duɣili ni piɛɣu nimdi, nahu nimdi, noo nimdi bee ka a kuli bi niŋ nimdi niŋ.<ref>{{Cite web|title=maafe - chicken and peanut stew - mali|url=http://recipes.chef2chef.net/recipe-archive/30/164262.shtml|access-date=2026-07-08|website=recipes.chef2chef.net}}</ref> Ghana tiŋgbani, lala ʒiɛri ŋɔ nyɛla bini diri shɛli ni sakɔro. == Balibu == Ʒiɛri ŋɔ nyɛla din nyɛ balibu , amaa ka bi too niŋdi noo nimdi, kamantooisi, alibalsa, garlic,cabbage mini ʒiɛvari bee root vegetable. Di balli shɛli nyɛla bini niŋdi mana, Kariwana , carrot, cinnamon,  nanzua bua, paprika, nanzua sabinli, turmeric, cunim mini binyoma din pahi. Kali puuni maafe nyɛla bini diri shɛli ni shinkaafa piɛli(Senegal, Mauritania, Guinea- Bussau mini Gambia tiŋgbani) fonio bee to  ( millet dough)  Mali puuni, tuwo bee omo tuo ( shinkaafa bee millet dough ) Northern Nigeria, Niger mini Northern Ghana, couscous ( din niŋ ka west Africa mini sahara nim laɣim, sahellian  tiŋgbani), bee sakɔro bee wulijo  tropical area yaɣali , kamani Ivory Coast. Um'bido nyɛla di bali shɛli din mali green n duɣirili, ka Ghanian maafe nyɛ bini duɣiri shɛli ni gala duɣira. Virginia peanut soup , Senegalese nim maafe shɛli  gbaŋpiɛla nim ŋɔ ni daa bohim shɛli n kuli bi ya North America. === Senegalese nim maafe === Maafe bee mafé == Kundivihira == 7qpfe4runnexey1cczoooh70iehxhfi 142693 142692 2026-07-08T08:26:58Z Maltima Rabia 5146 Added references 142693 wikitext text/x-wiki Simoli ʒiɛri bee  peanut stew bee groundnut stew ka bi lahi mili maafe (Wolof, mafè, maffè, maffe) mini pate d'arachide (French)  nyɛla ʒiɛri bindiri kpeeni Western Africa.<ref name=":0">{{Cite book|title=Moosewood restaurant favorites: the 250 most-requested naturally delicious recipes from one of America's best-loved restaurants|date=2013|publisher=St. Martin's Griffin|isbn=978-1-250-00625-7|editor-last=Moosewood Collective|edition=First edition|location=New York|editor-last2=Scherer|editor-first2=Jim}}</ref> Ka chɛ ka maafe nyɛ bindirigu n yina senegal, Mali puuni tigadéguéna gba nyɛ ʒiɛri din yina Mandinka Bambara zuliya Mali tiŋgbani ka bi diri dimi sakɔro (tuwo). Maafe yibuna shɛi nyɛla niriba ni gabira n tiri tigadéguéna nim. Maafe nyɛla binidirigu din yina saha shɛli gbaŋpɛila ni daa na su gbaŋsabila la saha shɛli maa ka di daa nyɛ shinkaafa mini binyɛra shɛŋa din pahi, ka daa nyɛ Mali nim ni zishɛli poi ka bi nahi zili n kpe Senegal. Simoli daa nyɛla Mali nim ni bi mi shɛli maŋla Bambara groundnut. Mandinka balli ni di yu maŋli nyɛla donodah bee tigadegana (lit. 'Peanut butter sauce', ka tige gbeni nyɛ 'peanut', dege mi nyɛ 'paste', ka na maa mi nyɛ 'sauce') Bamanankan puuni.<ref>{{Cite web|last=Generalissimo|first=The|date=2016-09-22|title=The Hirshon Malian Peanut Stew - Tigadegena - ✮ The Food Dictator ✮|url=https://www.thefooddictator.com/hirshon-malian-peanut-stew-tigadegena/|access-date=2026-07-08|website=www.thefooddictator.com|language=en-US}}</ref> Domodah nyɛla ʒiɛri shɛli Gambian nim gba ni dira, ka bi nyɛ ban panŋ di yuli maa Mandinka ni balli ni.<ref>{{Cite book|last=McCann|first=James|title=Stirring the pot: a history of African cuisine|date=2009|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0-89680-272-8|series=Africa in world history|location=Athens, Ohio}}</ref><ref>{{Cite book|last=Gregg|first=Emma|title=The Rough Guide to the Gambia|last2=Trillo|first2=Richard|date=2003|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-84353-083-1|edition=1. ed|series=Rough Guides|location=New York, NY}}</ref> Senegal puuni, domodah bee domado nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ zim n niŋ ka di ti li gberisim, ka di nyɛ din bɛ di ko ka chɛ simoli.<ref>{{Cite web|title=Culture and customs of Gambia {{!}} WorldCat.org|url=https://search.worldcat.org/title/881315512|access-date=2026-07-08|website=search.worldcat.org|language=en}}</ref> Senegalese maafe nyɛla ʒiɛri yurugu n ti Senegalese Mauritanian mini Gambian zuliya nima; di lɛbila binidiri timsili Mali tiŋgbani, ka lahi nyɛ din yoli West Africa, hali bi tiŋshɛŋa din ka West Africa  kamani Cameroon mini France. Senegalese maafe balibu nyɛla din bɛ tjŋgbaŋ shɛli din bɛ West Africa mini Central Africa puuni. Di nyɛla din ŋani simoli ʒiɛri. A ni tooi duɣili ni piɛɣu nimdi, nahu nimdi, noo nimdi bee ka a kuli bi niŋ nimdi niŋ.<ref>{{Cite web|title=maafe - chicken and peanut stew - mali|url=http://recipes.chef2chef.net/recipe-archive/30/164262.shtml|access-date=2026-07-08|website=recipes.chef2chef.net}}</ref><ref name=":0" /> Ghana tiŋgbani, lala ʒiɛri ŋɔ nyɛla bini diri shɛli ni sakɔro. == Balibu == Ʒiɛri ŋɔ nyɛla din nyɛ balibu , amaa ka bi too niŋdi noo nimdi, kamantooisi, alibalsa, garlic,cabbage mini ʒiɛvari bee root vegetable. Di balli shɛli nyɛla bini niŋdi mana, Kariwana , carrot, cinnamon,  nanzua bua, paprika, nanzua sabinli, turmeric, cunim mini binyoma din pahi. Kali puuni maafe nyɛla bini diri shɛli ni shinkaafa piɛli(Senegal, Mauritania, Guinea- Bussau mini Gambia tiŋgbani) fonio bee to  ( millet dough)  Mali puuni, tuwo bee omo tuo ( shinkaafa bee millet dough ) Northern Nigeria, Niger mini Northern Ghana, couscous ( din niŋ ka west Africa mini sahara nim laɣim, sahellian  tiŋgbani), bee sakɔro bee wulijo  tropical area yaɣali , kamani Ivory Coast. Um'bido nyɛla di bali shɛli din mali green n duɣirili, ka Ghanian maafe nyɛ bini duɣiri shɛli ni gala duɣira. Virginia peanut soup , Senegalese nim maafe shɛli  gbaŋpiɛla nim ŋɔ ni daa bohim shɛli n kuli bi ya North America. === Senegalese nim maafe === Maafe bee mafé == Kundivihira == 9td6ttye3kxujhjmdn40cvpysr6277i 142694 142693 2026-07-08T08:28:30Z Maltima Rabia 5146 Added reference 142694 wikitext text/x-wiki Simoli ʒiɛri bee  peanut stew bee groundnut stew ka bi lahi mili maafe (Wolof, mafè, maffè, maffe) mini pate d'arachide (French)  nyɛla ʒiɛri bindiri kpeeni Western Africa.<ref name=":0">{{Cite book|title=Moosewood restaurant favorites: the 250 most-requested naturally delicious recipes from one of America's best-loved restaurants|date=2013|publisher=St. Martin's Griffin|isbn=978-1-250-00625-7|editor-last=Moosewood Collective|edition=First edition|location=New York|editor-last2=Scherer|editor-first2=Jim}}</ref> Ka chɛ ka maafe nyɛ bindirigu n yina senegal, Mali puuni tigadéguéna gba nyɛ ʒiɛri din yina Mandinka Bambara zuliya Mali tiŋgbani ka bi diri dimi sakɔro (tuwo). Maafe yibuna shɛi nyɛla niriba ni gabira n tiri tigadéguéna nim. Maafe nyɛla binidirigu din yina saha shɛli gbaŋpɛila ni daa na su gbaŋsabila la saha shɛli maa ka di daa nyɛ shinkaafa mini binyɛra shɛŋa din pahi, ka daa nyɛ Mali nim ni zishɛli poi ka bi nahi zili n kpe Senegal. Simoli daa nyɛla Mali nim ni bi mi shɛli maŋla Bambara groundnut. Mandinka balli ni di yu maŋli nyɛla donodah bee tigadegana (lit. 'Peanut butter sauce', ka tige gbeni nyɛ 'peanut', dege mi nyɛ 'paste', ka na maa mi nyɛ 'sauce') Bamanankan puuni.<ref>{{Cite web|last=Generalissimo|first=The|date=2016-09-22|title=The Hirshon Malian Peanut Stew - Tigadegena - ✮ The Food Dictator ✮|url=https://www.thefooddictator.com/hirshon-malian-peanut-stew-tigadegena/|access-date=2026-07-08|website=www.thefooddictator.com|language=en-US}}</ref> Domodah nyɛla ʒiɛri shɛli Gambian nim gba ni dira, ka bi nyɛ ban panŋ di yuli maa Mandinka ni balli ni.<ref>{{Cite book|last=McCann|first=James|title=Stirring the pot: a history of African cuisine|date=2009|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0-89680-272-8|series=Africa in world history|location=Athens, Ohio}}</ref><ref>{{Cite book|last=Gregg|first=Emma|title=The Rough Guide to the Gambia|last2=Trillo|first2=Richard|date=2003|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-84353-083-1|edition=1. ed|series=Rough Guides|location=New York, NY}}</ref> Senegal puuni, domodah bee domado nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ zim n niŋ ka di ti li gberisim, ka di nyɛ din bɛ di ko ka chɛ simoli.<ref>{{Cite web|title=Culture and customs of Gambia {{!}} WorldCat.org|url=https://search.worldcat.org/title/881315512|access-date=2026-07-08|website=search.worldcat.org|language=en}}</ref> Senegalese maafe nyɛla ʒiɛri yurugu n ti Senegalese Mauritanian mini Gambian zuliya nima; di lɛbila binidiri timsili Mali tiŋgbani, ka lahi nyɛ din yoli West Africa, hali bi tiŋshɛŋa din ka West Africa  kamani Cameroon mini France. Senegalese maafe balibu nyɛla din bɛ tjŋgbaŋ shɛli din bɛ West Africa mini Central Africa puuni. Di nyɛla din ŋani simoli ʒiɛri. A ni tooi duɣili ni piɛɣu nimdi, nahu nimdi, noo nimdi bee ka a kuli bi niŋ nimdi niŋ.<ref>{{Cite web|title=maafe - chicken and peanut stew - mali|url=http://recipes.chef2chef.net/recipe-archive/30/164262.shtml|access-date=2026-07-08|website=recipes.chef2chef.net}}</ref><ref name=":0" /><ref>{{Cite book|last=Wright|first=Clifford A.|title=The Best Stews in the World: 300 Satisfying One-Dish Dinners, from Chilis and Gumbos to Curries and Cassoulet|date=2012|publisher=Harvard Common Press|isbn=978-1-55832-787-0|edition=1st ed|location=New York}}</ref> Ghana tiŋgbani, lala ʒiɛri ŋɔ nyɛla bini diri shɛli ni sakɔro. == Balibu == Ʒiɛri ŋɔ nyɛla din nyɛ balibu , amaa ka bi too niŋdi noo nimdi, kamantooisi, alibalsa, garlic,cabbage mini ʒiɛvari bee root vegetable. Di balli shɛli nyɛla bini niŋdi mana, Kariwana , carrot, cinnamon,  nanzua bua, paprika, nanzua sabinli, turmeric, cunim mini binyoma din pahi. Kali puuni maafe nyɛla bini diri shɛli ni shinkaafa piɛli(Senegal, Mauritania, Guinea- Bussau mini Gambia tiŋgbani) fonio bee to  ( millet dough)  Mali puuni, tuwo bee omo tuo ( shinkaafa bee millet dough ) Northern Nigeria, Niger mini Northern Ghana, couscous ( din niŋ ka west Africa mini sahara nim laɣim, sahellian  tiŋgbani), bee sakɔro bee wulijo  tropical area yaɣali , kamani Ivory Coast. Um'bido nyɛla di bali shɛli din mali green n duɣirili, ka Ghanian maafe nyɛ bini duɣiri shɛli ni gala duɣira. Virginia peanut soup , Senegalese nim maafe shɛli  gbaŋpiɛla nim ŋɔ ni daa bohim shɛli n kuli bi ya North America. === Senegalese nim maafe === Maafe bee mafé == Kundivihira == kikp9f3wulypp812oa49g564ci46dqz 142695 142694 2026-07-08T08:33:24Z Maltima Rabia 5146 Added reference 142695 wikitext text/x-wiki Simoli ʒiɛri bee  peanut stew bee groundnut stew ka bi lahi mili maafe (Wolof, mafè, maffè, maffe) mini pate d'arachide (French)  nyɛla ʒiɛri bindiri kpeeni Western Africa.<ref name=":0">{{Cite book|title=Moosewood restaurant favorites: the 250 most-requested naturally delicious recipes from one of America's best-loved restaurants|date=2013|publisher=St. Martin's Griffin|isbn=978-1-250-00625-7|editor-last=Moosewood Collective|edition=First edition|location=New York|editor-last2=Scherer|editor-first2=Jim}}</ref> Ka chɛ ka maafe nyɛ bindirigu n yina senegal, Mali puuni tigadéguéna gba nyɛ ʒiɛri din yina Mandinka Bambara zuliya Mali tiŋgbani ka bi diri dimi sakɔro (tuwo). Maafe yibuna shɛi nyɛla niriba ni gabira n tiri tigadéguéna nim. Maafe nyɛla binidirigu din yina saha shɛli gbaŋpɛila ni daa na su gbaŋsabila la saha shɛli maa ka di daa nyɛ shinkaafa mini binyɛra shɛŋa din pahi, ka daa nyɛ Mali nim ni zishɛli poi ka bi nahi zili n kpe Senegal. Simoli daa nyɛla Mali nim ni bi mi shɛli maŋla Bambara groundnut. Mandinka balli ni di yu maŋli nyɛla donodah bee tigadegana (lit. 'Peanut butter sauce', ka tige gbeni nyɛ 'peanut', dege mi nyɛ 'paste', ka na maa mi nyɛ 'sauce') Bamanankan puuni.<ref>{{Cite web|last=Generalissimo|first=The|date=2016-09-22|title=The Hirshon Malian Peanut Stew - Tigadegena - ✮ The Food Dictator ✮|url=https://www.thefooddictator.com/hirshon-malian-peanut-stew-tigadegena/|access-date=2026-07-08|website=www.thefooddictator.com|language=en-US}}</ref> Domodah nyɛla ʒiɛri shɛli Gambian nim gba ni dira, ka bi nyɛ ban panŋ di yuli maa Mandinka ni balli ni.<ref>{{Cite book|last=McCann|first=James|title=Stirring the pot: a history of African cuisine|date=2009|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0-89680-272-8|series=Africa in world history|location=Athens, Ohio}}</ref><ref>{{Cite book|last=Gregg|first=Emma|title=The Rough Guide to the Gambia|last2=Trillo|first2=Richard|date=2003|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-84353-083-1|edition=1. ed|series=Rough Guides|location=New York, NY}}</ref> Senegal puuni, domodah bee domado nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ zim n niŋ ka di ti li gberisim, ka di nyɛ din bɛ di ko ka chɛ simoli.<ref>{{Cite web|title=Culture and customs of Gambia {{!}} WorldCat.org|url=https://search.worldcat.org/title/881315512|access-date=2026-07-08|website=search.worldcat.org|language=en}}</ref> Senegalese maafe nyɛla ʒiɛri yurugu n ti Senegalese Mauritanian mini Gambian zuliya nima; di lɛbila binidiri timsili Mali tiŋgbani, ka lahi nyɛ din yoli West Africa, hali bi tiŋshɛŋa din ka West Africa  kamani Cameroon mini France. Senegalese maafe balibu nyɛla din bɛ tjŋgbaŋ shɛli din bɛ West Africa mini Central Africa puuni. Di nyɛla din ŋani simoli ʒiɛri. A ni tooi duɣili ni piɛɣu nimdi, nahu nimdi, noo nimdi bee ka a kuli bi niŋ nimdi niŋ.<ref>{{Cite web|title=maafe - chicken and peanut stew - mali|url=http://recipes.chef2chef.net/recipe-archive/30/164262.shtml|access-date=2026-07-08|website=recipes.chef2chef.net}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite book|last=Wright|first=Clifford A.|title=The Best Stews in the World: 300 Satisfying One-Dish Dinners, from Chilis and Gumbos to Curries and Cassoulet|date=2012|publisher=Harvard Common Press|isbn=978-1-55832-787-0|edition=1st ed|location=New York}}</ref> Ghana tiŋgbani, lala ʒiɛri ŋɔ nyɛla bini diri shɛli ni sakɔro.<ref name=":1" /> == Balibu == Ʒiɛri ŋɔ nyɛla din nyɛ balibu , amaa ka bi too niŋdi noo nimdi, kamantooisi, alibalsa, garlic,cabbage mini ʒiɛvari bee root vegetable. Di balli shɛli nyɛla bini niŋdi mana, Kariwana , carrot, cinnamon,  nanzua bua, paprika, nanzua sabinli, turmeric, cunim mini binyoma din pahi. Kali puuni maafe nyɛla bini diri shɛli ni shinkaafa piɛli(Senegal, Mauritania, Guinea- Bussau mini Gambia tiŋgbani) fonio bee to  ( millet dough)  Mali puuni, tuwo bee omo tuo ( shinkaafa bee millet dough ) Northern Nigeria, Niger mini Northern Ghana, couscous ( din niŋ ka west Africa mini sahara nim laɣim, sahellian  tiŋgbani), bee sakɔro bee wulijo  tropical area yaɣali , kamani Ivory Coast. Um'bido nyɛla di bali shɛli din mali green n duɣirili, ka Ghanian maafe nyɛ bini duɣiri shɛli ni gala duɣira.<ref>{{Cite web|title=Um'bido (greens & Peanuts) Recipe|url=http://www.yumyum.com/recipe.htm?ID=21716|access-date=2026-07-08|website=YumYum}}</ref> Virginia peanut soup , Senegalese nim maafe shɛli  gbaŋpiɛla nim ŋɔ ni daa bohim shɛli n kuli bi ya North America. === Senegalese nim maafe === Maafe bee mafé == Kundivihira == 5ny78tklfbweaoqmuxdzzyblp5id31i 142696 142695 2026-07-08T08:35:26Z Maltima Rabia 5146 Added reference 142696 wikitext text/x-wiki Simoli ʒiɛri bee  peanut stew bee groundnut stew ka bi lahi mili maafe (Wolof, mafè, maffè, maffe) mini pate d'arachide (French)  nyɛla ʒiɛri bindiri kpeeni Western Africa.<ref name=":0">{{Cite book|title=Moosewood restaurant favorites: the 250 most-requested naturally delicious recipes from one of America's best-loved restaurants|date=2013|publisher=St. Martin's Griffin|isbn=978-1-250-00625-7|editor-last=Moosewood Collective|edition=First edition|location=New York|editor-last2=Scherer|editor-first2=Jim}}</ref> Ka chɛ ka maafe nyɛ bindirigu n yina senegal, Mali puuni tigadéguéna gba nyɛ ʒiɛri din yina Mandinka Bambara zuliya Mali tiŋgbani ka bi diri dimi sakɔro (tuwo). Maafe yibuna shɛi nyɛla niriba ni gabira n tiri tigadéguéna nim. Maafe nyɛla binidirigu din yina saha shɛli gbaŋpɛila ni daa na su gbaŋsabila la saha shɛli maa ka di daa nyɛ shinkaafa mini binyɛra shɛŋa din pahi, ka daa nyɛ Mali nim ni zishɛli poi ka bi nahi zili n kpe Senegal. Simoli daa nyɛla Mali nim ni bi mi shɛli maŋla Bambara groundnut. Mandinka balli ni di yu maŋli nyɛla donodah bee tigadegana (lit. 'Peanut butter sauce', ka tige gbeni nyɛ 'peanut', dege mi nyɛ 'paste', ka na maa mi nyɛ 'sauce') Bamanankan puuni.<ref>{{Cite web|last=Generalissimo|first=The|date=2016-09-22|title=The Hirshon Malian Peanut Stew - Tigadegena - ✮ The Food Dictator ✮|url=https://www.thefooddictator.com/hirshon-malian-peanut-stew-tigadegena/|access-date=2026-07-08|website=www.thefooddictator.com|language=en-US}}</ref> Domodah nyɛla ʒiɛri shɛli Gambian nim gba ni dira, ka bi nyɛ ban panŋ di yuli maa Mandinka ni balli ni.<ref>{{Cite book|last=McCann|first=James|title=Stirring the pot: a history of African cuisine|date=2009|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0-89680-272-8|series=Africa in world history|location=Athens, Ohio}}</ref><ref>{{Cite book|last=Gregg|first=Emma|title=The Rough Guide to the Gambia|last2=Trillo|first2=Richard|date=2003|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-84353-083-1|edition=1. ed|series=Rough Guides|location=New York, NY}}</ref> Senegal puuni, domodah bee domado nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ zim n niŋ ka di ti li gberisim, ka di nyɛ din bɛ di ko ka chɛ simoli.<ref>{{Cite web|title=Culture and customs of Gambia {{!}} WorldCat.org|url=https://search.worldcat.org/title/881315512|access-date=2026-07-08|website=search.worldcat.org|language=en}}</ref> Senegalese maafe nyɛla ʒiɛri yurugu n ti Senegalese Mauritanian mini Gambian zuliya nima; di lɛbila binidiri timsili Mali tiŋgbani, ka lahi nyɛ din yoli West Africa, hali bi tiŋshɛŋa din ka West Africa  kamani Cameroon mini France. Senegalese maafe balibu nyɛla din bɛ tjŋgbaŋ shɛli din bɛ West Africa mini Central Africa puuni. Di nyɛla din ŋani simoli ʒiɛri. A ni tooi duɣili ni piɛɣu nimdi, nahu nimdi, noo nimdi bee ka a kuli bi niŋ nimdi niŋ.<ref>{{Cite web|title=maafe - chicken and peanut stew - mali|url=http://recipes.chef2chef.net/recipe-archive/30/164262.shtml|access-date=2026-07-08|website=recipes.chef2chef.net}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite book|last=Wright|first=Clifford A.|title=The Best Stews in the World: 300 Satisfying One-Dish Dinners, from Chilis and Gumbos to Curries and Cassoulet|date=2012|publisher=Harvard Common Press|isbn=978-1-55832-787-0|edition=1st ed|location=New York}}</ref> Ghana tiŋgbani, lala ʒiɛri ŋɔ nyɛla bini diri shɛli ni sakɔro.<ref name=":1" /> == Balibu == Ʒiɛri ŋɔ nyɛla din nyɛ balibu , amaa ka bi too niŋdi noo nimdi, kamantooisi, alibalsa, garlic,cabbage mini ʒiɛvari bee root vegetable. Di balli shɛli nyɛla bini niŋdi mana, Kariwana , carrot, cinnamon,  nanzua bua, paprika, nanzua sabinli, turmeric, cunim mini binyoma din pahi. Kali puuni maafe nyɛla bini diri shɛli ni shinkaafa piɛli(Senegal, Mauritania, Guinea- Bussau mini Gambia tiŋgbani) fonio bee to  ( millet dough)  Mali puuni, tuwo bee omo tuo ( shinkaafa bee millet dough ) Northern Nigeria, Niger mini Northern Ghana, couscous ( din niŋ ka west Africa mini sahara nim laɣim, sahellian  tiŋgbani), bee sakɔro bee wulijo  tropical area yaɣali , kamani Ivory Coast. Um'bido nyɛla di bali shɛli din mali green n duɣirili, ka Ghanian maafe nyɛ bini duɣiri shɛli ni gala duɣira.<ref>{{Cite web|title=Um'bido (greens & Peanuts) Recipe|url=http://www.yumyum.com/recipe.htm?ID=21716|access-date=2026-07-08|website=YumYum}}</ref> Virginia peanut soup , Senegalese nim maafe shɛli  gbaŋpiɛla nim ŋɔ ni daa bohim shɛli n kuli bi ya North America.<ref>{{Cite news|last=Collins|first=Geneva|date=2007-05-09|title=Where Settlers, Slaves and Natives Converged, a Way of Eating Was Born|language=en-US|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/05/08/AR2007050800381.html|access-date=2026-07-08|issn=0190-8286}}</ref> === Senegalese nim maafe === Maafe bee mafé == Kundivihira == foiufw2jz8ftqvs2wle21khmrualkcx 142697 142696 2026-07-08T08:36:21Z Maltima Rabia 5146 Bold a text 142697 wikitext text/x-wiki '''Simoli ʒiɛri''' bee  peanut stew bee groundnut stew ka bi lahi mili maafe (Wolof, mafè, maffè, maffe) mini pate d'arachide (French)  nyɛla ʒiɛri bindiri kpeeni Western Africa.<ref name=":0">{{Cite book|title=Moosewood restaurant favorites: the 250 most-requested naturally delicious recipes from one of America's best-loved restaurants|date=2013|publisher=St. Martin's Griffin|isbn=978-1-250-00625-7|editor-last=Moosewood Collective|edition=First edition|location=New York|editor-last2=Scherer|editor-first2=Jim}}</ref> Ka chɛ ka maafe nyɛ bindirigu n yina senegal, Mali puuni tigadéguéna gba nyɛ ʒiɛri din yina Mandinka Bambara zuliya Mali tiŋgbani ka bi diri dimi sakɔro (tuwo). Maafe yibuna shɛi nyɛla niriba ni gabira n tiri tigadéguéna nim. Maafe nyɛla binidirigu din yina saha shɛli gbaŋpɛila ni daa na su gbaŋsabila la saha shɛli maa ka di daa nyɛ shinkaafa mini binyɛra shɛŋa din pahi, ka daa nyɛ Mali nim ni zishɛli poi ka bi nahi zili n kpe Senegal. Simoli daa nyɛla Mali nim ni bi mi shɛli maŋla Bambara groundnut. Mandinka balli ni di yu maŋli nyɛla donodah bee tigadegana (lit. 'Peanut butter sauce', ka tige gbeni nyɛ 'peanut', dege mi nyɛ 'paste', ka na maa mi nyɛ 'sauce') Bamanankan puuni.<ref>{{Cite web|last=Generalissimo|first=The|date=2016-09-22|title=The Hirshon Malian Peanut Stew - Tigadegena - ✮ The Food Dictator ✮|url=https://www.thefooddictator.com/hirshon-malian-peanut-stew-tigadegena/|access-date=2026-07-08|website=www.thefooddictator.com|language=en-US}}</ref> Domodah nyɛla ʒiɛri shɛli Gambian nim gba ni dira, ka bi nyɛ ban panŋ di yuli maa Mandinka ni balli ni.<ref>{{Cite book|last=McCann|first=James|title=Stirring the pot: a history of African cuisine|date=2009|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0-89680-272-8|series=Africa in world history|location=Athens, Ohio}}</ref><ref>{{Cite book|last=Gregg|first=Emma|title=The Rough Guide to the Gambia|last2=Trillo|first2=Richard|date=2003|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-84353-083-1|edition=1. ed|series=Rough Guides|location=New York, NY}}</ref> Senegal puuni, domodah bee domado nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ zim n niŋ ka di ti li gberisim, ka di nyɛ din bɛ di ko ka chɛ simoli.<ref>{{Cite web|title=Culture and customs of Gambia {{!}} WorldCat.org|url=https://search.worldcat.org/title/881315512|access-date=2026-07-08|website=search.worldcat.org|language=en}}</ref> Senegalese maafe nyɛla ʒiɛri yurugu n ti Senegalese Mauritanian mini Gambian zuliya nima; di lɛbila binidiri timsili Mali tiŋgbani, ka lahi nyɛ din yoli West Africa, hali bi tiŋshɛŋa din ka West Africa  kamani Cameroon mini France. Senegalese maafe balibu nyɛla din bɛ tjŋgbaŋ shɛli din bɛ West Africa mini Central Africa puuni. Di nyɛla din ŋani simoli ʒiɛri. A ni tooi duɣili ni piɛɣu nimdi, nahu nimdi, noo nimdi bee ka a kuli bi niŋ nimdi niŋ.<ref>{{Cite web|title=maafe - chicken and peanut stew - mali|url=http://recipes.chef2chef.net/recipe-archive/30/164262.shtml|access-date=2026-07-08|website=recipes.chef2chef.net}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite book|last=Wright|first=Clifford A.|title=The Best Stews in the World: 300 Satisfying One-Dish Dinners, from Chilis and Gumbos to Curries and Cassoulet|date=2012|publisher=Harvard Common Press|isbn=978-1-55832-787-0|edition=1st ed|location=New York}}</ref> Ghana tiŋgbani, lala ʒiɛri ŋɔ nyɛla bini diri shɛli ni sakɔro.<ref name=":1" /> == Balibu == Ʒiɛri ŋɔ nyɛla din nyɛ balibu , amaa ka bi too niŋdi noo nimdi, kamantooisi, alibalsa, garlic,cabbage mini ʒiɛvari bee root vegetable. Di balli shɛli nyɛla bini niŋdi mana, Kariwana , carrot, cinnamon,  nanzua bua, paprika, nanzua sabinli, turmeric, cunim mini binyoma din pahi. Kali puuni maafe nyɛla bini diri shɛli ni shinkaafa piɛli(Senegal, Mauritania, Guinea- Bussau mini Gambia tiŋgbani) fonio bee to  ( millet dough)  Mali puuni, tuwo bee omo tuo ( shinkaafa bee millet dough ) Northern Nigeria, Niger mini Northern Ghana, couscous ( din niŋ ka west Africa mini sahara nim laɣim, sahellian  tiŋgbani), bee sakɔro bee wulijo  tropical area yaɣali , kamani Ivory Coast. Um'bido nyɛla di bali shɛli din mali green n duɣirili, ka Ghanian maafe nyɛ bini duɣiri shɛli ni gala duɣira.<ref>{{Cite web|title=Um'bido (greens & Peanuts) Recipe|url=http://www.yumyum.com/recipe.htm?ID=21716|access-date=2026-07-08|website=YumYum}}</ref> Virginia peanut soup , Senegalese nim maafe shɛli  gbaŋpiɛla nim ŋɔ ni daa bohim shɛli n kuli bi ya North America.<ref>{{Cite news|last=Collins|first=Geneva|date=2007-05-09|title=Where Settlers, Slaves and Natives Converged, a Way of Eating Was Born|language=en-US|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/05/08/AR2007050800381.html|access-date=2026-07-08|issn=0190-8286}}</ref> === Senegalese nim maafe === Maafe bee mafé == Kundivihira == dfzvwgxh1ffgi8lftzhr9pei6f8qyto 142698 142697 2026-07-08T08:37:08Z Maltima Rabia 5146 Bold a text 142698 wikitext text/x-wiki '''Simoli ʒiɛri''' bee  '''peanut stew''' bee groundnut stew ka bi lahi mili maafe (Wolof, mafè, maffè, maffe) mini pate d'arachide (French)  nyɛla ʒiɛri bindiri kpeeni Western Africa.<ref name=":0">{{Cite book|title=Moosewood restaurant favorites: the 250 most-requested naturally delicious recipes from one of America's best-loved restaurants|date=2013|publisher=St. Martin's Griffin|isbn=978-1-250-00625-7|editor-last=Moosewood Collective|edition=First edition|location=New York|editor-last2=Scherer|editor-first2=Jim}}</ref> Ka chɛ ka maafe nyɛ bindirigu n yina senegal, Mali puuni tigadéguéna gba nyɛ ʒiɛri din yina Mandinka Bambara zuliya Mali tiŋgbani ka bi diri dimi sakɔro (tuwo). Maafe yibuna shɛi nyɛla niriba ni gabira n tiri tigadéguéna nim. Maafe nyɛla binidirigu din yina saha shɛli gbaŋpɛila ni daa na su gbaŋsabila la saha shɛli maa ka di daa nyɛ shinkaafa mini binyɛra shɛŋa din pahi, ka daa nyɛ Mali nim ni zishɛli poi ka bi nahi zili n kpe Senegal. Simoli daa nyɛla Mali nim ni bi mi shɛli maŋla Bambara groundnut. Mandinka balli ni di yu maŋli nyɛla donodah bee tigadegana (lit. 'Peanut butter sauce', ka tige gbeni nyɛ 'peanut', dege mi nyɛ 'paste', ka na maa mi nyɛ 'sauce') Bamanankan puuni.<ref>{{Cite web|last=Generalissimo|first=The|date=2016-09-22|title=The Hirshon Malian Peanut Stew - Tigadegena - ✮ The Food Dictator ✮|url=https://www.thefooddictator.com/hirshon-malian-peanut-stew-tigadegena/|access-date=2026-07-08|website=www.thefooddictator.com|language=en-US}}</ref> Domodah nyɛla ʒiɛri shɛli Gambian nim gba ni dira, ka bi nyɛ ban panŋ di yuli maa Mandinka ni balli ni.<ref>{{Cite book|last=McCann|first=James|title=Stirring the pot: a history of African cuisine|date=2009|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0-89680-272-8|series=Africa in world history|location=Athens, Ohio}}</ref><ref>{{Cite book|last=Gregg|first=Emma|title=The Rough Guide to the Gambia|last2=Trillo|first2=Richard|date=2003|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-84353-083-1|edition=1. ed|series=Rough Guides|location=New York, NY}}</ref> Senegal puuni, domodah bee domado nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ zim n niŋ ka di ti li gberisim, ka di nyɛ din bɛ di ko ka chɛ simoli.<ref>{{Cite web|title=Culture and customs of Gambia {{!}} WorldCat.org|url=https://search.worldcat.org/title/881315512|access-date=2026-07-08|website=search.worldcat.org|language=en}}</ref> Senegalese maafe nyɛla ʒiɛri yurugu n ti Senegalese Mauritanian mini Gambian zuliya nima; di lɛbila binidiri timsili Mali tiŋgbani, ka lahi nyɛ din yoli West Africa, hali bi tiŋshɛŋa din ka West Africa  kamani Cameroon mini France. Senegalese maafe balibu nyɛla din bɛ tjŋgbaŋ shɛli din bɛ West Africa mini Central Africa puuni. Di nyɛla din ŋani simoli ʒiɛri. A ni tooi duɣili ni piɛɣu nimdi, nahu nimdi, noo nimdi bee ka a kuli bi niŋ nimdi niŋ.<ref>{{Cite web|title=maafe - chicken and peanut stew - mali|url=http://recipes.chef2chef.net/recipe-archive/30/164262.shtml|access-date=2026-07-08|website=recipes.chef2chef.net}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite book|last=Wright|first=Clifford A.|title=The Best Stews in the World: 300 Satisfying One-Dish Dinners, from Chilis and Gumbos to Curries and Cassoulet|date=2012|publisher=Harvard Common Press|isbn=978-1-55832-787-0|edition=1st ed|location=New York}}</ref> Ghana tiŋgbani, lala ʒiɛri ŋɔ nyɛla bini diri shɛli ni sakɔro.<ref name=":1" /> == Balibu == Ʒiɛri ŋɔ nyɛla din nyɛ balibu , amaa ka bi too niŋdi noo nimdi, kamantooisi, alibalsa, garlic,cabbage mini ʒiɛvari bee root vegetable. Di balli shɛli nyɛla bini niŋdi mana, Kariwana , carrot, cinnamon,  nanzua bua, paprika, nanzua sabinli, turmeric, cunim mini binyoma din pahi. Kali puuni maafe nyɛla bini diri shɛli ni shinkaafa piɛli(Senegal, Mauritania, Guinea- Bussau mini Gambia tiŋgbani) fonio bee to  ( millet dough)  Mali puuni, tuwo bee omo tuo ( shinkaafa bee millet dough ) Northern Nigeria, Niger mini Northern Ghana, couscous ( din niŋ ka west Africa mini sahara nim laɣim, sahellian  tiŋgbani), bee sakɔro bee wulijo  tropical area yaɣali , kamani Ivory Coast. Um'bido nyɛla di bali shɛli din mali green n duɣirili, ka Ghanian maafe nyɛ bini duɣiri shɛli ni gala duɣira.<ref>{{Cite web|title=Um'bido (greens & Peanuts) Recipe|url=http://www.yumyum.com/recipe.htm?ID=21716|access-date=2026-07-08|website=YumYum}}</ref> Virginia peanut soup , Senegalese nim maafe shɛli  gbaŋpiɛla nim ŋɔ ni daa bohim shɛli n kuli bi ya North America.<ref>{{Cite news|last=Collins|first=Geneva|date=2007-05-09|title=Where Settlers, Slaves and Natives Converged, a Way of Eating Was Born|language=en-US|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/05/08/AR2007050800381.html|access-date=2026-07-08|issn=0190-8286}}</ref> === Senegalese nim maafe === Maafe bee mafé == Kundivihira == 1aqdx4980r69i4uxe9djrloqnpri23h 142699 142698 2026-07-08T08:37:32Z Maltima Rabia 5146 Bold a text 142699 wikitext text/x-wiki '''Simoli ʒiɛri''' bee  '''peanut stew''' bee '''groundnut''' stew ka bi lahi mili maafe (Wolof, mafè, maffè, maffe) mini pate d'arachide (French)  nyɛla ʒiɛri bindiri kpeeni Western Africa.<ref name=":0">{{Cite book|title=Moosewood restaurant favorites: the 250 most-requested naturally delicious recipes from one of America's best-loved restaurants|date=2013|publisher=St. Martin's Griffin|isbn=978-1-250-00625-7|editor-last=Moosewood Collective|edition=First edition|location=New York|editor-last2=Scherer|editor-first2=Jim}}</ref> Ka chɛ ka maafe nyɛ bindirigu n yina senegal, Mali puuni tigadéguéna gba nyɛ ʒiɛri din yina Mandinka Bambara zuliya Mali tiŋgbani ka bi diri dimi sakɔro (tuwo). Maafe yibuna shɛi nyɛla niriba ni gabira n tiri tigadéguéna nim. Maafe nyɛla binidirigu din yina saha shɛli gbaŋpɛila ni daa na su gbaŋsabila la saha shɛli maa ka di daa nyɛ shinkaafa mini binyɛra shɛŋa din pahi, ka daa nyɛ Mali nim ni zishɛli poi ka bi nahi zili n kpe Senegal. Simoli daa nyɛla Mali nim ni bi mi shɛli maŋla Bambara groundnut. Mandinka balli ni di yu maŋli nyɛla donodah bee tigadegana (lit. 'Peanut butter sauce', ka tige gbeni nyɛ 'peanut', dege mi nyɛ 'paste', ka na maa mi nyɛ 'sauce') Bamanankan puuni.<ref>{{Cite web|last=Generalissimo|first=The|date=2016-09-22|title=The Hirshon Malian Peanut Stew - Tigadegena - ✮ The Food Dictator ✮|url=https://www.thefooddictator.com/hirshon-malian-peanut-stew-tigadegena/|access-date=2026-07-08|website=www.thefooddictator.com|language=en-US}}</ref> Domodah nyɛla ʒiɛri shɛli Gambian nim gba ni dira, ka bi nyɛ ban panŋ di yuli maa Mandinka ni balli ni.<ref>{{Cite book|last=McCann|first=James|title=Stirring the pot: a history of African cuisine|date=2009|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0-89680-272-8|series=Africa in world history|location=Athens, Ohio}}</ref><ref>{{Cite book|last=Gregg|first=Emma|title=The Rough Guide to the Gambia|last2=Trillo|first2=Richard|date=2003|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-84353-083-1|edition=1. ed|series=Rough Guides|location=New York, NY}}</ref> Senegal puuni, domodah bee domado nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ zim n niŋ ka di ti li gberisim, ka di nyɛ din bɛ di ko ka chɛ simoli.<ref>{{Cite web|title=Culture and customs of Gambia {{!}} WorldCat.org|url=https://search.worldcat.org/title/881315512|access-date=2026-07-08|website=search.worldcat.org|language=en}}</ref> Senegalese maafe nyɛla ʒiɛri yurugu n ti Senegalese Mauritanian mini Gambian zuliya nima; di lɛbila binidiri timsili Mali tiŋgbani, ka lahi nyɛ din yoli West Africa, hali bi tiŋshɛŋa din ka West Africa  kamani Cameroon mini France. Senegalese maafe balibu nyɛla din bɛ tjŋgbaŋ shɛli din bɛ West Africa mini Central Africa puuni. Di nyɛla din ŋani simoli ʒiɛri. A ni tooi duɣili ni piɛɣu nimdi, nahu nimdi, noo nimdi bee ka a kuli bi niŋ nimdi niŋ.<ref>{{Cite web|title=maafe - chicken and peanut stew - mali|url=http://recipes.chef2chef.net/recipe-archive/30/164262.shtml|access-date=2026-07-08|website=recipes.chef2chef.net}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite book|last=Wright|first=Clifford A.|title=The Best Stews in the World: 300 Satisfying One-Dish Dinners, from Chilis and Gumbos to Curries and Cassoulet|date=2012|publisher=Harvard Common Press|isbn=978-1-55832-787-0|edition=1st ed|location=New York}}</ref> Ghana tiŋgbani, lala ʒiɛri ŋɔ nyɛla bini diri shɛli ni sakɔro.<ref name=":1" /> == Balibu == Ʒiɛri ŋɔ nyɛla din nyɛ balibu , amaa ka bi too niŋdi noo nimdi, kamantooisi, alibalsa, garlic,cabbage mini ʒiɛvari bee root vegetable. Di balli shɛli nyɛla bini niŋdi mana, Kariwana , carrot, cinnamon,  nanzua bua, paprika, nanzua sabinli, turmeric, cunim mini binyoma din pahi. Kali puuni maafe nyɛla bini diri shɛli ni shinkaafa piɛli(Senegal, Mauritania, Guinea- Bussau mini Gambia tiŋgbani) fonio bee to  ( millet dough)  Mali puuni, tuwo bee omo tuo ( shinkaafa bee millet dough ) Northern Nigeria, Niger mini Northern Ghana, couscous ( din niŋ ka west Africa mini sahara nim laɣim, sahellian  tiŋgbani), bee sakɔro bee wulijo  tropical area yaɣali , kamani Ivory Coast. Um'bido nyɛla di bali shɛli din mali green n duɣirili, ka Ghanian maafe nyɛ bini duɣiri shɛli ni gala duɣira.<ref>{{Cite web|title=Um'bido (greens & Peanuts) Recipe|url=http://www.yumyum.com/recipe.htm?ID=21716|access-date=2026-07-08|website=YumYum}}</ref> Virginia peanut soup , Senegalese nim maafe shɛli  gbaŋpiɛla nim ŋɔ ni daa bohim shɛli n kuli bi ya North America.<ref>{{Cite news|last=Collins|first=Geneva|date=2007-05-09|title=Where Settlers, Slaves and Natives Converged, a Way of Eating Was Born|language=en-US|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/05/08/AR2007050800381.html|access-date=2026-07-08|issn=0190-8286}}</ref> === Senegalese nim maafe === Maafe bee mafé == Kundivihira == th4wb095wzq15c8d2y4abzaeaxwt5rc 142700 142699 2026-07-08T08:38:33Z Maltima Rabia 5146 Bold a text 142700 wikitext text/x-wiki '''Simoli ʒiɛri''' bee  '''peanut stew''' bee '''groundnut''' stew ka bi lahi mili '''maafe''' (Wolof, mafè, maffè, maffe) mini pate d'arachide (French)  nyɛla ʒiɛri bindiri kpeeni Western Africa.<ref name=":0">{{Cite book|title=Moosewood restaurant favorites: the 250 most-requested naturally delicious recipes from one of America's best-loved restaurants|date=2013|publisher=St. Martin's Griffin|isbn=978-1-250-00625-7|editor-last=Moosewood Collective|edition=First edition|location=New York|editor-last2=Scherer|editor-first2=Jim}}</ref> Ka chɛ ka maafe nyɛ bindirigu n yina senegal, Mali puuni tigadéguéna gba nyɛ ʒiɛri din yina Mandinka Bambara zuliya Mali tiŋgbani ka bi diri dimi sakɔro (tuwo). Maafe yibuna shɛi nyɛla niriba ni gabira n tiri tigadéguéna nim. Maafe nyɛla binidirigu din yina saha shɛli gbaŋpɛila ni daa na su gbaŋsabila la saha shɛli maa ka di daa nyɛ shinkaafa mini binyɛra shɛŋa din pahi, ka daa nyɛ Mali nim ni zishɛli poi ka bi nahi zili n kpe Senegal. Simoli daa nyɛla Mali nim ni bi mi shɛli maŋla Bambara groundnut. Mandinka balli ni di yu maŋli nyɛla donodah bee tigadegana (lit. 'Peanut butter sauce', ka tige gbeni nyɛ 'peanut', dege mi nyɛ 'paste', ka na maa mi nyɛ 'sauce') Bamanankan puuni.<ref>{{Cite web|last=Generalissimo|first=The|date=2016-09-22|title=The Hirshon Malian Peanut Stew - Tigadegena - ✮ The Food Dictator ✮|url=https://www.thefooddictator.com/hirshon-malian-peanut-stew-tigadegena/|access-date=2026-07-08|website=www.thefooddictator.com|language=en-US}}</ref> Domodah nyɛla ʒiɛri shɛli Gambian nim gba ni dira, ka bi nyɛ ban panŋ di yuli maa Mandinka ni balli ni.<ref>{{Cite book|last=McCann|first=James|title=Stirring the pot: a history of African cuisine|date=2009|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0-89680-272-8|series=Africa in world history|location=Athens, Ohio}}</ref><ref>{{Cite book|last=Gregg|first=Emma|title=The Rough Guide to the Gambia|last2=Trillo|first2=Richard|date=2003|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-84353-083-1|edition=1. ed|series=Rough Guides|location=New York, NY}}</ref> Senegal puuni, domodah bee domado nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ zim n niŋ ka di ti li gberisim, ka di nyɛ din bɛ di ko ka chɛ simoli.<ref>{{Cite web|title=Culture and customs of Gambia {{!}} WorldCat.org|url=https://search.worldcat.org/title/881315512|access-date=2026-07-08|website=search.worldcat.org|language=en}}</ref> Senegalese maafe nyɛla ʒiɛri yurugu n ti Senegalese Mauritanian mini Gambian zuliya nima; di lɛbila binidiri timsili Mali tiŋgbani, ka lahi nyɛ din yoli West Africa, hali bi tiŋshɛŋa din ka West Africa  kamani Cameroon mini France. Senegalese maafe balibu nyɛla din bɛ tjŋgbaŋ shɛli din bɛ West Africa mini Central Africa puuni. Di nyɛla din ŋani simoli ʒiɛri. A ni tooi duɣili ni piɛɣu nimdi, nahu nimdi, noo nimdi bee ka a kuli bi niŋ nimdi niŋ.<ref>{{Cite web|title=maafe - chicken and peanut stew - mali|url=http://recipes.chef2chef.net/recipe-archive/30/164262.shtml|access-date=2026-07-08|website=recipes.chef2chef.net}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite book|last=Wright|first=Clifford A.|title=The Best Stews in the World: 300 Satisfying One-Dish Dinners, from Chilis and Gumbos to Curries and Cassoulet|date=2012|publisher=Harvard Common Press|isbn=978-1-55832-787-0|edition=1st ed|location=New York}}</ref> Ghana tiŋgbani, lala ʒiɛri ŋɔ nyɛla bini diri shɛli ni sakɔro.<ref name=":1" /> == Balibu == Ʒiɛri ŋɔ nyɛla din nyɛ balibu , amaa ka bi too niŋdi noo nimdi, kamantooisi, alibalsa, garlic,cabbage mini ʒiɛvari bee root vegetable. Di balli shɛli nyɛla bini niŋdi mana, Kariwana , carrot, cinnamon,  nanzua bua, paprika, nanzua sabinli, turmeric, cunim mini binyoma din pahi. Kali puuni maafe nyɛla bini diri shɛli ni shinkaafa piɛli(Senegal, Mauritania, Guinea- Bussau mini Gambia tiŋgbani) fonio bee to  ( millet dough)  Mali puuni, tuwo bee omo tuo ( shinkaafa bee millet dough ) Northern Nigeria, Niger mini Northern Ghana, couscous ( din niŋ ka west Africa mini sahara nim laɣim, sahellian  tiŋgbani), bee sakɔro bee wulijo  tropical area yaɣali , kamani Ivory Coast. Um'bido nyɛla di bali shɛli din mali green n duɣirili, ka Ghanian maafe nyɛ bini duɣiri shɛli ni gala duɣira.<ref>{{Cite web|title=Um'bido (greens & Peanuts) Recipe|url=http://www.yumyum.com/recipe.htm?ID=21716|access-date=2026-07-08|website=YumYum}}</ref> Virginia peanut soup , Senegalese nim maafe shɛli  gbaŋpiɛla nim ŋɔ ni daa bohim shɛli n kuli bi ya North America.<ref>{{Cite news|last=Collins|first=Geneva|date=2007-05-09|title=Where Settlers, Slaves and Natives Converged, a Way of Eating Was Born|language=en-US|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/05/08/AR2007050800381.html|access-date=2026-07-08|issn=0190-8286}}</ref> === Senegalese nim maafe === Maafe bee mafé == Kundivihira == 48dtmkwvcvgm7gfob5snokjbjhkyejo 142701 142700 2026-07-08T08:38:56Z Maltima Rabia 5146 Bold a text 142701 wikitext text/x-wiki '''Simoli ʒiɛri''' bee  '''peanut stew''' bee '''groundnut''' stew ka bi lahi mili '''maafe''' (Wolof, mafè, maffè, maffe) mini '''pate d'arachide''' (French)  nyɛla ʒiɛri bindiri kpeeni Western Africa.<ref name=":0">{{Cite book|title=Moosewood restaurant favorites: the 250 most-requested naturally delicious recipes from one of America's best-loved restaurants|date=2013|publisher=St. Martin's Griffin|isbn=978-1-250-00625-7|editor-last=Moosewood Collective|edition=First edition|location=New York|editor-last2=Scherer|editor-first2=Jim}}</ref> Ka chɛ ka maafe nyɛ bindirigu n yina senegal, Mali puuni tigadéguéna gba nyɛ ʒiɛri din yina Mandinka Bambara zuliya Mali tiŋgbani ka bi diri dimi sakɔro (tuwo). Maafe yibuna shɛi nyɛla niriba ni gabira n tiri tigadéguéna nim. Maafe nyɛla binidirigu din yina saha shɛli gbaŋpɛila ni daa na su gbaŋsabila la saha shɛli maa ka di daa nyɛ shinkaafa mini binyɛra shɛŋa din pahi, ka daa nyɛ Mali nim ni zishɛli poi ka bi nahi zili n kpe Senegal. Simoli daa nyɛla Mali nim ni bi mi shɛli maŋla Bambara groundnut. Mandinka balli ni di yu maŋli nyɛla donodah bee tigadegana (lit. 'Peanut butter sauce', ka tige gbeni nyɛ 'peanut', dege mi nyɛ 'paste', ka na maa mi nyɛ 'sauce') Bamanankan puuni.<ref>{{Cite web|last=Generalissimo|first=The|date=2016-09-22|title=The Hirshon Malian Peanut Stew - Tigadegena - ✮ The Food Dictator ✮|url=https://www.thefooddictator.com/hirshon-malian-peanut-stew-tigadegena/|access-date=2026-07-08|website=www.thefooddictator.com|language=en-US}}</ref> Domodah nyɛla ʒiɛri shɛli Gambian nim gba ni dira, ka bi nyɛ ban panŋ di yuli maa Mandinka ni balli ni.<ref>{{Cite book|last=McCann|first=James|title=Stirring the pot: a history of African cuisine|date=2009|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0-89680-272-8|series=Africa in world history|location=Athens, Ohio}}</ref><ref>{{Cite book|last=Gregg|first=Emma|title=The Rough Guide to the Gambia|last2=Trillo|first2=Richard|date=2003|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-84353-083-1|edition=1. ed|series=Rough Guides|location=New York, NY}}</ref> Senegal puuni, domodah bee domado nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ zim n niŋ ka di ti li gberisim, ka di nyɛ din bɛ di ko ka chɛ simoli.<ref>{{Cite web|title=Culture and customs of Gambia {{!}} WorldCat.org|url=https://search.worldcat.org/title/881315512|access-date=2026-07-08|website=search.worldcat.org|language=en}}</ref> Senegalese maafe nyɛla ʒiɛri yurugu n ti Senegalese Mauritanian mini Gambian zuliya nima; di lɛbila binidiri timsili Mali tiŋgbani, ka lahi nyɛ din yoli West Africa, hali bi tiŋshɛŋa din ka West Africa  kamani Cameroon mini France. Senegalese maafe balibu nyɛla din bɛ tjŋgbaŋ shɛli din bɛ West Africa mini Central Africa puuni. Di nyɛla din ŋani simoli ʒiɛri. A ni tooi duɣili ni piɛɣu nimdi, nahu nimdi, noo nimdi bee ka a kuli bi niŋ nimdi niŋ.<ref>{{Cite web|title=maafe - chicken and peanut stew - mali|url=http://recipes.chef2chef.net/recipe-archive/30/164262.shtml|access-date=2026-07-08|website=recipes.chef2chef.net}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite book|last=Wright|first=Clifford A.|title=The Best Stews in the World: 300 Satisfying One-Dish Dinners, from Chilis and Gumbos to Curries and Cassoulet|date=2012|publisher=Harvard Common Press|isbn=978-1-55832-787-0|edition=1st ed|location=New York}}</ref> Ghana tiŋgbani, lala ʒiɛri ŋɔ nyɛla bini diri shɛli ni sakɔro.<ref name=":1" /> == Balibu == Ʒiɛri ŋɔ nyɛla din nyɛ balibu , amaa ka bi too niŋdi noo nimdi, kamantooisi, alibalsa, garlic,cabbage mini ʒiɛvari bee root vegetable. Di balli shɛli nyɛla bini niŋdi mana, Kariwana , carrot, cinnamon,  nanzua bua, paprika, nanzua sabinli, turmeric, cunim mini binyoma din pahi. Kali puuni maafe nyɛla bini diri shɛli ni shinkaafa piɛli(Senegal, Mauritania, Guinea- Bussau mini Gambia tiŋgbani) fonio bee to  ( millet dough)  Mali puuni, tuwo bee omo tuo ( shinkaafa bee millet dough ) Northern Nigeria, Niger mini Northern Ghana, couscous ( din niŋ ka west Africa mini sahara nim laɣim, sahellian  tiŋgbani), bee sakɔro bee wulijo  tropical area yaɣali , kamani Ivory Coast. Um'bido nyɛla di bali shɛli din mali green n duɣirili, ka Ghanian maafe nyɛ bini duɣiri shɛli ni gala duɣira.<ref>{{Cite web|title=Um'bido (greens & Peanuts) Recipe|url=http://www.yumyum.com/recipe.htm?ID=21716|access-date=2026-07-08|website=YumYum}}</ref> Virginia peanut soup , Senegalese nim maafe shɛli  gbaŋpiɛla nim ŋɔ ni daa bohim shɛli n kuli bi ya North America.<ref>{{Cite news|last=Collins|first=Geneva|date=2007-05-09|title=Where Settlers, Slaves and Natives Converged, a Way of Eating Was Born|language=en-US|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/05/08/AR2007050800381.html|access-date=2026-07-08|issn=0190-8286}}</ref> === Senegalese nim maafe === Maafe bee mafé == Kundivihira == 84s5teb4tfljoz5xiij8c0pmuio9oob 142702 142701 2026-07-08T08:43:39Z Maltima Rabia 5146 Added a bio 142702 wikitext text/x-wiki {{Bio}} '''Simoli ʒiɛri''' bee  '''peanut stew''' bee '''groundnut''' stew ka bi lahi mili '''maafe''' (Wolof, mafè, maffè, maffe) mini '''pate d'arachide''' (French)  nyɛla ʒiɛri bindiri kpeeni Western Africa.<ref name=":0">{{Cite book|title=Moosewood restaurant favorites: the 250 most-requested naturally delicious recipes from one of America's best-loved restaurants|date=2013|publisher=St. Martin's Griffin|isbn=978-1-250-00625-7|editor-last=Moosewood Collective|edition=First edition|location=New York|editor-last2=Scherer|editor-first2=Jim}}</ref> Ka chɛ ka maafe nyɛ bindirigu n yina senegal, Mali puuni tigadéguéna gba nyɛ ʒiɛri din yina Mandinka Bambara zuliya Mali tiŋgbani ka bi diri dimi sakɔro (tuwo). Maafe yibuna shɛi nyɛla niriba ni gabira n tiri tigadéguéna nim. Maafe nyɛla binidirigu din yina saha shɛli gbaŋpɛila ni daa na su gbaŋsabila la saha shɛli maa ka di daa nyɛ shinkaafa mini binyɛra shɛŋa din pahi, ka daa nyɛ Mali nim ni zishɛli poi ka bi nahi zili n kpe Senegal. Simoli daa nyɛla Mali nim ni bi mi shɛli maŋla Bambara groundnut. Mandinka balli ni di yu maŋli nyɛla donodah bee tigadegana (lit. 'Peanut butter sauce', ka tige gbeni nyɛ 'peanut', dege mi nyɛ 'paste', ka na maa mi nyɛ 'sauce') Bamanankan puuni.<ref>{{Cite web|last=Generalissimo|first=The|date=2016-09-22|title=The Hirshon Malian Peanut Stew - Tigadegena - ✮ The Food Dictator ✮|url=https://www.thefooddictator.com/hirshon-malian-peanut-stew-tigadegena/|access-date=2026-07-08|website=www.thefooddictator.com|language=en-US}}</ref> Domodah nyɛla ʒiɛri shɛli Gambian nim gba ni dira, ka bi nyɛ ban panŋ di yuli maa Mandinka ni balli ni.<ref>{{Cite book|last=McCann|first=James|title=Stirring the pot: a history of African cuisine|date=2009|publisher=Ohio University Press|isbn=978-0-89680-272-8|series=Africa in world history|location=Athens, Ohio}}</ref><ref>{{Cite book|last=Gregg|first=Emma|title=The Rough Guide to the Gambia|last2=Trillo|first2=Richard|date=2003|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-84353-083-1|edition=1. ed|series=Rough Guides|location=New York, NY}}</ref> Senegal puuni, domodah bee domado nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ zim n niŋ ka di ti li gberisim, ka di nyɛ din bɛ di ko ka chɛ simoli.<ref>{{Cite web|title=Culture and customs of Gambia {{!}} WorldCat.org|url=https://search.worldcat.org/title/881315512|access-date=2026-07-08|website=search.worldcat.org|language=en}}</ref> Senegalese maafe nyɛla ʒiɛri yurugu n ti Senegalese Mauritanian mini Gambian zuliya nima; di lɛbila binidiri timsili Mali tiŋgbani, ka lahi nyɛ din yoli West Africa, hali bi tiŋshɛŋa din ka West Africa  kamani Cameroon mini France. Senegalese maafe balibu nyɛla din bɛ tjŋgbaŋ shɛli din bɛ West Africa mini Central Africa puuni. Di nyɛla din ŋani simoli ʒiɛri. A ni tooi duɣili ni piɛɣu nimdi, nahu nimdi, noo nimdi bee ka a kuli bi niŋ nimdi niŋ.<ref>{{Cite web|title=maafe - chicken and peanut stew - mali|url=http://recipes.chef2chef.net/recipe-archive/30/164262.shtml|access-date=2026-07-08|website=recipes.chef2chef.net}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite book|last=Wright|first=Clifford A.|title=The Best Stews in the World: 300 Satisfying One-Dish Dinners, from Chilis and Gumbos to Curries and Cassoulet|date=2012|publisher=Harvard Common Press|isbn=978-1-55832-787-0|edition=1st ed|location=New York}}</ref> Ghana tiŋgbani, lala ʒiɛri ŋɔ nyɛla bini diri shɛli ni sakɔro.<ref name=":1" /> == Balibu == Ʒiɛri ŋɔ nyɛla din nyɛ balibu , amaa ka bi too niŋdi noo nimdi, kamantooisi, alibalsa, garlic,cabbage mini ʒiɛvari bee root vegetable. Di balli shɛli nyɛla bini niŋdi mana, Kariwana , carrot, cinnamon,  nanzua bua, paprika, nanzua sabinli, turmeric, cunim mini binyoma din pahi. Kali puuni maafe nyɛla bini diri shɛli ni shinkaafa piɛli(Senegal, Mauritania, Guinea- Bussau mini Gambia tiŋgbani) fonio bee to  ( millet dough)  Mali puuni, tuwo bee omo tuo ( shinkaafa bee millet dough ) Northern Nigeria, Niger mini Northern Ghana, couscous ( din niŋ ka west Africa mini sahara nim laɣim, sahellian  tiŋgbani), bee sakɔro bee wulijo  tropical area yaɣali , kamani Ivory Coast. Um'bido nyɛla di bali shɛli din mali green n duɣirili, ka Ghanian maafe nyɛ bini duɣiri shɛli ni gala duɣira.<ref>{{Cite web|title=Um'bido (greens & Peanuts) Recipe|url=http://www.yumyum.com/recipe.htm?ID=21716|access-date=2026-07-08|website=YumYum}}</ref> Virginia peanut soup , Senegalese nim maafe shɛli  gbaŋpiɛla nim ŋɔ ni daa bohim shɛli n kuli bi ya North America.<ref>{{Cite news|last=Collins|first=Geneva|date=2007-05-09|title=Where Settlers, Slaves and Natives Converged, a Way of Eating Was Born|language=en-US|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/05/08/AR2007050800381.html|access-date=2026-07-08|issn=0190-8286}}</ref> === Senegalese nim maafe === Maafe bee mafé == Kundivihira == 8aw1w1nyk1tmfi3oh8vacw7881w3oan Chakalaka 0 33583 142722 2026-07-08T10:27:26Z Zaabash 7500 Created a content 142722 wikitext text/x-wiki '''Chakalaka''' nyɛla Africa wulimpuhili polo kali ʒiɛvari ľdin mali kamsh. 7p350ldcb0n526umnp6u7rgbsfys5ay