Dagbani Wikipedia
dagwiki
https://dag.wikipedia.org/wiki/Sol%C9%94%C9%A3u
MediaWiki 1.47.0-wmf.10
first-letter
Miidiya
Diŋ'gahim
Yɛltɔɣa
Ŋun su
Ŋun su yɛltɔɣa
Wikipedia
Wikipedia yɛltɔɣa
Lahabali kɔligu
Lahabali kɔligu yɛltɔɣa
MiidiyaWiki
MiidiyaWiki yɛltɔɣa
Tɛmplet
Tɛmplet yɛltɔɣa
Sɔŋsim
Sɔŋsim yɛltɔɣa
Pubu
Pubu yɛltɔɣa
Salima
Salima yɛltɔɣa
MOS
MOS yɛltɔɣa
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Haruna Iddrisu
0
3973
143613
128098
2026-07-11T10:59:28Z
Alhaj Darajaati
22
Added a databox
143613
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{D-Class}}
'''Haruna Iddrisu''' (bɛ dɔɣi o la silimin goli September dabaanii dali, 1970 yuuni) ka sokam mi o Gaŋdu. O lan nyɛla [[Ghana]] [[siyaasa]] nira ka lahi nyɛ looya/alkaali nira. O nyɛla jintɔra zaŋ ti Tamale South yaɣili,<ref>{{Cite web|title=MyJoyOnline.com - Myjoyonline (Ghana News) Ghana's most comprehensive website. Independent, Fearless and Credible journalism|url=https://www.myjoyonline.com/|access-date=2023-04-24|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref>ŋuna n-daa nyɛ jintɔriba ban bi galisi la toondana silimin goli January 2017,<ref>{{Cite web|date=2023-01-25|title=10 things you didn’t know about new Minority Leader, Dr. Ato Forson|url=https://citinewsroom.com/2023/01/10-things-you-didnt-know-about-new-minority-leader-dr-ato-forson/|access-date=2023-04-24|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-05-18|title=SIM cards re-registration comment by Bawumia ill-informed, highly naive - Minority Leader - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/sim-cards-re-registration-comment-by-bawumia-ill-informed-highly-naive-minority-leader/|access-date=2023-04-24|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-05-28|title=Galamsey fight: Akufo-Addo's endorsement of burning excavators a breach of law - Haruna Iddrisu - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/galamsey-fight-akufo-addos-endorsement-of-burning-excavators-a-breach-of-law-haruna-iddrisu/|access-date=2023-04-24|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Online|first=Peace FM|title=Speaker Not An MP, For What Reason Will Gov't Gag Him? - Egyapa Mercer Quizzes|url=https://www.peacefmonline.com/pages/politics/politics/202201/459185.php|access-date=2023-04-24|website=Peacefmonline.com - Ghana news|archive-date=2023-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230422002311/https://www.peacefmonline.com/pages/politics/politics/202201/459185.php|url-status=dead}}</ref> hali ka [[Cassiel Ato Forson|Ato Forson]] daa ti deegi o.<ref>{{Cite web|date=2023-01-24|title=Ato Forson replaces Haruna Iddrisu as Minority Leader|url=https://citinewsroom.com/2023/01/ato-forson-replaces-haruna-iddrisu-as-minority-leader/|access-date=2023-04-24|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}</ref> Ŋuni n-nyɛ gɔmnanti kpambala n-zaŋ ti shikuru ni baŋsim bobu yaɣili kpɛma jilimalana John Dramani Mahama gɔmnanti din pahiri ayi la ni.
== Shikuru baŋsim bɔbu ==
O daa chaŋla [[University Of Ghana|University of Ghana]] yuuni 1993 zaŋ chaŋ 1997. Nimaani ka o daa deegi BA in Sociology shɛhira gbaŋ.<ref>{{Cite web |url=http://www.parliament.gh/hon_iddrisu_haruna.html |title=Archive copy |access-date=2023-04-24 |archive-date=2011-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517111751/http://www.parliament.gh/hon_iddrisu_haruna.html |url-status=dead }}</ref>O daa be shikuru bihi politiisa ni ka di kpɛm pam. Di zuɣu daa chɛ ka bɛ piigi o zuɣulana zaŋ ti Ghana shikuru bihi zaa nangban' yini laɣingu shɛli bɛ ni booni National Union of Ghana Students la, o yuuni bahigu shikuru maa ni. Haruna lahi nyɛla Looya ka be Ghana Looya bima laɣingu shɛli bɛ ni booni [[Ghana Bar Association]] la ni.<ref>{{Cite web |url=http://www.ghana.gov.gh/index.php?option=com_content&view=article&id=349:ministers-of-state&catid=81:ministers&Itemid=228 |title=Archive copy |access-date=2023-04-24 |archive-date=2019-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724015908/http://www.ghana.gov.gh/index.php?option=com_content&view=article&id=349:ministers-of-state&catid=81:ministers&Itemid=228 |url-status=dead }}</ref>
== Siyaasa biɛhigu ==
Di ni daa niŋ ka o nyɛ shikuru bihi toondana yuun' gbaliŋ o daa nyɛla ŋun yi n kpe siyaasa ni ka daa du hali nti paagi National Youth Organizer zaŋti [[National Democratic Congress|NDC]] party yuuni 2002. <ref>{{Cite web|date=2020-07-26|title=Don’t leave out any Ghanaian stranded abroad – Haruna Iddrisu to government|url=https://citinewsroom.com/2020/07/dont-leave-out-any-ghanaian-stranded-abroad-haruna-iddrisu-to-government/|access-date=2023-04-24|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Haruna Iddrisu, Biography|url=https://www.ghanaweb.com/person/Haruna-Iddrisu-2314|access-date=2023-04-24|website=www.ghanaweb.com}}</ref>O daa nyɛla ŋun gbibi lala zaashee go yuma anii hali ni o ni daa nyɛ Minister of Communications poi ka daa naayi ti sheegi yuuni 2010.<ref>{{Cite web|date=2009-10-14|title=Haruna Iddrisu to step down as NDC Youth Organiser - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/haruna-iddrisu-to-step-down-as-ndc-youth-organiser/|access-date=2023-04-24|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref>
=== Jintora ===
O daa nyɛla ŋun zani m-bo jintori tali yuuni 2004 piibu piibu la ni, saha shɛli bɛ ni daa yoli kpa Tamale South yaɣili maa. <ref>{{Cite web|title=Parliamentary Results Tamale South (Northern Region)|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/election2004/parliament.constituency.php?ID=141|access-date=2023-04-24|website=www.ghanaweb.com}}</ref>Iddrisu daa nyɛla Ranking Member zaŋti Parliamentary select committee on Communications dini daa niŋ ka NDC, o party daa ka nam ni.<ref>{{Cite web|title=ITU Council 2009 - Biography of Haruna Iddrisu, Chairman of Council 2009, Ghana's Minister of Communications|url=https://www.itu.int/council/C2009/news/bio-iddrisu.html|access-date=2023-04-24|website=www.itu.int}}</ref>
O daa nyɛlla ŋun labi di kuɣu maa yuuni 2018 piibu piibu ni ka daa nya kobigi puuni vaabu 78.2%. <ref>{{Cite web|title=Parliamentary Results Tamale-South (Northern Region)|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/election2008/parliament.constituency.php?ID=259|access-date=2023-04-24|website=www.ghanaweb.com}}</ref>O daa lahi labi di kuɣu maa yuuni 2012, ka di daa nyɛla kobigi puuni vaabu 74.6% ka odaa nya.<ref>{{Cite web|title=Parliamentary Results - Tamale SouthConstituency|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/election2012/parliament.constituency.php?ID=220&res=pm|access-date=2023-04-24|website=www.ghanaweb.com}}</ref>
Di bahi bahindi o party daa kuli nyɛla ban lu yuuni 2016 piibu piibu maa, Haruna daa nyɛla ŋun labi di o kuɣu maa ka bi daa piigi o ni o lɛbi jintoribi ban bi galisi jina duu kuɣulana.<ref>https://www.graphic.com.gh/news/politics/haruna-iddrisu-named-minority-leader.html</ref>
Haruna daa nyɛla ŋun mɛ ashibiti bila zaŋti tiŋ yuli booni Duunyiŋ yuuni 2020 din kuli yɛn tahi alaafee bomma soya ti tiŋ maa nim na.<ref>{{Cite web|date=2020-01-07|title=N/R: Haruna Iddrisu commissions health facility at Duunyin|url=https://citinewsroom.com/2020/01/n-r-haruna-iddrisu-commissions-health-facility-at-duunyin/|access-date=2023-04-24|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}</ref>
Lala yuuni maa piibu piibu ni, o daa lahi labi n-di Tamale South Constituensi jintɔri kuɣu piibu piibu ni daa niŋ. <ref>{{Cite web|last=admin|date=2020-12-09|title=Haruna Iddrisu retains Tamale South seat|url=https://www.ghanaiantimes.com.gh/haruna-iddrisu-retains-tamale-south-seat/|access-date=2023-06-09|website=Ghanaian Times|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-12-08|title=Election 2020: Haruna Iddrisu retains Tamale South|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Election-2020-Haruna-Iddrisu-retains-Tamale-South-1129271|access-date=2023-06-09|website=GhanaWeb|language=en}}</ref>
Anashaara goli January yuuni 2023, Haruna daa wuɣi o nuu ka che "Minority Leader" tali di ni daa niŋ ka NDC taɣi taɣi bɛ kpamli jintɔri duu, Haruna daa ŋmaligimi n-ti [[Cassiel Ato Forson|Ato Forson]]. <ref>{{Cite web|last=Awal|first=Mohammed|date=2023-01-24|title=NDC reshuffles Parliamentary leadership; Ato Forson replaces Haruna as Minority leader|url=https://thebftonline.com/2023/01/24/ndc-reshuffles-parliamentary-leadership-ato-forson-replaces-haruna-as-minority-leader/|access-date=2023-06-09|website=The Business & Financial Times|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Frimpong|first=Enoch Darfah|date=2023-01-24|title=Ato Forson replaces Haruna Iddrisu as Minority Leader in Parliament|url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/ndc-changes-leadership-in-parliament.html|access-date=2023-06-09|website=Graphic Online}}</ref><ref>{{Cite web|last=GTonline|date=2023-01-25|title=Minority reshuffles front bench: • Dr Ato Forson replaces Haruna Iddrisu •Agbodza takes over from Muntaka|url=https://www.ghanaiantimes.com.gh/minority-reshuffles-front-bench/|access-date=2023-06-09|website=Ghanaian Times|language=en}}</ref>
Anashaara goli May yuuni 2023, Haruna daa ka nyintaa NDC jintɔri tali zani n-ti "primaries" piibu piibu ni, o daa di li. Ghana siyaasa taarihi ni, o ko n-na nyɛ ŋun be nam ni ka so bi yina n-ti zani mpahi o zuɣu "primaries" n kuli pa taba bunahi. <ref>{{Cite web|last=GTonline|date=2023-05-15|title=NDC parliamentary primaries: Winners, losers nationwide|url=https://www.ghanaiantimes.com.gh/ndc-parliamentary-primaries-winners-losers-nationwide/|access-date=2023-06-09|website=Ghanaian Times|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2023-04-03|title=Haruna Iddrisu confident of victory after subjecting himself to vetting by the NDC - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/haruna-iddrisu-confident-of-victory-after-subjecting-himself-to-vetting-by-the-ndc/|access-date=2023-06-09|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref>
=== Minister of state ===
O nyɛla ŋun daa mali jaashɛhi pam gomnanti ni, di shɛŋa n nyɛ Minister for Communications di ni daa niŋ ka tingban zuɣulan [[John Evans Fiifi Atta Mills|Mills]] ni [[John Dramani Mahama|Mahama]] daa be Gomnanti ni, n ti pahi Minister for Trade Yuuni 2013 hali ni 2014. Tingban zuɣulana Mahama daa piigi o la Minister for Employment and Labour Relations silimin goli July 2014.<ref>{{Cite web |url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=317164 |title=Archive copy |access-date=2023-04-24 |archive-date=2018-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612184442/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=317164 |url-status=dead }}</ref> Tingbani zuɣulana John Dramani Mahama daa lahi piigi o lee Shikuru yaɣili toondana (Minister of Education) silimiingoli January yuuni 2025 di ni daa niŋ ka John Mahama labi di buyi zuɣu ni o lɛbi Ghana tingbani zuɣulana. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Haruna_Iddrisu#cite_note-29</ref>
== Biɛhigu ==
O nyɛla Musulimi ka mali paɣa ni bihi ata ka yina Northern Region Ghana puuni.
== Bɔlli taarihi ==
Haruna Iddrisu nyɛla ŋun yu bɔli diɛma. O too nŋɛri boli bakɔi bahgu ni vuhim dabsa [[Tamali|Tamale]] puuni. Haruna Iddrisu nyɛla ŋun su Ghana PremierLeague bipola laɣgu, karela United, ni Division One side, Steadfast FC, bi pila laɣingu din nam Leicester City's winger,Abdul Fatawu Issahaku. English Premier League bɔli laɣingu wuhiya ni daa yo Euros milyɔŋ pia na pɔin ni bi bo Isshaku's ni o nŋɛ bɔli ti ba. Lahabali wuhiya ni Haruna Iddrisu mini o Steadfast Football Club daa laɣi si Euros milyɔŋ din mɛri dibaa nii.
== Yulimi ŋɔ Gba ==
* List of Mills government ministers
* List of Mahama government ministers
* Tamale South constituency
* Data Protection Act, 2012 (Act 843) – Ghana
== Kundivihira ==
{{Reflist}}
[[Pubu:E-Class]]
[[Pubu:Doo]]
[[Pubu:Dagbamba]]
[[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]]
[[Pubu:Jintɔra]]
[[Pubu:8th Parliament of the 4th Republic of Ghana]]
[[Pubu:Siyaasa niriba]]
9ijcg6okkccwlfd9km7lbnqhlix6ccw
Crown Point
0
13885
143595
49611
2026-07-11T10:02:34Z
ToadetteEdit
3740
/* */
143595
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Crown Point''' nyɛla gbaŋpiɛla tiŋgbaŋ karili (city) be [[United States]], di nyɛla [[New York]] tiŋgbani yaɣ'shɛli.
== Taarihi ==
== Geography/Joografi/tiŋgbani baŋsim bɔhimbu ==
== Demographics/ninsali biɛlim kalibu baŋsim bɔhimbu ==
== Bomma ni nyamma soya/Economy ==
== Zalikpana mini Gɔmnanti tali/Law and Government ==
== Baŋsim Bɔbu/Education ==
== Kaya ni taada ==
== Lahabali churi/Media ==
== Binkpɛra/Transportation ==
== Kundivihira ==
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:America tinsi]]
jcyo6i15ned6lzzjzs2qr1bw5jwcu36
North Hempstead
0
13934
143600
49660
2026-07-11T10:12:43Z
ToadetteEdit
3740
/* */
143600
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''North Hempstead''' nyɛla gbaŋpiɛla tiŋgbaŋ karili (city) be [[United States]], di nyɛla [[New York]] tiŋgbani yaɣ'shɛli.
== Taarihi ==
== Geography/Joografi/tiŋgbani baŋsim bɔhimbu ==
== Demographics/ninsali biɛlim kalibu baŋsim bɔhimbu ==
== Bomma ni nyamma soya/Economy ==
== Zalikpana mini Gɔmnanti tali/Law and Government ==
== Baŋsim Bɔbu/Education ==
== Kaya ni taada ==
== Lahabali churi/Media ==
== Binkpɛra/Transportation ==
== Kundivihira ==
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:America tinsi]]
4n2zd6lqfjvwl3xsts66h5570gtb4i0
Saint-Eustache
0
15996
143601
52760
2026-07-11T10:15:14Z
ToadetteEdit
3740
/* */
143601
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{E-Class}}
'''Saint-Eustache''' nyɛla gbampiɛla tiŋ' titali, din nyɛ din be [[Canada]], [[Quebec]] tingbani yaɣili polo.
== Taarihi/History ==
== Geography/Joografi/tiŋgbani baŋsim bɔhimbu ==
*
== Demographics/ninsali biɛlim kalibu baŋsim bɔhimbu ==
== Bomma ni nyamma soya/Economy ==
== Zalikpana mini Gɔmnanti tali/Law and Government ==
== Baŋsim Bɔbu/Education ==
== Kaya ni taɣada/Culture ==
== Lahabali churi/Media ==
== Binkpɛra/Transportation ==
== Kundivihira ==
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:Quebec]]
[[Pubu:Canada tinsi]]
[[Pubu:Tinsi]]
[[Pubu:Tiŋa]]
fl2u4zqxt3nc40lssa7hwzdfps02wj9
Sept-Îles
0
16001
143599
52765
2026-07-11T10:09:57Z
ToadetteEdit
3740
/* */
143599
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{E-Class}}
'''Sept-Îles''' nyɛla gbampiɛla tiŋ' titali, din nyɛ din be [[Canada]], [[Quebec]] tingbani yaɣili polo.
== Taarihi/History ==
== Geography/Joografi/tiŋgbani baŋsim bɔhimbu ==
*
== Demographics/ninsali biɛlim kalibu baŋsim bɔhimbu ==
== Bomma ni nyamma soya/Economy ==
== Zalikpana mini Gɔmnanti tali/Law and Government ==
== Baŋsim Bɔbu/Education ==
== Kaya ni taɣada/Culture ==
== Lahabali churi/Media ==
== Binkpɛra/Transportation ==
== Kundivihira ==
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:Quebec]]
[[Pubu:Canada tinsi]]
[[Pubu:Tinsi]]
[[Pubu:Tiŋa]]
77yhu92ws2a2bgz9hf1gkvdrikqe2l2
Castellón de la Plana
0
16256
143598
53314
2026-07-11T10:08:37Z
ToadetteEdit
3740
/* */
143598
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{E-Class}}
'''Castellón de la Plana''' nyɛla gbampiɛla tiŋ'titali, din nyɛ din be [[Spain]], [[Valencia]] tingbani yaɣili polo.
== Taarihi/History ==
== Geography/Joografi/tiŋgbani baŋsim bɔhimbu ==
*
== Demographics/ninsali biɛlim kalibu baŋsim bɔhimbu ==
== Bomma ni nyamma soya/Economy ==
== Zalikpana mini Gɔmnanti tali/Law and Government ==
== Baŋsim Bɔbu/Education ==
== Kaya ni taɣada/Culture ==
== Lahabali churi/Media ==
== Binkpɛra/Transportation ==
== Kundivihira ==
{{Reflist}}
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:Spain tinsi]]
[[Pubu:Valencia tinsi]]
[[Pubu:Tinsi]]
[[Pubu:Tiŋa]]
b2gwoyz8n3qhq22qv60bv5je75g3xee
Bukunima duri din be Ghana yuya
0
18046
143587
142732
2026-07-11T06:56:44Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
143587
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|none}}
{{Expand list|date=June 2013}}
Din doli ŋɔ na nyɛla bukunima duri yuya din be [[Ghana]].
== Tiɛbuli ==
{| class="wikitable sortable"
!Library
!Location
!Year Established
!Website
!Type
|-
|[[Street Library Ghana]]
|[[Accra]]
|2011 <ref name="saur2011" />
|<!--www.streetlibraryghana.org-->
|Public- Youth & Children
|-
|Accra Central Library <ref name="ghanaweb2007">{{cite web|date=29 May 2007|title=Library Board no longer dependant on donations|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=124811|work=[[GhanaWeb]]|accessdate=5 June 2013}}</ref>
|[[Accra]]
|1956 (approximate date) <ref>{{cite journal|author=E.J.A. Evans|year=1956|title=New Central Library Accra|journal=Library Association Record|volume=58}}</ref>
|<!--WEBSITE-->
|Public
|-
|Accra Technical University Library
|[[Accra]]
|1949 <ref name="saur2011" />
|http://atu.edu.gh/library/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126113656/https://atu.edu.gh/library/ |date=2022-11-26 }}
|Academic
|-
|Accra Technical Training Centre Library
|[[Accra]]
|1966 <ref name="saur2011" />
|<!--WEBSITE-->
|Academic
|-
|[[Achimota School]] Library
|[[Accra]]
|1927 <ref name="saur2011" />
|<!--WEBSITE-->
|Academic
|-
|Ashanti Regional Library <ref name="ghanaweb2007" />
|[[Kumasi]]
|1954 <ref name="saur2011">{{Citation|title=World Guide to Libraries|publication-date=2011|edition=25th|publisher=De Gruyter Saur|isbn=9783110230710}}</ref>
|<!--WEBSITE-->
|Public
|-
|[[The Balme Library|Balme Library, University of Ghana]]
|[[Legon]]
|1959 <ref>{{cite web|title=About Us|url=http://library.ug.edu.gh/screens/balme/about_us.html|publisher=University of Ghana, Balme Library|accessdate=5 June 2013}}</ref>
|[http://library.ug.edu.gh/screens/balme/index.html]
|Academic
|-
|Bolgatanga regional library <ref name="asamoah2012" />
|Bolgatanga<!--LOCATION-->
|<!--YEAR ESTABLISHED-->
|<!--WEBSITE-->
|<!--TYPE-->
|-
|Bolgatanga Technical Institute Library
|Bolgatanga
|
|
|Academic
|-
|Ghana Institute of Journalism Library
|[[Accra]]
|1958 <ref name="saur2011" />
|<!--WEBSITE-->
|Academic
|-
|Ghana Institute of Management and Public Administration Library
|[[Accra]]
|1961 <ref name="saur2011" />
|<!--WEBSITE-->
|Academic
|-
|Greater Accra Regional Library <ref name="ghanaweb2007" />
|Accra
|1949
|https://www.library.gov.gh/#/web-home/web-home
|Public
|-
|Ho regional library <ref name="asamoah2012" />
|<Ho>
|<!--YEAR ESTABLISHED-->
|<!--WEBSITE-->
|<!--TYPE-->
|-
|Kehillah Center and Public Library
|Accra
|2022
|https://goo.gl/maps/RbXrJxotK5gbDotb9
|Public
|-
|Koforidua regional library <ref name="asamoah2012" />
|<Koforidua>
|<!--YEAR ESTABLISHED-->
|<!--WEBSITE-->
|<!--TYPE-->
|-
|Kpandu Technical Institute Library
|[[Kpandu]]
|1972 <ref name="saur2011" />
|<!--WEBSITE-->
|Academic
|-
|[[Kwame Nkrumah University of Science and Technology]] Library
|[[Kumasi]]
|1952 <ref name="saur2011" />
|<!--WEBSITE-->
|Academic
|-
|Northern Regional Library <ref name="ghanaweb2007" />
|[[Tamale, Ghana|Tamale]]
|<!--YEAR ESTABLISHED-->
|<!--WEBSITE-->
|<!--TYPE-->
|-
|George Padmore Research Library <ref>{{cite web|title=George Padmore Research Library|url=http://www.ghanalibraryboard.com/glb_iSelect_detail.cfm?tblNewsCatID=11&tblNewsID=29|publisher=Ghana Library Board|accessdate=5 June 2013|access-date=4 January 2023|archive-date=1 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120301125356/http://www.ghanalibraryboard.com/glb_iSelect_detail.cfm?tblNewsCatID=11&tblNewsID=29|url-status=dead}}</ref>
|[[Accra]]
|<!--YEAR ESTABLISHED-->
|<!--WEBSITE-->
|National
|-
|Sunyani Technical University Library
|[[Sunyani]]
|1997 <ref name="saur2011" />
|<!--WEBSITE-->
|Academic
|-
|Sunyani regional library <ref name="asamoah2012" />
|<!--LOCATION-->
|<!--YEAR ESTABLISHED-->
|<!--WEBSITE-->
|<!--TYPE-->
|-
|Supreme Court Library
|<!--LOCATION-->
|1909 <ref name="asamoah2012">{{cite book|author=Helena Asamoah-Hassan|title=Libraries in the early 21st century|publisher=Walter de Gruyter|year=2012|isbn=9783110292855|editor=Ravindra N. Sharma|chapter=Libraries in Ghana in the Technological Age|editor2=International Federation of Library Associations and Institutions|editor2-link=International Federation of Library Associations and Institutions}}</ref>
|<!--WEBSITE-->
|<!--TYPE-->
|-
|Takoradi Polytechnic Library
|[[Takoradi]]
|1958 <ref name="saur2011" />
|<!--WEBSITE-->
|Academic
|-
|Todd and Ruth Warren Library, Ashesi University
|Berekuso
|2002
|http://www.ashesi.edu.gh/academics/library.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221005121905/https://www.ashesi.edu.gh/academics/library.html |date=2022-10-05 }}
|Academic
|-
|Trinity College Library
|[[Accra]]
|1948 <ref name="saur2011" />
|<!--WEBSITE-->
|Academic
|-
|University for Development Studies Library
|[[Tamale, Ghana|Tamale]]
|1993 <ref name="saur2011" />
|https://uds.edu.gh/library/
|Academic
|-
|University of Cape Coast Library
|[[Cape Coast]]
|1962 <ref name="saur2011" />
|[https://www.ucc.edu.gh/useful-facilities/library]{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<!--WEBSITE-->
|Academic
|-
|University of Education Library
|[[Winneba]]
|1992 <ref name="saur2011" />
|https://www.uew.edu.gh/main/library {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104001455/https://www.uew.edu.gh/main/library |date=2023-01-04 }}
|Academic
|-
|Upper East Regional Library <ref name="ghanaweb2007" />
|[Bolgatanga]
|<!--YEAR ESTABLISHED-->
|<!--WEBSITE-->
|<!--TYPE-->
|-
|Upper West Regional Library <ref name="asamoah2012" />
|<Wa>
|<!--YEAR ESTABLISHED-->
|<!--WEBSITE-->
|<!--TYPE-->
|-
|Western Regional Library <ref name="ghanaweb2007" />
|[[Sekondi]]
|1955 <ref name="saur2011" />
|<!--WEBSITE-->
|<!--TYPE-->
|-
|[[Wechiau Community Library]]
|[[Wechiau, Ghana|Wechiau]]
|2011
|www.wechiau.org
|General
|}
== Lihimi pahi ==
* [[List of universities in Ghana]]
* [[Ghana Library Authority]]
== Kundivihira ==
{{Reflist|2}}
== Karimi m-pahi ==
; Published in the 20th century
* {{cite journal|author=G.M. Pitcher|year=1970|title=Libraries and Librarianship in Ghana, 1944-1969|journal=Ghana Library Journal}}
* {{cite journal|author=A.A. Alemna|year=1983|title=Development of School Libraries in Ghana|journal=International Library Review|volume=15}}
== External links ==
* [http://www.carligh.org/ Consortium of Academic and Research Libraries in Ghana]
* [http://www.ghanalibraryboard.com/ Ghana Library Board] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230930052451/http://www.ghanalibraryboard.com/ |date=2023-09-30 }}
* [http://www.indiana.edu/~libsalc/african/ALN125/125DigLibsGhana.html Digital libraries in Ghana], 2008
{{Library nav}}
{{DEFAULTSORT:Libraries in Ghana}}
[[Pubu:Libraries in Ghana| ]]
[[Pubu:Lists of buildings and structures in Ghana|Libraries]]
[[Pubu:Lists of libraries by country|Ghana]]
[[Pubu:Ghana education-related lists|Libraries]]
m1ud6jp7gx9nyr822ifm5l7i2sbz1tf
Ansu Fati
0
18651
143586
142633
2026-07-11T05:00:42Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
143586
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Anssumane “Ansu” Fati Vieira''' (bɛ dɔɣi o la silimin goli October 1, 2002) nyɛla Spain boli ŋmɛra ŋun nyɛ ŋmɛri tooni ka ŋmɛri o boli n-tiri [[Barcelona]] din be [[La Liga]] ni Spain yiŋ bolli ŋmɛri goɣu.
Fati nyɛla bɛ ni daa dɔɣi [[Guinea-Bissau]] amaa ka o daa lee piigi ni o ni ŋmɛ o boli n ti Spain di ni daa niŋ ka o nya ʒia gbana.<ref>{{Cite web|last=Marsden|first=Rory|title=Barcelona Starlet Ansu Fati Given Spanish Citizenship, National Team Eligibility|url=https://bleacherreport.com/articles/2854548-barcelona-starlet-ansu-fati-given-spanish-citizenship-national-team-eligibility|access-date=2023-05-24|website=Bleacher Report|language=en}}</ref> O daa nyɛla Spain boli ŋmɛri biinsi puuni yino ŋun mali baŋsim, ni bibihi bɛn mali baŋsim puuni yino anduniya zaa.<ref>{{Cite web|url=https://www.eurosport.com/geoblocking.shtml|access-date=2023-05-24|website=www.eurosport.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-07|title=Barcelona's Ansu Fati produced incredible highlights during Spain 4-0 Ukraine|url=https://www.givemesport.com/1597703-barcelonas-ansu-fati-produced-incredible-highlights-during-spain-40-ukraine/|access-date=2023-05-24|website=GiveMeSport|language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|date=2020-09-07|title=Meet the 17-year-old Barca wonderkid wanted by Man United - but is seen as Messi's successor|url=https://talksport.com/football/754674/ansu-fati-profile-barcelona-spain-messi-man-united/|access-date=2023-05-24|website=talkSPORT|language=en-US}}</ref>
== Piligu mini maŋmaŋa biɛhigu ==
O mini daŋ daa yiɣisi kuli [[Sevilla]] o yuma ayobu saha, di ni daa niŋ ka o dɔɣiri kpɛma Braima dihi duu contraji zuɣu n-ri [[Sevilla]].<ref>{{Cite web|last=As.com|date=2019-08-26|title=Ansu Fati's father explains Barcelona signing: "Madrid offered us better terms..."|url=https://en.as.com/en/2019/08/26/soccer/1566819964_274401.html|access-date=2023-05-24|website=Diario AS|language=en-us}}</ref> O dɔɣiri kpɛm ŋun pahi, Miguel Fati, gba nyɛla boli ŋmɛra.<ref>{{Cite web|last=Sport|date=2017-11-26|title=La saga de los hermanos Fati|url=https://www.sport.es/es/noticias/barca/saga-los-hermanos-fati-6449812|access-date=2023-05-24|website=sport|language=es}}</ref> O doɣiri kpɛma, [[Enca Fati]] nyɛla boli ŋmɛri ŋun be Portugal.<ref>{{Cite web|title=Mafra contrata primo de Ansu Fati|url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/2--liga/mafra/detalhe/mafra-contrata-primo-de-ansu-fati|access-date=2023-05-24|website=www.record.pt|language=pt-PT}}</ref>
O ba, Bori Fati, nyɛla boli ŋmɛri kuro, bɛn daa dɔɣi Guinea-Bissau. O daa yin chaŋ Portugal, Bori daa ŋmɛ boli n-ti kilaapu din daa dii ka yaa. Ka o daa yin chaŋ [[Marinaleda]], tiŋ kpaŋa din miri [[Seville]] ka bɛ daa tiri yaakooro nim tuma. Wahala dibu Marinaleda ni, o daa nya [[Juan Manuel Sánchez Gordillo]], ka o ti o loori duhibu tuma. Ka o daa pa ʒini tabila [[Herrera]] tiŋ baŋlinga, luɣishɛli Ansu di o bilim biɛhigu pam, ka daa piligi o boli bohimbu. Di mini bɛ dɔɣi o Guinea- Bissau maa, Bori yɛliya ni o nyɛla Seville bilichina.<ref>{{Cite web|date=2019-08-26|title=El fabulós destí d'Ansu Fati, el fill de guineans que va enamorar al Camp Nou (Toni Padilla)|url=https://www.ara.cat/esports/fati-Ansu-Barca_0_2295970492.html|access-date=2023-05-24|website=web.archive.org|archive-date=2019-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190826161959/https://www.ara.cat/esports/fati-Ansu-Barca_0_2295970492.html|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Cite news|last=Lowe|first=Sid|date=2019-09-16|title='A star is born': Ansu Fati announces himself and changes his world|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/football/2019/sep/16/a-star-is-born-ansu-fati-announces-himself-and-changes-his-world-barcelona-la-liga|access-date=2023-05-24|issn=0261-3077}}</ref>
== Club career ==
=== Barcelona ===
==== Early career ====
O ni ŋmɛ n-ti Herrera mini tiim bihi din be [[Sevilla]], o daa yi n-kpɛ [[Barcelona]] [[La Masia]] yuuni 2012, ka nya yuun pia,<ref>{{Cite web|last=Sevilla|first=Diario de|date=2019-08-21|title=Así juega Ansu Fati, joya de la cantera del Barça|url=https://www.diariodesevilla.es/deporte/Ansu-Fati-Barcelona-asi-juega-video_0_1384361783.html|access-date=2023-06-19|website=Diario de Sevilla|language=es-ES|archive-date=2023-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230619221423/https://www.diariodesevilla.es/deporte/Ansu-Fati-Barcelona-asi-juega-video_0_1384361783.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Sevilla|first=Diario de|date=2019-08-26|title=Ansu Fati, el sueño de un guineano criado en Herrera se hace realidad|url=https://www.diariodesevilla.es/deportes/Ansu-Fati-Herrera-FC-Barcelona_0_1384661640.html|access-date=2023-06-19|website=Diario de Sevilla|language=es-ES}}</ref> o dɔɣiri kpɛm ni daa chaŋ giligi yuuni.<ref>https://nuevecuatrouno.com/2019/08/21/fichaje-calahorra-braima-fati-barcelona-masia-cedido/</ref>
=== 2019–20 season ===
Silimin goli July 24, 2019, Fati daa dihi nuu contraji zuɣu n-ti Barcelona, n daa saɣi n-ti alikawuli hali ni yuuni 2022.<ref>{{Cite web|title=Ansu blaugrana fins al 2022|url=https://www.fcbarcelona.cat/ca/noticies/1292859/ansu-blaugrana-fins-al-2022|access-date=2023-06-19|website=www.fcbarcelona.cat|language=ca}}</ref> Silimin goli August 25, pɔi ka o daa pahi boli ŋmɛri bɛn na ʒi kpaŋ maa zuɣu, Fati daa ŋmɛ o tuuli boli zaŋ n-ti Barcelona mini [[La Liga]]. O daa kpɛmi na n ti deei pɔ dira [[Caries Pérez]] saha shɛli bɛ ni daa [[Real Betis]] pɔri anu ka bɛ piigi pɔri ayi bɛ yiŋ dundɔŋni.<ref>{{Cite web|date=2019-08-25|title=Griezmann throws a big Barcelona party|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/cronica/2019/08/25/5d62f82ae2704ee5558b45ea.html|access-date=2023-06-19|website=MARCA in English|language=en}}</ref> Yuun pia ni ayobu ni dabisa kobisita ayi ka, o daa leei bilbili ŋun pahiri agi ka ŋmɛ o boli tuuli n-ti lala tiim ŋɔ, bɛiɣu pishi ayi ka ka o daa kpɛm [[Vicenç Martínez]] yuuni 1941.<ref>{{Cite web|date=2019-08-25|title=Barcelona News: Anssumane Fati youngest player to make his debut for the club since 1941 {{!}} Goal.com|url=https://www.goal.com/en/news/teenager-fati-makes-barcelona-history-in-debut-la-liga-game/1nx4cenv2q7mu1p5zfwco97lb6|access-date=2023-06-19|website=www.goal.com|language=en}}</ref>
Silimin goli August 31, 2019, Fati daa di o tuuli pɔɣu Barcelona mini [[Osasuna]] ni lu sɔŋ pɔri ayi yi ni o yuun pia ni ayobu ni dabisa kobisita ni anahi dali, ka leei bibili tuuli ŋun na min di pɔɣu n-ti Barcelona bikura yaɣali tiim maa ni bibili ŋun pahi ata n di pɔɣu La Liga taarihi puuni.<ref>{{Cite web|last=https://www.facebook.com/MetroUK|date=2019-08-31|title=Ansu Fati becomes Barcelona's youngest-ever goalscorer with Osasuna strike|url=https://metro.co.uk/2019/08/31/ansu-fati-becomes-barcelonas-youngest-ever-goalscorer-historic-strike-osasuna-10663818/|access-date=2023-06-19|website=Metro|language=en}}</ref>
Silimin goli September 14, 2019, o piligu boli tuma, Fati daa bibila tuuli La Liga taarihi puuni n di pɔɣu ka zɔŋsi ka bɛ lahi di pɔɣu maachi yinga ni, yuun pia ni ayobu ni dabisa kobisita ni pishi ayi kani. Fati daa di pɔɣu minti din pahi ayi ni ka nya [[Frenkie de Jong]] ni daa sɔŋsi ka o dili ka daa lahi sɔŋsi ni [[Frenkie de Jong]] pɔɣu dibu minti ayopɔin zuŋu ka maachi maa daa yiɣisi ka Barcelona di [[Valencia]] pɔri anu ka bɛ piigi la pɔri ayi.<ref>{{Cite web|date=2019-09-28|title=Ansu Fati: 16 year old star shines in Barcelona win (video) {{!}} SI.com|url=https://www.si.com/soccer/2019/09/14/ansu-fati-goal-video-barcelona-16-years-old|access-date=2023-06-19|website=web.archive.org|archive-date=2019-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190928062727/https://amp.si.com/soccer/2019/09/14/ansu-fati-goal-video-barcelona-16-years-old|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-09-23|title=FC Barcelona 5-2 Valencia: Wow!|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1345583/fc-barcelona-5-2-valencia-wow|access-date=2023-06-19|website=web.archive.org|archive-date=2019-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190923193633/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1345583/fc-barcelona-5-2-valencia-wow|url-status=bot: unknown}}</ref>
Silimin goli September 17, Fati daa ŋmɛ o [[Champions League]] tuuli ka bɔ mini [[Borussia Dortmund]] daa lus sɔŋli, ka daa leegi bibila tuuli ŋun ŋmɛ n-ti Barcelona lala Champions League ŋɔ maani ka nya yuun pia ni ayobu ni bɛiɣu kobisita ni pishi ni yini, ka daa kabisi taarihi shɛli [[Bojan Krkić]] (yuun ni ayopɔin ni bɛiɣu pishi ni ayi) ni daa gbubi; o daa lahi nyɛla bibila ŋun pahiri ata ka na min ŋmɛ boli lala Champions League maani.<ref>{{Cite news|title=Ter Stegen saves Reus penalty in stalemate|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/49718948|access-date=2023-06-19}}</ref> Silimin goli December 10, Fati daa leei bibila tuuli ŋun na min di pɔɣu UEFA Champions League puuni ka nya yuun pia ni ayopɔin ni bɛiɣu kobisinahi o ni daa pɔɣu ka Barcelona nya nasara [[Inter Milan]] zuɣu [[San Siro]] dundɔŋni.<ref>{{Cite web|last=Sanderson|first=Tom|title=Ansu Fati Makes History: What We Learned From FC Barcelona’s Win Over Inter Milan|url=https://www.forbes.com/sites/tomsanderson/2019/12/10/ansu-fati-makes-history-what-we-learned-from-fc-barcelona-versus-inter-milan/|access-date=2023-06-19|website=Forbes|language=en}}</ref>
Silimin goli February 2, 2020, Fati daa leei bibila tuuli ŋun di pɔri ayi maachi gaŋ puuni La Liga taarihi ni, n daa di pɔri ayi ŋɔ zaa Barcelona nasara nyɛbu Levante zuɣu (2-1).<ref>{{Cite web |url=https://en.as.com/en/2020/02/02/football/1580677827_563473.amp.html |title=Archive copy |access-date=2023-06-19 |archive-date=2020-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203014432/https://en.as.com/en/2020/02/02/football/1580677827_563473.amp.html |url-status=dead }}</ref> Silimin goli July 5, Barcelona daa nyɛ nasara Villarreal zuɣu bɛ yiŋ dundɔŋni n diba pɔri anahi ka bɛ piigi la pɔ yini ka o daa di pɔɣu din pahiri anahi maa. O pɔɣu n daa leei pɔɣu tusaawɔi Barcelona taarihi ni.<ref>{{Cite web|last=Sport|date=2020-07-06|title=Ansu Fati scored 9,000th goal of Barça's history vs .Villarreal|url=https://www.sport.es/en/news/barca/ansu-fati-scored-9000th-goal-of-barcas-history-vs-villarreal-8028243|access-date=2023-06-19|website=sport|language=en}}</ref> Silimin goli July 9, 2020, Fati daa nyɛla busin pɛibiri ni kari yihi paaki kpaŋa saha shɛli o ni daa tabigi [[Fernando Calero]] Barcelona mini [[Espanyol]] maachi ni. Fati daa kuli kpɛ nala maachi ŋɔ ni minti dina anu zuɣu o ni daa deegi [[Nélson Semedo]].
=== 2020–21 season ===
Silimin goli September 23, 2020, bɛ daa tirisi Fati n kpɛhi tuuli tiim maa ni.<ref>{{Cite web|title=Ansu Fati joins the first team|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1839340/ansu-fati-joins-first-team|access-date=2023-06-21|website=www.fcbarcelona.com|language=en}}</ref> Daba anahi nyaanŋa, Barcelona yuuni 2020-21 tuuli La Liga maachi ni, maachi tuuli zaŋ n-ti koochi palli, [[Ronald Koeman]], Fati daa di pɔri ayi din daa niŋ ka bɛ nya nasara [[Villarreal]] zuɣu n diba pɔri anahi ka bi tarigi labisibu.<ref>{{Cite news|title=Messi nets as Barca win La Liga opener|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/54316166|access-date=2023-06-21}}</ref> O daa labi di pɔɣu yaɣa bɛ maachi din daa paya, ka be daa nya nasara n di [[Celta Vigo]] pɔri ata ka bi tarigi labisibu silimin goli October 1.<ref>{{Cite news|title=Fati scores again in Barcelona win|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/54380471|access-date=2023-06-21}}</ref> O kpaŋmaŋa ŋɔ zuɣu daa chɛ ka bɛ piigi o ni ŋuni ŋmɛ boli du gaa n nyɛŋ so kam silimin goli September 2020.<ref>{{Cite web|title=Ansu Fati named LaLiga Santander Player of the Month for September|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/ansu-fati-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-september|access-date=2023-06-21|website=Página web oficial de LaLiga {{!}} LaLiga|language=en|archive-date=2020-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011083717/https://www.laliga.com/en-GB/news/ansu-fati-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-september|url-status=dead}}</ref> Silimin goli October 20, o daa di pɔɣu din daa niŋ ka be nya nasara [[Ferencváros]] zuɣu n di ba pɔri anu ka bɛ piigi la pɔ' yini [[Champions League]] ni, ka leei boli ŋmɛri so ŋun na min di pɔri gari pɔ' yina lala kompatiisa ŋɔ ni pɔi ka naayi nya yuun pishi ayi ka.<ref>{{Cite news|title=Messi equals another record in Barca win|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/54559679|access-date=2023-06-21}}</ref> Silimin goli October 24, o daa di pɔɣu din daa niŋ ka [[Real Madrid]] nya nasara bɛ zuɣu n diba pɔri ata ka be piigi pɔ' yini, ka leei bia ŋun pahiri ayi n na min di pɔɣu [[El Clásico]] ni, ka nya yuun pia ni ayopɔin ni bɛiɣu kobisita ni pihiyɔbu yini ka, ka doli [[Alfonso Navarro]] nyaanŋa, ŋun gba daa di pɔɣu ka nya yuun pia ni ayopɔin ni bɛiɣu kobisita ni pihinu ni ayobu silimin goli March 30, 1947.<ref>{{Cite web|date=2020-10-24|title=Ansu Fati becomes youngest Clasico scorer in 21st century to break Vinicius Jr's record {{!}} Goal.com India|url=https://www.goal.com/en-in/news/ansu-fati-becomes-youngest-clasico-scorer-in-21st-century-to-break-vinicius-jrs-record/q942cjli623p109h53oyebjoq|access-date=2023-06-21|website=www.goal.com|language=en-IN}}</ref> Silimin goli November 17, Fati daa deei duni daŋa saha shɛli bɛ mini [[Real Betis]] ni daa zaŋ bɛ nyɔri yo taba ka bɛ daa yihi o bɛ ni daa chaŋ ni bɛ ti vooi kom ka labi na; dɔɣitɛ nim vihigu daa wuhiya ni o nuzaa duni maa jila n chihi.<ref>{{Cite web|title=Ansu Fati picks up knee injury|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1891437/ansu-fati-picks-up-knee-injury|access-date=2023-06-21|website=www.fcbarcelona.com|language=en}}</ref> Daba ayi nyaanŋa, bɛ daa niŋ o apolɛsa ka kilaapu maa daa moli n ti salo ni Fati na n doni ka mani chira anahi zuɣu.<ref>{{Cite web|title=Ansu Fati out for four months with knee injury|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/1892121/ansu-fati-out-for-four-months-with-knee-injury|access-date=2023-06-21|website=www.fcbarcelona.com|language=en}}</ref> Amaa o daa ti doni la chira awɔi – o daa piligi la tiraanin chira awɔi nyaanŋa – n kuhiri yuuni 2021-22 La Liga kompatiisa.<ref>{{Cite web|last=Cooper|first=David|title=Ansu Fati returns to Barcelona training after nine-month injury spell - Sport360 News|url=https://sport360.com/article/football/barcelona/346389/ansu-fati-returns-to-barcelona-training-after-nine-month-injury-spell|access-date=2023-06-21|website=sport360.com|language=en-US}}</ref>
=== 2021–22 season ===
Yuuni 2021 – 22, Barcelona yɛliya ni Fati ni di namba pia liiga fali [[Lionel Messi]] sani. Silimin goli August 2021, Ansu Fati daa labi bohimbu no [[Ciutat Esportiva]] paagi ni chira awɔi nyaanŋa. Silimin goli September 26, Fati daa tuui ŋmɛ boli din daa niŋ ka o bi lahi ŋmɛ boli dabisa kobisita ni pishi ni ata din gari saha shɛli bɛn daa di [[Levante]] pɔri ata ka bɛ tarigi labisibu. O daa kpɛmi ti deei so, ka di pɔɣu minti pia zuɣu.<ref>{{Cite web|date=2021-09-26|title=Ansu Fati scores in first Barcelona appearance in 10 months {{!}} Goal.com|url=https://www.goal.com/en/news/ansu-fati-scores-in-first-barcelona-appearance-in-10-months/kysgjfoeyxn11qdgdifw9aagw|access-date=2023-06-21|website=www.goal.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Triumphant comeback for Ansu Fati|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2271605/triumphant-comeback-for-ansu-fati|access-date=2023-06-21|website=www.fcbarcelona.com|language=en}}</ref> Silimin goli January 20, 2022 o daa nya daŋa [[Athletic Bilbao]] ni daa Barcelona pɔri ata ka bɛ piigi pɔri ayi [[Copa del Rey]] maachi ni.<ref>{{Cite web|date=2022-01-21|title=Fati diagnosed with hamstring injury after leaving pitch in tears during Barca's Copa del Rey crash out {{!}} Goal.com US|url=https://www.goal.com/en-us/news/fati-barcelona-injury-copa-del-rey/blt620e258596f07486|access-date=2023-06-21|website=www.goal.com|language=en-US}}</ref> Silimin goli May 1, o daa labi na chira ata nyaanŋa o ni daa nya daŋa maachi shɛli Barcelona ni daa di [[Mallorca]] pɔri ayi ba bɛ piigi pɔ yini.<ref>{{Cite web|date=2022-05-01|title=Fati back for Barcelona ahead of Mallorca clash after three-month injury absence {{!}} Goal.com US|url=https://www.goal.com/en-us/news/fati-back-barcelona-three-month-injury-absence/bltf404dd7043383aa8|access-date=2023-06-21|website=www.goal.com|language=en-US}}</ref>
== International career ==
Fati daa mali soli ni o tooi ŋmɛ o bolli n ti [[Guinea-Bissau]] boli yaɣali kam, amaa o bi ŋmɛri n tiri o dɔɣim tiŋ ŋɔ. O ni daa tuui ŋmɛ boli La Liga, [[Royal Spanish Football Federation (RFEF)]] daa niŋ korisi niŋ o ni, ka Diaro AS daa ti lahibali ni Spanish gɔmnanti daa saɣiya ni o ni ti Fati ʒia gbana ka o niya nyɛla o zaŋ'ŋɔ pahi 2019 FIFA U-17 World Cup tiim zuɣu. O daa lahi tooi mali soli ni o nya Portuguese gba paasipɔti domi o yaan'nim nya bɛn dɔɣi shɛbi dini.<ref>{{Cite web|date=2019-10-29|title=Ansu Fati: Spain want to fast-track Barça star into World Cup squad - AS.com|url=https://en.as.com/en/2019/08/29/football/1567077501_873155.html|access-date=2023-06-21|website=web.archive.org|archive-date=2019-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029065208/https://en.as.com/en/2019/08/29/football/1567077501_873155.html|url-status=dead}}</ref>
Fati daa nyɛla bɛ ni ti Spanish ʒia gbana silimin goli September 20, 2019, ka di wuhi ni o chɛ o Guinea-Bissau bilichinsi tali. Bɛ daa boli o niŋ Spain yuun pishi ni yini tiim ni silimin goli October 11, 2019, din daa niŋ ka Carles Pérez nya daŋa. Fati daa tuui ŋmɛ o boli n ti Spain yuun pishi ni yini tiim ŋɔ maa silimin goli October 15, 2019 saha shɛli bɛ mini [[Montenegro]] ni daa kpa taba.<ref>{{Cite web|last=UEFA.com|title=Montenegro-Spain {{!}} Under-21 2021|url=https://www.uefa.com/under21/match/2026558--montenegro-vs-spain/|access-date=2023-06-21|website=UEFA.com|language=en}}</ref>
Silimin goli August 20, 2020, Fati daa nya o tuuli boligu ni o kana n ti tabi sɔŋ ŋmɛ boli n-ti Spain din daa niŋ ka bɛ mali maachi diba ayi ni bɛ ŋmɛ yuuni 2020-21 UEFA Nations League ni. O daa tuui ŋmɛ o tiŋduya boli silimin goli September 3, 2020, din daa niŋ ka o yi kpaŋ kpɛna minti pihinahi din pahiri ayi ka bɛ [[Germany]] na lula sɔŋ.<ref>{{Cite web|last=UEFA.com|title=Germany-Spain {{!}} UEFA Nations League 2021|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2029969--germany-vs-spain/|access-date=2023-06-21|website=UEFA.com|language=en}}</ref> O daa dila o tuuli tiŋduya boli pɔɣu silimin goli September 6, 2020, din daa niŋ ka o Spain pɔɣu din pahiri ata bɛ mini [[Ukraine]] ni daa bɛ nyɔri yo taba ka ka daa leei Spain bia poli ŋun na min di pɔɣu n-ti tiim maa ka nya yuun pia ni ayopɔin ni kobisita ni pia ni yini;<ref>{{Cite web|title=Official FC Barcelona Website - Barça {{!}} FCBarcelona.com {{!}} FC Barcelona|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1805953/the-turn-of-sergio-busquets-and-ansu-fati|access-date=2023-06-21|website=www.fcbarcelona.com|language=en}}</ref> ka di wuhi ni kabisi yuun kobisiwai ni anu tarihi shɛli [[Juan Errazquin]] ni gbuba, yuun pishi ayi ka ni dabisili kobisita ni bɛiɣu pihinahi ni anahi. Ŋuni n lahi nya tuuli bia ŋun na min piligi maachi UEFA Nations League ni, n kabisi taarihi shɛli Welsh boli ŋmɛri a Ethan Ampadu yuuni 2018, yuun pia ni ayopɔin ni dabisili kobisita ni bɛiɣu pihinu ni ayopɔin.<ref>{{Cite news|title=Fati breaks records in Spain victory|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/54051071|access-date=2023-06-21}}</ref> Lala taarihi nim ŋɔ maa zaa nyɛla o Barcelona boli ŋmɛri kpeei, [[Gavi]] ni kabisi ŋan zaa, silimin goli June 5, 2022.<ref>{{Cite web|title=Gavi becomes youngest ever goalscorer for Spanish national side|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2640386/gavi-becomes-youngest-ever-goalscorer-for-spanish-national-side|access-date=2023-06-21|website=www.fcbarcelona.com|language=en}}</ref>
Silimin goli November 11, 2022, lahabali daa yina ni Fati nyɛla ŋun yɛn pahi Spain 2022 FIFA World Cup tiim maa zuɣu.<ref>https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/luis-enrique-names-spain-squad-for-fifa-world-cup-qatar-2022-ansu-fati-sergio-busquets</ref> O daa ŋmɛla maachi diba ayi – di zaa o deeila shɛba – din daa niŋ ka [[Morocco]] nim ŋmɛ n yihi Spain.<ref>{{Cite web|date=2022-12-02|title=It begins his dream mundialista! Ansu Fati Debuted in the Japan-Spain|url=https://www.fcbarcelonanoticias.com/en/copa-mundial-futbol/it-begins-his-dream-mundialista-ansu-fati-debuted-in-the-japan-spain_287186_102.html|access-date=2023-06-21|website=FCBN|language=en|archive-date=2023-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621065625/https://www.fcbarcelonanoticias.com/en/copa-mundial-futbol/it-begins-his-dream-mundialista-ansu-fati-debuted-in-the-japan-spain_287186_102.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-12-06|title=Morocco vs Spain summary: penalties, score, goals, highlights {{!}} Qatar World Cup 2022|url=https://en.as.com/soccer/morocco-vs-spain-live-online-score-stats-and-updates-qatar-world-cup-2022-n/|access-date=2023-06-21|website=Diario AS|language=en-us}}</ref>
== Ŋmɛbu sitaai ==
Ka mani boli tɔɣano niŋdiba pam ni nya ka o nyɛla boli baŋda ŋun na yiɣisiri anduniya ni,<ref name=":0" /> Fati boli ŋmɛbu sitaayi nyɛla bɛn zaŋ maɣisi Barcelona boli ŋmɛri kuro Lionel Messi.<ref>{{Cite web|last=Pettigrove|first=Jason|title=Is Ansu Fati The Heir To Lionel Messi At Barcelona, And How Much Is He Worth?|url=https://www.forbes.com/sites/jasonpettigrove/2020/01/07/is-ansu-fati-the-heir-to-lionel-messi-and-how-much-is-he-worth/|access-date=2023-06-21|website=Forbes|language=en}}</ref> Ŋun ŋmɛri zaa shɛhi bobigu, Fati nyɛla ŋun ni tooi ŋmɛ tooni luɣuli kam; o daa piligiya ka nyɛla pɔ' dira, amaa bɛ daa yihi o labisi ka o ti ŋmɛri tooni nuzaa yaɣali. Din niŋ ka o tooi ŋmɛri o naba maa zaa maa, di mini o ku nya ŋun ŋmɛri o nudirigu gbali ŋɔ, o lahi nyɛla ŋun ni tooi tooni nudirigu yaɣali, ni tooni sunsuuni ka nya ʒiri awɔi, ni pɔ' diri ŋun pahiri ayi bee namba pia ni yini bee sunsuuni ŋun ŋmɛri tooni bee mamba pia.<ref>{{Cite web|last=published|first=Cronan Yu|date=2019-09-16|title=Ansu Fati: who is Barcelona’s 16-year-old record-breaking goalscorer?|url=https://www.fourfourtwo.com/features/ansu-fati-barcelona-16-year-old-goalscorer-forward-valencia-lionel-messi-ernesto-valverde-la-liga-champions-league|access-date=2023-06-21|website=fourfourtwo.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-10-14|title=Who are the young players tasked with saving Barcelona?|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/37621327/barcelona-saviours-pedri-ansu-fati-gavi-lead-kids-tasked-saving-club|access-date=2023-06-21|website=ESPN.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-04-29|title=Who are the 39 best male players age 21 or under?|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/37615290/haaland-sancho-foden-fati-lead-39-best-players-age-21-under|access-date=2023-06-21|website=ESPN.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-10|title=Barcelona's dilemma, put faith in Fati or bring in Memphis Depay...|url=https://en.as.com/en/2020/09/10/soccer/1599728329_973110.html|access-date=2023-06-21|website=Diario AS|language=en-us}}</ref>
== Career statistics ==
== Honours ==
'''Barcelona'''
* [[La Liga]]: [[2022–23 La Liga|2022–23]]<ref>{{Cite news |last=Brewin |first=John |date=2023-05-14 |title=Espanyol 2-4 Barcelona: Barça win La Liga – as it happened |language=en-GB |work=the Guardian |url=https://www.theguardian.com/football/live/2023/may/14/espanyol-v-barcelona-la-liga-live |access-date=2023-05-14 |issn=0261-3077}}</ref>
* [[Copa del Rey]]: [[2020–21 Copa del Rey|2020–21]]<ref name="cup21">{{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/2021/apr/17/messi-stars-as-barcelona-thrash-athletic-bilbao-to-lift-copa-del-rey |title=Messi stars as Barcelona thrash Athletic Bilbao to lift Copa del Rey|first=Sid|last=Lowe|work=The Guardian|date=17 April 2021|access-date=19 April 2021}}</ref>
* [[Supercopa de España]]: [[2022–23 Supercopa de España|2022–23]]<ref>{{Cite web |last=Baynes |first=Ciaran |date=15 January 2023 |title=Real Madrid 1-3 Barcelona: Gavi stars as Barca dominate to win Spanish Super Cup |url=https://www.eurosport.com/football/spanish-supercopa/2022-2023/spanish-super-cup-final-live-real-madrid-v-barcelona_sto9316880/story.shtml |access-date=16 January 2023 |website=Euro Sport}}</ref>
'''Spain'''
*[[UEFA Nations League]]: [[2022–23 UEFA Nations League|2022–23]]<ref name="UNLWin">{{Cite news |last=Smith |first=Emma |date=18 June 2023 |title=Spain win Nations League final on penalties |language= |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/65944659 |access-date=18 June 2023}}</ref>
'''Maŋmaŋa'''
* [[UEFA]] La Liga Revelation Tiim din gaŋdu yuuni: yuuni 2019–20<ref>{{cite web|url= https://es.uefa.com/uefaeuropaleague/news/025f-0ff091d12bcc-b8388f80644f-1000--equipo-revelacion-de-la-liga-2019-20|title= Equipo Revelación de La Liga 2019/20|publisher= UEFA|date= 21 July 2020|access-date= 24 September 2020|archive-date= 28 September 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200928093735/https://es.uefa.com/uefaeuropaleague/news/025f-0ff091d12bcc-b8388f80644f-1000--equipo-revelacion-de-la-liga-2019-20//|url-status= live}}</ref>
* [[La Liga boli ŋmɛri a ŋun gaŋdu goli puuni]]: [[2020–21 La Liga#Awards|silimin goli September 2020]]<ref>{{Cite web|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/ansu-fati-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-september|title=Ansu Fati named LaLiga Santander Player of the Month for September|date=10 October 2020|access-date=10 October 2020|publisher=La Liga|archive-date=11 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011083717/https://www.laliga.com/en-GB/news/ansu-fati-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-september|url-status=live}}</ref>
* [[International Federation of Football History & Statistics#IFFHS Men's World Youth (U20)|IFFHS Men's World Youth (U20) Team]]: yuuni 2020,<ref>{{cite web|title=IFFHS WORLD YOUTH MEN TEAM OF THE YEAR 2020 (U20)|url=https://iffhs.com/posts/1036|date=3 April 2021}}</ref> ni yuuni 2022<ref>{{cite web|title=IFFHS MEN'S WORLD YOUTH (U20) TEAM 2022|url=https://iffhs.com/posts/2468|date=12 January 2023|access-date=21 June 2023|archive-date=15 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215004954/https://iffhs.com/posts/2468|url-status=dead}}</ref>
* [[IFFHS]] Men's Youth (U20) UEFA Team: yuuni 2020,<ref>{{cite web |title=UEFA YOUTH MEN TEAM OF THE YEAR 2020 (U20) by IFFHS|url=https://iffhs.com/posts/990|date=9 March 2021}}</ref> ni yuuni 2022<ref>{{cite web|title=FFHS MEN'S CONTINENTAL YOUTH (U20) TEAMS 2022 - UEFA|url=https://iffhs.com/posts/2500|date=26 January 2023|access-date=21 June 2023|archive-date=15 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215012021/https://iffhs.com/posts/2500|url-status=dead}}</ref>
* [[Goal (website)#NXGN|Goal.com]] NxGn: yuuni 2021<ref>{{cite web|title=Barcelona wonderkid Ansu Fati wins the NXGN 21 award|url=https://everythingbarca.com/2021/03/23/barcelona-ansu-fati-nxgn-21-award/|website=[[Goal.com]]|date=23 March 2021}}</ref>
== Kundivihira ==
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Pubu:Ninsala ŋun na be o nyɛvuli ni]]
[[Pubu:Boli ŋmɛri a]]
[[Pubu:Spain boli ŋmɛri ŋun nya doo]]
noqhwiq0s5ulwqmp68s1sv4d0zb36fj
Erling Haaland
0
20682
143602
142823
2026-07-11T10:15:54Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
143602
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Erling Braut Haaland''' ({{Né|'''Håland'''}}; {{IPA-no|ˈhòːlɑn|uen}};<ref>{{cite Berulfsen 1969|page=144}}</ref> bɛ dɔɣi o la silimin gɔli July biɛɣ'pishi ni yini dali yuuni 2000) o nyɛla Norwegian [[Association football|boliŋmɛri]] baŋda ŋun ŋmɛri [[Striker (association football)|tooni]] n-tiri {{English football updater|ManchesC}} club [[Manchester City F.C.|Manchester City]] n-ti pahi [[Norway national football team|Norway national team]]. O nyɛla ŋun pahi dunia boliŋmɛri baŋdiba zuɣu, niriba pam mi o ka di nyɛla o guubu, yaa, ni o pɔri dibu .<ref>{{Cite web |title=The 100 best male footballers in the world 2022 |url=https://www.theguardian.com/football/ng-interactive/2023/jan/24/the-100-best-male-footballers-in-the-world-2022 |access-date=7 February 2023 |website=The Guardian |archive-date=22 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230322115802/https://www.theguardian.com/football/ng-interactive/2023/jan/24/the-100-best-male-footballers-in-the-world-2022 |url-status=live }}</ref><ref name="Top 50 Best Players">{{Cite web |title=Top 50 Best Players |url=https://www.footballcritic.com/top-players |access-date=7 February 2023 |website=FootballCritic |archive-date=7 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207073751/https://www.footballcritic.com/top-players |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Who is the best soccer player in the world? List of top footballers in 2022 and all-time |url=https://www.sportingnews.com/us/soccer/news/who-best-soccer-player-world-top-footballers-2022-all-time/r049kxveq70kd1yfxrz24fwd |access-date=7 February 2023 |website=www.sportingnews.com |date=27 October 2022 |archive-date=7 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207073751/https://www.sportingnews.com/us/soccer/news/who-best-soccer-player-world-top-footballers-2022-all-time/r049kxveq70kd1yfxrz24fwd |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Shearer: Haaland is the perfect center-forward |url=https://www.thescore.com/epl/news/2639568/amp |access-date=9 May 2023 |website=theScore.com|date=30 April 2023 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Ogden |first=Mark |date=2 October 2022 |title=Haaland is the best player in the world, and Man City should blow past everyone |url=https://www.espn.com/soccer/manchester-city-engman_city/story/4759976/haaland-is-the-worlds-best-player-and-man-city-are-unbeatable |access-date=9 May 2023 |website=ESPN.com |language=en |archive-date=4 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404054327/https://www.espn.com/soccer/manchester-city-engman_city/story/4759976/haaland-is-the-worlds-best-player-and-man-city-are-unbeatable |url-status=live }}</ref> Haaland nyɛla ŋun gbubi taarihi din nyɛ boliŋmɛri so ŋun di pɔri pam "Premier League season" yini ni, ni pɔri pihita ni ayobu.<ref name=":5">{{Cite web |title=Haaland breaks Premier League goalscoring record |url=https://www.mancity.com/news/mens/erling-haaland-all-time-premier-league-goal-record-63818125 |access-date=3 May 2023 |website=Manchester City FC |archive-date=3 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230503210621/https://www.mancity.com/news/mens/erling-haaland-all-time-premier-league-goal-record-63818125 |url-status=live }}</ref>
Haaland daa ŋmɛ bolli zaŋ n-ti [[Bryne FK|Bryne]]'s ban be kuɣ zuɣu ni bɛ boliŋmɛri kura nima. O daa chaŋ [[Molde FK|Molde]] yuuni 2017 (ni gba o daa ŋmɛrimi n-tiri "reserve team"), ni ka o daa niŋ yuma ayi. Haaland daa dihi o nuu gbana zuɣu n-ti [[Austrian Football Bundesliga|Austrian Bundesliga]] side [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] silimin gɔli January yuuni 2019, ka daa di league title nim ayi n-ti pahi [[Austrian Cup]] zaɣa yini. Silimin gɔli December 2019, he moved to German [[Bundesliga]] club [[Borussia Dortmund]], where he won the [[2021 DFB-Pokal Final|DFB-Pokal]] in [[2020–21 DFB-Pokal|2020–21]]. In the summer of yuuni 2022, o daa chaŋ Manchester City ka di nyɛla laɣiri din yiɣisi €60 million (£51.2 million). Bɛ daa piigi Haaland [[Premier League Young Player of the Season|Young Player of the Season]] n-ti pahi [[Premier League Player of the Season]], ka daa lɛbi tuuli boliŋmɛri ŋun deei lala pina ŋɔ zaa saha yini.
Haaland nyɛla ŋun deei individual award pina pam ka nyɛ ŋun gari taarihi ni pam zuɣu o bolli ŋmɛbu tuma ni. Yuuni [[2019–20 UEFA Champions League|2019–20 season]] o ni daa be Salzburg, o daa lɛbi tuuli boliŋmɛri so ŋun pora ka di pɔri [[UEFA Champions League]] bunu pani taba. Ŋun daa nyɛ ŋun di pɔri gari boliŋmɛri kam Champions League zaŋti yuuni [[2020–21 UEFA Champions League|2020–21]] mini yuuni [[2022–23 UEFA Champions League|2022–23 season]]s. Yuuni 2020, Haaland daa deei la [[Golden Boy (award)|Golden Boy]] award, ka yuuni 2021 mi bɛ daa piigi o mi Bundesliga Player of the Season ka daa nyɛ ŋun pahi [[FIFA FIFPro World11]] yuuni [[The Best FIFA Football Awards 2021|2021]] mini yuuni [[The Best FIFA Football Awards 2022|2022]]. Manchester City, o nyɛla ŋun gari Premier League taarihi zuɣu , din nyɛ ŋun di pɔri pam season yini ni, ŋun nyɛ boliŋmɛri so ŋun di pɔri ndamdam dibaa ata bolli yini puuni pani taba buta ka nyɛ tuuli boliŋmɛri league's taarihi ni ŋun di pɔri ndamdam dibaa atata pani ta buta zuɣu bɛ yiŋ bolla ŋmɛbu ni.
Haaland nyɛla ŋun ŋmɛ bolli zaŋti Norway bɛ bipola yaɣa pam. Yuuni [[2019 FIFA U-20 World Cup]], o daa di la tournament maa [[FIFA U-20 World Cup#Golden Boot|Golden Boot]], din daa niŋ ka o di pɔri awɔi bolli yini ŋmɛbu puuni la nyaaŋa ka di nyɛ taarihi. O daa tumi ŋmɛ bolli n-ti senior international silimin gɔli September yuuni 2019.
==Piligu Biɛhigu ==
Haaland nyɛla bɛn dɔɣi so silimin gɔli July biɛɣ'pishi ni yini dali yuuni 2000 [[Leeds]], West Yorkshire<!-- DO NOT REMOVE "West Yorkshire", there are multiple "Leeds" in England, one cannot force a user to click the link to know which Leeds is meant here per [[MOS:FORCELINK]] --><!-- ALSO, DO NOT LINK, see [[MOS:GEOLINK]] for further guidance -->, England, o ba [[Alfie Haaland]] daa ŋmɛri la bolli n-tiri [[Leeds United F.C.|Leeds United]], [[Premier League]] lala saha maa.<ref>{{cite news |url=https://www.leeds-live.co.uk/sport/leeds-united/erling-haaland-leeds-united-manutd-14854128 |title=Wonderkid Haaland would pick Leeds United over Man Utd every time |last=Cross |first=Beren |date=9 July 2018 |website=Leeds Live |access-date=22 November 2019 |archive-date=16 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416231306/https://www.leeds-live.co.uk/sport/leeds-united/erling-haaland-molde-leeds-united-14854128 |url-status=live }}</ref> Yuuni 2004, o yuma ata saha, o daa chaŋ [[Bryne]], o lamba tiŋ dɔɣiri ka di be Norway.<ref>{{Cite web|last=Hansen|first=Ole Jonny Eriksrud|date=29 November 2018|title=Erling Braut Haaland: – Har sagt til meg selv at jeg vil bli verdens beste spiller|url=http://nettavisen.no/artikkel/3423560463|access-date=31 October 2020|website=Nettavisen|language=no|archive-date=16 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416231307/https://www.nettavisen.no/artikkel/erling-braut-haaland-har-sagt-til-meg-selv-at-jeg-vil-bli-verdens-beste-spiller/s/12-95-3423560463|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Rose |first=Gary |date=2 October 2019 |title=Erling Braut Haaland: Is Red Bull Salzburg striker really 'the next Zlatan Ibrahimovic'? |url=https://www.bbc.com/sport/football/49885026 |website=BBC Sport |access-date=28 October 2019 |archive-date=2 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191002060355/https://www.bbc.com/sport/football/49885026 |url-status=live }}</ref> O daa porimi ka piligi bolli ŋmɛbu, Haaland daa pahi diɛma ni yiɣ'jam yaɣa pam o ni daa na nyɛ bia, kamani[[handball]], golf, n-ti pahi track and field.<ref>{{cite news|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/elring-haaland-interview-clicked-with-sancho-reus-and-hazard-straight-away-9952|title=Erling Haaland: "I clicked with Jadon Sancho, Marco Reus and Thorgan Hazard straight away"|website=bundesliga.com|date=14 February 2020|access-date=20 February 2021|archive-date=20 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120220559/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/elring-haaland-interview-clicked-with-sancho-reus-and-hazard-straight-away-9952|url-status=live}}</ref> O nyɛla ŋun lahi mali dunia taarihi din nyɛ [[standing long jump]] din daa niŋ ka o nyɛ yuma anu saha shɛli ni waɣilim din yiɣisi 1.63 metres yuuni 2006.<ref>{{cite web|url=https://www.90min.com/in/posts/6560333-stunning-report-reveals-erling-braut-haaland-is-a-world-record-holder-in-athletics|title=Stunning Report Reveals Erling Braut Haaland is a World Record Holder in Athletics|last=Arora|first=Mudeet|website=90min|date=19 February 2020|access-date=20 February 2021|archive-date=16 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416231303/https://www.90min.com/in/posts/6560333-stunning-report-reveals-erling-braut-haaland-is-a-world-record-holder-in-athletics|url-status=live}}</ref>
==Club tuma==
===Bryne===
Haaland daa piligi la o bolli ŋmɛbu tuma ni o ya club [[Bryne FK|Bryne]], o yuma anu saha.<ref>{{cite news |last1=Godø |first1=Øyvind |title=Slik ble Erling Braut Haaland en av heteste fotballspillere – Han kunne ikke løpe skikkelig |url=https://www.dagbladet.no/sport/han-kunne-ikke-lope-skikkelig/72073154 |newspaper=Dagbladet |access-date=2 September 2020 |date=30 January 2020 |archive-date=30 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130134208/https://www.dagbladet.no/sport/han-kunne-ikke-lope-skikkelig/72073154 |url-status=live }}</ref><ref name="BL Background">{{cite web |title=Erling Haaland's journey: from Bryne to Borussia Dortmund |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/erling-haaland-roots-from-bryne-to-borussia-dortmund-history-norway-solskjaer-10652 |publisher=Bundesliga |access-date=2 September 2020 |archive-date=31 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531212502/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/erling-haaland-roots-from-bryne-to-borussia-dortmund-history-norway-solskjaer-10652 }}</ref> Yuuni 2015–16 season saha, o daa ŋmɛ la bolli n-ti Bryne's reserve team ka daa niŋ kpaŋmaŋ pam di pɔri pishi ayi ka o bolla pinanahi ŋmɛbu ni.<ref name="auto">{{Cite web |title=In Profile: Erling Braut Håland |website=FOTBALLBEN |date=13 July 2018 |access-date=13 July 2018 |url=https://fotballben.weebly.com/home/in-profile-erling-braut-haland# |archive-date=13 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180713173626/https://fotballben.weebly.com/home/in-profile-erling-braut-haland |url-status=live }}</ref> Silimin gɔli May yuuni 2016, Gaute Larsen nyɛla bɛn daa yihi so ka Bryne manager mini bɛ zaɣa pola koochɛ Berntsen daa lɛbi ban lihiri li.<ref name="goal-background1">{{cite web |last1=König |first1=Nicklas |last2=Schmeckel |first2=Maximilian |title=Behind Haaland's Unstoppable Rise |url=https://www.goal.com/story/erling-haaland-unstoppable-rise/ |website=Goal |publisher=Perform Group |access-date=2 September 2020 |archive-date=18 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318114617/https://www.goal.com/story/erling-haaland-unstoppable-rise/}}</ref><ref name="BL Background"/>
Din daa niŋ ka bɛ yihi o [[Winger (association football)|luɣ'li zuɣu(winger]]) bolli ŋmɛbu , Berntsen daa zaŋ Haaland lɛbi [[Forward (association football)|ŋun yɛn ŋmɛri tooni]]. Amaa o daa bi tooi di pɔɣu zaŋti Bryne, bɛ daa ti Haaland soli ni o kpɛ German club [[TSG 1899 Hoffenheim|1899 Hoffenheim]] pɔi ka daa chaŋ [[Molde FK|Molde]] n-ti ŋmɛ bolli n-ti [[Ole Gunnar Solskjær]].<ref name="goal-background1"/> Haaland daa ŋmɛ la bolla pinayobu zaŋti Bryne.<ref name="auto"/>
===Molde===
[[File:Molde-Zenit (2) Erling Braut Håland 2018-8-30.jpg|thumb|upright=0.75|Haaland playing for [[Molde FK|Molde]] in 2018]]
Silimin gɔli February dahin yini dali yuuni 2017, Molde nim daa yɛli bɛn deeigi yuun pinayobu boliŋmɛri shɛm, Haaland.<ref>{{Cite web |title=HÅLAND KLAR FOR MOLDE FK |publisher=Molde FK |language=no |date=1 February 2017 |access-date=30 April 2018 |url=http://www.moldefk.no/nyheter/haland-klar-for-molde-fk |archive-date=2 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702175707/http://www.moldefk.no/nyheter/haland-klar-for-molde-fk |url-status=live }}</ref> O daa tumi ŋmɛ bolli zaŋti club ŋɔ silimin gɔli April biɛɣ'pishi ni ayobu dali [[Norwegian Football Cup|Norwegian Cup]] bolli bɛ mini [[Volda TI]], ka daa di o tuuli pɔɣu bɛ 3–2 nasara nyɛbu .<ref>{{Cite news |title=Solskjær hyller stortalentet Erling Braut Håland (17): – Ekkel å spille mot |trans-title=Solskjær praises huge talent Erling Braut Håland (17): – Hard to play against |language=no |newspaper=Verdens Gang |date=6 August 2018 |access-date=30 April 2018 |url=https://www.vg.no/sport/fotball/i/VVnp4/solskjaer-hyller-stortalentet-erling-braut-haaland-17-ekkel-aa-spille-mot |archive-date=30 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180430183007/https://www.vg.no/sport/fotball/i/VVnp4/solskjaer-hyller-stortalentet-erling-braut-haaland-17-ekkel-aa-spille-mot |url-status=live }}</ref> Haaland's tuuli bolli ŋmɛbu [[Eliteserien]] daa niŋ la silimin gɔli June dabaa anahi dali yuuni, din daa niŋ ka bɛ kpɛhi o minti pisopɔin ni yini zuɣu ni bɛ mini [[Sarpsborg 08 FF|Sarpsborg 08]] ka daa nyɛ gban dozim.<ref>{{Cite news |title=Alfies sønn (16) fikk Molde-debut: Gult kort etter 65 sekunder |trans-title=Alfie's son (16) got his Molde debut: Yellow card after 65 seconds |language=no |newspaper=Verdens Gang |date=5 June 2017 |access-date=30 April 2018 |url=https://www.vg.no/sport/fotball/i/vR084/alfies-soenn-16-fikk-molde-debut-gult-kort-etter-65-sekunder |archive-date=13 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200213220610/https://www.vg.no/sport/fotball/i/vR084/alfies-soenn-16-fikk-molde-debut-gult-kort-etter-65-sekunder |url-status=live }}</ref> Silimin gɔli August dabaa ayobu dali yuuni 2017, Haaland n-daa di nasara pɔɣu zaŋti Molde minti pisopɔin ni ayopɔin zuɣu ni bɛ mini [[Tromsø IL]], din daa nyɛ o tuuli pɔɣu league ni.<ref>{{Cite news |title=Supertalentet (17) fikk Solskjær til å måpe: - Han er så tøff |trans-title=The super talent (17) made Solskjaer smirk: "He's so tough" |language=no |website=Nettavisen |date=6 August 2017 |access-date=28 June 2023 |url=https://www.nettavisen.no/sport/fotball/supertalentet-17-fikk-solskjar-til-a-mape-han-er-sa-toff/s/12-95-3423361579}}</ref> O daa di la o pɔɣu din pahiri ayi silimin gɔli September biɛɣ'pinayopɔin dali bɛ minI [[Viking FK]] bɛ 3–2 nasara nyɛbu. Bolli ŋɔ ni daa naai, Haaland daa nyɛla tori din daa yina o boliŋmɛri kpee sani [[Björn Bergmann Sigurðarson]] ka di nyɛla o ni daa di pɔɣu maa ka chaŋ n-ti diri o maŋ Viking nyaaŋa doliba sani zuɣu <ref>{{cite news |url=https://www.vg.no/sport/fotball/i/O4OAA/molde-helten-17-refses-av-lagkamerat-det-faar-han-ikke-gjoere-igjen |title=Molde-helten (17) refses av lagkamerat: – Det får han ikke gjøre igjen |first=Arilas Berg |last=Ould-Saada |date=18 September 2017 |newspaper=Verdens Gang |access-date=23 October 2019 |archive-date=12 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191012144046/https://www.vg.no/sport/fotball/i/O4OAA/molde-helten-17-refses-av-lagkamerat-det-faar-han-ikke-gjoere-igjen |url-status=live }}</ref> Haaland daa naai o tuuli season Molde ni pɔri anahi o bupishi bolli ŋmɛ n-ti ba ni.<ref>{{cite web |title=alyomfotball.no: Erling Braut Haaland – Tipico Bundesliga |url=http://www.altomfotball.no/element.do?cmd=player&personId=304980&tournamentId=247&useFullUrl=false |publisher=alt om fotball |access-date=2 September 2020 |archive-date=27 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127194929/http://www.altomfotball.no/element.do?cmd=player&personId=304980&tournamentId=247&useFullUrl=false |url-status=live }}</ref>
==Career Statistics ==
{{updated|match played 10 June 2023}}
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+ Appearances and goals by club, season and competition
|-
!rowspan="2"|Club
!rowspan="2"|Season
!colspan="3"|League
!colspan="2"|National cup{{efn|Includes [[Norwegian Football Cup]], [[Austrian Cup]], [[DFB-Pokal]], [[FA Cup]]}}
!colspan="2"|League cup{{efn|Includes [[EFL Cup]]}}
!colspan="2"|Europe
!colspan="2"|Other
!colspan="2"|Total
|-
!Division!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals
|-
|rowspan="3"|[[Bryne FK 2|Bryne 2]]
|[[2015 Norwegian Third Division|2015]]<ref name="NorwegianFA"/>
|[[3. divisjon]]
|3||2||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||3||2
|-
|[[2016 Norwegian Third Division|2016]]<ref name="NorwegianFA"/>
|3. divisjon
|11||16||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||11||16
|-
!colspan="2"|Total
!14||18||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||14||18
|-
|[[Bryne FK|Bryne]]
|[[2016 Norwegian First Division|2016]]<ref name="NorwegianFA"/>
|[[1. divisjon]]
|16||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||16||0
|-
|[[Molde FK 2|Molde 2]]
|[[2017 Norwegian Third Division|2017]]<ref name="NorwegianFA"/>
|3. divisjon
|4||2||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||4||2
|-
|rowspan="3"|[[Molde FK|Molde]]
|[[2017 Molde FK season|2017]]<ref name="NorwegianFA"/>
|[[Eliteserien]]
|14||2||6||2||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||20||4
|-
|[[2018 Molde FK season|2018]]<ref name="NorwegianFA">{{cite web |url=https://www.fotball.no/fotballdata/person/profil/?fiksId=3608320 |title=Erling Braut Haaland: Klubbstatistikk |trans-title=Erling Braut Haaland: Club statistics |publisher=Norwegian Football Federation |access-date=27 November 2020 |language=no |archive-date=27 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190827132510/https://www.fotball.no/fotballdata/person/profil/?fiksId=3608320 |url-status=live }}</ref>
|Eliteserien
|25||12||0||0||colspan="2"|—||5{{efn|name=UEL}}||4||colspan="2"|—||30||16
|-
!colspan="2"|Total
!39||14||6||2||colspan="2"|—||5||4||colspan="2"|—||50||20
|-
|rowspan="3"|[[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]]
|{{Nowrap|[[2018–19 FC Red Bull Salzburg season|2018–19]]}}<ref name="Soccerway"/>
|[[Austrian Football Bundesliga|Austrian Bundesliga]]
|2||1||2||0||colspan="2"|—||1{{efn|name=UEL|Appearance(s) in [[UEFA Europa League]]}}||0||colspan="2"|—||5||1
|-
|[[2019–20 FC Red Bull Salzburg season|2019–20]]<ref name="Soccerway"/>
|Austrian Bundesliga
|14||16||2||4||colspan="2"|—||6{{efn|name=UCL|Appearances in [[UEFA Champions League]]}}||8||colspan="2"|—||22||28
|-
!colspan="2"|Total
!16||17||4||4||colspan="2"|—||7||8||colspan="2"|—||27||29
|-
|rowspan="4"|[[Borussia Dortmund]]
|[[2019–20 Borussia Dortmund season|2019–20]]<ref name="Soccerway"/>
|[[Bundesliga]]
|15||13||1||1||colspan="2"|—||2{{efn|name=UCL}}||2||colspan="2"|—||18||16
|-
|[[2020–21 Borussia Dortmund season|2020–21]]<ref name="Soccerway"/>
|Bundesliga
|28||27||4||3||colspan="2"|—||8{{efn|name=UCL}}||10||1{{efn|name=GSC|Appearance in [[DFL-Supercup]]}}||1||41||41
|-
|[[2021–22 Borussia Dortmund season|2021–22]]<ref name="Soccerway">{{cite web |url=https://int.soccerway.com/players/erling-haland/441484/ |title=E. Haaland: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=14 May 2022 |archive-date=25 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170825154100/http://int.soccerway.com/players/erling-haland/441484/ |url-status=live }}</ref>
|Bundesliga
|24||22||2||4||colspan="2"|—||3{{efn|name=UCL}}||3||1{{efn|name=GSC}}||0||30||29
|-
!colspan="2"|Total
!67||62||7||8||colspan="2"|—||13||15||2||1||89||86
|-
|[[Manchester City F.C.|Manchester City]]
|[[2022–23 Manchester City F.C. season|2022–23]]<ref>{{soccerbase season|101493|2022|access-date=20 June 2023}}</ref>
|[[Premier League]]
|35||36||4||3||2||1||11{{efn|name=UCL}}||12||1{{efn|Appearance in [[FA Community Shield]]}}||0||53||52
|-
!colspan="3"|Career total
!191||149||21||17||2||1||36||39||3||1||253||207
|}
{{notelist}}
===International===
{{Updated|match played 20 June 2023}}<ref name="wfnat">{{cite web |url=https://www.worldfootball.net/player_summary/erling-haaland/4/ |title=Erling Haaland: Internationals |website=worldfootball.net |publisher=HEIM:SPIEL |access-date=20 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419205149/https://www.worldfootball.net/player_summary/erling-haaland/4/ |archive-date=19 April 2023 |url-status=live }}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+ Appearances and goals by national team and year
|-
!National team!!Year!!Apps!!Goals
|-
|rowspan="5"|[[Norway national football team|Norway]]
|2019||2||0
|-
|2020||5||6
|-
|2021||8||6
|-
|2022||8||9
|-
|2023||2||3
|-
!colspan="2"|Total||25||24
|}
{{updated|match played 20 June 2023}}
:''Norway score listed first, score column indicates score after each Haaland goal''<ref name="wfnat"/>
{| class="wikitable sortable"
|+ List of international goals scored by Erling Haaland
|-
!scope="col"|No.
!scope="col"|Date
!scope="col"|Venue
!scope="col"|Cap
!scope="col"|Opponent
!scope="col"|Score
!scope="col"|Result
!scope="col"|Competition
!scope="col" class="unsortable"|{{abbr|Ref.|Reference}}
|-
|style="text-align: center;"|1||4 September 2020||[[Ullevaal Stadion]], Oslo, Norway||style="text-align: center;"|3||{{fb|AUT}}||style="text-align: center;"|1–2||style="text-align: center;"|1–2||[[2020–21 UEFA Nations League B]]||style="text-align: center;"|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2020/09/04/europe/uefa-nations-league/norway/austria/3243375/ |title=Norway vs. Austria 1–2: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=29 March 2022 |archive-date=1 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210901223658/https://uk.soccerway.com/matches/2020/09/04/europe/uefa-nations-league/norway/austria/3243375/ |url-status=live }}</ref>
|-
|style="text-align: center;"|2||rowspan="2"|7 September 2020||rowspan="2"|[[Windsor Park]], Belfast, Northern Ireland||style="text-align: center;" rowspan="2"|4||rowspan="2"|{{fb|NIR}}||style="text-align: center;"|2–1||style="text-align: center;" rowspan="2"|5–1||rowspan="2"|[[2020–21 UEFA Nations League B]]||style="text-align: center;" rowspan="2"|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2020/09/07/europe/uefa-nations-league/northern-ireland/norway/3243379/ |title=Northern Ireland vs. Norway 1–5: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=29 March 2022 |archive-date=27 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127165429/https://uk.soccerway.com/matches/2020/09/07/europe/uefa-nations-league/northern-ireland/norway/3243379/ |url-status=live }}</ref>
|-
|style="text-align: center;"|3||style="text-align: center;"|5–1
|-
|style="text-align: center;"|4||rowspan="3"|11 October 2020||rowspan="3"|[[Ullevaal Stadion]], Oslo, Norway||style="text-align: center;" rowspan="3"|6||rowspan="3"|{{fb|ROU}}||style="text-align: center;"|1–0||style="text-align: center;" rowspan="3"|4–0||rowspan="3"|[[2020–21 UEFA Nations League B]]||style="text-align: center;" rowspan="3"|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2020/10/11/europe/uefa-nations-league/norway/romania/3243382/ |title=Norway vs. Romania 4–0: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=29 March 2022 |archive-date=1 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210901224452/https://uk.soccerway.com/matches/2020/10/11/europe/uefa-nations-league/norway/romania/3243382/ |url-status=live }}</ref>
|-
|style="text-align: center;"|5||style="text-align: center;"|3–0
|-
|style="text-align: center;"|6||style="text-align: center;"|4–0
|-
|style="text-align: center;"|7||2 June 2021||[[La Rosaleda Stadium]], Málaga, Spain||style="text-align: center;"|11||{{fb|LUX}}||style="text-align: center;"|1–0||style="text-align: center;"|1–0||[[Friendly (association football)|Friendly]]||style="text-align: center;"|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2021/06/02/world/friendlies/norway/luxembourg/3492805/ |title=Norway vs. Luxembourg 1–0: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=29 March 2022 |archive-date=1 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210901224750/https://uk.soccerway.com/matches/2021/06/02/world/friendlies/norway/luxembourg/3492805/ |url-status=live }}</ref>
|-
|style="text-align: center;"|8||1 September 2021||[[Ullevaal Stadion]], Oslo, Norway||style="text-align: center;"|13||{{fb|NED}}||style="text-align: center;"|1–0||style="text-align: center;"|1–1||[[2022 FIFA World Cup qualification]]||style="text-align: center;"|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2021/09/01/europe/wc-qualifying-europe/norway/netherlands/3430159/ |title=Norway vs. Netherlands 1–1: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=29 March 2022 |archive-date=1 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210901225103/https://uk.soccerway.com/matches/2021/09/01/europe/wc-qualifying-europe/norway/netherlands/3430159/ |url-status=live }}</ref>
|-
|style="text-align: center;"|9||4 September 2021||[[Daugava Stadium (Riga)|Daugava Stadium]], Riga, Latvia||style="text-align: center;"|14||{{fb|LVA}}||style="text-align: center;"|1–0||style="text-align: center;"|2–0||[[2022 FIFA World Cup qualification]]||style="text-align: center;"|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2021/09/04/europe/wc-qualifying-europe/latvia/norway/3430161/ |title=Latvia vs. Norway 0–2: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=29 March 2022 |archive-date=15 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210715221914/https://uk.soccerway.com/matches/2021/09/04/europe/wc-qualifying-europe/latvia/norway/3430161/ |url-status=live }}</ref>
|-
|style="text-align: center;"|10||rowspan="3"|7 September 2021||rowspan="3"|[[Ullevaal Stadion]], Oslo, Norway||style="text-align: center;" rowspan="3"|15||rowspan="3"|{{fb|GIB}}||style="text-align: center;"|2–0||style="text-align: center;" rowspan="3"|5–1||rowspan="3"|[[2022 FIFA World Cup qualification]]||style="text-align: center;" rowspan="3"|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2021/09/07/europe/wc-qualifying-europe/norway/gibraltar/3430166/ |title=Norway vs. Gibraltar 5–1: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=29 March 2022 |archive-date=7 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210907221201/https://uk.soccerway.com/matches/2021/09/07/europe/wc-qualifying-europe/norway/gibraltar/3430166/ |url-status=live }}</ref>
|-
|style="text-align: center;"|11||style="text-align: center;"|3–0
|-
|style="text-align: center;"|12||style="text-align: center;"|5–1
|-
|style="text-align: center;"|13||25 March 2022||[[Ullevaal Stadion]], Oslo, Norway||style="text-align: center;"|16||{{fb|SVK}}||style="text-align: center;"|1–0||style="text-align: center;"|2–0||[[Friendly (association football)|Friendly]]||style="text-align: center;"|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/03/25/world/friendlies/norway/slovakia/3718385/ |title=Norway vs. Slovakia 2–0: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=29 March 2022 |archive-date=16 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116012422/https://uk.soccerway.com/matches/2022/03/25/world/friendlies/norway/slovakia/3718385/ |url-status=live }}</ref>
|-
|style="text-align: center;"|14||rowspan="2"|29 March 2022||rowspan="2"|[[Ullevaal Stadion]], Oslo, Norway||style="text-align: center;" rowspan="2"|17||rowspan="2"|{{fb|ARM}}||style="text-align: center;"|1–0||style="text-align: center;" rowspan="2"|9–0||rowspan="2"|[[Friendly (association football)|Friendly]]||style="text-align: center;" rowspan="2"|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/03/29/world/friendlies/norway/armenia/3717746/ |title=Norway vs. Armenia 9–0: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=29 March 2022 |archive-date=29 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220329193750/https://uk.soccerway.com/matches/2022/03/29/world/friendlies/norway/armenia/3717746/ |url-status=live }}</ref>
|-
|style="text-align: center;"|15||style="text-align: center;"|5–0
|-
|style="text-align: center;"|16||2 June 2022||[[Red Star Stadium]], Belgrade, Serbia||style="text-align: center;"|18||{{fb|SRB}}||style="text-align: center;"|1–0||style="text-align: center;"|1–0||[[2022–23 UEFA Nations League B]]||style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/06/02/europe/uefa-nations-league/serbia/norway/3710458/|title=Serbia vs. Norway 0–1: Summary|website=Soccerway|publisher=Perform Group|access-date=2 June 2022|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602205529/https://uk.soccerway.com/matches/2022/06/02/europe/uefa-nations-league/serbia/norway/3710458/|url-status=live}}</ref>
|-
|style="text-align: center;"|17||rowspan="2"|5 June 2022||rowspan="2"|[[Friends Arena]], Solna, Sweden||style="text-align: center;" rowspan="2"|19||rowspan="2"|{{fb|SWE}}||style="text-align: center;"|1–0||style="text-align: center;" rowspan="2"|2–1||rowspan="2"|[[2022–23 UEFA Nations League B]]||style="text-align: center;" rowspan="2"|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/06/05/europe/uefa-nations-league/sweden/norway/3710461/ |title=Sweden vs. Norway 1–2: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=5 June 2022 |archive-date=5 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220605210144/https://uk.soccerway.com/matches/2022/06/05/europe/uefa-nations-league/sweden/norway/3710461/ |url-status=live }}</ref>
|-
|style="text-align: center;"|18||style="text-align: center;"|2–0
|-
|style="text-align: center;"|19||rowspan="2"|12 June 2022||rowspan="2"|[[Ullevaal Stadion]], Oslo, Norway||style="text-align: center;" rowspan="2"|21||rowspan="2"|{{fb|SWE}}||style="text-align: center;"|1–0||style="text-align: center;" rowspan="2"|3–2||rowspan="2"|[[2022–23 UEFA Nations League B]]||style="text-align: center;" rowspan="2"|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/06/12/europe/uefa-nations-league/norway/sweden/3710464/ |title=Norway vs. Sweden 3–2: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=12 June 2022 |archive-date=12 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220612185719/https://uk.soccerway.com/matches/2022/06/12/europe/uefa-nations-league/norway/sweden/3710464/ |url-status=live }}</ref>
|-
|style="text-align: center;"|20||style="text-align: center;"|2–0
|-
|style="text-align: center;"|21||24 September 2022||[[Stožice Stadium]], Ljubljana, Slovenia||style="text-align: center;"|22||{{fb|SVN}}||style="text-align: center;"|1–0||style="text-align: center;"|1–2||[[2022–23 UEFA Nations League B]]||style="text-align: center;"|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/09/24/europe/uefa-nations-league/slovenia/norway/3710466/ |title=Slovenia vs. Norway 2–1: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=24 September 2022 |archive-date=24 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220924192532/https://uk.soccerway.com/matches/2022/09/24/europe/uefa-nations-league/slovenia/norway/3710466/ |url-status=live }}</ref>
|-
|style="text-align: center;"|22||17 June 2023||[[Ullevaal Stadion]], Oslo, Norway||style="text-align: center;"|24||{{fb|SCO}}||style="text-align: center;"|1–0||style="text-align: center;"|1–2||[[UEFA Euro 2024 qualifying]]||style="text-align: center;"|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2023/06/17/europe/european-championship-qualification/norway/scotland/3972561/ |title=Norway vs. Scotland 1–2: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=17 June 2023}}</ref>
|-
|style="text-align: center;"|23||rowspan="2"|20 June 2023||rowspan="2"|[[Ullevaal Stadion]], Oslo, Norway||style="text-align: center;" rowspan="2"|25||rowspan="2"|{{fb|CYP}}||style="text-align: center;"|2–0||style="text-align: center;" rowspan="2"|3–1||rowspan="2"|[[UEFA Euro 2024 qualifying]]||style="text-align: center;" rowspan="2"|<ref>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/matches/2023/06/20/europe/european-championship-qualification/norway/cyprus/3972564/ |title=Norway vs. Cyprus 3–1: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=20 June 2023}}</ref>
|-
|style="text-align: center;"|24||style="text-align: center;"|3–0
|}
==Honours==
'''Red Bull Salzburg'''
* [[Austrian Football Bundesliga|Austrian Bundesliga]]: [[2018–19 Austrian Football Bundesliga|2018–19]]<ref name="Soccerway"/>
* [[Austrian Cup]]: [[2018–19 Austrian Cup|2018–19]]<ref name="Soccerway"/>
'''Borussia Dortmund'''
* [[DFB-Pokal]]: [[2020–21 DFB-Pokal|2020–21]]<ref>{{cite web |url=https://www.kicker.de/leipzig-gegen-dortmund-2021-dfb-pokal-4704927/aufstellung |title=DFB-Pokal 2020/21, Finale in Berlin: RB Leipzig 1:4 Borussia Dortmund: Takt. aufstellung |trans-title=DFB-Pokal 2020/21, Final in Berlin: RB Leipzig 1:4 Borussia Dortmund: Tactical lineup |website=kicker |publisher=Olympia-Verlag |access-date=13 May 2021 |language=de |archive-date=13 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210513224150/https://www.kicker.de/leipzig-gegen-dortmund-2021-dfb-pokal-4704927/aufstellung |url-status=live }}</ref>
'''Manchester City'''
* [[Premier League]]: [[2022–23 Premier League|2022–23]], [[2023–24 Premier League|2023–24]]<ref name="PremProfile">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/65970/Erling-Haaland/overview |title=Erling Haaland: Overview |publisher=Premier League |access-date=15 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809064957/https://www.premierleague.com/players/65970/Erling-Haaland/overview |archive-date=9 August 2022 |url-status=live}}</ref>
* [[FA Cup]]: [[2022–23 FA Cup|2022–23]]<ref name="fa cup final 2023" />
* [[FA Community Shield]]: [[2024 FA Community Shield|2024]]<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c9wjkjyqpg4t#Line-ups |title=Manchester City 1–1 Manchester United: Line-ups |website=BBC Sport |date=10 August 2024 |access-date=10 August 2024}}</ref>
* [[UEFA Champions League]]: [[2022–23 UEFA Champions League|2022–23]]<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/65845807 |title=Manchester City 1–0 Inter Milan |first=Phil |last=McNulty |website=BBC Sport |date=10 June 2023 |access-date=10 June 2023 |archive-date=10 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610003917/https://www.bbc.co.uk/sport/football/65845807 |url-status=live}}</ref>
* [[UEFA Super Cup]]: [[2023 UEFA Super Cup|2023]]<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/66513883 |title=Manchester City 1–1 Sevilla |first=Phil |last=McNulty |website=BBC Sport |date=16 August 2023 |access-date=27 August 2023}}</ref>
'''Individual'''
* FIFA Men's World 11: [[The Best FIFA Football Awards 2024#FIFA Men's World 11|2024]]<ref>{{cite web|url=https://digitalhub.fifa.com/m/58f30083e8f3aad4/original/The-Best-FIFA-Men-s-11-2024.pdf|title=Voting Breakdown: The Best FIFA Men's 11 2024|website=FIFA.com|publisher=Fédération Internationale de Football Association|date=17 December 2024|access-date=17 December 2024}}</ref>
* [[European Golden Shoe]]: 2022–23<ref name="European Sports Magazines z432" />
* [[Kniksen Award#Breakthrough of the Year|Eliteserien Breakthrough of the Year]]: 2018<ref name="breakthrough award" />
* [[ESPN]] Striker of the Year: 2022–23<ref>{{Cite web |date=4 July 2023 |title=FC 100 best men's soccer strikers, 2022–23 |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/37949548/fc-100-best-men-strikers-2022-23 |access-date=16 January 2024 |website=ESPN.com |language=en}}</ref>
* [[Austrian Footballer of the Year]]: 2019<ref>{{Cite news |url=https://www.skysportaustria.at/erling-haaland-ist-oesterreichs-fussballer-des-jahres/ |title=Erling Haaland ist Österreichs Fußballer des Jahres |date=18 December 2019 |website=Sky Sport Austria |language=de |access-date=25 May 2020 |archive-date=11 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611174616/https://www.skysportaustria.at/erling-haaland-ist-oesterreichs-fussballer-des-jahres/ |url-status=live}}</ref>
*[[Austrian Football Bundesliga|Austrian Bundesliga]] Player of the Season: [[2019–20 Austrian Football Bundesliga|2019–20]]<ref>{{cite news |title=Haaland erhielt Pokal als Österreichs Fußballer des Jahres |url=https://www.bundesliga.at/de/redaktion/news/19-20/haaland-spieler-des-jahres-2019/ |website=Bundesliga.at |date=24 January 2020 |access-date=10 August 2021 |archive-date=10 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210810060124/https://www.bundesliga.at/de/redaktion/news/19-20/haaland-spieler-des-jahres-2019/ |url-status=live}}</ref>
* [[FIFA U-20 World Cup#Golden Boot|FIFA U-20 World Cup Golden Boot]]: [[2019 FIFA U-20 World Cup#Awards|2019]]<ref name=golden>{{cite web |url=https://www.fifa.com/u20worldcup/news/lee-lunin-headline-award-winners-at-poland-2019 |title=Lee, Lunin headline award winners at Poland 2019 |publisher=FIFA |date=15 June 2019|access-date=16 June 2019|archive-date=17 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617114851/https://www.fifa.com/u20worldcup/news/lee-lunin-headline-award-winners-at-poland-2019|url-status=dead}}</ref>
* UEFA Champions League Breakthrough XI: 2019<ref>{{Cite news |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2635905.html |title=Champions League breakthrough team of 2019 |date=30 December 2019 |publisher=UEFA |access-date=25 January 2020 |archive-date=30 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230124127/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2635905.html |url-status=live}}</ref>
* [[Bundesliga]] Player of the Season: [[2020–21 Bundesliga#Annual awards|2020–21]]<ref name="goal21" />
* Bundesliga Player of the Month: [[2019–20 Bundesliga#Monthly awards|January 2020]], [[2020–21 Bundesliga#Monthly awards|November 2020]],<ref>{{cite web |title=Bundesliga Player of the Month |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/player-of-the-month-2019-20-ea-sports-fifa-20-6883 |publisher=Bundesliga |access-date=14 February 2020 |archive-date=4 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200404161121/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/player-of-the-month-2019-20-ea-sports-fifa-20-6883 |url-status=live}}</ref><ref name="November POTM">{{cite web |title=Erling Haaland named Bundesliga Player of the Month for November |url=https://bulinews.com/news/6934/erling-haaland-named-bundesliga-player-the-month-for-november |website=BuliNews.com |date=18 December 2020 |access-date=19 December 2020 |archive-date=18 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201218172129/https://bulinews.com/news/6934/erling-haaland-named-bundesliga-player-the-month-for-november |url-status=live}}</ref> April 2021,<ref>{{cite web |title=Erling Haaland named April Player of the Month! |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/player-of-the-month-vote-fifa-21-ea-sports-20-21-season-13184 |publisher=Bundesliga |date=5 May 2021 |access-date=9 May 2021 |archive-date=5 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210505022141/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/player-of-the-month-vote-fifa-21-ea-sports-20-21-season-13184 |url-status=live}}</ref> [[2021–22 Bundesliga#Monthly awards|August 2021]]<ref>{{cite news |title=Bundesliga Player of the Month |publisher=Bundesliga |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/player-of-the-month-vote-fifa-22-ea-sports-21-22-season-17213 |url-status=live |access-date=15 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210917185124/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/player-of-the-month-vote-fifa-22-ea-sports-21-22-season-17213 |archive-date=17 September 2021}}</ref>
* Bundesliga Rookie of the Month: January 2020, February 2020<ref>{{cite web |title=Bundesliga Rookie Award |publisher=Bundesliga |url=https://www.rookie-award.com/en |access-date=10 February 2020 |archive-date=3 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103222706/https://www.rookie-award.com/en |url-status=dead}}</ref>
* Bundesliga Goal of the Month: September 2021<ref>{{cite news |title=Bundesliga Goal of the Month |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/goal-of-the-month-vote-17205|access-date=18 November 2021 |publisher=Bundesliga|archive-date=12 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211112183012/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/goal-of-the-month-vote-2021-22-17205|url-status=live}}</ref>
* Bundesliga Team of the Season: [[2020–21 Bundesliga#Team of the season|2020–21]],<ref>{{cite news |url=https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/team-of-the-season-2021-vote-fifa-21-ea-sports-haaland-lewandowski-overview-4204 |title=The 2020/21 Bundesliga Team of the Season! |publisher=Bundesliga |date=15 May 2021 |access-date=17 May 2021 |archive-date=17 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210517120158/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/team-of-the-season-2021-vote-fifa-21-ea-sports-haaland-lewandowski-overview-4204 |url-status=live}}</ref> [[2021–22 Bundesliga#Team of the season|2021–22]]<ref>{{cite news |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/ea-sports-team-of-the-season-2021-22-overview-19624 |title=The EA Sports Bundesliga Team of the Season 2021/22 is here! |publisher=Bundesliga |date=13 May 2022 |access-date=13 May 2022 |archive-date=4 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221104100645/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/ea-sports-team-of-the-season-2021-22-overview-19624 |url-status=live}}</ref>
* [[Vereinigung der Vertragsfußballspieler#Team of the Season|VDV Bundesliga Team of the Season]]: [[2019–20 Bundesliga|2019–20]],<ref name="20VDV">{{cite web |title=Die VDV 11 2019/2020 – Robert Lewandowski zum VDV-Spieler der Saison gewählt |url=https://www.spielergewerkschaft.de/de/Aktionen/VDV11.htm |access-date=15 November 2022 |publisher=VDV |language=de |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118223031/https://www.spielergewerkschaft.de/de/Aktionen/VDV11.htm |url-status=live}}</ref> [[2020–21 Bundesliga|2020–21]],<ref name="21VDV">{{cite web |date=2 June 2021 |title=Robert Lewandowski zum VDV-Spieler der Saison gewählt |url=https://www.spielergewerkschaft.de/de/VDV/Aktuelles/Detail/1347/Aktuelles-%7C-Meldung-%7C-VDV-11-2020%2F2021.htm |access-date=15 November 2022 |publisher=VDV |language=de |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602214747/https://www.spielergewerkschaft.de/de/VDV/Aktuelles/Detail/1347/Aktuelles-%7C-Meldung-%7C-VDV-11-2020%2F2021.htm |url-status=live}}</ref> [[2021–22 Bundesliga|2021–22]]<ref>{{cite web |date=25 May 2022 |title=Christopher Nkunku zum VDV-Spieler der Saison gewählt |url=https://www.spielergewerkschaft.de/de/VDV/Aktuelles/Detail/1487/Christopher%20Nkunku%20zum%20VDV-Spieler%20der%20Saison%20gew%C3.htm |access-date=15 November 2022 |publisher=VDV |language=de |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204201638/https://www.spielergewerkschaft.de/de/VDV/Aktuelles/Detail/1487/Christopher%20Nkunku%20zum%20VDV-Spieler%20der%20Saison%20gew%C3.htm |url-status=live}}</ref>
* ''[[Kicker (sports magazine)|kicker]]'' Bundesliga Team of the Season: [[2020–21 Bundesliga|2020–21]],<ref>{{cite web |date=1 June 2021 |title=Sechs Klubs dabei: Die kicker-Elf der Saison (2020/21) |url=https://www.kicker.de/sechs-klubs-dabei-die-kicker-elf-der-saison-2020-21-805773/slideshow |access-date=15 November 2022 |website=[[Kicker (magazine)|Kicker]] |language=de |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204201646/https://www.kicker.de/sechs-klubs-dabei-die-kicker-elf-der-saison-2020-21-805773/slideshow |url-status=live}}</ref> [[2021–22 Bundesliga|2021–22]]<ref>{{cite web |date=26 May 2022 |title=Sechs Klubs vertreten: Die kicker-Elf der Saison 2021/22 |url=https://www.kicker.de/sechs-klubs-vertreten-die-kicker-elf-der-saison-2021-22-902859/artikel |access-date=15 November 2022 |website=[[Kicker (magazine)|Kicker]] |language=de |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204201639/https://www.kicker.de/sechs-klubs-vertreten-die-kicker-elf-der-saison-2021-22-902859/artikel |url-status=live}}</ref>
*[[FWA Footballer of the Year]]: [[2022–23 Premier League#Annual awards|2022–23]]<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/65568277 |title=Erling Haaland and Sam Kerr win Football Writers' Association awards |publisher=BBC Sport |date=12 May 2023|access-date=12 May 2023|archive-date=12 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512100616/https://www.bbc.co.uk/sport/football/65568277|url-status=live}}</ref>
* [[Premier League Player of the Season]]: [[2022–23 Premier League#Annual awards|2022–23]]<ref name="PremProfile" />
* [[Premier League Young Player of the Season]]: [[2022–23 Premier League#Annual awards|2022–23]]<ref name="PremProfile" />
* [[Premier League Golden Boot]]: [[2022–23 Premier League#Top scorers|2022–23]], [[2023–24 Premier League#Top scorers|2023–24]]<ref name="PremProfile" />
* [[Premier League Player of the Month]]: [[2022–23 Premier League#Monthly awards|August 2022]], April 2023, [[2024–25 Premier League#Monthly awards|August 2024]]<ref name="PremProfile" />
* [[Professional Footballers' Association|PFA]] Premier League Fans' Player of the Month: August 2022,<ref>{{Cite web |last=Kelsey |first=George |date=21 September 2022 |title=Haaland wins PFA Fans' Player of the Month award |url=https://www.mancity.com/news/mens/erling-haaland-wins-pfa-fans-player-of-the-month-award-63799354 |access-date=12 December 2022 |website=Manchester City |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204201643/https://www.mancity.com/news/mens/erling-haaland-wins-pfa-fans-player-of-the-month-award-63799354 |url-status=live}}</ref> September 2022,<ref>{{Cite web |date=14 October 2022 |title=Haaland wins another PFA Fans' Player of the Month award |url=https://www.mancity.com/news/mens/haaland-wins-pfa-fans-september-award-63801349 |access-date=12 December 2022 |publisher=Manchester City F.C. |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204202145/https://www.mancity.com/news/mens/haaland-wins-pfa-fans-september-award-63801349 |url-status=live}}</ref> December 2022<ref>{{Cite web |date=19 January 2023 |title=The winner of the PFA Vertu Motors Premier League Fans' Player of the Month – December |url=https://www.90min.com/posts/the-winner-of-the-pfa-vertu-motors-premier-league-fans-player-of-the-month-december-2022 |access-date=19 January 2023 |website=90min.com |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204202144/https://www.90min.com/posts/the-winner-of-the-pfa-vertu-motors-premier-league-fans-player-of-the-month-december-2022 |url-status=live}}</ref>
* [[European Sports Magazines#ESM Team of the Year|ESM Team of the Year]]: [[European Sports Magazines#2019–20|2019–20]]<ref>{{cite news |title=ESM reveal Team of the Year for 2019/20 |url=https://www.marca.com/en/football/international-football/2020/08/31/5f4d437d268e3e985e8b4577.html |newspaper=Marca |location=Madrid |date=31 August 2020 |access-date=31 August 2020 |archive-date=26 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126041418/https://www.marca.com/en/football/international-football/2020/08/31/5f4d437d268e3e985e8b4577.html |url-status=live}}</ref> [[European Sports Magazines#2022–23|2022–23]]<ref>{{Cite web |last=Evans |first=Jamie |date=1 August 2023 |title=ESM Team of the 2022–23 Season |url=https://www.worldsoccer.com/world-soccer-latest/esm-team-of-the-2022-23-season-414771 |access-date=9 September 2023 |website=World Soccer |language=en}}</ref>
* [[International Federation of Football History & Statistics#IFFHS Men's World Youth (U20)|IFFHS Men's World Youth (U20) Team]]: 2020<ref>{{cite web |url=https://www.iffhs.com/posts/1036%26ved%3D2ahUKEwjYi-TBkNb0AhUIUWwGHecyBNkQFnoECAQQAQ%26usg%3DAOvVaw1KsuRLOkdvcpMgQgM2DzGA |title=WORLD YOUTH TEAM OF THE YEAR 2020 (U20) |publisher=IFFHS |date=3 April 2021 |accessdate=9 December 2021|archive-date=14 January 2022|archive-url=https://archive.today/20220114122901/https://www.iffhs.com/posts/1036&ved=2ahUKEwjYi-TBkNb0AhUIUWwGHecyBNkQFnoECAQQAQ&usg=AOvVaw1KsuRLOkdvcpMgQgM2DzGA|url-status=live}}</ref>
* [[Golden Boy (award)|Golden Boy]]: 2020<ref name="Golden Boy">{{cite web |date=21 November 2020 |title=Erling Haaland beats Sancho, Ansu Fati to the 2020 Golden Boy award |url=https://futaa.com/article/216531/erling-haaland-beats-sancho-ansu-fati-to-the-2020-golden-boy-award|access-date=21 November 2020 |publisher=futaa|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121044434/https://futaa.com/article/216531/erling-haaland-beats-sancho-ansu-fati-to-the-2020-golden-boy-award|url-status=live}}</ref>
* [[Tuttosport#Golden Player Man Award|Golden Player Man Award]]: [[Tuttosport|2023]]<ref>{{Cite web |date=17 November 2023 |title=Erling Haaland vince il Golden Player Man |url=https://www.tuttosport.com/news/calcio/golden-boy/2023/11/17-117099691/erling_haaland_vince_il_golden_player_man |access-date=16 January 2024 |website=Tuttosport}}</ref>
* [[Gullballen]]: 2020,<ref>{{cite news |url=https://as.com/futbol/2020/12/20/internacional/1608489832_114934.html |title=Erling Braut Haaland ha sido galardonado con el Balón de Oro noruego 2020 |newspaper=Diario AS |location=Madrid |date=20 December 2020 |accessdate=21 December 2020 |language=es|archive-date=20 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201220213655/https://as.com/futbol/2020/12/20/internacional/1608489832_114934.html|url-status=live}}</ref> 2021,<ref>{{cite web |url=https://www.fotball.no/tema/nff-nyheter/2022/gullballen-til-graham-hansen-og-haaland/ |website=fotball.no |title=Gullballen til Graham Hansen og Haaland |date=12 January 2022|access-date=27 December 2022 |language=no|archive-date=4 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204201644/https://www.fotball.no/tema/nff-nyheter/2022/gullballen-til-graham-hansen-og-haaland/|url-status=live}}</ref> 2022,<ref>{{cite web |url=https://kommunikasjon.ntb.no/pressemelding/gullballen-2022-til-haaland-og-reiten?publisherId=13368962&releaseId=17954020 |website=kommunikasjon.ntb.no |title=Gullballen 2022 til Haaland og Reiten |date=25 January 2023|access-date=28 February 2023 |language=no|archive-date=28 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230228035010/https://kommunikasjon.ntb.no/pressemelding/gullballen-2022-til-haaland-og-reiten?publisherId=13368962&releaseId=17954020|url-status=live}}</ref> 2023<ref>{{Cite web |date=3 January 2024 |title=Haaland og Graham Hansen tildelt NFFs gullball for 2023 |url=https://www.vg.no/i/dw3wdw |access-date=12 January 2024 |website=www.vg.no |language=nb}}</ref>
* [[Kniksen Award|Kniksen's honour award]]: 2020<ref name="Kniksen's honour award">{{cite web |date=23 December 2020 |title=Kniksens hederspris til Erling Braut Haaland |url=https://www.fotball.no/tema/nff-nyheter/2020/kniksens-hederspris-til-erling-braut-haaland/|access-date=23 December 2020 |publisher=Norwegian Football Federation |language=no|archive-date=22 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201222203934/https://www.fotball.no/tema/nff-nyheter/2020/kniksens-hederspris-til-erling-braut-haaland/|url-status=live}}</ref>
* [[Norwegian Sportsperson of the Year]]: 2020<ref>{{cite web |title=Braut Haaland vant sportsjournalistenes pris |url=https://www.dagsavisen.no/sport/2020/12/31/braut-haaland-vant-sportsjournalistenes-pris/ |language=no |publisher=Dagsavisen |date=31 December 2020 |access-date=4 August 2021 |archive-date=10 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210610185719/https://www.dagsavisen.no/sport/2020/12/31/braut-haaland-vant-sportsjournalistenes-pris/ |url-status=live}}</ref>
* UEFA Champions League Squad/Team of the Season: [[2020–21 UEFA Champions League#Squad of the season|2020–21]],<ref>{{cite news |title=UEFA Champions League Squad of the Season |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0269-12688c451cdd-b6efcb4ce948-1000--champions-league-all-star-squad/ |publisher=UEFA |date=31 May 2021 |access-date=1 June 2021 |archive-date=31 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210531182653/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0269-12688c451cdd-b6efcb4ce948-1000--champions-league-all-star-squad/ |url-status=live}}</ref> [[2022–23 UEFA Champions League#Team of the season|2022–23]]<ref>{{cite news |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0282-183b47300272-09e23ed6220b-1000--2022-23-team-of-the-season/ |title=2022/23 UEFA Champions League Team of the Season |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=11 June 2023|access-date=11 June 2023|archive-date=11 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230611172223/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0282-183b47300272-09e23ed6220b-1000--2022-23-team-of-the-season/|url-status=live}}</ref>
* [[UEFA Club Football Awards#Best Forward|UEFA Champions League Forward of the Season]]: [[2020–21 UEFA Champions League#Forward of the season|2020–21]]<ref name="UCL forward">{{cite news |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/026c-1317bed66b10-0c90556ae125-1000--forward-of-the-season-haaland/ |title=Champions League Forward of the Season: Erling Haaland |publisher=UEFA |date=26 August 2021 |access-date=26 August 2021 |archive-date=26 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210826183706/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/026c-1317bed66b10-0c90556ae125-1000--forward-of-the-season-haaland/ |url-status=live}}</ref>
* [[List of UEFA Champions League top scorers#Top scorers by season|UEFA Champions League top scorer]]: [[2020–21 UEFA Champions League#Top goalscorers|2020–21]],<ref>{{cite news |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0262-10b6b6f4cee3-e1d53635e6e4-1000--champions-league-top-scorer-haaland-finishes-out-in-front/ |title=Champions League top scorer: Haaland finishes out in front |date=29 May 2021 |publisher=UEFA|access-date=28 December 2021|archive-date=28 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228230439/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0262-10b6b6f4cee3-e1d53635e6e4-1000--champions-league-top-scorer-haaland-finishes-out-in-front/|url-status=live}}</ref> [[2022–23 UEFA Champions League#Top goalscorers|2022–23]]<ref>{{cite news |last=Brown |first=Paul |date=11 June 2023 |title=Haaland tops Champions League scoring charts for 2022/23 |url=https://www.mancity.com/news/mens/champions-league-erling-haaland-most-goals-63822064 |access-date=11 June 2023 |publisher=Manchester City F.C. |archive-date=11 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611095805/https://www.mancity.com/news/mens/champions-league-erling-haaland-most-goals-63822064 |url-status=live}}</ref>
* [[UEFA Men's Player of the Year Award|UEFA Men's Player of the Year]]: 2022–23<ref name="UMP23">{{cite news |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0284-18de529caef8-f362cf4716f7-1000--men-s-player-of-the-year-erling-haaland/ |title=Erling Haaland wins UEFA Men's Player of the Year award |publisher=UEFA |date=31 August 2023 |access-date=31 August 2023}}</ref>
* [[UEFA Nations League]] top scorer: [[2020–21 UEFA Nations League|2020–21]],<ref>{{cite web |title=UEFA Nations League Top Scorers |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/nations-league/top-scorers|access-date=11 October 2021 |website=BBC Sport|archive-date=5 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211005194149/https://www.bbc.co.uk/sport/football/nations-league/top-scorers|url-status=live}}</ref> [[2022–23 UEFA Nations League|2022–23]]<ref name="UNL23">{{cite news |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/027f-176ded810a4e-918ede06a9a8-1000--2022-23-nations-league-top-scorers-haaland-and-mitrovic/ |title=2022/23 Nations League top scorers: Haaland and Mitrović |date=18 June 2023 |publisher=UEFA|access-date=18 June 2023|archive-date=19 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230619065412/https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/027f-176ded810a4e-918ede06a9a8-1000--2022-23-nations-league-top-scorers-haaland-and-mitrovic/|url-status=live}}</ref>
* [[FIFA FIFPRO World 11#FIFA FIFPRO Men's World 11|FIFA FIFPRO Men's World 11]]: [[The Best FIFA Football Awards 2021#FIFA FIFPRO Men's World 11|2021]],<ref name=":3">{{cite web |url=https://fifpro.org/en/industry/world-11/2020-2021-men-s-fifa-fifpro-world-11-revealed |title=2020–2021 Men's FIFA FIFPRO World 11 revealed |website=fifpro.org |date=17 January 2022 |access-date=17 January 2022 |archive-date=18 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220118005811/https://www.fifpro.org/en/industry/world-11/2020-2021-men-s-fifa-fifpro-world-11-revealed |url-status=live}}</ref> [[The Best FIFA Football Awards 2022#FIFA FIFPRO Men's World 11|2022]],<ref>{{Cite web |date=27 February 2023 |title=Messi makes World 11 history as Benzema earns maiden inclusion |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/fifpro-mens-world-11-2022-benzema-cancelo-casemiro-courtois-de-bruyne-haaland-hakimi-mbappe-messi-modric-van-dijk |access-date=28 February 2023 |website=FIFA |publisher=Fédération Internationale de Football Association |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227214011/https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/fifpro-mens-world-11-2022-benzema-cancelo-casemiro-courtois-de-bruyne-haaland-hakimi-mbappe-messi-modric-van-dijk |url-status=live}}</ref> [[The Best FIFA Football Awards 2023|2023]],<ref>{{Cite web |date=15 January 2024 |title=Six Manchester City treble winners make World 11 |url=https://fifpro.org/en/supporting-players/player-influence/world11/six-manchester-city-treble-winners-make-world-11 |access-date=15 January 2024 |website=fifpro.org}}</ref> 2024<ref>{{cite web |title=Who is in the 2024 FIFPRO Men’s World 11? |url=https://www.fifpro.org/en/supporting-players/player-influence/world11/who-is-in-the-2024-fifpro-men-s-world-11 |website=fifpro.org |date=9 December 2024|access-date=9 December 2024}}</ref>
* [[IFFHS World Team#Men's winners|IFFHS Men's World Team]]: 2022,<ref>{{cite web |date=11 January 2023 |title=IFFHS MEN'S WORLD TEAM 2022 |url=https://www.iffhs.com/posts/2465|access-date=11 January 2023 |website=IFFHS|archive-date=11 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230111083043/https://iffhs.com/posts/2465|url-status=live}}</ref> 2023<ref>{{cite web |date=4 January 2024 |title=IFFHS MEN'S WORLD TEAM 2023 |url=https://iffhs.com/posts/3299 |access-date=4 January 2024 |website=IFFHS |archive-date=5 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240105032420/https://iffhs.com/posts/3299 |url-status=dead }}</ref>
* [[Manchester City F.C.#Player of the Year|Manchester City Player of the Season]]: [[2022–23 Manchester City F.C. season|2022–23]]<ref>{{cite news |last=Clayton |first=David |date=12 June 2023 |title=Haaland wins Etihad Player of the Season Vote |url=https://www.mancity.com/news/mens/etihad-player-of-the-season-winner-announced-63822162 |access-date=12 June 2023 |publisher=Manchester City F.C.}}</ref>
* [[PFA Team of the Year]]: [[PFA Team of the Year (2020s)#Premier League 4|2022–23 Premier League]],<ref name="PFA">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/66650723 |title=Erling Haaland: Manchester City forward wins PFA men's Player of the Year award |publisher=BBC Sport |date=29 August 2023 |access-date=29 August 2023}}</ref> [[PFA Team of the Year (2020s)#Premier League 5|2023–24 Premier League]]<ref>{{cite news|url=https://www.thepfa.com/news/2024/8/20/pfa-premier-league-team-of-the-year-2024|title=PFA Premier League Team of the Year|publisher=Professional Footballers' Association|access-date=20 August 2024|date=20 August 2024}}</ref>
* [[PFA Players' Player of the Year]]: 2022–23<ref name="PFA" />
* [[Gerd Müller Trophy]]: 2023<ref>{{Cite web |title=Ballon d'Or 2023 : Erling Haaland (Manchester City) remporte le Trophée Gerd Müller |url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Ballon-d-or-2023-erling-haaland-manchester-city-remporte-le-trophee-gerd-muller/1428911 |access-date=31 October 2023 |website=L'Équipe |language=fr}}</ref>
* [[Globe Soccer Awards#Best Player of the Year Award|Globe Soccer Best Player of the Year]]: 2023<ref>{{Cite web |date=19 January 2024 |title=Erling Haaland (Best Men's Player) |url=https://www.globesoccer.com/winners/erling-haaland-best-mens-player-2023/ |access-date=20 January 2024 |website=[[Globe Soccer Awards]] |language=en-US}}</ref>
* [[The Guardian 100 Best Male Footballers in the World#Winners|''The Guardian'' Best Footballer in the World]]: 2023<ref>{{Cite web |last=McVeigh |first=Niall |date=22 December 2023 |title=Erling Haaland voted the world's best player – and he's just getting started |url=https://www.theguardian.com/football/2023/dec/22/erling-haaland-manchester-city-top-100-analysis |access-date=16 January 2024 |website=amp.theguardian.com}}</ref>
* [[World Soccer (magazine)|''World Soccer'' Player of the Year]]: 2023<ref>{{Cite web |last=Evans |first=Jamie |date=22 December 2023 |title=Out now: World Soccer January 2024 |url=https://www.worldsoccer.com/world-soccer-latest/out-now-world-soccer-january-2024-414882 |access-date=16 January 2024 |website=World Soccer |language=en}}</ref>
* [[FourFourTwo#Rankings and awards|''FourFourTwo'' Player of the Year]]: 2022,<ref>{{Cite web |last=Hancock |first=Tom |date=18 November 2022 |title=Ranked! The 100 best players in the world, 2022 |url=https://www.fourfourtwo.com/features/ranked-the-100-best-players-in-the-world-2022 |access-date=16 January 2024 |website=fourfourtwo.com |language=en}}</ref> 2023<ref>{{Cite web |last=White |first=Mark |date=19 December 2023 |title=Ranked! The 100 best football players in the world: 2023 |url=https://www.fourfourtwo.com/features/ranked-the-100-best-football-players-in-the-world-2023 |access-date=16 January 2024 |website=fourfourtwo.com |language=en}}</ref>
* [[BBC Sports Personality World Sport Star of the Year]]: [[2023 BBC Sports Personality of the Year Award#World Sport Star Award|2023]]<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/sports-personality/67726030 |title=Sports Personality of the Year 2023: Erling Haaland named World Sport Star of the Year |publisher=BBC Sport |date=19 December 2023 |access-date=19 December 2023}}</ref>
* [[IFFHS World's Best Player#Men's winners|IFFHS World's Best Player]]: 2023<ref>{{Cite web |date=26 December 2023 |title=ERLING HAALAND,THE WORLD'S BEST PLAYER 2023 |url=https://iffhs.com/posts/3276 |access-date=26 December 2023 |website=IFFHS |archive-date=26 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231226175155/https://iffhs.com/posts/3276 |url-status=dead }}</ref>
* [[Onze d'Or]]: [[Onze d'Or|2022–23]]<ref>{{cite news |date=5 January 2024 |title=ONZE D'OR 2023 : MEILLEUR JOUEUR, ERLING HAALAND SUCCÈDE À BENZEMA ! |url=https://www.onzemondial.com/premier-league/onze-d-or-2023-meilleur-joueur-erling-haaland-succede-a-benzema-866635 |language=fr |website=Onze Mondial}}</ref>
== Kundivihira ==
{{reflist}}
<references />
<references group="lower-alpha" />
[[Pubu:Lahabya zaa]]
s5hb5c657dh1gk49tgtnbduca0nx8ze
Akira Emoto
0
25057
143583
77692
2026-07-11T03:52:32Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
143583
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Akira Emoto''' (柄本 明, ''Emoto Akira'', bɛ daa dɔɣi o silimin gɔli November dabaa ata dali yuuni 1948 tiŋ yuli booni [[Chūō, Tokyo]]) o nyɛla Japanese kpɛrikpɛrita.<ref>{{Cite web|title=Akira Emoto|url=https://www.bollywoodlife.com/celeb/akira-emoto/amp/|access-date=2023-10-02|website=www.bollywoodlife.com|language=en}}</ref>
== Tuma ==
Yuuni 1999, o daa di la [[Japanese Academy Award]] zaŋti Best Actor ka di nyɛla kpaŋmaŋ shɛli o ni daa niŋ ''[[Dr. Akagi]]''. O daa lahi deei pini zaŋti kpɛrikpɛrita so ŋun mali sɔŋsim pam 7th [[Hochi Film Award]] ka di nyɛla kpaŋmaŋ shɛli o ni daa niŋ ''Dotonbori River'' mini ''Hearts n-ti pahi Flowers zaŋti Tora-san.''<ref>{{Cite journal|date=1986|url=http://dx.doi.org/10.6009/jjrt.kj00001358719|journal=Japanese Journal of Radiological Technology|volume=42|issue=7|pages=1072–1073|doi=10.6009/jjrt.kj00001358719|issn=0369-4305}}</ref>
== Maŋmaŋ biɛhigu ==
O nyɛla ŋun daa niŋ kpɛrikpɛrita ŋun yuli booni [[Kazue Tsunogae]] amiliya, o bihi nyɛ kpɛrikpɛritiba ban yuya booni [[Tasuku Emoto]] mini [[Tokio Emoto]].<ref>{{Citation|title=• Words/phrases 右 左 和食 洋食 住む 風呂に入る 彼と彼女 家の中 大きな家 家族 戸 友達の所 住所 知っている 日本文化 笑う 答える あそこを右に、そして、つぎを左に曲がってください。 和食と洋食とどちらが好きですか。お茶を入れました。 ここに入らないでください。 外は雨です。 あの外国人の名前を知っていますか。 彼と彼女は大きい家に住んでいます。 日本語で答えてください。 笑わないでください。 日本文化についての本を読んでいます。 名前と住所をここに書いてください。 あの家の戸は小さいですね。 昨日、お医者さんの所に行きました。|date=2009-11-15|url=http://dx.doi.org/10.4324/9780203882337-46|work=Japanese Stage-Step Course: Writing Practice Book|pages=192–192|publisher=Routledge|isbn=978-0-203-88233-7|access-date=2023-10-02}}</ref>
==Selected filmography==
===Film===
{| class="wikitable sortable"
|-
!Year
!Title
!Role
!class="unsortable"|Notes
!class="unsortable"|Ref.
|-
| 1980
| ''[[Disciples of Hippocrates]]''
| Katō
|
|
|-
| 1981
| ''[[Sailor Suit and Machine Gun (film)|Sailor Suit and Machine Gun]]''
| Kuroki
|
|
|-
|rowspan="3" | 1982
| ''[[Dotonbori River]]''
| Ishizuka
|
|
|-
| ''[[Hearts and Flowers for Tora-san]]''
| Kondō
|
|
|-
| ''[[Suspicion (1982 film)|Suspicion]]''
| Shigekazu Akitani
|
|
|-
| 1983
| ''Amagi Goe''
|
|
|
|-
|rowspan="2" | 1984
| ''Kesho''
| Kikuo Tsutano
|
|
|-
| ''Location''
| Konno
|
|
|-
|rowspan="3" | 1985
| ''[[Capone Cries a Lot]]''
| Ushiemon
|
|
|-
| ''Ikite mitai mō ichido: Shinjuku Basu Hōka Jiken''
| Hirofumi Maruyama
|
|
|-
| ''Nidaime wa Christian''
| Detective Kumashiro
|
|
|-
| 1986
| ''[[Final Take]]''
| Director Saeki
|
|
|-
|rowspan="2" | 1987
| ''Bedtime Eyes''
| Ooguro
|
|
|-
| ''The Heartbreak Yakuza''
| Shoji Kato
|
|
|-
|rowspan="3" | 1988
| ''[[Angel Guts|Angel Guts: Red Vertigo]]''
| Yakuza
|
|
|-
| ''[[Kimurake no Hitobito]]''
| Shinichi Amemiya
|
|
|-
| ''[[The Silk Road (film)|The Silk Road]]''
|
|
|
|-
| 1989
| ''[[Tora-San Goes to Vienna]]''
| Heiba Sakaguchi
|
|
|-
| 1990
| ''[[Uchū no hōsoku]]''
| Nagayama
|
|
|-
| 1991
| ''Bakumatsu Junjoden''
| [[Katsura Kogorō]]
|
|
|-
| 1992
| ''[[Sumo Do, Sumo Don't]]''
| Professor Tokichi Anayama
|
|
|-
| 1993
| ''Ahiru no Uta ga Kikoete kuru yo''
| Ryosuke Kaji
|
|
|-
|rowspan="2" | 1994
| ''Natsu no niwa''
| Nagatomo
|
|
|-
| ''[[Godzilla vs. SpaceGodzilla]]''
| Major Akira Yuki
|
|
|-
| 1995
| ''[[Maborosi]]''
| Yoshihiro
|
|
|-
|rowspan="2" | 1996
| ''[[Shall We Dance? (1996 film)|Shall We Dance?]]''
| Toru Miwa
|
|
|-
| ''[[Tsuribaka Nisshi|Tsuribaka Nisshi 8]]''
| Yukawa
|
|
|-
| 1997
| ''[[The Eel (film)|The Eel]]''
| Tamotsu Takasaki
|
|
|-
| 1998
| ''[[Dr. Akagi]]''
| Dr. Fuu Akagi
| Lead role
|
|-
| 1999
| ''[[Kaizokuban Bootleg Film]]''
| Tatsuo
|
|
|-
|rowspan="2" | 2000
| ''Another Heaven''
|
|
|
|-
| ''[[The City of Lost Souls]]''
| Kuwata
|
|
|-
|rowspan="3" | 2001
| ''[[Turn (film)|Turn]]''
| Matsubara
|
|
|-
| ''[[Waterboys (film)|Waterboys]]''
| Mama-san
|
|
|-
| ''[[Onmyoji (film)|Onmyoji]]''
| Fujiwara no Motokata
|
|
|-
|rowspan="2" | 2002
| ''[[KT (film)|KT]]''
| Hiroshi Uchiyama
|
|
|-
| ''[[11'09"01 September 11]]''
|
| segment "Japan"
|
|-
|2003
|[[Owl (film)|Owl]]
|
|
|
|-
|rowspan="3" | 2003
| ''[[Makai Tensho]]''
|
|
|
|-
| ''[[Zatōichi (2003 film)|Zatōichi]]''
| Tavern Owner Pops
|
|
|-
| ''[[Drugstore Girl]]''
| Nabeshima
|
|
|-
|rowspan="2" | 2004
| ''[[Zebraman]]''
| Kani-Otoko
|
|
|-
| ''[[Lakeside Murder Case]]''
| Tomoharu Fujima
|
|
|-
|rowspan="3" | 2005
| ''[[Tetsujin 28: The Movie]]''
|
|
|
|-
| ''[[The Great Yokai War]]''
| Screaming Farmer
|
|
|-
| ''[[Scrap Heaven]]''
| Detective Yabuta
|
|
|-
|rowspan="3" | 2006
| ''[[Nihon Chinbotsu (2006 film)|Japan Sinks]]''
| Prof. Fukuhara
|
|
|-
| ''[[Memories of Matsuko]]''
| Kozo Kawajiri
|
|
|-
| ''[[The Go Master]]''
| [[Kensaku Segoe]]
| Chinese film
|
|-
|rowspan="2" | 2007
| ''[[Tokyo Tower: Mom and Me, and Sometimes Dad (film)|Tokyo Tower: Mom and Me, and Sometimes Dad]]''
| Doctor
|
|
|-
| ''[[Mōryō no Hako]]''
| Koshiro Mimasaka
|
|
|-
|rowspan="8" | 2008
| ''[[Gururi no koto|All Around Us]]''
|
|
|
|-
| ''[[Tsukiji Uogashi Sandaime]]''
| Shojiro Sanada
|
|
|-
| ''Ishiuchi Jinjo Koto Shogakko: Hana wa chiredomo''
| Yoshio Ichikawa
|
|
|-
| ''[[Ikigami]]''
| Counselor
|
|
|-
| ''[[Asahiyama Zoo Story: Penguins in the Sky]]''
| Itsuro Usui
|
|
|-
| ''[[Ichi (2008 film)|Ichi]]''
| Takeshi Hyoue
|
|
|-
| ''[[Happy Flight]]''
| Etsuko's father
|
|
|-
| ''The Chasing World''
| Doctor
|
|
|-
|rowspan="3" | 2009
| ''[[Rain Fall]]''
| Tatsu Ishikura
|
|
|-
| ''[[John Rabe (film)|John Rabe]]''
| General [[Iwane Matsui]]
| German-Chinese-French film
|
|-
| ''[[April Bride]]''
| Teishi Nagashima
|
|
|-
|rowspan="5" | 2010
| ''[[Villain (2010 film)|Villain]]''
|
|
|
|-
| ''Raiou''
| Kakunoshi Enokido
|
|
|-
| ''[[Postcard (2010 film)|Postcard]]''
| Ykichi Morikawa
|
|
|-
| ''[[Haru's Journey]]''
|
|
|
|-
| ''[[The Lone Scalpel]]''
|
|
|
|-
|rowspan="4" | 2011
| ''[[Antoki no Inochi]]''
|
|
|
|-
| ''[[Isoroku (film)|Isoroku]]''
| [[Mitsumasa Yonai]]
|
|
|-
| ''[[Karate-Robo Zaborgar]]''
| Dr. Akunomiya
|
|
|-
| ''[[Kamisama no Karute|In His Chart]]''
|
|
|
|-
| 2012
| ''[[Gyakuten Saiban (film)|Gyakuten Saiban]]''
| The Judge
|
|
|-
|2013
|''[[Unforgiven (2013 film)|Unforgiven]]''
| Kingo Baba
|
|
|-
|2014
|''[[0.5 mm]]''
|
|
|
|-
|rowspan="2" |2015
|''[[The Big Bee]]''
|
|
|
|-
|''[[Journey to the Shore]]''
|
|
|
|-
|rowspan="3" |2016
|''[[Shippu Rondo]]''
|
|
|
|-
|''[[Shin Godzilla]]''
|[[Chief Cabinet Secretary|The Chief Cabinet Secretary]]
|
|
|-
|''[[Black Widow Business]]''
|
|
|
|-
|rowspan="4" |2017
|''[[Survival Family]]''
|Shigeomi Sasaki
|
|
|-
|''Nariyuki na Tamashii''
|
|
|
|-
|''Mukoku''
|Seppō Mitsumura
|
|
|-
|''[[Lu Over the Wall]]''
|Kai's grandfather (voice)
|
|
|-
|rowspan="5" |2018
|''Evil and the Mask''
|Detective Aida
|
|
|-
|''Recall''
|Nomura
|
|
|-
|''[[Color Me True]]''
|Tadashi Honda
|
|
|-
|''[[Shoplifters (film)|Shoplifters]]''
|
|
|
|-
| ''Oz Land''
| Miyagawa
|
|
|-
|rowspan="4" |2019
| ''The Promised Land''
| Gorō Fujiki
|
|
|-
| ''Iwane: Sword of Serenity''
|
|
|
|-
| ''Show Me the Way to the Station''
|
|
|
|-
| ''They Say Nothing Stays the Same''
|
| Lead role
|
|-
|rowspan="9" |2020
| ''Nōten Paradise''
|
|
|
|-
| ''Family Bond''
|
|
|
|-
| ''Stardust Over the Town''
|
|
|
|-
| ''I Never Shot Anyone''
|
|
|
|-
| ''The Legacy of Dr. Death: Black File''
|
|
|<ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/92576/|title= ドクター・デスの遺産 BLACK FILE|access-date= December 28, 2020|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''Nosari: Impermanent Eternity''
|
|
|
|-
| ''[[Living in the Sky]]''
|
|
|
|-
| ''Independence of Japan''
| [[Jōji Matsumoto]]
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/news/20201031/3/|title= 浅野忠信&宮沢りえが白洲次郎、正子夫妻 小林薫が吉田茂に 「日本独立」12月18日公開|access-date= October 31, 2020|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''Underdog''
|
|
|<ref>{{cite web |url= https://www.cinemacafe.net/article/2020/10/01/69240.html|title= 『アンダードッグ』石崎ひゅーいの主題歌入り本予告、水川あさみ&瀧内公美らも登場|access-date= October 1, 2020|work= Cinema Cafe}}</ref>
|-
|rowspan="6" |2021
| ''Umami''
| The salaryman
| Japanese-French film
|
|-
| ''[[The Master Plan (2021 film)|The Master Plan]]''
|
|
|<ref>{{cite web |url= https://realsound.jp/movie/2020/09/post-620724.html|title= 岩田剛典と新田真剣佑の仲睦まじい様子やシリアスな表情 『名も無き世界のエンドロール』特報公開|access-date= September 17, 2020|work= Real Sound}}</ref>
|-
| ''[[Baragaki: Unbroken Samurai]]''
| Marujū Tenshu
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/90757/|title= 燃えよ剣|access-date= December 14, 2020|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''Utsusemi no Mori''
|
|
|
|-
| ''[[The Great Yokai War: Guardians]]''
| Old man
|
| <ref>{{cite web |url= https://www.cinemacafe.net/article/2021/03/23/71984.html|title= 北村一輝&松嶋菜々子&柄本明『妖怪大戦争』人間キャスト発表|access-date= March 25, 2021|work= Cinema Cafe}}</ref>
|-
| ''Inori''
|
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/94970/|title= 祈り 幻に長崎を想う刻(とき)|access-date= May 19, 2021|work= eiga.com}}</ref>
|-
|rowspan="5" |2022
| ''[[A Man (film)|A Man]]''
| Norio Omiura
|
| <ref>{{cite web |url= https://www.oricon.co.jp/news/2205317/full/|title= 妻夫木聡×安藤サクラ×窪田正孝ら共演、芥川賞作家・平野啓一郎の「ある男」実写映画化|access-date= August 31, 2021|work= Oricon}}</ref>
|-
| ''[[Noise (2017 manga)|Noise]]''
| Shōkichi Yokota
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/95143/|title= ノイズ|access-date= October 27, 2021|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''Wandering''
|
|
| <ref>{{cite web |url= https://www.cinemacafe.net/article/2021/12/13/76276.html|title= 趣里&三浦貴大&柄本明ら出演『流浪の月』第4弾キャスト解禁|access-date= December 13, 2021|work= Cinema Cafe}}</ref>
|-
| ''No Place to Go''
| Homeless
|
|<ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/97255/|title= 夜明けまでバス停で|access-date= June 28, 2022|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''[[The Setting Sun]]''
| Dr. Miyake
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/95254/|title= 鳩のごとく 蛇のごとく 斜陽|access-date= August 31, 2022|work= eiga.com}}</ref>
|-
|rowspan="9" |2023
| ''[[Yudo: The Way of the Bath]]''
| Hermit
|
| <ref>{{cite web |url= https://www.oricon.co.jp/news/2245472/full/|title= 生田斗真主演、映画『湯道』"銭湯"に吉田鋼太郎、夏木マリ、柄本明ら大集合|access-date= August 18, 2022|work= Oricon}}</ref>
|-
| ''Shylock's Children''
| Hajime Sawazaki
|
| <ref>{{cite web |url= https://natalie.mu/eiga/news/490457|title= 阿部サダヲが映画「シャイロックの子供たち」で主演、共演に上戸彩や玉森裕太|access-date= August 22, 2022|work= Natalie}}</ref>
|-
| ''Egoist''
| Yoshio Saito
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/97467/|title= エゴイスト|access-date= September 22, 2022|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''Do Unto Others''
|
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/96905/|title= ロストケア|access-date= September 28, 2022|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''September 1923''
|
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/97856/|title= 福田村事件|access-date= September 29, 2022|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''Ripples''
| Tarō Kadokura
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/98450/|title= 波紋|access-date= November 29, 2022|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''Hard Days''
|
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/98423/|title= 最後まで行く|access-date= January 31, 2023|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''Ai no Komuragaeri''
| Hiroshi Saionji
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/98422/|title= 愛のこむらがえり|access-date= February 11, 2023|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''The Innocent Game''
| Nagura
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/99075/|title= 法廷遊戯|access-date= June 8, 2023|work= eiga.com}}</ref>
|-
| 2024
| ''Migawari Chūshingura''
| [[Yanagisawa Yoshiyasu]]
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/99885/|title= 身代わり忠臣蔵|access-date= August 7, 2023|work= eiga.com}}</ref>
|-
|}
===Television===
{|class="wikitable"
|-
!Year
!Title
!Role
!Notes
!Ref.
|-
| 1991
| ''[[Taiheiki (TV series)|Taiheiki]]''
| [[Kō no Moronao]]
| [[Taiga drama]]
|
|-
| 1995
| ''Hachidai Shōgun Yoshimune''
| Tokugawa Munenao
| Taiga drama
|
|-
| 1999
| ''Genroku Ryōran''
| Shindō Genshirō
| Taiga drama
|
|-
| 2006
| ''[[Kōmyō ga Tsuji]]''
| [[Toyotomi Hideyoshi]]
| Taiga drama
| <ref>{{cite web|url= https://www.nhk.or.jp/archives/search/special/detail/?d=taiga008|title= 「大河ドラマ」の歴代"秀吉"|access-date= December 31, 2018|work= NHK|archive-date= June 19, 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200619022119/https://www.nhk.or.jp/archives/search/special/detail/?d=taiga008|url-status= dead}}</ref>
|-
| 2009–11
| ''[[Saka no Ue no Kumo (TV series)|Saka no Ue no Kumo]]''
| [[Nogi Maresuke]]
|
|
|-
| 2012–17
| ''[[Folktales from Japan]]''
| Narrator
|
|
|-
| 2013
| ''[[The Partner (film)|The Partner]]''
| [[Ōkuma Shigenobu]]
| TV movie
|
|-
|rowspan="3" | 2017
| ''A Life''
| Toranosuke Danjō
|
|
|-
| ''Frankenstein's Love''
| Toshifumi Tsurumaru
|
|
|-
| ''[[Silver and Gold (TV series)|Silver and Gold]]''
| Hitoshi Kuramae
|
|
|-
|rowspan="2" | 2018
| ''[[Segodon]]''
| Ryu Samin
| Taiga drama
|
|-
|''[[Good Doctor (2018 TV series)|Good Doctor]]''
|Akira Shiga
|
|
|-
|rowspan="1" | 2019
| ''Castle of Sand''
| Chiyokichi
| TV movie
|
|-
|rowspan="1" | 2020
| ''[[Hanzawa Naoki]]''
| Keiji Minobe
| Season 2
|
|-
| 2021
| ''Bullets, Bones and Blocked Noses''
| Chōsuke
| Miniseries
| <ref>{{cite web|url= https://natalie.mu/eiga/news/431859|title= オダギリジョー脚本・演出のドラマ「オリバーな犬」NHKで放送、主演は池松壮亮|accessdate= June 16, 2021|work= Natalie|access-date= October 2, 2023|archive-date= November 4, 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20211104013825/https://natalie.mu/eiga/news/431859|url-status= dead}}</ref>
|-
|rowspan="2" | 2022
| ''[[Teen Regime]]''
| Prime Minister Tsuguaki Washida
| Miniseries
| <ref>{{cite web |url= https://www.oricon.co.jp/news/2228785/|title= 神尾楓珠主演のNHKドラマ『17才の帝国』 追加キャストに柄本明、松本まりから|access-date= April 1, 2022|work= Oricon}}</ref>
|-
| ''Lost Man Found''
| Himself
|
| <ref>{{cite web |url= https://www.crank-in.net/news/108978/1|title= 仲野太賀主演『拾われた男』、井川遥、松尾諭、柄本明ら全員“本人役”で出演|access-date= June 7, 2022|work= Crank-in!}}</ref>
|-
|}
==Pina==
*[[Medals of Honor (Japan)|Medal with Purple Ribbon]] (2011)
*[[Order of the Rising Sun|Order of the Rising Sun, 4th Class, Gold Rays with Rosette]] (2019)
==Kundivihira ==
{{reflist}}
==External links==
* {{IMDb name|0256628}}
* {{jmdb name|0342670}}
{{Navboxes
|title = Awards for Akira Emoto
|list =
{{Blue Ribbon Award for Best Supporting Actor}}
{{Hochi Film Award for Best Actor}}
{{Hochi Film Award for Best Supporting Actor}}
{{Japan Academy Prize for Best Actor}}
{{Japan Academy Prize for Best Supporting Actor}}
{{Nikkan Sports Film Award for Best Actor}}
{{Yokohama Film Festival Best Supporting Actor}}
}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Emoto, Akira}}
[[Category:1948 births]]
[[Category:People from Chūō, Tokyo]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Japanese male film actors]]
[[Category:Japanese male television actors]]
[[Category:Male actors from Tokyo]]
[[Category:Recipients of the Medal with Purple Ribbon]]
[[Category:Recipients of the Order of the Rising Sun, 4th class]]
[[Category:20th-century Japanese male actors]]
[[Category:21st-century Japanese male actors]]
{{Japan-film-actor-stub}}
jlvy5x3vzb4182iwsbzusurv422hf6x
143584
143583
2026-07-11T03:52:35Z
KiranBOT
6331
removed AMP tracking from URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|details]]) ([[User talk:Usernamekiran|report error]]) v2.2.9s
143584
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Akira Emoto''' (柄本 明, ''Emoto Akira'', bɛ daa dɔɣi o silimin gɔli November dabaa ata dali yuuni 1948 tiŋ yuli booni [[Chūō, Tokyo]]) o nyɛla Japanese kpɛrikpɛrita.<ref>{{Cite web|title=Akira Emoto|url=https://www.bollywoodlife.com/celeb/akira-emoto/|access-date=2023-10-02|website=www.bollywoodlife.com|language=en}}</ref>
== Tuma ==
Yuuni 1999, o daa di la [[Japanese Academy Award]] zaŋti Best Actor ka di nyɛla kpaŋmaŋ shɛli o ni daa niŋ ''[[Dr. Akagi]]''. O daa lahi deei pini zaŋti kpɛrikpɛrita so ŋun mali sɔŋsim pam 7th [[Hochi Film Award]] ka di nyɛla kpaŋmaŋ shɛli o ni daa niŋ ''Dotonbori River'' mini ''Hearts n-ti pahi Flowers zaŋti Tora-san.''<ref>{{Cite journal|date=1986|url=http://dx.doi.org/10.6009/jjrt.kj00001358719|journal=Japanese Journal of Radiological Technology|volume=42|issue=7|pages=1072–1073|doi=10.6009/jjrt.kj00001358719|issn=0369-4305}}</ref>
== Maŋmaŋ biɛhigu ==
O nyɛla ŋun daa niŋ kpɛrikpɛrita ŋun yuli booni [[Kazue Tsunogae]] amiliya, o bihi nyɛ kpɛrikpɛritiba ban yuya booni [[Tasuku Emoto]] mini [[Tokio Emoto]].<ref>{{Citation|title=• Words/phrases 右 左 和食 洋食 住む 風呂に入る 彼と彼女 家の中 大きな家 家族 戸 友達の所 住所 知っている 日本文化 笑う 答える あそこを右に、そして、つぎを左に曲がってください。 和食と洋食とどちらが好きですか。お茶を入れました。 ここに入らないでください。 外は雨です。 あの外国人の名前を知っていますか。 彼と彼女は大きい家に住んでいます。 日本語で答えてください。 笑わないでください。 日本文化についての本を読んでいます。 名前と住所をここに書いてください。 あの家の戸は小さいですね。 昨日、お医者さんの所に行きました。|date=2009-11-15|url=http://dx.doi.org/10.4324/9780203882337-46|work=Japanese Stage-Step Course: Writing Practice Book|pages=192–192|publisher=Routledge|isbn=978-0-203-88233-7|access-date=2023-10-02}}</ref>
==Selected filmography==
===Film===
{| class="wikitable sortable"
|-
!Year
!Title
!Role
!class="unsortable"|Notes
!class="unsortable"|Ref.
|-
| 1980
| ''[[Disciples of Hippocrates]]''
| Katō
|
|
|-
| 1981
| ''[[Sailor Suit and Machine Gun (film)|Sailor Suit and Machine Gun]]''
| Kuroki
|
|
|-
|rowspan="3" | 1982
| ''[[Dotonbori River]]''
| Ishizuka
|
|
|-
| ''[[Hearts and Flowers for Tora-san]]''
| Kondō
|
|
|-
| ''[[Suspicion (1982 film)|Suspicion]]''
| Shigekazu Akitani
|
|
|-
| 1983
| ''Amagi Goe''
|
|
|
|-
|rowspan="2" | 1984
| ''Kesho''
| Kikuo Tsutano
|
|
|-
| ''Location''
| Konno
|
|
|-
|rowspan="3" | 1985
| ''[[Capone Cries a Lot]]''
| Ushiemon
|
|
|-
| ''Ikite mitai mō ichido: Shinjuku Basu Hōka Jiken''
| Hirofumi Maruyama
|
|
|-
| ''Nidaime wa Christian''
| Detective Kumashiro
|
|
|-
| 1986
| ''[[Final Take]]''
| Director Saeki
|
|
|-
|rowspan="2" | 1987
| ''Bedtime Eyes''
| Ooguro
|
|
|-
| ''The Heartbreak Yakuza''
| Shoji Kato
|
|
|-
|rowspan="3" | 1988
| ''[[Angel Guts|Angel Guts: Red Vertigo]]''
| Yakuza
|
|
|-
| ''[[Kimurake no Hitobito]]''
| Shinichi Amemiya
|
|
|-
| ''[[The Silk Road (film)|The Silk Road]]''
|
|
|
|-
| 1989
| ''[[Tora-San Goes to Vienna]]''
| Heiba Sakaguchi
|
|
|-
| 1990
| ''[[Uchū no hōsoku]]''
| Nagayama
|
|
|-
| 1991
| ''Bakumatsu Junjoden''
| [[Katsura Kogorō]]
|
|
|-
| 1992
| ''[[Sumo Do, Sumo Don't]]''
| Professor Tokichi Anayama
|
|
|-
| 1993
| ''Ahiru no Uta ga Kikoete kuru yo''
| Ryosuke Kaji
|
|
|-
|rowspan="2" | 1994
| ''Natsu no niwa''
| Nagatomo
|
|
|-
| ''[[Godzilla vs. SpaceGodzilla]]''
| Major Akira Yuki
|
|
|-
| 1995
| ''[[Maborosi]]''
| Yoshihiro
|
|
|-
|rowspan="2" | 1996
| ''[[Shall We Dance? (1996 film)|Shall We Dance?]]''
| Toru Miwa
|
|
|-
| ''[[Tsuribaka Nisshi|Tsuribaka Nisshi 8]]''
| Yukawa
|
|
|-
| 1997
| ''[[The Eel (film)|The Eel]]''
| Tamotsu Takasaki
|
|
|-
| 1998
| ''[[Dr. Akagi]]''
| Dr. Fuu Akagi
| Lead role
|
|-
| 1999
| ''[[Kaizokuban Bootleg Film]]''
| Tatsuo
|
|
|-
|rowspan="2" | 2000
| ''Another Heaven''
|
|
|
|-
| ''[[The City of Lost Souls]]''
| Kuwata
|
|
|-
|rowspan="3" | 2001
| ''[[Turn (film)|Turn]]''
| Matsubara
|
|
|-
| ''[[Waterboys (film)|Waterboys]]''
| Mama-san
|
|
|-
| ''[[Onmyoji (film)|Onmyoji]]''
| Fujiwara no Motokata
|
|
|-
|rowspan="2" | 2002
| ''[[KT (film)|KT]]''
| Hiroshi Uchiyama
|
|
|-
| ''[[11'09"01 September 11]]''
|
| segment "Japan"
|
|-
|2003
|[[Owl (film)|Owl]]
|
|
|
|-
|rowspan="3" | 2003
| ''[[Makai Tensho]]''
|
|
|
|-
| ''[[Zatōichi (2003 film)|Zatōichi]]''
| Tavern Owner Pops
|
|
|-
| ''[[Drugstore Girl]]''
| Nabeshima
|
|
|-
|rowspan="2" | 2004
| ''[[Zebraman]]''
| Kani-Otoko
|
|
|-
| ''[[Lakeside Murder Case]]''
| Tomoharu Fujima
|
|
|-
|rowspan="3" | 2005
| ''[[Tetsujin 28: The Movie]]''
|
|
|
|-
| ''[[The Great Yokai War]]''
| Screaming Farmer
|
|
|-
| ''[[Scrap Heaven]]''
| Detective Yabuta
|
|
|-
|rowspan="3" | 2006
| ''[[Nihon Chinbotsu (2006 film)|Japan Sinks]]''
| Prof. Fukuhara
|
|
|-
| ''[[Memories of Matsuko]]''
| Kozo Kawajiri
|
|
|-
| ''[[The Go Master]]''
| [[Kensaku Segoe]]
| Chinese film
|
|-
|rowspan="2" | 2007
| ''[[Tokyo Tower: Mom and Me, and Sometimes Dad (film)|Tokyo Tower: Mom and Me, and Sometimes Dad]]''
| Doctor
|
|
|-
| ''[[Mōryō no Hako]]''
| Koshiro Mimasaka
|
|
|-
|rowspan="8" | 2008
| ''[[Gururi no koto|All Around Us]]''
|
|
|
|-
| ''[[Tsukiji Uogashi Sandaime]]''
| Shojiro Sanada
|
|
|-
| ''Ishiuchi Jinjo Koto Shogakko: Hana wa chiredomo''
| Yoshio Ichikawa
|
|
|-
| ''[[Ikigami]]''
| Counselor
|
|
|-
| ''[[Asahiyama Zoo Story: Penguins in the Sky]]''
| Itsuro Usui
|
|
|-
| ''[[Ichi (2008 film)|Ichi]]''
| Takeshi Hyoue
|
|
|-
| ''[[Happy Flight]]''
| Etsuko's father
|
|
|-
| ''The Chasing World''
| Doctor
|
|
|-
|rowspan="3" | 2009
| ''[[Rain Fall]]''
| Tatsu Ishikura
|
|
|-
| ''[[John Rabe (film)|John Rabe]]''
| General [[Iwane Matsui]]
| German-Chinese-French film
|
|-
| ''[[April Bride]]''
| Teishi Nagashima
|
|
|-
|rowspan="5" | 2010
| ''[[Villain (2010 film)|Villain]]''
|
|
|
|-
| ''Raiou''
| Kakunoshi Enokido
|
|
|-
| ''[[Postcard (2010 film)|Postcard]]''
| Ykichi Morikawa
|
|
|-
| ''[[Haru's Journey]]''
|
|
|
|-
| ''[[The Lone Scalpel]]''
|
|
|
|-
|rowspan="4" | 2011
| ''[[Antoki no Inochi]]''
|
|
|
|-
| ''[[Isoroku (film)|Isoroku]]''
| [[Mitsumasa Yonai]]
|
|
|-
| ''[[Karate-Robo Zaborgar]]''
| Dr. Akunomiya
|
|
|-
| ''[[Kamisama no Karute|In His Chart]]''
|
|
|
|-
| 2012
| ''[[Gyakuten Saiban (film)|Gyakuten Saiban]]''
| The Judge
|
|
|-
|2013
|''[[Unforgiven (2013 film)|Unforgiven]]''
| Kingo Baba
|
|
|-
|2014
|''[[0.5 mm]]''
|
|
|
|-
|rowspan="2" |2015
|''[[The Big Bee]]''
|
|
|
|-
|''[[Journey to the Shore]]''
|
|
|
|-
|rowspan="3" |2016
|''[[Shippu Rondo]]''
|
|
|
|-
|''[[Shin Godzilla]]''
|[[Chief Cabinet Secretary|The Chief Cabinet Secretary]]
|
|
|-
|''[[Black Widow Business]]''
|
|
|
|-
|rowspan="4" |2017
|''[[Survival Family]]''
|Shigeomi Sasaki
|
|
|-
|''Nariyuki na Tamashii''
|
|
|
|-
|''Mukoku''
|Seppō Mitsumura
|
|
|-
|''[[Lu Over the Wall]]''
|Kai's grandfather (voice)
|
|
|-
|rowspan="5" |2018
|''Evil and the Mask''
|Detective Aida
|
|
|-
|''Recall''
|Nomura
|
|
|-
|''[[Color Me True]]''
|Tadashi Honda
|
|
|-
|''[[Shoplifters (film)|Shoplifters]]''
|
|
|
|-
| ''Oz Land''
| Miyagawa
|
|
|-
|rowspan="4" |2019
| ''The Promised Land''
| Gorō Fujiki
|
|
|-
| ''Iwane: Sword of Serenity''
|
|
|
|-
| ''Show Me the Way to the Station''
|
|
|
|-
| ''They Say Nothing Stays the Same''
|
| Lead role
|
|-
|rowspan="9" |2020
| ''Nōten Paradise''
|
|
|
|-
| ''Family Bond''
|
|
|
|-
| ''Stardust Over the Town''
|
|
|
|-
| ''I Never Shot Anyone''
|
|
|
|-
| ''The Legacy of Dr. Death: Black File''
|
|
|<ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/92576/|title= ドクター・デスの遺産 BLACK FILE|access-date= December 28, 2020|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''Nosari: Impermanent Eternity''
|
|
|
|-
| ''[[Living in the Sky]]''
|
|
|
|-
| ''Independence of Japan''
| [[Jōji Matsumoto]]
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/news/20201031/3/|title= 浅野忠信&宮沢りえが白洲次郎、正子夫妻 小林薫が吉田茂に 「日本独立」12月18日公開|access-date= October 31, 2020|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''Underdog''
|
|
|<ref>{{cite web |url= https://www.cinemacafe.net/article/2020/10/01/69240.html|title= 『アンダードッグ』石崎ひゅーいの主題歌入り本予告、水川あさみ&瀧内公美らも登場|access-date= October 1, 2020|work= Cinema Cafe}}</ref>
|-
|rowspan="6" |2021
| ''Umami''
| The salaryman
| Japanese-French film
|
|-
| ''[[The Master Plan (2021 film)|The Master Plan]]''
|
|
|<ref>{{cite web |url= https://realsound.jp/movie/2020/09/post-620724.html|title= 岩田剛典と新田真剣佑の仲睦まじい様子やシリアスな表情 『名も無き世界のエンドロール』特報公開|access-date= September 17, 2020|work= Real Sound}}</ref>
|-
| ''[[Baragaki: Unbroken Samurai]]''
| Marujū Tenshu
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/90757/|title= 燃えよ剣|access-date= December 14, 2020|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''Utsusemi no Mori''
|
|
|
|-
| ''[[The Great Yokai War: Guardians]]''
| Old man
|
| <ref>{{cite web |url= https://www.cinemacafe.net/article/2021/03/23/71984.html|title= 北村一輝&松嶋菜々子&柄本明『妖怪大戦争』人間キャスト発表|access-date= March 25, 2021|work= Cinema Cafe}}</ref>
|-
| ''Inori''
|
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/94970/|title= 祈り 幻に長崎を想う刻(とき)|access-date= May 19, 2021|work= eiga.com}}</ref>
|-
|rowspan="5" |2022
| ''[[A Man (film)|A Man]]''
| Norio Omiura
|
| <ref>{{cite web |url= https://www.oricon.co.jp/news/2205317/full/|title= 妻夫木聡×安藤サクラ×窪田正孝ら共演、芥川賞作家・平野啓一郎の「ある男」実写映画化|access-date= August 31, 2021|work= Oricon}}</ref>
|-
| ''[[Noise (2017 manga)|Noise]]''
| Shōkichi Yokota
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/95143/|title= ノイズ|access-date= October 27, 2021|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''Wandering''
|
|
| <ref>{{cite web |url= https://www.cinemacafe.net/article/2021/12/13/76276.html|title= 趣里&三浦貴大&柄本明ら出演『流浪の月』第4弾キャスト解禁|access-date= December 13, 2021|work= Cinema Cafe}}</ref>
|-
| ''No Place to Go''
| Homeless
|
|<ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/97255/|title= 夜明けまでバス停で|access-date= June 28, 2022|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''[[The Setting Sun]]''
| Dr. Miyake
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/95254/|title= 鳩のごとく 蛇のごとく 斜陽|access-date= August 31, 2022|work= eiga.com}}</ref>
|-
|rowspan="9" |2023
| ''[[Yudo: The Way of the Bath]]''
| Hermit
|
| <ref>{{cite web |url= https://www.oricon.co.jp/news/2245472/full/|title= 生田斗真主演、映画『湯道』"銭湯"に吉田鋼太郎、夏木マリ、柄本明ら大集合|access-date= August 18, 2022|work= Oricon}}</ref>
|-
| ''Shylock's Children''
| Hajime Sawazaki
|
| <ref>{{cite web |url= https://natalie.mu/eiga/news/490457|title= 阿部サダヲが映画「シャイロックの子供たち」で主演、共演に上戸彩や玉森裕太|access-date= August 22, 2022|work= Natalie}}</ref>
|-
| ''Egoist''
| Yoshio Saito
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/97467/|title= エゴイスト|access-date= September 22, 2022|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''Do Unto Others''
|
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/96905/|title= ロストケア|access-date= September 28, 2022|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''September 1923''
|
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/97856/|title= 福田村事件|access-date= September 29, 2022|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''Ripples''
| Tarō Kadokura
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/98450/|title= 波紋|access-date= November 29, 2022|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''Hard Days''
|
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/98423/|title= 最後まで行く|access-date= January 31, 2023|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''Ai no Komuragaeri''
| Hiroshi Saionji
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/98422/|title= 愛のこむらがえり|access-date= February 11, 2023|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''The Innocent Game''
| Nagura
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/99075/|title= 法廷遊戯|access-date= June 8, 2023|work= eiga.com}}</ref>
|-
| 2024
| ''Migawari Chūshingura''
| [[Yanagisawa Yoshiyasu]]
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/99885/|title= 身代わり忠臣蔵|access-date= August 7, 2023|work= eiga.com}}</ref>
|-
|}
===Television===
{|class="wikitable"
|-
!Year
!Title
!Role
!Notes
!Ref.
|-
| 1991
| ''[[Taiheiki (TV series)|Taiheiki]]''
| [[Kō no Moronao]]
| [[Taiga drama]]
|
|-
| 1995
| ''Hachidai Shōgun Yoshimune''
| Tokugawa Munenao
| Taiga drama
|
|-
| 1999
| ''Genroku Ryōran''
| Shindō Genshirō
| Taiga drama
|
|-
| 2006
| ''[[Kōmyō ga Tsuji]]''
| [[Toyotomi Hideyoshi]]
| Taiga drama
| <ref>{{cite web|url= https://www.nhk.or.jp/archives/search/special/detail/?d=taiga008|title= 「大河ドラマ」の歴代"秀吉"|access-date= December 31, 2018|work= NHK|archive-date= June 19, 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200619022119/https://www.nhk.or.jp/archives/search/special/detail/?d=taiga008|url-status= dead}}</ref>
|-
| 2009–11
| ''[[Saka no Ue no Kumo (TV series)|Saka no Ue no Kumo]]''
| [[Nogi Maresuke]]
|
|
|-
| 2012–17
| ''[[Folktales from Japan]]''
| Narrator
|
|
|-
| 2013
| ''[[The Partner (film)|The Partner]]''
| [[Ōkuma Shigenobu]]
| TV movie
|
|-
|rowspan="3" | 2017
| ''A Life''
| Toranosuke Danjō
|
|
|-
| ''Frankenstein's Love''
| Toshifumi Tsurumaru
|
|
|-
| ''[[Silver and Gold (TV series)|Silver and Gold]]''
| Hitoshi Kuramae
|
|
|-
|rowspan="2" | 2018
| ''[[Segodon]]''
| Ryu Samin
| Taiga drama
|
|-
|''[[Good Doctor (2018 TV series)|Good Doctor]]''
|Akira Shiga
|
|
|-
|rowspan="1" | 2019
| ''Castle of Sand''
| Chiyokichi
| TV movie
|
|-
|rowspan="1" | 2020
| ''[[Hanzawa Naoki]]''
| Keiji Minobe
| Season 2
|
|-
| 2021
| ''Bullets, Bones and Blocked Noses''
| Chōsuke
| Miniseries
| <ref>{{cite web|url= https://natalie.mu/eiga/news/431859|title= オダギリジョー脚本・演出のドラマ「オリバーな犬」NHKで放送、主演は池松壮亮|accessdate= June 16, 2021|work= Natalie|access-date= October 2, 2023|archive-date= November 4, 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20211104013825/https://natalie.mu/eiga/news/431859|url-status= dead}}</ref>
|-
|rowspan="2" | 2022
| ''[[Teen Regime]]''
| Prime Minister Tsuguaki Washida
| Miniseries
| <ref>{{cite web |url= https://www.oricon.co.jp/news/2228785/|title= 神尾楓珠主演のNHKドラマ『17才の帝国』 追加キャストに柄本明、松本まりから|access-date= April 1, 2022|work= Oricon}}</ref>
|-
| ''Lost Man Found''
| Himself
|
| <ref>{{cite web |url= https://www.crank-in.net/news/108978/1|title= 仲野太賀主演『拾われた男』、井川遥、松尾諭、柄本明ら全員“本人役”で出演|access-date= June 7, 2022|work= Crank-in!}}</ref>
|-
|}
==Pina==
*[[Medals of Honor (Japan)|Medal with Purple Ribbon]] (2011)
*[[Order of the Rising Sun|Order of the Rising Sun, 4th Class, Gold Rays with Rosette]] (2019)
==Kundivihira ==
{{reflist}}
==External links==
* {{IMDb name|0256628}}
* {{jmdb name|0342670}}
{{Navboxes
|title = Awards for Akira Emoto
|list =
{{Blue Ribbon Award for Best Supporting Actor}}
{{Hochi Film Award for Best Actor}}
{{Hochi Film Award for Best Supporting Actor}}
{{Japan Academy Prize for Best Actor}}
{{Japan Academy Prize for Best Supporting Actor}}
{{Nikkan Sports Film Award for Best Actor}}
{{Yokohama Film Festival Best Supporting Actor}}
}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Emoto, Akira}}
[[Category:1948 births]]
[[Category:People from Chūō, Tokyo]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Japanese male film actors]]
[[Category:Japanese male television actors]]
[[Category:Male actors from Tokyo]]
[[Category:Recipients of the Medal with Purple Ribbon]]
[[Category:Recipients of the Order of the Rising Sun, 4th class]]
[[Category:20th-century Japanese male actors]]
[[Category:21st-century Japanese male actors]]
{{Japan-film-actor-stub}}
cwv9upjqf539hr23bqkevyq8lginaza
2024 in anime
0
26870
143581
83562
2026-07-11T01:56:41Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
143581
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Anime-related events during the year of 2024}}
Tuma nima bee binyɛra din be "'''2024 in [[anime]]"'''.
== Din yɛn yihi na ==
=== Filim nima ===
Din doli ŋɔ na nyɛla "anime films" din yɛn yihina "theaters" bini din gbaai Anashaara goli January 1 zaŋ chaŋ Anashaara goli December 31, 2024.
{| class="wikitable sortable" border="1"
|-
! data-sort-type="text" width="130px" | Release date
! width="450px" | Title
! data-sort-type="text" width="130px" | Studio
! data-sort-type="text" width="130px" | Director(s)
! width="10px" | Running time (minutes)
! class="unsortable" width="5px" | Ref
|-
| {{dts|January 5}}
| ''[[Estab Life|Bloody Escape: Jigoku no Tōsō Geki]]''
| [[Polygon Pictures]]
| [[Gorō Taniguchi]]
|
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Polygon Pictures' Bloody Escape Anime Film's Trailer Reveals Main Cast, January 5 Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-11-17/polygon-pictures-bloody-escape-anime-film-trailer-reveals-main-cast-january-5-debut/.204551|website=[[Anime News Network]]|date=November 17, 2023|access-date=November 17, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 12}}
| ''[[Kizumonogatari|Kizumonogatari: Koyomi Vamp]]''
| [[Shaft (company)|Shaft]]
| [[Tatsuya Oishi (director)|Tatsuya Oishi]]
|
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Kizumonogatari Anime Gets Compilation Film on January 12, 2024|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-09-10/kizumonogatari-anime-gets-compilation-film-on-january-12-2024/.202169|website=[[Anime News Network]]|date=September 10, 2023|access-date=September 10, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 26}}
| ''[[Mobile Suit Gundam SEED Freedom]]''
| [[Bandai Namco Filmworks]]
| [[Mitsuo Fukuda]]
|
| <ref>{{cite web|last=Cayanan|first=Joanna|title=Gundam SEED FREEDOM Anime Film's English-Subtitled Teaser Unveils Staff, January 26, 2024 Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-07-02/gundam-seed-freedom-anime-film-english-subtitled-teaser-unveils-staff-january-26-2024-debut/.199895|website=[[Anime News Network]]|date=July 2, 2023|access-date=July 3, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 27}}
| ''[[Given (manga)|Eiga Given: Hiiragi Mix]]''
|
|
|
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Given Sequel Anime's 1st Film Reveals Title, January 27 Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-10-20/given-sequel-anime-1st-film-reveals-title-january-27-debut/.203641|website=[[Anime News Network]]|date=October 20, 2023|access-date=October 20, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|February 2}}
| ''[[YuruYuri|Ōmuro-ke: Dear Sisters]]''
| {{ubl|[[Passione (company)|Passione]]|Studio Lings}}
| [[Naoyuki Tatsuwa]]
|
|<ref>{{cite web|last=Cayanan|first=Joanna|title=Yuruyuri Spinoff Anime Ōmuro-ke Films' Trailer Reveals 1st Film's February 2 Premiere|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-11-30/yuruyuri-spinoff-anime-omuro-ke-films-trailer-reveals-1st-film-february-2-premiere/.204977|website=[[Anime News Network]]|date=November 30, 2023|access-date=November 30, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|February 16}}
| ''[[Haikyu!!|Gekijōban Haikyu!! Gomi Suteba no Kessen]]''
| [[Production I.G]]
| Susumu Mitsunaka
|
| <ref>{{cite web|last=Loo|first=Egan|title=1st Haikyu!! Final Film's Trailer Unveils Director/Writer, February 16 Opening (Updated)|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-09-24/1st-haikyu-final-film-trailer-unveils-director-writer-february-16-opening/.202764|website=[[Anime News Network]]|date=September 24, 2023|access-date=September 25, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|March 1}}
| ''[[Doraemon: Nobita's Earth Symphony]]''
| [[Shin-Ei Animation]]
| Kazuaki Imai
|
| <ref>{{cite web|last=Loo|first=Egan|title=2024 Doraemon Film Reveals Teaser, Guest Star Kyōko Yoshine, March 1 Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-10-04/2024-doraemon-film-reveals-teaser-guest-star-kyoko-yoshine-march-1-debut/.203120|website=[[Anime News Network]]|date=October 4, 2023|access-date=October 4, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|March 1}}
| ''[[Ya Boy Kongming!|Paripi Kōmei: Road to Summer Sonia]]''
| [[P.A. Works]]
| Shū Honma
|
| <ref>{{cite web|last=Loo|first=Egan|title=Ya Boy Kongming! Anime Gets Compilation Film Next March|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-11-29/ya-boy-kongming-anime-gets-compilation-film-next-march/.204934|website=[[Anime News Network]]|date=November 29, 2023|access-date=November 29, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|March 22}}
| ''[[Dead Dead Demon's Dededede Destruction]]'' (part 1)
| Production +h.
| Tomoyuki Kurokawa
|
| <ref name="dead">{{cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|title=Dead Dead Demon's Dededede Destruction Anime Films Reveal March 22 & April 19 Opening, YOASOBI Singer Lilas Ikuta & ano as Leads|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-11-19/dead-dead-demon-dededede-destruction-anime-films-reveal-march-22-and-april-19-opening-yoasobi-/.204624|website=[[Anime News Network]]|date=November 19, 2023|access-date=November 19, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April 12}}
| ''Detective Conan: Hyakuman Doru no Michishirube''
| [[TMS Entertainment]]
| Chika Nagaoka
|
|<ref>{{cite web|last=Tai|first=Anita|title=Detective Conan Manga Goes on Hiatus for 30th Anniversary, 27th Film's Title & Date Revealed|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-11-28/detective-conan-manga-goes-on-hiatus-for-30th-anniversary-27th-film-title-and-date-revealed/.204909|website=[[Anime News Network]]|date=November 28, 2023|access-date=November 28, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April 12}}
| ''Kuramerukagari''
| Team OneOne
| Shigeyoshi Tsukahara
|
| <ref name="OneOne">{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Kurayukaba, Kuramerukagari Anime Films Debut in Japanese Theaters on April 12|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-07/kurayukaba-kuramerukagari-anime-films-debut-in-japanese-theaters-on-april-12/.205230|website=[[Anime News Network]]|date=December 7, 2023|access-date=December 8, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April 12}}
| ''Kurayukaba''
| Team OneOne
| Shigeyoshi Tsukahara
|
| <ref name="OneOne"/>
|-
| {{dts|April 19}}
| ''[[Blue Lock|Blue Lock: Episode Nagi]]''
| [[Eight Bit (studio)|Eight Bit]]
| Shunsuke Ishikawa
|
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=BLUELOCK -Episode Nagi- Anime Film's Trailer Reveals April 19 Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-11-26/bluelock-episode-nagi-anime-film-trailer-reveals-april-19-debut/.204819|website=[[Anime News Network]]|date=November 26, 2023|access-date=November 26, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April 19}}
| ''[[Dead Dead Demon's Dededede Destruction]]'' (part 2)
| Production +h.
| Tomoyuki Kurokawa
|
| <ref name="dead"/>
|-
| {{dts|May 10}}
| ''[[Trapezium (novel)|Trapezium]]''
| [[CloverWorks]]
| Masahiro Shinohara
|
| <ref>{{cite web|last=Cayanan|first=Joanna|title=Kazumi Takayama's trapezium Novel Gets Anime Film Adaptation on May 10, 2024|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-11/kazumi-takayama-trapezium-novel-gets-anime-film-adaptation-on-may-10-2024/.205365|website=[[Anime News Network]]|date=December 11, 2023|access-date=December 11, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|May 24}}
| ''[[Uma Musume Pretty Derby|Uma Musume Pretty Derby: Beginning of a New Era]]''
| [[CygamesPictures]]
| Ken Yamamoto
|
| <ref>{{cite web|last=Cardine|first=Kyle|title=Umamusume: Pretty Derby Beginning of a New Era Anime Movie Announced|url=https://www.crunchyroll.com/news/latest/2023/12/27/umamusume-pretty-derby-beginning-of-a-new-era-anime-movie-announced|website=[[Crunchyroll]]|date=December 27, 2023|access-date=December 27, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|May}}
| ''[[Code Geass|Code Geass: Rozé of the Recapture]]'' (part 1)
| [[Bandai Namco Filmworks]]
| Yoshimitsu Ohashi
|
| <ref>{{cite web|last=Dempsey|first=Liam|title=Code Geass: Rozé of the Recapture Anime Reveals First Trailer, May 2024 Release|url=https://www.crunchyroll.com/news/latest/2023/12/18/code-geass-roze-of-the-recapture-tv-anime-visual-trailer-may-2024-release|website=[[Crunchyroll]]|date=December 18, 2023|access-date=December 18, 2023}}</ref>
|-
|}
=== Television series ===
"Anime television series" din yɛn pili bini din gbaai Anashaara goli January 1 zaŋ chaŋ Anashaara goli December 31, 2024.
{| class="wikitable sortable" border="1"
|-
! data-sort-type="text" width="150px" | First run start and end dates
! width="450px" | Title
! data-sort-type="text" width="10px" | Episodes
! data-sort-type="text" width="130px" | Studio
! data-sort-type="text" width="160px" | Director(s)
! Original title
! class="unsortable" width="5px" | Ref
|-
<!-- use the following template for new entries
|-
| AIRDATES
| ''[[TITLE]]''
| EPISODECOUNT
| [[STUDIO]]
| [[DIRECTOR]]
| ALT
| REFS
-->
|-
| {{dts|January 3}} –
| ''[[Bottom-tier Character Tomozaki|Bottom-tier Character Tomozaki 2nd Stage]]''
| 13
| [[Project No.9]]
| Shinsuke Yanagi
| ''Jaku-kyara Tomozaki-kun 2nd Stage''
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Bottom-Tier Character Tomozaki 2nd Stage Anime Reveals January 3 Premiere in New Promo Video|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-08/bottom-tier-character-tomozaki-2nd-stage-anime-reveals-january-3-premiere-in-new-promo-video/.205269|website=[[Anime News Network]]|date=December 8, 2023|access-date=December 8, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 3}} –
| ''[[Classroom of the Elite]]'' ([[Classroom of the Elite (season 3)|season 3]])
| 13
| [[Lerche (studio)|Lerche]]
| {{ubl|[[Seiji Kishi]] {{small|(Chief)}}|Hiroyuki Hashimoto {{small|(Chief)}}|Yoshihito Nishōji}}
| ''Yōkoso Jitsuryoku Shijō Shugi no Kyōshitsu e''
| <ref>{{cite web|last=Loo|first=Egan|title=Classroom of the Elite Anime's 3rd Season Slated for January 3|url=https://www.animenewsnetwork.com/daily-briefs/2023-11-24/classroom-of-the-elite-anime-3rd-season-slated-for-january-3/.204792|website=[[Anime News Network]]|date=November 24, 2023|access-date=November 24, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 3}} –
| ''[[Gushing over Magical Girls]]''
|
| [[Asahi Production]]
| {{ubl|Masato Suzuki|Atsushi Ōtsuki}}
| ''Mahō Shōjo ni Akogarete''
| <ref>{{cite web|last=Loo|first=Egan|title=Gushing Over Magical Girls Anime's 2nd Video Reveals More Cast, 3 Versions, Ending Song Artists, January 3 Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-03/gushing-over-magical-girls-anime-2nd-video-reveals-more-cast-3-versions-ending-song-artists-january-/.205055|website=[[Anime News Network]]|date=December 3, 2023|access-date=December 3, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 3}} –
| ''[[Ishura]]''
|
| {{ubl|[[Passione (company)|Passione]]|[[Sanzigen]] {{small|(CGI)}}}}
| {{ubl|Takeo Takahashi {{small|(Chief)}}|Yuki Ogawa}}
|
| <ref>{{cite web|last=Cayanan|first=Joanna|title=Ishura Anime Reveals 2 Main Visuals, January 3 Premiere|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-03/ishura-anime-reveals-2-main-visuals-january-3-premiere/.205044|website=[[Anime News Network]]|date=December 3, 2023|access-date=December 3, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 4}} –
| ''[[Chained Soldier]]''
|
| [[Seven Arcs]]
| {{ubl|[[Junji Nishimura]] {{small|(Chief)}}|Gorō Kuji}}
| ''Mato Seihei no Slave''
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Chained Soldier Anime Reveals January 4 Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/daily-briefs/2023-11-26/chained-soldier-anime-reveals-january-4-debut/.204822|website=[[Anime News Network]]|date=November 26, 2023|access-date=November 26, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 4}} –
| ''[[Delicious in Dungeon]]''
|
| [[Trigger (animation studio)|Trigger]]
| Yoshihiro Miyajima
| ''Dungeon Meshi''
| <ref>{{cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|title=Delicious in Dungeon Anime's Trailer Reveals More Cast, Staff, Ending Song, January 4 Netflix Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-14/delicious-in-dungeon-anime-trailer-reveals-more-cast-staff-ending-song-january-4-netflix-debut/.205516|website=[[Anime News Network]]|date=December 14, 2023|access-date=December 14, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 5}} –
| ''[[My Instant Death Ability Is So Overpowered]]''
|
| [[Okuruto Noboru]]
| Masakazu Hishida
| ''Sokushi Cheat ga Saikyōsugite, Isekai no Yatsura ga marude Aite ni Naranain Desu ga''
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=My Instant Death Ability is So Overpowered Anime Reveals Opening Artist, 3 More Cast Members|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-11-16/my-instant-death-ability-is-so-overpowered-anime-reveals-opening-artist-3-more-cast-members/.204515|website=[[Anime News Network]]|date=November 16, 2023|access-date=November 16, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 5}} –
| ''[[Sasaki and Peeps]]''
|
| [[Silver Link]]
| Mirai Minato
| ''Sasaki to Pii-chan''
| <ref>{{cite web|last=Cayanan|first=Joanna|title=Sasaki and Peeps Anime's 2nd Video Unveils More Cast, Aguri Ōnishi's Ending Song, 1-Hour January 5 Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-06/sasaki-and-peeps-anime-2nd-video-unveils-more-cast-aguri-onishi-ending-song-1-hour-january-5-debut/.205165|website=[[Anime News Network]]|date=December 6, 2023|access-date=December 6, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 5}} –
| ''[[The Demon Prince of Momochi House]]''
|
| [[Drive (studio)|Drive]]
| Bob Shirahata
| ''Momochi-san Chi no Ayakashi Ōji''
| <ref>{{cite web|last=Dempsey|first=Liam|title=The Demon Prince of Momochi House TV Anime Previews Cast, Theme Songs in New Trailer|url=https://www.crunchyroll.com/news/latest/2023/11/18/the-demon-prince-of-momochi-house-tv-anime-previews-cast-theme-songs-in-new-trailer|website=[[Crunchyroll]]|date=November 18, 2023|access-date=November 18, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 6}} –
| ''[[A Sign of Affection]]''
|
| [[Ajia-do Animation Works]]
| Yūta Murano
| ''Yubisaki to Renren''
| <ref>{{cite web|script-title=ja:「ゆびさきと恋々」キービジュアルが公開、エマ役と心役は東山奈央と畠中祐|url=https://natalie.mu/comic/news/550285|website=[[Natalie (website)|Natalie]]|publisher=Natasha, Inc.|date=November 23, 2023|access-date=November 23, 2023|language=ja}}</ref>
|-
| {{dts|January 6}} –
| ''Hari Maware! Koinu''
|
| OperaHouse
| Ai Ikegaya
|
| <ref>{{cite web|last=Mateo|first=Alex|title='Hari Maware, Koinu!' Anime Reveals January 6 Debut, More Cast in Videos|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-14/hari-maware-koinu-anime-reveals-january-6-debut-more-cast-in-videos/.205493|website=[[Anime News Network]]|date=December 14, 2023|access-date=December 14, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 6}} –
| ''[[Mashle|Mashle: Magic and Muscles]]'' (season 2)
|
| [[A-1 Pictures]]
| Tomoya Tanaka
|
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Mashle: Magic and Muscles Anime's 2nd Season Reveals More Cast, January 6 Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-16/mashle-magic-and-muscles-anime-2nd-season-reveals-more-cast-january-6-debut/.205569|website=[[Anime News Network]]|date=December 16, 2023|access-date=December 16, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 6}} –
| ''[[Pon no Michi]]''
|
| [[OLM, Inc.|OLM]]
| Tatsuma Minamikawa
|
| <ref>{{cite web|last=Chapman|first=Paul|title=Original TV Anime Pon no Michi Goes for the Win in January of 2024|url=https://www.crunchyroll.com/news/latest/2023/5/23/original-tv-anime-pon-no-michi-goes-for-the-win-in-january-of-2024|website=[[Crunchyroll]]|date=May 23, 2023|access-date=May 23, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 6}} –
| ''[[Tales of Wedding Rings]]''
|
| Staple Entertainment
| Takashi Naoya
| ''Kekkon Yubiwa Monogatari''
| <ref>{{cite web|last=Loo|first=Egan|title=Tales of Wedding Rings Anime's Full Promo Video Unveils More Cast & Staff, Theme Song Artists, January 6 Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-11-17/tales-of-wedding-rings-anime-full-promo-video-unveils-more-cast-and-staff-theme-song-artists-/.204553|website=[[Anime News Network]]|date=November 17, 2023|access-date=November 17, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 6}} –
| ''[[The Wrong Way to Use Healing Magic]]''
|
| {{ubl|Studio Add|[[Shin-Ei Animation]]}}
| Takahide Ogata
| ''Chiyu Mahō no Machigatta Tsukaikata''
| <ref>{{cite web|last=Chapman|first=Paul|title=Tough Training Begins in The Wrong Way to Use Healing Magic TV Anime Trailer|url=https://www.crunchyroll.com/news/latest/2023/8/27/tough-training-begins-in-the-wrong-way-to-use-healing-magic-tv-anime-trailer|website=[[Crunchyroll]]|date=August 27, 2023|access-date=August 27, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 7}} –
| ''[[7th Time Loop|7th Time Loop: The Villainess Enjoys a Carefree Life Married to Her Worst Enemy!]]''
|
| {{ubl|[[Studio Kai]]|Hornets}}
| Kazuya Iwata
| ''Loop 7-kaime no Akuyaku Reijō wa, Moto Tekikoku de Jiyū Kimamana Hanayome Seikatsu o Mankitsu Suru''
| <ref>{{cite web|last=Cayanan|first=Joanna|title=7th Time Loop: The Villainess Enjoys a Carefree Life Anime Slated for January 7|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-11-05/7th-time-loop-the-villainess-enjoys-a-carefree-life-anime-slated-for-january-7/.204127|website=[[Anime News Network]]|date=November 5, 2023|access-date=November 5, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 7}} –
| ''[[Banished from the Hero's Party]]'' (season 2)
|
| [[Studio Flad]]
| {{ubl|Makoto Hoshino {{small|(Chief)}}|Satoshi Takafuji}}
| ''Shin no Nakama janai to Yūsha no Party o Oidasareta node, Henkyō de Slow Life Suru Koto ni Shimashita 2nd''
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Banished From The Heroes' Party Season 2 Anime Reveals January 7 Debut, Character Video for Red|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-01/banished-from-the-heroes-party-season-2-anime-reveals-january-7-debut-character-video-for-red/.205001|website=[[Anime News Network]]|date=December 1, 2023|access-date=December 1, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 7}} –
| ''[[Blue Exorcist|Blue Exorcist: Shimane Illuminati Saga]]''
|
| [[Studio VOLN]]
| Daisuke Yoshida
| ''Ao no Exorcist: Shimane Illuminati-hen''
| <ref>{{cite web|title=Blue Exorcist: Shimane Illuminati Saga Anime's New Video Unveils Mulasaki-Ima's Ending Song, January 6 Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-03/blue-exorcist-shimane-illuminati-saga-anime-new-video-unveils-mulasaki-ima-ending-song-january-6-/.205054|website=[[Anime News Network]]|date=December 3, 2023|access-date=December 3, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 7}} –
| ''[[Fluffy Paradise]]''
|
| [[EMT Squared]]
| Jun'ichi Kitamura
| ''Isekai de Mofumofu Nadenade Suru Tameni Ganbattemasu''
| <ref>{{cite web|last=Dempsey|first=Liam|title=Fluffy Paradise TV Anime Sets January 7 Premiere with New Trailer|url=https://www.crunchyroll.com/news/latest/2023/11/18/fluffy-paradise-tv-anime-sets-january-7-premiere-with-new-trailer|website=[[Crunchyroll]]|date=November 18, 2023|access-date=November 18, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 7}} –
| ''[[Kingdom (manga)|Kingdom]]'' ([[Kingdom (season 5)|season 5]])
|
| {{ubl|[[Pierrot (company)|Pierrot]]|[[Studio Signpost]]}}
| Kenichi Imaizumi
|
| <ref>{{cite web|last=Cayanan|first=Joanna|title=Kingdom Anime's 5th Series Reveals Kan Ki Army's Cast, January 6 Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-09-25/kingdom-anime-5th-series-reveals-kan-ki-army-cast-january-6-debut/.202793|website=[[Anime News Network]]|date=September 25, 2023|access-date=September 25, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 7}} –
| ''[[Solo Leveling]]''
|
| [[A-1 Pictures]]
| Shunsuke Nakashige
| ''Ore dake Level Up na Ken''
| <ref>{{cite web|last=Loo|first=Egan|title=Solo Leveling Anime Unveils 1st Promo Video, More Cast & Staff|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-09-10/solo-leveling-anime-unveils-1st-promo-video-more-cast-and-staff/.202181|website=[[Anime News Network]]|date=September 10, 2023|access-date=September 10, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 7}} –
| ''[[The Dangers in My Heart]]'' (season 2)
|
| [[Shin-Ei Animation]]
| Hiroaki Akagi
| ''Boku no Kokoro no Yabai Yatsu''
| <ref>{{cite web|last=Cayanan|first=Joanna|title=The Dangers in My Heart Anime's 2nd Season Debuts on January 7|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-10/the-dangers-in-my-heart-anime-2nd-season-debuts-on-january-7/.205334|website=[[Anime News Network]]|date=December 10, 2023|access-date=December 10, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 7}} –
| ''[[The Strongest Tank's Labyrinth Raids]]''
|
| Studio Polon
| Mitsutaka Noshitani
| ''Saikyō Tank no Meikyū Kōryaku''
| <ref>{{cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|title=The Strongest Tank's Labyrinth Raids Fantasy Novels & Manga Get TV Anime in January 2024|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-10-04/the-strongest-tank-labyrinth-raids-fantasy-novels-and-manga-get-tv-anime-in-january-2024/.203152|website=[[Anime News Network]]|date=October 4, 2023|access-date=October 4, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 8}} –
| ''[[High Card]]'' (season 2)
|
| [[Studio Hibari]]
| Junichi Wada
|
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Raon Performs Ending Theme for High Card Anime's 2nd Season|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-02/raon-performs-ending-theme-for-high-card-anime-2nd-season/.205026|website=[[Anime News Network]]|date=December 2, 2023|access-date=December 2, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 8}} –
| ''[[Mr. Villain's Day Off]]''
|
| {{ubl|[[Shin-Ei Animation]]|[[SynergySP]]}}
| Yoshinori Odaka
| ''Kyūjitsu no Warumono-san''
| <ref>{{cite web|last=Dempsey|first=Liam|title=Mr. Villain's Day Off TV Anime Sets January 2024 Premiere with New Visual, Trailer|url=https://www.crunchyroll.com/news/latest/2023/9/26/mr-villain-s-day-off-tv-anime-sets-january-2024-premiere-with-new-visual-trailer|website=[[Crunchyroll]]|date=September 26, 2023|access-date=September 26, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 8}} –
| ''[[The Unwanted Undead Adventurer]]''
|
| [[Connect (studio)|Connect]]
| Noriaki Akitaya
| ''Nozomanu Fushi no Bōkensha''
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=The Unwanted Undead Adventurer TV Anime's 2nd Promo Video Reveals January 8 Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-09/the-unwanted-undead-adventurer-tv-anime-2nd-promo-video-reveals-january-8-debut/.205306|website=[[Anime News Network]]|date=December 9, 2023|access-date=December 9, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 8}} –
| ''[[Tsukimichi: Moonlit Fantasy]]'' (season 2)
|
| [[J.C.Staff]]
| [[Shinji Ishihira]]
| ''Tsuki ga Michibiku Isekai Dōchū''
| <ref>{{cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|title=Tsukimichi -Moonlit Fantasy- Season 2's Video Reveals More Cast, Theme Songs, January 8 Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-05/tsukimichi-moonlit-fantasy-season-2-video-reveals-more-cast-theme-songs-january-8-debut/.205153|website=[[Anime News Network]]|date=December 5, 2023|access-date=December 5, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 9}} –
| ''[[Hokkaido Gals Are Super Adorable!]]''
|
| {{ubl|[[Silver Link]]|Blade}}
| {{ubl|Mirai Minato {{small|(Chief)}}|Misuzu Hoshino}}
| ''Dosanko Gyaru wa Namaramenkoi''
| <ref>{{cite web|last=Dempsey|first=Liam|title=Hokkaido Gals Are Super Adorable! TV Anime Premieres on January 8|url=https://www.crunchyroll.com/news/latest/2023/11/29/hokkaido-gals-are-super-adorable-anime-premiere-date-new-trailer|website=[[Crunchyroll]]|date=November 29, 2023|access-date=November 29, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 9}} –
| ''[[Synduality|Synduality: Noir]]'' (part 2)
| 12
| [[Eight Bit (studio)|Eight Bit]]
| Yusuke Yamamoto
|
| <ref>{{cite web|last=Cayanan|first=Joanna|title=Synduality: Noir TV Anime Announces 2nd Part's January 8 Premiere|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-06/synduality-noir-tv-anime-announces-2nd-part-january-8-premiere/.205164|website=[[Anime News Network]]|date=December 6, 2023|access-date=December 6, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 9}} –
| ''[[The Foolish Angel Dances with the Devil]]''
|
| Children's Playground Entertainment
| [[Itsuro Kawasaki]]
| ''Oroka na Tenshi wa Akuma to Odoru''
| <ref>{{cite web|last=Cayanan|first=Joanna|title=The Foolish Angel Dances with the Devil Anime Unveils 2 New Cast, January 8 Premiere|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-03/the-foolish-angel-dances-with-the-devil-anime-unveils-2-new-cast-january-8-premiere/.205048|website=[[Anime News Network]]|date=December 3, 2023|access-date=December 3, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 9}} –
| ''[['Tis Time for "Torture," Princess]]''
|
| [[Pine Jam]]
| Yōko Kanemori
| ''Hime-sama "Gōmon" no Jikan desu''
| <ref>{{cite web|last=Loo|first=Egan|title='Tis Time for "Torture," Princess Manga Gets TV Anime Next January|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-06-26/tis-time-for-torture-princess-manga-gets-tv-anime-next-january/.199639|website=[[Anime News Network]]|date=June 26, 2023|access-date=June 26, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 9}} –
| ''[[Villainess Level 99]]''
|
| Jumondou
| Minoru Yamaoka
| ''Akuyaku Reijō Level 99: Watashi wa Ura Boss Desu ga Maō dewa Arimasen''
| <ref>{{cite web|script-title=ja:「悪役令嬢レベル99」ユミエラが強さを見せつける新PV、エレノーラ役は日高里菜|url=https://natalie.mu/comic/news/551037|website=[[Natalie (website)|Natalie]]|publisher=Natasha, Inc.|date=November 29, 2023|access-date=November 29, 2023|language=ja|archive-date=November 29, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129203947/https://natalie.mu/comic/news/551037|url-status=dead}}</ref>
|-
| {{dts|January 10}} –
| ''[[Doctor Elise]]''
|
| [[Maho Film]]
| Kumiko Habara
| ''Gekai Elise''
| <ref>{{cite web|last=Chapman|first=Paul|title=Doctor Elise: The Royal Lady with the Lamp Anime Debuts January 10|url=https://www.crunchyroll.com/news/latest/2023/12/13/doctor-elise-the-royal-lady-with-the-lamp-anime-debuts-january-10|website=[[Crunchyroll]]|date=December 13, 2023|access-date=December 13, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 10}} –
| ''[[Shaman King: Flowers]]''
|
| [[Bridge (studio)|Bridge]]
| Takeshi Furuta
|
| <ref>{{cite web|last=Cayanan|first=Joanna|title=Shaman King Flowers Anime's Ad Reveals Opening Song, January 9 Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-11-14/shaman-king-flowers-anime-ad-reveals-opening-song-january-9-debut/.204429|website=[[Anime News Network]]|date=November 14, 2023|access-date=November 14, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 11}} –
| ''[[Bang Brave Bang Bravern]]''
|
| [[CygamesPictures]]
| [[Masami Ōbari]]
| ''Yūki Bakuhatsu Bang Bravern''
|<ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Bang Brave Bang Bravern Original TV Anime Reveals January 11 Debut in New Videos|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-10/bang-brave-bang-bravern-original-tv-anime-reveals-january-11-debut-in-new-videos/.205339|website=[[Anime News Network]]|date=December 10, 2023|access-date=December 10, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 11}} –
| ''[[Cherry Magic! Thirty Years of Virginity Can Make You a Wizard?!]]''
|
| [[Satelight]]
| Yoshiko Okuda
| ''Sanjūsai made Dōtei Da to Mahōtsukai ni Nareru rashii''
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title='Cherry Magic! Thirty Years of Virginity Can Make You a Wizard?!' Anime Reveals More Cast, January 2024 Premiere|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-10-13/cherry-magic-thirty-years-of-virginity-can-make-you-a-wizard-anime-reveals-more-cast-january-2024-/.203382|website=[[Anime News Network]]|date=October 13, 2023|access-date=October 13, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 11}} –
| ''[[Delusional Monthly Magazine]]''
|
| [[OLM, Inc.|OLM Team Yoshioka]]
| Chizuru Miyawaki
| ''Gekkan Mōsō Kagaku''
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Delusional Monthly Magazine Anime's Promo Video Reveals More Cast, January 11 Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-02/delusional-monthly-magazine-anime-promo-video-reveals-more-cast-january-11-debut/.205027|website=[[Anime News Network]]|date=December 2, 2023|access-date=December 2, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 11}} –
| ''[[Metallic Rouge]]''
|
| [[Bones (studio)|Bones]]
| {{ubl|Yutaka Izubuchi {{small|(Chief)}}|Motonobu Hori}}
|
| <ref>{{cite web|last=Mateo|first=Alex|title=Fuji TV Announces New Metallic Rouge Anime by BONES|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-03-22/fuji-tv-announces-new-metallic-rouge-anime-by-bones/.196258|website=[[Anime News Network]]|date=March 22, 2023|access-date=March 22, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 11}} –
| ''[[Sengoku Youko]]''
|
| [[White Fox]]
| Masahiro Aizawa
|
| <ref>{{cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|title=Sengoku Youko TV Anime Premieres on January 10|url=https://www.animenewsnetwork.com/daily-briefs/2023-11-09/sengoku-youko-tv-anime-premieres-on-january-10/.204270|website=[[Anime News Network]]|date=November 9, 2023|access-date=November 10, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 12}} –
| ''[[Isekai Onsen Paradise]]''
|
| {{ubl|BloomZ|[[Wolfsbane (animation studio)|Wolfsbane]]}}
| Tomonori Mine
| ''Meitō "Isekai no Yu" Kaitaku-ki: Arafō Onsen Mania Tensei-saki wa, Nonbiri Onsen Tengoku Deshita''
| <ref>{{cite web|last=Loo|first=Egan|title=Meitō "Isekai no Yu" Kaitaku-ki Light Novel About Isekai Hot Springs Gets TV Anime Shorts|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-11-25/meito-isekai-no-yu-kaitaku-ki-light-novel-about-isekai-hot-springs-gets-tv-anime-shorts/.204817|website=[[Anime News Network]]|date=November 25, 2023|access-date=November 26, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 12}} –
| ''[[The Weakest Tamer Began a Journey to Pick Up Trash]]''
|
| Studio Massket
| {{ubl|Shigeyasu Yamauchi {{small|(Chief)}}|Naoki Horiuchi}}
| ''Saijaku Tamer wa Gomihiroi no Tabi o Hajimemashita''
| <ref>{{cite web|last=Dempsey|first=Liam|title=The Weakest Tamer Began a Journey to Pick Up Trash TV Anime Sets January 12 Premiere with New Visual|url=https://www.crunchyroll.com/news/latest/2023/9/14/the-weakest-tamer-began-a-journey-to-pick-up-trash-tv-anime-sets-january-12-premiere-with-new-visual|website=[[Crunchyroll]]|date=September 14, 2023|access-date=September 14, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 12}} –
| ''[[The Witch and the Beast]]''
|
| [[Yokohama Animation Laboratory]]
| [[Takayuki Hamana]]
| ''Majo to Yajū''
| <ref>{{cite web|last=Saabedra|first=Humberto|title=The Witch and the Beast TV Anime Unveils New Key Visual, Trailer and Additional Cast|url=https://www.crunchyroll.com/news/latest/2023/12/17/the-witch-and-the-beast-tv-anime-key-visual-trailer-cast|website=[[Crunchyroll]]|date=December 17, 2023|access-date=December 18, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 12}} –
| ''[[Urusei Yatsura (2022 TV series)|Urusei Yatsura]]'' (season 2)
|
| [[David Production]]
| {{ubl|Takahiro Kamei|Hideya Takahashi|Yasuhiro Kimura}}
|
| <ref>{{cite web|last=Mateo|first=Alex|title=New Urusei Yatsura Anime's 2nd Half Premieres in January 2024|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-08-22/new-urusei-yatsura-anime-2nd-half-premieres-in-january-2024/.201507|website=[[Anime News Network]]|date=August 22, 2023|access-date=August 22, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 13}} –
| ''[[Bucchigiri?!]]''
|
| [[MAPPA]]
| Hiroko Utsumi
|
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Hiroko Utsumi, MAPPA's Bucchigiri?! Anime Reveals Main Cast, January 13 Premiere in Main Trailer|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-11-24/hiroko-utsumi-mappa-bucchigiri-anime-reveals-main-cast-january-13-premiere-in-main-trailer/.204782|website=[[Anime News Network]]|date=November 24, 2023|access-date=November 24, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 13}} –
| ''[[Snack Basue]]''
|
| [[Studio Puyukai]]
| Minoru Ashina
|
| <ref>{{cite web|script-title=ja:アニメ『スナックバス江』高橋李依が明美役に。先行上映会&放送直前イベントが12月に開催|url=https://dengekionline.com/articles/205996/|website=[[Dengeki Online]]|date=October 11, 2023|access-date=October 11, 2023|language=ja}}</ref>
|-
| {{dts|January 14}} –
| ''[[Meiji Gekken: 1874]]''
|
| Tsumugi Akita Animation Lab
| Jin Tamamura
|
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Crunchyroll Original Meiji Gekken: 1874 to Premiere in Japan on January 14|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-09/crunchyroll-original-meiji-gekken-1874-to-premiere-in-japan-on-january-14/.205325|website=[[Anime News Network]]|date=December 9, 2023|access-date=December 9, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|January 14}} –
| ''[[The Fire Hunter]]'' (season 2)
|
| [[Signal.MD]]
| [[Junji Nishimura]]
| ''Hikari no Ō''
| <ref>{{cite web|last=Cayanan|first=Joanna|title=The Fire Hunter Anime's 2nd Season Reveals January 14 Debut in 1st Promo Video|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-04/the-fire-hunter-anime-2nd-season-reveals-january-14-debut-in-1st-promo-video/.205080|website=[[Anime News Network]]|date=December 4, 2023|access-date=December 4, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|February 4}} –
| ''[[Wonderful PreCure!]]''
|
| [[Toei Animation]]
| Masanori Sato
|
| <ref>{{cite web|last=Komatsu|first=Mikikazu|title=Wonderful Precure! TV Anime Unveils Character Visuals, Voice Cast Members, Theme Song Performers|url=https://www.crunchyroll.com/news/latest/2024/1/7/wonderful-precure-tv-anime-unveils-character-visuals-voice-cast-members-theme-song-performers|website=[[Crunchyroll]]|date=January 7, 2024|access-date=January 7, 2024}}</ref>
|-
| {{dts|April 5}} –
| ''[[Love Live! Nijigasaki High School Idol Club|Nijiyon Animation]]'' (season 2)
|
| [[Bandai Namco Filmworks]]
| Yūya Horiuchi
|
| <ref>{{cite web|last=Komatsu|first=Mikikazu|title=NIJIYON ANIMATION to Return for 2nd Season in April 2024|url=https://www.crunchyroll.com/news/latest/2023/12/25/nijiyon-animation-to-return-for-2nd-season-in-april-2024|website=[[Crunchyroll]]|date=December 25, 2023|access-date=December 25, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[A Condition Called Love]]''
|
| East Fish Studio
| Tomoe Makino
| ''Hananoi-kun to Koi no Yamai''
| <ref>{{cite web|last=Dempsey|first=Liam|title=A Condition Called Love TV Anime Reveals Main Cast and Staff, Premiere Date|url=https://www.crunchyroll.com/news/latest/2023/11/8/a-condition-called-love-tv-anime-reveals-main-cast-and-staff-premiere-date|website=[[Crunchyroll]]|date=November 8, 2023|access-date=November 8, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Alya Sometimes Hides Her Feelings in Russian]]''
|
| [[Doga Kobo]]
| Ryota Itoh
| ''Tokidoki Bosotto Russia-go de Dereru Tonari no Alya-san''
| <ref>{{cite web|last=Loo|first=Egan|title=Alya Sometimes Hides Her Feelings in Russian Anime Slated for April 2024|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-11-07/alya-sometimes-hides-her-feelings-in-russian-anime-slated-for-april-2024/.204204|website=[[Anime News Network]]|date=November 7, 2023|access-date=November 7, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[As a Reincarnated Aristocrat, I'll Use My Appraisal Skill to Rise in the World]]''
|
| [[Studio Mother]]
| [[Takao Kato]]
| ''Tensei Kizoku, Kantei Skill de Nariagaru''
| <ref>{{cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|title='As a Reincarnated Aristocrat, I'll Use My Appraisal Skill' Anime's 2nd Video Reveals More Cast, Staff, April 2024 Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-11-08/as-a-reincarnated-aristocrat-ill-use-my-appraisal-skill-anime-2nd-video-reveals-more-cast-staff-/.204261|website=[[Anime News Network]]|date=November 8, 2023|access-date=November 8, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Astro Note]]''
|
| [[Telecom Animation Film]]
| {{ubl|[[Shinji Takamatsu]] {{small|(Chief)}}|Haruki Kasugamori}}
|
| <ref>{{cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|title=Crunchyroll Unveils Original Sci-Fi Comedy Anime Astro Note For April 2024|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-11-30/crunchyroll-unveils-original-sci-fi-comedy-anime-astro-note-for-april-2024/.204989|website=[[Anime News Network]]|date=November 30, 2023|access-date=November 30, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Bartender (manga)|Bartender: Glass of God]]''
|
| Liber
| Ryōichi Kuraya
| ''Bartender: Kami no Glass''
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Bartender Glass of God TV Anime to Premiere in April 2024 With Crunchyroll Streaming|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-04-24/bartender-glass-of-god-tv-anime-to-premiere-in-april-2024-with-crunchyroll-streaming/.197425|website=[[Anime News Network]]|date=April 24, 2023|access-date=April 24, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Black Butler|Black Butler: Public School Arc]]''
|
| [[CloverWorks]]
| [[Kenjirou Okada]]
| ''Kuroshitsuji: Kishuku Gakkō-hen''
| <ref>{{cite web|last=Mateo|first=Alex|title=Black Butler: Public School Arc Anime Premieres in April 2024|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-13/black-butler-public-school-arc-anime-premieres-in-april-2024/.205455|website=[[Anime News Network]]|date=December 13, 2023|access-date=December 13, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Bōkyaku Battery]]''
|
| [[MAPPA]]
| Makoto Nakazono
|
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Bōkyaku Battery Baseball TV Anime Reveals Staff, More Cast, April 2024 Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-17/bokyaku-battery-baseball-tv-anime-reveals-staff-more-cast-april-2024-debut/.205604|website=[[Anime News Network]]|date=December 17, 2023|access-date=December 17, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Girls Band Cry]]''
|
| [[Toei Animation]]
| Kazuo Sakai
|
| <ref>{{cite web|last=Chapman|first=Paul|title=GIRLS BAND CRY Anime Premieres April 2024|url=https://www.crunchyroll.com/news/latest/2023/12/20/girls-band-cry-anime-premieres-april-2024|website=[[Crunchyroll]]|date=December 20, 2023|access-date=December 20, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Gods' Games We Play]]''
|
| [[Liden Films]]
| Tatsuya Shiraishi
| ''Kami wa Game ni Ueteiru''
| <ref>{{cite web|last=Dempsey|first=Liam|title=Gods' Games We Play TV Anime Previews Cast, Opening Theme Song in New Trailer|url=https://www.crunchyroll.com/news/latest/2023/12/20/gods-games-we-play-anime-trailer-april-2024-release-date-theme-songs|website=[[Crunchyroll]]|date=December 20, 2023|access-date=December 20, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Henjin no Salad Bowl]]''
|
| {{ubl|[[SynergySP]]|[[Studio Comet]]}}
| Masafumi Satō
|
| <ref>{{cite web|last=Cayanan|first=Joanna|title=A Salad Bowl of Eccentrics Anime's Teaser Video Reveals Main Cast, Additional Staff, April 2024 Premiere|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-24/a-salad-bowl-of-eccentrics-anime-teaser-video-reveals-main-cast-additional-staff-april-2024-premiere/.205917|website=[[Anime News Network]]|date=December 24, 2023|access-date=December 24, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Highspeed Etoile]]''
|
|
|
|
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Highspeed Étoile Anime Reveals April 2024 Premiere in 1st Promo Video|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-10-20/highspeed-etoile-anime-reveals-april-2024-premiere-in-1st-promo-video/.203639|website=[[Anime News Network]]|date=October 20, 2023|access-date=October 20, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[I Was Reincarnated as the 7th Prince so I Can Take My Time Perfecting My Magical Ability]]''
|
| Tsumugi Akita Animation Lab
| Jin Tamamura
| ''Tensei Shitara Dai Nana Ōji Datta no de, Kimama ni Majutsu o Kiwamemasu''
| <ref>{{cite web|script-title=ja:「転生したら第七王子だったので」新ティザーPV&キャラビジュ公開、音楽はR・O・Nが担当|url=https://natalie.mu/comic/news/531422|website=[[Natalie (website)|Natalie]]|publisher=Natasha, Inc.|date=July 4, 2023|access-date=July 4, 2023|language=ja}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Jellyfish Can't Swim in the Night]]''
|
| [[Doga Kobo]]
| Ryohei Takeshita
| ''Yoru no Kurage wa Oyogenai''
| <ref>{{cite web|last=Cayanan|first=Joanna|title=Doga Kobo's Jellyfish Can't Swim in the Night Anime Reveals Cast, More Staff, April Debut in 1st Promo Video|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-11-01/doga-kobo-jellyfish-cant-swim-in-the-night-anime-reveals-cast-more-staff-april-debut-in-1st-promo-/.204011|website=[[Anime News Network]]|date=November 1, 2023|access-date=November 1, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Jii-san Baa-san Wakagaeru]]''
|
| Gekkō
| [[Masayoshi Nishida]]
|
| <ref>{{cite web|last=Cayanan|first=Joanna|title=Jiisan Baasan Wakagaeru Anime Reveals Main Staff in Teaser Video|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-24/jiisan-baasan-wakagaeru-anime-reveals-main-staff-in-teaser-video/.205914|website=[[Anime News Network]]|date=December 24, 2023|access-date=December 24, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Kaiju No. 8]]''
|
| [[Production I.G]]
| {{ubl|Shigeyuki Miya|Tomomi Kamiya}}
| ''Kaijū 8-gō''
| <ref>{{cite web|script-title=ja:「怪獣8号」防衛隊員が集結したキービジュ公開 宮繁之・神谷友美監督らスタッフ発表|url=https://natalie.mu/comic/news/553194|website=[[Natalie (website)|Natalie]]|publisher=Natasha, Inc.|date=December 15, 2023|access-date=December 15, 2023|language=ja}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Yatagarasu (novel series)|Karasu wa Aruji o Erabanai]]''
|
|
|
|
| <ref>{{cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|title=Chisato Abe's Karasu wa Aruji o Erabanai Novel Gets TV Anime in April|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-10-23/chisato-abe-karasu-wa-aruji-o-erabanai-novel-gets-tv-anime-in-april/.203736|website=[[Anime News Network]]|date=October 24, 2023|access-date=October 24, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[KonoSuba]]'' (season 3)
|
| [[Drive (studio)|Drive]]
| {{ubl|Takaomi Kanasaki {{small|(Chief)}}|Yujiro Abe}}
| ''Kono Subarashii Sekai ni Shukufuku o! 3''
| <ref>{{cite web|last=Dempsey|first=Liam|title=KONOSUBA Season 3 Anime Reveals First Trailer, April 2024 Premiere|url=https://www.crunchyroll.com/news/latest/2023/12/25/konosuba-season-3-anime-trailer|website=[[Crunchyroll]]|date=December 25, 2023|access-date=December 25, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Laid-Back Camp]]'' ([[Laid-Back Camp (season 3)|season 3]])
|
| [[Eight Bit (studio)|Eight Bit]]
| Shin Tosaka
| ''Yuru Camp: Season 3''
| <ref>{{cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|title=Laid-Back Camp Season 3's New Visual Reveals April 2024 Premiere|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-10-22/laid-back-camp-season-3-new-visual-reveals-april-2024-premiere/.203703|website=[[Anime News Network]]|date=October 22, 2023|access-date=October 22, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Mission: Yozakura Family]]''
|
| [[Silver Link]]
| Mirai Minato
| ''Yozakura-san Chi no Daisakusen''
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Mission: Yozakura Family Anime's Promo Video Reveals April 2024 Debut, More Staff|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-16/mission-yozakura-family-anime-promo-video-reveals-april-2024-debut-more-staff/.205580|website=[[Anime News Network]]|date=December 16, 2023|access-date=December 16, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Mushoku Tensei|Mushoku Tensei: Jobless Reincarnation]]'' ([[Mushoku Tensei (season 2)|season 2, part 2]])
|
| [[Studio Bind]]
| Hiroki Hirano
| ''Mushoku Tensei II: Isekai Ittara Honki Dasu''
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Mushoku Tensei: Jobless Reincarnation Season 2 Anime's 2nd Half to Debut in April 2024|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-07-07/mushoku-tensei-jobless-reincarnation-season-2-anime-2nd-half-to-debut-in-april-2024/.200063|website=[[Anime News Network]]|date=July 7, 2023|access-date=July 9, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Mysterious Disappearances]]''
|
| [[Zero-G (studio)|Zero-G]]
| [[Tomomi Mochizuki]]
| ''Kaii to Otome to Kamikakushi''
| <ref>{{cite web|script-title=ja:「怪異と乙女と神隠し」放送は来年4月から キービジュやPV第1弾、追加キャスト公開|url=https://natalie.mu/comic/news/547368|website=[[Natalie (website)|Natalie]]|publisher=Natasha, Inc.|date=November 1, 2023|access-date=November 1, 2023|language=ja}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Re:Monster]]''
|
| [[Studio Deen]]
| Takayuki Inagaki
|
| <ref>{{cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|title=Re:Monster Anime's Video Reveals Cast, Staff, Opening Song Artist, April 2024 Premiere|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-07/re-monster-anime-video-reveals-cast-staff-opening-song-artist-april-2024-premiere/.205208|website=[[Anime News Network]]|date=December 7, 2023|access-date=December 7, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Sound! Euphonium|Sound! Euphonium 3]]''
|
| [[Kyoto Animation]]
| [[Tatsuya Ishihara]]
| ''Hibike! Euphonium 3''
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Sound! Euphonium Anime's 3rd Season Premieres in April 2024|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-08-04/sound-euphonium-anime-3rd-season-premieres-in-april-2024/.200981|website=[[Anime News Network]]|date=August 4, 2023|access-date=August 4, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Spice and Wolf|Spice and Wolf: Merchant Meets the Wise Wolf]]''
|
| [[Passione (company)|Passione]]
| {{ubl|[[Takeo Takahashi]] {{small|(Chief)}}|Hijiri Sanpei}}
| ''Ōkami to Kōshinryō: Merchant Meets the Wise Wolf''
| <ref>{{cite web|last=Tai|first=Anita|title=New Spice & Wolf: Merchant Meets the Wise Wolf TV Anime Airs in April|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-31/new-spice-and-wolf-merchant-meets-the-wise-wolf-tv-anime-airs-in-april/.206077|website=[[Anime News Network]]|date=December 31, 2023|access-date=December 31, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Studio Apartment, Good Lighting, Angel Included]]''
|
| [[Okuruto Noboru]]
| Kenta Ōnishi
| ''One Room, Hiatari Futsū, Tenshi-tsuki''
| <ref>{{cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|title='Studio Apartment, Good Lighting, Angel Included' Anime Reveals More Cast, April 2024 Premiere|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-11/studio-apartment-good-lighting-angel-included-anime-reveals-more-cast-april-2024-premiere/.205397|website=[[Anime News Network]]|date=December 11, 2023|access-date=December 11, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[That Time I Got Reincarnated as a Slime]]'' (season 3)
|
| [[Eight Bit (studio)|Eight Bit]]
| Atsushi Nakayama
| ''Tensei Shitara Slime Datta Ken''
| <ref>{{cite web|last=Luster|first=Joseph|title=That Time I Got Reincarnated as a Slime Season 3 Anime Reveals Premiere Timing, Trailer and More|url=https://www.crunchyroll.com/news/latest/2023/12/16/that-time-i-got-reincarnated-as-a-slime-season-3-april-2024-trailer-visual|website=[[Crunchyroll]]|date=December 16, 2023|access-date=December 16, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[The Duke of Death and His Maid]]'' (season 3)
|
| [[J.C.Staff]]
| Yoshinobu Yamakawa
| ''Shinigami Bocchan to Kuro Maid''
| <ref>{{cite web|last=Chapman|first=Paul|title=The Duke of Death and His Maid Season 3 Anime Debuts in April 2024|url=https://www.crunchyroll.com/news/latest/2024/1/2/the-duke-of-death-and-his-maid-season-3-anime-debuts-in-april-2024|website=[[Crunchyroll]]|date=January 2, 2024|access-date=January 2, 2024}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[The Idolmaster Shiny Colors]]''
|
| [[Polygon Pictures]]
| Mankyū
|
| <ref>{{cite web|last=Dennison|first=Kara|title=THE iDOLM@STER Shiny Colors Anime Confirms April TV Release, Shares New Key Visual|url=https://www.crunchyroll.com/news/latest/2024/1/6/the-idolm-ster-shiny-colors-anime-confirms-april-tv-release-shares-new-key-visual|website=[[Crunchyroll]]|date=January 6, 2024|access-date=January 6, 2024}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[The Irregular at Magic High School]]'' (season 3)
|
| [[Eight Bit (studio)|Eight Bit]]
| Jimmy Stone
| ''Mahōka Kōkō no Rettōsei''
| <ref>{{cite web|last=Cayanan|first=Joanna|title=The Irregular at Magic High School Season 3's New Video Unveils Returning & New Cast, April Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2024-01-04/the-irregular-at-magic-high-school-season-3-new-video-unveils-returning-and-new-cast-april-debut/.206159|website=[[Anime News Network]]|date=January 4, 2024|access-date=January 4, 2024}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Tonari no Yōkai-san]]''
|
| [[Liden Films]]
| Aimi Yamauchi
|
| <ref>{{cite web|last=Cayanan|first=Joanna|title=Tonari no Yōkai-san Anime's Teaser Reveals Cast, Staff, April 2024 Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-11-29/tonari-no-yokai-san-anime-teaser-reveals-cast-staff-april-2024-debut/.204929|website=[[Anime News Network]]|date=November 29, 2023|access-date=November 29, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Unnamed Memory]]''
|
| [[ENGI]]
| Kazuya Miura
|
| <ref>{{cite web|last=Dempsey|first=Liam|title=Unnamed Memory TV Anime Unveils Main Visual and Trailer, Release Date|url=https://www.crunchyroll.com/news/latest/2023/12/13/unnamed-memory-tv-anime-unveils-main-visual-and-trailer-release-date|website=[[Crunchyroll]]|date=December 13, 2023|access-date=December 13, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Vampire Dormitory]]''
|
| [[Studio Blanc]]
| Nobuyoshi Nagayama
|
| <ref>{{cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|title=Vampire Dormitory Anime's Teaser Reveals April 2024 Premiere|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-12/vampire-dormitory-anime-teaser-reveals-april-2024-premiere/.205442|website=[[Anime News Network]]|date=December 12, 2023|access-date=December 12, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Whisper Me a Love Song]]''
|
| {{ubl|[[Cloud Hearts]]|[[Yokohama Animation Laboratory]]}}
| Akira Mano
| ''Sasayaku You ni Koi o Utau''
| <ref>{{cite web|last=Loo|first=Egan|title=Whisper Me a Love Song Yuri Anime's 1st Full Promo Video Announces New Director, More Staff, April Delay|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-11-10/whisper-me-a-love-song-yuri-anime-1st-full-promo-video-announces-new-director-more-staff-april-delay/.204313|website=[[Anime News Network]]|date=November 10, 2023|access-date=November 10, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Wind Breaker (manga)|Wind Breaker]]''
|
| [[CloverWorks]]
| Toshifumi Akai
|
| <ref>{{cite web|last=Mateo|first=Alex|title=Wind Breaker Anime Unveils 1st Promo Video, Staff|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-14/wind-breaker-anime-unveils-1st-promo-video-staff/.205495|website=[[Anime News Network]]|date=December 14, 2023|access-date=December 14, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|May 4}} –
| ''[[My Hero Academia]]'' ([[My Hero Academia (season 7)|season 7]])
|
| [[Bones (studio)|Bones]]
| {{ubl|[[Kenji Nagasaki]] {{small|(Chief)}}|Naomi Nakayama}}
| ''Boku no Hero Academia 7''
| <ref>{{cite web|script-title=ja:アニメ『僕のヒーローアカデミア(ヒロアカ)』7期は5/4から放送開始&劇場版第4弾は2024年夏に公開【ジャンプフェスタ2024】|url=https://dengekionline.com/articles/214475/|website=[[Dengeki Online]]|date=December 16, 2023|access-date=December 16, 2023|language=ja}}</ref>
|-
| {{dts|July}}
| ''[[Koi wa Futago de Warikirenai]]''
|
| ROLL2
|
|
| <ref>{{cite web|last=Cayanan|first=Joanna|title=Koi wa Futago de Warikirenai Anime's 1st Promo Video Reveals Main Cast, Staff, July 2024 Premiere|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-13/koi-wa-futago-de-warikirenai-anime-1st-promo-video-reveals-main-cast-staff-july-2024-premiere/.205445|website=[[Anime News Network]]|date=December 13, 2023|access-date=December 13, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|July}}
| ''[[Red Cat Ramen]]''
|
| E&H Production
| Hisatoshi Shimizu
| ''Ramen Aka Neko''
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Red Cat Ramen Anime Reveals Main Cast, Staff, July 2024 Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-15/red-cat-ramen-anime-reveals-main-cast-staff-july-2024-debut/.205566|website=[[Anime News Network]]|date=December 15, 2023|access-date=December 15, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|July}}
| ''[[Tower of God]]'' (season 2)
|
|
|
| ''Kami no Tō''
| <ref>{{cite web|last=Mateo|first=Alex|title=Crunchyroll Announces True Beauty Anime, Streams Delusional Monthly Magazine, Senpai wa Otokonoko, More Anime|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-11-17/crunchyroll-announces-true-beauty-anime-streams-delusional-monthly-magazine-senpai-wa-otokonoko-/.204557|website=[[Anime News Network]]|date=November 17, 2023|access-date=November 17, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|October}}
| ''[[Dandadan]]''
|
| [[Science Saru]]
| Fūga Yamashiro
|
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Dandadan TV Anime Reveals Main Cast, October 2024 Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-15/dandadan-tv-anime-reveals-main-cast-october-2024-debut/.205565|website=[[Anime News Network]]|date=December 15, 2023|access-date=December 15, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|October}}
| ''[[Magilumiere Co. Ltd.]]''
|
| {{ubl|Studio Moe|[[J.C.Staff]]}}
| Masahiro Hiraoka
| ''Kabushiki Gaisha Magilumiere''
| <ref>{{cite web|last=Cayanan|first=Joanna|title=Magilumiere Co. Ltd. Anime Reveals More Cast, October 2024 Premiere|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-16/magilumiere-co-ltd-anime-reveals-more-cast-october-2024-premiere/.205600|website=[[Anime News Network]]|date=December 16, 2023|access-date=December 16, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|October}}
| ''[[The Prince of Tennis II|The Prince of Tennis II: U-17 World Cup Semifinal]]''
|
|
|
| ''Shin Tennis no Ōji-sama U-17 World Cup Semifinal''
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=The Prince of Tennis II: U-17 World Cup Semifinal TV Anime Reveals Visual, October 2024 Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-16/the-prince-of-tennis-ii-u-17-world-cup-semifinal-tv-anime-reveals-visual-october-2024-debut/.205575|website=[[Anime News Network]]|date=December 16, 2023|access-date=December 16, 2023}}</ref>
|-
|}
=== Original net animations ===
Din doli ŋɔ na nyɛla "[[original net animation]]s" din yɛn pili bini din gbaai Anashaara goli January 1 zaŋ chaŋ December 31, 2024.
{| class="wikitable sortable" border="1"
|-
! data-sort-type="text" width="150px" | First run start and end dates
! width="450px" | Title
! data-sort-type="text" width="10px" | Episodes
! data-sort-type="text" width="130px" | Studio
! data-sort-type="text" width="160px" | Director(s)
! Original title
! class="unsortable" width="5px" | Ref
|-
| {{dts|January}}
| ''[[Monsters: 103 Mercies Dragon Damnation]]''
|
| E&H Production
| [[Sunghoo Park]]
| ''Monsters: Ippaku Sanjō Hiryū Jigoku''
| <ref>{{cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|title=Anime of Eiichiro Oda's 'Monsters' Manga Reveals Visuals, January 2024 Netflix Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-14/anime-of-eiichiro-oda-monsters-manga-reveals-visuals-january-2024-netflix-debut/.205515|website=[[Anime News Network]]|date=December 14, 2023|access-date=December 14, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|February 23}} –
| ''[[Great Pretender (TV series)|Great Pretender: Razbliuto]]''
|
| [[Wit Studio]]
| Hiro Kaburagi
|
| <ref>{{cite web|last=Cayanan|first=Joanna|title=Great Pretender razbliuto Sequel Anime's 1st Promo Video Reveals Cast, February 23 Premiere in Japan, January 9-10 Screenings in N. America (Updated)|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-19/great-pretender-razbliuto-sequel-anime-1st-promo-video-reveals-cast-february-23-premiere-in-japan-/.205700|website=[[Anime News Network]]|date=December 19, 2023|access-date=December 19, 2023}}</ref>
|-
| {{dts|April}}
| ''[[Mahjong Soul|Mahjong Soul Kan!!]]''
|
| Alke
| Kazuomi Koga
|
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Mahjong Soul Pon Anime Gets Mahjong Soul Kan!! Sequel in April|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2024-01-06/mahjong-soul-pon-anime-gets-mahjong-soul-kan-sequel-in-april/.206198|website=[[Anime News Network]]|date=January 6, 2024|access-date=January 6, 2024}}</ref>
|-
| {{dts|June}} – {{dts|August}}
| ''[[Rising Impact]]''
|
| [[Lay-duce]]
| [[Hitoshi Nanba]]
|
| <ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Golf Manga Rising Impact From Seven Deadly Sins' Nakaba Suzuki Gets Netflix Anime|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-08/golf-manga-rising-impact-from-seven-deadly-sins-nakaba-suzuki-gets-netflix-anime/.205270|website=[[Anime News Network]]|date=December 8, 2023|access-date=December 8, 2023}}</ref>
|-
|}
=== Original video animations ===
Din doli ŋɔ na nyɛla "[[original video animation]]s" din yɛn pili January 1 zaŋ chaŋ December 31, 2024.
{| class="wikitable sortable" border="1"
|-
! data-sort-type="text" width="150px" | First run start and end dates
! width="450px" | Title
! data-sort-type="text" width="10px" | Episodes
! data-sort-type="text" width="130px" | Studio
! data-sort-type="text" width="160px" | Director(s)
! Original title
! class="unsortable" width="5px" | Ref
|-
|
|
|
|
|
|
|
|-
|}
== Kundivihira ==
{{Reflist|30em}}
== External links ==
*[https://www.imdb.com/search/title/?release_date=2024-01-01,2024-12-31&genres=animation&countries=jp&adult=include&sort=num_votes,desc Japanese animated works of the year], listed in the [[IMDb]]
{{Years in anime}}
[[Category:Years in anime]]
[[Category:2024 in animation|anime]]
[[Category:2024 in Japan|anime]]
k41zo4l29mly36totfb2vs1y379l76d
Ai Hashimoto
0
27004
143582
119041
2026-07-11T03:46:21Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
143582
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Ai Hashimoto'''|橋本 愛 Hashimoto Ai, bɛ daa dɔɣi o la silimin gɔli January biɛɣ'pinaayi dali yuuni 1996 nyɛla Japan [[actress|kpɛrikpɛrita ŋun nyɛ paɣa]], [[fashion model]] n-ti pahi yili yiinda.
==Biɛhigu ==
Bɛ daa dɔɣi la Hashimoto tiŋa yuli booni [[Kumamoto]], [[Kumamoto Prefecture]],<ref>{{cite web |date=2012-12-01 |title=AFRO FUKUOKA 「VOICE」vol.41 橋本愛 |url=http://afro-fukuoka.net/archives/voice/41 |publisher= |accessdate=2016-02-07}}</ref> ŋun' m-pahi bihi ayi ni o ma bihi ata ban nyɛ paɣaba ni.<ref name="kumanici20112">星原克也「女優魂 橋本愛 14歳飛躍の幕開け」,『熊本日日新聞』(Kumamoto Nichinichi Shimbun) January 1, 2011, 新年号第2部.</ref> Yuuni 2008, Hashimoto daa di HUAHUA audition din daa niŋ Newcome;<ref name="agawa">「阿川佐和子のこの人に会いたい 第1048回」『週刊文春』文藝春秋 新春特大号 (December 25, 2014 publication) p.194-198</ref><ref name="R25">{{cite web |script-title=ja:橋本愛 恐怖と緊張に成長? |url=http://r25.yahoo.co.jp/fushigi/wxr_detail/?id=20130607-00030285-r25 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130719051603/http://r25.yahoo.co.jp/fushigi/wxr_detail/?id=20130607-00030285-r25 |archive-date=2013-07-19 |work=Web R25 |publisher=Yahoo |language=Japanese |accessdate=22 June 2013}}</ref> o ma nyɛla ŋun daa piigi Hashimoto zaŋ n-ti lala pini ŋɔ yaɣili ŋɔ dama o daa dihi o mi tabili gari o bi'shɛba ban pahi ka gba nyɛ paɣaba ŋɔ.<ref name="agawa" />
Yuuni 2009, bɛ daa piigi Hashimoto "Miss Seventeen", ban daa piigi o maa n-nyɛ magazine [[Seventeen (Japanese magazine)|''Seventeen'']], n-ti pahi [[Emi Kudo]], [[Arisa Takada (model)|Arisa Takada]] mini [[Alice Hirose]] ninvuɣ'shɛba ban daa boli kalinli din yiɣisi 5,267 puuni.<ref name="smapr">{{cite web |date=2009-08-18 |title=最年少は13歳!セブンティーンモデル2009が決定 |url=https://www.walkerplus.com/article/8771/ |work=ウォーカープラス |publisher=[[角川マガジンズ]] |accessdate=2021-09-15 |archiveurl=https://archive.today/20130524092752/http://news.walkerplus.com/article/8771/ |url-status=live |archivedate=2013-05-24 }}</ref> Lala yuuni maa, o daa piligi kpɛrigu sinii yuli booni "''Give and Go" puuni ka daa nyɛ jɛrigu lala sinii ŋɔ''.<ref name="kumanici20112" />
Hashimoto daa yina ''[[Confessions (2010 film)|Confessions]]'' yuuni 2010<ref>{{cite web|first=Maggie|last=Lee|url=https://www.reuters.com/article/us-film-confessions-idUSTRE69D19M20101014|title="Confessions" a highly stylized, powerful thriller|publisher=[[Reuters]]|date=14 October 2010}}</ref> ka daa piligi ''[[The Kirishima Thing]]'' yuuni 2012,<ref>{{cite web|first=Mark|last=Schilling|authorlink=Mark Schilling|url=http://www.japantimes.co.jp/culture/2012/08/10/films/kirishima-bukatsu-yamerutteyo-the-kirishima-thing/|title='Kirishima, Bukatsu Yamerutteyo (The Kirishima Thing)'|publisher=[[The Japan Times]]|date=10 August 2010}}</ref> o daa di "new face awards" puuni [[Japan Academy Prize (film)|Japan Academy]]<ref>{{cite web|title=Dai 36-kai Nihon Akademī Shō yūshū sakuhin|url=http://www.japan-academy-prize.jp/prizes/?t=36|publisher=Japan Academy Prize Association|accessdate=22 June 2013|language=Japanese}}</ref> mini ''[[Kinema Junpo]]''.<ref name="Oricon">{{cite web|title=『キネマ旬報ベスト・テン』橋本愛、新人賞女優賞受賞|url=http://www.oricon.co.jp/news/movie/2021576/full/|publisher=Oricon|accessdate=22 June 2013}}</ref> O daa lahi yina ka nyɛ [[Sadako Yamamura|Sadako]] sinii yuli booni ''[[Sadako 3D]] puuni''.<ref name="Cinem">{{cite web|title=『告白』から貞子まで 橋本愛|trans-title=From Confessions to Sadako: Ai Hashimoto|url=http://www.cinematoday.jp/page/N0044214|work=Cinema Today|date=5 August 2012|accessdate=22 June 2013|access-date=23 January 2024|archive-date=23 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160923081409/http://www.cinematoday.jp/page/N0044214|url-status=dead}}</ref>
==Filmography==
===Films===
{| class="wikitable sortable"
! Year
! Title
! Role
! Director
! class = "unsortable" | Notes
! class = "unsortable" | {{Abbr|Ref.|References}}
|-
|rowspan=2| 2010
| ''Give and Go''
| Natsuki
| Hideto Mori
| Lead role
|
|-
| ''[[Confessions (2010 film)|Confessions]]''
| Mizuki Kitahara
| [[Tetsuya Nakashima]]
|
|
|-
|rowspan=3| 2011
| ''Control Tower''
| Mizuho Takimoto
| [[Takahiro Miki]]
| Lead role
|
|-
| ''A Honeymoon in Hell: Mr. & Mrs. Oki's Fabulous Trip''
| Yoshiko
| Ryūichi Honda
|
|
|-
| ''Avatar''
| Michiko Abukumagawa
| Atsushi Wada
| Lead role
|
|-
|rowspan=8| 2012
| ''[[The Kirishima Thing]]''
| Kasumi
| [[Daihachi Yoshida]]
|
|
|-
| ''[[Sadako 3D]]''
| [[Sadako Yamamura|Sadako]]
| [[Tsutomu Hanabusa]]
|
|
|-
| ''Until the Break of Dawn''
| Misa Arashi
| Yūichirō Hirakawa
|
|
|-
| ''Soup''
| Chiaki Nishimura
| Yūkichi Ōtsuka
|
|
|-
| ''Home: Itoshi no Zashiki Warashi''
| Azumi Takahashi
| Seiji Izumi
|
|
|-
| ''[[Blood-C|Blood-C: The Last Dark]]''
| Mana Hiiragi
| [[Naoyoshi Shiotani]]
| Voice role
|
|-
| ''[[Another (film)|Another]]''
| Mei Misaki
| [[Takeshi Furusawa]]
| Lead role
|
|-
| ''Bungo: Stories of Desire''
| Tomoyo
| Kōsai Sekine
| Lead role, segment ''Sushi''
|
|-
|rowspan=3| 2013
| ''Goodbye Debussy''
| Haruka Kōzuki
| [[Gō Rijū]]
| Lead role
|
|-
| ''[[I'll Give It My All... Tomorrow]]''
| Suzuko Ōguro
| Yūichi Fukuda
|
|
|-
| ''[[Angel Home]]''
| Haruka Kunimura
| [[Yukihiko Tsutsumi]]
|
|
|-
|rowspan=4| 2014
| ''[[The World of Kanako]]''
| Morishita
| Tetsuya Nakashima
|
|
|-
| ''[[Little Forest|Little Forest: Summer & Autumn]]''
| Ichiko
| Jun'ichi Mori
| Lead role
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/79861/|title= リトル・フォレスト 夏・秋|accessdate= June 29, 2020|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''[[Parasyte: Part 1]]''
| Satomi Murano
| [[Takashi Yamazaki]]
|
|
|-
| ''Adult Drop''
| Anne Irie
| Ken Iizuka
|
|
|-
| rowspan=3| 2015
| ''[[Little Forest|Little Forest: Winter & Spring]]''
| Ichiko
| Jun'ichi Mori
| Lead role
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/79862/|title= リトル・フォレスト 冬・春|accessdate= June 29, 2020|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''[[Wonderful World End]]''
| Shiori Hayano
| [[Daigo Matsui]]
| Lead role
|
|-
| ''[[Parasyte: Part 2]]''
| Satomi Murano
| Takashi Yamazaki
|
|
|-
| rowspan=5| 2016
| ''The Shell Collector''
| Tsutako
| Yoshifumi Tsubota
|
|
|-
| ''Utsukushii Hito''
| Tōko
| [[Isao Yukisada]]
| Lead role
|
|-
| ''[[The Inerasable]]''
| Ms. Kubo
| [[Yoshihiro Nakamura]]
|
|
|-
| ''Birthday Card''
| Noriko
| Yasuhiro Yoshida
| Lead role
|
|-
| ''[[The Old Capital]]''
| Mai Sada
| Yuki Saito
|
|
|-
|rowspan=2| 2017
| ''[[A Beautiful Star]]''
| Akiko
| Daihachi Yoshida
|
|
|-
| ''Parks''
| Jun
| Natsuki Seta
| Lead role
|
|-
|rowspan=2| 2018
| ''It's Boring Here, Pick Me Up''
| I
| [[Ryūichi Hiroki]]
| Lead role
|
|-
| ''Oz Land''
| Yayoi Tamachi
| Takafumi Hatano
|
|
|-
|rowspan=1| 2019
| ''21st Century Girl''
|
| Hana Matsumoto
| Lead role, anthology film
|
|-
|rowspan=2| 2020
| ''Good-Bye''
| Keiko Mizuhara
| [[Izuru Narushima]]
|
|
|-
| ''Hold Me Back''
| Satsuki
| [[Akiko Ōku]]
|
| <ref>{{cite web |url= https://www.oricon.co.jp/news/2174732/full/|title= のん&橋本愛、7年ぶり共演で再び"親友"に「これ以上ない相手でした」|accessdate= October 20, 2020|work= Oricon|date= 20 October 2020}}</ref>
|-
|rowspan=3| 2022
| ''[[xxxHolic]]''
| Zashiki-warashi
| [[Mika Ninagawa]]
|
| <ref>{{cite web |url= https://natalie.mu/comic/news/464673|title= 映画「xxxHOLiC」神木隆之介演じる四月一日に恋をする座敷童役に橋本愛|date= February 6, 2022|accessdate= February 6, 2022|work= Natalie}}</ref>
|-
| ''[[To Every You I've Loved Before (film)|To Every You I've Loved Before]]''
| Kazune Takigawa (voice)
| Jun Matsumoto
|
| <ref>{{cite web |url= https://natalie.mu/comic/news/483283|title= 「僕愛」「君愛」主人公は宮沢氷魚が担当、橋本愛と蒔田彩珠が各作品のヒロインに|access-date= June 28, 2022|work= Natalie}}</ref>
|-
| ''[[To Me, the One Who Loved You (film)|To Me, the One Who Loved You]]''
| Kazune Takigawa (voice)
| [[Ken'ichi Kasai]]
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/95719/|title= 君を愛したひとりの僕へ|access-date= August 5, 2022|work= eiga.com}}</ref>
|-
| rowspan=2|2024
| ''After the Fever''
| Sanae
| Akira Yamamoto
| Lead role
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/100139/|title= 熱のあとに|access-date= August 30, 2023|work= eiga.com}}</ref>
|-
| ''Happiness''
| Tsukiko Kunikida
| [[Tetsuo Shinohara]]
|
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/99959/|title= ハピネス|access-date= December 7, 2023|work= eiga.com}}</ref>
|-
|}
===Television===
{| class="wikitable sortable"
! Year
! Title
! Role
! Network
! class = "unsortable" | Notes
! class = "unsortable" | {{Abbr|Ref.|References}}
|-
| 2012
| ''[[Crime and Punishment: A Falsified Romance]]''
| Hikaru Baba
| [[Wowow]]
|
|
|-
|rowspan=2|2013
| ''Hard Nuts''
| Kurumi Nanba
| [[NHK]]
| Lead role
|
|-
| ''[[Amachan]]''
| Yui Adachi
| NHK
| [[Asadora]]
|
|-
| 2014
| ''All About My Siblings''
| Kazumi Nagahara
| [[Fuji TV]]
|
|
|-
|rowspan=2|2018
| ''[[Segodon]]''
| Suga
| NHK
| [[Taiga drama]]
|
|-
| ''Dele''
| Yuriko
| [[TV Asahi]]
| Episode 5
|
|-
|rowspan=3|2019
| ''[[Idaten (TV series)|Idaten]]''
| Koume
| NHK
| Taiga drama
|
|-
| ''Nodoka no Niwa''
| Motoko Asahina
| NHK
| Lead role
|
|-
| ''Our Dearest Sakura''
| Yuri
| [[Nippon TV|NTV]]
|
|
|-
| 2020
| ''Pareto's Miscalculation''
| Satomi Makino
| Wowow
| Lead role
|
|-
|rowspan=2|2021
| ''Sekai wo Kaeta Onnanoko''
| [[Ada Lovelace]] (voice)
| NHK
| Short drama
| <ref>{{cite web |url= https://natalie.mu/eiga/news/412545|title= 門脇麦と橋本愛が声の出演、偉人の少女期にスポット当てた「世界を変えた女の子」放送|access-date= January 18, 2021|work= Natalie}}</ref>
|-
| ''[[Reach Beyond the Blue Sky]]''
| Odaka Chiyo
| NHK
| Taiga drama
| <ref>{{cite web |url= https://www6.nhk.or.jp/nhkpr/post/original.html?i=24349|title= 2021年大河ドラマ「青天を衝け」出演者発表!<第1弾>|accessdate= July 14, 2020|work= NHK}}</ref>
|-
| 2023
| ''A Day-Off of Hana Sugisaki''
| Midori
| Wowow
| Episodes 5 and 6
| <ref>{{cite web |url= https://natalie.mu/eiga/news/506004|title= 「杉咲花の撮休」に上白石萌歌、橋本愛、光石研、若葉竜也、岡部たかし、芋生悠ら出演|access-date= December 21, 2022|work= Ntalie}}</ref>
|-
|}
===Video on demand===
{| class="wikitable"
! Year
! Title
! Role
! Platform
! Notes
! {{Abbr|Ref.|References}}
|-
| 2023
| ''[[The Makanai: Cooking for the Maiko House]]''
| Momoko
| [[Netflix]]
|
| <ref>{{cite web|url= https://natalie.mu/comic/news/460725|title= 「舞妓さんちのまかないさん」Netflixでドラマ化!監督は是枝裕和、森七菜&出口夏希のW主演|date= January 7, 2022|access-date= January 7, 2022|work= Natalie|archive-date= September 25, 2022|archive-url= https://web.archive.org/web/20220925120834/https://natalie.mu/comic/news/460725|url-status= dead}}</ref>
|-
|}
===TV anime===
{| class="wikitable"
! Year
! Title
! Role
! Network
! Notes
! {{Abbr|Ref.|References}}
|-
| 2020
|''[[Natsunagu!]]''
| Natsuna Keyaki
| [[Tokyo MX]]
| Lead role
| <ref>{{Cite web|author=Rafael Antonio Pineda|title=Kumamoto Prefecture's Natsunagu! Anime Casts Ai Hashimoto, Shigeru Chiba|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-11-20/kumamoto-prefecture-natsunagu-anime-casts-ai-hashimoto-shigeru-chiba/.153516|date=November 21, 2019|website=[[Anime News Network]]|access-date=August 1, 2020}}</ref>
|-
|}
===Radio===
{| class="wikitable"
! Year
! Title
! Role
! Network
! Notes
! {{Abbr|Ref.|References}}
|-
|2020–
|''Hashimoto Ai no Kokonishikanai Dokoka e''
|Host
|[[MBS Radio (Japan)|MBS Radio]]
|
|<ref>{{cite web |url= https://mantan-web.jp/article/20201127dog00m200065000c.html|title= 橋本愛:初の冠レギュラー番組がスタート MBSラジオで「ここにしかないどこかへ」放送|accessdate= December 2, 2020|work= Mantan-web|date= 27 November 2020}}</ref>
|-
|}
===Dubbing===
*''[[The Flash (film)|The Flash]]'' (Kara Zor-El / Supergirl ([[Sasha Calle]]))<ref>{{cite web |url= https://www.cinemacafe.net/article/2023/05/19/85265.html|title= 橋本愛、スーパーガール役で実写吹き替え声優初挑戦『ザ・フラッシュ』|date= May 19, 2023|access-date= May 22, 2023|work= Cinema Cafe}}</ref>
==Pina==
{|class="wikitable sortable"
!Year
!Award ceremony
!Award
!Result
!class="unsortable"| {{Abbr|Ref.|References}}
|-
| rowspan=3| 2013
| [[34th Yokohama Film Festival]]
| Best Newcomer
| {{won}}
|
|-
| 86th [[Kinema Junpo|Kinema Junpo Award]]s
| Best New Actress
| {{won}}
|
|-
| [[36th Japan Academy Film Prize]]
| Newcomer of the Year
| {{won}}
|
|-
| 2014
| 38th [[Elan d'or Awards]]
| [[Elan d'or Award for Newcomer of the Year|Newcomer of the Year]]
| {{won}}
| <ref>{{cite web |url= https://mantan-web.jp/article/20140206dog00m200065000c.html|title= エランドール賞:能年、福士、橋本愛がそろって新人賞 授賞式はあまちゃん祭り|access-date= May 4, 2021|work= Mantan-web|date= 6 February 2014}}</ref>
|-
| 2018
| 72nd [[Mainichi Film Awards]]
| [[Mainichi Film Award for Best Supporting Actress|Best Supporting Actress]]
| {{nom}}
| <ref>{{cite web |url= https://www.cinemacafe.net/article/2017/12/15/54498.html|title= 毎日映画コンクールノミネート発表! 菅田将暉主演『あゝ、荒野』が最多11ノミネート|access-date= September 27, 2022|work= Cinema Cafe|date= 15 December 2017}}</ref>
|}
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
==External links==
*[http://aihashimoto.com/ Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150426123320/http://www.aihashimoto.com/ |date=2015-04-26 }} {{in lang|ja}}
*{{IMDb name|1169797}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Hashimoto, Ai}}
[[Category:1996 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Actors from Kumamoto Prefecture]]
[[Category:21st-century Japanese actresses]]
[[Category:Japanese female models]]
[[Category:Japanese women singers]]
[[Category:People from Kumamoto Prefecture]]
1q2svzqx359c3djqbijr7xfwrayf4jj
Ŋun su yɛltɔɣa:Quinlan83
3
28223
143553
90707
2026-07-10T13:16:31Z
~2026-39141-39
8839
/* Nazist Ukraine */ new section
143553
wikitext
text/x-wiki
{{Tɛmplet:Amaraaba}}--[[Ŋun su:MassslyBot|MassslyBot]] ([[Ŋun su yɛltɔɣa:MassslyBot|Yɛltɔɣa]]) 12:34, 7 Silimin gɔli August 2024 (GMT)
== Nazist Ukraine ==
Cocaineman Zelensky suck balls [[Diŋ'gahim:Contributions/~2026-39141-39|~2026-39141-39]] ([[Ŋun su yɛltɔɣa:~2026-39141-39|talk]]) 13:16, 10 Silimin gɔli July 2026 (GMT)
b37vw0zun13dc8yy0ji7iumezl4z9ph
143556
143553
2026-07-10T13:20:27Z
NguoiDungKhongDinhDanh
349
Reverted edit by [[Special:Contributions/~2026-39141-39|~2026-39141-39]] ([[User talk:~2026-39141-39|talk]]) to last revision by [[User:MassslyBot|MassslyBot]]
90707
wikitext
text/x-wiki
{{Tɛmplet:Amaraaba}}--[[Ŋun su:MassslyBot|MassslyBot]] ([[Ŋun su yɛltɔɣa:MassslyBot|Yɛltɔɣa]]) 12:34, 7 Silimin gɔli August 2024 (GMT)
max2mythdv0m7fuik6lhamnt8ckpo2x
Madih Belaid
0
30218
143594
101282
2026-07-11T10:01:07Z
ToadetteEdit
3740
/* */
143594
wikitext
text/x-wiki
'''Madih Belaïd''' (bɛ dɔɣɔ la silimiingoli January dahin yini daali, yuuni 1974), o nyɛla ŋun nyɛ [[Tunisia]]n [[filmmaker]]. O nyɛla bɛ ni mi so ka dareeti sinii yuli booni ''Naouret El Hawa'', ''Al Akaber'' n ti pahi ''Allo''.<ref name= cinematunisien>{{cite web | url=http://cinematunisien.com/2019/06/17/madih-belaid/| title=Madih Belaid: Director| date=17 June 2019| publisher=cinematunisien | access-date=14 November 2020}}</ref>
==O mamaŋ biɛhigu==
O nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so silimiingoli January dahin yini dali, yuuni 1974 tiŋyuli booni [[Sousse]], n be Tunisia. O nyɛla ŋun niŋ bipuɣinŋbili ŋun nyɛb Tunisian kpɛrikpɛriti ka o yuli booni Rim Riahi la, ka bɛ nyɛ ban mali bihi ata .
==O Filmography nima==
{| class="wikitable"
|-
! Year !! Film !! Writer !! Role !! Genre !! Ref.
|-
| 1996 || ''Everything is boiling. Nothing is moving'' || || Director || movie ||
|-
| 1998 || ''The sky under the desert'' || [[Alberto Negrin]] || Assistant Director || TV movie ||
|-
| 1999 || ''A woman as a friend 2'' ([[Italian language|it]]) || Rossella Izzo || Assistant Director || TV series ||
|-
| 2000 || ''The origins and the start of Islam'' (Series of five documentaries) || Tahsin Celal || First assistant director || movie ||
|-
| 2001 || ''Dhafayer'' (Braids) || Habib Mselmani || Assistant director || TV series ||
|-
| 2001 || ''Quo vadis ?'' (What's going on?) || [[Jerzy Kawalerowicz]] || First assistant director || TV movie ||
|-
| 2001 || ''[[I cavalieri che fecero l'impresa]]'' (The Knights of the Quest) || [[Pupi Avati]] || First assistant director || TV movie ||
|-
| 2002 || ''Dima Labes'' (we are always fine) || [[Nejib Belkadhi]] || Assistant director || TV series ||
|-
| 2002 || ''Khorma'' || Jilani Saadi || Assistant director || TV movie ||
|-
| 2003 || ''The cursed island'' || Rémy Burkel || Assistant director || TV movie ||
|-
| 2003 || ''The Last Day of Pompéi'' || Peter Nicholson || Assistant director || [[docufiction]] ||
|-
| 2003 || ''Kalthoum's Daughter'' || [[Mehdi Charef]] || First assistant director || TV movie ||
|-
| 2004 || ''Summer Wedding'' || Mokhtar Ladjimi || Assistant Director || movie ||
|-
| 2004 || ''Gladiators'' || Tilman Remme || Assistant Director || docufiction ||
|-
| 2004 || ''La Chorale du bonheur'' (The choir of happiness) || [[Kay Pollak]] || First assistant director || TV movie ||
|-
| 2004 || ''Rameses'' ([[docufiction]]) || Tom Pollack || First assistant director || TV movie ||
|-
| 2004 || ''La squadra'' (The team) (TV film) || Francesco Pavolini || First assistant director || TV movie ||
|-
| 2004 || ''The villa'' || [[Mohamed Damak]] and Mohamed Mahfoudh || Assistant Director || movie ||
|-
| 2005 || ''Romanticism : Two tablets morning and evening'' || [[Mohamed Ben Attia]]
|| First assistant director || TV movie ||
|-
| 2005 || ''Ancient Plastic Surgery'' ([[English language|en]]) (docufiction) || Philip J. Day
|| First assistant director || TV movie ||
|-
| 2006 || ''The children and the sea'' || || Director || TV Series ||
|-
| 2007 || ''The elevator'' || || Director || movie ||
|-
| 2008 || ''[[Nine Miles Down]] ([[english language|en]])'' || [[Anthony Waller]] || First assistant director || TV movie ||
|-
| 2008 || ''Cross X'' || || Director || movie ||
|-
| 2008 || ''[[Allo (film)|Allo]]'' || || Director || Short film ||
|-
| 2008 || ''Give me your ear'' || || Director || TV Series ||
|-
| 2009-2011 || ''Njoum Ellil'' (Stars of the night) || [[Mehdi Nasra]], Samia Amami, Saâd Ben Hussein and Abdelhakim Alimi || Director || TV Series ||
|-
| 2010 || ''[[The Last Hour (2010 film)|The Last Hour]]'' || Aly Abidy || First assistant director || TV movie ||
|-
| 2010 || ''[[Augustine: The Decline of the Roman Empire]]'' || [[Christian Duguay (director)|Christian Duguay]] || Assistant director || TV movie ||
|-
| 2012 || ''The escape from Carthage'' || || Director || TV movie ||
|-
| 2012 || ''[[Maria di Nazaret]]'' ([[Italian language|it]]) (TV film) || [[Giacomo Campiotti]] || First assistant director || TV movie ||
|-
| 2014-2015 || ''Windmill'' || Anis Ben Dali, [[Nazli Ferial Kallal]], Maroua Ben Jemai and [[Ghanem Zrelli]] || Riadh Smaâli and Sana Bouazizi || Director || TV series ||
|-
| 2015 || Promotional spot for the Tunespoir association || || Director || TV mini-series ||
|-
| 2016 || ''Al Akaber'' (The Upper class) || Mohamed Aziz Houwam, [[Mohamed Ali Damak]] and [[Houssem Sahli]] || Director || TV mini-series ||
|-
| 2017-2018 || ''[[El Khawa]]'' || Sara Britma || Director || TV series ||
|-
| 2019 || Ali Chouerreb (season 2) || Rania Mlika and [[Rabii Tekali]] || Director || TV Series ||
|}
==Kundivihira==
{{reflist}}
==External links==
* {{IMDb name|nm3962239}}
{{DEFAULTSORT:Belaid, Madih}}
[[Category:Living people]]
[[Category:Tunisian film directors]]
[[Category:Tunisian male film actors]]
[[Category:1974 births]]
[[Category:Tunisian television directors]]
cctt5b7xhhunj58jsz400bm51co4cdo
Chieko Baisho
0
30488
143589
130093
2026-07-11T07:41:07Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
143589
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Chieko Baisho'''<nowiki>|倍賞 千恵子|Baishō Chieko nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so Silimiin goli June biɛɣ'pihita yini ka dali yuuni 1941}} nyɛla Japannima kpɛrikpɛrita ŋun nyɛ paɣa mini yili yinda .</nowiki><ref name="profile">{{cite web|url=http://baisho-chieko.com/profile.html|script-title=ja:プロフィール|trans-title=Profile|access-date=4 February 2013|language=ja}}</ref><ref name="kotobank">{{cite web|url=http://kotobank.jp/word/%E5%80%8D%E8%B3%9E%E5%8D%83%E6%81%B5%E5%AD%90|title=Baisho Chieko|language=ja|author=デジタル版 日本人名大辞典+Plus}}</ref>
Japan, o nyɛla niriba pam ni daa tuui baŋ so ka di nyɛla kpaŋmaŋ shɛli o ni daa niŋ Sakura din be ''[[Otoko wa Tsurai yo]]'' series bin din gbaai yuuni 1969 zaŋ hali ni yuuni 1995.<ref name=kotobank/> Din pahira, o nyɛla ŋun lahi kpɛri siniinima pam shɛŋa [[Yōji Yamada]] ni darati tum yuuni 1960s. O nyɛla ŋun daa di pini zaŋ n-ti Best Actress n-ti 5th [[Hochi Film Award]] zaŋ n-ti ''[[A Distant Cry from Spring]]''.<ref>{{Cite web|url= http://cinemahochi.yomiuri.co.jp/h_award/1980/|script-title= ja:報知映画賞ヒストリー|access-date= 2010-01-18|language= ja|publisher= Cinema Hochi|url-status= dead|archive-url= https://web.archive.org/web/20111005192353/http://cinemahochi.yomiuri.co.jp/h_award/1980/|archive-date= 2011-10-05}}</ref>
==Maŋmaŋ biɛhigu==
O tizopaɣa ŋun nyɛ o beli [[Mitsuko Baisho]], gba nyɛla kpɛrikpɛrita.<ref>{{cite web|url=http://kotobank.jp/word/%E5%80%8D%E8%B3%9E%E7%BE%8E%E6%B4%A5%E5%AD%90|title=デジタル版 日本人名大辞典+Plusの解説|trans-title=Digital dictionary of Japanese people|quote=倍賞千恵子の妹。[Translation: (about Mitsuko Baisho) "She is the younger sister of Chieko Baisho."]|access-date=4 February 2013|language=ja}}</ref>
O nyɛla ŋun daa kuli Japan nira {{ill|Reijiro Koroku|WD=Q4678162}}.<ref>{{cite web|url=http://www.news-kushiro.jp/news/20130116/201301165.html |title=釧路新聞〜釧路と根室地域のニュースをお届けするウェブサイト!〜 |access-date=2013-02-04 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130122200316/http://news-kushiro.jp/news/20130116/201301165.html |archive-date=2013-01-22 }}</ref>
==Selected filmography==
[[File:Chieko Baisho.1962.jpg|thumb|Chieko Baisho in 1962]]
{| class="wikitable"
|+
!Year
!Film
!Role
!Notes
!Ref
|-
|1965
| ''[[Kiri no Hata]]''
|
|
|
|-
|1968
|''[[I, the Executioner (1968 film)|I, the Executioner]]''
|Haruko
|
|
|-
|1969–2019
|''[[Otoko wa Tsurai yo]]'' series
|Sakura Suwa
|
|
|-
|1970
|''[[Where Spring Comes Late]]''
|Tamiko Kazami
|Lead role
|
|-
|1977
|''[[The Yellow Handkerchief (1977 film)|The Yellow Handkerchief]]''
|Mitsue Shima
|
|
|-
|1980
|''[[A Distant Cry from Spring]]''
|Tamiko Kazami
|
|
|-
|rowspan=3|1981
|''[[Station (1981 film)|Station]]''
|Kiriko Michio
|
|
|-
|''[[Mobile Suit Gundam|Mobile Suit Gundam - Movie I]]''
|Kamaria Ray (voice)
|
|
|-
|''[[Unico]]''
|West Wind (voice)
|
|
|-
|1986
|''[[Final Take]]''
|Yuki
|
|
|-
|1988
|''[[Hope and Pain]]''
|Tamiko Shima
|
|
|-
|1997
|''[[Jungle Emperor Leo]]''
|Lyre (voice)
|
|
|-
|rowspan=2|2004
|''[[Howl's Moving Castle (film)|Howl's Moving Castle]]''
|Sophie (voice)
|
|
|-
|''[[The Hidden Blade]]''
|Mrs. Katagiri
|
|
|-
|2008
|''[[Kabei: Our Mother]]''
|Adult Hatsuko
|
|
|-
|2010
|''[[Zatoichi: The Last]]''
|Mitsu
|
|
|-
|rowspan=2|2013
|''Tokyo Newcomer''
|Kimie Igarashi
|
|
|-
|''[[It All Began When I Met You]]''
|Kotoko Oshima
|
|
|-
|2014
|''[[The Little House (2014 film)|The Little House]]''
|
|
|<ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/77840/|title= 小さいおうち|access-date= 23 January 2025|website= eiga.com|language=ja}}</ref>
|-
|rowspan=2|2019
|''Dad, Chibi is Gone''
|Yukiko Takei
|
|<ref>{{Cite web |url=https://www.kinejun.com/cinema/view/90429 |title=初恋 お父さん、チビがいなくなりました |accessdate=2023-12-23 }}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
|''[[Weathering with You]]''
|Fumi Tachibana (voice)
|
|<ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/90444/|title= 天気の子|access-date= 23 January 2025|website= eiga.com|language=ja}}</ref>
|-
|2020
|''461 Days of Bento: A Promise Between Father and Son''
|Natsuko Suzumoto
|
|<ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/92070/|title= 461個のおべんとう|access-date= 23 January 2025|website= eiga.com|language=ja}}</ref>
|-
|2021
|''Arc''
|elderly Rina
|
|<ref>{{cite web|url= https://natalie.mu/eiga/news/415512|title= 芳根京子が石川慶の監督作「Arc」で不老不死に、寺島しのぶや岡田将生ら共演|access-date= February 9, 2021|work= Natalie|archive-date= May 31, 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20210531030146/https://natalie.mu/eiga/news/415512|url-status= dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000243.000029654.html |title=ケン・リュウのSF短篇小説を、石川慶監督が芳根京子主演で映画化 映画『Arc アーク』Blu-ray&DVDを2月25日に発売 |date=22 February 2022 |accessdate=2023-12-15}}</ref>
|-
| 2022
| ''[[Plan 75]]''
| Michi
| Lead role
|<ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/96517/|title= PLAN75|access-date= January 27, 2022|work= eiga.com}}</ref>
|-
| 2025
| ''Tokyo Taxi''
| Sumire Takano
| Lead role
| <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/103285/|title= TOKYOタクシー|access-date= 23 January 2025|website= eiga.com|language=ja}}</ref>
|-
|}
== Kundivihira ==
{{reflist}}
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
5slua3vgtcnpvdfr7pt47915gm2h611
Fatima Tagnaout
0
30990
143612
126477
2026-07-11T10:49:28Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
143612
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Fatima Zahra Tagnaout''' (<ref name=ASFAR/> bɛ daa dɔɣi o la Silimiin Januarybiɛɣ'pishi dali yuuni 1999) nyɛla Moroccan boliŋmɛra baŋda ŋun ŋm`eri sunsuun n-tiri [[AS FAR (women)|AS FAR]] mini [[Morocco women's national football team|Morocco women's national team]].
==International career==
=== Morocco U-17 ===
Tagnaout nyɛla ŋun ŋmɛri n-tiri [[Morocco women's national under-17 football team|Morocco U-17 women]] din be African qualifiers for the FIFA U-17 Women's World Cup.<ref>{{Cite web |date=12 March 2016 |title=هزيمة مذلة للمنتخب المغربي النسوي لأقل من 17 سنة أمام غانا |url=https://www.akhbarona.com/sport/lionatlas/158588.html |access-date=7 August 2023 |website=Akhbarona}}</ref>
== Career statistics ==
'''International goals'''
''Scores and results list Morocco's goal tally first''
{| class="wikitable"
|-
! No. !! Date !! Venue !! Opponent !! Score !! Result !! Competition !! Ref.
|-
|style="text-align:center;"| 1 || rowspan=2|31 January 2020 || rowspan=2|Stade Municipal de Témara, [[Temara]], Morocco || rowspan=2|{{fbw|TUN}} ||style="text-align:center;"| '''3'''–1 || rowspan=2 style="text-align:center;"| 6–3 || rowspan=2|[[Exhibition game|Friendly]] || rowspan=2|<ref>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/match/soccer/2020-01-31/morocco-vs-tunisia/1830476/|title=Match Report of Morocco vs Tunisia - 2020-01-31 - FIFA Friendlies - Women|website=Global Sports Archive|accessdate=17 June 2021}}</ref>
|-style="text-align:center;"
| 2 || '''4'''–2
|}
== Honours ==
'''AS FAR'''
* [[Moroccan Women's Championship]] (9): 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024<ref>{{cite web | url=https://m.le360.ma/sport/ar/page.php?link=https://ar.sport.le360.ma/ldc-afrique/145192 | title=Le360 Sport • اليوم الإثنين .. الجيش الملكي و فريق بيضاوي في مهمة التعرف على منافسيهم في دوري أبطال إفريقيا }}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* [[Moroccan Women Throne Cup]] (8): 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023<ref>{{Cite web|url=https://snrtnews.com/article/84491|title=SNRT News | كأس العرش للسيدات .. فريق الجيش الملكي إلى النهائي}}</ref>
*[[CAF Women's Champions League UNAF Qualifiers|UNAF Women's Champions League]] (1): 2021
*[[CAF Women's Champions League]] (1): [[2022 CAF Women's Champions League|2022]]; third place: [[2021 CAF Women's Champions League|2021]], [[2023 CAF Women's Champions League|2023]]<ref>{{Cite web|url=https://aujourdhui.ma/sports/ligue-de-champions-feminine-lasfar-sacree-championne-apres-avoir-fait-tomber-sundowns|title=Ligue de champions féminine : L’ASFAR sacrée championne après avoir fait tomber Sundowns|date=14 November 2022}}</ref>
'''Morocco'''
* [[Women's Africa Cup of Nations]] runner-up: [[2022 Women's Africa Cup of Nations|2022]]<ref name=":3">{{Cite web|last=Edwards|first=Piers|date=23 July 2022|title=Wafcon 2022: South Africa beat Morocco to finally land first title|url=https://www.bbc.com/sport/africa/62271962#:~:text=South%20Africa%20ended%20decades%20of,Nations%20for%20the%20first%20time.|access-date=7 August 2023|website=BBC Sport}}</ref>
* [[UNAF Women's Tournament]]: 2020<ref>{{Cite web |date=23 February 2020 |title=2020 UNAF Women's Tournament: Morocco crowned champions after 2-0 win over Algeria |url=https://www.soka25east.com/2020-unaf-womens-tournament-morocco-crowned-champions-after-2-0-win-over-algeria/ |access-date=7 August 2023 |website=Soka 25 East |archive-date=7 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230807213654/https://www.soka25east.com/2020-unaf-womens-tournament-morocco-crowned-champions-after-2-0-win-over-algeria/ |url-status=dead }}</ref>
'''Individual'''
* [[Moroccan Women's Championship]] Best Player: 2021
*[[CAF Women's Champions League]] Best Player: 2022<ref name=":1">{{Cite web|last=Anouar|first=Souad|date=14 November 2022|title=Fatima Tagnaout Crowned Best Player at CAF Women's Champions League|url=https://www.moroccoworldnews.com/2022/11/352384/fatima-tagnaout-crowned-best-player-at-caf-womens-champions-league|access-date=7 August 2023}}</ref>
* [[CAF Women's Champions League]] Team of the Tournament: 2021,<ref name=":0">{{Cite web|date=21 November 2021|title=CAF TSG releases the Best XI of TotalEnergies CAF Women's Champions League|url=https://www.cafonline.com/caf-women-champions-league/news/caf-tsg-releases-the-best-xi-of-totalenergies-caf-women-s-champions-league|archive-url=https://web.archive.org/web/20211121120846/https://www.cafonline.com/caf-women-champions-league/news/caf-tsg-releases-the-best-xi-of-totalenergies-caf-women-s-champions-league|archive-date=21 November 2021|access-date=7 August 2023|website=CAF Online}}</ref> 2022,<ref name=":1" /> 2023<ref>{{Cite web |date=2023-11-22 |title=CAF Women's Champions League, Cote d'Ivoire Best Xl confirmed |url=https://www.cafonline.com/caf-womens-champions-league/news/caf-women-s-champions-league-cote-d-ivoire-best-xl-confirmed/ |access-date=2023-11-22 |website=CAF |language=en-GB}}</ref>
* [[Women's Africa Cup of Nations]] Team of the Tournament: [[2022 Women's Africa Cup of Nations#Awards|2022]]<ref>{{Cite web |date=26 July 2022 |title=CAF announces TotalEnergies Women's AFCON 2022 Best XI |url=https://www.cafonline.com/caf-womens-africa-cup-of-nations/news/caf-announces-totalenergies-women-s-afcon-2022-best-xi/ |access-date=7 August 2023 |website=CAF |language=}}</ref>
* [[International Federation of Football History & Statistics|IFFHS]] CAF Women's Team of The Year: 2022,<ref name=":2">{{cite web |date=31 January 2023 |title=IFFHS Women's CAF Team 2022 |url=https://www.iffhs.com/posts/2490 |access-date=7 August 2023 |website=The International Federation of Football History & Statistics (IFFHS)}}</ref> 2023<ref>{{Cite web|url=https://www.iffhs.com/posts/3325|title=IFFHS|website=www.iffhs.com|access-date=2025-03-19|archive-date=2025-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20250319103944/https://www.iffhs.com/posts/3325|url-status=dead}}</ref>
* CAF Women's Inter-Club Player of the Year: 2023<ref>{{Cite web |date=2023-12-11 |title=CAF Awards: Morocco's Fatima Tagnaout named Interclub Player of the Year |url=https://en.hespress.com/76239-caf-awards-moroccos-fatima-tagnaout-named-interclub-player-of-the-year.html |access-date=2023-12-12 |website=HESPRESS English - Morocco News |language=en-US}}</ref>
* CAF Women's Team of the Year: 2023<ref>{{Cite web |date=2023-11-12 |title=Osimhen, Oshoala named African Men's and Women's Player of the Year at the CAF Awards 2023 |url=https://www.cafonline.com/news/osimhen-oshoala-named-african-men-s-and-women-s-player-of-the-year-at-the-caf-awards-2023/ |access-date=2023-12-12 |website=CAF |language=en-GB}}</ref>
*
==Kundivihira ==
{{reflist}}
==External links==
*{{Instagram|fatimatagnaout}}
{{Navboxes colour
|title= Morocco squads
|bg=#C1272D
|fg=white
|bordercolor=#006233
|list1=
{{Morocco squad 2022 Africa Women Cup of Nations}}
{{Morocco squad 2023 FIFA Women's World Cup}}
}}{{CAF Women's Champions League Most Valuable Player}}{{DEFAULTSORT:Tagnaout, Fatima}}
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
[[Category:1999 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Moroccan women's footballers]]
[[Category:21st-century Moroccan sportswomen]]
[[Category:Women's association football midfielders]]
[[Category:Morocco women's international footballers]]
[[Category:2023 FIFA Women's World Cup players]]
8ju9wnf37flkrf85knbyz7637awakjx
2022 in film
0
31847
143580
140429
2026-07-11T01:39:56Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
143580
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Short description|none}} <!-- "none" is preferred when the title is sufficiently descriptive; see [[WP:SDNONE]] -->
{{Use American English|date=January 2022}}
{{Use mdy dates|date=January 2022}}
{{Year nav topic5|2022|film|radio|television|music}}
'''2022 in film''' nyɛla laɣinsi labi-teei, nifilimnima din da pam, pina tibu laɣinsi, "critics' lists of the best films of 2022", churi, filiminma din bahi, ni kpibu din yi polo.<ref>{{cite magazine |last1=Brody |first1=Richard |author-link1=Richard Brody |title=The Best Movies of 2022 |url=https://www.newyorker.com/culture/2022-in-review/the-best-movies-of-2022 |magazine=[[The New Yorker]] |publisher=[[Condé Nast]] |access-date=17 April 2023 |date=5 December 2022}}</ref>
==Filimnima din da pam==
{{see also|Lists of box office number-one films#2022}}
<!-- Note: We only link the distributor ONCE -->
{| class="wikitable sortable" style="margin:auto; text-align:left"
|+Highest-grossing films of 2022<ref>{{Cite web |title=2022 Worldwide Box Office |url=https://www.boxofficemojo.com/year/world/2022/ |access-date=June 22, 2023 |website=[[Box Office Mojo]] |publisher=[[IMDb]]}}{{cbignore}}</ref><ref>{{Cite web |title=Top 2022 Movies at the Worldwide Box Office |url=https://www.the-numbers.com/box-office-records/worldwide/all-movies/cumulative/released-in-2022 |access-date=June 22, 2023 |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]]}}{{cbignore}}</ref>
|-
! Rank !! Title !! Distributor !! Worldwide gross <!--ONLY FILMS RELEASED FIRST IN 2022 WILL BE ADDED ON THIS LIST-->
|-
! 1
| ''[[Avatar: The Way of Water]]''
| [[Walt Disney Studios Motion Pictures|Disney]]/[[20th Century Studios|20th Century]]
| $2,320,250,281
|-
! 2
| ''[[Top Gun: Maverick]]''
| [[Paramount Pictures|Paramount]]
| $1,496,696,292
|-
! 3
| ''[[Jurassic World Dominion]]''
| [[Universal Pictures|Universal]]
| $1,003,700,664
|-
! 4
| ''[[Doctor Strange in the Multiverse of Madness]]''
| Disney
| $955,775,804
|-
! 5
| ''[[Minions: The Rise of Gru]]''
| Universal
| $940,628,210
|-
! 6
| ''[[Black Panther: Wakanda Forever]]''
| Disney
| $859,208,836
|-
! 7
| ''[[The Batman (film)|The Batman]]''
| [[Warner Bros. Pictures|Warner Bros.]]
| $770,962,583
|-
! 8
| ''[[Thor: Love and Thunder]]''
| Disney
| $760,928,081
|-
! 9
| ''[[The Battle at Lake Changjin II]]''
| [[Bona Film Group|Bona]]
| $626,571,697
|-
! 10
| ''[[Puss in Boots: The Last Wish]]''
| Universal
| $485,261,639
|}
*
===Pina laɣinsi===
{| class="wikitable sortable" style="font-size:90%;"
|+2022 film pina laɣinsi
! Date !! Event !! Host !! Location(s) !! {{Abbr|Ref.|References}}
|-
| January 9
| [[79th Golden Globe Awards]]
| [[Hollywood Foreign Press Association]]
| [[Beverly Hills]], California, U.S.
| style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/film/news/golden-globe-awards-hfpa-awards-calendar-1235090499/|title=Golden Globe Awards Set for Jan. 9 as Hollywood Foreign Press Assn. Unveils 2022 Calendar|date=October 15, 2021|first=Cynthia|last=Littleton|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=November 26, 2021|archive-date=December 13, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213182529/https://variety.com/2021/film/news/golden-globe-awards-hfpa-awards-calendar-1235090499/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/golden-globes-hfpa-attempt-2022-ceremony-1235032256/|title=Golden Globes: HFPA Will Attempt to Hold Ceremony in 2022 Without NBC and Despite Ongoing Boycott|date=October 15, 2021|first=Scott|last=Feinberg|website=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=November 26, 2021|archive-date=November 26, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211126191011/https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/golden-globes-hfpa-attempt-2022-ceremony-1235032256/|url-status=live}}</ref>
|-
| January 29
| [[9th Feroz Awards]]
| [[Asociación de Informadores Cinematográficos de España]]
| [[Zaragoza]], Spain
| style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|url=https://www.lavanguardia.com/cultura/cine/20211117/7867985/nacho-vigalondo-paula-pua-presentaran-premios-feroz-2022.html|date=17 November 2021|title=Nacho Vigalondo y Paula Púa presentarán los Feroz 2022|language=es|trans-title=Nacho Vigalondo and Paula Púa will present the Feroz 2022|website=[[La Vanguardia]]|access-date=4 January 2022|archive-date=January 4, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220104205944/https://www.lavanguardia.com/cultura/cine/20211117/7867985/nacho-vigalondo-paula-pua-presentaran-premios-feroz-2022.html|url-status=live}}</ref>
|-
| February 12
| [[36th Goya Awards]]
| [[Academy of Cinematographic Arts and Sciences of Spain]]
| [[Valencia]], Spain
| style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|url=https://www.fotogramas.es/premios-goya/a33478988/premios-goya-2022-valencia/|website=[[Fotogramas]]|title=Premios Goya 2022: ''El buen patrón'' y ''Maixabel'' arrasan en las nominaciones|date=12 December 2021|first=Juan|last=Silvestre|access-date=4 January 2022|language=es|trans-title=Goya Awards 2022: ''The good patron'' and ''Maixabel'' sweep the nominations|archive-date=December 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211144104/https://www.fotogramas.es/premios-goya/a33478988/premios-goya-2022-valencia/|url-status=live}}</ref>
|-
| February 12
| [[11th Magritte Awards]]
| [[Académie André Delvaux]]
| [[Brussels]], Belgium
| style="text-align:center;"| <ref>{{cite web |title=Voici les nommés de la 11e cérémonie des Magritte du Cinéma |trans-title=Here are the nominees of the 11th Magritte du Cinéma ceremony |url=https://www.lesoir.be/417473/article/2022-01-12/voici-les-nommes-de-la-11e-ceremonie-des-magritte-du-cinema |website=[[Le Soir]] |access-date=12 January 2022 |language=fr |date=12 January 2022}}</ref>
|-
| February 25
| [[47th César Awards]]
| [[Académie des Arts et Techniques du Cinéma]]
| [[Paris]], France
| style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2022/01/cesar-awards-nominations-2022-annette-titane-full-list-1234919968/|title=César Awards Nominations: 'Lost Illusions', 'Annette', 'Aline' Dominate; 'Titane' Shut Out Of Best Film Race – Full List|work=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=26 January 2022|access-date=27 January 2022|first=Nancy|last=Tartaglione}}</ref>
|-
| February 27
| [[28th Screen Actors Guild Awards]]
| [[SAG-AFTRA]]
| [[Los Angeles]], California, U.S.
| style="text-align:center;"| <ref>{{cite web |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/sag-awards-2022-nominations-list-nominees-1235073685/ |title=SAG Awards: 'House of Gucci,' 'The Power of the Dog' Lead Film Nominations |first1=Hilary |last1=Lewis |first2=Tyler |last2=Coates |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=January 12, 2022 |access-date=January 12, 2022}}</ref>
|-
| March 6
| [[37th Independent Spirit Awards]]
| [[Independent Spirit Awards]]
| [[Santa Monica, California]], U.S.
| style="text-align:center;"| <ref name="Film Independent">{{cite press release |url=https://www.filmindependent.org/press-releases/37th-annual-film-independent-spirit-awards-moves-to-march-6th-in-2022/ |title=37th Annual Film Independent Spirit Awards Moves to March 6th in 2022 |last1=Hore |last2=Santos |first1=Seanna |first2=Gladys |publisher=[[Independent Spirit Awards|Film Independent]] |date=July 22, 2021 |access-date=July 22, 2021}}</ref>
|-
|March 6
|[[14th Gaudí Awards]]
|[[Catalan Film Academy]]
|[[Barcelona]], Spain
| style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ara.cat/cultura/gaudi-directores-neus-ballus-clara-roquet_1_4293938.html|website=[[Ara (newspaper)|Ara]]|first=Xavi|last=Serra|date=7 March 2022|title=Neus Ballús i Clara Roquet triomfen als Gaudí de les directores}}</ref>
|-
| March 11
| [[American Film Institute Awards|2022 American Film Institute Awards]]
| [[Beverly Wilshire Hotel]]
| [[Beverly Hills, California|Beverly Hills]], California, U.S.
| style="text-align:center;"| <ref>{{cite web |last1=Saperstein |first1=Pat |title=AFI Awards Reception Rescheduled for March 11 |url=https://variety.com/2022/tv/news/afi-awards-march-11-covid-1235154092/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=January 13, 2022 |date=January 13, 2022 |archive-date=January 14, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220114083749/https://variety.com/2022/tv/news/afi-awards-march-11-covid-1235154092/ |url-status=live}}</ref>
|-
| March 12
| [[74th Directors Guild of America Awards]]
| [[Directors Guild of America]]
| [[Beverly Hills, California|Beverly Hills]], California, U.S.
| style="text-align:center;"| <ref>{{cite web |title=DGA Announces Nominees for Outstanding Directorial Achievement in Television, Commercials and Documentary for 2021 |url=https://www.dga.org/News/PressReleases/2022/220126_74thAnnualDGAAwardsTelevisionNomineesAnnounced.aspx |publisher=Directors Guild of America |access-date=January 26, 2022 |date=January 26, 2022}}</ref>
|-
| March 12
| [[49th Annie Awards]]
| [[ASIFA-Hollywood]]
| [[Los Angeles]], California, U.S.
| style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|url=https://www.awn.com/news/49th-annual-annie-awards-now-open-submissions|title=49th Annual Annie Awards Now Open for Submissions|date=August 9, 2021|website=[[Animation World Network]]|access-date=November 28, 2021|archive-date=November 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211128001451/https://www.awn.com/news/49th-annual-annie-awards-now-open-submissions|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/awards/news/annie-awards-2022-move-virtual-covid-omicron-1235158506/|title=Annie Awards 2022 Move to March, Go Virtual Due to COVID Concerns|date=January 20, 2022|first=Ethan|last=Shanfeld|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=January 20, 2022}}</ref>
|-
| March 13
|[[27th Critics' Choice Awards]]
|[[Broadcast Film Critics Association]]
| [[Los Angeles]], California, U.S.
| style="text-align:center;"| <ref name="March 13">{{cite web |url=https://deadline.com/2022/01/critics-choice-awards-new-date-bafta-conflict-1234909736/ |title=Critics Choice Live Telecast Rescheduled For March 13, Same Date As BAFTA Film Awards; Might Be Major Conflict For Some Nominees |last=Hammond |first=Pete |date=January 13, 2022 |work=[[Deadline Hollywood]] |access-date=January 13, 2022}}</ref>
|-
| March 13
|[[75th British Academy Film Awards]]
|[[British Academy of Film and Television Arts]]
|[[London]], England, UK
| style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/bafta-2022-film-awards-date-1234971132/|title = BAFTA Sets Date for 2022 Film Awards|website = [[The Hollywood Reporter]]|date = 21 June 2021}}</ref>
|-
| March 14
| [[30th Actors and Actresses Union Awards]]
| [[Spanish Actors Union|Actors and Actresses Union]]
| [[Madrid]], Spain
| style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|url=https://www.fotogramas.es/noticias-cine/a38998412/union-de-actores-2022-nominaciones/|website=[[Fotogramas]]|first=María|last=Aller|title=Premios Unión de Actores 2022: 'El buen patrón' arrasa entre los premiados| date=March 15, 2022 |language=es}}</ref>
|-
| March 15
| [[National Board of Review Awards 2021]]
| [[National Board of Review]]
| [[New York City]], New York, U.S.
| style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2021/12/national-board-of-review-names-paul-thomas-anderson-his-licorice-pizza-as-best-director-film-1234883672/|title = National Board Of Review Names Paul Thomas Anderson & His ''Licorice Pizza'' As Best Director & Film|website = [[Deadline Hollywood]]|date = 2 December 2021}}</ref>
|-
| March 19
| [[33rd Producers Guild of America Awards]]
| [[Producers Guild of America]]
|[[Beverly Hills, California|Beverly Hills]], California, U.S.
| style="text-align:center;"| <ref name="PostponementTHR">{{cite news |last1=Verhoeven |first1=Beatrice |title=Producers Guild Postpones 2022 Awards Ceremony Amid COVID-19 Surge |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/producers-guild-postpones-2022-awards-1235074315/ |access-date=January 13, 2022 |work=The Hollywood Reporter |date=January 13, 2022}}</ref>
|-
| March 20
|[[74th Writers Guild of America Awards]]
|[[Writers Guild of America, East]]<br />[[Writers Guild of America West]]
|[[Los Angeles]], California, U.S. and [[New York City]], New York, U.S.
| style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2022/01/wga-awards-tv-nominations-2022-list-1234912197/|title=WGA Awards TV Nominations: 'Yellowjackets', 'Hacks', 'Loki', 'Only Murders In The Building' Join Usual Suspects On List|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|first=Patrick|last=Hipes|date=January 13, 2022|access-date=January 14, 2022}}</ref>
|-
| March 26
| [[42nd Golden Raspberry Awards]]
| Golden Raspberry Awards Foundation
| [[Los Angeles]], California, U.S.
| style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|url=http://razzies.com/razz-newz.html|title=RAZZ NEWZ|website=The Razzies!}}</ref>
|-
| March 27
| [[94th Academy Awards]]
| [[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]
| [[Los Angeles]], California, U.S.
| style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/awards/awards/academy-awards-2022-oscars-dates-eligibility-1234982854/|title=Oscars 2022 Ceremony Moves to Late March, Keeping Pandemic Qualifying Rules and Standard Calendar Year|date=May 27, 2021|first=Clayton|last=Davis|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=November 26, 2021|archive-date=November 22, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122183550/https://variety.com/2021/awards/awards/academy-awards-2022-oscars-dates-eligibility-1234982854/|url-status=live}}</ref>
|-
| May 1
| [[9th Platino Awards]]
| EGEDA, FIPCA
| [[Madrid]], Spain
| style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|url=https://www.lavanguardia.com/cultura/20220207/8039467/premios-platino-celebraran-1-mayo-madrid-ifema.html|title=Los premios Platino se celebrarán el 1 de mayo en Madrid|website=[[La Vanguardia]]|date=7 February 2022|access-date=10 February 2022|language=es}}</ref>
|-
| May 3
| [[67th David di Donatello]]
| [[Accademia del Cinema Italiano]]
| [[Rome]], Italy
| style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.today.it/media/tv/david-donatello-2022-film-candidati.html|title=David di Donatello 2022, cosa c'è da sapere sulla cerimonia in diretta tv con Carlo Conti e Drusilla Foer|work=Today|date=3 May 2022|accessdate=14 November 2022}}</ref>
|-
| 3–4 June
| [[22nd IIFA Awards|22nd International Indian Film Academy Awards]]
| International Indian Film Academy
| [[Abu Dhabi]], [[United Arab Emirates]]
| style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/winners-iifa-awards-2022-vicky-kaushal-kriti-sanon-win-top-honours-sardar-udham-mimi/ |title=Winners of IIFA Awards 2022: Vicky Kaushal and Kriti Sanon win top honours for Sardar Udham and Mimi |work=Bollywood Hungama |date=5 June 2022 |access-date=13 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220605050712/https://www.bollywoodhungama.com/news/features/winners-iifa-awards-2022-vicky-kaushal-kriti-sanon-win-top-honours-sardar-udham-mimi/ |archive-date=5 June 2022 |agency=Bollywood Hungama News Network |url-status=live}}</ref>
|-
| July 17
| [[40th Hong Kong Film Awards]]
| Hong Kong Film Awards Association Ltd.
| [[Hong Kong]]
| style="text-align:center;"| <ref>{{cite web |last1=Wong |first1=Silvia |title=Soi Cheang's 'Limbo' leads 2022 Hong Kong Film Awards nominations |url=https://www.screendaily.com/news/soi-cheangs-limbo-leads-2022-hong-kong-film-awards-nominations/5167754.article |website=Screen |access-date=16 February 2022 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |author1=Christy Leung |title=Hong Kong stars to welcome leading film awards back to stage after 2-year wait |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/society/article/3171759/hong-kong-stars-welcome-citys-leading-film-awards-back-stage |access-date=27 March 2022 |work=South China Morning Post |date=24 March 2022 |language=en}}</ref>
|-
|August 30
|[[67th Filmfare Awards]]
|[[The Times Group]]
|[[Mumbai]], [[Maharashtra]], India
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/67th-wolf777news-filmfare-awards-2022-held-at-the-jio-world-convention-centre-55364.html |title=67th Wolf777news Filmfare Awards 2022 held at the Jio World Convention Centre |date=2 September 2022 |website=[[Filmfare]] |language=en}}</ref>
|-
|September 10–11
|[[10th South Indian International Movie Awards]]
|[[Vishnu Vardhan Induri|Vibri Media Group]]
|[[Bengaluru]], [[Karnataka]], India
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/siima-2021-nominations-allu-arjun-pushpa-dhanush-karnan-tovino-thomas-minnal-murali-lead-8095126/ |title=SIIMA 2021 nominations: Allu Arjun's Pushpa, Dhanush's Karnan, Tovino Thomas' Minnal Murali lead the race |date=17 August 2022 |access-date=24 August 2022 |website=The Indian Express |language=en}}</ref>
|-
| September 29
| [[8th APAN Star Awards]]
| Korea Entertainment Management Association
| [[Ilsanseo-gu, Goyang, Gyeonggi Province]], South Korea
| style="text-align:center;"|{{citation needed|date=May 2023}}
|-
| September 30
| [[Chunsa Film Art Awards 2022]]
| Korean Film Directors Association
| Sowol Art Hall, Seoul, South Korea
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/117/0003639635|title=아이유X손석구, '신인상' 받을까…"춘사국제영화제, 후보 발표" [공식] |trans-title=IU X Son Seok-gu, will he receive the 'Rookie of the Year Award'... "Chunsa International Film Festival, Candidate Announcement" [Official] |author=Kim Nara |work=My Daily|publisher=Naver|date=August 26, 2022|access-date=August 27, 2022|language=ko}}</ref>
|-
| October 6
| [[31st Buil Film Awards]]
| [[Busan Ilbo]]
| Busan, South Korea
| style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://n.news.naver.com/article/082/0001171698?sid=103 |title=헤어질 결심 브로커 둘 다 8개 부문 후보 올라|trans-title=Decision to break up and Broker both nominated for 8 categories|last=Nam|first=Yoo-jung|publisher=Busan Ilbo|via=Naver |date=August 28, 2022|access-date=August 29, 2022|language=ko}}</ref>
|-
| October 25
| [[47th Saturn Awards]]
| [[Academy of Science Fiction, Fantasy and Horror Films]]
| [[Los Angeles]], [[California]], U.S.
| style="text-align:center;"| <ref>{{cite web |last1=Tinoco |first1=Armando |title=Saturn Awards Nominations: ''The Batman'', ''Nightmare Alley'', ''Spider-Man'', ''Better Call Saul'' Top List |url=https://deadline.com/2022/08/saturn-awards-2022-nominations-list-movies-tv-1235089636/ |website=[[Deadline Hollywood]] |access-date=15 August 2022 |date=August 12, 2022}}</ref>
|-
| December 6
| [[48th People's Choice Awards]]
| [[People's Choice Awards]]
| [[Santa Monica, California]], U.S.
| style="text-align:center;"| <ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/awards/2022-peoples-choice-awards-full-nominees-list-bad-bunny-harry-styles-1235161268/|title=Bad Bunny & Harry Styles Are Top Music Nominees at 2022 People's Choice Awards: Full List|last=Grein|first=Paul|date=October 26, 2022|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20221026173452/https://www.billboard.com/music/awards/2022-peoples-choice-awards-full-nominees-list-bad-bunny-harry-styles-1235161268/|archive-date=October 26, 2022|url-status=live|access-date=October 26, 2022}}</ref>
|-
| December 17
| [[28th Forqué Awards]]
| EGEDA
| [[Madrid]], Spain
| style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|access-date=October 3, 2022|url=https://www.lavanguardia.com/vida/20220915/8526451/premios-forque-celebraran-17-diciembre-nuevo-madrid.html|date=15 September 2022|website=[[La Vanguardia]]|language=es|title=Los Premios Forqué se celebrarán el 17 de diciembre, de nuevo en Madrid|archive-date=October 7, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221007075134/https://www.lavanguardia.com/vida/20220915/8526451/premios-forque-celebraran-17-diciembre-nuevo-madrid.html|url-status=dead}}</ref>
|}
===Film festivals===
[[List of film festivals|List of some of the film festivals]] for 2022 that have been accredited by the [[FIAPF|International Federation of Film Producers Associations (FIAPF)]].
{| class="wikitable sortable" style="font-size:90%;"
|+2022 film festivals
|-
! Date !! Event !! Host !! Location(s) !! {{Abbr|Ref.|References}}
|-
| January 20 – 30
| [[2022 Sundance Film Festival]]
| [[Sundance Film Festival]]
| [[Park City, Utah]], United States
| style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2022/01/sundance-film-festival-2022-omicron-in-person-edition-cancelled-virtual-festival-1234904837/|title=Sundance Scraps In-Person Program For Full Virtual Festival Due To Omicron Surge|date=January 5, 2022|first=Anthony|last=D'Alessandro|website=[[Deadline Hollywood]]|access-date=January 8, 2022|archive-date=January 8, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220108034418/https://deadline.com/2022/01/sundance-film-festival-2022-omicron-in-person-edition-cancelled-virtual-festival-1234904837/|url-status=live}}</ref>
|-
| January 26 – February 6
| [[51st International Film Festival Rotterdam]]
| [[International Film Festival Rotterdam]]
| [[Rotterdam]], Netherlands
| style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/film/global/international-film-festival-rotterdam-2022-in-person-1235133437/|title=International Film Festival Rotterdam Maintains On-Site 2022 Edition Despite Pandemic|date=December 14, 2021|first=Elsa|last=Keslassy|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=January 8, 2022|archive-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221060137/https://variety.com/2021/film/global/international-film-festival-rotterdam-2022-in-person-1235133437/|url-status=live}}</ref>
|-
| February 10 – 20
| [[72nd Berlin International Film Festival]]
| [[Berlin International Film Festival]]
| [[Berlin]], Germany
| style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/film/global/berlin-film-festival-2022-edition-set-as-in-person-event-dates-revealed-1235083013/|title=Berlin Film Festival 2022 Edition Set as In-Person Event, Dates Revealed|date=October 7, 2021|first=Naman|last=Ramachandran|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=January 8, 2022|archive-date=December 15, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215171743/https://variety.com/2021/film/global/berlin-film-festival-2022-edition-set-as-in-person-event-dates-revealed-1235083013/|url-status=live}}</ref>
|-
| March 18 – 27
| [[25th Málaga Film Festival]]
| [[Málaga Film Festival]]
| [[Málaga]], Spain
| style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|website=[[ScreenDaily]]|url=https://www.screendaily.com/news/malaga-film-festival-and-spanish-screenings-launch-xxl-edition/5168789.article|title=Malaga Film Festival and Spanish Screenings launch XXL edition|date=18 March 2022|first=Elisabet|last=Cabeza}}</ref>
|-
| April 26 – May 1
| 24th Kristiansand International Children's Film Festival
| [[Kristiansand International Children's Film Festival]]
|[[Kristiansand]], Norway
| style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|url=https://barnefilmfestivalen.no/en/|title=Kristiansand International Children Film Festival 2022|date=|website=Barnefilm Festivalen|access-date=March 1, 2022}}</ref>
|-
| May 17 – 28
| [[2022 Cannes Film Festival]]
| [[Cannes Film Festival]]
| [[Cannes]], France
|style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-cannes-lineup-film-festival-1235128080/ |title=David Cronenberg, Park Chan-wook, Kelly Reichardt Set for Cannes Competition|author=Scott Roxborough |work=The Hollywood Reporter |date=21 April 2022 |access-date=14 April 2022}}</ref>
|-
| July 7 – 17
| [[26th Bucheon International Fantastic Film Festival]]
| [[Bucheon International Fantastic Film Festival]]
| [[Bucheon]], South Korea
| style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://n.news.naver.com/entertain/movie/article/144/0000807758 |title=제26회 부천국제판타스틱영화제(BIFAN), 올해 칸영화제 '판타스틱 7' 출품작 '서울의 공포'(Seoul Horror Story) 선정 |trans-title=The 26th Bucheon International Fantastic Film Festival (BIFAN) selected 'Seoul Horror Story' as the entry for 'Fantastic 7' at this year's Cannes Film Festival |author= Son Bong-seok|work=Sports trend|publisher= Naver|date=April 21, 2022|access-date=April 21, 2022|language=ko}}</ref>
|-
| August 3 – 13 || [[75th Locarno Film Festival]] || [[Locarno Film Festival]] || [[Locarno]], Switzerland || style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2022/film/news/kelly-reichardt-locarno-honorary-pard-1235231731/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=April 13, 2022|first=Nick|last=Vivarelli|title=U.S. Indie Icon Kelly Reichardt To Receive Locarno Honorary Golden Pard}}</ref>
|-
| August 31 – September 10
| [[79th Venice International Film Festival]]
| [[Venice International Film Festival]]
| [[Venice]], Italy
| style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|url=https://www.indiewire.com/2022/03/venice-film-festival-wont-boycott-russian-filmmakers-1234703589/|website=[[indiewire.com]]|date=March 2, 2022|title=Venice Film Festival Won't Boycott Russian Filmmakers Who 'Oppose the Current Regime'|first=Samantha|last=Bergeson}}</ref>
|-
| September 8 – 18
| [[2022 Toronto International Film Festival]]
| [[Toronto International Film Festival]]
| [[Toronto]], [[Ontario]], Canada
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2022/film/news/toronto-international-film-festival-in-person-1235189341/ |title=Toronto International Film Festival Returns in Person This Fall|author=Ethan Shanfeld |work=Variety|date=February 24, 2022|access-date=March 4, 2022}}</ref>
|-
| September 16 – 24 || [[70th San Sebastián International Film Festival]] || [[San Sebastián International Film Festival]] || [[San Sebastián]], Spain || style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|url=https://www.cineytele.com/2022/01/18/el-festival-de-san-sebastian-2022-abre-la-inscripcion-de-peliculas/|website=Cine y Tele|date=18 January 2022|title=El Festival de San Sebastián 2022 abre la inscripción de películas}}</ref>
|-
| October 5 – 14
| [[27th Busan International Film Festival]]
| [[Busan International Film Festival]]
| [[Busan]], South Korea
| style="text-align:center;"| <ref>{{Cite news|url=https://www.koreaherald.com/article/2777804 |title=Busan International Film Festival aims to connect Asia's film industry|author=Song Seung-hyun |work=The Korea Herald|date=February 2, 2022|access-date=March 3, 2022}}</ref>
|-
|-
| November 20–28
| [[53rd International Film Festival of India]]
| [[Directorate of Film Festivals]]
| [[Goa]], [[India]]
|style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/goa-iffi-2022-likely-to-be-in-hybrid-form/articleshow/93611482.cms |title=Goa: Iffi 2022 likely to be in hybrid form |website=The Times of India |date=17 August 2022|access-date=24 August 2022}}</ref>
|}
==Pina==
{| class="wikitable" style="font-size: 90%;"
|-
! rowspan="2" style="width:20px;"| Category/Organization !! colspan="2" style="width:250px;"| [[80th Golden Globe Awards]]<br />{{small|January 10, 2023}} !! rowspan="2" style="width:250px;"| [[28th Critics' Choice Awards]]<br />{{small|January 15, 2023}} !! rowspan="2" style="width:250px;" |[[76th British Academy Film Awards|76th BAFTA Awards]]<br />{{small|February 19, 2023}} !! rowspan="2" style="width:250px;" |[[75th Directors Guild of America Awards|Directors]], [[34th Producers Guild of America Awards|Producers]], [[29th Screen Actors Guild Awards|Screen Actors]], and [[75th Writers Guild of America Awards|Writers Guild Awards]]<br />{{small|February 18 - March 5, 2023}} !! rowspan="2" style="width:250px;" |[[95th Academy Awards]]<br />{{small|March 12, 2023}}
|-
! width=150| {{small|Drama}} !! style="width:250px;"| {{small|Musical or Comedy}}
|-
| Best Picture || ''[[The Fabelmans]]'' || ''[[The Banshees of Inisherin]]'' || ''[[Everything Everywhere All at Once]]'' || ''[[All Quiet on the Western Front (2022 film)|All Quiet on the Western Front]]'' || colspan="3"| ''[[Everything Everywhere All at Once]]''
|-
| Best Director || colspan="2"| [[Steven Spielberg]]<br />''[[The Fabelmans]]'' || [[Daniels (directors)|Daniel Kwan and Daniel Scheinert]]<br />''[[Everything Everywhere All at Once]]'' || [[Edward Berger]]<br />''[[All Quiet on the Western Front (2022 film)|All Quiet on the Western Front]]'' || colspan="3"| [[Daniels (directors)|Daniel Kwan and Daniel Scheinert]]<br />''[[Everything Everywhere All at Once]]''
|-
| Best Actor || [[Austin Butler]]<br />''[[Elvis (2022 film)|Elvis]]'' || [[Colin Farrell]]<br />''[[The Banshees of Inisherin]]'' || [[Brendan Fraser]]<br />''[[The Whale (2022 film)|The Whale]]'' || [[Austin Butler]]<br />''[[Elvis (2022 film)|Elvis]]'' || colspan="3"| [[Brendan Fraser]]<br />''[[The Whale (2022 film)|The Whale]]''
|-
| Best Actress || [[Cate Blanchett]]<br />''[[Tár]]'' || [[Michelle Yeoh]]<br />''[[Everything Everywhere All at Once]]'' || colspan="2"| [[Cate Blanchett]]<br />''[[Tár]]'' || colspan="3| [[Michelle Yeoh]]<br />''[[Everything Everywhere All at Once]]''
|-
| Best Supporting Actor || colspan="3"| [[Ke Huy Quan]]<br />''[[Everything Everywhere All at Once]]'' || [[Barry Keoghan]]<br />''[[The Banshees of Inisherin]]'' || colspan="2"| [[Ke Huy Quan]]<br />''[[Everything Everywhere All at Once]]''
|-
| Best Supporting Actress || colspan="3"| [[Angela Bassett]]<br />''[[Black Panther: Wakanda Forever]]'' || [[Kerry Condon]]<br />''[[The Banshees of Inisherin]]'' || colspan="2"| [[Jamie Lee Curtis]]<br />''[[Everything Everywhere All at Once]]''
|-
| Best Screenplay, Adapted || colspan=2 rowspan=2| [[Martin McDonagh]]<br />''[[The Banshees of Inisherin]]'' || [[Sarah Polley]]<br />''[[Women Talking (film)|Women Talking]]'' || [[Edward Berger]], [[Lesley Paterson]] and Ian Stokell<br />''[[All Quiet on the Western Front (2022 film)|All Quiet on the Western Front]]'' || colspan=3| [[Sarah Polley]]<br />''[[Women Talking (film)|Women Talking]]''
|-
| Best Screenplay, Original || [[Daniels (directors)|Daniel Kwan and Daniel Scheinert]]<br />''[[Everything Everywhere All at Once]]'' || [[Martin McDonagh]]<br />''[[The Banshees of Inisherin]]'' || colspan=2| [[Daniels (directors)|Daniel Kwan and Daniel Scheinert]]<br />''[[Everything Everywhere All at Once]]''
|-
| Best Animated Film || colspan="6"| ''[[Guillermo del Toro's Pinocchio]]''
|-
| Best Original Score || colspan="2"| [[Justin Hurwitz]]<br />''[[Babylon (2022 film)|Babylon]]'' || [[Hildur Guðnadóttir]]<br />''[[Tár]]'' || [[Hauschka|Volker Bertelmann]]<br />''[[All Quiet on the Western Front (2022 film)|All Quiet on the Western Front]]'' || {{n/a}} || [[Hauschka|Volker Bertelmann]]<br />''[[All Quiet on the Western Front (2022 film)|All Quiet on the Western Front]]''
|-
| Best Original Song || colspan="3"| "[[Naatu Naatu]]"<br />''[[RRR (film)|RRR]]'' || {{n/a}} || {{n/a}} || colspan="2"| "[[Naatu Naatu]]"<br />''[[RRR (film)|RRR]]''
|-
| Best Foreign Language Film || colspan="2"| ''[[Argentina, 1985]]'' || ''[[RRR (film)|RRR]]'' || ''[[All Quiet on the Western Front (2022 film)|All Quiet on the Western Front]]'' || {{n/a}} || ''[[All Quiet on the Western Front (2022 film)|All Quiet on the Western Front]]''
|-
| Best Documentary{{efn|From 2016 onward, the category was shifted from the Critics' Choice Awards to the ancillary [[Critics' Choice Documentary Awards]].}} || colspan=2 {{n/a}} || ''[[Good Night Oppy]]'' || colspan="3"| ''[[Navalny (film)|Navalny]]''
|}
'''[[Palme d'Or]] ([[75th Cannes Film Festival]]):'''
:'''''[[Triangle of Sadness]]''''', directed by [[Ruben Östlund]], Sweden
'''[[Golden Lion]] ([[79th Venice International Film Festival]]):'''
:'''''[[All the Beauty and the Bloodshed]]''''', directed by [[Laura Poitras]], United States
'''[[Berlin Film Festival|Golden Bear]] ([[72nd Berlin International Film Festival]]):'''
:'''''[[Alcarràs (film)|Alcarràs]]''''', directed by [[Carla Simón]], Spain
'''[[Toronto International Film Festival People's Choice Award|People's Choice Award]] ([[2022 Toronto International Film Festival|47th Toronto International Film Festival]]):'''
:'''''[[The Fabelmans]]''''', directed by [[Steven Spielberg]], United States
==2022 films==
=== By country/region ===
*[[List of American films of 2022]]
*[[List of Australian films of 2022]]
*[[List of British films of 2022]]
*[[List of Bangladeshi films of 2022]]
*[[List of Canadian films of 2022]]
*[[List of Chinese films of 2022]]
*[[List of French films of 2022]]
*[[List of Hong Kong films of 2022]]
*[[List of Indian films of 2022]]
** [[List of Bhojpuri films of 2022]]
** [[List of Hindi films of 2022]]
** [[List of Malayalam films of 2022]]
** [[List of Tamil films of 2022]]
** [[List of Telugu films of 2022]]
** [[List of Kannada films of 2022]]
** [[List of Marathi films of 2022]]
** [[List of Punjabi films of 2022]]
** [[List of Gujarati films of 2022]]
** [[List of Tulu films of 2022]]
** [[List of Indian Bengali films of 2022]]
*[[List of Italian films of 2022]]
*[[List of Japanese films of 2022]]
*[[List of Nigerian films of 2022]]
*[[List of Pakistani films of 2022]]
*[[List of Portuguese films of 2022]]
*[[List of Philippine films of 2022]]
*[[List of Russian films of 2022]]
*[[List of South Korean films of 2022]]
*[[List of Spanish films of 2022]]
=== By genre/medium ===
* [[List of action films of the 2020s#2022|List of action films of 2022]]
* [[List of animated feature films of 2022]]
* [[List of avant-garde films of the 2020s|List of avant-garde films of 2022]]
* [[List of crime films of the 2020s#2022|List of crime films of 2022]]
* [[List of comedy films of the 2020s#2022|List of comedy films of 2022]]
* [[List of drama films of the 2020s#2022|List of drama films of 2022]]
* [[List of horror films of 2022]]
* [[List of science fiction films of the 2020s#2022fc|List of science fiction films of 2022]]
* [[List of thriller films of the 2020s#2022|List of thriller films of 2022]]
==Kpibu==
<!-- This section is in the article 2022 in "film"; people that are television actors, television directors, or something like that but did not have any part of a film don't belong here. Those belong to the "Deaths" section in "2022 in television". Do not add people who have done only 1 film: always add 2 films. Don't add any cameo roles. Don't add any direct-to-video films or TV movies, and no red links or redirecting links. -->
{| class="wikitable sortable" style="font-size:90%;"
|+
|- style="background:#dae3e7; text-align:center;"
! Month !! Date !! Name !! Age !! Country !! Profession !! Notable films !! {{Abbr|Ref.|Reference(s)}}
|- align="top"
|-
! rowspan=38 style="text-align:center; vertical-align:top;"| [[Deaths in January 2022|January]]
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[Barbara Chilcott]] || style="text-align:center;"| 99 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Lies My Father Told Me]]''|''[[The Full Treatment]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|title=Theatre actress and 'real national treasure' Barbara Chilcott dead at 99|work=|agency=The Canadian Press|url=https://www.cbc.ca/news/entertainment/barbara-chilcott-dead-at-99-1.6302602|via=CBC News}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[Max Julien]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Mack]]''|''[[Getting Straight]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |date=1 January 2022 |title='The Mack' Star Max Julien Dead at 88 |publisher=TMZ |url=https://www.tmz.com/2022/01/01/the-mack-star-max-julien-goldie-dead-dies/ |access-date=2 January 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''3'' || [[Mario Lanfranchi]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Death Sentence (1968 film)|Death Sentence]]''|''[[The Mistress Is Served]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|title=E' morto Mario Lanfranchi: multitalentuoso e giramondo regista che portò la lirica in tv|url=https://www.gazzettadiparma.it/arte-e-cultura/2022/01/03/news/e-morto-mario-lanfranchi-multitalentuoso-e-giramondo-regista-che-porto-la-lirica-in-tv-618699/|access-date=4 January 2022|website=www.gazzettadiparma.it|date=3 January 2022 |language=it}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''4'' || [[Joan Copeland]] || style="text-align:center;"| 99 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Peacemaker (1997 film)|The Peacemaker]]''|''[[Brother Bear]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://extratv.com/2022/01/04/joan-copeland-stage-actress-and-sister-of-arthur-miller-dies-at-99/|title=Joan Copeland, Stage Actress and Sister of Arthur Miller, Dies at 99|date=January 4, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[George Rossi]] || style="text-align:center;"| 60 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Comfort and Joy (1984 film)|Comfort and Joy]]''|''[[Roseanna's Grave]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://metro.co.uk/2022/01/07/george-rossi-cause-of-death-revealed-after-the-bill-star-died-aged-60-15884863/|title=George Rossi's cause of death revealed after The Bill star died aged 60|website=Metro|last=Novak|first=Kim|date=7 January 2022|access-date=7 January 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''6'' || [[Peter Bogdanovich]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter, Actor || {{hlist|''[[The Last Picture Show]]''|''[[Paper Moon (film)|Paper Moon]]''}} || style="text-align:center;" | <ref name="THR-Death">{{cite news|url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/peter-bogdanovich-dead-last-picture-show-1235070769/|title = Peter Bogdanovich, Oscar-Nominated Director and Champion of Hollywood's Golden Age, Dies at 82|work = [[The Hollywood Reporter]]|last1 = Kilday|first1 = Gregg|last2 = Byrge|first2 = Duane|date = January 6, 2022 |access-date = April 12, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''6'' || [[Sidney Poitier]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| US|| style="text-align:center;" | Actor, Director || {{hlist|''[[In the Heat of the Night (film)|In the Heat of the Night]]''|''[[Lilies of the Field (1963 film)|Lilies of the Field]]''}} || style="text-align:center;"| <ref>{{cite news |last1=Stolworthy |first1=Jacob |title=Legendary actor Sidney Poitier, first Black man to win Best Actor Oscar, dies aged 94 |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/sidney-poitier-death-age-cause-actor-b1988778.html |website=[[The Independent]] |access-date=January 7, 2022 |date=January 7, 2022 |archive-date=January 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220107150114/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/sidney-poitier-death-age-cause-actor-b1988778.html |url-status=live}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''7'' || [[Mark Forest]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Goliath and the Dragon]]''|''[[Son of Samson]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=Mark Forest (1933–2022) |url=http://www.briansdriveintheater.com/markforest.html |website=Brian's Drive-In Theater |access-date=9 January 2022 |date=8 January 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''8'' || [[Marilyn Bergman]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Songwriter || {{hlist|''[[The Way We Were]]''|''[[The Thomas Crown Affair (1968 film)|The Thomas Crown Affair]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2022/01/marilyn-bergman-dead-oscar-grammy-emmy-winner-was-94-obituary-1234906743/|title=Marilyn Bergman Dies: Multiple Oscar, Emmy, Grammy Winning Lyricist Was 93|date=January 8, 2022|access-date=January 9, 2022|author=Haring, Bruce|work=Deadline}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[Dwayne Hickman]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Cat Ballou]]''|''[[A Night at the Roxbury]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2022/01/09/dwayne-hickman-the-many-loves-dobie-gillis-star-dies-87/9151963002/|title=Dwayne Hickman, TV's girl-crazy 'Dobie Gillis' star and former CBS executive, dies at 87|date=January 9, 2022|access-date=January 9, 2022|author=Willis, Kim|work=USA Today}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[Bob Saget]] || style="text-align:center;"| 65 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Comedian, Director || {{hlist|''[[Critical Condition (film)|Critical Condition]]''|''[[Dirty Work (1998 film)|Dirty Work]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Caruso |first1=Nick |title=Bob Saget, Full House Star and Stand-Up Comedian, Dead at 65 |url=https://tvline.com/2022/01/09/bob-saget-full-house-dead-dies-obituary/ |website=TVLine |access-date=January 9, 2022 |date=January 9, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''10'' || [[Gary Waldhorn]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Escape to Victory]]''|''[[Zeppelin (film)|Zeppelin]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Vicar of Dibley actor Gary Waldhorn dies |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-59950298 |access-date=11 January 2022 |publisher=BBC News |date=11 January 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Christian Gasc]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Costume Designer || {{hlist|''[[Ridicule (film)|Ridicule]]''|''[[Farewell, My Queen]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last=Pyrda|first=Pierre-Jean|date=13 January 2022|title=Tarn-et-Garonne. Originaire de Valence-d'Agen, le grand costumier de cinéma Christian Gasc est décédé|trans-title= |url=https://www.ladepeche.fr/2022/01/13/tarn-et-garonne-originaire-de-valence-dagen-le-grand-costumier-de-cinema-christian-gasc-est-decede-10043567.php|language=fr|work=La Dépêche du Midi|location=Valence|access-date=16 January 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Jean-Jacques Beineix]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Diva (1981 film)|Diva]]''|''[[Betty Blue]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|last=Genzlinger|first=Neil|date=2022-02-03|title=Jean-Jacques Beineix, 'Cinema du Look' Director, Dies at 75|language=en-US|newspaper=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2022/02/03/arts/jean-jacques-beineix-dead.html|access-date=2022-02-03|issn=0362-4331|url-access=subscription}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Leon Lissek]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Nicholas and Alexandra]]''|''[[Time Bandits]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=DOR Q1/2022 in SLOUGH (321-1A) |url=https://www.gro.gov.uk/gro/content/certificates/indexes_search.asp#Results |website=GRO Online Indexes |publisher=[[General Register Office for England and Wales]] |access-date=12 March 2024 |id=Entry Number 523326821 |url-access=registration}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Carol Speed]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The New Centurions]]''|''[[Abby (film)|Abby]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|last=Traub|first=Alex|date=January 28, 2022|title=Carol Speed, Vixen of the Blaxploitation Era, Dies at 76|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2022/01/28/movies/carol-speed-dead.html|access-date=January 29, 2022|issn=0362-4331}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''15'' || [[Jean-Claude Lord]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter, Film Editor || {{hlist|''[[Visiting Hours (film)|Visiting Hours]]''|''[[Tadpole and the Whale]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Le réalisateur Jean-Claude Lord s'est éteint à 78 ans |url=https://www.lesoleil.com/2022/01/16/le-realisateur-jean-claude-lord-sest-eteint-a-78-ans-a5ad345f9926d78008f44a2f516a8f69 |access-date=16 January 2022 |publisher=Le Soleil |date=16 January 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''17'' || [[Michel Subor]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Topaz (1969 film)|Topaz]]''|''[[Le petit soldat]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.liberation.fr/culture/cinema/mort-de-michel-subor-le-petit-soldat-rend-les-armes-20220117_EQJUAHVQ7RCFRI5CEC3HHZYGBE/|title=Mort de Michel Subor: le «Petit Soldat» rend les armes|date=17 January 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Yvette Mimieux]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Time Machine (1960 film)|The Time Machine]]''|''[[The Black Hole (1979 film)|The Black Hole]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url = https://www.nytimes.com/2022/01/18/arts/yvette-mimieux-dead.html|title = Yvette Mimieux, Who Found Fame With 'The Time Machine,' Dies at 80|last = Gates|first = Anita|work = [[The New York Times]]|url-access = limited|date = January 18, 2022|accessdate = January 19, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Peter Robbins (actor)|Peter Robbins]] || style="text-align:center;"| 65 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[A Boy Named Charlie Brown]]''|''[[Good Times (film)|Good Times]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2022/01/28/arts/television/peter-robbins-dead.html|title=Peter Robbins, Original Voice of Charlie Brown, Dies at 65|newspaper=[[The New York Times]]|date=January 28, 2022|accessdate=January 28, 2022|first=Neil|last=Vigdor|url-access=limited}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''19'' || [[Hardy Krüger]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Barry Lyndon]]''|''[[A Bridge Too Far (film)|A Bridge Too Far]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|last=Roxborough|first=Scott|date=20 January 2022|title=Hardy Kruger, German Actor in 'A Bridge Too Far' and 'Barry Lyndon,' Dies at 93|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/hardy-kruger-dead-93-german-actor-1235077967/|access-date=21 January 2022|work=The Hollywood Reporter|language=en-US}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''19'' || [[Gaspard Ulliel]] || style="text-align:center;"| 37 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[It's Only the End of the World]]''|''[[Hannibal Rising (film)|Hannibal Rising]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Keslassy |first1=Elsa |title=Gaspard Ulliel, French Actor and 'Moon Knight' Star, Dies at 37 After Ski Accident |url=https://variety.com/2022/film/news/gaspard-ulliel-dead-dies-moon-knight-french-actor-1235157242/ |website=Variety |access-date=January 19, 2022 |date=January 19, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''20'' || [[Meat Loaf]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Singer, Actor || {{hlist|''[[The Rocky Horror Picture Show]]''|''[[Fight Club]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Meat Loaf Dies: 'Bat Out Of Hell' Singer & 'Rocky Horror Picture Show' Actor Was 74|url=https://deadline.com/2022/01/meat-loaf-dead-bat-out-of-hell-rocky-horror-picture-show-1234917056/|website=[[Deadline Hollywood]]|last=Pedersen|first=Erik |date=January 20, 2022|access-date=January 21, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''20'' || [[Camillo Milli]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Il Marchese del Grillo]]''|''[[We Have a Pope (film)|We Have a Pope]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.ilgiorno.it/milano/spettacoli/camillo-milli-morto-1.7270281|title=Morto l'attore Camillo Milli, presidente della Longobarda con Lino Banfi|publisher=[[Il Giorno (newspaper)|Il Giorno]]|date=20 January 2022|accessdate=20 January 2022|access-date=April 24, 2025|archive-date=January 20, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120153044/https://www.ilgiorno.it/milano/spettacoli/camillo-milli-morto-1.7270281|url-status=dead}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''21'' || [[Louie Anderson]] || style="text-align:center;"| 68 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Comedian || {{hlist|''[[Coming to America]]''|''[[Quicksilver (film)|Quicksilver]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Patten |first1=Dominic |title=Louie Anderson Dies: Comedian & Emmy Winner Was 68 |url=https://deadline.com/2022/01/louie-anderson-dead-obituary-comedian-baskets-family-feud-emmy-winner-1234917040/ |website=Deadline Hollywood |access-date=January 21, 2022 |date=January 21, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''21'' || [[Mace Neufeld]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[The Hunt for Red October (film)|The Hunt for Red October]]''|''[[The Equalizer (film)|The Equalizer]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.latimes.com/entertainment-arts/story/2022-01-21/producer-mace-neufeld-dies Mace Neufeld, producer of 'The Omen' and the Jack Ryan spy franchise, dies]</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''22'' || [[Kathryn Kates]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Many Saints of Newark]]''|''[[Pastime (film)|Pastime]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2022/01/kathryn-kates-dead-seinfeld-many-saints-of-newark-1234919782/|title=Kathryn Kates Dies: 'Many Saints Of Newark', 'Seinfeld' & 'SVU' Actress Was 73|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|first=Erik|last=Pedersen|date=January 25, 2022|access-date=May 30, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Renato Cecchetto]] || style="text-align:center;"| 70 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[All My Friends Part 2]]''|''[[The Story of Piera]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |date=2022-01-24 |title=Renato Cecchetto, morto a 70 anni l'attore e doppiatore: fu la voce di Shrek |url=https://www.ilmessaggero.it/persone/renato_cecchetto_morto_attore_doppiatore_shrek_notizie-6458789.html |access-date=2023-10-31 |website=www.ilmessaggero.it |language=it}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Serge Korber]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Hearth Fires]]''|''[[A Little Virtuous]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.lefigaro.fr/cinema/mort-de-serge-korber-realisateur-d-un-idiot-a-paris-et-de-l-homme-orchestre-avec-louis-de-funes-20220124 Mort de Serge Korber, réalisateur d'Un idiot à Paris et de L'Homme orchestre avec Louis de Funès] {{in lang|fr}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Rolf Zehetbauer]] || style="text-align:center;"| 92 ||style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Production Designer || {{hlist|''[[Cabaret (1972 film)|Cabaret]]''|''[[Enemy Mine (film)|Enemy Mine]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=Rolf Zehetbauer death notice |url=https://trauer.sueddeutsche.de/mobil/traueranzeige/rolf-zehetbauer |website=SZ-Gedenken |access-date=31 January 2022 |date=31 January 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''24'' || [[Ayberk Pekcan]] || style="text-align:center;"| 51 || style="text-align:center;"| Turkey || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Mustang (film)|Mustang]]''|''[[Winter Sleep (film)|Winter Sleep]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Artuk Bey actor Ayberk Peckan passes away |url=https://tribune.com.pk/story/2340339/artuk-bey-actor-ayberk-pekcan-passes-away-following-cancer-battle |access-date=31 January 2022 |work=The Express Tribune |date=25 January 2022 |language=en}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''25'' || [[Etchika Choureau]] || style="text-align:center;"| 92 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[I Vinti]]''|''[[Children of Love]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Décès de l'ancienne actrice, et grand amour de Hassan II, Etchika Choureau |lang=fr |trans-title=Death of the Former Actress, and Great Love of Hassan II, Etchika Choureau |first=Yassine |last=Majdi |date=2022-01-25 |newspaper=[[TelQuel]] |url=https://telquel.ma/2022/01/25/deces-de-lancienne-actrice-et-grand-amour-de-hassan-ii-etchika-choureau_1751662 |access-date=2022-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324051341/https://telquel.ma/2022/01/25/deces-de-lancienne-actrice-et-grand-amour-de-hassan-ii-etchika-choureau_1751662 |archive-date=2023-03-24 |url-status=live}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Kenneth Wannberg]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Composer, Music Editor || {{hlist|''[[The Philadelphia Experiment (film)|The Philadelphia Experiment]]''|''[[Schindler's List]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|first=Jon|last=Burlingame|url=https://variety.com/2022/music/obituaries-people-news/kenneth-wannberg-composer-and-music-editor-who-worked-with-john-williams-on-star-wars-series-and-50-other-films-dies-at-91-1235171606/|title=Kenneth Wannberg, Composer and Music Editor Who Worked With John Williams on 'Star Wars' Series and 50 Other Films, Dies at 91|website=Variety|date=February 3, 2022|access-date=May 3, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''29'' || [[Howard Hesseman]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[About Schmidt]]''|''[[The Rocker (film)|The Rocker]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|date=2022-01-30|title=Howard Hesseman, Dr. Johnny Fever on 'WKRP in Cincinnati,' Dies at 81|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/howard-hesseman-dead-wkrp-cincinnati-1235084085/|access-date=2022-01-30|work=The Hollywood Reporter|author=Barnes, Mike}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''29'' || [[Pete Smith (actor)|Pete Smith]] || style="text-align:center;"| 63 || style="text-align:center;"| New Zealand || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Once Were Warriors (film)|Once Were Warriors]]''|''[[The Piano]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|title=New Zealand actor and Once Were Warriors star Pete Smith dies, age 63|url=https://www.stuff.co.nz/entertainment/celebrities/300506884/new-zealand-actor-and-once-were-warriors-star-pete-smith-dies-age-63|first=David|last=Skipwith|date=29 January 2022|accessdate=29 January 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''30'' || [[Leonid Kuravlyov]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| Russia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Viy (1967 film)|Viy]]''|''[[Ivan Vasilievich: Back to the Future]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Ушел из жизни выдающийся актер Леонид Куравлев |url=https://www.1tv.ru/news/2022-01-30/420315-ushel_iz_zhizni_vydayuschiysya_akter_leonid_kuravlev |access-date=30 January 2022 |publisher=1TV |date=30 January 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''30'' || [[Robert Wall]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Way of the Dragon]]''|''[[Enter the Dragon]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/bob-wall-dead-bruce-lee-martial-arts-expert-1235085473/|title=Bob Wall, Martial Arts Expert Who Fought Bruce Lee in Films, Dies at 82|first=Mike|last=Barnes|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=February 1, 2022|access-date=May 30, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''31'' || [[Carleton Carpenter]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Up Periscope]]''|''[[The Prowler (1981 film)|The Prowler]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/carleton-carpenter-dead-two-weeks-with-love-1235084543/|title=Carleton Carpenter, Debbie Reynolds' Co-Star in 'Two Weeks With Love,' Dies at 95|first=Mike|last=Barnes|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=January 31, 2022|access-date=May 30, 2022}}</ref>
|-
! rowspan="28" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in February 2022|February]]
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[Paolo Graziosi]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[China Is Near]]''|''[[Il divo (film)|Il Divo]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/spettacoli/cinema/2022/02/01/news/e_morto_paolo_graziosi_l_ultimo_ruolo_in_tre_piani_di_moretti-335995639/|title=È morto Paolo Graziosi, l'ultimo ruolo in 'Tre piani' di Moretti|work=La Repubblica|date=1 February 2022|lang=it}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Robert Blalack]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Visual Effects Artist || {{hlist|''[[Star Wars (film)|Star Wars]]''|''[[Airplane!]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last1=Barnes |first1=Mike |date=7 February 2022 |title=Robert Blalack, Oscar-Winning Visual Effects Artist on 'Star Wars', Dies at 73 |publisher=The Hollywood Reporter |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/robert-blalack-dead-star-wars-visual-effects-1235088279/ |access-date=7 February 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Ezio Frigerio]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Art Director, Costume Designer || {{hlist|''[[Cyrano de Bergerac (1990 film)|Cyrano de Bergerac]]''|''[[I cannibali]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=La Scala Mourns Famed Art Director, 91 |url=https://slippedisc.com/2022/02/la-scala-mourns-famed-art-director-91/ |access-date=2 February 2022 |publisher=Slipped Disc |date=2 February 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Monica Vitti]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[L'Avventura]]''|''[[Red Desert (film)|Red Desert]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news |title=Monica Vitti obituary |language=en |work=[[The Times]] |url=https://www.thetimes.com/uk/obituaries/article/monica-vitti-obituary-r27ccdlf5 |access-date=3 February 2022 |issn=0140-0460}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''3'' || [[Dieter Mann]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Downfall (2004 film)|Downfall]]''|''[[13 Semester]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web | title=Schauspieler Dieter Mann mit 80 Jahren gestorben | website=MDR.DE | date=3 February 2022 | url=https://www.mdr.de/nachrichten/deutschland/panorama/schauspieler-dieter-mann-gestorben-100.html | language=de | access-date=4 February 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''6'' || [[Frank Pesce]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Beverly Hills Cop]]''|''[[Midnight Run]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last1=Shanfeld |first1=Ethan |title=Frank Pesce, 'Beverly Hills Cop' and 'Top Gun' Actor, Dies at 75 |url=https://variety.com/2022/film/news/frank-pesce-dead-dies-beverly-hills-cop-1235184161/ |access-date=20 February 2022 |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=16 February 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''7'' || [[Margarita Lozano]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| Spain || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[A Fistful of Dollars]]''|''[[Viridiana]]''}} || align = "center" | <ref>{{Cite web|url=https://www.abc.es/play/cine/noticias/abci-muere-actriz-margarita-lozano-91-anos-202202071012_noticia.html|website=abcplay|via=[[ABC (Spain)|ABC]]|date=7 February 2022|title=Muere la actriz Margarita Lozano a los 90 años|language=es|access-date=18 May 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''7'' || [[Douglas Trumbull]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Visual Effects Artist, Director || {{hlist|''[[Blade Runner]]''|''[[The Andromeda Strain (film)|The Andromeda Strain]]''}} || style="text-align:center;" | <ref name=":0">{{cite web|last=Bartlett|first=Rhett|title=Douglas Trumbull, Visual Effects Maestro on '2001: A Space Odyssey,' Dies at 79|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/douglas-trumbull-dead-2001-space-odyssey-1235089009/|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=February 8, 2022|date=February 8, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''8'' || [[Rosalind Miles (actress)|Rosalind Miles]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Shaft's Big Score!]]''|''[[Friday Foster (film)|Friday Foster]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.legacy.com/us/obituaries/latimes/name/rosalind-medlock-miles-obituary?id=34012635 Legacy , Rosalidn Medlock-Miles Obituary (2022)]</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[Alicia Hermida]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| Spain || style="text-align:center;" | Actress, Acting Coach || {{hlist|''[[Sweet Hours (Dulces horas)|Sweet Hours]]''|''[[El bosque animado]]''}} || align = "center" | <ref>{{Cite web|url=https://www.20minutos.es/cinemania/noticias/muere-la-actriz-alicia-hermida-valentina-en-cuentame-como-paso-4954096/|website=[[Cinemanía]]|via=[[20minutos.es]]|language=es|date=9 February 2022|title=Muere la actriz Alicia Hermida, Valentina en 'Cuéntame cómo pasó'}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[André Wilms]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Le Havre (film)|Le Havre]]''|''[[Europa Europa]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Décès d'André Wilms, comédien fétiche d'Aki Kaurismäki |url=https://www.la-croix.com/Deces-Andre-Wilms-comedien-fetiche-Aki-Kaurismaki-2022-02-10-1301199558 |access-date=10 February 2022 |publisher=La Croix |date=10 February 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''12'' || [[Ivan Reitman]] || style="text-align:center;"| 75 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Director, Producer || {{hlist|''[[Ghostbusters]]''|''[[Dave (film)|Dave]]''}}||style="text-align:center;"| <ref>{{cite news|url = https://www.nytimes.com/2022/02/14/movies/ivan-reitman-dead.html |title = Ivan Reitman, Director of 'Ghostbusters,' Is Dead at 75|newspaper = [[The New York Times]]|date = February 14, 2022|access-date = October 26, 2023|last2 = Chung|first2 = Christine|last1 = Genzlinger|first1 = Neil}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''12'' || [[Beryl Vertue]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Tommy (1975 film)|Tommy]]''|''[[Steptoe and Son (film)|Steptoe and Son]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=https://www.thetimes.com/uk/article/beryl-vertue-obituary-7vrzxjvf0|title=Beryl Vertue obituary|work=[[The Times]]|date=<!-- no date, but indication leads to an error message. -->15 February 2022|access-date=15 February 2022|url-access=subscription|quote=Eventually her jet-set working life put a strain on their marriage. They remained friends but their divorce in 1984 destroyed her confidence}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Enzo Robutti]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actor, Comedian || {{hlist|''[[Bingo Bongo]]''|''[[The Godfather Part III]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.zazoom.it/2022-05-05/addio-a-enzo-robutti-caratterista-dal-derby-a-pierino-al-padrino-iii-il-ricordo-dei-colleghi/10834686/|title=Addio a Enzo Robutti, caratterista dal Derby a Pierino al Padrino III|work=Zazoom|date=5 May 2022|access-date=6 May 2022|archive-date=5 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220505221408/https://www.zazoom.it/2022-05-05/addio-a-enzo-robutti-caratterista-dal-derby-a-pierino-al-padrino-iii-il-ricordo-dei-colleghi/10834686/|url-status=live}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Alfred Sole]] || style="text-align:center;"| 78 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Production Designer || {{hlist|''[[Alice, Sweet Alice]]''|''[[Glory Daze (film)|Glory Daze]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|last1=Barnes|first1=Mike|title=Alfred Sole, Writer and Director of Cult Horror Classic 'Alice, Sweet Alice', Dies at 78|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/alfred-sole-dead-alice-sweet-alice-1235095669/|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=February 17, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''15'' || [[Arnaldo Jabor]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| Brazil || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[All Nudity Shall Be Punished]]''|''[[Pindorama (film)|Pindorama]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Famosos lamentam a morte de Arnaldo Jabor |url=https://revistaquem.globo.com/QUEM-News/noticia/2022/02/famosos-lamentam-morte-de-arnaldo-jabor.html |access-date=15 February 2022 |publisher=Quem |date=15 February 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''17'' || [[David Brenner (film editor)|David Brenner]] || style="text-align:center;"| 59 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Film Editor || {{hlist|''[[Born on the Fourth of July (film)|Born on the Fourth of July]]''|''[[Independence Day (1996 film)|Independence Day]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/david-brenner-dead-oliver-stone-film-editor-1235095807/ David Brenner, Oscar-Winning Film Editor for Oliver Stone, Dies at 59]</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''17'' || [[Watson family|Billy Watson]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Mr. Smith Goes to Washington]]''|''[[In Old Chicago]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/obituaries/2022/03/24/billy-watson-child-actor-dating-back-silent-era-appeared-brothers/|title=Billy Watson, child actor dating back to the silent era who appeared with his brothers|newspaper=The Telegraph|location=London|date=March 24, 2022|access-date=March 26, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Leo Fong]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;"| China || style="text-align:center;" | Actor, Director || {{hlist|''[[Blind Rage (film)|Blind Rage]]''|''[[Killpoint]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://www.sohu.com/a/www.sohu.com/a/523911535_120471148|title=李小龙弟子冯天伦去世,享年94岁,曾与成龙、李连杰合作拍电影_美国_黑带_死亡|website=www.sohu.com}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Brad Johnson (actor, born 1959)|Brad Johnson]] || style="text-align:center;"| 62 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Always (1989 film)|Always]]''|''[[Flight of the Intruder]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|last=Mills |first=Travis|url=https://www.runningwildfilms.com/tribute-to-actor-brad-johnson/|title=Tribute to Actor Brad Johnson |date=2022-03-02 |access-date=2022-03-24}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''20'' || [[Stewart Bevan]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[To Sir, with Love]]''|''[[Brannigan (film)|Brannigan]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2022/mar/09/stewart-bevan-obituary|title=Stewart Bevan obituary|website=[[TheGuardian.com]]|date=9 March 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''21'' || [[Chor Yuen]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| Hong Kong || style="text-align:center;" | Director, Actor, Screenwriter || {{hlist|''[[Death Duel]]''|''[[Police Story (1985 film)|Police Story]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Chinnuswamy|first1=Yamini|title=Hong Kong film-maker Chor Yuen dies aged 87|url=https://www.straitstimes.com/life/entertainment/hong-kong-filmmaker-chor-yuen-dies-aged-87 |work=[[The Straits Times]] |date=22 February 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''22'' || [[Anna Karen]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| South Africa || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Beautiful Thing (film)|Beautiful Thing]]''|''[[Mutiny on the Buses]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news| title=Anna Karen, Actress, Dies at 85 in Fire at Ilford Home| url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2022/feb/23/anna-karen-obituary| newspaper=[[The Guardian]]| date=23 February 2022| access-date=25 February 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''24'' || [[Sally Kellerman]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[M*A*S*H (film)|M*A*S*H]]''|''[[Brewster McCloud]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Sally Kellerman, Hot Lips Houlihan in 'M*A*S*H,' Dies at 84 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/sally-kellerman-dead-hot-lips-houlihan-mash-1235099282/ |access-date=February 24, 2022 |work=The Hollywood Reporter |date=February 24, 2022|author=Cheng, Cheryl}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''25'' || [[Laurel Goodwin]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Girls! Girls! Girls!]]''|''[[Papa's Delicate Condition]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last1=Barnes |first1=Mike |title=Laurel Goodwin, Actress in 'Girls! Girls! Girls!' and the Rejected 'Star Trek' Pilot, Dies at 79 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/laurel-goodwin-dead-star-trek-1235105826/ |access-date=March 7, 2022 |publisher=The Hollywood Reporter |date=March 7, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220307204151/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/laurel-goodwin-dead-star-trek-1235105826/ |archive-date=March 7, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Veronica Carlson]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Dracula Has Risen from the Grave]]''|''[[Vampira (1974 film)|Vampira]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last1=Barnes |first1=Mike |title= Veronica Carlson, Actress in Hammer Horror Movies, Dies at 77 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/veronica-carlson-dead-hammer-films-1235101871/ |access-date=15 October 2023 |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=March 1, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Ned Eisenberg]] || style="text-align:center;"| 65 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Flags of Our Fathers (film)|Flags of Our Fathers]]''|''[[Limitless (film)|Limitless]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2022/02/ned-eisenberg-dead-law-order-svu-broadway-actor-was-65-1234962018/|title=Ned Eisenberg Dies: Actor On 'Law & Order: SVU', Broadway And In Clint Eastwood Films Was 65|work=[[Deadline Hollywood]]|date=February 28, 2022|author=Evans, Greg}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''28'' || [[Kirk Baily]] || style="text-align:center;"| 59 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Bottle Shock]]''|''[[Bumblebee (film)|Bumblebee]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Evans |first1=Greg |title=Kirk Baily Dies: Nickelodeon's 'Salute Your Shorts' Performer And Prolific Voice Actor Was 59 |url=https://deadline.com/2022/03/kirk-baily-dead-obituary-nickelodeons-salute-your-shorts-actor-was-59-1234968899/ |website=Deadline |access-date=March 2, 2022 |date=March 2, 2022}}</ref>
|-
! rowspan=33 style="text-align:center; vertical-align:top;"| [[Deaths in March 2022|March]]
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[Conrad Janis]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Brasher Doubloon]]''|''[[That Hagen Girl]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Conrad Janis, Trombonist and 'Mork & Mindy' Actor, Dies at 94 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/conrad-janis-dead-mork-mindy-1235107604/ |website=The Hollywood Reporter |access-date=March 10, 2022 |date=March 9, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Johnny Brown (actor)|Johnny Brown]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[The Out-of-Towners (1970 film)|The Out-of-Towners]]''|''[[Life (1999 film)|Life]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title='Good Times' And Broadway Star Johnny Brown Dies At 84 |url=https://shadowandact.com/good-times-and-broadway-star-johnny-brown-dies-at-84 |website=Shadow and Act |access-date=March 5, 2022|date=March 4, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Alan Ladd Jr.]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer, Executive || {{hlist|''[[Braveheart]]''|''[[Gone Baby Gone]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url = https://www.nytimes.com/2022/03/03/movies/alan-ladd-dead.html|title = Alan Ladd Jr., Hitmaking Film Executive, Dies at 84|work = [[The New York Times]]|last = Genzlinger|first = Neil|date = March 3, 2022|accessdate = March 3, 2022|url-access = limited}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Tony Walton]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Production Designer, Costume Designer || {{hlist|''[[Murder on the Orient Express (1974 film)|Murder on the Orient Express]]''|''[[All That Jazz (film)|All That Jazz]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news |last=Barnes |first=Mike |last2= |first2= |date=2022-03-03 |title=Tony Walton, Famed Costume, Set Designer for Broadway and the Big Screen, Dies at 87 |url=https://www.hollywoodreporter.com/lifestyle/arts/tony-walton-dead-costume-set-designer-1235104009/ |access-date=2022-03-04 |work=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''3'' || [[Tim Considine]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Shaggy Dog (1959 film)|The Shaggy Dog]]''|''[[Patton (film)|Patton]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last1=Barnes |first1=Mike |title=Tim Considine, Actor on 'My Three Sons' and 'Spin and Marty,' Dies at 81 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/tim-considine-my-three-sons-spin-marty-1235104594/ |access-date=March 4, 2022 |publisher=The Hollywood Reporter |date=March 4, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''4'' || [[Mitchell Ryan]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Lethal Weapon]]''|''[[Liar Liar]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=Mitchell Ryan, Actor in 'Lethal Weapon' and 'Dharma & Greg,' Dies at 88|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/mitchell-ryan-lethal-weapon-dharma-greg-1235104831/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=March 5, 2022 |access-date=March 5, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220305014834/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/mitchell-ryan-lethal-weapon-dharma-greg-1235104831/ |url-status=live |archive-date=March 5, 2022 }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Lynda Baron]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Yentl (film)|Yentl]]''|''[[Scoop (2006 film)|Scoop]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/obituaries/2022/03/08/lynda-baron-actress-best-known-nurse-gladys-emmanuel-open-hours0/|title=Lynda Baron, actress best known as Nurse Gladys Emmanuel in Open All Hours and Auntie Mabel in Come Outside – obituary|date=8 March 2022|work=[[The Daily Telegraph]]|accessdate=8 March 2022|url-access = subscription}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Elguja Burduli]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| Georgia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Dark Eyes (1987 film)|Dark Eyes]]''|''[[Hard to Be a God (1989 film)|Hard to Be a God]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.alia.ge/msakhiobi-guja-burduli-gardaitsvala/ მსახიობი გუჯა ბურდული გარდაიცვალა] {{in lang|ka}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''7'' || [[Jeremy Child]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[A Fish Called Wanda]]''|''[[Darkest Hour (film)|Darkest Hour]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |editor-last1=Evans |editor-first1=Chris |editor-link=Chris Evans (journalist)|title=Jeremy Child obituary |work=[[The Daily Telegraph]] |issue=51,891 |date=17 March 2022 |page=27|issn=0307-1235}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''8'' || [[Ron Pember]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Aces High (film)|Aces High]]''|''[[Murder by Decree]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|last=Nugent|first=Annabel|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/tv/news/ron-pember-death-only-fools-age-cause-b2033693.html|title=Ron Pember death: Only Fools and Horses actor dies aged 87|work=The Independent|date=11 March 2022|access-date=11 March 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[John Korty]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Animator || {{hlist|''[[Alex & the Gypsy]]''|''[[Oliver's Story (film)|Oliver's Story]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last=Hanson |first=Natalie |title=Oscar-winning Marin filmmaker John Korty dies |url=https://www.marinij.com/2022/03/15/oscar-winning-marin-filmmaker-john-korty-dies/ |website=Marin Independent Journal |access-date=March 20, 2022 |date=March 15, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[Jimmy Lydon]] || style="text-align:center;"| 98 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Twice Blessed (film)|Twice Blessed]]''|''[[Life with Father (film)|Life with Father]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-lydon-life-with-father-henry-aldrich-movies-dead-1235115079/|title=Jimmy Lydon, William Powell's Oldest Son in 'Life With Father,' Dies at 98|access-date=March 20, 2022|last=Barnes|first=Mike|website=[[The Hollywood Reporter]] |date=March 19, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''10'' || [[Emilio Delgado]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Sesame Street Presents: Follow That Bird|Follow That Bird]]''|''[[The Adventures of Elmo in Grouchland]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last=Swift |first=Andy |title=Emilio Delgado, Sesame Street's Luis Rodriguez, Dead at 81 |url=https://tvline.com/2022/03/10/emilio-delgado-dead-sesame-street-luis-dies-obituary/ |website=TVLine |access-date=March 10, 2022 |date=March 10, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Rustam Ibragimbekov]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| Azerbaijan || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Burnt by the Sun]]''|''[[The Barber of Siberia]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |title=Rüstəm İbrahimbəyov vəfat etdi |url=https://kulis.az/xeber/media/rustem-ibrahimbeyov-vefat-etdi-41467 |access-date=11 March 2022 |website=Kulis.az |language=az}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''12'' || [[Robert Vincent O'Neil]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Angel (1984 film)|Angel]]''|''[[Wonder Women (1973 film)|Wonder Women]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |last1=Barnes |first1=Mike |date=March 18, 2022 |title=Robert Vincent O'Neil, Writer-Director of the Cult Film 'Angel,' Dies at 91 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/robert-vincent-oneil-dead-angel-director-1235114712/ |access-date=March 20, 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]] |language=en-US}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''12'' || [[Biagio Proietti]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[La morte risale a ieri sera]]''|''[[The Black Cat (1981 film)|The Black Cat]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=È morto Biagio Proietti, sceneggiatore dei grandi gialli della Rai |url=https://www.repubblica.it/spettacoli/cinema/2022/03/12/news/e_morto_biagio_proietti-341165436/ |access-date=13 March 2022 |work=[[La Repubblica]] |date=12 March 2022 |language=it}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[William Hurt]] || style="text-align:center;"| 71 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Kiss of the Spider Woman (1985 film)|Kiss of the Spider Woman]]''|''[[Broadcast News (film)|Broadcast News]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |last=Haring |first=Bruce |date=2022-03-13 |title=William Hurt Dies: Oscar-Winning Actor For 'Kiss Of The Spider Woman' Was 71 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/william-hurt-dead-body-heat-broadcast-news-1235110394/ |access-date=2022-03-13 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Akira Takarada]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| Japan || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Godzilla (1954 film)|Godzilla]]''|''[[Latitude Zero (film)|Latitude Zero]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.japantimes.co.jp/culture/2022/03/18/films/akira-takarada-obit/|title=Original 'Godzilla' actor Akira Takarada dies at 87|last=|first=|work=[[The Japan Times]]|date=March 18, 2022|access-date=March 18, 2022|url-status=live|archive-date=March 18, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220318182845/https://www.japantimes.co.jp/culture/2022/03/18/films/akira-takarada-obit/}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''16'' || [[Helene Vannari]] || style="text-align:center;"| 73 || style="text-align:center;"| Estonia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[All My Lenins]]''|''[[Georg (film)|Georg]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |url=https://kultuur.err.ee/1608533860/suri-naitleja-helene-vannari|title=Suri näitleja Helene Vannari|date=16 March 2022|work=[[Eesti Rahvusringhääling]] (ERR)|accessdate=16 March 2022|language=et}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''17'' || [[Peter Bowles]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Blowup]]''|''[[The Bank Job]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news |date=17 March 2022 |title=Peter Bowles, raffish actor who found fame alongside Penelope Keith in to the Manor Born – obituary |url=https://www.telegraph.co.uk/obituaries/2022/03/17/peter-bowles-raffish-actor-found-fame-alongside-penelope-keith/ |newspaper=The Telegraph}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Pepper Martin (actor)|Pepper Martin]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Walking Tall (1973 film)|Walking Tall]]''|''[[Superman II]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.postwrestling.com/2022/03/21/howard-pepper-martin-passes-away-at-85/ Howard “Pepper” Martin passes away at 85]</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''19'' || [[Alan Hopgood]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[My Brilliant Career (film)|My Brilliant Career]]''|''[[Evil Angels (film)|Evil Angels]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://www.heraldsun.com.au/subscribe/news/1/?sourceCode=HSWEB_WRE170_a_GGL&dest=https%3A%2F%2Fwww.heraldsun.com.au%2Fnews%2Fvictoria%2Falan-hopgood-87-passes-away-after-long-battle-with-cancer%2Fnews-story%2F7f56b32b5d459157897dc1e7e44d9a5a&memtype=anonymous&mode=premium&v21=dynamic-cold-control-noscore&V21spcbehaviour=append|title=Acting icon Alan Hopgood, 87, passes away|access-date=20 March 2022|archive-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527123850/https://insight.adsrvr.org/track/up?adv=vrges6n&ref=https%3A%2F%2Fwww.heraldsun.com.au%2Fsubscribe%2Fnews%2F1%2F%3FsourceCode%3DHSWEB_WRE170_a_GGL%26dest%3Dhttps%253A%252F%252Fwww.heraldsun.com.au%252Fnews%252Fvictoria%252Falan-hopgood-87-passes-away-after-long-battle-with-cancer%252Fnews-story%252F7f56b32b5d459157897dc1e7e44d9a5a%26memtype%3Danonymous%26mode%3Dpremium%26v21%3Ddynamic-cold-control-noscore%26V21spcbehaviour%3Dappend&upid=ekg5qxt&upv=1.1.0|url-status=live}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''21'' || [[Waldemar Bergendahl]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| Sweden || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[My Life as a Dog]]''|''[[Adam & Eva]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://www.aftonbladet.se/nojesbladet/a/qWdJoe/filmproducenten-waldemar-bergendahl-dod|title = Filmproducenten Waldemar Bergendahl död – blev 88 år}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''21'' || [[Lawrence Dane]] || style="text-align:center;"| 84 || style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Scanners]]''|''[[Bride of Chucky]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>David Friend, [https://www.pentictonherald.ca/entertainment/national_entertainment/article_de3b891f-a1e0-5319-b8db-ae064922a25d.html "'Scanners' and 'Bride of Chucky' actor Lawrence Dane dies at 84"]. ''[[Penticton Herald]]'', March 22, 2022.</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''21'' || [[Vitaly Melnikov (film director)|Vitaly Melnikov]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;"| Russia || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Poor Poor Paul]]''|''[[Mama Married]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news |title=Умер кинорежиссер Виталий Мельников |url=https://tass.ru/kultura/14139155 |access-date=2022-03-22 |agency=[[TASS]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''21'' || [[Eva Ingeborg Scholz]] || style="text-align:center;"| 94 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Emil and the Detectives (1964 film)|Emil and the Detectives]]''|''[[The Lost One]]''} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.stuttgarter-zeitung.de/inhalt.schauspielerin-wurde-94-jahre-alt-eva-ingeborg-scholz-ist-gestorben.0b541155-add5-4cb3-a8b7-b11cd4cdb96b.html Eva-Ingeborg Scholz ist gestorben] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220323085324/https://www.stuttgarter-zeitung.de/inhalt.schauspielerin-wurde-94-jahre-alt-eva-ingeborg-scholz-ist-gestorben.0b541155-add5-4cb3-a8b7-b11cd4cdb96b.html |date=March 23, 2022 }}. Stuttgarter Zeitung. Retrieved 21 March 2022.</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''24'' || [[Denise Coffey]] || style="text-align:center;"| 85 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Far from the Madding Crowd (1967 film)|Far from the Madding Crowd]]''|''[[Saving Grace (2000 film)|Saving Grace]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2022/mar/28/denise-coffey-obituary Michael Coveney, "Denise Coffey obituary", ''The Guardian'', 28 March 2022]. Retrieved 28 March 2022</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''25'' || [[Kathryn Hays]] || style="text-align:center;"| 88 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Ride Beyond Vengeance]]''|''[[Counterpoint (film)|Counterpoint]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://tvline.com/2022/04/08/kathryn-hays-as-the-world-turns-kim-obituary-dead-age-87/|title=ATWT Vet Kathryn Hays Dead at 87|work=TVLine|date=April 8, 2022|author=Mitovich, Matt Webb}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''26'' || [[Bang Jun-seok]] || style="text-align:center;"| 51 || style="text-align:center;"| South Korea || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Joint Security Area (film)|Joint Security Area]]''|''[[Escape from Mogadishu]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news |url=https://n.news.naver.com/entertain/movie/article/003/0011085051 |title=유앤미블루 출신 방준석 영화 음악감독 위암으로 별세, 향년 52세(종합2보) |trans-title=Bang Jun-seok, former U&Me Blue film music director, dies of stomach cancer, at the age of 52 (2 total) |author=Lee Jae-hoon |work=Newsis |publisher=Naver |date=March 26, 2022 |access-date=March 26, 2022 |language=ko |archive-date=March 27, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220327031824/https://n.news.naver.com/entertain/movie/article/003/0011085051 |url-status=live }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''26'' || [[Gianni Cavina]] || style="text-align:center;"| 81 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The House with Laughing Windows]]''|''[[Il turno (film)|Il turno]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://www.rainews.it/articoli/2022/03/morto-gianni-cavina-83d4a333-a5c4-4ab5-9d98-abbd9dd4b411.html|title=È morto l'attore Gianni Cavina, aveva 81 anni|publisher=[[RAI|Rai News]]|date=26 March 2022|access-date=26 March 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Lars Bloch]] || style="text-align:center;"| 83 || style="text-align:center;"| Denmark || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Ravine]]''|''[[Fantozzi contro tutti]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.spettacolo.eu/morto-attore-lars-bloch/%3futm_source=rss& Addio a Lars Bloch: è morto a 83 anni il Megapresidente Arcangelo di Fantozzi contro tutti]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{in lang|it}}{{dead link|date=July 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Valora Noland]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Beach Party]]''|''[[The War Wagon]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.legacy.com/us/obituaries/marinij/name/valor-baum-obituary?n=valor-baum&pid=201828870|website=Legacy|title=Valor Baum Obituary|date=|access-date=April 19, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''29'' || [[Paul Herman]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Silver Linings Playbook]]''|''[[The Irishman]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|last=Evans|first=Greg|title=Paul Herman Dies: 'The Sopranos', 'Goodfellas' Actor Was 76|url=https://deadline.com/2022/03/paul-herman-dead-obituary-actor-the-sopranos-goodfellas-76-1234990808/|work=[[Deadline Hollywood]]|publisher=Penske Media Corporation|date=March 30, 2022}}</ref>
|-
! rowspan=28 style="text-align:center; vertical-align:top;"| [[Deaths in April 2022|April]]
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[Aleksandra Yakovleva]] || style="text-align:center;"| 64 || style="text-align:center;"| Russia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Air Crew]]''|''[[Flight Crew (film)|Flight Crew]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://en.newizv.ru/news/2021-06-21/doctors-gave-her-six-months-alexandra-yakovleva-defeated-cancer-383862 "Doctors Gave Her Six Months"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240130012045/https://en.newizv.ru/news/2021-06-21/doctors-gave-her-six-months-alexandra-yakovleva-defeated-cancer-383862 |date=January 30, 2024 }}, newizv.ru. Accessed 29 January 2024.</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Estelle Harris]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Toy Story (franchise)|Toy Story]]''|''[[Once Upon a Time in America]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last=Grobar |first=Matt |title=Estelle Harris Dies: 'Seinfeld's Estelle Costanza, 'Toy Story' Franchise's Mrs. Potato Head Was 93 |url=https://deadline.com/2022/04/estelle-harris-dead-seinfelds-estelle-costanza-was-93-1234993091/ |website=Deadline |access-date=April 2, 2022 |date=April 2, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''3'' || [[June Brown]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Misunderstood (1984 film)|Misunderstood]]''|''[[Bean (film)|Bean]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news |date=4 April 2022 |title=EastEnders veteran June Brown dies at 95 |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-60984231 |access-date=4 April 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''4'' || [[Kathy Lamkin]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[No Country for Old Men]]''|''[[Waiting for Guffman]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.crowderfuneralhome.com/obituaries/kathryn-kathy-janel-lamkin/|title=Kathryn "Kathy" Janel Lamkin|work=Crowder Funeral Home|date=11 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424230039/https://www.crowderfuneralhome.com/obituaries/kathryn-kathy-janel-lamkin/ |archive-date=April 24, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Nehemiah Persoff]] || style="text-align:center;"| 102 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Some Like It Hot]]''|''[[Yentl (film)|Yentl]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2022/04/nehemiah-persoff-dead-obituary-actor-yentl-gunsmoke-was-102-1234995573/|title=Nehemiah Persoff Dies: Prolific Actor Of 'Yentl', 'The Twilight Zone', 'Gunsmoke' & Many More Was 102|first=Greg|last=Evans|website=[[Deadline Hollywood]]|access-date=April 6, 2022|date=April 6, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Jimmy Wang Yu]] || style="text-align:center;"| 79 || style="text-align:center;"| Taiwan || style="text-align:center;" | Actor, Director, Producer || {{hlist|''[[Master of the Flying Guillotine]]''|''[[Dragon (2011 film)|Dragon]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |date=2022-04-05 |title="独臂刀王"王羽今晨病逝享寿80岁 |publisher=聯合早報 |url=https://www.zaobao.com.sg/entertainment/story20220405-1259542 |accessdate=2022-04-05}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''6'' || [[Rae Allen]] || style="text-align:center;"| 95 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[A League of Their Own]]''|''[[Reign Over Me]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Rae Allen, Tony Winner and TV Mainstay, Dies at 95|url=https://www.nytimes.com/2022/04/08/arts/television/rae-allen-dead.html|work=The New York Times|last=Sandomir|first=Richard|date=April 8, 2022|accessdate=April 8, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''8'' || [[Massimo Cristaldi]] || style="text-align:center;"| 66 || style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Salvo (film)|Salvo]]''|''[[Sicilian Ghost Story]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last=Vivarelli|first=Nick|date=April 11, 2022|title=Italian Producer Massimo Cristaldi, Who Shepherded 'Sicilian Ghost Story,' Dies at 66|url=https://variety.com/2022/film/global/massimo-cristaldi-dead-dies-sicilian-ghost-story-1235229807/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=June 4, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[Michael Degen]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Dr. M (film)|Dr. M]]''|''[[Beyond Good and Evil (film)|Beyond Good and Evil]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web | title=Michael Degen im Alter von 90 Jahren gestorben | website=stern.de | date=12 April 2022 | url=https://www.stern.de/lifestyle/leute/schauspieler-michael-degen-im-alter-von-90-jahren-gestorben-31776414.html | language=de | access-date=12 April 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[Jeremy Young]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Crooks and Coronets]]''|''[[Hopscotch (film)|Hopscotch]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=Jeremy Young |url=https://guide.doctorwhonews.net/person.php?name=JeremyYoung |website=Doctor Who Guide |access-date=21 April 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''12'' || [[Sonny Caldinez]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| Trinidad || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Raiders of the Lost Ark]]''|''[[The Fifth Element]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=28 Doctor Who Actors Who Died In 2022 |url=https://whatculture.com/tv/28-doctor-who-actors-who-died-in-2022-2?page=14 |website=[[WhatCulture]] |access-date=2 February 2025}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''12'' || [[Gilbert Gottfried]] || style="text-align:center;"| 67 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Comedian || {{hlist|''[[Aladdin (1992 Disney film)|Aladdin]]''|''[[Beverly Hills Cop II]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Moreau |first1=Jordan |title=Gilbert Gottfried, Comedian and 'Aladdin' Star, Dies at 67 |url=https://variety.com/2022/film/news/gilbert-gottfried-dead-dies-comedian-aladdin-1235231387/ |website=Variety |access-date=April 12, 2022 |date=April 12, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Michel Bouquet]] || style="text-align:center;"| 96 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Toto the Hero]]''|''[[How I Killed My Father]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://www.francebleu.fr/infos/culture-loisirs/le-comedien-michel-bouquet-est-mort-a-l-age-de-96-ans-1649848497|title=Le comédien Michel Bouquet est mort à l'âge de 96 ans|date=13 April 2022|website=France Bleu}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Rio Hackford]] || style="text-align:center;"| 51 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Sherrybaby]]''|''[[Jonah Hex (film)|Jonah Hex]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2022/tv/news/rio-hackford-dead-mandalorian-1235233527/|title=Rio Hackford, Club Owner and Actor, Dies at 52|first=Pat|last=Saperstein|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=April 15, 2022|access-date=April 16, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''15'' || [[Liz Sheridan]] || style="text-align:center;"| 93 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Star 80]]''|''[[Who's That Girl (1987 film)|Who's That Girl]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Pedersen |first1=Erik |title=Liz Sheridan Dies: 'Seinfeld' Mom & 'ALF' Actress Was 93 |url=https://deadline.com/2022/04/liz-sheridan-dead-seinfeld-mother-alf-broadway-1235003021/ |website=Deadline |access-date=April 15, 2022 |date=April 15, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''17'' || [[James Olson (actor)|James Olson]] || style="text-align:center;"| 91 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Rachel, Rachel]]''|''[[The Andromeda Strain (film)|The Andromeda Strain]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Obituary: James R. Olson |newspaper=[[The Malibu Times]] |url=https://malibutimes.com/obituary-james-r-olson |access-date=2022-05-01 |date=2022-04-28 |language=en-US |df=mdy-all}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''17'' || [[Catherine Spaak]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Il Sorpasso]]''|''[[The Cat o' Nine Tails]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last= Barnes |first= Mike |title= Catherine Spaak, Leading Lady of Italian Films, Dies at 77 |publisher= Hollywood Reporter |date= 18 April 2022 |url= https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/catherine-spaak-dead-actress-italian-films-1235131552/ |access-date= 1 May 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Andrzej Korzyński]] || style="text-align:center;"| 82 || style="text-align:center;"| Poland || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Possession (1981 film)|Possession]]''|''[[Man of Marble]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://polskatimes.pl/nie-zyje-andrzej-korzynski-slynny-kompozytor-tworca-muzyki-filmowej-mial-82-lata/ar/c1-16295049 Nie żyje Andrzej Korzyński. Słynny kompozytor, twórca muzyki filmowej. Miał 82 lata] {{in lang|pl}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''20'' || [[Robert Morse]] || style="text-align:center;"| 90 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Loved One (film)|The Loved One]]''|''[[How to Succeed in Business Without Really Trying (film)|How to Succeed in Business Without Really Trying]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Schwartz |first1=Ryan |title=Tony Winner Robert Morse, Who Played Mad Men's Bert Cooper, Dead at 90 |url=https://tvline.com/2022/04/21/robert-morse-dead-mad-men-bert-cooper-dies-tony-winner-obituary/ |website=TVLine |access-date=April 21, 2022 |date=April 21, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''21'' || [[Jacques Perrin]] || style="text-align:center;"| 80 || style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actor, Producer || {{hlist|''[[Z (1969 film)|Z]]''|''[[Cinema Paradiso]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web | url=https://variety.com/2022/film/global/jacques-perrin-dead-dies-cinema-paradiso-1235238734/ | title= Jacques Perrin Dead: Star of 'Cinema Paradiso' Was 80 |date=22 April 2022 |accessdate= 11 December 2022 | newspaper= [[Variety (magazine)|Variety]] | language=en}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''26'' || [[Ann Davies (actress)|Ann Davies]] || style="text-align:center;"| 87 || style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Peter's Friends]]''|''[[In the Bleak Midwinter (film)|In the Bleak Midwinter]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Ann Davies dead {{!}} Doctor Who and EastEnders star dies aged 87|url=https://www.radiotimes.com/tv/soaps/eastenders/ann-davies-dead-eastenders-newsupdate/|website=Radio Times|date=April 28, 2022|access-date=January 23, 2025}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''26'' || [[Klaus Schulze]] || style="text-align:center;"| 74 || style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Angst (1983 film)|Angst]]''|''[[Next of Kin (1982 film)|Next of Kin]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last1=Deville |first1=Chris |title=Krautrock Pioneer Klaus Schulze Dead at 74 |url=https://www.stereogum.com/2184909/klaus-schulze-dead-at-74/news/ |access-date=27 April 2022 |work=[[Stereogum]] |date=27 April 2022 |language=en}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[David Birney]] || style="text-align:center;"| 83 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Oh, God! Book II]]''|''[[Trial by Combat]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last=Sandomir |first=Richard |title=David Birney, Who Starred on TV's 'Bridget Loves Bernie,' Dies at 83 |url=https://www.nytimes.com/2022/05/02/arts/television/david-birney-dead.html |website=The New York Times |access-date=May 3, 2022 |date=May 3, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Bob Elkins]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Coal Miner's Daughter (film)|Coal Miner's Daughter]]''|''[[The Dream Catcher (film)|The Dream Catcher]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |url=https://www.wvxu.org/media/2022-04-28/local-actor-bob-elkins-dies-coal-miners-daughter-tvkiese |title=Local actor Bob Elkins dies at 89 |first=John |last=Kiesewetter |date=April 28, 2022 |work=[[WVXU]] |access-date=April 29, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Kenneth Tsang]] || style="text-align:center;"| 86 || style="text-align:center;"| Hong Kong || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Killer (1989 film)|The Killer]]''|''[[A Better Tomorrow]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Chilton|first1=Louis|title=Kenneth Tsang death: Veteran Hong Kong actor and James Bond star dies aged 86|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/kenneth-tsang-death-age-cause-b2066587.html |work=[[The Independent]] |date=27 April 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''28'' || [[Juan Diego (actor)|Juan Diego]] || style="text-align:center;"| 79 ||style="text-align:center;"| Spain || style="text-align:center;" |Actor || {{hlist|''[[The Dumbfounded King]]''|''[[Go Away from Me]]''}} || style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|url=https://www.hobbyconsolas.com/noticias/ha-muerto-79-anos-actor-juan-diego-peliculas-como-vete-mi-rey-pasmado-1052327|website=[[HobbyConsolas]]|title=Ha muerto el actor Juan Diego (Vete de mí, Los hombres de Paco) a los 79 años|access-date=28 April 2022|first=Javier|last=Cazallas|date=28 April 2022|language=es}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''28'' || [[Harold Livingston]] || style="text-align:center;"| 97 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Star Trek: The Motion Picture]]''|''[[The Hell with Heroes]]''}} || style="text-align:center;"| <ref>{{cite news |last1=Moreau |first1=Jordan |title=Harold Livingston, 'Star Trek: The Motion Picture' Screenwriter, Dies at 97 |url=https://variety.com/2022/film/obituaries-people-news/harold-livingston-dead-dies-star-trek-1235252799/ |access-date=28 April 2022 |publisher=Variety |date=28 April 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''29'' || [[Joanna Barnes]] || style="text-align:center;"| 87 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Spartacus (film)|Spartacus]]''|''[[The Parent Trap (1961 film)|The Parent Trap]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://deadline.com/2022/04/joanna-barnes-dead-veteran-actress-in-the-parent-trap-was-89-obituary-1235013758/ Notice of death of Joanna Barnes], deadline.com. Accessed May 3, 2022. </ref>
|-
! rowspan="37" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in May 2022|May]]
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[Charles Siebert]] || style="text-align:center;"| 84 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[...And Justice for All (film)|...And Justice for All]]''|''[[Coma (1978 film)|Coma]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2022/05/charles-siebert-dead-obituary-actor-trapper-john-m-d-was-84-1235036034/|title=Charles Siebert Dies: 'Trapper John, M.D.' Actor Was 84|first=Greg|last=Evans|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=May 31, 2022|access-date=May 31, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''3'' || [[Lino Capolicchio]] || style="text-align:center;"| 78 ||style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Garden of the Finzi-Continis (film)|The Garden of the Finzi-Continis]]''|''[[Fiorile]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.ansa.it/sito/notizie/topnews/2022/05/04/cinema-e-morto-a-789-anni-lattore-lino-capolicchio_5485372c-456c-48e9-ac25-e0e45fad847c.html Cinema, è morto a 78 anni l'attore Lino Capolicchio] {{in lang|it}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''3'' || [[Andra Martin]] || style="text-align:center;"| 86 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Thing That Couldn't Die]]''|''[[Up Periscope]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=Andra Martin Stein |url=https://www.legacy.com/us/obituaries/latimes/name/andra-stein-obituary?id=34687113 |website=Legacy |access-date=May 11, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Mike Hagerty]] || style="text-align:center;"| 67 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Wayne's World (film)|Wayne's World]]'' |''[[Overboard (1987 film)|Overboard]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Schwartz |first1=Ryan |title=Mike Hagerty, Longtime Character Actor and Friends' Mr. Treeger, Dead at 67 |url=https://tvline.com/2022/05/06/mike-hagerty-dead-friends-actor-mr-treeger-dies/ |website=TVLine |access-date=May 6, 2022 |date=May 6, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Faye Marlowe]] || style="text-align:center;"| 95 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Hangover Square (film)|Hangover Square]]''|''[[Junior Miss (film)|Junior Miss]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2022-07-28 |title=Faye Marlowe, Actress in the Film Noir Classic 'Hangover Square,' Dies at 95 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/faye-marlowe-dead-hangover-square-1235187899/ |access-date=2022-07-28 |website=[[The Hollywood Reporter]] |language=en-US}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Kenneth Welsh]] || style="text-align:center;"| 80 ||style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Legends of the Fall]]''|''[[The Day After Tomorrow]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/news/entertainment/kenneth-welsh-canadian-actor-obituary-1.6445260|title=Prolific Canadian actor Kenneth Welsh dead at 80|website=[[CBC.ca]]|date=May 6, 2022|access-date=May 7, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''7'' || [[Kang Soo-yeon]] || style="text-align:center;"| 55 ||style="text-align:center;"| South Korea || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Girls' Night Out (1998 film)|Girls' Night Out]]''|''[[The Surrogate Woman]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{Cite news|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/112/0003556607 |title=강수연, 오늘(7일) 별세..향년 55세[공식] |trans-title=Kang Su-yeon, passed away today (7th).. 55 years old [Official] |author=Cheon Yun-hye |work=Herald POP|publisher= Naver|date=May 7, 2022|access-date=May 7, 2022|language=ko}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''7'' || [[Jack Kehler]] || style="text-align:center;"| 75 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Big Lebowski]]''|''[[Fever Pitch (2005 film)|Fever Pitch]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2022/05/jack-kehler-dead-big-lebowski-landlord-character-actor-was-75-1235020019/|title=Jack Kehler Dies: 'Big Lebowski' Landlord, Character Actor In Dozens Of Films & TV Shows Was 75|first=Erik|last=Pedersen|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=May 9, 2022|access-date=May 11, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''7'' || [[Bruce MacVittie]] || style="text-align:center;"| 65 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Million Dollar Baby]]''|''[[Lonely Hearts (2006 film)|Lonely Hearts]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2022/05/bruce-macvittie-actor-dead-obituary-american-buffalo-sopranos-1235022334/|title=Bruce MacVittie Dies: 'The Sopranos', 'Law & Order', 'American Buffalo' Actor Was 65|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|first=Greg|last=Evans|date=May 12, 2022|access-date=May 15, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''8'' || [[John R. Cherry III]] || style="text-align:center;"| 73 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Ernest Goes to Camp]]''|''[[Ernest Goes to Jail]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=https://movieweb.com/john-cherry-ernest-creator-dead/|title=John Cherry, Creator of Jim Varney's Ernest, Dies at 73|website=[[MovieWeb]]|date=May 8, 2022|access-date=May 8, 2022|last=Dick |first=Jeremy}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''8'' || [[Fred Ward]] || style="text-align:center;"| 79 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Right Stuff (film)|The Right Stuff]]''|''[[Tremors (1990 film)|Tremors]]''}}||style="text-align:center;"| <ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2022/05/13/movies/fred-ward-dead.html |title=Fred Ward, Star of 'The Right Stuff' and 'Henry and June,' Dies at 79 |newspaper=[[The New York Times]] |date=May 13, 2022 |access-date=October 26, 2023 |last=Berger |first=Joseph}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''8'' || [[Dennis Waterman]] || style="text-align:center;"| 74 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[Scars of Dracula]]''|''[[Man in the Wilderness]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |url=https://deadline.com/2022/05/dennis-waterman-dead-the-sweeney-and-new-tricks-star-was-74-1235018866/ |title=Dennis Waterman Dies: 'The Sweeney' And 'New Tricks' Star In UK TV Was 74 |website=[[Deadline Hollywood|Deadline]] |first=Bruce |last=Haring |date=May 8, 2022 |access-date=May 8, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[Qin Yi]] || style="text-align:center;"| 100 ||style="text-align:center;"| China || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Far Away Love]]''|''[[Troubled Laughter]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |date=9 May 2022 |title=Veteran actress Qin Yi, 100, dies in Shanghai |url=https://global.chinadaily.com.cn/a/202205/09/WS6278dddea310fd2b29e5b875.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220511205802/https://global.chinadaily.com.cn/a/202205/09/WS6278dddea310fd2b29e5b875.html |archive-date=11 May 2022 |access-date=10 May 2022 |website=Chinadaily.com.cn}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[June Preston]] || style="text-align:center;"| 93 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Anne of Green Gables (1934 film)|Anne of Green Gables]]''|''[[Happy Land (film)|Happy Land]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last=Barnes |first=Mike |date=May 17, 2022 |title=June Preston, Child Actor Turned Celebrated Opera Singer, Dies at 93 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/june-preston-dead-child-actor-opera-singer-1235148428/ |access-date=May 17, 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]] |language=en-US}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Breno Silveira]] || style="text-align:center;"| 58 ||style="text-align:center;"| Brazil || style="text-align:center;" | Director, Cinematographer || {{hlist|''[[Two Sons of Francisco]]''|''[[The Man of the Year (2003 film)|The Man of the Year]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |title=Morre o cineasta Breno Silveira aos 58 anos |url=https://g1.globo.com/rj/rio-de-janeiro/noticia/2022/05/14/morre-cineasta-breno-silveira.ghtml |access-date=21 May 2022 |website=G1 |language=pt-br}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''15'' || [[Rainer Basedow]] || style="text-align:center;"| 83 ||style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Four Times That Night]]''|''[[Das Rad]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web | title=Schauspieler Rainer Basedow ist tot | website=Sächsische.de | date=17 May 2022 | url=https://www.saechsische.de/kultur/schauspieler-rainer-basedow-mit-83-gestorben-5688513.html | language=de | access-date=17 May 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''15'' || [[Klara Höfels]] || style="text-align:center;"| 73 ||style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Toni Erdmann]]''|''[[Cut Off (film)|Cut Off]]''}} || style="text-align:center;" | <ref name="ntv">{{cite news
| url = https://www.n-tv.de/leute/Schauspielerin-Klara-Hoefels-ist-tot-article23335490.html
| title = Schauspielerin Klara Höfels ist tot.
| website = [[n-tv]]
| date = 16 May 2022
| language = de
| access-date = 17 May 2022
}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''15'' || [[Maggie Peterson]] || style="text-align:center;"| 81 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress, Location Manager || {{hlist|''[[The Love God?]]''|''[[Pay It Forward (film)|Pay It Forward]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/maggie-peterson-dead-andy-griffith-show-1235147816/|title=Maggie Peterson, Actress on 'The Andy Griffith Show,' Dies at 81|first=Mike|last=Barnes|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=May 16, 2022|access-date=May 16, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''15'' || [[Jerzy Trela]] || style="text-align:center;"| 80 ||style="text-align:center;"| Poland || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Man of Iron]]''|''[[Ida (film)|Ida]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://wyborcza.pl/7,75410,28118563,jerzy-trela.html Jerzy Trela nie żyje. O aktorstwie mówił: Trzeba balansować między męką a przyjemnością] {{in lang|pl}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''16'' || [[Josef Abrhám]] || style="text-align:center;"| 82 ||style="text-align:center;"| Czech Republic || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Kafka (film)|Kafka]]''|''[[I Served the King of England (film)|I Served the King of England]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |date=17 May 2022 |title=Ve věku 82 let zemřel herec Josef Abrhám |url=https://denikn.cz/minuta/881002/ |access-date=17 May 2022 |website=Deník N |language=cs}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''16'' || [[John Aylward]] || style="text-align:center;"| 75 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Thirteen Days (film)|Thirteen Days]]''|''[[The Crazies (2010 film)|The Crazies]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |last=Petski |first=Denise |date=May 19, 2022 |title=John Aylward Dies: 'ER' & 'The West Wing' Actor Was 75 |url=https://deadline.com/2022/05/john-aylward-dead-er-west-wing-actor-1235028354/ |access-date=May 21, 2022 |website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''17'' || [[Vangelis]] || style="text-align:center;"| 79 ||style="text-align:center;"| Greece || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Blade Runner]]''|''[[Chariots of Fire]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|title=Vangelis, composer of Chariots of Fire and Blade Runner soundtracks, dies aged 79 |url=https://www.theguardian.com/music/2022/may/19/vangelis-greek-composer-chariots-of-fire-blade-runner-dies |work=[[The Guardian]] |date=19 May 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Linda Lawson (actress)|Linda Lawson]] || style="text-align:center;"| 86 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Night Tide]]''|''[[Apache Rifles]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web | url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/linda-lawson-dead-actress-night-tide-1235159262/ | title=Linda Lawson, Actress in 'Night Tide,' Dies at 86 | website=[[The Hollywood Reporter]] | date=June 5, 2022 }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''19'' || [[Chete Lera]] || style="text-align:center;"| 72 ||style="text-align:center;"| Spain || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Open Your Eyes (1997 film)|Open Your Eyes]]''|''[[The Red Squirrel]]''}} || align = "center" | <ref name="rus">{{Cite web|url=https://www.abc.es/play/cine/noticias/abci-muere-actor-chete-lera-72-anos-accidente-trafico-202205201026_noticia.html|website=abcplay|title=Muere el actor Chete Lera a los 72 años en un accidente de tráfico|date=20 May 2022|first=Oscar|last=Rus|language=es|via=[[ABC (Spain)|ABC]]|access-date=20 May 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''20'' || [[Susan Roces]] || style="text-align:center;"| 80 ||style="text-align:center;"| Philippines ||style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Mga Bituin ng Kinabukasan]]''|''[[Mano Po 2: My Home]]''}} || align = "center" |<ref>{{cite news |title=Paggawad ng National Artist award kay Susan Roces isusulong ng asawa ni Raffy Tulfo; ano'ng reaksyon ni Grace Poe? |trans-title=Conferrment of the National Artist award to Susan Roces to be pushed by Raffy Tulfo's wife; what's the reaction of Grace Poe? |url=https://bandera.inquirer.net/314039/paggawad-ng-national-artist-award-kay-susan-roces-isusulong-ng-asawa-ni-raffy-tulfo-anong-reaksyon-ni-grace-poe |access-date=23 May 2022 |work=Bandera |publisher=Philippine Daily Inquirer |date=23 May 2022 |language=fil}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''21'' || [[Colin Cantwell]] || style="text-align:center;"| 90 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Concept Artist || {{hlist|''[[Star Wars (film)|Star Wars]]''|''[[WarGames]]''}} || align = "center" | <ref name="parker">{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/colin-cantwell-dead-star-wars-spacecraft-concept-artist-1235152043/|title=Colin Cantwell, Concept Artist Who Designed Iconic 'Star Wars' Spacecraft, Dies at 90|first=Ryan|last=Parker|website=[[The Hollywood Reporter]] |date=May 22, 2022|access-date=May 22, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''21'' || [[Peter Koper]] || style="text-align:center;"| 75 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer, Screenwriter, Actor || {{hlist|''[[Island of the Dead (2000 film)|Island of the Dead]]''|''[[Hairspray (1988 film)|Hairspray]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.baltimoresun.com/obituaries/bs-md-ob-peter-koper-20220602-c7lrunsyxjeuxa4hrbowcn4ofu-story.html Peter J. Koper, writer, reporter, producer, actor, journalism professor and longtime supporter of John Waters, dies]</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''22'' || [[Greg Jein]] || style="text-align:center;"| 76 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Model Maker || {{hlist|''[[Close Encounters of the Third Kind]]''|''[[Avatar (2009 film)|Avatar]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web | url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gregory-jein-dead-star-trek-model-maker-1235173622/ | title=Gregory Jein, 'Star Trek' Model Maker and Two-Time Oscar Nominee, Dies at 76 | date=June 29, 2022 | work=[[The Hollywood Reporter]] | accessdate=2022-07-01 }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Jamie Bartlett]] || style="text-align:center;"| 55 ||style="text-align:center;"| South Africa || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Red Dust (2004 film)|Red Dust]]''|''[[Mandela: Long Walk to Freedom]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web | date=2022-05-23 | title=Actor Jamie 'Yoink' Bartlett dies |url=https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2022-05-23-rhythm-city-actor-jamie-bartlett-dead-55/}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''24'' || [[Maurizio Silvi]] || style="text-align:center;"| 73 ||style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Makeup Artist || {{hlist|''[[Moulin Rouge!]]''|''[[The Great Beauty]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.ilmamilio.it/c/news/46876-albano-laziale-e-scomparso-maurizio-silvi-per-tutti-picchio-noto-make-up-artist-di-fama-internazionale.html Albano Laziale | È scomparso Maurizio Silvi per tutti “Picchio”, noto make up artist di fama internazionale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241013070121/https://www.ilmamilio.it/c/news/46876-albano-laziale-e-scomparso-maurizio-silvi-per-tutti-picchio-noto-make-up-artist-di-fama-internazionale.html |date=October 13, 2024 }} {{in lang|it}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''25'' || [[Gary Nelson (director)|Gary Nelson]] || style="text-align:center;"| 87 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[The Black Hole (1979 film)|The Black Hole]]''|''[[Freaky Friday (1976 film)|Freaky Friday]]''}} || align = "center" | <ref name="barnes">{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/gary-nelson-dead-freaky-friday-black-hole-1235216056/|title=Gary Nelson, Director of 'Freaky Friday,' 'The Black Hole' and 'Get Smart,' Dies at 87|first=Mike|last=Barnes|website=[[The Hollywood Reporter]] |date=September 9, 2022|access-date=September 9, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''26'' || [[Ray Liotta]] || style="text-align:center;"| 67 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Goodfellas]]''|''[[Field of Dreams]]''}} || align = "center" | <ref name="vanhoose">{{cite web|url=https://people.com/movies/ray-liotta-dead-at-age-67/|title=Ray Liotta, Goodfellas Actor and Emmy Winner, Dead at 67|first=Benjamin|last=VanHoose|date=May 26, 2022|access-date=May 26, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''26'' || [[George Shapiro]] || style="text-align:center;"| 91 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Summer School (1987 film)|Summer School]]''|''[[Man on the Moon (film)|Man on the Moon]]''}} || align = "center" | <ref>{{cite web |last=Rice |first=Lynette |title=George Shapiro Dies: Legendary Talent Manager & 'Seinfeld' Producer Was 91 |url=https://deadline.com/2022/05/george-shapiro-dead-talent-manager-seinfeld-producer-1235035088/ |website=[[Deadline Hollywood]]|date=May 28, 2022|access-date=May 29, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''28'' || [[Bo Hopkins]] || style="text-align:center;"| 84 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[American Graffiti]]''|''[[Midnight Express (film)|Midnight Express]]''}} || align = "center" | <ref>{{Cite web|title=Bo Hopkins, 'Wild Bunch' and 'American Graffiti' Actor, Dies at 84|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/bo-hopkins-dead-wild-bunch-american-graffiti-1235155857/|date=May 28, 2022|access-date=May 28, 2022|website=[[The Hollywood Reporter]]|first=Chris|last=Koseluk}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''28'' || [[Marino Masé]] || style="text-align:center;"| 83 ||style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Leopard (1963 film)|The Leopard]]''|''[[The Godfather Part III]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |date=28 May 2022 |title=Addio all'attore triestino Marino Masè, il bello del cinema dai "Pugni in tasca" a "Portiere di notte" |url=https://ilpiccolo.gelocal.it/tempo-libero/2022/05/28/news/addio-all-attore-triestino-marino-mase-il-bello-del-cinema-dai-pugni-in-tasca-a-portiere-di-notte-1.41474306 |access-date=29 May 2022 |website=Il Piccolo |language=en}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''29'' || [[Ronnie Hawkins]] || style="text-align:center;"| 87 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Singer, Actor || {{hlist|''[[Heaven's Gate (film)|Heaven's Gate]]''|''[[Snake Eater (film)|Snake Eater]]''}} || align = "center" | <ref>{{Cite web|url=https://www.cp24.com/entertainment-news/rockabilly-musician-ronnie-hawkins-dies-at-87-1.5923411|title=Rockabilly musician Ronnie Hawkins dies at 87|website=[[CP24]]|date=May 29, 2022|access-date=May 29, 2022}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''30'' || [[Milton Gonçalves]] || style="text-align:center;"| 88 ||style="text-align:center;"| Brazil || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Kiss of the Spider Woman (1985 film)|Kiss of the Spider Woman]]''|''[[Carandiru (film)|Carandiru]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |title=Milton Gonçalves morre aos 88 anos no Rio |url=https://g1.globo.com/rj/rio-de-janeiro/noticia/2022/05/30/milton-goncalves-morre-no-rio.ghtml |access-date=2022-05-30 |website=G1 |date=30 May 2022 |language=pt-br}}</ref>
|-
! rowspan="23" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in June 2022|June]]
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[May Routh]] || style="text-align:center;"| 87 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Costume Designer || {{hlist|''[[Being There]]''|''[[Ronin (film)|Ronin]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=May Routh, Costume Designer on ''The Man Who Fell to Earth'' and ''Being There'', Dies at 87 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/may-routh-dead-costume-designer-1235163652/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |access-date=26 June 2022 |date=11 June 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Uri Zohar]] || style="text-align:center;"| 86 ||style="text-align:center;"| Israel || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[Bloomfield (film)|Bloomfield]]''|''[[Three Days and a Child]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |date=2022-06-02 |title=סוף עידן: אורי זוהר, מגדולי היוצרים הישראלים, הלך לעולמו בגיל 86 - וואלה! תרבות |url=https://e.walla.co.il/item/2754222 |access-date=2023-12-21 |website=וואלה! |language=he}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''3'' || [[Anna Maria Tatò]] || style="text-align:center;"| 82 ||style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[The Night and the Moment]]''|''[[Marcello Mastroianni: I Remember|I Remember]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.globalist.it/culture/2022/06/06/addio-alla-regista-anna-maria-tato-ultima-compagna-di-marcello-mastroianni/|title=Addio alla regista Anna Maria Tatò, ultima compagna di Marcello Mastroianni|date=6 June 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''7'' || [[Tommy Dysart]] || style="text-align:center;"| 86 ||style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Man from Snowy River (1982 film)|The Man from Snowy River]]''|''[[Next of Kin (1982 film)|Next of Kin]]''}} || align = "center" | <ref>{{Cite web|url=https://7news.com.au/entertainment/celebrity/goggomobil-yellow-pages-and-prisoner-actor-tommy-dysart-dies-c-7181082|title='Goggomobil' Yellow Pages and Prisoner actor Tommy Dysart dies|publisher=[[Seven News|7NEWS]]|date=June 15, 2022|access-date=June 16, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''7'' || [[Raivo Trass]] || style="text-align:center;"| 76 || style="text-align:center;"| Estonia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Viimne reliikvia]]''|''[[Tangerines (film)|Tangerines]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Nädala juubilar Raivo Trass 70|url=http://vana.kesknadal.ee/g2/uudised?id=26494|website=Kesknäda|first=Ulrika|last=Karu|date=16 March 2016|access-date=15 June 2021|language=et|archive-date=June 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616042837/http://vana.kesknadal.ee/g2/uudised?id=26494|url-status=dead}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[Matt Zimmerman (actor)|Matt Zimmerman]] || style="text-align:center;"| 87 ||style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Thunderbirds Are Go]]''|''[[A Man for All Seasons (1966 film)|A Man for All Seasons]]''}} || align = "center" | <ref>{{Cite web|url=https://scifibulletin.com/2022/06/10/rip-matt-zimmerman/ |title=RIP Matt Zimmerman|website=Sci-Fi Bulletin|date=June 9, 2022|access-date=June 9, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''12'' || [[Philip Baker Hall]] || style="text-align:center;"| 90 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Magnolia (film)|Magnolia]]''|''[[Boogie Nights]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |date=June 13, 2022 |title=Philip Baker Hall death: Magnolia and Modern Family actor dies, aged 90 |work=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/philip-baker-hall-death-age-cause-b2100006.html |access-date=June 13, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Henri Garcin]] || style="text-align:center;"| 93 ||style="text-align:center;"| Belgium || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Pink Panther (2006 film)|The Pink Panther]]''|''[[The Woman Next Door (1981 film)|The Woman Next Door]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.ouest-france.fr/culture/cinema/l-acteur-henri-garcin-est-mort-e071854e-eb32-11ec-b0aa-e4a7523566de L’acteur Henri Garcin est mort]</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''15'' || [[Maureen Arthur]] || style="text-align:center;"| 88 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Love God?]]''|''[[How to Commit Marriage]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2022-06-20 |title=Maureen Arthur, Actress in 'How to Succeed in Business Without Really Trying,' Dies at 88 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/maureen-arthur-dead-how-to-succeed-in-business-without-really-trying-1235168909/ |access-date=2022-06-21 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''17'' || [[Jean-Louis Trintignant]] || style="text-align:center;"| 91 ||style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Conformist (1970 film)|The Conformist]]''|''[[A Man and a Woman]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |date=17 June 2022 |title=Jean-Louis Trintignant, star of A Man and a Woman and Amour, dies aged 91 |url=https://www.theguardian.com/film/2022/jun/17/jean-louis-trintignant-star-of-a-man-and-a-woman-and-amour-dies-aged-91 |access-date=17 June 2022 |website=[[The Guardian]]|first=Andrew|last=Pulver |language=en}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''19'' || [[Carol Raye]] || style="text-align:center;"| 99 ||style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Strawberry Roan (1945 film)|Strawberry Roan]]''|''[[Green Fingers (1947 film)|Green Fingers]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://tvtonight.com.au/2022/06/vale-carol-raye.html Vale: Carol Raye]</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''21'' || [[Duncan Henderson]] || style="text-align:center;"| 72 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Master and Commander: The Far Side of the World]]''|''[[Oblivion (2013 film)|Oblivion]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last=Kilkenny|first=Katie|date=June 23, 2022|title=Duncan Henderson, 'Master and Commander' Producer and Veteran Assistant Director, Dies at 72|trans-title= |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/duncan-henderson-dead-master-and-commander-producer-ad-was-72-1235171066/|language= |work=[[The Hollywood Reporter]]|location= |access-date=June 25, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''21'' || [[Artie Kane]] || style="text-align:center;"| 93 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Composer, Conductor || {{hlist|''[[Looking for Mr. Goodbar (film)|Looking for Mr. Goodbar]]''|''[[Good Will Hunting]]''}} || align = "center" | <ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/artie-kane-dead-composer-1235301825/|title=Artie Kane, Studio Pianist and Film-TV Composer, Dies at 93|first=Jon|last=Burlingame|website=Variety|date=June 23, 2022|access-date=June 24, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''22'' || [[Robert A. Katz]] || style="text-align:center;"| 79 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Gettysburg (1993 film)|Gettysburg]]''|''[[Selena (film)|Selena]]''}} || align = "center" | <ref>{{cite web|last=Burton|first=Carson|title=Robert A. Katz, Producer Behind 'Gettysburg' and 'Selena,' Dies at 79|url=https://variety.com/2022/film/news/robert-a-katz-dead-producer-1235302254/|website=Variety |date=June 23, 2022|access-date=June 23, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Ernst Jacobi]] || style="text-align:center;"| 88 ||style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Tin Drum (film)|The Tin Drum]]''|''[[The White Ribbon]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news | title=Schauspieler Ernst Jacobi gestorben | newspaper=[[Die Zeit]] | url=https://www.zeit.de/kultur/film/2022-06/ernst-jacobi-schauspieler-gestorben | language=de | access-date=24 June 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Massimo Morante]] || style="text-align:center;"| 69 ||style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Deep Red]]''|''[[Suspiria]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Sacher |first1=Andrew |title=Goblin guitarist/co-founder Massimo Morante dies at 70 |url=https://www.brooklynvegan.com/goblin-guitaristco-founder-massimo-morante-dies-at-70/ |website=Brooklyn Vegan |access-date=23 June 2022 |date=23 June 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Tommy Morgan]] || style="text-align:center;"| 89 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Musician || {{hlist|''[[Spider-Man 2]]''|''[[Toy Story 3]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=Tommy Morgan, Harmonica Soloist for 'Dances With Wolves,' 'Roots' and Hundreds More Film and TV Scores, Dies at 89 |url=https://variety.com/2022/music/news/tommy-morgan-dead-roots-dances-with-wolves-harmonica-1235308409/ |website=Variety.com|date=2 July 2022 }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''26'' || [[Raffaele La Capria]] || style="text-align:center;"| 99 ||style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Hands over the City]]''|''[[Many Wars Ago]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.ilpost.it/2022/06/27/morto-raffaele-la-capria/ È morto lo scrittore Raffaele La Capria] {{in lang|it}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''26'' || [[Mary Mara]] || style="text-align:center;"| 61 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Bound (1996 film)|Bound]]''|''[[A Civil Action (film)|A Civil Action]]''}} || align = "center" | <ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2022/06/mary-mara-dead-nash-bridges-er-law-order-svu-actor-dies-in-apparent-drowning-at-61-1235053046/|title=Mary Mara Dies In Apparent Drowning: 'Nash Bridges', 'ER', 'Law & Order: SVU' Actor Was 61|first=Denise|last=Petski|website=Deadline|date=June 27, 2022|access-date=June 27, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''26'' || [[Frank Williams (actor)|Frank Williams]] || style="text-align:center;"| 90 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Dad's Army (1971 film)|Dad's Army]]''|''[[Jabberwocky (film)|Jabberwocky]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Frank Williams, actor best remembered as the vicar Timothy Farthing in Dad's Army – obituary |url=https://www.telegraph.co.uk/obituaries/2022/06/26/frank-williams-actor-who-long-career-best-remembered-vicar-dads/ |website=[[The Daily Telegraph]]|date = 26 June 2022 |access-date=26 June 2022|url-access = subscription}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Joe Turkel]] || style="text-align:center;"| 94 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Blade Runner]]''|''[[The Shining (film)|The Shining]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Joe Turkel, the Spectral Bartender in 'The Shining,' Dies at 94|url=https://www.nytimes.com/2022/07/04/movies/joe-turkel-dead.html|last=Risen|first=Clay|work=The New York Times|date=July 4, 2022|access-date=July 4, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''28'' || [[Cüneyt Arkın]] || style="text-align:center;"| 84 ||style="text-align:center;"| Turkey || style="text-align:center;" | Actor, Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Love and Grudge]]''|''[[Ottoman Eagle]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |url=https://www.aa.com.tr/en/culture/famous-turkish-actor-cuneyt-arkin-dies-at-age-85/2624221 |publisher=Anadolu Agency |title=Famous Turkish actor Cuneyt Arkin dies at age 85 |date=28 June 2022|access-date=29 June 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''28'' || [[Hichem Rostom]] || style="text-align:center;"| 75 ||style="text-align:center;"| Tunisia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The English Patient (film)|The English Patient]]''|''[[Whatever Lola Wants (film)|Whatever Lola Wants]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.aa.com.tr/fr/afrique/tunisie-lacteur-hichem-rostom-s%C3%A9teint-%C3%A0-l%C3%A2ge-de-75-ans-/2624846 Tunisie: l'acteur Hichem Rostom s'éteint à l'âge de 75 ans] {{in lang|fr}}</ref>
|-
! rowspan="42" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in July 2022|July]]
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[Maurizio Pradeaux]] || style="text-align:center;"| 91 ||style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Churchill's Leopards]]''|''[[Death Carries a Cane]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news |url=https://www.dagospia.com/rubrica-2/media_e_tv/necrologio-giusti-se-ne-va-altro-piccoli-maestri-nostro-315939.htm |title=Se ne va un altro dei piccoli maestri del nostro cinema di genere, Maurizio Pradeuax |website=dagospia.com |date=2 July 2022 |access-date=4 July 2022 |language=it}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Peter Brook]] || style="text-align:center;"| 97 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Lord of the Flies (1963 film)|Lord of the Flies]]''|''[[King Lear (1971 British film)|King Lear]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |first=Michael |last=Ratcliffe |url=https://www.theguardian.com/stage/2022/jul/03/peter-brook-obituary |title=Peter Brook obituary |newspaper=[[The Guardian]] |date=3 July 2022 |access-date=3 July 2022 |archive-date=3 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220703104827/https://www.theguardian.com/stage/2022/jul/03/peter-brook-obituary |url-status=live }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Susana Dosamantes]] || style="text-align:center;"| 74 ||style="text-align:center;"| Mexico || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Rio Lobo]]''|''[[Blacker Than the Night]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=Murió Susana Dosamantes, actriz y mamá de Paulina Rubio, a los 74 años |url=https://www.milenio.com/espectaculos/susana-dosamantes-muere-mama-de-paulina-rubio-a-los-74-anos |website=[[Milenio]] |access-date=2 July 2022 |language=es |date=2 July 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Alex Law]] || style="text-align:center;"| 69 ||style="text-align:center;"| Hong Kong || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Painted Faces]]''|''[[Echoes of the Rainbow]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=著名導演羅啟銳離世 享年70歲|url=https://www.mpweekly.com/entertainment/focus/local/20220703-341025 |access-date=2022-07-03 |work=[[MP Weekly]] |date=2022-07-03 |archive-date=2022-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220707085145/https://www.mpweekly.com/entertainment/focus/local/20220703-341025 }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Brian Jackson (actor)|Brian Jackson]] || style="text-align:center;"| 91 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Revenge of the Pink Panther]]''|''[[Saint Maud]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Brian Jackson: Star of Man from Del Monte adverts dies aged 91 |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-manchester-62098144 |access-date=8 July 2022 |publisher=BBC News}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''3'' || [[Lennart Hjulström]] || style="text-align:center;"| 83 ||style="text-align:center;"| Sweden || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[My Life as a Dog]]''|''[[Evil (2003 film)|Evil]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://www.expressen.se/noje/skadespelaren-och-regissoren-lennart-hjulstrom-dod-/|title=Lennart Hjulström är död – skådespelaren blev 88 år|website=www.expressen.se|date=4 July 2022 }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''3'' || [[Ni Kuang]] || style="text-align:center;"| 87 ||style="text-align:center;"| Hong Kong || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Five Deadly Venoms]]''|''[[One-Armed Swordsman]]''}}||style="text-align:center;"| <ref>{{cite news|url = https://www.nytimes.com/2022/07/07/books/ni-kuang-dead.html |title = Ni Kuang, Prolific Hong Kong Novelist and Screenwriter, Dies at 87|newspaper = [[The New York Times]]|date = July 7, 2022|access-date = October 26, 2023|last = May|first = Tiffany}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''4'' || [[Mona Hammond]] || style="text-align:center;"| 91 ||style="text-align:center;"| Jamaica || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Manderlay]]''|''[[Kinky Boots (film)|Kinky Boots]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://news.sky.com/story/eastenders-and-desmonds-star-mona-hammond-dies-aged-91-12646041|title=EastEnders and Desmond's star Mona Hammond dies aged 91|publisher=Sky News|first=Bethany|last= Minelle|date=5 July 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Lenny Von Dohlen]] || style="text-align:center;"| 63 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Electric Dreams (film)|Electric Dreams]]''|''[[Twin Peaks: Fire Walk with Me]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |last1=Pedersen |first1=Erik |date=July 8, 2022 |title=Lenny Von Dohlen Dies: 'Twin Peaks' & 'Electric Dreams' Actor Was 63 |url=https://deadline.com/2022/07/lenny-von-dohlen-dead-twin-peaks-electric-dreams-actor-1235060380/ |access-date=July 8, 2022 |website=Deadline |language=en-US}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''6'' || [[James Caan]] || style="text-align:center;"| 82 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Godfather]]''|''[[Misery (film)|Misery]]''}} || align = "center" | <ref>{{Cite web|url=https://nypost.com/2022/07/07/rob-reiner-and-more-pay-tribute-to-godfather-star-james-caan/|website=[[New York Post]]|title='Godfather' star James Caan dead: Rob Reiner, Francis Ford Coppola and more pay tribute|first1=Samantha|last1=Ibrahim|first2=Brooke|last2=Kato|date=July 7, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''8'' || [[Gregory Itzin]] || style="text-align:center;"| 74 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Evolution (2001 film)|Evolution]]''|''[[Lincoln (film)|Lincoln]]''}} || align = "center" | <ref>{{Cite web|url=https://www.radiotimes.com/tv/drama/gregory-itzin-dead-24-newsupdate/|title=Gregory Itzin, 24 and Star Trek actor, dies, aged 74|last=Wright|first=Minnie|date=July 8, 2022|website=Radio Times}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''8'' || [[Tony Sirico]] || style="text-align:center;"| 79 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Bullets Over Broadway]]''|''[[Goodfellas]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url = https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/tony-sirico-dead-sopranos-actor-1235177512/|title = Tony Sirico, 'The Sopranos' Actor, Dies at 79|last1 = Perez|first1 = Lexy|last2 = Gajewski|first2 = Ryan|newspaper = [[The Hollywood Reporter]]|date = July 8, 2022|access-date = July 9, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''8'' || [[Larry Storch]] || style="text-align:center;"| 99 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Great Race]]''|''[[Airport 1975]]''}} || align = "center" | <ref>{{Cite web|url=https://thelaughbutton.com/comedian-larry-storch-star-of-f-troop-dead-at-99|title=Comedian Larry Storch, star of 'F Troop,' dead at 99|last=Buss|first=Andrew|date=July 8, 2022|website=The Laugh Button}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[L. Q. Jones]] || style="text-align:center;"| 94 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Director || {{hlist|''[[The Wild Bunch]]''|''[[Casino (1995 film)|Casino]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last1=Murphy |first1=J. Kim |date=9 July 2022 |title=L.Q. Jones, Actor in Sam Peckinpah Classics and Director of 'A Boy and His Dog,' Dies at 94 |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://variety.com/2022/film/obituaries-people-news/lq-jones-dead-boy-and-his-dog-wild-bunch-casino-1235312747/ |access-date=July 9, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Terence Macartney-Filgate]] || style="text-align:center;"| 97 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Director, Cinematographer || {{hlist|''[[Fields of Endless Day]]''|''[[Symbiopsychotaxiplasm]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news |last=Vlessing |first=Etan |date=2022-07-12 |title=Terence Macartney-Filgate, Pioneering Cinema Verite Doc Maker, Dies at 97 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/terence-macartney-filgate-pioneering-cinema-verite-doc-maker-dies-at-97-1235179231/ |access-date=2022-07-12 |work=[[The Hollywood Reporter]] |language=en-US |archive-date=3 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241003070301/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/terence-macartney-filgate-pioneering-cinema-verite-doc-maker-dies-at-97-1235179231/ |url-status=live }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Monty Norman]] || style="text-align:center;"| 94 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Dr. No (film)|Dr. No]]''|''[[The Two Faces of Dr. Jekyll]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|title=Monty Norman, who gave 007 his theme music, dies at 94|url=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2022/07/11/james-bond-composer-monty-norman-dead/|first=Harrison|last=Smith|date=11 July 2022|access-date=15 July 2022|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Charlotte Valandrey]] || style="text-align:center;"| 53 ||style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Red Kiss]]''|''[[Orlando (film)|Orlando]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news |date=2022-07-13 |title=L'actrice Charlotte Valandrey est morte à l'âge de 53 ans |url=https://www.francebleu.fr/infos/culture-loisirs/l-actrice-charlotte-valandrey-est-morte-a-l-age-de-53-ans-1657740742 |access-date=2022-07-14 |work=[[France Bleu]] |language=fr}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Christian Doermer]] || style="text-align:center;"| 87 ||style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actor, Director || {{hlist|''[[Love at Twenty]]''|''[[Oh! What a Lovely War]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.filmportal.de/person/christian-doermer_c1a3523934bd4174a524efb2c8f96286 |title=Christian Doermer |work=Film Portal |access-date=25 July 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Germano Longo]] || style="text-align:center;"| 89 ||style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Sunflower (1970 film)|Sunflower]]''|''[[Claretta and Ben]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Longo: addio a Lucignolo, narratore di ‘Fantasia’, prima voce di Jigen |url=https://cinecittanews.it/longo-addio-a-lucignolo-narratore-di-fantasia-prima-voce-di-jigen/ |access-date=29 December 2024 |work=Cinecittà News |date=18 July 2022 |language=it-IT}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''16'' || [[Mickey Rooney Jr.]] || style="text-align:center;"| 77 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Hot Rods to Hell]]''|''[[Honeysuckle Rose (film)|Honeysuckle Rose]]''}} || align = "center" | <ref>{{cite web|last=Evans |first=Greg |title=Mickey Rooney Jr. Dies: Musician, Mouseketeer & Hollywood Scion Was 77|url=https://deadline.com/2022/07/mickey-rooney-jr-dead-musician-mouseketeer-hollywood-scion-was-77-1235071715/ |access-date=July 18, 2022 |website=[[Deadline Hollywood|Deadline]] |date=July 18, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Rebecca Balding]] || style="text-align:center;"| 73 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Silent Scream (1979 film)|The Silent Scream]]''|''[[The Boogens]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|last=Sachdeva|first=Maanya|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/tv/news/rebecca-balding-death-charmed-soap-b2128024.html|title=Rebecca Balding death: Charmed and Soap actor dies from ovarian cancer, aged 73|website=The Independent|location=London|date=July 21, 2022|access-date=July 21, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721082255/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/tv/news/rebecca-balding-death-charmed-soap-b2128024.html |url-status=live |archive-date=July 21, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Dani (singer)|Dani]] || style="text-align:center;"| 77 ||style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Day for Night (film)|Day for Night]]''|''[[Love on the Run (1979 film)|Love on the Run]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.leparisien.fr/culture-loisirs/musique/la-chanteuse-dani-est-morte-a-lage-de-77-ans-19-07-2022-U7RE4YZMPNHNBBC3GAVIENQWUE.php La chanteuse Dani est morte à l’âge de 77 ans] {{in lang|fr}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''19'' || [[William Richert]] || style="text-align:center;"| 79 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Director || {{hlist|''[[Winter Kills (film)|Winter Kills]]''|''[[My Own Private Idaho]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=William Richert, Writer-Director of 'Winter Kills,' Dies at 79 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/william-richert-dead-winter-kills-1235185386/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=July 24, 2022 |access-date=July 24, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''21'' || [[Taurean Blacque]] || style="text-align:center;"| 82 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Rocky II]]''|''[[DeepStar Six]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Burton |first1=Carson |title=Taurean Blacque, Detective Neal Washington on 'Hill Street Blues,' Dies at 82 |url=https://variety.com/2022/tv/news/taurean-blacque-dead-hill-street-blues-1235322566/ |website=Variety |date=July 21, 2022 |access-date=July 21, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''22'' || [[Carla Cassola]] || style="text-align:center;"| 74 ||style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Captain America (1990 film)|Captain America]]''|''[[Dangerous Beauty]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.radiortm.it/2022/07/24/e-deceduta-carla-cassola-compagna-dellattore-andrea-tidona/ E’ deceduta Carla Cassola, compagna dell’attore Andrea Tidona] {{in lang|it}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Aaron Latham]] || style="text-align:center;"| 78 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Urban Cowboy]]''|''[[The Program (1993 film)|The Program]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2022/biz/news/aaron-latham-dead-78-urban-cowboy-lesley-stahl-1235325120/|title=Aaron Latham, Writer Whose Texas Monthly Story Inspired 'Urban Cowboy,' Dies at 78|first1=Brian|last1=Steinberg|date=July 25, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Bob Rafelson]] || style="text-align:center;"| 89 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[Five Easy Pieces]]''|''[[The King of Marvin Gardens]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last=Lim |first=Dennis |date=July 24, 2022 |title=Bob Rafelson, Director of 'Five Easy Pieces,' Dies at 89 |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2022/07/24/obituaries/bob-rafelson-dead.html |url-status=live |url-access=limited |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725160119/https://www.nytimes.com/2022/07/24/obituaries/bob-rafelson-dead.html |archive-date=2022-07-25 |accessdate=July 24, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''24'' || [[Berta Riaza]] || style="text-align:center;" | 94 || style=text-align:center;" | Spain || style=text-align:center;" | Actress || {{Hlist|''[[Ten Ready Rifles]]''|''[[Entre tinieblas]]''}} ||style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|url=https://www.publico.es/culturas/muere-actriz-berta-riaza-94-anos.html|website=[[Público (Spain)|Público]]|date=25 July 2022|title=Muere la actriz Berta Riaza a los 94 años|language=Spanish|trans-title=Actress Berta Riaza dies at 94}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''24'' || [[David Warner (actor)|David Warner]] || style="text-align:center;"| 80 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Time Bandits]]''|''[[Titanic (1997 film)|Titanic]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |date=25 July 2022 |title=Titanic and Omen actor David Warner dies at 80 |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url= https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-62219839 |access-date=25 July 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''25'' || [[Yoko Shimada]] || style="text-align:center;"| 69 ||style="text-align:center;"| Japan || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Castle of Sand]]''|''[[Crying Freeman (film)|Crying Freeman]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.sanspo.com/article/20220725-BW2GJGQJEVBQFFSPUPRKRBMKC4/|script-title=ja:女優、島田陽子さんが69歳で死去 「白い巨塔」「砂の器」出演|website=[[Sankei Sports]]|date=25 July 2022|access-date=25 July 2022|language=ja}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''25'' || [[Paul Sorvino]] || style="text-align:center;"| 83 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Goodfellas]]''|''[[Reds (film)|Reds]]''}}||style="text-align:center;"| <ref>{{cite news|url = https://www.nytimes.com/2022/07/25/obituaries/paul-sorvino-dead.html |title = Paul Sorvino, Master of the Mild-Mannered Mobster, Dies at 83|newspaper = [[The New York Times]]|date = July 25, 2022|access-date = October 26, 2023|last = Gates|first = Anita}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Mary Alice]] || style="text-align:center;"| 85 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Awakenings]]''|''[[The Matrix Revolutions]]''}} ||style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2022/tv/news/mary-alice-dead-a-different-world-1235328420/|title=Mary Alice, Actress in 'A Different World' and 'Sparkle,' Dies|first=EJ|last=Panaligan|website=Variety|date=July 28, 2022|access-date=July 28, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Tony Dow]] || style="text-align:center;"| 77 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Kentucky Fried Movie]]''|''[[Back to the Beach]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Overhultz |first1=Lauryn |title=Tony Dow, 'Leave It to Beaver' star, dead at 77, son confirms: 'He is in a better place |url=https://www.foxnews.com/entertainment/tony-dow-leave-beaver-star-dead-better-place |website=[[Fox News]] |date=July 27, 2022 |access-date=July 27, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Burt Metcalfe]] || style="text-align:center;"| 87 ||style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Canadians (1961 film)|The Canadians]]''|''[[Gidget (film)|Gidget]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url = https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/burt-metcalfe-dead-mash-1235189292/|title = Burt Metcalfe, Producer on Every Season of 'M*A*S*H,' Dies at 87|newspaper = [[The Hollywood Reporter]]|date = July 28, 2022|accessdate = July 28, 2022|last = Barnes|first = Mike|archive-url=https://web.archive.org/web/20220730005959/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/burt-metcalfe-dead-mash-1235189292/ |archive-date=July 30, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Bernard Cribbins]] || style="text-align:center;"| 93 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Frenzy]]''|''[[The Wrong Arm of the Law]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url = https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2022/jul/28/bernard-cribbins-obituary|title = Bernard Cribbins obituary|newspaper = [[The Guardian]]|last = Coveney|first = Michael|date = 28 July 2022|accessdate = 28 July 2022|archive-date = 28 July 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20220728220425/https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2022/jul/28/bernard-cribbins-obituary|url-status = live}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''29'' || [[Tom Richmond (cinematographer)|Tom Richmond]] || style="text-align:center;"| 72 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Cinematographer || {{hlist|''[[Stand and Deliver]]''|''[[Slums of Beverly Hills]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/tom-richmond-dead-cinematographer-1235191578/|title=Tom Richmond, Cinematographer on 'Stand and Deliver,' 'Little Odessa' and 'Slums of Beverly Hills,' Dies at 72|website=[[The Hollywood Reporter]]|first=Mike|last=Barnes|date=August 2, 2022|access-date=August 3, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''30'' || [[George Bartenieff]] || style="text-align:center;"| 89 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[See No Evil, Hear No Evil]]''|''[[Julie & Julia]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=George Bartenieff, Fixture of Downtown Theater, Dies at 89 |url=https://www.nytimes.com/2022/08/03/theater/george-bartenieff-dead.html |access-date=August 3, 2022 |work=The New York Times|date=August 3, 2022 |last1=Genzlinger |first1=Neil }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''30'' || [[Pat Carroll]] || style="text-align:center;"| 95 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Little Mermaid (1989 film)|The Little Mermaid]]''|''[[Freedom Writers]]''}}||style="text-align:center;"| <ref>{{cite news|url = https://www.nytimes.com/2022/07/31/arts/television/pat-carroll-dead.html |title = Pat Carroll, TV Mainstay Turned Stage Star, Dies at 95|newspaper = [[The New York Times]]|date = July 31, 2022|access-date = October 26, 2023|last = McGinty|first = Jo Craven}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''30'' || [[Kiyoshi Kobayashi]] || style="text-align:center;"| 89 || style="text-align:center;" | Japan || style="text-align:center;" | Voice Actor || {{hlist|''[[The Castle of Cagliostro]]''|''[[Lupin III]]''}}|| style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url = https://euroweeklynews.com/2022/08/08/kiyoshi-kobayashi-daisuke-jigen-lupine-iii-died/ |title = Tributes paid to Kiyoshi Kobayashi voice of Daisuke Jigen in Lupine III who died aged 89|work = [[EuroWeekly News]]|last = Roscoe|first = Matthew |date = 8 August 2022 |access-date=October 26, 2023}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''30'' || [[Nichelle Nichols]] || style="text-align:center;"| 89 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Star Trek: The Motion Picture|Star Trek]]''|''[[Snow Dogs]]''}} ||style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web |last=Dagan |first=Carmel |date=July 31, 2022 |title=Nichelle Nichols, Uhura in 'Star Trek,' Dies at 89 |url=https://variety.com/2022/tv/news/nichelle-nichols-dead-star-trek-the-original-series-1235330159/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220731193759/https://variety.com/2022/tv/news/nichelle-nichols-dead-star-trek-the-original-series-1235330159/ |archive-date=July 31, 2022 |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=July 31, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''30'' || [[Roberto Nobile]] || style="text-align:center;"| 74 ||style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Everybody's Fine (1990 film)|Everybody's Fine]]''|''[[We Have a Pope (film)|We Have a Pope]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://www.fanpage.it/spettacolo/serie-tv/morto-lattore-roberto-nobile-addio-a-parmesan-di-distretto-di-polizia/|title=Morto l'attore Roberto Nobile, addio a Parmesan di Distretto di Polizia|work=Fanpage|date=30 July 2022|access-date=30 July 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''31'' || [[John Steiner]] || style="text-align:center;"| 81 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Tenebrae (film)|Tenebrae]]''|''[[Caligula (film)|Caligula]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |last=Albani-Burgio |first=Paul |title=British actor John Steiner identified as man killed in La Quinta crash on Sunday |url=https://www.desertsun.com/story/news/2022/08/02/british-actor-john-steiner-identified-man-killed-la-quinta-crash/10216482002/ |access-date=2022-08-02 |website=The Desert Sun |language=en-US}}</ref>
|-
! rowspan="38" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in August 2022|August]]
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[Paul Eenhoorn]] || style="text-align:center;"| 73 ||style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[This Is Martin Bonner]]''|''[[Land Ho!]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/paul-eenhoorn-dead-martin-bonner-land-ho-2-1235194436/|title=Paul Eenhoorn, Actor in 'This Is Martin Bonner' and 'Land Ho!,' Dies at 73|website=[[The Hollywood Reporter]]|first=Mike|last=Barnes|date=7 August 2022|access-date=7 August 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[Hiroshi Ōtake]] || style="text-align:center;"| 90 ||style="text-align:center;"| Japan || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Fist of the North Star (1986 film)|Fist of the North Star]]''|''[[Akira (1988 film)|Akira]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |script-title=ja:声優・大竹宏さん死去 90歳 『サイボーグ009』004、『パーマン』パーマン2号、『キテレツ大百科』ブタゴリラなど |url=https://www.oricon.co.jp/news/2245187/full/ |date=August 9, 2022 |access-date=August 9, 2022 |website=[[Oricon|Oricon News]] |language=ja}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''3'' || [[Shirley Barrett]] || style="text-align:center;"| 61 ||style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Love Serenade]]''|''[[South Solitary]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url = https://www.theguardian.com/film/2022/aug/05/shirley-barrett-obituary-she-never-stopped-being-the-life-of-the-party|title = Shirley Barrett obituary: 'She never stopped being the life of the party'|last = Salusinszky|first = Irne|date = 5 August 2022|accessdate = 5 August 2022|newspaper = [[The Guardian]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''4'' || [[Adriana Roel]] || style="text-align:center;"| 88 ||style="text-align:center;"| Mexico || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Viva Maria!]]''|''[[Alucarda]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news |url=https://www.infobae.com/america/entretenimiento/2022/08/04/fallecio-la-primera-actriz-mexicana-adriana-roel/ |title=Falleció la primera actriz Adriana Roel |website=infobae.com |access-date=4 August 2022 |lang=es}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Cherie Gil]] || style="text-align:center;"| 59 ||style="text-align:center;"| Philippines || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Oro, Plata, Mata]]''|''[[Just a Stranger]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last1=Santiago |first1=Erwin |title=Award-winning actress and primera contravida Cherie Gil dies at 59 |url=https://www.pep.ph/news/local/167620/cherie-gil-dies-a712-20220805 |access-date=7 August 2022 |work=PEP.ph |publisher=Philippine Entertainment Portal |date=6 August 2022 |language=fil}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Clu Gulager]] || style="text-align:center;"| 93 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Last Picture Show]]''|''[[The Return of the Living Dead]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Clu Gulager, Actor in 'The Virginian,' 'The Last Picture Show' and 'Return of the Living Dead,' Dies at 93 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/clu-gulager-dead-virginian-last-picture-show-1235194277/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=August 6, 2022 |access-date=August 6, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''7'' || [[Biyi Bandele]] || style="text-align:center;"| 54 ||style="text-align:center;"| Nigeria || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Half of a Yellow Sun (film)|Half of a Yellow Sun]]''|''[[Fifty (film)|Fifty]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://edition.cnn.com/2022/08/09/africa/biyi-bandele-nigerian-filmmaker-dies/index.html|title='A monumental loss to Nigeria's film industry,' director Biyi Bandele passes away at 54|first=Stephanie|last=Busari|author-link=Stephanie Busari|publisher= CNN|date=9 August 2022|access-date=9 August 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''7'' || [[Roger E. Mosley]] || style="text-align:center;"| 83 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Mack]]''|''[[McQ]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite journal |last1=Rice |first1=Nicholas |title=Roger E. Mosley, TV and Film Actor Known for His Role on Magnum P.I., Dead at 83: 'Rest Easy' |journal=[[People (magazine)|People]] |date=7 August 2022 |url=https://people.com/tv/roger-e-mosley-magnum-pi-star-dead-at-83/ |access-date=8 August 2022 |language=en |archive-date=August 8, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808172206/https://people.com/tv/roger-e-mosley-magnum-pi-star-dead-at-83/ |url-status=live }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''8'' || [[Lamont Dozier]] || style="text-align:center;"| 81 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Songwriter, Singer || {{hlist|''[[Buster (film)|Buster]]''|''[[Leonard Part 6]]''}} ||style="text-align:center;"| <ref>{{cite news|url = https://www.nytimes.com/2022/08/09/arts/music/lamont-dozier-dead.html|title = Lamont Dozier, Writer of Numerous Motown Hits, Dies at 81|newspaper = [[The New York Times]]|date = August 9, 2022|access-date = August 9, 2022|last = Edwards|first = Gavin|url-access = limited}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''8'' || [[Olivia Newton-John]] || style="text-align:center;"| 73 ||style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Singer, Actress || {{hlist|''[[Grease (film)|Grease]]''|''[[Xanadu (film)|Xanadu]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |last=Richards |first=Will |date=9 August 2023 |title=Olivia Newton-John's daughter says her mother 'visited' her after her death |url=https://www.nme.com/news/music/olivia-newton-johns-daughter-says-her-mother-visited-her-after-her-death-3480354 |website=[[NME]] |access-date=October 26, 2023}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[Gene LeBell]] || style="text-align:center;"| 89 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Stuntman, Actor || {{hlist|''[[Total Recall (1990 film)|Total Recall]]''|''[[L.A. Confidential (film)|L.A. Confidential]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web | url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gene-lebell-dead-famed-stuntman-godfather-of-grappling-dies-1235196322/ | title=Gene LeBell, Famed Stuntman and "Godfather of Grappling," Dies at 89 | website=[[The Hollywood Reporter]] | date=August 10, 2022 }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11''{{efn|She was declared brain dead and officially pronounced dead on August 11, 2022, but she was kept on life support until August 14.}} || [[Anne Heche]] || style="text-align:center;"| 53 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Donnie Brasco (film)|Donnie Brasco]]''|''[[Six Days, Seven Nights]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |last1=Finn|first1=Natalie|url=https://www.eonline.com/news/1382525/the-complicated-aftermath-of-anne-heches-death |title=The Complicated Aftermath of Anne Heche's Death |website=[[E! News]] |date=August 11, 2023}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Manuel Ojeda]] || style="text-align:center;"| 81 ||style="text-align:center;"| Mexico || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Romancing the Stone]]''|''[[Herod's Law]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |author1=Mariel López Durán |title=Revelan la causa de muerte del actor Manuel Ojeda: "Llevaba meses sintiéndose mal" |url=https://www.eluniversal.com.mx/manuel-ojeda-revelan-las-causas-de-su-muertelevaba-meses-sintiendose-mal/ |work=El Universal |date=14 August 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Pauline Stroud]] || style="text-align:center;"| 92 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Lady Godiva Rides Again]]''|''[[Passport to Shame]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Pauline Stroud obituary |url=https://www.thetimes.com/uk/article/pauline-stroud-obituary-jqdp77390 |access-date=28 September 2022 |work=[[The Times]] |date=28 September 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''12'' || [[Wolfgang Petersen]] || style="text-align:center;"| 81 ||style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Director, Producer, Screenwriter || {{hlist|''[[Das Boot]]''|''[[In the Line of Fire]]''}} || style="text-align:center;" | <ref name="R8">{{Cite news
| last = Fleming | first = Mike Jr. | date = 16 August 2022
| title = Director Wolfgang Petersen Dies At 81; Hollywood Star Rose After 'Das Boot' To Include Blockbusters 'The Perfect Storm,' 'Air Force One' & 'In The Line Of Fire'
| language = en-US | work = Deadline
| url = https://deadline.com/2022/08/wolfgang-petersen-dead-director-perfect-storm-das-boot-air-force-one-1235093543/
| url-status = live | access-date = 16 August 2022
| archive-url = https://web.archive.org/web/20220816180612/https://deadline.com/2022/08/wolfgang-petersen-dead-director-perfect-storm-das-boot-air-force-one-1235093543/
| archive-date = 16 August 2022}}
</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Rossana Di Lorenzo]] || style="text-align:center;"| 84 ||style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Flic Story]]''|''[[Le Bal (1983 film)|Le Bal]]''}} || style="text-align:center;" |
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Denise Dowse]] || style="text-align:center;"| 64 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Ray (film)|Ray]]''|''[[Coach Carter]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news |url=https://tvline.com/2022/08/13/denise-dowse-dead-beverly-hills-90210-insecure-meningitis-obituary/ |title=Denise Dowse, From Insecure and Beverly Hills, 90210, Dead at 64 |first1=Dave |last1=Nemetz |work=TVline |date=August 14, 2022 |access-date=August 14, 2022 |archive-date=August 14, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814020351/https://tvline.com/2022/08/13/denise-dowse-dead-beverly-hills-90210-insecure-meningitis-obituary/ |url-status=live }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Marshall Napier]] || style="text-align:center;"| 70 ||style="text-align:center;"| New Zealand || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Babe (film)|Babe]]''|''[[The Water Horse: Legend of the Deep]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web| last=Cartwright| first=Lexie| title=McLeod's Daughters actor Marshall Napier dies aged 70| url=https://www.heraldsun.com.au/entertainment/mcleods-daughters-actor-marshall-napier-dies-aged-70/news-story/56b05f421a5923e4f8d08b509c5ac391?amp&nk=c59345164c26d8ff4a678fed901ded4b-1660520741| website=[[Herald Sun]]| date=15 August 2022| access-date=15 August 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Kristaq Dhamo]] || style="text-align:center;"| 89 ||style="text-align:center;"| Albania || style="text-align:center;" | Actor, Director || {{hlist|''[[Tana (film)|Tana]]''|''[[Qortimet e vjeshtës]]''}}|| style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |title=Lamtumirë kineastit Dhamo, shuhet në SHBA 'babai' i filmit të parë! Nga meraku i tij për 'Tanën' e restauruar, te mesazhi për të mos u vënë kryq filmave shqiptarë – Shqiptarja |url=https://shqiptarja.com/lajm/ndahet-nga-jeta-ne-moshen-89vjecare-kineasti-kristaq-dhamo |access-date=14 August 2022 |website=shqiptarja.com |language=sq}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''16'' || [[Duggie Brown]] || style="text-align:center;"| 82 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Comedian, Actor || {{hlist|''[[Kes (film)|Kes]]''|''[[Between Two Women (2000 film)|Between Two Women]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last1=Hayward |first1=Anthony |title=Duggie Brown obituary |url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2022/aug/18/duggie-brown-obituary |access-date=21 August 2022 |work=[[The Guardian]] |date=18 August 2022 |language=en |archive-date=18 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220818123730/https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2022/aug/18/duggie-brown-obituary |url-status=live }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''16'' || [[Eva-Maria Hagen]] || style="text-align:center;"| 87 ||style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Singer, Actress || {{hlist|''[[The Legend of Paul and Paula]]''|''[[Lore (film)|Lore]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web | title=Eva-Maria Hagen ist tot: Schauspielerin im Alter von 87 Jahren gestorben | website=[[Der Spiegel]] | date=19 August 2022 | url=https://www.spiegel.de/kultur/kino/eva-maria-hagen-ist-tot-schauspielerin-im-alter-von-87-jahren-gestorben-a-b047123e-a26a-4e41-a085-db500b9ea09a | language=de | access-date=19 August 2022 | archive-date=19 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220819112612/https://www.spiegel.de/kultur/kino/eva-maria-hagen-ist-tot-schauspielerin-im-alter-von-87-jahren-gestorben-a-b047123e-a26a-4e41-a085-db500b9ea09a | url-status=live }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''17'' || [[Motomu Kiyokawa]] || style="text-align:center;"| 87 ||style="text-align:center;"| Japan || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The End of Evangelion]]''|''[[Vampire Hunter D (1985 film)|Vampire Hunter D]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |title=訃報 清川 元夢 |url=https://haikyo.co.jp/information/info97/info.html |access-date=2022-08-26 |website=haikyo.co.jp}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Robert Q. Lovett]] || style="text-align:center;"| 95 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Film Editor || {{hlist|''[[The Cotton Club (film)|The Cotton Club]]''|''[[A Bronx Tale]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=Robert Lovett |url=https://www.legacy.com/us/obituaries/nytimes/name/robert-lovett-obituary?n=robert-lovett&pid=202623804 |website=Legacy |access-date=22 August 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Virginia Patton]] || style="text-align:center;"| 97 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[It's a Wonderful Life]]''|''[[The Lucky Stiff]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/film/obituaries-people-news/virginia-patton-moss-dead-its-a-wonderful-life-1235346753/|work=Variety|title= Virginia Patton Moss, Last Surviving Adult Cast Member of 'It's a Wonderful Life,' Dies at 97|access-date=August 21, 2022|author=Murphy, J. Kim|archive-url=https://web.archive.org/web/20220821195102/https://variety.com/2022/film/obituaries-people-news/virginia-patton-moss-dead-its-a-wonderful-life-1235346753/ |archive-date=August 21, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''18'' || [[Josephine Tewson]] || style="text-align:center;"| 91 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Hound of the Baskervilles (1978 film)|The Hound of the Baskervilles]]''|''[[Wilt (film)|Wilt]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |date=19 August 2022 |title=Keeping Up Appearances star Josephine Tewson dies aged 91, agent confirms |url=https://www.itv.com/news/2022-08-19/keeping-up-appearances-star-josephine-tewson-dies-aged-91-agent-confirms |website=[[ITV News]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''19'' || [[Leon Vitali]] || style="text-align:center;"| 74 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Barry Lyndon]]''|''[[Eyes Wide Shut]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web | url=https://apnews.com/article/obituaries-stanley-kubrick-lee-unkrich-72ae97d64456cb03440b486b353833fc | title=Leon Vitali, Stanley Kubrick's right-hand man, dies at 74 | website=[[Associated Press]] | date=21 August 2022 }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''20'' || [[Masahiro Kobayashi (director)|Masahiro Kobayashi]] || style="text-align:center;"| 68 ||style="text-align:center;"| Japan || style="text-align:center;" | Director, Producer, Screenwriter || {{hlist|''[[Bashing (film)|Bashing]]''|''[[The Rebirth (film)|The Rebirth]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=https://digital.asahi.com/articles/ASQ974S7GQ97UCVL010.html|script-title=ja:映画監督の小林政広さん死去 「バッシング」「愛の予感」|work=The Asahi Shimbun|language=ja|date=September 7, 2022|access-date=September 7, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''21'' || [[Vincent Gil]] || style="text-align:center;"| 83 ||style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Mad Max (film)|Mad Max]]''|''[[Snapshot (film)|Snapshot]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.dailytelegraph.com.au/entertainment/legendary-aussie-mad-max-star-vincent-gil-dies-aged-83/news-story/6550125d0fa725d7d5d628ab2694a996 Legendary Aussie Mad Max star Vincent Gil dies aged 83]</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Gerald Potterton]] || style="text-align:center;"| 91 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter, Animator || {{hlist|''[[Heavy Metal (film)|Heavy Metal]]''|''[[Yellow Submarine (film)|Yellow Submarine]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Vlessing |first1=Etan |title=Gerald Potterton, 'Heavy Metal' Director, Dies at 91 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gerald-potterton-dead-heavy-metal-director-1235205298/ |website=hollywoodreporter.com |date=24 August 2022 |publisher=[[The Hollywood Reporter]] |access-date=21 January 2023}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Winston Stona]] || style="text-align:center;"| 82 ||style="text-align:center;"| Jamaica || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Cool Runnings]]''|''[[The Harder They Come]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.jamaicaobserver.com/latest-news/winston-stona-has-died/|title= Winston Stona has died|date=23 August 2022|publisher=[[Jamaica Observer]]|access-date=24 August 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''24'' || [[William Reynolds (actor)|William Reynolds]] || style="text-align:center;"| 90 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[All That Heaven Allows]]''|''[[Carrie (1952 film)|Carrie]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=William Reynolds, Special Agent Tom Colby on 'The F.B.I.,' Dies at 90 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/william-reynolds-dead-fbi-tom-colby-1235209225/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |access-date=August 30, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''25'' || [[Graziella Galvani]] || style="text-align:center;"| 91 ||style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Pierrot le Fou]]''|''[[Seduction (1973 film)|Seduction]]''}} || style="text-align:center;" |
|-
| style="text-align:center;"| ''25'' || [[Enzo Garinei]] || style="text-align:center;"| 96 ||style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Toto and Carolina]]''|''[[Banana Joe (film)|Banana Joe]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Morto Enzo Garinei, una vita tra teatro, cinema e tv |url=https://www.repubblica.it/spettacoli/cinema/2022/08/25/news/enzo_garinei-362601508/ |access-date=25 August 2022 |publisher=Repubblica |date=25 August 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''26'' || [[Espen Skjønberg]] || style="text-align:center;"| 98 ||style="text-align:center;"| Norway || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Last Lieutenant]]''|''[[O' Horten]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web | url=https://www.nrk.no/kultur/espen-skjonberg-er-dod_-98-ar-gammel-1.11112653 | title=Espen Skjønberg er død, 98 år gammel | date=27 August 2022 }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Robert LuPone]] || style="text-align:center;"| 76 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Jesus Christ Superstar (film)|Jesus Christ Superstar]]''|''[[Funny Games (2007 film)|Funny Games]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |url=https://apnews.com/article/entertainment-theater-new-york-obituaries-19319e2e89f6141f80ce064c036fbf51 |title=Bob LuPone, who helped lead MCC Theater, has died at 76 |last=Kennedy |first=Mark |work=[[Associated Press]] |date=August 27, 2022 |access-date = August 27, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Amanda Mackey]] || style="text-align:center;"| 70 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Casting Director || {{hlist|''[[A League of Their Own]]''|''[[The Fugitive (1993 film)|The Fugitive]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/artisans/news/amanda-mackey-dead-a-league-of-their-own-dead-1235356124/|title=Amanda Mackey, Casting Director of 'A League of Their Own,' Dies at 70|publisher=[[Variety (magazine)|Variety]]|author=Jazz Tangcay|date=August 31, 2022|access-date=September 1, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''28'' || [[Ralph Eggleston]] || style="text-align:center;"| 56 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Production Designer, Art Director || {{hlist|''[[Toy Story]]''|''[[Finding Nemo]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news |last=Amidi |first=Amid |date=August 29, 2022 |title=Ralph Eggleston, a Cornerstone of Pixar's Visual Style, Dies at 56 |work=Cartoon Brew |url=https://www.cartoonbrew.com/rip/ralph-eggleston-a-cornerstone-of-pixars-visual-style-dies-at-56-220781.html |access-date=August 30, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''29'' || [[Charlbi Dean]] || style="text-align:center;"| 32 ||style="text-align:center;"| South Africa || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Triangle of Sadness]]''|''[[An Interview with God]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite journal|url=https://deadline.com/2022/08/charlbi-dean-dead-triangle-of-sadness-actor-was-32-obituary-1235103229/|title=Charlbi Dean Dies: 'Triangle Of Sadness' Actor Was 32|journal=Deadline|first1=Greg|last1=Evans|first2=Erik|last2=Pedersen|date=30 August 2022|accessdate=30 August 2022|archive-date=30 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220830191835/https://deadline.com/2022/08/charlbi-dean-dead-triangle-of-sadness-actor-was-32-obituary-1235103229/|url-status=live}}</ref>
|-
! rowspan="32" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in September 2022|September]]
| style="text-align:center;"| ''4'' || [[Bo Brundin]] || style="text-align:center;"| 85 ||style="text-align:center;"| Sweden || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Great Waldo Pepper]]''|''[[Raise the Titanic (film)|Raise the Titanic]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web | url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/bo-brundin-dead-great-waldo-pepper-1235216443/ | title=Bo Brundin, Actor in 'The Great Waldo Pepper,' Dies at 85 | website=[[The Hollywood Reporter]] | date=10 September 2022 }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''6'' || [[Ligia Borowczyk]] || style="text-align:center;"| 89 ||style="text-align:center;"| Poland || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[La Jetée]]''|''[[Goto, Island of Love]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last= |first= |date=9 September 2022|title=Warszawa. Nie żyje Ligia Borowczyk|trans-title= |url=https://e-teatr.pl/warszawa-nie-zyje-ligia-borowczyk-29141|language=Polish|work=e-teatr.pl|location= |access-date=12 September 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''6'' || [[Just Jaeckin]] || style="text-align:center;"| 82 ||style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Emmanuelle (1974 film)|Emmanuelle]]''|''[[Lady Chatterley's Lover (1981 film)|Lady Chatterley's Lover]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news |last=Shanahan |first=Ed |date=2022-09-25 |title=Just Jaeckin, Whose 'Emmanuelle' Was a Scandalous Success, Dies at 82 |url=https://www.nytimes.com/2022/09/25/movies/just-jaeckin-dead.html |access-date=2024-05-02 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''7'' || [[David A. Arnold]] || style="text-align:center;"| 54 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Comedian, Actor || {{hlist|''[[Whiteboyz]]''|''[[Bad Ass (film)|Bad Ass]]''}} || style="text-align:center;" | <ref name=Deadline>{{cite news |last1=Haring |first1=Bruce |title=David A. Arnold Dies: Netflix Comic, Writer, And Nickelodeon Showrunner Was 54 |url=https://deadline.com/2022/09/davida-arnold-deadi-netflix-comic-writer-nickelodeon-showrunner-54-obituary-1235110909/ |website=Deadline |date=September 7, 2022 |access-date=September 8, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''7'' || [[Marsha Hunt (actress, born 1917)|Marsha Hunt]] || style="text-align:center;"| 104 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Pride and Prejudice (1940 film)|Pride and Prejudice]]''|''[[Johnny Got His Gun (film)|Johnny Got His Gun]]''}} || align = "center" | <ref name="lenker">{{Cite web|url=https://www.msn.com/en-us/movies/news/marsha-hunt-actress-blacklisted-in-hollywood-dies-at-104/ar-AA11Fjdl?ocid=ob-fb-enus-entlife&fbclid=IwAR3zqd2I1PJifPQEdUl7-Z2Sdj2NtrPq0Y-LHDQpWW-PWTp4jaR3MkeKNUM|title=Marsha Hunt, Actress Blacklisted in Hollywood, Dies at 104|first=Maureen|last=Lenker|website=[[MSN]] |date=September 9, 2022|access-date=September 10, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[Mark Miller (actor)|Mark Miller]] || style="text-align:center;"| 97 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Screenwriter || {{hlist|''[[Savannah Smiles]]''|''[[A Walk in the Clouds]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Mark Miller, ‘Please Don’t Eat the Daisies’ Star and ‘Walk in the Clouds’ Screenwriter, Dies at 97 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/mark-miller-dead-please-dont-eat-daisies-1235220657/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |access-date=September 14, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''10'' || [[Jack Ging]] || style="text-align:center;"| 90 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Play Misty for Me]]''|''[[High Plains Drifter]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Haring |first1=Bruce |title=Jack Ging Dies: Actor In 'Mannix' And 'The A-Team' Was 90 |url=https://deadline.com/2022/09/jack-ging-dies-actor-mannix-the-a-team-was-90-1235115737/ |website=[[Deadline Hollywood]] |access-date=September 12, 2022 |date=September 12, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''10'' || [[William Klein (photographer)|William Klein]] || style="text-align:center;"| 94 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Who Are You, Polly Maggoo?]]''|''[[Mr. Freedom]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|first1=Staff and agencies in|last1=Paris|access-date=2022-09-13|title=William Klein, who helped revolutionize photography, dies aged 96|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2022/sep/12/william-klein-photographer-dies-aged-96|date=12 September 2022|website=[[The Guardian]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Harry Landis]] || style="text-align:center;"| 95 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Bitter Victory]]''|''[[Dunkirk (1958 film)|Dunkirk]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last1=Hayward |first1=Anthony |title=Harry Landis obituary |url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2022/sep/22/harry-landis-obituary |access-date=23 September 2022 |work=The Guardian |date=22 September 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Krishnam Raju]] || style="text-align:center;"| 83 ||style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actor, Producer || {{hlist|''[[Bhakta Kannappa]]''|''[[Tandra Paparayudu (film)|Thandra Paparayudu]]''}} || align = "center" |<ref>{{cite web |title=Telugu superstar Krishnam Raju passes away |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/telugu-superstar-krishnam-raju-passes-away-8143344/ |website=[[The Indian Express]] |date=11 September 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Alain Tanner]] || style="text-align:center;"| 92 ||style="text-align:center;"| Switzerland || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[The Salamander (1971 film)|The Salamander]]''|''[[Fourbi]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.cdt.ch/news/svizzera/e-morto-il-regista-svizzero-alain-tanner-293288|title=È morto il regista svizzero Alain Tanner|date=11 September 2022|language=Italian|newspaper = [[Corriere del Ticino]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''12'' || [[Jimmy Flynn]] || style="text-align:center;"| 88 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Transportation Coordinator, Actor || {{hlist|''[[Good Will Hunting]]''|''[[The Cider House Rules (film)|The Cider House Rules]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.legacy.com/us/obituaries/bostonglobe/name/james-flynn-obituary?id=36510104 James P. Flynn]</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Jack Charles (actor)|Jack Charles]] || style="text-align:center;"| 79 ||style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Mystery Road (film)|Mystery Road]]''|''[[Pan (2015 film)|Pan]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web | last=Rachael | first=Maza | title=Uncle Jack Charles' generosity and wit leave a lasting legacy | website=[[The Sydney Morning Herald]] | date=14 September 2022 | url=https://www.smh.com.au/culture/celebrity/uncle-jack-charles-generosity-and-wit-leave-a-lasting-legacy-20220914-p5bi2f.html| access-date=17 September 2022 }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Jean-Luc Godard]] || style="text-align:center;"| 91 ||style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Breathless (1960 film)|Breathless]]''|''[[Contempt (film)|Contempt]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last2=Parkel|first2=Inga|last1=Sachdeva|first1=Maanya|title=Jean-Luc Godard death: Iconoclastic filmmaker ended his life by assisted death in Switzerland, aged 91|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/jean-luc-godard-assisted-death-b2166538.html |work=[[The Independent]] |date=13 September 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Irene Papas]] || style="text-align:center;"| 93 ||style="text-align:center;"| Greece || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Zorba the Greek (film)|Zorba the Greek]]''|''[[The Guns of Navarone (film)|The Guns of Navarone]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last=Zee |first=Michaela |title=Irene Papas, 'Zorba The Greek' and 'Z' Star, Dies at 93 |url=https://variety.com/2022/film/news/irene-papas-dead-zorba-the-greek-1235372740/ |access-date=16 September 2022 |publisher=Variety |date=14 September 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Andy Romano]] || style="text-align:center;"| 86 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Beach Party]]''|''[[Under Siege]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web | url=https://www.legacy.com/us/obituaries/peninsuladailynews/name/andrew-romasanta-obituary?id=36634701 | title=Andrew RomaSanta Obituary (1936 - 2022) - Sequim, WA - Peninsula Daily News | website=[[Legacy.com]] }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Henry Silva]] || style="text-align:center;"| 95 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Ocean's 11]]''|''[[The Manchurian Candidate (1962 film)|The Manchurian Candidate]]''}} || align = "center" |<ref>{{cite web |title=Legendary Hollywood tough guy Henry Silva dead at 95|url=https://nypost.com/2022/09/17/henry-silva-hollywood-tough-guy-dead-at-95/ |website=[[New York Post]] |date=September 17, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''15'' || [[Axel Jodorowsky]] || style="text-align:center;"| 57 ||style="text-align:center;"| Mexico || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Santa Sangre]]''|''[[The Dance of Reality]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.elfinanciero.com.mx/espectaculos/2022/09/15/muere-cristobal-jodorowsky-hijo-del-cineasta-alejandro-jodorowsky-a-los-57-anos/ Muere Cristóbal Jodorowsky, hijo del cineasta Alejandro Jodorowsky, a los 57 años] {{in lang|es}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''15'' || [[Radko Polič]] || style="text-align:center;"| 80 ||style="text-align:center;"| Slovenia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Battle of Neretva (film)|Battle of Neretva]]''|''[[Silent Gunpowder]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|last=Dmitrović|first=Ratko|url=http://www.pecat.co.rs/2011/01/ruzna-proslost-lepog-kraja-zvanog-zumberak/|title=Ružna prošlost lepog kraja zvanog Žumberak|date=28 January 2011|publisher=Pečat|language=sr}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''15'' || [[Dennis Virkler]] || style="text-align:center;"| 80 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Film Editor || {{hlist|''[[The Hunt for Red October (film)|The Hunt for Red October]]''|''[[The Fugitive (1993 film)|The Fugitive]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/dennis-virkler-dead-editor-the-fugitive-1235240396/|title=Dennis Virkler, Oscar-Nominated Editor of 'The Fugitive' and 'The Hunt for Red October,' Dies at 80|publisher=[[The Hollywood Reporter]]|date=October 12, 2022|access-date=October 13, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''16'' || [[Marva Hicks]] || style="text-align:center;"| 66 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Singer, Actress || {{hlist|''[[Virtuosity]]''|''[[Labor Day (film)|Labor Day]]''}} || align = "center" |<ref>{{cite web |title=Petersburg-born singer and actress Marva Hicks dies; friend calls her 'a vocal juggernaut'|url=https://www.progress-index.com/story/news/2022/09/18/marva-hicks-acress-singer-petersburg-native-dies-at-47/69502140007/ |website=Petersburg: [[The Progress-Index]] |date=September 18, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''17'' || [[Anna Thynn, Marchioness of Bath|Anna Gaël]] || style="text-align:center;"| 78 ||style="text-align:center;"| Hungary || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Bridge at Remagen]]''|''[[Sweeney 2]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=The Dowager Marchioness of Bath |url=https://www.thetimes.com/uk/article/births-marriages-and-deaths-september-24-2022-z28kq7zbc |access-date=24 September 2022 |work=[[The Times]] |date=24 September 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''19'' || [[Robert Brown (American actor)|Robert Brown]]|| style="text-align:center;"| 95 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Flame Barrier]]''|''[[Tower of London (1962 film)|Tower of London]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Robert Brown, 'Here Come the Brides' Actor, Dies at 95 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-brown-dead-here-come-the-brides-1235231988/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=3 October 2022 |access-date=October 3, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''20'' || [[Sergei Puskepalis]] || style="text-align:center;"| 56 ||style="text-align:center;"| Russia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Simple Things (film)|Simple Things]]''|''[[How I Ended This Summer]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=Сергей Пускепалис погиб в броневике, который купил для нужд фронта в Донбассе |url=https://ru.euronews.com/2022/09/20/web-russia-actor-accident |publisher=Euronews |access-date=19 September 2022 |language=ru}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''21'' || [[Lydia Alfonsi]] || style="text-align:center;"| 94 ||style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Black Sabbath (film)|Black Sabbath]]''|''[[Life Is Beautiful]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.gazzettadiparma.it/cinema/2022/09/21/news/addio-a-lydia-alfonsi-l-ultima-diva-di-parma-668408/|title=Addio a Lydia Alfonsi, l'ultima diva di Parma - Il ritratto|work=Gazzetta di Parma|date=21 September 2022|access-date=22 September 2022|lang=it}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Louise Fletcher]] || style="text-align:center;"| 88 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[One Flew Over the Cuckoo's Nest (film)|One Flew Over the Cuckoo's Nest]]''|''[[Cruel Intentions]]''}}||style="text-align:center;"| <ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2022/09/24/movies/louise-fletcher-dead.html |title=Louise Fletcher, 88, Dies; Oscar Winner for 'One Flew Over the Cuckoo's Nest' |newspaper=[[The New York Times]] |date=September 24, 2022 |access-date=October 26, 2023 |last=Gates |first=Anita}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Franciszek Pieczka]] || style="text-align:center;"| 94 ||style="text-align:center;"| Poland || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Saragossa Manuscript (film)|The Saragossa Manuscript]]''|''[[The Promised Land (1975 film)|The Promised Land]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |title=Nie żyje wybitny aktor Franciszek Pieczka. Miał 94 lata |url=https://www.rp.pl/kultura/art37111481-nie-zyje-wybitny-aktor-franciszek-pieczka-mial-94-lata |access-date=23 September 2022 |website=Rzeczpospolita |language=pl}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''24'' || [[Rita Gardner]] || style="text-align:center;"| 87 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Singer, Actress || {{hlist|''[[P.S. I Love You (film)|P.S. I Love You]]''|''[[Shiva Baby]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2022/09/rita-gardner-dead-the-fantasticks-cast-member-1235127110/|title=Rita Gardner Dies: Original Cast Member Of 'The Fantasticks' Was 87|publisher=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|first=Greg|last=Evans|date=September 26, 2022|access-date=September 26, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''26'' || [[Venetia Stevenson]] || style="text-align:center;"| 84 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Day of the Outlaw]]''|''[[The City of the Dead (film)|The City of the Dead]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/venetia-stevenson-dead-darbys-rangers-photogenic-girl-1235228156/ Venetia Stevenson, Actress Once Called “The Most Photogenic Girl in the World,” Dies at 84]</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''27'' || [[Joan Hotchkis]] || style="text-align:center;"| 95 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Breezy]]''|''[[Ode to Billy Joe (film)|Ode to Billy Joe]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|last=Tinoco|first=Armando|title=Joan Hotchkis Dies: 'The Odd Couple' & 'Legacy' Star Was 95|url=https://deadline.com/2022/10/joan-hotchkis-dead-the-odd-couple-legacy-star-1235134540/|website=[[Deadline Hollywood]]|date=October 3, 2022|access-date=October 3, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''28'' || [[Fichi d'India|Bruno Arena]] || style="text-align:center;"| 65 ||style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Pinocchio (2002 film)|Pinocchio]]''|''[[The Jokes (film)|The Jokes]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|work=[[Corriere della Sera]]|url=https://www.corriere.it/spettacoli/22_settembre_28/bruno-arena-morto-f2acb458-3f02-11ed-b6e3-34338f1c69a0.shtml|title=Morto Bruno Arena, dei Fichi d'India|date=28 September 2022|accessdate=28 September 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''28'' || [[Coolio]] || style="text-align:center;"| 59 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Rapper, Actor || {{hlist|''[[Batman & Robin (film)|Batman & Robin]]''|''[[Dear God (film)|Dear God]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-65209910 |title=Coolio: Gangsta's Paradise rapper died of fentanyl overdose - manager|website=[[BBC News]] |date=7 April 2023|access-date=26 October 2023}}</ref>
|-
! rowspan="29" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in October 2022|October]]
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Sacheen Littlefeather]] || style="text-align:center;"| 75 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Johnny Firecloud]]''|''[[Winterhawk]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news |last=Saperstein |first=Pat |date=October 2, 2022 |title=Sacheen Littlefeather, Activist Who Took the Stage to Decline Marlon Brando's Oscar, Dies at 75 |work=Variety |url=https://variety.com/2022/film/news/sacheen-littlefeather-dead-marlon-brando-oscar-1235390968/ |url-status=live |access-date=October 2, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221003022513/https://variety.com/2022/film/news/sacheen-littlefeather-dead-marlon-brando-oscar-1235390968/ |archive-date=October 3, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''4'' || [[Günter Lamprecht]] || style="text-align:center;"| 92 ||style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Marriage of Maria Braun]]''|''[[Das Boot]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web | url=https://www.bild.de/unterhaltung/leute/leute/guenter-lamprecht-ist-tot-tatort-kommissar-im-alter-von-92-jahren-gestorben-81543716.bild.html | title=Günter Lamprecht ist tot: "Tatort"-Kommissar im Alter von 92 Jahren gestorben | date=7 October 2022 }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Wolfgang Kohlhaase]] || style="text-align:center;"| 91 ||style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[Mama, I'm Alive]]''|''[[The Legend of Rita]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.bild.de/unterhaltung/leute/leute/er-wurde-91-jahre-alt-filmlegende-wolfgang-kohlhaase-gestorben-81524076.bild.html Filmlegende Wolfgang Kohlhaase gestorben] {{in lang|de}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''6'' || [[Judy Tenuta]] || style="text-align:center;"| 72 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Comedian, Actress || {{hlist|''[[Going Down in LA-LA Land]]''|''[[Love Bites (film)|Love Bites]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last=Pedersen |first=Erik |date=October 6, 2022 |title=Judy Tenuta Dies: "Love Goddess" Comic & Actress Was 72 |url=https://deadline.com/2022/10/judy-tenuta-dead-love-goddess-comic-actress-was-72-1235137734/ |access-date=October 7, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]] |language=en-US |archive-date=October 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007000558/https://deadline.com/2022/10/judy-tenuta-dead-love-goddess-comic-actress-was-72-1235137734/ |url-status=live }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''7'' || [[Austin Stoker]] || style="text-align:center;"| 92 ||style="text-align:center;"| Trinidad || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Assault on Precinct 13 (1976 film)|Assault on Precinct 13]]''|''[[3 from Hell]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Austin Stoker, Star of John Carpenter's 'Assault on Precinct 13,' Dies at 92 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/austin-stoker-dead-assault-precinct-13-1235238575/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |access-date=October 10, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''8'' || [[Gabrielle Beaumont]] || style="text-align:center;"| 80 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Director || {{hlist|''[[The Godsend (film)|The Godsend]]''|''[[He's My Girl]]''}} || style="text-align:center;" | <ref name=HollywoodReporter>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Gabrielle Beaumont, Pioneering TV Director, Dies at 80 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/gabrielle-beaumont-dead-dynasty-hill-street-blues-director-1235282320/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=14 December 2022 |access-date=14 December 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[Eileen Ryan]] || style="text-align:center;"| 94 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Parenthood (film)|Parenthood]]''|''[[Magnolia (film)|Magnolia]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Eileen Ryan, Actress and Mother of Sean Penn, Dies at 94 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/eileen-ryan-dead-sean-penn-1235238292/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=October 10, 2022 |access-date=October 10, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''9'' || [[Susan Tolsky]] || style="text-align:center;"| 79 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Love at First Bite]]''|''[[Pretty Maids All in a Row]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|title=Susan Tolsky, 'Here Come the Brides' and 'Madame's Place' Actress, Dies at 79|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/susan-tolsky-dead-here-come-brides-1235258366/|date=November 8, 2022|work=[[The Hollywood Reporter]]|last=Barnes|first=Mike|access-date=November 17, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''10'' || [[Roberto Bisacco]] || style="text-align:center;"| 83 ||style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Torso (1973 film)|Torso]]''|''[[Romeo and Juliet (1968 film)|Romeo and Juliet]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://torino.repubblica.it/cronaca/2022/10/14/news/la_rai_di_via_verdi_omaggia_roberto_bisacco_lattore_torinese_scomparso_a_83_anni-369907615/ La Rai di via Verdi omaggia Roberto Bisacco. L'attore torinese scomparso a 83 anni] {{in lang|it}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''10'' || [[Michael Callan]] || style="text-align:center;"| 86 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Cat Ballou]]''|''[[The Victors (1963 film)|The Victors]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=October 11, 2022 |title=Michael Callan, Actor in 'West Side Story' and 'Cat Ballou,' Dies at 86 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-callan-dead-cat-ballou-west-side-story-1235238824/ |access-date=October 11, 2022 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Doru Ana]] || style="text-align:center;"| 68 ||style="text-align:center;"| Romania || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Death of Mr. Lazarescu]]''|''[[Silent Wedding]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |url=https://www.libertatea.ro/entertainment/actorul-doru-ana-face-marturisiri-emotionante-este-darul-cel-mai-pretios-pe-care-mi-l-dat-dumnezeu-vreodata-2529114 |title=Actorul Doru Ana face mărturisiri emoționante. "Este darul cel mai prețios pe care mi l-a dat Dumnezeu vreodată"|language=Romanian |work=[[Libertatea]] |date=29 January 2019 |accessdate=25 January 2020 }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[André Brassard]] || style="text-align:center;"| 76 ||style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Director, Actor || {{hlist|''[[Once Upon a Time in the East (1974 film)|Once Upon a Time in the East]]''|''[[2 Seconds]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |url=https://montrealgazette.com/news/local-news/quebec-theatre-director-andre-brassard-dies |title=Quebec theatre director André Brassard dies |access-date=April 24, 2025 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012042725/https://montrealgazette.com/news/local-news/quebec-theatre-director-andre-brassard-dies |url-status=dead }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Angela Lansbury]] || style="text-align:center;"| 96 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[The Manchurian Candidate (1962 film)|The Manchurian Candidate]]''|''[[Beauty and the Beast (1991 film)|Beauty and the Beast]]''}} || align = "center" |<ref>{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/pop-culture/celebrity/angela-lansbury-murder-wrote-beauty-beast-star-dies-96-rcna42421|title=Angela Lansbury, 'Murder, She Wrote' and 'Beauty and the Beast' star, dies at 96 |website=[[NBCNews.com|NBC News]] |date=October 11, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Jeff Barnaby]] || style="text-align:center;"| 46 ||style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter, Composer || {{hlist|''[[Blood Quantum (film)|Blood Quantum]]''|''[[Rhymes for Young Ghouls]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jeff-barnaby-dead-indigenous-director-rhymes-for-young-ghouls-1235240822/|title=Jeff Barnaby, Canadian Indigenous Director of 'Rhymes for Young Ghouls', Dies at 46|publisher=[[The Hollywood Reporter]]|first=Etan|last=Vlessing|date=13 October 2022|access-date=13 October 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''13'' || [[Mike Schank]] || style="text-align:center;"| 53 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Coven (1997 film)|Coven]]''|''[[Storytelling (film)|Storytelling]]''}} || style="text-align:center;" | <ref name="AP">{{cite web|url=https://apnews.com/article/entertainment-movies-film-festivals-obituaries-a7930d5e85f50128d8d0781bfe830297|title=Actor in cult favorite 'American Movie' dies at age 53|website=[[Associated Press]] |date=October 17, 2022|access-date=October 17, 2022|quote=This story was updated to correct that Schank was 56 years old, not 53, when he died and that he died on Thursday, not Wednesday.}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Robbie Coltrane]] || style="text-align:center;"| 72 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Harry Potter (film series)|Harry Potter]]''|''[[Mona Lisa (1986 film)|Mona Lisa]]''}} || align = "center" |<ref>{{cite news |title=Actor Robbie Coltrane dies aged 72 |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-63261204 |work=[[BBC]] |date=14 October 2022 |access-date=14 October 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Jan Rabson]] || style="text-align:center;"| 68 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Voice Actor || {{hlist|''[[Toy Story 3]]''|''[[WALL-E]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |author=Chalk |first=Andy |date=October 17, 2022 |title=Leisure Suit Larry voice actor Jan Rabson has died |url=https://www.pcgamer.com/leisure-suit-larry-voice-actor-jan-rabson-has-died/ |access-date=October 21, 2022 |work=[[PC Gamer]]}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Ted White (stuntman)|Ted White]] || style="text-align:center;"| 96 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Stuntman, Actor || {{hlist|''[[Escape from New York]]''|''[[Friday the 13th: The Final Chapter]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web | url=https://www.foxnews.com/entertainment/ted-white-jason-voorhees-stuntman-friday-13th-horror-films-dead-96 | title=Ted White, Jason Voorhees stuntman in 'Friday the 13th' horror films, dead at 96 | website=[[Fox News]] | date=October 16, 2022 }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''14'' || [[Ralf Wolter]] || style="text-align:center;"| 95 ||style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[One, Two, Three]]''|''[[Cabaret (1972 film)|Cabaret]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web | url=https://www.ndr.de/kultur/film/Ralf-Wolter-Sam-Hawkens-machte-ihn-weltberuehmt,ralfwolter100.html | title=Ralf Wolter: Sam Hawkens machte ihn weltberühmt }}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''16'' || [[Josef Somr]] || style="text-align:center;"| 88 ||style="text-align:center;"| Czech Republic || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Closely Watched Trains]]''|''[[The Joke (film)|The Joke]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|title=Popular theatre and film actor Josef Somr dies at 88|url=https://english.radio.cz/popular-theatre-and-film-actor-josef-somr-dies-88-8764356|first=Anna|last=Fodor|date=16 October 2022|access-date=18 October 2022|publisher=Radio Prague}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''16'' || [[Ian Whittaker]] || style="text-align:center;"| 94 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Set Decorator, Actor || {{hlist|''[[Alien (film)|Alien]]''|''[[Howards End (film)|Howards End]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last1=Gilbey |first1=Ryan |title=Ian Whittaker obituary |url=https://www.theguardian.com/film/2022/oct/26/ian-whittaker-obituary |access-date=26 October 2022 |publisher=[[The Guardian]] |date=26 October 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''20'' || [[Ron Masak]] || style="text-align:center;"| 86 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Ice Station Zebra]]''|''[[Tora! Tora! Tora!]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|last1=Barnes|first1=Mike|title=Ron Masak, Sheriff Mort Metzger on 'Murder, She Wrote,' Dies at 86|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/ron-masak-dead-murder-she-wrote-1235246004/|access-date=21 October 2022|publisher=[[The Hollywood Reporter]]|date=20 October 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''23'' || [[Michael Kopsa]] || style="text-align:center;"| 66 ||style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Miracle (2004 film)|Miracle]]''|''[[Watchmen (2009 film)|Watchmen]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/michael-kopsa-dead-the-x-files-highlander-1235248356/|title=Michael Kopsa, 'X-Files,' 'Stargate SG-1' Actor, Dies at 66|first=Etan|last=Vlessing|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=25 October 2022|access-date=25 October 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''24'' || [[Leslie Jordan]] || style="text-align:center;"| 67 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Help (film)|The Help]]''|''[[The United States vs. Billie Holiday]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=D’Zurilla | first1=Christine |title=Leslie Jordan suffered 'sudden cardiac dysfunction' before fatal crash, coroner says |url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/tv/story/2023-01-19/leslie-jordan-cause-of-death |newspaper=[[Los Angeles Times]] |date=January 19, 2023 |access-date=October 26, 2023}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''24'' || [[Peter Yang]] || style="text-align:center;"| 87 ||style="text-align:center;"| Hong Kong || style="text-align:center;" | Actor, Producer || {{hlist|''[[Enter the Fat Dragon (1978 film)|Enter the Fat Dragon]]''|''[[Tragic Hero (film)|Tragic Hero]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://tw.news.yahoo.com/金馬影帝癌逝-享壽88歲-在妻兒旁斷氣-影壇長青樹落幕-235904749.html|title=金馬影帝楊群「癌逝享壽88歲」!在妻兒旁斷氣 影壇長青樹落幕|date=24 October 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''25'' || [[Jules Bass]] || style="text-align:center;"| 87 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Producer, Lyricist|| {{hlist|''[[The Last Unicorn (film)|The Last Unicorn]]''|''[[Mad Monster Party?]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=Jules Bass, Producer Behind the 'Rudolph the Red-Nosed Reindeer' and 'Frosty the Snowman' TV Specials, Dies at 87 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/jules-bass-dead-frosty-the-snowman-1235248424/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=October 25, 2022 |access-date=October 25, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''25'' || [[Leonie Forbes]] || style="text-align:center;"| 85 ||style="text-align:center;"| Jamaica || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Club Paradise]]''|''[[Milk and Honey (film)|Milk and Honey]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://yardhype.com/iconic-jamaican-actress-and-broadcaster-leonie-forbes-has-died/ Iconic Jamaican Actress and Broadcaster Leonie Forbes Has Died], ''yardhype.com'', 25 October 2022. Retrieved 25 October 2022.</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''28'' || [[Marvin March]] || style="text-align:center;"| 92 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Set Decorator || {{hlist|''[[Ghostbusters]]''|''[[Addams Family Values]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.setdecorators.org/?name=In-Memoriam-Marvin-March-SDSA&art=press-news&SHOW=87555 In Memoriam Marvin March SDSA]</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''31'' || [[Andrew Prine]] || style="text-align:center;"| 86 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Miracle Worker (1962 film)|The Miracle Worker]]''|''[[Gettysburg (1993 film)|Gettysburg]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Andrew Prine, Actor in Westerns Including 'Chisum' and 'Wide Country,' Dies at 86 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/andrew-prine-dead-chisum-wide-country-westerns-1235255201/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |access-date=November 3, 2022}}</ref>
|-
! rowspan="35" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in November 2022|November]]
| style="text-align:center;"| ''1'' || [[Lu Shuming]] || style="text-align:center;"| 66 ||style="text-align:center;"| China || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[A Terra-Cotta Warrior]]''|''[[A Chinese Odyssey]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |url=https://ent.sina.com.cn/v/m/2022-11-01/doc-imqmmthc2852850.shtml |script-title=zh:《三国演义》关羽扮演者陆树铭去世 享年66岁 |work=sina |date=1 November 2022 |access-date=4 November 2022 |language=zh}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''2'' || [[Alan Chui Chung-San]] || style="text-align:center;"| 70 ||style="text-align:center;"| Hong Kong || style="text-align:center;" | Actor, Stuntman || {{hlist|''[[7 Grandmasters]]''|''[[Vengeance (2009 film)|Vengeance]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.zaobao.com.sg/entertainment/story20221102-1329069 70岁“笑面虎”徐忠信因病身亡 曾说“李小龙比李连杰成龙能打”] {{in lang|zh}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''3'' || [[Douglas McGrath]] || style="text-align:center;"| 64 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Screenwriter, Director, Actor || {{hlist|''[[Emma (1996 theatrical film)|Emma]]''|''[[Bullets Over Broadway]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.playbill.com/article/everythings-fine-star-douglas-mcgrath-dies-suddenly|title=Everything's Fine Star Douglas McGrath Dies Suddenly|work=[[Playbill]]|date=November 4, 2022|access-date=November 4, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''4'' || [[Toralv Maurstad]] || style="text-align:center;"| 95 ||style="text-align:center;"| Norway || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Song of Norway (film)|Song of Norway]]''|''[[The Pinchcliffe Grand Prix]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last1=Alnes |first1=Espen |title=Toralv Maurstad er død |url=https://www.nrk.no/kultur/toralv-maurstad-er-dod-1.12919848 |access-date=4 November 2022 |work=NRK |date=4 November 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Aaron Carter]] || style="text-align:center;"| 34 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[Fat Albert (film)|Fat Albert]]''|''[[Supercross (film)|Supercross]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |url=https://news.sky.com/story/aaron-carter-singer-and-brother-of-backstreet-boys-nick-carter-dies-aged-34-12739591 |url-status=live |date=November 5, 2022 |access-date=November 5, 2022 |publisher=Sky News |language=en-GB |title=Aaron Carter: Singer and brother of Backstreet Boys' Nick Carter dies aged 34 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221105220110/https://news.sky.com/story/aaron-carter-singer-and-brother-of-backstreet-boys-nick-carter-dies-aged-34-12739591 |archive-date=November 5, 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''5'' || [[Bill Treacher]] || style="text-align:center;"| 92 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Tale of the Mummy]]''|''[[The Musketeer]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Bill Treacher: EastEnders star dies aged 92 |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-63558420 |access-date=8 November 2022 |publisher=[[BBC News]] |date=8 November 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''7'' || [[Leslie Phillips]] || style="text-align:center;"| 98 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Carry On (franchise)|Carry On]]''|''[[Harry Potter (film series)|Harry Potter]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last2=Lewis|first2=Isobel|last1=Nugent|first1=Annabel|title=Leslie Phillips dead: Carry On and Harry Potter star dies aged 98|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/leslie-phillips-death-carry-on-films-age-b2220348.html |work=[[The Independent]] |date=8 November 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''8'' || [[Marie Poledňáková]] || style="text-align:center;"| 81 ||style="text-align:center;"| Czech Republic || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[I Enjoy the World with You]]''|''[[You Kiss like a God]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Zemřela Marie Poledňáková|url=https://www.novinky.cz/clanek/kultura-zemrela-marie-polednakova-40413958|publisher=Novinky.cz|date=8 November 2022 |access-date=8 November 2022|language=cs}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''8'' || [[Lohithaswa]] || style="text-align:center;"| 80 ||style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Abhimanyu (1990 film)|Abhimanyu]]''|''[[Time Bomb (1994 film)|Time Bomb]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Lohithaswa, Veteran Kannada Actor, Dies at 80 |url=https://www.latestly.com/socially/entertainment/south/lohithaswa-veteran-kannada-actor-dies-at-80-4434486.html |access-date=8 November 2022 |publisher=Latest LY |date=8 November 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''10'' || [[Kevin Conroy]] || style="text-align:center;"| 66 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Voice Actor || {{hlist|''[[Batman: Mask of the Phantasm]]''|''[[Yoga Hosers]]''}}|| style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|title=Batman voice actor Kevin Conroy dies aged 66 |url=https://www.theguardian.com/us-news/2022/nov/12/batman-voice-actor-kevin-conroy-dies-aged-66 |work=[[The Guardian]] |date=12 November 2022}}</ref>
|-
| style="text-align:center;"| ''11'' || [[Sven-Bertil Taube]] || style="text-align:center;"| 87 ||style="text-align:center;"| Sweden || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[Puppet on a Chain (film)|Puppet on a Chain]]''|''[[The Eagle Has Landed (film)|The Eagle Has Landed]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://www.svt.se/kultur/sven-bertil-taube-dod|title=Artisten och skådespelaren Sven-Bertil Taube död|first=Johan|last=Juhlin|date=12 November 2022|website=SVT Nyheter|accessdate=12 November 2022|archive-date=12 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221112090646/https://www.svt.se/kultur/sven-bertil-taube-dod|url-status=live}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''12'' || [[David English (cricketer)|David English]] || style="text-align:center;"| 76 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[A Bridge Too Far (film)|A Bridge Too Far]]''|''[[Lisztomania (film)|Lisztomania]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news |last=Engel |first=Matthew |date=2022-11-20 |title=David English obituary |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/nov/20/david-english-obituary |access-date=2023-11-02 |issn=0261-3077}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''12'' || [[Budd Friedman]] || style="text-align:center;"| 90 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Comedian, Actor || {{hlist|''[[Star 80]]''|''[[That's Adequate]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Budd Friedman Dies: The Improv Comedy Club Founder Was 90 |url=https://deadline.com/2022/11/budd-friedman-dead-the-improv-comedy-club-founder-1235170904/ |access-date=November 13, 2022 |publisher=Deadline |date=November 12, 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''12'' || [[Kazuki Ōmori]] || style="text-align:center;"| 70 ||style="text-align:center;"| Japan || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Godzilla vs. Biollante]]''|''[[Godzilla vs. King Ghidorah]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=映画監督、大森一樹さんが死去 |url=https://www.niigata-nippo.co.jp/articles/-/138656 |access-date=15 November 2022 |publisher=Niigata-Nippo |date=15 November 2022 |archive-date=15 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115045315/https://www.niigata-nippo.co.jp/articles/-/138656 |url-status=dead }}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''13'' || [[Constantin Codrescu]] || style="text-align:center;"| 91 ||style="text-align:center;"| Romania || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Michael the Brave (film)|Michael the Brave]]''|''[[The Mill of Good Luck]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Actorul Constantin Codrescu a murit |url=https://www.digi24.ro/stiri/actorul-constantin-codrescu-a-murit-2150413 |access-date=14 November 2022 |publisher=Digi24 |date=14 November 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''15'' || [[Veronica Hurst]] || style="text-align:center;"| 91 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Laughter in Paradise]]''|''[[Angels One Five]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Veronica Hurst obituary |url=https://www.thetimes.com/culture/theatre-dance/article/veronica-hurst-obituary-pqbvbx967 |access-date=19 November 2022 |work=[[The Times]] |date=19 November 2022}} {{subscription required}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''15'' || [[Krishna (Telugu actor)|Krishna]] || style="text-align:center;"| 79 ||style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;" | Actor, Director, Producer || {{hlist|''[[Thene Manasulu (1965 film)|Thene Manasulu]]''|''[[Gudachari 116]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Super Star Krishna: సూపర్ స్టార్ కృష్ణ కన్నుమూత |url=https://telugu.hindustantimes.com/entertainment/actor-ghattamaneni-krishna-died-with-cardiac-arrest-in-continental-hospital-121668472704536.html |access-date=15 November 2022 |publisher=[[Hindustan Times Telugu]] |archive-date=November 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115064153/https://telugu.hindustantimes.com/entertainment/actor-ghattamaneni-krishna-died-with-cardiac-arrest-in-continental-hospital-121668472704536.html |url-status=dead }}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''15'' || [[Gudrun Parker]] || style="text-align:center;"| 102 ||style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter, Producer || {{hlist|''[[The Stratford Adventure]]''|''[[Royal Journey]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[http://www.frettabladid.is "Guðrún Bjerring Parker látin 102 ára."] ''[[Fréttablaðið]]'', December 10, 2022. Retrieved: December 10, 2022.</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''16'' || [[Nicki Aycox]] || style="text-align:center;"| 47 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress ||{{hlist|''[[Jeepers Creepers 2]]''|''[[Perfect Stranger (film)|Perfect Stranger]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |last=Garvey |first=Marianne |date=2022-11-21 |title=Nicki Aycox, 'Supernatural' actress, has died at age 47 |url=https://www.cnn.com/2022/11/21/entertainment/nicki-aycox-obit/index.html |access-date=2023-01-05 |website=[[CNN]] |language=en}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''16'' || [[Robert Clary]] || style="text-align:center;"| 96 ||style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[The Hindenburg (film)|The Hindenburg]]''|''[[Ten Tall Men]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last=Barnes |first=Mike |title=Robert Clary, Corporal LeBeau on 'Hogan's Heroes,' Dies at 96 |website=[[The Hollywood Reporter]] |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-clary-dead-hogans-heroes-1235263555/ |date=November 16, 2022 |access-date=November 21, 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''18'' || [[Jean Lapointe]] || style="text-align:center;"| 86 ||style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Comedian, Actor, Singer || {{hlist|''[[Orders (1974 film)|Orders]]''|''[[The Last Tunnel (2004 film)|The Last Tunnel]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://montreal.ctvnews.ca/singer-comedian-and-former-quebec-senator-jean-lapointe-has-died-1.6159201|title=
Singer, comedian and former Quebec senator Jean Lapointe has died|website=[[CTV News]]|date=18 November 2022|access-date=18 November 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''19'' || [[Nico Fidenco]] || style="text-align:center;"| 89 ||style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[John the Bastard (film)|John the Bastard]]''|''[[Per il gusto di uccidere|Taste of Killing]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.ilmessaggero.it/persone/nico_fidenco_morto_roma-7062632.html|title=Nico Fidenco, morto a Roma il compositore e cantautore: aveva 89 anni, sue sigle storiche dei cartoni|work=Il Messaggero|date=19 November 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''19'' || [[Jason David Frank]] || style="text-align:center;"| 49 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Mighty Morphin Power Rangers: The Movie|Mighty Morphin Power Rangers]]''|''[[Turbo: A Power Rangers Movie|Turbo]]''}} || align = "center" |<ref>{{cite news |title='Power Rangers' Star Jason David Frank Dead By Suicide at 49 |url=https://www.tmz.com/2022/11/20/power-rangers-jason-david-frank-dead-dies-tommy-oliver-green-white/ |work=[[TMZ]] |date=November 20, 2022 |access-date=November 20, 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''20'' || [[Gray Frederickson]] || style="text-align:center;"| 85 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Apocalypse Now]]''|''[[The Outsiders (film)|The Outsiders]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/film/news/gray-frederickson-dead-godfather-apocalypse-now-1235438957/|title=Gray Frederickson, Oscar-Winning Producer on 'Godfather' Movies, 'Apocalypse Now,' Dies at 85|first=Pat|last=Saperstein|publisher=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=November 21, 2022|access-date=November 21, 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''20'' || [[Mickey Kuhn]] || style="text-align:center;"| 90 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Gone with the Wind (film)|Gone with the Wind]]''|''[[Red River (1948 film)|Red River]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Mickey Kuhn, Child Actor in 'Gone With the Wind', Dies at 90 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/mickey-kuhn-dead-gone-with-the-wind-child-actor-1235267180/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=November 21, 2022 |access-date=November 21, 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''20'' || [[Straub–Huillet|Jean-Marie Straub]] || style="text-align:center;"| 89 ||style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Klassenverhältnisse|Class Relations]]''|''[[Moses und Aron (film)|Moses and Aaron]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Le cinéaste Jean-Marie Straub est mort |url=https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2022/11/20/le-cineaste-jean-marie-straub-est-mort_6150761_3382.html#xtor=AL-32280270-%5Bdefault%5D-%5Bios%5D |access-date=20 November 2022 |publisher=Le Monde |date=20 November 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''25'' || [[Irene Cara]] || style="text-align:center;"| 63 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress, Singer, Songwriter || {{hlist|''[[Fame (1980 film)|Fame]]''|''[[Flashdance]]''}}||style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-63767710 |title=Irene Cara: Fame singer and actress dies aged 63|website=[[BBC News]] |date=26 November 2022|access-date=26 October 2023}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''26'' || [[Albert Pyun]] || style="text-align:center;"| 69 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Cyborg (film)|Cyborg]]''|''[[Captain America (1990 film)|Captain America]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last=Kim Murphy |first=J. |url=https://variety.com/2022/film/obituaries-people-news/albert-pyun-dead-nemesis-cyborg-captain-america-1235173286/ |title=Albert Pyun, Cult Filmmaker Behind 'Cyborg,' 'Nemesis' and 'Captain America,' Dies at 69 |website=Variety |date=27 November 2022 |access-date=27 November 2022 |archive-date=November 28, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128131748/https://variety.com/2022/film/obituaries-people-news/albert-pyun-dead-nemesis-cyborg-captain-america-1235173286/ |url-status=live }}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''26'' ||[[Vikram Gokhale]] || style="text-align:center;"| 77 || style="text-align:center;"| India || style="text-align:center;"| Actor || {{hlist|''[[Aaghaat]]''|[[Anumati (film)|''Anumati'']]}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |date=26 November 2022 |title=Vikram Gokhale has passed away |url=https://www.npltimes.com/vikram-gokhale-has-passed-away/ |access-date= |website=The Nepal Times |language=en-US |archive-date=November 26, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126122029/https://www.npltimes.com/vikram-gokhale-has-passed-away/ |url-status=dead }}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''27'' || [[Gianfranco Piccioli]] || style="text-align:center;"| 78 ||style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Beach House (1977 film)|Beach House]]''|''[[Bix (film)|Bix]]''}} || style="text-align:center;" |
|-
|style="text-align:center;"| ''27'' || [[Yoichi Sai]] || style="text-align:center;"| 73 ||style="text-align:center;"| Japan || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Blood and Bones]]''|''[[Gohatto]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title='90s Japanese film "All Under the Moon" director Yoichi Sai dies |url=https://english.kyodonews.net/news/2022/11/9fe585748d76-90s-japanese-film-all-under-the-moon-director-yoichi-sai-dies.html |website=Kyodo News |access-date=27 November 2022 |date=27 November 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''28'' || [[Cliff Emmich]] || style="text-align:center;"| 85 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Payday (1972 film)|Payday]]''|''[[Halloween II (1981 film)|Halloween II]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=Cliff Emmich, Actor in 'Payday' and 'Thunderbolt and Lightfoot,' Dies at 85 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/cliff-emmich-dead-payday-thunderbolt-lightfoot-1235274444/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |access-date=December 2, 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''28'' || [[Clarence Gilyard]] || style="text-align:center;"| 66 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Top Gun]]''|''[[Die Hard]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url = https://www.reviewjournal.com/entertainment/entertainment-columns/kats/die-hard-actor-unlv-professor-clarence-gilyard-dies-2684167/|title = 'Die Hard' actor, UNLV professor Clarence Gilyard dies|date = November 28, 2022|accessdate = November 28, 2022|newspaper = [[Las Vegas Review-Journal]]|last = Katsilometes|first = John}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''29'' || [[Brad William Henke]] || style="text-align:center;"| 56 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Split (2016 American film)|Split]]''|''[[Fury (2014 film)|Fury]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web | url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/brad-william-henke-dead-orange-is-the-new-black-1235273835/ | title=Brad William Henke, 'Orange is the New Black' and 'Lost' Actor, Dies at 56 | website=[[The Hollywood Reporter]] | date=2 December 2022 }}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''30'' || [[Christiane Hörbiger]] || style="text-align:center;"| 84 ||style="text-align:center;"| Austria || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Schtonk!]]''|''[[The Major and the Bulls]]''}} || style="text-align:center;" | <ref name="Baumhackl">{{cite news |last=Baumhackl | first=Ute |title=Schauspiellegende Christiane Hörbiger gestorben |url=https://www.kleinezeitung.at/kultur/6222168/Im-Alter-von-84-Jahren_Christiane-Hoerbiger-gestorben |access-date=30 November 2022 |publisher=[[Kleine Zeitung]] |date=30 November 2022}}</ref>
|-
! rowspan="47" style="text-align:center; vertical-align:top;" | [[Deaths in December 2022|December]]
|style="text-align:center;"| ''1'' || [[Mylène Demongeot]] || style="text-align:center;"| 87 ||style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Fantômas (1964 film)|Fantômas]]''|''[[Bonjour Tristesse (1958 film)|Bonjour Tristesse]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Mort de Mylène Demongeot : l'actrice est décédée à l'âge de 87 ans |url=https://www.voici.fr/news-people/mort-de-mylene-demongeot-lactrice-est-decedee-a-lage-de-87-ans-744198 |access-date=1 December 2022 |publisher=Voici |date=1 December 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''1'' || [[Julia Reichert]] || style="text-align:center;"| 76 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Documentarian || {{hlist|''[[American Factory]]''|''[[A Lion in the House]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news |last=Vlessing |first=Etan |date=December 2, 2022 |title=Julia Reichert, Oscar-Winning 'American Factory' Documentarian, Dies at 76 |work=[[The Hollywood Reporter]] |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/julia-reichert-dead-american-factory-documentarian-1235273949/ |access-date=December 2, 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''2'' || [[Louis Negin]] || style="text-align:center;"| 93 ||style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Rabid (1977 film)|Rabid]]''|''[[The Saddest Music in the World]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Veteran actor Louis Negin became a muse for director Guy Maddin |author=[[Chandler Levack]] |url=https://www.theglobeandmail.com/canada/article-veteran-actor-louis-negin-became-a-muse-for-director-guy-maddin/ |url-access=subscription |access-date=22 December 2022 |publisher=The Globe and Mail |date=21 December 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''2'' || [[Al Strobel]] || style="text-align:center;"| 83 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Shadow Play (film)|Shadow Play]]''|''[[Twin Peaks: Fire Walk with Me]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Murphy |first1=J. Kim |title=Al Strobel, 'Twin Peaks' Actor, Dies at 83 |url=https://variety.com/2022/tv/obituaries-people-news/al-strobel-dead-twin-peaks-the-return-1235449476/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=December 4, 2022 |access-date=December 4, 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''3'' || [[Gina Romand]] || style="text-align:center;"| 84 ||style="text-align:center;"| Cuba || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[I Am Very Macho]]''|''[[Immediate Delivery]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.publimetro.com.mx/entretenimiento/2022/12/03/murio-la-actriz-gina-romand-a-los-84-anos/|title=Murió la actriz Gina Romand a los 84 años|trans-title=Actress Gina Romand dies at 84|date=3 December 2022|accessdate=4 December 2022|website=Publimetro México|language=es}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''4'' || [[June Blair]] || style="text-align:center;"| 89 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Hell Bound (1957 film)|Hell Bound]]''|''[[Island of Lost Women]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=June Blair, Actress on 'The Adventures of Ozzie and Harriet,' Dies at 90 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/june-blair-dead-ozzie-harriet-david-nelson-1235277633/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=10 December 2022 |access-date=December 10, 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''4'' || [[Bob McGrath]] || style="text-align:center;"| 90 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Singer || {{hlist|''[[Sesame Street Presents: Follow That Bird|Follow That Bird]]''|''[[The Adventures of Elmo in Grouchland]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-mcgrath-dead-sesame-street-original-star-dies-1235274833/|title=Bob McGrath, Original, Longtime Resident of 'Sesame Street,' Dies at 90|publisher=[[The Hollywood Reporter]]|date=December 4, 2022|access-date=December 4, 2022|first1=Mike|last1=Barnes}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''5'' || [[Kirstie Alley]] || style="text-align:center;"| 71 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Star Trek II: The Wrath of Khan]]''|''[[Look Who's Talking]]''}} || style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Kirstie Alley Dead: Star of 'Cheers' Dies at 71 After Short Battle with Cancer |url=https://people.com/tv/kirstie-alley-dead/ |website=[[People (magazine)|People]] |date=December 5, 2022 |access-date=December 5, 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''5'' || [[Terrence O'Hara]] || style="text-align:center;"| 76 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Naked Vengeance]]''|''[[Something Short of Paradise]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/tv/obituaries-people-news/terrence-ohara-dead-ncis-director-was-76-1235461211/|title=Terrence O'Hara, Veteran TV Director for 'NCIS,' Dies at 76|first=EJ|last=Panaligan|publisher=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=December 14, 2022|access-date=December 15, 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''6'' || [[Miha Baloh]] || style="text-align:center;"| 94 ||style="text-align:center;"| Slovenia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Battle of Neretva (film)|Battle of Neretva]]''|''[[Among Vultures]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Poslovil se je igralec Miha Baloh |url=https://www.primorski.eu/kultura/poslovil-se-je-igralec-miha-baloh-AD1261020 |access-date=6 December 2022 |publisher=Primorski |date=6 December 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''6'' || [[Andrée Damant]] || style="text-align:center;"| 93 ||style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Amélie]]''|''[[Belle and Sebastian (film)|Belle and Sebastian]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |author1=Thomas Robert |title=Mort d'Andrée Damant : la comédienne de Scènes de ménages, Plus belle la vie et Le fabuleux destin d'Amélie Poulain est décédée à 93 ans |url=https://www.programme-tv.net/news/series-tv/315564-mort-d-andree-damant-la-comedienne-de-scenes-de-menages-plus-belle-la-vie-et-le-fabuleux-destin-damelie-poulain-est-decedee-a-93-ans/ |publisher=Télé-Loisirs |access-date=9 December 2022 |language=French |date=9 December 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''7'' || [[Jacques Ciron]] || style="text-align:center;"| 94 ||style="text-align:center;"| France || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Frantic (film)|Frantic]]''|''[[The Unbearable Lightness of Being (film)|The Unbearable Lightness of Being]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last=Bastien|first=Juliette|date=7 December 2022|title=Mort de Jacques Ciron : l'acteur est décédé à l'âge de 94 ans|trans-title= |url=https://www.gala.fr/l_actu/news_de_stars/mort-de-jacques-ciron-lacteur-est-decede-a-lage-de-94-ans_508138|language=French|work=[[Gala (magazine)|Gala]]|location= |access-date=9 December 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''7'' || [[Jan Nowicki]] || style="text-align:center;"| 83 ||style="text-align:center;"| Poland || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Hourglass Sanatorium]]''|''[[The Third Part of the Night]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.rmf24.pl/kultura/news-nie-zyje-jan-nowicki-wybitny-aktor-filmowy-wielki-szu,nId,6458025 Nie żyje Jan Nowicki. Wybitny aktor, filmowy "Wielki Szu"] {{in lang|pl}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''7'' || [[Helen Slayton-Hughes]] || style="text-align:center;"| 92 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Good Night, and Good Luck]]''|''[[Moxie (film)|Moxie]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |last=Dosani |first=Rishma |date=2022-12-09 |title=Parks and Recreation star Helen Slayton-Hughes dies aged 92 |url=https://metro.co.uk/2022/12/09/helen-slayton-hughes-dead-parks-and-recreation-star-dies-aged-92-17913065/ |access-date=2022-12-09 |website=Metro |language=en}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''8'' || [[Albert Brenner]]|| style="text-align:center;"| 96 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Production Designer, Art Director || {{hlist|''[[Bullitt]]''|''[[Pretty Woman]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last1=Panaligan |first1=P. J. |title=Albert Brenner, Production Designer of ‘Beaches,’ ‘Bullitt,’ Dies at 96 |url=https://variety.com/2022/film/news/albert-brenner-dead-beaches-bullitt-1235458266/ |access-date=12 December 2022 |publisher=Variety |date=12 December 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''8'' || [[Richard Miller (visual effects)|Richard Miller]] || style="text-align:center;"| 80 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Visual Effects Artist || {{hlist|''[[Star Trek: First Contact]]''|''[[The Mask (1994 film)|The Mask]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/richard-miller-dead-ilm-sculptor-star-wars-1235279457/|title=Richard Miller, ILM Sculptor Who Created Princess Leia's Gold Bikini, Dies at 80|first=Carolyn |last=Giardina|website=[[The Hollywood Reporter]]| date=December 10, 2022|access-date=December 11, 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''8'' || [[Yoshishige Yoshida]] || style="text-align:center;"| 89 ||style="text-align:center;"| Japan || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Akitsu Springs]]''|''[[Eros + Massacre]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |url=https://mainichi.jp/articles/20221208/k00/00m/040/362000c |script-title=ja:映画監督の吉田喜重さん死去 89歳 妻は俳優の岡田茉莉子さん |website=[[Mainichi Shimbun]] |date=8 December 2022 |access-date=9 December 2022 |language=ja}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''9'' || [[Pedro Miguel Arce]] || style="text-align:center;"| 46 ||style="text-align:center;"| Nicaragua || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Land of the Dead]]''|''[[Polar (film)|Polar]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |last=Squires |first=John |date=12 December 2022 |title=‘Land of the Dead’ Actor Pedro Miguel Arce Has Passed Away at 46 |url=https://bloody-disgusting.com/news/3743409/land-of-the-dead-actor-pedro-miguel-arce-has-passed-away-at-46/ |access-date=12 December 2022 |website=Bloody Disgusting! |language=en-US}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''9'' || [[Ruth Madoc]] || style="text-align:center;"| 79 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Fiddler on the Roof (film)|Fiddler on the Roof]]''|''[[Very Annie Mary]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |last=Radford |first=Antoinette |date=10 December 2022 |title=Hi-de-Hi! actress Ruth Madoc has died aged 79 |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-63927507 |access-date=10 December 2022 |website=[[BBC News]]}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''10'' || [[Soňa Valentová]] || style="text-align:center;"| 76 ||style="text-align:center;"| Slovakia || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Witchhammer]]''|''[[The Feather Fairy]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Slovensko v smútku: Zomrela herečka Soňa Valentová (†76)! |url=https://www.topky.sk/cl/100313/2430533/Slovensko-v-smutku--Zomrela-herecka-Sona-Valentova---76-- |access-date=10 December 2022 |publisher=Topky |date=10 December 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''11'' || [[Angelo Badalamenti]] || style="text-align:center;"| 85 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Blue Velvet (film)|Blue Velvet]]''|''[[Mulholland Drive (film)|Mulholland Drive]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last1=Grieving |first1=Tim |title=Angelo Badalamenti, composer of unsettling film soundtracks, dies at 85 |url=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2022/12/12/angelo-badalamenti-composer-david-lynch-dead/ |access-date=December 14, 2022 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=December 12, 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''11'' || [[Neal Jimenez]] || style="text-align:center;"| 62 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Screenwriter || {{hlist|''[[River's Edge]]''|''[[The Waterdance]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Panaligan |first1=EJ |title=Neal Jimenez, 'River's Edge' and 'The Waterdance' Screenwriter, Dies at 62 |url=https://variety.com/2022/film/news/neal-jimenez-dead-rivers-edge-screenwriter-was-62-1235476355/ |website=Variety|date=30 December 2022 }}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''12'' || [[Stuart Margolin]] || style="text-align:center;"| 82 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Stone Killer]]''|''[[Death Wish (1974 film)|Death Wish]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news| title=Stuart Margolin, Emmy Winner for ‘The Rockford Files,’ Dies at 82| url=https://www.nytimes.com/2022/12/13/arts/television/stuart-margolin-dead.html| last=Genzlinger| first=Neil| newspaper=[[The New York Times]]| date=December 13, 2022| access-date=August 18, 2024| url-access=subscription}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''13'' || [[Stephen "tWitch" Boss]] || style="text-align:center;"| 40 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Step Up (franchise)|Step Up]]''|''[[Magic Mike XXL]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2022/12/stephen-twitch-boss-dead-ellen-degeneres-show-dj-was-40-1235198835/|title=Stephen "tWitch" Boss Dies: Longtime 'Ellen DeGeneres Show' DJ Was 40|first1=Greg|last1=Evans|website=[[Deadline Hollywood]]|date=December 14, 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''14'' || [[Christopher Tucker]] || style="text-align:center;"| 81 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Makeup Artist || {{hlist|''[[The Elephant Man (1980 film)|The Elephant Man]]''|''[[Monty Python's The Meaning of Life|The Meaning of Life]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Christopher Tucker obituary |url=https://www.thetimes.com/article/christopher-tucker-obituary-lkn69v9cm |access-date=17 February 2023 |work=[[The Times]] |date=17 February 2023}} {{subscription required}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''15'' || [[James J. Murakami]] || style="text-align:center;"| 91 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Production Designer, Art Director || {{hlist|''[[Changeling (film)|Changeling]]''|''[[True Romance]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Barnes |first1=Mike |title=James J. Murakami, Emmy-Winning Art Director on ‘Deadwood,’ Dies at 91 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/james-murakami-dead-changeling-deadwood-clint-eastwood-1235286950/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |access-date=December 22, 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''15'' || [[Michael Reed (cinematographer)|Michael Reed]] || style="text-align:center;"| 93 ||style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Cinematographer || {{hlist|''[[On Her Majesty's Secret Service (film)|On Her Majesty's Secret Service]]''|''[[The Gorgon]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=In Memoriam of Cinematographer Michael Reed BSC 1929–2022 |url=https://jamesbond007.se/eng/memoriam/michael_reed_cinematographer_1929_2022 |access-date=20 December 2022 |publisher=From Sweden with Love |date=19 December 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''16'' || [[Doreen Brownstone]] || style="text-align:center;"| 100 ||style="text-align:center;"| Canada || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[The Stone Angel (film)|The Stone Angel]]''|''[[High Life (2009 film)|High Life]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.winnipegfreepress.com/arts-and-life/2022/12/16/winnipeg-theatre-stage-legend-brownstone-dies-at-100|title=Winnipeg theatre stage legend Brownstone dies at 100|publisher=[[Winnipeg Free Press]]|date=16 December 2022|accessdate=16 December 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''16'' || [[Hans Peter Hallwachs]] || style="text-align:center;"| 84 ||style="text-align:center;"| Germany || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Degree of Murder]]''|''[[Slap in the Face (film)|Slap in the Face]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=Hans Peter Hallwachs ist tot |url=https://www.tagesschau.de/kultur/peter-hallwachs-tod-101.html |access-date=30 December 2022 |publisher=Tagesschau |date=30 December 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''17'' || [[Mike Hodges]] || style="text-align:center;"| 90 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Get Carter]]''|''[[Flash Gordon (film)|Flash Gordon]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last1=Dagan |first1=Carmel |title=Mike Hodges, British Director of 'Get Carter,' 'Croupier,' Dies at 90 |url=https://variety.com/2022/film/news/mike-hodges-dead-get-carter-croupier-1235466719/ |access-date=20 December 2022 |publisher=Variety |date=20 December 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''18'' || [[Lando Buzzanca]] || style="text-align:center;"| 87 ||style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Divorce Italian Style]]''|''[[Seduced and Abandoned (1964 film)|Seduced and Abandoned]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.ilmessaggero.it/persone/lando_buzzanca_morto_attore-7120978.html|title=Lando Buzzanca, morto a Roma l'attore e cantante: aveva 87 anni|work=[[Il Messaggero]]|date=18 December 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''18'' || [[Daniela Giordano]] || style="text-align:center;"| 76 ||style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[I See Naked]]''|''[[Find a Place to Die]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>[https://www.nuovosud.it/articoli/185909-cronaca-palermo/e-morta-palermo-lattrice-daniela-giordano-fu-miss-italia-nel-1966 E' morta a Palermo l'attrice Daniela Giordano: fu Miss Italia nel 1966] {{in lang|it}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''18'' || [[Maggie Thrett]] || style="text-align:center;"| 76 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress, Singer || {{hlist|''[[Out of Sight (1966 film)|Out of Sight]]''|''[[The Devil's Brigade (film)|The Devil's Brigade]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news| last1 = Barnes| first1 = Mike| title = Maggie Thrett, ‘Star Trek’ and ‘Three in the Attic’ Actress, Dies at 76 | url = https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/maggie-thrett-dead-star-trek-1235286960/| access-date = April 17, 2023 | work = [[The Hollywood Reporter]]| location = Los Angeles |publisher = [[Penske Media Corporation]]|date = December 23, 2022|archive-url= https://web.archive.org/web/20221225045131/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/maggie-thrett-dead-star-trek-1235286960/amp/| archive-date =December 25, 2022| url-status = live}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''19'' || [[Sonya Eddy]] || style="text-align:center;"| 55 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Coach Carter]]''|''[[Barbershop (film)|Barbershop]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2022/12/21/arts/television/sonya-eddy-general-hospital-dead.html|title=Sonya Eddy, 'General Hospital' Actress, Dies at 55|work=[[The New York Times]]|date=December 24, 2022|access-date=December 25, 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''20'' || [[Quinn Redeker]] || style="text-align:center;"| 86 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actor, Screenwriter || {{hlist|''[[Ordinary People]]''|''[[The Deer Hunter]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=Quinn Redeker, 'Days of Our Lives' Actor and Oscar-Nommed Screenwriter, Dies at 86 |url=https://variety.com/2023/film/news/quinn-redeker-dead-days-of-our-lives-deer-hunter-1235482692/ |website=Variety |date=January 9, 2023 |access-date=January 9, 2023}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''21'' || [[Tony Barry]] || style="text-align:center;"| 81 ||style="text-align:center;"| Australia || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Australia (2008 film)|Australia]]''|''[[Mystery Road (film)|Mystery Road]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |last=Jack |first=Amberleigh |date=22 December 2022 |title=Goodbye Pork Pie actor Tony Barry has died |url=https://www.stuff.co.nz/entertainment/celebrities/300772075/goodbye-pork-pie-actor-tony-barry-has-died |access-date=28 December 2022 |website=Stuff |language=en |archive-date=25 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221225023014/https://www.stuff.co.nz/entertainment/celebrities/300772075/goodbye-pork-pie-actor-tony-barry-has-died |url-status=live }}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''21'' || [[Diane McBain]] || style="text-align:center;"| 81 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Actress || {{hlist|''[[Spinout (film)|Spinout]]''|''[[The Broken Hearts Club]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |last=Barnes |first=Mike |title=Diane McBain, Actress in 'Surfside 6' and 'Spinout,' Dies at 81 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/diane-mcbain-dead-surfside-6-spinout-1235286200/ |access-date=21 December 2022 |publisher=The Hollywood Reporter |date=21 December 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''22'' || [[Ronan Vibert]] || style="text-align:center;"| 58 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[The Pianist (2002 film)|The Pianist]]''|''[[Saving Mr. Banks]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |last1=Gajewski |first1=Ryan |title=Ronan Vibert, 'Saving Mr. Banks' and 'The Borgias' Actor, Dies at 58 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/ronan-vibert-dead-saving-mr-banks-1235287233/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |access-date=December 23, 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''23'' || [[Stephen Greif]] || style="text-align:center;"| 78 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Nicholas and Alexandra]]''|''[[Casanova (2005 film)|Casanova]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2022/dec/26/the-crown-and-blakes-7-actor-stephen-greif-dies-at-78|title=The Crown and Blake's 7 actor Stephen Greif dies at 78|website=The Guardian|date=26 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226230626/https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2022/dec/26/the-crown-and-blakes-7-actor-stephen-greif-dies-at-78|archive-date=26 December 2022|url-status=live}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''24'' || [[John Bird (actor)|John Bird]] || style="text-align:center;"| 86 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[Jabberwocky (film)|Jabberwocky]]''|''[[The Seven-Per-Cent Solution (film)|The Seven-Per-Cent Solution]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news |title=John Bird obituary |url=https://www.thetimes.com/uk/obituaries/article/john-bird-obituary-9dv223tqj |access-date=29 December 2022 |newspaper=[[The Times]] |date=29 December 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''24'' || [[Edie Landau]] || style="text-align:center;"| 95 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[Hopscotch (film)|Hopscotch]]''|''[[The Chosen (1981 film)|The Chosen]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/edie-landau-dead-producer-hopscotch-the-deadly-game-1235288104/|title=Edie Landau, 'Hopscotch' and 'The Deadly Game' Producer, Dies at 95|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=December 27, 2022|author=Carly Thomas|access-date=December 30, 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''26'' || [[Blasco Giurato]] || style="text-align:center;"| 81 ||style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Cinematographer || {{hlist|''[[Cinema Paradiso]]''|''[[A Pure Formality]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://news.cinecitta.com/IT/it-it/news/53/92457/e-morto-il-dop-blasco-giurato.aspx|title=E' morto il dop Blasco Giurato|date=26 December 2022}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''26'' || [[Si Litvinoff]] || style="text-align:center;"| 93 ||style="text-align:center;"| US || style="text-align:center;" | Producer || {{hlist|''[[A Clockwork Orange (film)|A Clockwork Orange]]''|''[[Walkabout (film)|Walkabout]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2023/01/si-litvinoff-dead-producer-clockwork-orange-man-who-fell-to-earth-1235213537/|title=Si Litvinoff Dies: 'A Clockwork Orange', 'The Man Who Fell To Earth' Exec Producer Was 93|first=Greg|last=Evans|publisher=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|date=January 6, 2023|access-date=January 7, 2023}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''26'' || [[Christian Roberts (actor)|Christian Roberts]] || style="text-align:center;"| 78 ||style="text-align:center;"| UK || style="text-align:center;" | Actor || {{hlist|''[[To Sir, with Love]]''|''[[The Last Valley (film)|The Last Valley]]''}} ||style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Christian Roberts obituary|url=https://www.thetimes.com/uk/article/christian-roberts-obituary-wt60wv7p3|work=[[The Times]]|date=January 18, 2023}} {{subscription required}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''29'' || [[Eduard Artemyev]] || style="text-align:center;"| 85 ||style="text-align:center;"| Russia || style="text-align:center;" | Composer || {{hlist|''[[Solaris (1972 film)|Solaris]]''|''[[Burnt by the Sun]]''}} || align = "center" |<ref>[https://www.rbc.ru/society/29/12/2022/63ad9efe9a79472907192cb8 Умер Эдуард Артемьев] {{in lang|ru}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''29'' || [[Ruggero Deodato]] || style="text-align:center;"| 83 ||style="text-align:center;"| Italy || style="text-align:center;" | Director, Screenwriter || {{hlist|''[[Cannibal Holocaust]]''|''[[Cut and Run (film)|Cut and Run]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url = https://www.nytimes.com/2023/01/09/movies/ruggero-deodato-dead.html|title = Ruggero Deodato, Whose 'Cannibal Holocaust' Enraged, Dies at 83|last = Genzlinger|first = Neil|newspaper = [[The New York Times]]|date = 9 January 2023|accessdate = 9 January 2023|url-access = limited}}</ref>
|-
|style="text-align:center;"| ''31'' || [[Bert-Åke Varg]] || style="text-align:center;"| 90 ||style="text-align:center;"| Sweden || style="text-align:center;" | Actor || |{{hlist|''[[Exponerad]]''|''[[Kärlekens språk]]''}} || style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/film/news/gray-frederickson-dead-godfather-apocalypse-now-1235438957/|title=Gray Frederickson, Oscar-Winning Producer on 'Godfather' Movies, 'Apocalypse Now,' Dies at 85|first=Pat|last=Saperstein|publisher=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=November 21, 2022|access-date=November 21, 2022}}</ref>
|-
|}
==Film debuts==
{{Column list|
* [[Mirela Balić]] – ''[[Code Name: Emperor]]''
* [[Frankie Corio]] – ''[[Aftersun]]''
* [[Carla Díaz]] – ''[[Tomorrow Is Today (film)|Tomorrow Is Today]]''
* [[Clara Galle]] – ''[[Through My Window (film)|Through My Window]]''
* [[Felix Kammerer]] - ''[[All Quiet on the Western Front (2022 film)|All Quiet on the Western Front]]''
* [[Anson Kong]] – ''Love Suddenly''
* [[Edan Lui]] – ''[[Chilli Laugh Story]]''
* [[Jer Lau]] – ''[[Mama's Affair (2022 film)|Mama's Affair]]''
* [[Julio Peña Fernández|Julio Peña]] – ''Through My Window''
* [[Dora Postigo]] – ''[[Rainbow (2022 film)|Rainbow]]''
* [[Carla Quílez]] – ''[[Motherhood (2022 Spanish film)|Motherhood]]''
* [[Claudia Salas]] – ''[[Piggy (2022 film)|Piggy]]''
* [[Keung To]] – ''[[Mama's Affair (2022 film)|Mama's Affair]]''
* [[Cloud Wan]] – ''Life Must Go On''
* [[Mallory Wanecque]] – ''[[The Worst Ones]]''<ref>{{Cite web |language=fr |first=Théodore |last=Terschlusen |title=Festival 2 Valenciennes : comment la Valenciennoise Mallory Wanecque a été propulsée à Cannes |url=https://www.lavoixdunord.fr/1232608/article/2022-09-24/comment-la-valenciennoise-mallory-wanecque-ete-propulsee-sur-les-marches-de |website=[[La Voix du Nord]] |date=24 September 2022}}</ref>
* [[Jema Galanza]] – ''[[Day Zero (2022 film)|Day Zero]]''
}}
==Notes==
{{notelist}}
==Kundivihira==
{{Reflist}}
==External links==
*[https://www.imdb.com/search/title/?title_type=feature,short&release_date=2022-01-01,2022-12-31&adult=include&sort=num_votes,desc List of 2022 films] at [[IMDb]]
* [https://www.boxofficemojo.com/year/2022/?grossesOption=calendarGrosses 2022 Domestic Grosses] at [[Box Office Mojo]]
*[https://www.imdb.com/search/name/?death_date=2022-01-01,2022-12-31&adult=include List of 2022 deaths] at [[IMDb]]
* [https://www.imdb.com/search/name/?birth_date=2022-01-01,2022-12-31&adult=include List of 2022 births] at [[IMDb]]
{{2022 films}}
{{Portal bar|Film}}
{{DEFAULTSORT:2022 in film}}
[[Category:2022 in film|2022]]
[[Category:Film by year]]
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
he70duwfcy5yizvuraesfcjps0r4ray
Charles Nokan
0
32134
143597
140493
2026-07-11T10:07:17Z
ToadetteEdit
3740
143597
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Charles Zégoua Gbessi Nokan''' (bɛ dɔɣi o la Silimin goli December biɛɣu pishi ni anii dali, yuuni 1936 – ka o kani Silimin goli November dahinyini dali, yuuni 2022) o nyɛla ŋun daa nyɛ Ivory karachi mini sasabira. O nyɛla ŋun daa pahi bɛ ni mi shabi ni ''Académie des sciences, des arts, des cultures d'Afrique et des diasporas africaines'' la zuɣu. Ŋuni n nyɛ ŋun daa deegi kpaŋmaŋ pini yuli daa booni Bernard Dadié national grand prize for literature la yuuni 2014.<ref name="Abidjan">{{cite news|last=|first=|date=6 November 2014|title=SILA 2014 : Charles Nokan et Atita Hino, lauréats des prix nationaux de littérature|trans-title=|url=https://news.abidjan.net/articles/514324/index|language=French|work=Abidjan.net|location=|access-date=5 November 2022|archive-date=5 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221105205102/https://news.abidjan.net/articles/514324/index|url-status=dead}}</ref>
==maŋmaŋa biɛhigu taarihi ==
Nokan nyɛla bɛ ni dɔɣi so tiŋa yuli booni Yamoussoukro ni Silimin goli December bɛɣu pishi ni anii dali, yuuni 1936 ni, ka o ba nyɛ Kalou Konan.<ref>{{cite web|url=http://akwaba.bnci.ci/files/original/97caaebd6eb44801188b51e43dfadbca.pdf|title=Écrivains, cinéastes et artistes ivoiriens : aperçu bio-bibliographique|work=National Library of Ivory Coast|language=French|access-date=2022-11-05|archive-date=2022-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125141936/http://akwaba.bnci.ci/files/original/97caaebd6eb44801188b51e43dfadbca.pdf|url-status=dead}}</ref> O ni daa chaŋ o bibihi Shikoku naagi shikuru yuli booni Yamoussoukro mini [[Toumodi]] ni n naagi,<ref name="Charles">{{cite web|url=https://www.bibliopoche.com/ecrivain/Nokan-Charles/62171.html|title=Charles Nokan|work=Bibliopoche.com|language=French|access-date=2025-05-28|archive-date=2022-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20221105210610/https://www.bibliopoche.com/ecrivain/Nokan-Charles/62171.html|url-status=dead}}</ref> o nyɛla ŋun daa tuɣi o bikura shikuru la France tingban'ni.<ref>{{cite web|url=https://www.babelio.com/auteur/Charles-Nokan/400615|title=Charles Nokan|work=Babelio|language=French}}</ref> O nyɛla ŋun chaŋ bikura shikuru yuli booni University of Poitiers n-ti pahi University of Paris, n daa deegi shɛhira gbaŋ din jendi bɔhimbu yaŋili yuli booni sociology mini doctorate din jendi philosophy. O nyɛla ŋun daa leegi purufɛsa n be shikuru yuli booni Université Félix Houphouët-Boigny be tiŋyuli booni [[Abidjan]] ni.
==Publications==
===Theatre===
*''Le soleil noir point'' (yuuni 1962)
*''Les Malheurs de Tchakö'' (yuuni 1968)
*''Abraha Pokou, ou une grande Africaine; Suivi de : La Voix grave d'Ophimoï'' (yuuni 1970)
*''La traversée de la nuit dense ou les Travailleurs africains en France; suivi de Cris rouges'' (yuuni 1972)
*''Abraha Pokou et trois autres pièces'' (yuuni 1984)
*''Johoré'' (yuuni 2014)
*''Fako et sa conscience'' (yuuni 2015)
===Yɛltɔɣataɣamalisi===
*''Les Petites rivières'' (yuuni 1983)
*''Cri'' (yuuni 1989)
*''Yah et Môni (quatrains) : suivi de: les odeurs de l'existence; le lavage de la vie; le testament'' (yuuni 2014)
===Novels===
*''Violent était le vent'' (yuuni 1966)
*''Abraha Pokou, ou une grande Africaine; Suivi de : La Voix grave d'Ophimoï'' (yuuni 1970)
*''Mon chemin débouche sur la grand-route'' (yuuni 1985)
*''Yassoi refusa l'orange mûre de Nianga'' (yuuni 2010)
*''Tout grand changement est un ouragan'' (yuuni 2012)
===Essays===
*''L'être, le désêtre et le non-être'' (yuuni 2000)
===Autobiography===
*''Tel que je suis''
==O kpaŋmaŋa pina nima==
*Bernard Dadié national grand prize for literature (yuuni 2014)<ref name="Abidjan"/>
*Grand Prix Kaïlcedra des lycées et collèges (yuuni 2015)<ref>{{cite news|last=|first=|date=1 October 2015|title=Littérature: Gauz remporte le grand prix Kaïlcedra 2015 lycées et collèges|trans-title=|url=https://news.abidjan.net/articles/564898/index|language=French|work=Abidjan.net|location=|access-date=5 November 2022|archive-date=5 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221105205103/https://news.abidjan.net/articles/564898/index|url-status=dead}}</ref>
==Kundivihira ==
{{reflist}}
[[Pubu:Lahabaya zaa]]
n67kj6j1qxasaj731lffals1btuttuv
Anambra River
0
33174
143585
137891
2026-07-11T04:44:15Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
143585
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|River of Nigeria}}
{{Databox}}
{{Infobox river
| name = Ọmambala River
| native_name ={{native name|ig|Osimiri Ọmambala}}
| name_other =
| name_etymology =
<!---------------------- IMAGE & MAP -->
| image = Amamba.jpg
| image_size = 300
| image_caption =
| map =
| map_size =
| map_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_map_size =
| pushpin_map_caption=
<!---------------------- LOCATION -->
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[Nigeria]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Anambra State]] and [[Enugu state]]
| subdivision_type3 = Local Government Areas
| subdivision_name3 = [[Anambra East]], [[Anambra West]], [[Ayamelum]],
[[Uzo Uwani]]
| subdivision_type4 =
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 =
| subdivision_name5 =
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->
|length_km=256
| width_min =
| width_avg =
| width_max =
| depth_min =
| depth_avg =
| depth_max =
| discharge1_location= [[Onitsha|Onịcha]]
| discharge1_min =
| discharge1_avg =
| discharge1_max =
<!---------------------- BASIN FEATURES -->
| source1 =
| source1_location =
| source1_coordinates=
| source1_elevation =
| mouth = [[Niger River]]
| mouth_location = [[Onitsha|Onịcha]], [[Onitsha North|Onịcha úgwú]], [[Anambra State]]<ref>{{Cite news | url=https://punchng.com/ezu-river-dead-bodies-report-indicts-police-four-years-after/ | title=Ezu River dead bodies: Report indicts police four years after | date=28 July 2017 |newspaper=[[The Punch]]}}</ref>
| mouth_coordinates =
| mouth_elevation =
| progression =
| river_system =
|basin_size_mi2=2751|basin_size_ref=<ref>{{cite journal|title=Runoff Response to Basin Parameters in Southeastern Nigeria |journal=Geografiska Annaler: Series A, Physical Geography |first1=Raymond N. C. |last1=Anyadike |first2=Phillip O. |last2=Phil-Eze |page=75 |volume=71 |issue=1–2 |year=1989 |publisher=Blackwell Publishing |doi=10.1080/04353676.1989.11880274 |jstor=521009|bibcode=1989GeAnA..71...75A }}</ref>
| tributaries_left =
| tributaries_right =
| custom_label =
| custom_data =
| extra =
}}
'''Anambra River''' ([[Igbo language|Igbo]]: '''Ọmambala''' {{Audio|LL-Q33578 (ibo)-Chinwoke 01-Omambala.wav|Listen|help=no}}) ŋɔ nyɛla din zori kilomita kɔbishi ni pia kpɛri [[Niger River]] ka nyɛ din be [[Anambra State|Anambra]], [[Nigeria]].<ref>{{cite journal |last1=Ugbor |first1=O. N. |last2=Odo |first2=G. E. |last3=Nwani |first3=C. D. |last4=Ochang |first4=S. N. |last5=Somdare |first5=P. O. |last6=Agbakwuo |first6=C. A. |title=Parasitic Fauna of Two Dominant Clariid (SILURIFORMES) Catfishes In A Tropical Freshwater Ecosystem, Nigeria |journal=Nigerian Journal of Fisheries |date=2014 |volume=11 |issue=1 & 2 |pages=745–755 |url=https://publications.fulokoja.edu.ng/publication-page.php?i=parasitic-fauna-of-two-dominant-clariid-siluriformes-catfishes-in-a-tropical-freshwater-ecosystem-nigeria |s2cid=90241772 |access-date=2026-05-29 |archive-date=2024-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240311230056/https://publications.fulokoja.edu.ng/publication-page.php?i=parasitic-fauna-of-two-dominant-clariid-siluriformes-catfishes-in-a-tropical-freshwater-ecosystem-nigeria |url-status=dead }}</ref> Lala mɔɣili ŋɔ nyɛ mɔɣ'shɛli din tooi n-tiri River Niger kom. Kom zobu zaŋ n-ti [[Ọmambala River]] nyɛla din zori kpɛri Atlantic ka nyɛ {{convert|25000|km2|mi2|adj=on}} [[Niger Delta]] yaɣili.<ref name="length">[{{GBurl|ZmdYFTlcSgEC|p=307}} Pages 307–309] in {{cite book |doi=10.1007/0-306-48065-4_7 |chapter=Hydrology of Large River Basins: Eastern and Western Africa |title=Hydrology and Water Resources of Africa |series=Water Science and Technology Library |date=2002 |volume=41 |pages=271–334 |isbn=978-1-4020-0866-5 |first1=Mamdouh |last1=Shahin }}</ref>
== Anambra MƆɣili yaɣili mini kaya ni taada ==
Omambala n daa nyɛ buɣa din be ni yuya ka di mɔɣili ŋɔ nyɛ din zori yiri Uzo-uwa-ani kpɛri Aguleri, Anam, Nsugbe n-ti pahi Onicha axis, ni ka di chirigi Nkisi mini Niger-kwora/Mgbakili mɔɣa chani [[Atlantic Ocean]], lala lahabali ŋɔ nyɛla din yina bilichinima ban yina ni. Ezu mini Ezichi mɔɣa gba nyɛla din zori kpɛri Anambra mɔɣili din be Agbanabo mini Oda.<ref name="Ejikeme Odo Didigwu Effiong Eyo 2013">{{cite journal |last1=Ejikeme Odo |first1=Gregory |last2=Didigwu |first2=Nwani Christopher |last3=Effiong Eyo |first3=Joseph |title=The fish fauna of Anambra river basin, Nigeria: species abundance and morphometry |journal=Revista de Biología Tropical |date=31 July 2013 |volume=57 |issue=1–2 |pages=177–186 |doi=10.15517/rbt.v57i1-2.11312 |pmid=19637699 |doi-access=free }}</ref>
Lahiʒibsi pam nyɛla din be Omambala ka dizuɣu tooi chɛ ka niriba pam mali di gbunni zaɣ'bɔbugu, lala zuɣu chɛ ka gbaŋpiɛlla daa tooi booni li Omambala kamani [[Anambra]].<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Anambra | title=Anambra | Igbo culture, Awka, Onitsha, Map | Britannica }}</ref>
Pɔi ka bɛ daa puli yaɣa, Omambala nyɛla luɣ'shɛli bɛ ni daa booni Anambra, yaɣa zaŋ n-ti Kogi, Enugu n-ti pahi Ebonyi. Saha ŋɔ, bilichininima ban yina Aguleri, Anam, [[Nsugbe]], Umueri, [[Anaku Town|Anaku]], [[Nteje]], [[Umunya]], Nando, Igbariam, [[Nkwelle-Ezunaka|Nkwelle-Ezunanka]], Nzam, [[Awkuzu]], [[Ogidi, Anambra|Ogidi]], [[Ogbunike]], Ayamelum ni ban kam pahi nyɛla ban di yu ni lala yaɣili ŋɔ di na booni Omambala.<ref name="Ejikeme Odo Didigwu Effiong Eyo 2013"/>
Omambala niriba nyɛla ban mali balli koŋkoba, biɛhi koŋkoba ni dihitabili koŋkoba amaa ka nyɛ ban laɣim beni.<ref name="Ejikeme Odo Didigwu Effiong Eyo 2013"/>
Bindira, kaya ni taada n-ti pahi siyaasa tali zaŋ n-ti Omambala yaɣili nyɛla din chaŋ n-ti gbaai Edo, Delta, Imo mɔɣa, [[Abia State|Abia]], [[Taraba State|Taraba]], [[Benue State|Benue]], Niger, [[Nasarawa State|Nasarawa]], [[Plateau State|Plateau]], [[Akwa Ibom State|Akwa-Ibom]] mini [[Cross River State|Cross-Rivers]] n-ti pahi [[Niger]], [[Chad]], [[Cameroon]], [[Mali]], [[Central African Republic]].<ref>{{Cite journal |first=Patrick |last=Okpoko |date=September 2016 |title=Socio-Cultural Profiling and Development in Southeast Nigeria: A Case Study |url=https://www.researchgate.net/publication/309875498_Socio-Cultural_Profiling_and_Development_in_Southeast_Nigeria_A_Case_Study |journal=Journal of Social Sciences}}</ref>
==Kundivihira ==
{{Reflist}}
{{coord|6|33|N|6|54|E|display=title}}
{{Authority control}}
[[Category:Rivers of Nigeria]]
[[Category:Anambra State]]
rkhmwp5wxduk5y695lrvk83rxl52lva
Hausa koko
0
33540
143596
143174
2026-07-11T10:04:51Z
Alhaj Darajaati
22
143596
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Koko''' (Yoruba nima ni booni [[Koko (millet porridge)|Koko]] shɛli ogi) nyɛla koko shɛli bini zaŋ za ni binnyɔma n niŋ.Di nyɛla koko shɛli din niŋ bayaana Nigeria,Ghana mini Togo ka bɛ luɣili kam.Di nyɛla koko shɛli niriba ni mali ni mali suuri noli asiba<ref>{{Cite news|title=Try This Popular West African Street Food, Hausa Koko|language=en|work=The Spruce Eats|url=https://www.thespruceeats.com/hausa-koko-spicy-millet-porridge-39547|access-date=2026-07-07|archive-date=2023-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918041551/https://www.thespruceeats.com/hausa-koko-spicy-millet-porridge-39547|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=NEWS|url=http://miczd.gov.gh/news/91|access-date=2026-07-07|website=miczd.gov.gh|language=en|archive-date=2021-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823075632/http://miczd.gov.gh/news/91|url-status=dead}}</ref>.Di ni tooi lahi nyɛ wun taŋni bindirigu n ti ninvuɣ' shɛba .Koko nyɛla [[bindirigu]] shɛli din nyɛ zaɣ' kuma ni na kamani za mini binnyɔma di ni mali nyaɣisim ni nyɔm nyaɣisili.<ref>{{Cite news|date=2016-02-17|title=5 nutritious Ghanaian breakfast options you overlook|language=en-US|work=GhanaWeb|url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/5-nutritious-Ghanaian-breakfast-options-you-overlook-416460|access-date=2026-07-07}}</ref>Niriba pam mi li la Hausa koko domi di nyɛla la gbengbɛri bindirigu.A yi kpa Ghana wulimpuhili polo bi booni la'Hausa koko' ŋɔ koko<ref>{{Cite web|title=NEWS|url=http://miczd.gov.gh/news/91|access-date=2026-07-07|website=miczd.gov.gh|language=en|archive-date=2021-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823075632/http://miczd.gov.gh/news/91|url-status=dead}}</ref>.Di ni tooi nyɛ za, kawana,chi bee ka di zaa laɣim taba ka bi zaŋ n kɔɣi li. Di nyɛla bindirigu shɛli din yɛm pam tiŋkpansi din be Ghana mini Nigeria.Koko mali la balibu balibu kamani koko talli bee salli zimbuli, zimbiuli ni dim pahi.Di nyɛla [[bindirigu]] shɛli din yoli pam [[Ghana]] mini Nigeri.<ref>{{Cite web|title=Hausa Koko|url=https://www.mychopchop.ca/products/hausa-koko|access-date=2026-07-07|website=Mychopchop|language=en}}</ref>Saha shɛli Dagbaŋba nyurila koko ŋɔ nyuri mi ni koose, pinkaasu, bee kulikuli ka [[Nigeria|Nagaria]] niŋ mi nyuri li ni akara.<ref>{{Cite web|title=NEWS|url=http://miczd.gov.gh/news/91|access-date=2026-07-07|website=miczd.gov.gh|language=en|archive-date=2021-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823075632/http://miczd.gov.gh/news/91|url-status=dead}}</ref>
== Labi Vihi ==
[[Lahabali kɔligu:Kulikuli mini Koko.jpg|thumb|Koko mini kulikuli northern Ghana ]]
Hausa koko nyɛla koko shɛli din zooi ka di bɛla wumli luhili tiŋ [[Ghana|gbana]] ni na ka lahi tooi nyɛla bala pam bindirigu.Di dihitabili ni dina n-nyɛ tuuli niriba pam n mali za kuri bi bukaata nima.Di nyɛla bindirigu shɛli din niŋ bayaana Gana soya zuɣu bindira.Bi tooi zaŋ li mi balli pala noya ni kɔhira<ref>{{Cite web|date=2016-01-18|title=How to prepare 'bofrot' and 'Hausa Koko'|url=https://www.pulse.com.gh/story/breakfast-special-how-to-prepare-bofrot-and-hausa-koko-2024080310034600037|access-date=2026-07-07|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref>.shikiri,miliki ni dina tooi nyɛla din pahi ka di niŋdi nyaɣisim.<ref>{{Cite book|last=Gibson|first=Brian|url=https://books.google.com.gh/books?id=IFxuEAAAQBAJ&pg=PA63&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Interspecies Interactions Within Fermented Food Systems and Their Impact on Process Efficiency and Product Quality|last2=Schwan|first2=Rosane Freitas|last3=Zhao|first3=Jian|date=2022-05-06|publisher=Frontiers Media SA|isbn=978-2-88976-144-9|language=en}}</ref>
== '''Alaafee Binbɔra din be dinni''' ==
koko nyɛla bi ni zaŋ za n kɔɣiri bin shɛli ka di kanna ni niŋgbuna yɛli bɔra kamani magnesium, manganese , tryptophan,calcium fire ni B Vitamins
== Binyoma ==
* [[Lahabali kɔligu:Koko selling.jpg|thumb|za koko]]Za (jéró)<ref>{{Cite web|date=2014-07-28|title=5 Amazing Benefits of Millet|url=https://www.organicfacts.net/health-benefits/cereal/health-benefits-of-millet.html|access-date=2026-07-07|website=Organic Facts|language=en-US}}</ref>
* Kaakaduro
* Kanaafuri
* Naazuu kuma
* [[Yalim]]<ref>{{Cite web|date=2015-02-05|title=6 Health Benefits of Black Pepper You Don't Know About|url=https://guidedoc.com/health-benefits-of-black-pepper|access-date=2026-07-07|website=GuideDoc|language=en-US}}</ref>
== Kundivihira ==
<references />
1vxl6scv9sc2vqci10l64zcdhi850iw
143603
143596
2026-07-11T10:18:08Z
Alhaj Darajaati
22
Added a link
143603
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Koko''' ([[Yoruba]] nima ni booni [[Koko (millet porridge)|Koko]] shɛli ogi) nyɛla koko shɛli bini zaŋ za ni binnyɔma n niŋ.Di nyɛla koko shɛli din niŋ bayaana Nigeria,Ghana mini Togo ka bɛ luɣili kam.Di nyɛla koko shɛli niriba ni mali ni mali suuri noli asiba<ref>{{Cite news|title=Try This Popular West African Street Food, Hausa Koko|language=en|work=The Spruce Eats|url=https://www.thespruceeats.com/hausa-koko-spicy-millet-porridge-39547|access-date=2026-07-07|archive-date=2023-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918041551/https://www.thespruceeats.com/hausa-koko-spicy-millet-porridge-39547|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=NEWS|url=http://miczd.gov.gh/news/91|access-date=2026-07-07|website=miczd.gov.gh|language=en|archive-date=2021-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823075632/http://miczd.gov.gh/news/91|url-status=dead}}</ref>.Di ni tooi lahi nyɛ wun taŋni bindirigu n ti ninvuɣ' shɛba .Koko nyɛla [[bindirigu]] shɛli din nyɛ zaɣ' kuma ni na kamani za mini binnyɔma di ni mali nyaɣisim ni nyɔm nyaɣisili.<ref>{{Cite news|date=2016-02-17|title=5 nutritious Ghanaian breakfast options you overlook|language=en-US|work=GhanaWeb|url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/5-nutritious-Ghanaian-breakfast-options-you-overlook-416460|access-date=2026-07-07}}</ref>Niriba pam mi li la Hausa koko domi di nyɛla la gbengbɛri bindirigu.A yi kpa Ghana wulimpuhili polo bi booni la'Hausa koko' ŋɔ koko<ref>{{Cite web|title=NEWS|url=http://miczd.gov.gh/news/91|access-date=2026-07-07|website=miczd.gov.gh|language=en|archive-date=2021-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823075632/http://miczd.gov.gh/news/91|url-status=dead}}</ref>.Di ni tooi nyɛ za, kawana,chi bee ka di zaa laɣim taba ka bi zaŋ n kɔɣi li. Di nyɛla bindirigu shɛli din yɛm pam tiŋkpansi din be Ghana mini Nigeria.Koko mali la balibu balibu kamani koko talli bee salli zimbuli, zimbiuli ni dim pahi.Di nyɛla [[bindirigu]] shɛli din yoli pam [[Ghana]] mini Nigeri.<ref>{{Cite web|title=Hausa Koko|url=https://www.mychopchop.ca/products/hausa-koko|access-date=2026-07-07|website=Mychopchop|language=en}}</ref>Saha shɛli Dagbaŋba nyurila koko ŋɔ nyuri mi ni koose, pinkaasu, bee kulikuli ka [[Nigeria|Nagaria]] niŋ mi nyuri li ni akara.<ref>{{Cite web|title=NEWS|url=http://miczd.gov.gh/news/91|access-date=2026-07-07|website=miczd.gov.gh|language=en|archive-date=2021-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823075632/http://miczd.gov.gh/news/91|url-status=dead}}</ref>
== Labi Vihi ==
[[Lahabali kɔligu:Kulikuli mini Koko.jpg|thumb|Koko mini kulikuli northern Ghana ]]
Hausa koko nyɛla koko shɛli din zooi ka di bɛla wumli luhili tiŋ [[Ghana|gbana]] ni na ka lahi tooi nyɛla bala pam bindirigu.Di dihitabili ni dina n-nyɛ tuuli niriba pam n mali za kuri bi bukaata nima.Di nyɛla bindirigu shɛli din niŋ bayaana Gana soya zuɣu bindira.Bi tooi zaŋ li mi balli pala noya ni kɔhira<ref>{{Cite web|date=2016-01-18|title=How to prepare 'bofrot' and 'Hausa Koko'|url=https://www.pulse.com.gh/story/breakfast-special-how-to-prepare-bofrot-and-hausa-koko-2024080310034600037|access-date=2026-07-07|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref>.shikiri,miliki ni dina tooi nyɛla din pahi ka di niŋdi nyaɣisim.<ref>{{Cite book|last=Gibson|first=Brian|url=https://books.google.com.gh/books?id=IFxuEAAAQBAJ&pg=PA63&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Interspecies Interactions Within Fermented Food Systems and Their Impact on Process Efficiency and Product Quality|last2=Schwan|first2=Rosane Freitas|last3=Zhao|first3=Jian|date=2022-05-06|publisher=Frontiers Media SA|isbn=978-2-88976-144-9|language=en}}</ref>
== '''Alaafee Binbɔra din be dinni''' ==
koko nyɛla bi ni zaŋ za n kɔɣiri bin shɛli ka di kanna ni niŋgbuna yɛli bɔra kamani magnesium, manganese , tryptophan,calcium fire ni B Vitamins
== Binyoma ==
* [[Lahabali kɔligu:Koko selling.jpg|thumb|za koko]]Za (jéró)<ref>{{Cite web|date=2014-07-28|title=5 Amazing Benefits of Millet|url=https://www.organicfacts.net/health-benefits/cereal/health-benefits-of-millet.html|access-date=2026-07-07|website=Organic Facts|language=en-US}}</ref>
* Kaakaduro
* Kanaafuri
* Naazuu kuma
* [[Yalim]]<ref>{{Cite web|date=2015-02-05|title=6 Health Benefits of Black Pepper You Don't Know About|url=https://guidedoc.com/health-benefits-of-black-pepper|access-date=2026-07-07|website=GuideDoc|language=en-US}}</ref>
== Kundivihira ==
<references />
lxkrwz2kqa7fan4f8qd5f22bfyarkkh
143604
143603
2026-07-11T10:19:41Z
Alhaj Darajaati
22
143604
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Koko''' ([[Yoruba]] nima ni booni [[Koko (millet porridge)|Koko]] shɛli ogi) nyɛla koko shɛli bini zaŋ za ni binnyɔma n niŋ.Di nyɛla koko shɛli din niŋ bayaana [[Nigeria]],Ghana mini Togo ka bɛ luɣili kam.Di nyɛla koko shɛli niriba ni mali ni mali suuri noli asiba<ref>{{Cite news|title=Try This Popular West African Street Food, Hausa Koko|language=en|work=The Spruce Eats|url=https://www.thespruceeats.com/hausa-koko-spicy-millet-porridge-39547|access-date=2026-07-07|archive-date=2023-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918041551/https://www.thespruceeats.com/hausa-koko-spicy-millet-porridge-39547|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=NEWS|url=http://miczd.gov.gh/news/91|access-date=2026-07-07|website=miczd.gov.gh|language=en|archive-date=2021-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823075632/http://miczd.gov.gh/news/91|url-status=dead}}</ref>.Di ni tooi lahi nyɛ wun taŋni bindirigu n ti ninvuɣ' shɛba .Koko nyɛla [[bindirigu]] shɛli din nyɛ zaɣ' kuma ni na kamani za mini binnyɔma di ni mali nyaɣisim ni nyɔm nyaɣisili.<ref>{{Cite news|date=2016-02-17|title=5 nutritious Ghanaian breakfast options you overlook|language=en-US|work=GhanaWeb|url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/5-nutritious-Ghanaian-breakfast-options-you-overlook-416460|access-date=2026-07-07}}</ref>Niriba pam mi li la Hausa koko domi di nyɛla la gbengbɛri bindirigu.A yi kpa Ghana wulimpuhili polo bi booni la'Hausa koko' ŋɔ koko<ref>{{Cite web|title=NEWS|url=http://miczd.gov.gh/news/91|access-date=2026-07-07|website=miczd.gov.gh|language=en|archive-date=2021-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823075632/http://miczd.gov.gh/news/91|url-status=dead}}</ref>.Di ni tooi nyɛ za, kawana,chi bee ka di zaa laɣim taba ka bi zaŋ n kɔɣi li. Di nyɛla bindirigu shɛli din yɛm pam tiŋkpansi din be Ghana mini Nigeria.Koko mali la balibu balibu kamani koko talli bee salli zimbuli, zimbiuli ni dim pahi.Di nyɛla [[bindirigu]] shɛli din yoli pam [[Ghana]] mini Nigeri.<ref>{{Cite web|title=Hausa Koko|url=https://www.mychopchop.ca/products/hausa-koko|access-date=2026-07-07|website=Mychopchop|language=en}}</ref>Saha shɛli Dagbaŋba nyurila koko ŋɔ nyuri mi ni koose, pinkaasu, bee kulikuli ka [[Nigeria|Nagaria]] niŋ mi nyuri li ni akara.<ref>{{Cite web|title=NEWS|url=http://miczd.gov.gh/news/91|access-date=2026-07-07|website=miczd.gov.gh|language=en|archive-date=2021-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823075632/http://miczd.gov.gh/news/91|url-status=dead}}</ref>
== Labi Vihi ==
[[Lahabali kɔligu:Kulikuli mini Koko.jpg|thumb|Koko mini kulikuli northern Ghana ]]
Hausa koko nyɛla koko shɛli din zooi ka di bɛla wumli luhili tiŋ [[Ghana|gbana]] ni na ka lahi tooi nyɛla bala pam bindirigu.Di dihitabili ni dina n-nyɛ tuuli niriba pam n mali za kuri bi bukaata nima.Di nyɛla bindirigu shɛli din niŋ bayaana Gana soya zuɣu bindira.Bi tooi zaŋ li mi balli pala noya ni kɔhira<ref>{{Cite web|date=2016-01-18|title=How to prepare 'bofrot' and 'Hausa Koko'|url=https://www.pulse.com.gh/story/breakfast-special-how-to-prepare-bofrot-and-hausa-koko-2024080310034600037|access-date=2026-07-07|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref>.shikiri,miliki ni dina tooi nyɛla din pahi ka di niŋdi nyaɣisim.<ref>{{Cite book|last=Gibson|first=Brian|url=https://books.google.com.gh/books?id=IFxuEAAAQBAJ&pg=PA63&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Interspecies Interactions Within Fermented Food Systems and Their Impact on Process Efficiency and Product Quality|last2=Schwan|first2=Rosane Freitas|last3=Zhao|first3=Jian|date=2022-05-06|publisher=Frontiers Media SA|isbn=978-2-88976-144-9|language=en}}</ref>
== '''Alaafee Binbɔra din be dinni''' ==
koko nyɛla bi ni zaŋ za n kɔɣiri bin shɛli ka di kanna ni niŋgbuna yɛli bɔra kamani magnesium, manganese , tryptophan,calcium fire ni B Vitamins
== Binyoma ==
* [[Lahabali kɔligu:Koko selling.jpg|thumb|za koko]]Za (jéró)<ref>{{Cite web|date=2014-07-28|title=5 Amazing Benefits of Millet|url=https://www.organicfacts.net/health-benefits/cereal/health-benefits-of-millet.html|access-date=2026-07-07|website=Organic Facts|language=en-US}}</ref>
* Kaakaduro
* Kanaafuri
* Naazuu kuma
* [[Yalim]]<ref>{{Cite web|date=2015-02-05|title=6 Health Benefits of Black Pepper You Don't Know About|url=https://guidedoc.com/health-benefits-of-black-pepper|access-date=2026-07-07|website=GuideDoc|language=en-US}}</ref>
== Kundivihira ==
<references />
1w44zquqavh8vza9nmmnijtvh1np8nk
143605
143604
2026-07-11T10:21:23Z
Alhaj Darajaati
22
143605
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Koko''' ([[Yoruba]] nima ni booni [[Koko (millet porridge)|Koko]] shɛli ogi) nyɛla koko shɛli bini zaŋ za ni binnyɔma n niŋ.Di nyɛla koko shɛli din niŋ bayaana [[Nigeria]],[[Ghana]] mini Togo ka bɛ luɣili kam.Di nyɛla koko shɛli niriba ni mali ni mali suuri noli asiba<ref>{{Cite news|title=Try This Popular West African Street Food, Hausa Koko|language=en|work=The Spruce Eats|url=https://www.thespruceeats.com/hausa-koko-spicy-millet-porridge-39547|access-date=2026-07-07|archive-date=2023-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918041551/https://www.thespruceeats.com/hausa-koko-spicy-millet-porridge-39547|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=NEWS|url=http://miczd.gov.gh/news/91|access-date=2026-07-07|website=miczd.gov.gh|language=en|archive-date=2021-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823075632/http://miczd.gov.gh/news/91|url-status=dead}}</ref>.Di ni tooi lahi nyɛ wun taŋni bindirigu n ti ninvuɣ' shɛba .Koko nyɛla [[bindirigu]] shɛli din nyɛ zaɣ' kuma ni na kamani za mini binnyɔma di ni mali nyaɣisim ni nyɔm nyaɣisili.<ref>{{Cite news|date=2016-02-17|title=5 nutritious Ghanaian breakfast options you overlook|language=en-US|work=GhanaWeb|url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/5-nutritious-Ghanaian-breakfast-options-you-overlook-416460|access-date=2026-07-07}}</ref>Niriba pam mi li la Hausa koko domi di nyɛla la gbengbɛri bindirigu.A yi kpa Ghana wulimpuhili polo bi booni la'Hausa koko' ŋɔ koko<ref>{{Cite web|title=NEWS|url=http://miczd.gov.gh/news/91|access-date=2026-07-07|website=miczd.gov.gh|language=en|archive-date=2021-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823075632/http://miczd.gov.gh/news/91|url-status=dead}}</ref>.Di ni tooi nyɛ za, kawana,chi bee ka di zaa laɣim taba ka bi zaŋ n kɔɣi li. Di nyɛla bindirigu shɛli din yɛm pam tiŋkpansi din be Ghana mini Nigeria.Koko mali la balibu balibu kamani koko talli bee salli zimbuli, zimbiuli ni dim pahi.Di nyɛla [[bindirigu]] shɛli din yoli pam [[Ghana]] mini Nigeri.<ref>{{Cite web|title=Hausa Koko|url=https://www.mychopchop.ca/products/hausa-koko|access-date=2026-07-07|website=Mychopchop|language=en}}</ref>Saha shɛli Dagbaŋba nyurila koko ŋɔ nyuri mi ni koose, pinkaasu, bee kulikuli ka [[Nigeria|Nagaria]] niŋ mi nyuri li ni akara.<ref>{{Cite web|title=NEWS|url=http://miczd.gov.gh/news/91|access-date=2026-07-07|website=miczd.gov.gh|language=en|archive-date=2021-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823075632/http://miczd.gov.gh/news/91|url-status=dead}}</ref>
== Labi Vihi ==
[[Lahabali kɔligu:Kulikuli mini Koko.jpg|thumb|Koko mini kulikuli northern Ghana ]]
Hausa koko nyɛla koko shɛli din zooi ka di bɛla wumli luhili tiŋ [[Ghana|gbana]] ni na ka lahi tooi nyɛla bala pam bindirigu.Di dihitabili ni dina n-nyɛ tuuli niriba pam n mali za kuri bi bukaata nima.Di nyɛla bindirigu shɛli din niŋ bayaana Gana soya zuɣu bindira.Bi tooi zaŋ li mi balli pala noya ni kɔhira<ref>{{Cite web|date=2016-01-18|title=How to prepare 'bofrot' and 'Hausa Koko'|url=https://www.pulse.com.gh/story/breakfast-special-how-to-prepare-bofrot-and-hausa-koko-2024080310034600037|access-date=2026-07-07|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref>.shikiri,miliki ni dina tooi nyɛla din pahi ka di niŋdi nyaɣisim.<ref>{{Cite book|last=Gibson|first=Brian|url=https://books.google.com.gh/books?id=IFxuEAAAQBAJ&pg=PA63&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Interspecies Interactions Within Fermented Food Systems and Their Impact on Process Efficiency and Product Quality|last2=Schwan|first2=Rosane Freitas|last3=Zhao|first3=Jian|date=2022-05-06|publisher=Frontiers Media SA|isbn=978-2-88976-144-9|language=en}}</ref>
== '''Alaafee Binbɔra din be dinni''' ==
koko nyɛla bi ni zaŋ za n kɔɣiri bin shɛli ka di kanna ni niŋgbuna yɛli bɔra kamani magnesium, manganese , tryptophan,calcium fire ni B Vitamins
== Binyoma ==
* [[Lahabali kɔligu:Koko selling.jpg|thumb|za koko]]Za (jéró)<ref>{{Cite web|date=2014-07-28|title=5 Amazing Benefits of Millet|url=https://www.organicfacts.net/health-benefits/cereal/health-benefits-of-millet.html|access-date=2026-07-07|website=Organic Facts|language=en-US}}</ref>
* Kaakaduro
* Kanaafuri
* Naazuu kuma
* [[Yalim]]<ref>{{Cite web|date=2015-02-05|title=6 Health Benefits of Black Pepper You Don't Know About|url=https://guidedoc.com/health-benefits-of-black-pepper|access-date=2026-07-07|website=GuideDoc|language=en-US}}</ref>
== Kundivihira ==
<references />
rcjoepc26ngo8t3ob9yo3fv12kzbi98
Dawadawa
0
33543
143578
142241
2026-07-10T14:04:26Z
Maltima Rabia
5146
Linked
143578
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'<nowiki/>''Che ka sabbu maa di shim''''''Kpaligu( Dagbamba) Irú''' (Yoruba) bee '''Daddawa''' [[Gbɛngbɛhili|(gbengberi)]] <ref>{{Cite book|last=Sokoh|first=Ozoz|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-64829-189-0|title=Chop chop: cooking the food of Nigeria|last2=Ransom|first2=James|date=2025|publisher=Artisan, a division of Workman Publishing Co., Inc|isbn=978-1-64829-189-0|location=New York, NY}}</ref>bee '''Eware''' (Edo) bee '''Sumbala''' (Bambara) bee '''Narghi''' (Fulani) bee '''Zwuaii''' (Tyap) nyɛla e ni mali zuna ni duɣili zali ka di miigi ka bɛ zaŋ sima bee silimiinsi n zaŋ pahi dizuɣu n duɣi<ref>{{Cite news|title=Dawadawa: The Magical Food Ingredient — LivingTheAncestralWay|language=en-US|work=LivingTheAncestralWay|url=https://abenaoffehgyimah.com/blog/dawadawa-the-magical-food-ingredient|access-date=2026-07-02|archive-date=2024-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20241111205240/https://abenaoffehgyimah.com/blog/dawadawa-the-magical-food-ingredient|url-status=dead}}</ref>. di nyɛla din yɔli pam [[West Africa]] tingbanni zaa. Bɛ mali li mi ma pahiri n duɣiri kali bindira kamani, agushi ziɛri, mana ʒɛri, [[Bra ziɛri|bira ziɛri]], salinvaɣu ziɛri, kuuka ni ŋan pahi pahi.<ref>{{Cite journal|last=Petrikova|first=Ivica|last2=Bhattacharjee|first2=Ranjana|last3=Fraser|first3=Paul D.|date=2023-01-17|title=The 'Nigerian Diet' and Its Evolution: Review of the Existing Literature and Household Survey Data|url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9914143/|journal=Foods|volume=12|issue=3|pages=443|doi=10.3390/foods12030443|issn=2304-8158|pmc=9914143|pmid=36765972}}</ref>
== Bɛ ni niŋdili shɛm ==
Di niŋbu kuli nyɛla duɣibu, paɣibu ni binshɛŋa yihibu dinni. di miisim maa yurimi nyɔm shɛli. bɛ tooi pahiri yalim di maalibu ni Din yɛn che ka di zani yuui.
== bala maa nima ni booni li shɛm ==
Bal' shɛba ni boonili shɛm n nyɛ:
* Manding balli: ''sunbala'', ''sumbala'', ''sungala'', ''sumara'' ''Sumbala'' ''French nima paŋlimi'' Manding nima sani.
* Gbengbehili: ''dawadawa'', ''daddawa''
* Pulaar/Pular: ''ojji''
* Yoriba: ''iru''
* Serer, Saafi, Wolof: ''netetou''
* Krio: ''kainda''
* Susu: ''Kenda''
* Zarma: ''doso mari''
* Dagbanli: ''Kpalgu''
* Mooré: ''Colgo''
* Konkomba language: ''tijun'', ''t.''
== Kundivihira ==
3s1ifknqtbit94lesfwp61krcyxfeza
Acheke
0
33546
143549
142226
2026-07-10T13:13:57Z
K.D.Nburidiba
4111
143549
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Acheke''' (Bambara: cɛkɛ) (Nzema: akyɛkɛ)<ref>{{Cite news|date=2013-10-01|title=Acheke, A Tasty West African Dish|language=en|work=Journalism by Sekou Kamara|url=http://sekoukamara.com/2013/10/01/acheke-a-spicious-west-african-dish/|access-date=2026-07-02}}</ref> (din vinyɛliga sabbu nyɛla '''attièkè''' (Ivory Coast) bee '''akyeke''' (Ghana )) nyɛla binidirigu shɛli bini zaŋ [[banchi]] n niŋ shɛli kadi nyɛ kali [[bindirigu]] din yoli [[Côte d'Ivoire|Côte d'lvoire]] mini [[Ghana]].<ref>{{Cite news|title=Ivory Coast seeks protected status for staple cassava dish|language=en-US|url=https://www.yahoo.com/news/ivory-coast-seeks-protected-status-staple-cassava-dish-201430644.html|access-date=2026-07-02|archive-date=2016-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160805005446/https://www.yahoo.com/news/ivory-coast-seeks-protected-status-staple-cassava-dish-201430644.html|url-status=dead}}</ref> Binidirigu ŋɔ nyɛla bini zaŋ banchi shɛli bini wurigi ka chɛ ka di miigi n duɣiri shɛli.<ref>{{Cite web|date=2016-08-26|title=Attieke from the Western Region|url=https://www.pulse.com.gh/story/efie-aduane-series-attieke-from-the-western-region-2024080214365660589|access-date=2026-07-02|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref> Acheke kuma gba nyɛla bini duɣiri shɛli, din ŋani couscous.
Attièkè nyɛla binidiri gahindili n ti Lagoon nima ( Ebriè) southern Côte d'lvoire yaɣali nima mini Nzema nima ban bɛ Ghana [[Western Region]] yaɣali maa.
Lala bachi ŋɔ attièkè ŋɔ nyɛla din yina bachi ŋɔ "adjèkè" puuni Ebriè balli shɛli bini yɛri southern Côte d'lvoire yaɣali maa. Di bolibu maa daa nyɛla Bambara ni ni niŋim shɛli ka taɣali n bolindili "atchèkè" ka French niriba maa gba boli ni "attièkè". Din nyɛla bini zaŋ banchi shɛli bini wurigi ka chɛ ka di miigi<ref>{{Cite book|title=Indigenous Fermented Foods of Southeast Asia|date=2015|publisher=CRC Press LLC|isbn=978-1-4398-4481-6|editor-last=Owens|editor-first=J. David|series=Fermented foods and beverages series|location=Boca Raton, FL}}</ref> n niŋdi shɛli ka di nyɛ din mali kore ayi dirili ni zahim chimda ni nanzua shɛli bini baɣisi ka ni tooi lahi ŋahi nanzua mini alibasa n pa di zuɣu n dihili nachinsi ka niŋ maagi n pahi din yɛn chɛ ka di niŋ nyɛɣisim, n ti pahi kpa kom zuɣu.
Attièkè nyɛla binidirigu shɛli din niŋ afua ka sokam ni tooi dali, ka di pa nyɛ bindiri kpeeni n ti daŋ shɛli ni bindiri kohiriba sani n ti pahi churi bee suhupɛili laɣimgu nim ni. Milinsi mini baŋsim zaŋ chaŋ bindirigu ŋɔ duɣibu polo nyɛla yɛli kpani biɛhigu puuni. Ghana zuliya nim puuni, Nzema zuliya ni, ŋun na ʒin di akyeke bi yɛlimi ni o pa Nzema maŋli.
Attuèkè nyɛla din bɛ di ko ka chɛ gari
== Din duɣiri shɛm ==
A yɛn pɛhila banchi ma, ka wurigili, ka nayi zaŋli n gabi banchi din miigi ni bɛla ni di piligu ni( piligu maa nyɛla din mali yuya balibu zaŋ jɛndi zuliya shɛli ban niŋli maa: mamgnan Ebriè ni, lidjrou Adjoujrou puuni, bèdèfon Alladjan ni). Bi ni zaŋ li zali dahin yini bee dabaa ayi ka di miigu. Di yi miigi n naagi di saha hydrocyanic acid din bɛ banchi ni maa nyɛla din yɛn yi, bini kahim di kom maa ,ka yarigi n suŋ ka di kugi ka bi nayi pa duɣili. Bini duɣili saha bihi sunsuni , attièkè nyɛla din bi . Di nyɛla bini diri shɛli ni zahim mini nanzua bee kamatosi.
Di kuli bɛmi ka Moroccan couscous maa, attièkè nyɛla bini wurigiri shɛli balibu zaŋ chaŋ di balibu polo, di doliya region shɛli dini yina. Din niŋ bayana nyɛla zaɣa kara ka bi boli "Abodjama" ka di nyɛ daabihi ban kuhiri li maa ka nyɛ ban bi yi zuliya shɛli attièkè nyɛ nyɛ bi bindirigu kpani ni na maa. Di nyɛla bali shɛli bini niŋda ka di nyɛ daabiligu zuɣu. Attièkè balibu nyɛla din mali nyɛɣasim nyɛ balibu din wuhiri dini yina yaɣa shɛli.
Attièkè shɛli bini kohiri daa ni maa nyɛla bini duɣi shɛli, a ni tooi di li ka bi labi n duɣili. Amaa di yi kugi di tumi ni a labi n duɣili.
== Fali ==
Silimi gɔli [[December]] yuuni 2024 puuni, attièkè daa nyɛla UNESCO nim ni yɛli ni shɛli nyɛla kali balibu shɛli tu ni boli intangible cultural heritage.
== Kundivihira ==
73d9lvxeckjubk0p475xf1hrvk193vr
143550
143549
2026-07-10T13:15:06Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
143550
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Acheke''' (Bambara: cɛkɛ) (Nzema: akyɛkɛ)<ref>{{Cite news|date=2013-10-01|title=Acheke, A Tasty West African Dish|language=en|work=Journalism by Sekou Kamara|url=http://sekoukamara.com/2013/10/01/acheke-a-spicious-west-african-dish/|access-date=2026-07-02}}</ref> (din vinyɛliga sabbu nyɛla '''attièkè''' (Ivory Coast) bee '''akyeke''' (Ghana )) nyɛla binidirigu shɛli bini zaŋ [[banchi]] n niŋ shɛli kadi nyɛ kali [[bindirigu]] din yoli [[Côte d'Ivoire|Côte d'lvoire]] mini [[Ghana]].<ref>{{Cite news|title=Ivory Coast seeks protected status for staple cassava dish|language=en-US|url=https://www.yahoo.com/news/ivory-coast-seeks-protected-status-staple-cassava-dish-201430644.html|access-date=2026-07-02|archive-date=2016-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160805005446/https://www.yahoo.com/news/ivory-coast-seeks-protected-status-staple-cassava-dish-201430644.html|url-status=dead}}</ref> Binidirigu ŋɔ nyɛla bini zaŋ banchi shɛli bini wurigi ka chɛ ka di miigi n duɣiri shɛli.<ref>{{Cite web|date=2016-08-26|title=Attieke from the Western Region|url=https://www.pulse.com.gh/story/efie-aduane-series-attieke-from-the-western-region-2024080214365660589|access-date=2026-07-02|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref> Acheke kuma gba nyɛla bini duɣiri shɛli, din ŋani couscous.
Attièkè nyɛla binidiri gahindili n ti Lagoon nima ( Ebriè) southern Côte d'lvoire yaɣali nima mini Nzema nima ban bɛ Ghana [[Western Region]] yaɣali maa.
Lala bachi ŋɔ attièkè ŋɔ nyɛla din yina bachi ŋɔ "adjèkè" puuni Ebriè balli shɛli bini yɛri southern Côte d'lvoire yaɣali maa. Di bolibu maa daa nyɛla Bambara ni ni niŋim shɛli ka taɣali n bolindili "atchèkè" ka French niriba maa gba boli ni "attièkè". Din nyɛla bini zaŋ banchi shɛli bini wurigi ka chɛ ka di miigi<ref>{{Cite book|title=Indigenous Fermented Foods of Southeast Asia|date=2015|publisher=CRC Press LLC|isbn=978-1-4398-4481-6|editor-last=Owens|editor-first=J. David|series=Fermented foods and beverages series|location=Boca Raton, FL}}</ref> n niŋdi shɛli ka di nyɛ din mali kore ayi dirili ni zahim chimda ni nanzua shɛli bini baɣisi ka ni tooi lahi ŋahi nanzua mini alibasa n pa di zuɣu n dihili nachinsi ka niŋ maagi n pahi din yɛn chɛ ka di niŋ nyɛɣisim, n ti pahi kpa kom zuɣu.
Attièkè nyɛla binidirigu shɛli din niŋ afua ka sokam ni tooi dali, ka di pa nyɛ bindiri kpeeni n ti daŋ shɛli ni bindiri kohiriba sani n ti pahi churi bee suhupɛili laɣimgu nim ni. Milinsi mini [[baŋsim]] zaŋ chaŋ bindirigu ŋɔ duɣibu polo nyɛla yɛli kpani biɛhigu puuni. Ghana zuliya nim puuni, Nzema zuliya ni, ŋun na ʒin di akyeke bi yɛlimi ni o pa Nzema maŋli.
Attuèkè nyɛla din bɛ di ko ka chɛ gari
== Din duɣiri shɛm ==
A yɛn pɛhila banchi ma, ka wurigili, ka nayi zaŋli n gabi banchi din miigi ni bɛla ni di piligu ni( piligu maa nyɛla din mali yuya balibu zaŋ jɛndi zuliya shɛli ban niŋli maa: mamgnan Ebriè ni, lidjrou Adjoujrou puuni, bèdèfon Alladjan ni). Bi ni zaŋ li zali dahin yini bee dabaa ayi ka di miigu. Di yi miigi n naagi di saha hydrocyanic acid din bɛ banchi ni maa nyɛla din yɛn yi, bini kahim di kom maa ,ka yarigi n suŋ ka di kugi ka bi nayi pa duɣili. Bini duɣili saha bihi sunsuni , attièkè nyɛla din bi . Di nyɛla bini diri shɛli ni zahim mini nanzua bee kamatosi.
Di kuli bɛmi ka Moroccan couscous maa, attièkè nyɛla bini wurigiri shɛli balibu zaŋ chaŋ di balibu polo, di doliya region shɛli dini yina. Din niŋ bayana nyɛla zaɣa kara ka bi boli "Abodjama" ka di nyɛ daabihi ban kuhiri li maa ka nyɛ ban bi yi zuliya shɛli attièkè nyɛ nyɛ bi bindirigu kpani ni na maa. Di nyɛla bali shɛli bini niŋda ka di nyɛ daabiligu zuɣu. Attièkè balibu nyɛla din mali nyɛɣasim nyɛ balibu din wuhiri dini yina yaɣa shɛli.
Attièkè shɛli bini kohiri daa ni maa nyɛla bini duɣi shɛli, a ni tooi di li ka bi labi n duɣili. Amaa di yi kugi di tumi ni a labi n duɣili.
== Fali ==
Silimi gɔli [[December]] yuuni 2024 puuni, attièkè daa nyɛla UNESCO nim ni yɛli ni shɛli nyɛla kali balibu shɛli tu ni boli intangible cultural heritage.
== Kundivihira ==
sm890tsq304svlynt3icl11kyhx6ser
143551
143550
2026-07-10T13:15:34Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
143551
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Acheke''' (Bambara: cɛkɛ) (Nzema: akyɛkɛ)<ref>{{Cite news|date=2013-10-01|title=Acheke, A Tasty West African Dish|language=en|work=Journalism by Sekou Kamara|url=http://sekoukamara.com/2013/10/01/acheke-a-spicious-west-african-dish/|access-date=2026-07-02}}</ref> (din vinyɛliga sabbu nyɛla '''attièkè''' (Ivory Coast) bee '''akyeke''' (Ghana )) nyɛla binidirigu shɛli bini zaŋ [[banchi]] n niŋ shɛli kadi nyɛ kali [[bindirigu]] din yoli [[Côte d'Ivoire|Côte d'lvoire]] mini [[Ghana]].<ref>{{Cite news|title=Ivory Coast seeks protected status for staple cassava dish|language=en-US|url=https://www.yahoo.com/news/ivory-coast-seeks-protected-status-staple-cassava-dish-201430644.html|access-date=2026-07-02|archive-date=2016-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160805005446/https://www.yahoo.com/news/ivory-coast-seeks-protected-status-staple-cassava-dish-201430644.html|url-status=dead}}</ref> Binidirigu ŋɔ nyɛla bini zaŋ banchi shɛli bini wurigi ka chɛ ka di miigi n duɣiri shɛli.<ref>{{Cite web|date=2016-08-26|title=Attieke from the Western Region|url=https://www.pulse.com.gh/story/efie-aduane-series-attieke-from-the-western-region-2024080214365660589|access-date=2026-07-02|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref> Acheke kuma gba nyɛla bini duɣiri shɛli, din ŋani couscous.
Attièkè nyɛla binidiri gahindili n ti Lagoon nima ( Ebriè) southern Côte d'lvoire yaɣali nima mini Nzema nima ban bɛ Ghana [[Western Region]] yaɣali maa.
Lala bachi ŋɔ attièkè ŋɔ nyɛla din yina bachi ŋɔ "adjèkè" puuni Ebriè balli shɛli bini yɛri southern Côte d'lvoire yaɣali maa. Di bolibu maa daa nyɛla Bambara ni ni niŋim shɛli ka taɣali n bolindili "atchèkè" ka French niriba maa gba boli ni "attièkè". Din nyɛla bini zaŋ banchi shɛli bini wurigi ka chɛ ka di miigi<ref>{{Cite book|title=Indigenous Fermented Foods of Southeast Asia|date=2015|publisher=CRC Press LLC|isbn=978-1-4398-4481-6|editor-last=Owens|editor-first=J. David|series=Fermented foods and beverages series|location=Boca Raton, FL}}</ref> n niŋdi shɛli ka di nyɛ din mali kore ayi dirili ni zahim chimda ni nanzua shɛli bini baɣisi ka ni tooi lahi ŋahi nanzua mini alibasa n pa di zuɣu n dihili nachinsi ka niŋ maagi n pahi din yɛn chɛ ka di niŋ nyɛɣisim, n ti pahi kpa kom zuɣu.
Attièkè nyɛla binidirigu shɛli din niŋ afua ka sokam ni tooi dali, ka di pa nyɛ bindiri kpeeni n ti daŋ shɛli ni bindiri kohiriba sani n ti pahi churi bee suhupɛili laɣimgu nim ni. Milinsi mini [[baŋsim]] zaŋ chaŋ bindirigu ŋɔ duɣibu polo nyɛla yɛli kpani biɛhigu puuni. [[Ghana]] zuliya nim puuni, Nzema zuliya ni, ŋun na ʒin di akyeke bi yɛlimi ni o pa Nzema maŋli.
Attuèkè nyɛla din bɛ di ko ka chɛ gari
== Din duɣiri shɛm ==
A yɛn pɛhila banchi ma, ka wurigili, ka nayi zaŋli n gabi banchi din miigi ni bɛla ni di piligu ni( piligu maa nyɛla din mali yuya balibu zaŋ jɛndi zuliya shɛli ban niŋli maa: mamgnan Ebriè ni, lidjrou Adjoujrou puuni, bèdèfon Alladjan ni). Bi ni zaŋ li zali dahin yini bee dabaa ayi ka di miigu. Di yi miigi n naagi di saha hydrocyanic acid din bɛ banchi ni maa nyɛla din yɛn yi, bini kahim di kom maa ,ka yarigi n suŋ ka di kugi ka bi nayi pa duɣili. Bini duɣili saha bihi sunsuni , attièkè nyɛla din bi . Di nyɛla bini diri shɛli ni zahim mini nanzua bee kamatosi.
Di kuli bɛmi ka Moroccan couscous maa, attièkè nyɛla bini wurigiri shɛli balibu zaŋ chaŋ di balibu polo, di doliya region shɛli dini yina. Din niŋ bayana nyɛla zaɣa kara ka bi boli "Abodjama" ka di nyɛ daabihi ban kuhiri li maa ka nyɛ ban bi yi zuliya shɛli attièkè nyɛ nyɛ bi bindirigu kpani ni na maa. Di nyɛla bali shɛli bini niŋda ka di nyɛ daabiligu zuɣu. Attièkè balibu nyɛla din mali nyɛɣasim nyɛ balibu din wuhiri dini yina yaɣa shɛli.
Attièkè shɛli bini kohiri daa ni maa nyɛla bini duɣi shɛli, a ni tooi di li ka bi labi n duɣili. Amaa di yi kugi di tumi ni a labi n duɣili.
== Fali ==
Silimi gɔli [[December]] yuuni 2024 puuni, attièkè daa nyɛla UNESCO nim ni yɛli ni shɛli nyɛla kali balibu shɛli tu ni boli intangible cultural heritage.
== Kundivihira ==
t92eb8m3bhndg6y110vn4wcnaufixkd
143552
143551
2026-07-10T13:16:04Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
143552
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Acheke''' (Bambara: cɛkɛ) (Nzema: akyɛkɛ)<ref>{{Cite news|date=2013-10-01|title=Acheke, A Tasty West African Dish|language=en|work=Journalism by Sekou Kamara|url=http://sekoukamara.com/2013/10/01/acheke-a-spicious-west-african-dish/|access-date=2026-07-02}}</ref> (din vinyɛliga sabbu nyɛla '''attièkè''' (Ivory Coast) bee '''akyeke''' (Ghana )) nyɛla binidirigu shɛli bini zaŋ [[banchi]] n niŋ shɛli kadi nyɛ kali [[bindirigu]] din yoli [[Côte d'Ivoire|Côte d'lvoire]] mini [[Ghana]].<ref>{{Cite news|title=Ivory Coast seeks protected status for staple cassava dish|language=en-US|url=https://www.yahoo.com/news/ivory-coast-seeks-protected-status-staple-cassava-dish-201430644.html|access-date=2026-07-02|archive-date=2016-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160805005446/https://www.yahoo.com/news/ivory-coast-seeks-protected-status-staple-cassava-dish-201430644.html|url-status=dead}}</ref> Binidirigu ŋɔ nyɛla bini zaŋ banchi shɛli bini wurigi ka chɛ ka di miigi n duɣiri shɛli.<ref>{{Cite web|date=2016-08-26|title=Attieke from the Western Region|url=https://www.pulse.com.gh/story/efie-aduane-series-attieke-from-the-western-region-2024080214365660589|access-date=2026-07-02|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref> Acheke kuma gba nyɛla bini duɣiri shɛli, din ŋani couscous.
Attièkè nyɛla binidiri gahindili n ti Lagoon nima ( Ebriè) southern Côte d'lvoire yaɣali nima mini Nzema nima ban bɛ Ghana [[Western Region]] yaɣali maa.
Lala bachi ŋɔ attièkè ŋɔ nyɛla din yina bachi ŋɔ "adjèkè" puuni Ebriè balli shɛli bini yɛri southern Côte d'lvoire yaɣali maa. Di bolibu maa daa nyɛla Bambara ni ni niŋim shɛli ka taɣali n bolindili "atchèkè" ka French niriba maa gba boli ni "attièkè". Din nyɛla bini zaŋ banchi shɛli bini wurigi ka chɛ ka di miigi<ref>{{Cite book|title=Indigenous Fermented Foods of Southeast Asia|date=2015|publisher=CRC Press LLC|isbn=978-1-4398-4481-6|editor-last=Owens|editor-first=J. David|series=Fermented foods and beverages series|location=Boca Raton, FL}}</ref> n niŋdi shɛli ka di nyɛ din mali kore ayi dirili ni zahim chimda ni nanzua shɛli bini baɣisi ka ni tooi lahi ŋahi nanzua mini alibasa n pa di zuɣu n dihili nachinsi ka niŋ maagi n pahi din yɛn chɛ ka di niŋ nyɛɣisim, n ti pahi kpa [[kom]] zuɣu.
Attièkè nyɛla binidirigu shɛli din niŋ afua ka sokam ni tooi dali, ka di pa nyɛ bindiri kpeeni n ti daŋ shɛli ni bindiri kohiriba sani n ti pahi churi bee suhupɛili laɣimgu nim ni. Milinsi mini [[baŋsim]] zaŋ chaŋ bindirigu ŋɔ duɣibu polo nyɛla yɛli kpani biɛhigu puuni. [[Ghana]] zuliya nim puuni, Nzema zuliya ni, ŋun na ʒin di akyeke bi yɛlimi ni o pa Nzema maŋli.
Attuèkè nyɛla din bɛ di ko ka chɛ gari
== Din duɣiri shɛm ==
A yɛn pɛhila banchi ma, ka wurigili, ka nayi zaŋli n gabi banchi din miigi ni bɛla ni di piligu ni( piligu maa nyɛla din mali yuya balibu zaŋ jɛndi zuliya shɛli ban niŋli maa: mamgnan Ebriè ni, lidjrou Adjoujrou puuni, bèdèfon Alladjan ni). Bi ni zaŋ li zali dahin yini bee dabaa ayi ka di miigu. Di yi miigi n naagi di saha hydrocyanic acid din bɛ banchi ni maa nyɛla din yɛn yi, bini kahim di kom maa ,ka yarigi n suŋ ka di kugi ka bi nayi pa duɣili. Bini duɣili saha bihi sunsuni , attièkè nyɛla din bi . Di nyɛla bini diri shɛli ni zahim mini nanzua bee kamatosi.
Di kuli bɛmi ka Moroccan couscous maa, attièkè nyɛla bini wurigiri shɛli balibu zaŋ chaŋ di balibu polo, di doliya region shɛli dini yina. Din niŋ bayana nyɛla zaɣa kara ka bi boli "Abodjama" ka di nyɛ daabihi ban kuhiri li maa ka nyɛ ban bi yi zuliya shɛli attièkè nyɛ nyɛ bi bindirigu kpani ni na maa. Di nyɛla bali shɛli bini niŋda ka di nyɛ daabiligu zuɣu. Attièkè balibu nyɛla din mali nyɛɣasim nyɛ balibu din wuhiri dini yina yaɣa shɛli.
Attièkè shɛli bini kohiri daa ni maa nyɛla bini duɣi shɛli, a ni tooi di li ka bi labi n duɣili. Amaa di yi kugi di tumi ni a labi n duɣili.
== Fali ==
Silimi gɔli [[December]] yuuni 2024 puuni, attièkè daa nyɛla UNESCO nim ni yɛli ni shɛli nyɛla kali balibu shɛli tu ni boli intangible cultural heritage.
== Kundivihira ==
nb23plohdbmx2dcyi0ft9s5gzwggk7r
143554
143552
2026-07-10T13:17:21Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
143554
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Acheke''' (Bambara: cɛkɛ) (Nzema: akyɛkɛ)<ref>{{Cite news|date=2013-10-01|title=Acheke, A Tasty West African Dish|language=en|work=Journalism by Sekou Kamara|url=http://sekoukamara.com/2013/10/01/acheke-a-spicious-west-african-dish/|access-date=2026-07-02}}</ref> (din vinyɛliga sabbu nyɛla '''attièkè''' (Ivory Coast) bee '''akyeke''' (Ghana )) nyɛla binidirigu shɛli bini zaŋ [[banchi]] n niŋ shɛli kadi nyɛ kali [[bindirigu]] din yoli [[Côte d'Ivoire|Côte d'lvoire]] mini [[Ghana]].<ref>{{Cite news|title=Ivory Coast seeks protected status for staple cassava dish|language=en-US|url=https://www.yahoo.com/news/ivory-coast-seeks-protected-status-staple-cassava-dish-201430644.html|access-date=2026-07-02|archive-date=2016-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160805005446/https://www.yahoo.com/news/ivory-coast-seeks-protected-status-staple-cassava-dish-201430644.html|url-status=dead}}</ref> Binidirigu ŋɔ nyɛla bini zaŋ banchi shɛli bini wurigi ka chɛ ka di miigi n duɣiri shɛli.<ref>{{Cite web|date=2016-08-26|title=Attieke from the Western Region|url=https://www.pulse.com.gh/story/efie-aduane-series-attieke-from-the-western-region-2024080214365660589|access-date=2026-07-02|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref> Acheke kuma gba nyɛla bini duɣiri shɛli, din ŋani couscous.
Attièkè nyɛla binidiri gahindili n ti Lagoon nima ( Ebriè) southern Côte d'lvoire yaɣali nima mini Nzema nima ban bɛ Ghana [[Western Region]] yaɣali maa.
Lala bachi ŋɔ attièkè ŋɔ nyɛla din yina bachi ŋɔ "adjèkè" puuni Ebriè balli shɛli bini yɛri southern Côte d'lvoire yaɣali maa. Di bolibu maa daa nyɛla Bambara ni ni niŋim shɛli ka taɣali n bolindili "atchèkè" ka French niriba maa gba boli ni "attièkè". Din nyɛla bini zaŋ banchi shɛli bini wurigi ka chɛ ka di miigi<ref>{{Cite book|title=Indigenous Fermented Foods of Southeast Asia|date=2015|publisher=CRC Press LLC|isbn=978-1-4398-4481-6|editor-last=Owens|editor-first=J. David|series=Fermented foods and beverages series|location=Boca Raton, FL}}</ref> n niŋdi shɛli ka di nyɛ din mali kore ayi dirili ni [[zahim]] chimda ni nanzua shɛli bini baɣisi ka ni tooi lahi ŋahi nanzua mini alibasa n pa di zuɣu n dihili nachinsi ka niŋ maagi n pahi din yɛn chɛ ka di niŋ nyɛɣisim, n ti pahi kpa [[kom]] zuɣu.
Attièkè nyɛla binidirigu shɛli din niŋ afua ka sokam ni tooi dali, ka di pa nyɛ bindiri kpeeni n ti daŋ shɛli ni bindiri kohiriba sani n ti pahi churi bee suhupɛili laɣimgu nim ni. Milinsi mini [[baŋsim]] zaŋ chaŋ bindirigu ŋɔ duɣibu polo nyɛla yɛli kpani biɛhigu puuni. [[Ghana]] zuliya nim puuni, Nzema zuliya ni, ŋun na ʒin di akyeke bi yɛlimi ni o pa Nzema maŋli.
Attuèkè nyɛla din bɛ di ko ka chɛ gari
== Din duɣiri shɛm ==
A yɛn pɛhila banchi ma, ka wurigili, ka nayi zaŋli n gabi banchi din miigi ni bɛla ni di piligu ni( piligu maa nyɛla din mali yuya balibu zaŋ jɛndi zuliya shɛli ban niŋli maa: mamgnan Ebriè ni, lidjrou Adjoujrou puuni, bèdèfon Alladjan ni). Bi ni zaŋ li zali dahin yini bee dabaa ayi ka di miigu. Di yi miigi n naagi di saha hydrocyanic acid din bɛ banchi ni maa nyɛla din yɛn yi, bini kahim di kom maa ,ka yarigi n suŋ ka di kugi ka bi nayi pa duɣili. Bini duɣili saha bihi sunsuni , attièkè nyɛla din bi . Di nyɛla bini diri shɛli ni zahim mini nanzua bee kamatosi.
Di kuli bɛmi ka Moroccan couscous maa, attièkè nyɛla bini wurigiri shɛli balibu zaŋ chaŋ di balibu polo, di doliya region shɛli dini yina. Din niŋ bayana nyɛla zaɣa kara ka bi boli "Abodjama" ka di nyɛ daabihi ban kuhiri li maa ka nyɛ ban bi yi zuliya shɛli attièkè nyɛ nyɛ bi bindirigu kpani ni na maa. Di nyɛla bali shɛli bini niŋda ka di nyɛ daabiligu zuɣu. Attièkè balibu nyɛla din mali nyɛɣasim nyɛ balibu din wuhiri dini yina yaɣa shɛli.
Attièkè shɛli bini kohiri daa ni maa nyɛla bini duɣi shɛli, a ni tooi di li ka bi labi n duɣili. Amaa di yi kugi di tumi ni a labi n duɣili.
== Fali ==
Silimi gɔli [[December]] yuuni 2024 puuni, attièkè daa nyɛla UNESCO nim ni yɛli ni shɛli nyɛla kali balibu shɛli tu ni boli intangible cultural heritage.
== Kundivihira ==
fykgx394lvvm6tcf49v1g0cwzhvs5ut
143555
143554
2026-07-10T13:17:51Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
143555
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Acheke''' (Bambara: cɛkɛ) (Nzema: akyɛkɛ)<ref>{{Cite news|date=2013-10-01|title=Acheke, A Tasty West African Dish|language=en|work=Journalism by Sekou Kamara|url=http://sekoukamara.com/2013/10/01/acheke-a-spicious-west-african-dish/|access-date=2026-07-02}}</ref> (din vinyɛliga sabbu nyɛla '''attièkè''' (Ivory Coast) bee '''akyeke''' (Ghana )) nyɛla binidirigu shɛli bini zaŋ [[banchi]] n niŋ shɛli kadi nyɛ kali [[bindirigu]] din yoli [[Côte d'Ivoire|Côte d'lvoire]] mini [[Ghana]].<ref>{{Cite news|title=Ivory Coast seeks protected status for staple cassava dish|language=en-US|url=https://www.yahoo.com/news/ivory-coast-seeks-protected-status-staple-cassava-dish-201430644.html|access-date=2026-07-02|archive-date=2016-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160805005446/https://www.yahoo.com/news/ivory-coast-seeks-protected-status-staple-cassava-dish-201430644.html|url-status=dead}}</ref> Binidirigu ŋɔ nyɛla bini zaŋ banchi shɛli bini wurigi ka chɛ ka di miigi n duɣiri shɛli.<ref>{{Cite web|date=2016-08-26|title=Attieke from the Western Region|url=https://www.pulse.com.gh/story/efie-aduane-series-attieke-from-the-western-region-2024080214365660589|access-date=2026-07-02|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref> Acheke kuma gba nyɛla bini duɣiri shɛli, din ŋani couscous.
Attièkè nyɛla binidiri gahindili n ti Lagoon nima ( Ebriè) southern [[Côte d'Ivoire|Côte d'lvoire]] yaɣali nima mini Nzema nima ban bɛ Ghana [[Western Region]] yaɣali maa.
Lala bachi ŋɔ attièkè ŋɔ nyɛla din yina bachi ŋɔ "adjèkè" puuni Ebriè balli shɛli bini yɛri southern Côte d'lvoire yaɣali maa. Di bolibu maa daa nyɛla Bambara ni ni niŋim shɛli ka taɣali n bolindili "atchèkè" ka French niriba maa gba boli ni "attièkè". Din nyɛla bini zaŋ banchi shɛli bini wurigi ka chɛ ka di miigi<ref>{{Cite book|title=Indigenous Fermented Foods of Southeast Asia|date=2015|publisher=CRC Press LLC|isbn=978-1-4398-4481-6|editor-last=Owens|editor-first=J. David|series=Fermented foods and beverages series|location=Boca Raton, FL}}</ref> n niŋdi shɛli ka di nyɛ din mali kore ayi dirili ni [[zahim]] chimda ni nanzua shɛli bini baɣisi ka ni tooi lahi ŋahi nanzua mini alibasa n pa di zuɣu n dihili nachinsi ka niŋ maagi n pahi din yɛn chɛ ka di niŋ nyɛɣisim, n ti pahi kpa [[kom]] zuɣu.
Attièkè nyɛla binidirigu shɛli din niŋ afua ka sokam ni tooi dali, ka di pa nyɛ bindiri kpeeni n ti daŋ shɛli ni bindiri kohiriba sani n ti pahi churi bee suhupɛili laɣimgu nim ni. Milinsi mini [[baŋsim]] zaŋ chaŋ bindirigu ŋɔ duɣibu polo nyɛla yɛli kpani biɛhigu puuni. [[Ghana]] zuliya nim puuni, Nzema zuliya ni, ŋun na ʒin di akyeke bi yɛlimi ni o pa Nzema maŋli.
Attuèkè nyɛla din bɛ di ko ka chɛ gari
== Din duɣiri shɛm ==
A yɛn pɛhila banchi ma, ka wurigili, ka nayi zaŋli n gabi banchi din miigi ni bɛla ni di piligu ni( piligu maa nyɛla din mali yuya balibu zaŋ jɛndi zuliya shɛli ban niŋli maa: mamgnan Ebriè ni, lidjrou Adjoujrou puuni, bèdèfon Alladjan ni). Bi ni zaŋ li zali dahin yini bee dabaa ayi ka di miigu. Di yi miigi n naagi di saha hydrocyanic acid din bɛ banchi ni maa nyɛla din yɛn yi, bini kahim di kom maa ,ka yarigi n suŋ ka di kugi ka bi nayi pa duɣili. Bini duɣili saha bihi sunsuni , attièkè nyɛla din bi . Di nyɛla bini diri shɛli ni zahim mini nanzua bee kamatosi.
Di kuli bɛmi ka Moroccan couscous maa, attièkè nyɛla bini wurigiri shɛli balibu zaŋ chaŋ di balibu polo, di doliya region shɛli dini yina. Din niŋ bayana nyɛla zaɣa kara ka bi boli "Abodjama" ka di nyɛ daabihi ban kuhiri li maa ka nyɛ ban bi yi zuliya shɛli attièkè nyɛ nyɛ bi bindirigu kpani ni na maa. Di nyɛla bali shɛli bini niŋda ka di nyɛ daabiligu zuɣu. Attièkè balibu nyɛla din mali nyɛɣasim nyɛ balibu din wuhiri dini yina yaɣa shɛli.
Attièkè shɛli bini kohiri daa ni maa nyɛla bini duɣi shɛli, a ni tooi di li ka bi labi n duɣili. Amaa di yi kugi di tumi ni a labi n duɣili.
== Fali ==
Silimi gɔli [[December]] yuuni 2024 puuni, attièkè daa nyɛla UNESCO nim ni yɛli ni shɛli nyɛla kali balibu shɛli tu ni boli intangible cultural heritage.
== Kundivihira ==
0nevbwc88xc6lt74uo0tm5aregu7um2
143614
143555
2026-07-11T11:27:59Z
Achiri Bitamsimli
23
Added a reference
143614
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Acheke''' (Bambara: cɛkɛ) (Nzema: akyɛkɛ)<ref>{{Cite news|date=2013-10-01|title=Acheke, A Tasty West African Dish|language=en|work=Journalism by Sekou Kamara|url=http://sekoukamara.com/2013/10/01/acheke-a-spicious-west-african-dish/|access-date=2026-07-02}}</ref> (din vinyɛliga sabbu nyɛla '''attièkè''' (Ivory Coast) bee '''akyeke''' (Ghana )) nyɛla binidirigu shɛli bini zaŋ [[banchi]] n niŋ shɛli kadi nyɛ kali [[bindirigu]] din yoli [[Côte d'Ivoire|Côte d'lvoire]] mini [[Ghana]].<ref>{{Cite news|title=Ivory Coast seeks protected status for staple cassava dish|language=en-US|url=https://www.yahoo.com/news/ivory-coast-seeks-protected-status-staple-cassava-dish-201430644.html|access-date=2026-07-02|archive-date=2016-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160805005446/https://www.yahoo.com/news/ivory-coast-seeks-protected-status-staple-cassava-dish-201430644.html|url-status=dead}}</ref> Binidirigu ŋɔ nyɛla bini zaŋ banchi shɛli bini wurigi ka chɛ ka di miigi n duɣiri shɛli.<ref>{{Cite web|date=2016-08-26|title=Attieke from the Western Region|url=https://www.pulse.com.gh/story/efie-aduane-series-attieke-from-the-western-region-2024080214365660589|access-date=2026-07-02|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com.gh/books?id=3DyJIhE3y54C&q=Atti%C3%A9k%C3%A9&pg=PA6&redir_esc=y#v=onepage&q=Atti%C3%A9k%C3%A9&f=false|title=Successes and challenges of cassava enterprises in West Africa: a case study of Nigeria, Benin and Sierra Leone|publisher=IITA|isbn=978-978-131-340-0|language=en}}</ref> Acheke kuma gba nyɛla bini duɣiri shɛli, din ŋani couscous.
Attièkè nyɛla binidiri gahindili n ti Lagoon nima ( Ebriè) southern [[Côte d'Ivoire|Côte d'lvoire]] yaɣali nima mini Nzema nima ban bɛ Ghana [[Western Region]] yaɣali maa.
Lala bachi ŋɔ attièkè ŋɔ nyɛla din yina bachi ŋɔ "adjèkè" puuni Ebriè balli shɛli bini yɛri southern Côte d'lvoire yaɣali maa. Di bolibu maa daa nyɛla Bambara ni ni niŋim shɛli ka taɣali n bolindili "atchèkè" ka French niriba maa gba boli ni "attièkè". Din nyɛla bini zaŋ banchi shɛli bini wurigi ka chɛ ka di miigi<ref>{{Cite book|title=Indigenous Fermented Foods of Southeast Asia|date=2015|publisher=CRC Press LLC|isbn=978-1-4398-4481-6|editor-last=Owens|editor-first=J. David|series=Fermented foods and beverages series|location=Boca Raton, FL}}</ref> n niŋdi shɛli ka di nyɛ din mali kore ayi dirili ni [[zahim]] chimda ni nanzua shɛli bini baɣisi ka ni tooi lahi ŋahi nanzua mini alibasa n pa di zuɣu n dihili nachinsi ka niŋ maagi n pahi din yɛn chɛ ka di niŋ nyɛɣisim, n ti pahi kpa [[kom]] zuɣu.
Attièkè nyɛla binidirigu shɛli din niŋ afua ka sokam ni tooi dali, ka di pa nyɛ bindiri kpeeni n ti daŋ shɛli ni bindiri kohiriba sani n ti pahi churi bee suhupɛili laɣimgu nim ni. Milinsi mini [[baŋsim]] zaŋ chaŋ bindirigu ŋɔ duɣibu polo nyɛla yɛli kpani biɛhigu puuni. [[Ghana]] zuliya nim puuni, Nzema zuliya ni, ŋun na ʒin di akyeke bi yɛlimi ni o pa Nzema maŋli.
Attuèkè nyɛla din bɛ di ko ka chɛ gari
== Din duɣiri shɛm ==
A yɛn pɛhila banchi ma, ka wurigili, ka nayi zaŋli n gabi banchi din miigi ni bɛla ni di piligu ni( piligu maa nyɛla din mali yuya balibu zaŋ jɛndi zuliya shɛli ban niŋli maa: mamgnan Ebriè ni, lidjrou Adjoujrou puuni, bèdèfon Alladjan ni). Bi ni zaŋ li zali dahin yini bee dabaa ayi ka di miigu. Di yi miigi n naagi di saha hydrocyanic acid din bɛ banchi ni maa nyɛla din yɛn yi, bini kahim di kom maa ,ka yarigi n suŋ ka di kugi ka bi nayi pa duɣili. Bini duɣili saha bihi sunsuni , attièkè nyɛla din bi . Di nyɛla bini diri shɛli ni zahim mini nanzua bee kamatosi.
Di kuli bɛmi ka Moroccan couscous maa, attièkè nyɛla bini wurigiri shɛli balibu zaŋ chaŋ di balibu polo, di doliya region shɛli dini yina. Din niŋ bayana nyɛla zaɣa kara ka bi boli "Abodjama" ka di nyɛ daabihi ban kuhiri li maa ka nyɛ ban bi yi zuliya shɛli attièkè nyɛ nyɛ bi bindirigu kpani ni na maa. Di nyɛla bali shɛli bini niŋda ka di nyɛ daabiligu zuɣu. Attièkè balibu nyɛla din mali nyɛɣasim nyɛ balibu din wuhiri dini yina yaɣa shɛli.
Attièkè shɛli bini kohiri daa ni maa nyɛla bini duɣi shɛli, a ni tooi di li ka bi labi n duɣili. Amaa di yi kugi di tumi ni a labi n duɣili.
== Fali ==
Silimi gɔli [[December]] yuuni 2024 puuni, attièkè daa nyɛla UNESCO nim ni yɛli ni shɛli nyɛla kali balibu shɛli tu ni boli intangible cultural heritage.
== Kundivihira ==
oq715f7xlpsq5x8lsjk2z98n3lm8w6w
143616
143614
2026-07-11T11:41:59Z
Achiri Bitamsimli
23
Added a reference
143616
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Acheke''' (Bambara: cɛkɛ) (Nzema: akyɛkɛ)<ref>{{Cite news|date=2013-10-01|title=Acheke, A Tasty West African Dish|language=en|work=Journalism by Sekou Kamara|url=http://sekoukamara.com/2013/10/01/acheke-a-spicious-west-african-dish/|access-date=2026-07-02}}</ref> (din vinyɛliga sabbu nyɛla '''attièkè''' (Ivory Coast) bee '''akyeke''' (Ghana )) nyɛla binidirigu shɛli bini zaŋ [[banchi]] n niŋ shɛli kadi nyɛ kali [[bindirigu]] din yoli [[Côte d'Ivoire|Côte d'lvoire]] mini [[Ghana]].<ref>{{Cite news|title=Ivory Coast seeks protected status for staple cassava dish|language=en-US|url=https://www.yahoo.com/news/ivory-coast-seeks-protected-status-staple-cassava-dish-201430644.html|access-date=2026-07-02|archive-date=2016-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160805005446/https://www.yahoo.com/news/ivory-coast-seeks-protected-status-staple-cassava-dish-201430644.html|url-status=dead}}</ref> Binidirigu ŋɔ nyɛla bini zaŋ banchi shɛli bini wurigi ka chɛ ka di miigi n duɣiri shɛli.<ref>{{Cite web|date=2016-08-26|title=Attieke from the Western Region|url=https://www.pulse.com.gh/story/efie-aduane-series-attieke-from-the-western-region-2024080214365660589|access-date=2026-07-02|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com.gh/books?id=3DyJIhE3y54C&q=Atti%C3%A9k%C3%A9&pg=PA6&redir_esc=y#v=onepage&q=Atti%C3%A9k%C3%A9&f=false|title=Successes and challenges of cassava enterprises in West Africa: a case study of Nigeria, Benin and Sierra Leone|publisher=IITA|isbn=978-978-131-340-0|language=en}}</ref> Acheke kuma gba nyɛla bini duɣiri shɛli, din ŋani couscous.
Attièkè nyɛla binidiri gahindili n ti Lagoon nima ( Ebriè) southern [[Côte d'Ivoire|Côte d'lvoire]] yaɣali nima mini Nzema nima ban bɛ Ghana [[Western Region]] yaɣali maa.
Lala bachi ŋɔ attièkè ŋɔ nyɛla din yina bachi ŋɔ "adjèkè" puuni Ebriè balli shɛli bini yɛri southern Côte d'lvoire yaɣali maa. Di bolibu maa daa nyɛla Bambara ni ni niŋim shɛli ka taɣali n bolindili "atchèkè" ka French niriba maa gba boli ni "attièkè". Din nyɛla bini zaŋ banchi shɛli bini wurigi ka chɛ ka di miigi<ref>{{Cite book|title=Indigenous Fermented Foods of Southeast Asia|date=2015|publisher=CRC Press LLC|isbn=978-1-4398-4481-6|editor-last=Owens|editor-first=J. David|series=Fermented foods and beverages series|location=Boca Raton, FL}}</ref> n niŋdi shɛli ka di nyɛ din mali kore ayi dirili ni [[zahim]] chimda ni nanzua shɛli bini baɣisi ka ni tooi lahi ŋahi nanzua mini alibasa n pa di zuɣu n dihili nachinsi ka niŋ maagi n pahi din yɛn chɛ ka di niŋ nyɛɣisim, n ti pahi kpa [[kom]] zuɣu.
Attièkè nyɛla binidirigu shɛli din niŋ afua ka sokam ni tooi dali, ka di pa nyɛ bindiri kpeeni n ti daŋ shɛli ni bindiri kohiriba sani n ti pahi churi bee suhupɛili laɣimgu nim ni. Milinsi mini [[baŋsim]] zaŋ chaŋ bindirigu ŋɔ duɣibu polo nyɛla yɛli kpani biɛhigu puuni. [[Ghana]] zuliya nim puuni, Nzema zuliya ni, ŋun na ʒin di akyeke bi yɛlimi ni o pa Nzema maŋli.<ref>{{Cite web|date=11th July 2026|title=Skills related to Attiéké production in Côte d’Ivoire|url=https://ich.unesco.org/en/RL/skills-related-to-attieke-production-in-cote-d-ivoire-02086|url-status=live}}</ref>
Attuèkè nyɛla din bɛ di ko ka chɛ gari
== Din duɣiri shɛm ==
A yɛn pɛhila banchi ma, ka wurigili, ka nayi zaŋli n gabi banchi din miigi ni bɛla ni di piligu ni( piligu maa nyɛla din mali yuya balibu zaŋ jɛndi zuliya shɛli ban niŋli maa: mamgnan Ebriè ni, lidjrou Adjoujrou puuni, bèdèfon Alladjan ni). Bi ni zaŋ li zali dahin yini bee dabaa ayi ka di miigu. Di yi miigi n naagi di saha hydrocyanic acid din bɛ banchi ni maa nyɛla din yɛn yi, bini kahim di kom maa ,ka yarigi n suŋ ka di kugi ka bi nayi pa duɣili. Bini duɣili saha bihi sunsuni , attièkè nyɛla din bi . Di nyɛla bini diri shɛli ni zahim mini nanzua bee kamatosi.
Di kuli bɛmi ka Moroccan couscous maa, attièkè nyɛla bini wurigiri shɛli balibu zaŋ chaŋ di balibu polo, di doliya region shɛli dini yina. Din niŋ bayana nyɛla zaɣa kara ka bi boli "Abodjama" ka di nyɛ daabihi ban kuhiri li maa ka nyɛ ban bi yi zuliya shɛli attièkè nyɛ nyɛ bi bindirigu kpani ni na maa. Di nyɛla bali shɛli bini niŋda ka di nyɛ daabiligu zuɣu. Attièkè balibu nyɛla din mali nyɛɣasim nyɛ balibu din wuhiri dini yina yaɣa shɛli.
Attièkè shɛli bini kohiri daa ni maa nyɛla bini duɣi shɛli, a ni tooi di li ka bi labi n duɣili. Amaa di yi kugi di tumi ni a labi n duɣili.
== Fali ==
Silimi gɔli [[December]] yuuni 2024 puuni, attièkè daa nyɛla UNESCO nim ni yɛli ni shɛli nyɛla kali balibu shɛli tu ni boli intangible cultural heritage.
== Kundivihira ==
sn288529y0whgsptxfnxs61sijyspdw
143617
143616
2026-07-11T11:51:37Z
Achiri Bitamsimli
23
Added a reference
143617
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Acheke''' (Bambara: cɛkɛ) (Nzema: akyɛkɛ)<ref>{{Cite news|date=2013-10-01|title=Acheke, A Tasty West African Dish|language=en|work=Journalism by Sekou Kamara|url=http://sekoukamara.com/2013/10/01/acheke-a-spicious-west-african-dish/|access-date=2026-07-02}}</ref> (din vinyɛliga sabbu nyɛla '''attièkè''' (Ivory Coast) bee '''akyeke''' (Ghana )) nyɛla binidirigu shɛli bini zaŋ [[banchi]] n niŋ shɛli kadi nyɛ kali [[bindirigu]] din yoli [[Côte d'Ivoire|Côte d'lvoire]] mini [[Ghana]].<ref>{{Cite news|title=Ivory Coast seeks protected status for staple cassava dish|language=en-US|url=https://www.yahoo.com/news/ivory-coast-seeks-protected-status-staple-cassava-dish-201430644.html|access-date=2026-07-02|archive-date=2016-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160805005446/https://www.yahoo.com/news/ivory-coast-seeks-protected-status-staple-cassava-dish-201430644.html|url-status=dead}}</ref> Binidirigu ŋɔ nyɛla bini zaŋ banchi shɛli bini wurigi ka chɛ ka di miigi n duɣiri shɛli.<ref>{{Cite web|date=2016-08-26|title=Attieke from the Western Region|url=https://www.pulse.com.gh/story/efie-aduane-series-attieke-from-the-western-region-2024080214365660589|access-date=2026-07-02|website=Pulse Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com.gh/books?id=3DyJIhE3y54C&q=Atti%C3%A9k%C3%A9&pg=PA6&redir_esc=y#v=onepage&q=Atti%C3%A9k%C3%A9&f=false|title=Successes and challenges of cassava enterprises in West Africa: a case study of Nigeria, Benin and Sierra Leone|publisher=IITA|isbn=978-978-131-340-0|language=en}}</ref> Acheke kuma gba nyɛla bini duɣiri shɛli, din ŋani couscous.
Attièkè nyɛla binidiri gahindili n ti Lagoon nima ( Ebriè) southern [[Côte d'Ivoire|Côte d'lvoire]] yaɣali nima mini Nzema nima ban bɛ Ghana [[Western Region]] yaɣali maa.
Lala bachi ŋɔ attièkè ŋɔ nyɛla din yina bachi ŋɔ "adjèkè" puuni Ebriè balli shɛli bini yɛri southern Côte d'lvoire yaɣali maa. Di bolibu maa daa nyɛla Bambara ni ni niŋim shɛli ka taɣali n bolindili "atchèkè" ka French niriba maa gba boli ni "attièkè". Din nyɛla bini zaŋ banchi shɛli bini wurigi ka chɛ ka di miigi<ref>{{Cite book|title=Indigenous Fermented Foods of Southeast Asia|date=2015|publisher=CRC Press LLC|isbn=978-1-4398-4481-6|editor-last=Owens|editor-first=J. David|series=Fermented foods and beverages series|location=Boca Raton, FL}}</ref> n niŋdi shɛli ka di nyɛ din mali kore ayi dirili ni [[zahim]] chimda ni nanzua shɛli bini baɣisi ka ni tooi lahi ŋahi nanzua mini alibasa n pa di zuɣu n dihili nachinsi ka niŋ maagi n pahi din yɛn chɛ ka di niŋ nyɛɣisim, n ti pahi kpa [[kom]] zuɣu.
Attièkè nyɛla binidirigu shɛli din niŋ afua ka sokam ni tooi dali, ka di pa nyɛ bindiri kpeeni n ti daŋ shɛli ni bindiri kohiriba sani n ti pahi churi bee suhupɛili laɣimgu nim ni. Milinsi mini [[baŋsim]] zaŋ chaŋ bindirigu ŋɔ duɣibu polo nyɛla yɛli kpani biɛhigu puuni. [[Ghana]] zuliya nim puuni, Nzema zuliya ni, ŋun na ʒin di akyeke bi yɛlimi ni o pa Nzema maŋli.<ref>{{Cite web|date=11th July 2026|title=Skills related to Attiéké production in Côte d’Ivoire|url=https://ich.unesco.org/en/RL/skills-related-to-attieke-production-in-cote-d-ivoire-02086|url-status=live}}</ref>
Attuèkè nyɛla din bɛ di ko ka chɛ gari
== Din duɣiri shɛm ==
A yɛn pɛhila banchi ma, ka wurigili, ka nayi zaŋli n gabi banchi din miigi ni bɛla ni di piligu ni( piligu maa nyɛla din mali yuya balibu zaŋ jɛndi zuliya shɛli ban niŋli maa: mamgnan Ebriè ni, lidjrou Adjoujrou puuni, bèdèfon Alladjan ni). Bi ni zaŋ li zali dahin yini bee dabaa ayi ka di miigu. Di yi miigi n naagi di saha hydrocyanic acid din bɛ banchi ni maa nyɛla din yɛn yi, bini kahim di kom maa ,ka yarigi n suŋ ka di kugi ka bi nayi pa duɣili. Bini duɣili saha bihi sunsuni , attièkè nyɛla din bi . Di nyɛla bini diri shɛli ni zahim mini nanzua bee kamatosi.
Di kuli bɛmi ka Moroccan couscous maa, attièkè nyɛla bini wurigiri shɛli balibu zaŋ chaŋ di balibu polo, di doliya region shɛli dini yina. Din niŋ bayana nyɛla zaɣa kara ka bi boli "Abodjama" ka di nyɛ daabihi ban kuhiri li maa ka nyɛ ban bi yi zuliya shɛli attièkè nyɛ nyɛ bi bindirigu kpani ni na maa. Di nyɛla bali shɛli bini niŋda ka di nyɛ daabiligu zuɣu. Attièkè balibu nyɛla din mali nyɛɣasim nyɛ balibu din wuhiri dini yina yaɣa shɛli.
Attièkè shɛli bini kohiri daa ni maa nyɛla bini duɣi shɛli, a ni tooi di li ka bi labi n duɣili. Amaa di yi kugi di tumi ni a labi n duɣili.
== Fali ==
Silimi gɔli [[December]] yuuni 2024 puuni, attièkè daa nyɛla UNESCO nim ni yɛli ni shɛli nyɛla kali balibu shɛli tu ni boli intangible cultural heritage.<ref>{{Cite web|date=2024-12-05|title=Attiéké: Ivory Coast's staple food gets Unesco cultural heritage title|url=https://www.bbc.com/news/articles/cx26752dwxyo|access-date=2026-07-11|website=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref>
== Kundivihira ==
gusprn6old2bxbeahb0yfvxjtkkyvyk
Amasi
0
33547
143557
143140
2026-07-10T13:20:39Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
143557
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amasi('''Ndebele, Zulu and Xhosa puuni),emasi (Swazi puuni), ( Afrikaans puuni), obee mafi (Sesotho puuni) bee '''mafi''' ( Sesotho puuni), nyela bɛ ni mali bihim m maani bindiri shali
== Di duɣibu ==
Amasi niŋbu nyɛla tuuli bɛ yɛn bola ŋmani, ni naɣ' bihim, ka kpaai naɣ' bihim maa n niŋ ŋmani maa puuni ka zaŋ li n zali ka di mii. bɛ yɛn she la ŋmani maa, ka naɣ' bihim maa ka bɛ zaŋli n niŋ binshɛɣu ni, kamani dabaa anu dali di saha di miiya zaa.<ref>{{Citation|title=Wikipedia:Link rot|date=2026-06-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Link_rot&oldid=1359051181|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-09}}</ref>
Bihim shɛli din miigi maa nyɛla din yɛn buɣisi kom m pani zuɣusaa ka bɛ booni lala [[kom]] maa umlaza ka din kpalim maa mi booni amasi.<ref>{{Cite web|last=Pasiya|first=Lutho|date=1977-07-17|title=A look into amasi: The history and things you can do with it|url=https://iol.co.za/lifestyle/food-and-restaurants/2020-01-28-a-look-into-amasi-the-history-and-things-you-can-do-with-it/|access-date=2026-07-09|website=IOL|language=en}}</ref> di gbunni din gburisi maa ka bɛ bolili pap ({{Langx|xh|umphokoqo|links=no}}). <ref>{{Cite web|title=Umphokoqo – crumbly mealie pap with amasi – Food & Home Magazine|url=https://www.foodandhome.co.za/recipes/umphokoqo-crumbly-mealie-pap-amasi|access-date=2026-07-09|website=www.foodandhome.co.za}}</ref>Bɛ niŋdi li mi n niŋdi ŋmanbuɣubila ni n nyura.
=== Zulu ===
Kali puuni, Zulu nima dihitabili ni amasi chɛmi ka nira mali yaa, alaafee, ni binshɛɣukam. Din chibira puuni, kamani paɣaba pɔrilim shee bee di yi niŋ ka so mini kum laɣim, lala nira maa bɛ diri amasi. bihim zaɣ' palli dii bɛ too nyura, amaabdina n niŋdi din gburisi ka bɛ nyura.
=== South Africa ===
Nelson Mandela daa yɛli o ni daa zo ni yi o zo yiŋa shɛmm (o sɔɣibu shee "white" shɛli polo Apartheid Gomnanti ni daa bɔri o shee ) o ni daa ti wum Zulu tumtumdiba ni daa yɛra ni di bi tu ni a nya bihim takoro ni (lka bɛ chɛli ni di mii) whites seldom daa nyuri la amasi.
Amasi lahi niŋ bayaana pam South Africa nima India bindira nima ni
=== Xhosa ===
Xhosa nima kali puuni, amiliya palli nyɛla bɛ ni tiri so amasi ni nimdi, ka lala maa bɛ booni li ''uTsiki'', ka di nyɛla bɛ niŋ di o mi maraaba na o yili palli ni.
== Kundivihira ==
m3ec8ksk0t4tuspcbcrk0iu5cvqznql
143558
143557
2026-07-10T13:21:06Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
143558
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amasi('''Ndebele, Zulu and Xhosa puuni),emasi (Swazi puuni), ( Afrikaans puuni), obee mafi (Sesotho puuni) bee '''mafi''' ( Sesotho puuni), nyela bɛ ni mali bihim m maani bindiri shali
== Di duɣibu ==
Amasi niŋbu nyɛla tuuli bɛ yɛn bola ŋmani, ni naɣ' bihim, ka kpaai naɣ' bihim maa n niŋ ŋmani maa puuni ka zaŋ li n zali ka di mii. bɛ yɛn she la ŋmani maa, ka naɣ' bihim maa ka bɛ zaŋli n niŋ binshɛɣu ni, kamani dabaa anu dali di saha di miiya zaa.<ref>{{Citation|title=Wikipedia:Link rot|date=2026-06-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Link_rot&oldid=1359051181|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-09}}</ref>
Bihim shɛli din miigi maa nyɛla din yɛn buɣisi kom m pani zuɣusaa ka bɛ booni lala [[kom]] maa umlaza ka din kpalim maa mi booni amasi.<ref>{{Cite web|last=Pasiya|first=Lutho|date=1977-07-17|title=A look into amasi: The history and things you can do with it|url=https://iol.co.za/lifestyle/food-and-restaurants/2020-01-28-a-look-into-amasi-the-history-and-things-you-can-do-with-it/|access-date=2026-07-09|website=IOL|language=en}}</ref> di gbunni din gburisi maa ka bɛ bolili pap ({{Langx|xh|umphokoqo|links=no}}). <ref>{{Cite web|title=Umphokoqo – crumbly mealie pap with amasi – Food & Home Magazine|url=https://www.foodandhome.co.za/recipes/umphokoqo-crumbly-mealie-pap-amasi|access-date=2026-07-09|website=www.foodandhome.co.za}}</ref>Bɛ niŋdi li mi n niŋdi ŋmanbuɣubila ni n nyura.
=== Zulu ===
Kali puuni, Zulu nima dihitabili ni amasi chɛmi ka nira mali yaa, alaafee, ni binshɛɣukam. Din chibira puuni, kamani paɣaba pɔrilim shee bee di yi niŋ ka so mini kum laɣim, lala nira maa bɛ diri amasi. bihim zaɣ' palli dii bɛ too nyura, amaabdina n niŋdi din gburisi ka bɛ nyura.
=== South Africa ===
Nelson Mandela daa yɛli o ni daa zo ni yi o zo yiŋa shɛmm (o sɔɣibu shee "white" shɛli polo Apartheid Gomnanti ni daa bɔri o shee ) o ni daa ti wum Zulu tumtumdiba ni daa yɛra ni di bi tu ni a nya bihim takoro ni (lka bɛ chɛli ni di mii) whites seldom daa nyuri la amasi.
Amasi lahi niŋ bayaana pam [[South Africa]] nima India bindira nima ni
=== Xhosa ===
Xhosa nima kali puuni, amiliya palli nyɛla bɛ ni tiri so amasi ni nimdi, ka lala maa bɛ booni li ''uTsiki'', ka di nyɛla bɛ niŋ di o mi maraaba na o yili palli ni.
== Kundivihira ==
7p6qglp1v8vxihxpndzldihlaholni5
143559
143558
2026-07-10T13:21:31Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
143559
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amasi('''Ndebele, Zulu and Xhosa puuni),emasi (Swazi puuni), ( Afrikaans puuni), obee mafi (Sesotho puuni) bee '''mafi''' ( Sesotho puuni), nyela bɛ ni mali bihim m maani bindiri shali
== Di duɣibu ==
Amasi niŋbu nyɛla tuuli bɛ yɛn bola ŋmani, ni naɣ' bihim, ka kpaai naɣ' bihim maa n niŋ ŋmani maa puuni ka zaŋ li n zali ka di mii. bɛ yɛn she la ŋmani maa, ka naɣ' bihim maa ka bɛ zaŋli n niŋ binshɛɣu ni, kamani dabaa anu dali di saha di miiya zaa.<ref>{{Citation|title=Wikipedia:Link rot|date=2026-06-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Link_rot&oldid=1359051181|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-09}}</ref>
Bihim shɛli din miigi maa nyɛla din yɛn buɣisi kom m pani zuɣusaa ka bɛ booni lala [[kom]] maa umlaza ka din kpalim maa mi booni amasi.<ref>{{Cite web|last=Pasiya|first=Lutho|date=1977-07-17|title=A look into amasi: The history and things you can do with it|url=https://iol.co.za/lifestyle/food-and-restaurants/2020-01-28-a-look-into-amasi-the-history-and-things-you-can-do-with-it/|access-date=2026-07-09|website=IOL|language=en}}</ref> di gbunni din gburisi maa ka bɛ bolili pap ({{Langx|xh|umphokoqo|links=no}}). <ref>{{Cite web|title=Umphokoqo – crumbly mealie pap with amasi – Food & Home Magazine|url=https://www.foodandhome.co.za/recipes/umphokoqo-crumbly-mealie-pap-amasi|access-date=2026-07-09|website=www.foodandhome.co.za}}</ref>Bɛ niŋdi li mi n niŋdi ŋmanbuɣubila ni n nyura.
=== Zulu ===
Kali puuni, Zulu nima dihitabili ni amasi chɛmi ka nira mali yaa, alaafee, ni binshɛɣukam. Din chibira puuni, kamani paɣaba pɔrilim shee bee di yi niŋ ka so mini kum laɣim, lala nira maa bɛ diri amasi. bihim zaɣ' palli dii bɛ too nyura, amaabdina n niŋdi din gburisi ka bɛ nyura.
=== South Africa ===
Nelson Mandela daa yɛli o ni daa zo ni yi o zo yiŋa shɛmm (o sɔɣibu shee "white" shɛli polo Apartheid Gomnanti ni daa bɔri o shee ) o ni daa ti wum Zulu tumtumdiba ni daa yɛra ni di bi tu ni a nya bihim takoro ni (lka bɛ chɛli ni di mii) whites seldom daa nyuri la amasi.
Amasi lahi niŋ bayaana pam [[South Africa]] nima India bindira nima ni
=== Xhosa ===
Xhosa nima kali puuni, [[amiliya]] palli nyɛla bɛ ni tiri so amasi ni nimdi, ka lala maa bɛ booni li ''uTsiki'', ka di nyɛla bɛ niŋ di o mi maraaba na o yili palli ni.
== Kundivihira ==
98zx6oxi4acbppt7v2igwmijvrb04vk
143560
143559
2026-07-10T13:22:02Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
143560
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amasi('''Ndebele, Zulu and Xhosa puuni),emasi (Swazi puuni), ( Afrikaans puuni), obee mafi (Sesotho puuni) bee '''mafi''' ( Sesotho puuni), nyela bɛ ni mali bihim m maani bindiri shali
== Di duɣibu ==
Amasi niŋbu nyɛla tuuli bɛ yɛn bola ŋmani, ni naɣ' bihim, ka kpaai naɣ' bihim maa n niŋ ŋmani maa puuni ka zaŋ li n zali ka di mii. bɛ yɛn she la ŋmani maa, ka naɣ' bihim maa ka bɛ zaŋli n niŋ binshɛɣu ni, kamani dabaa anu dali di saha di miiya zaa.<ref>{{Citation|title=Wikipedia:Link rot|date=2026-06-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Link_rot&oldid=1359051181|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-07-09}}</ref>
Bihim shɛli din miigi maa nyɛla din yɛn buɣisi kom m pani zuɣusaa ka bɛ booni lala [[kom]] maa umlaza ka din kpalim maa mi booni amasi.<ref>{{Cite web|last=Pasiya|first=Lutho|date=1977-07-17|title=A look into amasi: The history and things you can do with it|url=https://iol.co.za/lifestyle/food-and-restaurants/2020-01-28-a-look-into-amasi-the-history-and-things-you-can-do-with-it/|access-date=2026-07-09|website=IOL|language=en}}</ref> di gbunni din gburisi maa ka bɛ bolili pap ({{Langx|xh|umphokoqo|links=no}}). <ref>{{Cite web|title=Umphokoqo – crumbly mealie pap with amasi – Food & Home Magazine|url=https://www.foodandhome.co.za/recipes/umphokoqo-crumbly-mealie-pap-amasi|access-date=2026-07-09|website=www.foodandhome.co.za}}</ref>Bɛ niŋdi li mi n niŋdi ŋmanbuɣubila ni n nyura.
=== Zulu ===
Kali puuni, Zulu nima dihitabili ni amasi chɛmi ka nira mali yaa, alaafee, ni binshɛɣukam. Din chibira puuni, kamani paɣaba pɔrilim shee bee di yi niŋ ka so mini kum laɣim, lala nira maa bɛ diri amasi. bihim zaɣ' palli dii bɛ too nyura, amaabdina n niŋdi din gburisi ka bɛ nyura.
=== South Africa ===
Nelson Mandela daa yɛli o ni daa zo ni yi o zo yiŋa shɛmm (o sɔɣibu shee "white" shɛli polo Apartheid [[Gominanti|Gomnanti]] ni daa bɔri o shee ) o ni daa ti wum Zulu tumtumdiba ni daa yɛra ni di bi tu ni a nya bihim takoro ni (lka bɛ chɛli ni di mii) whites seldom daa nyuri la amasi.
Amasi lahi niŋ bayaana pam [[South Africa]] nima India bindira nima ni
=== Xhosa ===
Xhosa nima kali puuni, [[amiliya]] palli nyɛla bɛ ni tiri so amasi ni nimdi, ka lala maa bɛ booni li ''uTsiki'', ka di nyɛla bɛ niŋ di o mi maraaba na o yili palli ni.
== Kundivihira ==
kxbqu0goda526xmmhc4ble2yg1l3haz
Ofada rice
0
33551
143517
143516
2026-07-10T11:59:19Z
Maltima Rabia
5146
Added heading
143517
wikitext
text/x-wiki
Ofada shinkaafa nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa. Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam.
Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria. Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli .
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba. saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa. Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.
Ofada sauce
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
itxhyzniy7d8c436ivmbciklexl1is5
143518
143517
2026-07-10T11:59:41Z
Maltima Rabia
5146
Added heading
143518
wikitext
text/x-wiki
Ofada shinkaafa nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa. Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam.
Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria. Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli .
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba. saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa. Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
q21mma3ke63ftrghigog9k2bkndp3eu
143519
143518
2026-07-10T12:00:06Z
Maltima Rabia
5146
Added heading
143519
wikitext
text/x-wiki
Ofada shinkaafa nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa. Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam.
Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria. Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli .
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba. saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa. Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
5xxjrpckn8tjpv8mkqar26amu100z8k
143520
143519
2026-07-10T12:01:33Z
Maltima Rabia
5146
Added reference
143520
wikitext
text/x-wiki
Ofada shinkaafa nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa. Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam.
Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria. Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli .
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba. saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa. Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
ge68al9dv68svn6u4e8hfaka8dgk3wz
143521
143520
2026-07-10T12:03:13Z
Maltima Rabia
5146
Added reference
143521
wikitext
text/x-wiki
Ofada shinkaafa nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada,<ref>{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref> ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa. Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam.
Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria. Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli .
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba. saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa. Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
bhi0938qbm2w4nx2xtnbdo1r7gr9onp
143522
143521
2026-07-10T12:05:51Z
Maltima Rabia
5146
Added reference
143522
wikitext
text/x-wiki
Ofada shinkaafa nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada,<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref> ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam.
Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria. Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli .
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba. saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa. Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
hw8zq9lzelsln4htdvl4i5g3vyva20e
143523
143522
2026-07-10T12:06:08Z
Maltima Rabia
5146
Edited
143523
wikitext
text/x-wiki
Ofada shinkaafa nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam.
Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria. Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli .
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba. saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa. Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
tkanqesy845rfobnso7ts1wyympfjbh
143524
143523
2026-07-10T12:06:42Z
Maltima Rabia
5146
Edited
143524
wikitext
text/x-wiki
Ofada shinkaafa nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria. Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli .
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba. saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa. Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
1stbn0opsouxfjwwie09xqxufvqha6l
143525
143524
2026-07-10T12:10:32Z
Maltima Rabia
5146
Added reference
143525
wikitext
text/x-wiki
Ofada shinkaafa nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli .
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba. saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa. Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
77uyridoaxqrfskfr32ps9ivb1me2g5
143526
143525
2026-07-10T12:13:56Z
Maltima Rabia
5146
Added reference
143526
wikitext
text/x-wiki
Ofada shinkaafa nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref>{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref>
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba. saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa. Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
1fkc8vaxflaig8wm7enhy601nkxubzl
143527
143526
2026-07-10T12:14:54Z
Maltima Rabia
5146
Added reference
143527
wikitext
text/x-wiki
Ofada shinkaafa nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref>{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref>
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba. saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa. Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
plq8od0618zkr3tijyttzf197gm69on
143528
143527
2026-07-10T12:16:22Z
Maltima Rabia
5146
Added reference
143528
wikitext
text/x-wiki
Ofada shinkaafa nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref>{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba. saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa. Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
nnbarlmgewopsklnbiq3pnz56hj3s3o
143529
143528
2026-07-10T12:19:58Z
Maltima Rabia
5146
Added content
143529
wikitext
text/x-wiki
Ofada shinkaafa nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref>{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla. Kamani Afrika shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba. saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa. Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
67doytg846qp09r0ghl6nfl21xkedlh
143530
143529
2026-07-10T12:21:03Z
Maltima Rabia
5146
Added reference
143530
wikitext
text/x-wiki
Ofada shinkaafa nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref>{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani Afrika shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba. saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa. Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
s5jxsbyhqdbybs2ywkfsjwllcco75va
143531
143530
2026-07-10T12:22:41Z
Maltima Rabia
5146
Added reference
143531
wikitext
text/x-wiki
Ofada shinkaafa nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref>{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani Afrika shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa. Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
e4qppn7phj6n3vu10fgnpedy4ff1u9k
143532
143531
2026-07-10T12:24:41Z
Maltima Rabia
5146
Added reference
143532
wikitext
text/x-wiki
Ofada shinkaafa nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref name=":1">{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani Afrika shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=says|first=Michaelskify|date=2024-08-27|title=How To Cook Ofada Rice {{!}} Ofada Rice Recipe – The online cook|url=https://theonlinecook.com/how-to-cook-ofada-rice-ofada-rice-recipe/|access-date=2026-07-10|language=en-GB}}</ref> Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
ojtlgkfoybjuuvr8e0zwn81mbe7enxg
143533
143532
2026-07-10T12:26:19Z
Maltima Rabia
5146
Added reference
143533
wikitext
text/x-wiki
Ofada shinkaafa nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref name=":1">{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani Afrika shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=says|first=Michaelskify|date=2024-08-27|title=How To Cook Ofada Rice {{!}} Ofada Rice Recipe – The online cook|url=https://theonlinecook.com/how-to-cook-ofada-rice-ofada-rice-recipe/|access-date=2026-07-10|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Cook Brown or Ofada Rice Perfectly – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/cook-brown-ofada-rice-perfectly/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref> Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
lwjntxosyws0fqu87ep5cd8ktqtsruq
143534
143533
2026-07-10T12:27:26Z
Maltima Rabia
5146
Added reference
143534
wikitext
text/x-wiki
Ofada shinkaafa nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref name=":1">{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani Afrika shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=says|first=Michaelskify|date=2024-08-27|title=How To Cook Ofada Rice {{!}} Ofada Rice Recipe – The online cook|url=https://theonlinecook.com/how-to-cook-ofada-rice-ofada-rice-recipe/|access-date=2026-07-10|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Cook Brown or Ofada Rice Perfectly – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/cook-brown-ofada-rice-perfectly/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref> Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.<ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-12-08|title=Obe Ata Dindin - Ofada Sauce|url=https://sisijemimah.com/2015/12/08/obe-ata-dindin-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref>
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
93lngvlnyckjy3lgut2saj2le0fn6je
143535
143534
2026-07-10T12:29:29Z
Maltima Rabia
5146
Added reference
143535
wikitext
text/x-wiki
Ofada shinkaafa nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref name=":1">{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani Afrika shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=says|first=Michaelskify|date=2024-08-27|title=How To Cook Ofada Rice {{!}} Ofada Rice Recipe – The online cook|url=https://theonlinecook.com/how-to-cook-ofada-rice-ofada-rice-recipe/|access-date=2026-07-10|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Cook Brown or Ofada Rice Perfectly – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/cook-brown-ofada-rice-perfectly/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref> Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.<ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-12-08|title=Obe Ata Dindin - Ofada Sauce|url=https://sisijemimah.com/2015/12/08/obe-ata-dindin-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref>
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=O|first=Lois|date=2018-05-23|title=How to Make Ofada Stew (Nigerian Ofada Sauce Recipe)|url=https://www.yummymedley.com/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Yummy Medley|language=en-US}}</ref>
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
tfkm5hettkrhglwk1j0j6qo24ujh5f5
143536
143535
2026-07-10T12:30:44Z
Maltima Rabia
5146
Added reference
143536
wikitext
text/x-wiki
Ofada shinkaafa nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref name=":1">{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani Afrika shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=says|first=Michaelskify|date=2024-08-27|title=How To Cook Ofada Rice {{!}} Ofada Rice Recipe – The online cook|url=https://theonlinecook.com/how-to-cook-ofada-rice-ofada-rice-recipe/|access-date=2026-07-10|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Cook Brown or Ofada Rice Perfectly – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/cook-brown-ofada-rice-perfectly/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref> Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.<ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-12-08|title=Obe Ata Dindin - Ofada Sauce|url=https://sisijemimah.com/2015/12/08/obe-ata-dindin-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref>
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=O|first=Lois|date=2018-05-23|title=How to Make Ofada Stew (Nigerian Ofada Sauce Recipe)|url=https://www.yummymedley.com/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Yummy Medley|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ajoke|date=2020-01-09|title=Ofada Stew Recipe (How To Make Ofada Stew)|url=https://www.myactivekitchen.com/ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Active Kitchen|language=en-GB}}</ref>
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
qt94uov24a7t5k0lcq50ghx28nf94bm
143537
143536
2026-07-10T12:32:15Z
Maltima Rabia
5146
Added reference
143537
wikitext
text/x-wiki
Ofada shinkaafa nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref name=":1">{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani Afrika shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=says|first=Michaelskify|date=2024-08-27|title=How To Cook Ofada Rice {{!}} Ofada Rice Recipe – The online cook|url=https://theonlinecook.com/how-to-cook-ofada-rice-ofada-rice-recipe/|access-date=2026-07-10|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Cook Brown or Ofada Rice Perfectly – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/cook-brown-ofada-rice-perfectly/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref> Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.<ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-12-08|title=Obe Ata Dindin - Ofada Sauce|url=https://sisijemimah.com/2015/12/08/obe-ata-dindin-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref>
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=O|first=Lois|date=2018-05-23|title=How to Make Ofada Stew (Nigerian Ofada Sauce Recipe)|url=https://www.yummymedley.com/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Yummy Medley|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ajoke|date=2020-01-09|title=Ofada Stew Recipe (How To Make Ofada Stew)|url=https://www.myactivekitchen.com/ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Active Kitchen|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Uguru|first=Chichi|date=2019-06-06|title=The Real Ofada Stew Recipe|url=https://www.mydiasporakitchen.com/real-ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Diaspora Kitchen|language=en-US}}</ref>
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
gnxprr2ydbrxzscrxd07rhsj9vz64n2
143538
143537
2026-07-10T12:33:33Z
Maltima Rabia
5146
Added reference
143538
wikitext
text/x-wiki
Ofada shinkaafa nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref name=":1">{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani Afrika shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=says|first=Michaelskify|date=2024-08-27|title=How To Cook Ofada Rice {{!}} Ofada Rice Recipe – The online cook|url=https://theonlinecook.com/how-to-cook-ofada-rice-ofada-rice-recipe/|access-date=2026-07-10|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Cook Brown or Ofada Rice Perfectly – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/cook-brown-ofada-rice-perfectly/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref> Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.<ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-12-08|title=Obe Ata Dindin - Ofada Sauce|url=https://sisijemimah.com/2015/12/08/obe-ata-dindin-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref>
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=O|first=Lois|date=2018-05-23|title=How to Make Ofada Stew (Nigerian Ofada Sauce Recipe)|url=https://www.yummymedley.com/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Yummy Medley|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ajoke|date=2020-01-09|title=Ofada Stew Recipe (How To Make Ofada Stew)|url=https://www.myactivekitchen.com/ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Active Kitchen|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Uguru|first=Chichi|date=2019-06-06|title=The Real Ofada Stew Recipe|url=https://www.mydiasporakitchen.com/real-ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Diaspora Kitchen|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Oredola|first=Tayo|date=2024-06-28|title=Ofada Stew (Ayamase Stew) - Low Carb Africa|url=https://lowcarbafrica.com/ofada-stew-ayamase-stew/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref>
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
mvtiezsya4wydosuwzng8dabup7l0nb
143539
143538
2026-07-10T12:34:51Z
Maltima Rabia
5146
Added reference
143539
wikitext
text/x-wiki
Ofada shinkaafa nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref name=":1">{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani Afrika shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=says|first=Michaelskify|date=2024-08-27|title=How To Cook Ofada Rice {{!}} Ofada Rice Recipe – The online cook|url=https://theonlinecook.com/how-to-cook-ofada-rice-ofada-rice-recipe/|access-date=2026-07-10|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Cook Brown or Ofada Rice Perfectly – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/cook-brown-ofada-rice-perfectly/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref> Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.<ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-12-08|title=Obe Ata Dindin - Ofada Sauce|url=https://sisijemimah.com/2015/12/08/obe-ata-dindin-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref>
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=O|first=Lois|date=2018-05-23|title=How to Make Ofada Stew (Nigerian Ofada Sauce Recipe)|url=https://www.yummymedley.com/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Yummy Medley|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ajoke|date=2020-01-09|title=Ofada Stew Recipe (How To Make Ofada Stew)|url=https://www.myactivekitchen.com/ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Active Kitchen|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Uguru|first=Chichi|date=2019-06-06|title=The Real Ofada Stew Recipe|url=https://www.mydiasporakitchen.com/real-ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Diaspora Kitchen|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Oredola|first=Tayo|date=2024-06-28|title=Ofada Stew (Ayamase Stew) - Low Carb Africa|url=https://lowcarbafrica.com/ofada-stew-ayamase-stew/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Osinkolu|first=Lola|date=2025-04-07|title=How to pepare Ayamase stew (ofada stew)|url=https://cheflolaskitchen.com/ayamase-stew-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Chef Lola's Kitchen|language=en-US}}</ref>
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
opg0j4ovbritgws2snodpiaecq5c1ig
143540
143539
2026-07-10T13:05:26Z
K.D.Nburidiba
4111
143540
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Ofada shinkaafa nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref name=":1">{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani Afrika shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=says|first=Michaelskify|date=2024-08-27|title=How To Cook Ofada Rice {{!}} Ofada Rice Recipe – The online cook|url=https://theonlinecook.com/how-to-cook-ofada-rice-ofada-rice-recipe/|access-date=2026-07-10|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Cook Brown or Ofada Rice Perfectly – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/cook-brown-ofada-rice-perfectly/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref> Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.<ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-12-08|title=Obe Ata Dindin - Ofada Sauce|url=https://sisijemimah.com/2015/12/08/obe-ata-dindin-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref>
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=O|first=Lois|date=2018-05-23|title=How to Make Ofada Stew (Nigerian Ofada Sauce Recipe)|url=https://www.yummymedley.com/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Yummy Medley|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ajoke|date=2020-01-09|title=Ofada Stew Recipe (How To Make Ofada Stew)|url=https://www.myactivekitchen.com/ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Active Kitchen|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Uguru|first=Chichi|date=2019-06-06|title=The Real Ofada Stew Recipe|url=https://www.mydiasporakitchen.com/real-ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Diaspora Kitchen|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Oredola|first=Tayo|date=2024-06-28|title=Ofada Stew (Ayamase Stew) - Low Carb Africa|url=https://lowcarbafrica.com/ofada-stew-ayamase-stew/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Osinkolu|first=Lola|date=2025-04-07|title=How to pepare Ayamase stew (ofada stew)|url=https://cheflolaskitchen.com/ayamase-stew-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Chef Lola's Kitchen|language=en-US}}</ref>
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
2b8zc1coahwbfh4g549tpnu6qxkozyi
143541
143540
2026-07-10T13:05:54Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
143541
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Ofada [[Shinkafa|shinkaafa]] nyɛla Nigerian yoribanima binidirigu<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref name=":1">{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani Afrika shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=says|first=Michaelskify|date=2024-08-27|title=How To Cook Ofada Rice {{!}} Ofada Rice Recipe – The online cook|url=https://theonlinecook.com/how-to-cook-ofada-rice-ofada-rice-recipe/|access-date=2026-07-10|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Cook Brown or Ofada Rice Perfectly – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/cook-brown-ofada-rice-perfectly/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref> Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.<ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-12-08|title=Obe Ata Dindin - Ofada Sauce|url=https://sisijemimah.com/2015/12/08/obe-ata-dindin-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref>
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=O|first=Lois|date=2018-05-23|title=How to Make Ofada Stew (Nigerian Ofada Sauce Recipe)|url=https://www.yummymedley.com/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Yummy Medley|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ajoke|date=2020-01-09|title=Ofada Stew Recipe (How To Make Ofada Stew)|url=https://www.myactivekitchen.com/ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Active Kitchen|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Uguru|first=Chichi|date=2019-06-06|title=The Real Ofada Stew Recipe|url=https://www.mydiasporakitchen.com/real-ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Diaspora Kitchen|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Oredola|first=Tayo|date=2024-06-28|title=Ofada Stew (Ayamase Stew) - Low Carb Africa|url=https://lowcarbafrica.com/ofada-stew-ayamase-stew/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Osinkolu|first=Lola|date=2025-04-07|title=How to pepare Ayamase stew (ofada stew)|url=https://cheflolaskitchen.com/ayamase-stew-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Chef Lola's Kitchen|language=en-US}}</ref>
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
a0pu1h4m38ovxri86a2qsiuzsrhtrch
143542
143541
2026-07-10T13:06:18Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
143542
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Ofada [[Shinkafa|shinkaafa]] nyɛla [[Nigeria|Nigerian]] yoribanima binidirigu<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref name=":1">{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani Afrika shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=says|first=Michaelskify|date=2024-08-27|title=How To Cook Ofada Rice {{!}} Ofada Rice Recipe – The online cook|url=https://theonlinecook.com/how-to-cook-ofada-rice-ofada-rice-recipe/|access-date=2026-07-10|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Cook Brown or Ofada Rice Perfectly – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/cook-brown-ofada-rice-perfectly/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref> Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.<ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-12-08|title=Obe Ata Dindin - Ofada Sauce|url=https://sisijemimah.com/2015/12/08/obe-ata-dindin-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref>
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=O|first=Lois|date=2018-05-23|title=How to Make Ofada Stew (Nigerian Ofada Sauce Recipe)|url=https://www.yummymedley.com/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Yummy Medley|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ajoke|date=2020-01-09|title=Ofada Stew Recipe (How To Make Ofada Stew)|url=https://www.myactivekitchen.com/ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Active Kitchen|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Uguru|first=Chichi|date=2019-06-06|title=The Real Ofada Stew Recipe|url=https://www.mydiasporakitchen.com/real-ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Diaspora Kitchen|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Oredola|first=Tayo|date=2024-06-28|title=Ofada Stew (Ayamase Stew) - Low Carb Africa|url=https://lowcarbafrica.com/ofada-stew-ayamase-stew/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Osinkolu|first=Lola|date=2025-04-07|title=How to pepare Ayamase stew (ofada stew)|url=https://cheflolaskitchen.com/ayamase-stew-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Chef Lola's Kitchen|language=en-US}}</ref>
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
gj5x4gwtk1dj32h0hnobivbzhwh9ncl
143543
143542
2026-07-10T13:06:45Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
143543
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Ofada [[Shinkafa|shinkaafa]] nyɛla [[Nigeria|Nigerian]] yoriba nima [[Bindirigu|binidirigu]]<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local Gomlanti fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref name=":1">{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani Afrika shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=says|first=Michaelskify|date=2024-08-27|title=How To Cook Ofada Rice {{!}} Ofada Rice Recipe – The online cook|url=https://theonlinecook.com/how-to-cook-ofada-rice-ofada-rice-recipe/|access-date=2026-07-10|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Cook Brown or Ofada Rice Perfectly – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/cook-brown-ofada-rice-perfectly/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref> Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.<ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-12-08|title=Obe Ata Dindin - Ofada Sauce|url=https://sisijemimah.com/2015/12/08/obe-ata-dindin-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref>
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=O|first=Lois|date=2018-05-23|title=How to Make Ofada Stew (Nigerian Ofada Sauce Recipe)|url=https://www.yummymedley.com/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Yummy Medley|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ajoke|date=2020-01-09|title=Ofada Stew Recipe (How To Make Ofada Stew)|url=https://www.myactivekitchen.com/ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Active Kitchen|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Uguru|first=Chichi|date=2019-06-06|title=The Real Ofada Stew Recipe|url=https://www.mydiasporakitchen.com/real-ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Diaspora Kitchen|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Oredola|first=Tayo|date=2024-06-28|title=Ofada Stew (Ayamase Stew) - Low Carb Africa|url=https://lowcarbafrica.com/ofada-stew-ayamase-stew/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Osinkolu|first=Lola|date=2025-04-07|title=How to pepare Ayamase stew (ofada stew)|url=https://cheflolaskitchen.com/ayamase-stew-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Chef Lola's Kitchen|language=en-US}}</ref>
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
f85esrrwaq9m9mc1558ij324a8wjlsu
143544
143543
2026-07-10T13:07:46Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
143544
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Ofada [[Shinkafa|shinkaafa]] nyɛla [[Nigeria|Nigerian]] yoriba nima [[Bindirigu|binidirigu]]<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local [[Gominanti|Gomnanti]] fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa Africa shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref name=":1">{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani Afrika shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=says|first=Michaelskify|date=2024-08-27|title=How To Cook Ofada Rice {{!}} Ofada Rice Recipe – The online cook|url=https://theonlinecook.com/how-to-cook-ofada-rice-ofada-rice-recipe/|access-date=2026-07-10|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Cook Brown or Ofada Rice Perfectly – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/cook-brown-ofada-rice-perfectly/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref> Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.<ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-12-08|title=Obe Ata Dindin - Ofada Sauce|url=https://sisijemimah.com/2015/12/08/obe-ata-dindin-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref>
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=O|first=Lois|date=2018-05-23|title=How to Make Ofada Stew (Nigerian Ofada Sauce Recipe)|url=https://www.yummymedley.com/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Yummy Medley|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ajoke|date=2020-01-09|title=Ofada Stew Recipe (How To Make Ofada Stew)|url=https://www.myactivekitchen.com/ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Active Kitchen|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Uguru|first=Chichi|date=2019-06-06|title=The Real Ofada Stew Recipe|url=https://www.mydiasporakitchen.com/real-ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Diaspora Kitchen|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Oredola|first=Tayo|date=2024-06-28|title=Ofada Stew (Ayamase Stew) - Low Carb Africa|url=https://lowcarbafrica.com/ofada-stew-ayamase-stew/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Osinkolu|first=Lola|date=2025-04-07|title=How to pepare Ayamase stew (ofada stew)|url=https://cheflolaskitchen.com/ayamase-stew-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Chef Lola's Kitchen|language=en-US}}</ref>
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
iree5ffvj6o82veirwxlfkj8fato8p8
143545
143544
2026-07-10T13:08:15Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
143545
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Ofada [[Shinkafa|shinkaafa]] nyɛla [[Nigeria|Nigerian]] yoriba nima [[Bindirigu|binidirigu]]<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local [[Gominanti|Gomnanti]] fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa [[Afrika|Africa]] shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref name=":1">{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani Afrika shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=says|first=Michaelskify|date=2024-08-27|title=How To Cook Ofada Rice {{!}} Ofada Rice Recipe – The online cook|url=https://theonlinecook.com/how-to-cook-ofada-rice-ofada-rice-recipe/|access-date=2026-07-10|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Cook Brown or Ofada Rice Perfectly – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/cook-brown-ofada-rice-perfectly/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref> Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.<ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-12-08|title=Obe Ata Dindin - Ofada Sauce|url=https://sisijemimah.com/2015/12/08/obe-ata-dindin-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref>
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=O|first=Lois|date=2018-05-23|title=How to Make Ofada Stew (Nigerian Ofada Sauce Recipe)|url=https://www.yummymedley.com/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Yummy Medley|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ajoke|date=2020-01-09|title=Ofada Stew Recipe (How To Make Ofada Stew)|url=https://www.myactivekitchen.com/ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Active Kitchen|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Uguru|first=Chichi|date=2019-06-06|title=The Real Ofada Stew Recipe|url=https://www.mydiasporakitchen.com/real-ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Diaspora Kitchen|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Oredola|first=Tayo|date=2024-06-28|title=Ofada Stew (Ayamase Stew) - Low Carb Africa|url=https://lowcarbafrica.com/ofada-stew-ayamase-stew/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Osinkolu|first=Lola|date=2025-04-07|title=How to pepare Ayamase stew (ofada stew)|url=https://cheflolaskitchen.com/ayamase-stew-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Chef Lola's Kitchen|language=en-US}}</ref>
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
82nllz15mpphmi95y45qi8vmlc4zzf2
143546
143545
2026-07-10T13:08:57Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
143546
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Ofada [[Shinkafa|shinkaafa]] nyɛla [[Nigeria|Nigerian]] yoriba nima [[Bindirigu|binidirigu]]<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local [[Gominanti|Gomnanti]] fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa [[Afrika|Africa]] shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref name=":1">{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani [[Afrika]] shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigerians, amaa di lɛi nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbani din bɛ Ogun state maa.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=says|first=Michaelskify|date=2024-08-27|title=How To Cook Ofada Rice {{!}} Ofada Rice Recipe – The online cook|url=https://theonlinecook.com/how-to-cook-ofada-rice-ofada-rice-recipe/|access-date=2026-07-10|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Cook Brown or Ofada Rice Perfectly – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/cook-brown-ofada-rice-perfectly/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref> Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.<ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-12-08|title=Obe Ata Dindin - Ofada Sauce|url=https://sisijemimah.com/2015/12/08/obe-ata-dindin-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref>
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=O|first=Lois|date=2018-05-23|title=How to Make Ofada Stew (Nigerian Ofada Sauce Recipe)|url=https://www.yummymedley.com/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Yummy Medley|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ajoke|date=2020-01-09|title=Ofada Stew Recipe (How To Make Ofada Stew)|url=https://www.myactivekitchen.com/ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Active Kitchen|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Uguru|first=Chichi|date=2019-06-06|title=The Real Ofada Stew Recipe|url=https://www.mydiasporakitchen.com/real-ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Diaspora Kitchen|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Oredola|first=Tayo|date=2024-06-28|title=Ofada Stew (Ayamase Stew) - Low Carb Africa|url=https://lowcarbafrica.com/ofada-stew-ayamase-stew/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Osinkolu|first=Lola|date=2025-04-07|title=How to pepare Ayamase stew (ofada stew)|url=https://cheflolaskitchen.com/ayamase-stew-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Chef Lola's Kitchen|language=en-US}}</ref>
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
nvwnm1dmie63cm1n7gxqrs8jjocuwox
143547
143546
2026-07-10T13:10:29Z
K.D.Nburidiba
4111
Correction
143547
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Ofada [[Shinkafa|shinkaafa]] nyɛla [[Nigeria|Nigerian]] yoriba nima [[Bindirigu|binidirigu]]<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local [[Gominanti|Gomnanti]] fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa [[Afrika|Africa]] shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref name=":1">{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani [[Afrika]] shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada shink aafa nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigeria nima, amaa di lee nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbanni din bɛ Ogun state maa.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=says|first=Michaelskify|date=2024-08-27|title=How To Cook Ofada Rice {{!}} Ofada Rice Recipe – The online cook|url=https://theonlinecook.com/how-to-cook-ofada-rice-ofada-rice-recipe/|access-date=2026-07-10|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Cook Brown or Ofada Rice Perfectly – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/cook-brown-ofada-rice-perfectly/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref> Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.<ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-12-08|title=Obe Ata Dindin - Ofada Sauce|url=https://sisijemimah.com/2015/12/08/obe-ata-dindin-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref>
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi,alibalisa crayfish, nimdi mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=O|first=Lois|date=2018-05-23|title=How to Make Ofada Stew (Nigerian Ofada Sauce Recipe)|url=https://www.yummymedley.com/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Yummy Medley|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ajoke|date=2020-01-09|title=Ofada Stew Recipe (How To Make Ofada Stew)|url=https://www.myactivekitchen.com/ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Active Kitchen|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Uguru|first=Chichi|date=2019-06-06|title=The Real Ofada Stew Recipe|url=https://www.mydiasporakitchen.com/real-ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Diaspora Kitchen|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Oredola|first=Tayo|date=2024-06-28|title=Ofada Stew (Ayamase Stew) - Low Carb Africa|url=https://lowcarbafrica.com/ofada-stew-ayamase-stew/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Osinkolu|first=Lola|date=2025-04-07|title=How to pepare Ayamase stew (ofada stew)|url=https://cheflolaskitchen.com/ayamase-stew-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Chef Lola's Kitchen|language=en-US}}</ref>
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
b1nngjgd8kzcn1yglkwzry4be8grekc
143548
143547
2026-07-10T13:12:22Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
143548
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Ofada [[Shinkafa|shinkaafa]] nyɛla [[Nigeria|Nigerian]] yoriba nima [[Bindirigu|binidirigu]]<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local [[Gominanti|Gomnanti]] fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa [[Afrika|Africa]] shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref name=":1">{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani [[Afrika]] shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada [[Shinkafa|shinkaafa]] nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigeria nima, amaa di lee nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbanni din bɛ Ogun state maa.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=says|first=Michaelskify|date=2024-08-27|title=How To Cook Ofada Rice {{!}} Ofada Rice Recipe – The online cook|url=https://theonlinecook.com/how-to-cook-ofada-rice-ofada-rice-recipe/|access-date=2026-07-10|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Cook Brown or Ofada Rice Perfectly – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/cook-brown-ofada-rice-perfectly/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref> Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.<ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-12-08|title=Obe Ata Dindin - Ofada Sauce|url=https://sisijemimah.com/2015/12/08/obe-ata-dindin-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref>
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi, [[alibalisa]] crayfish, [[nimdi]] mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=O|first=Lois|date=2018-05-23|title=How to Make Ofada Stew (Nigerian Ofada Sauce Recipe)|url=https://www.yummymedley.com/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Yummy Medley|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ajoke|date=2020-01-09|title=Ofada Stew Recipe (How To Make Ofada Stew)|url=https://www.myactivekitchen.com/ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Active Kitchen|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Uguru|first=Chichi|date=2019-06-06|title=The Real Ofada Stew Recipe|url=https://www.mydiasporakitchen.com/real-ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Diaspora Kitchen|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Oredola|first=Tayo|date=2024-06-28|title=Ofada Stew (Ayamase Stew) - Low Carb Africa|url=https://lowcarbafrica.com/ofada-stew-ayamase-stew/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Osinkolu|first=Lola|date=2025-04-07|title=How to pepare Ayamase stew (ofada stew)|url=https://cheflolaskitchen.com/ayamase-stew-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Chef Lola's Kitchen|language=en-US}}</ref>
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.
== Kundivihira ==
oyzcj8t6yko75b2iv2lg8zsx5wdvl2c
143571
143548
2026-07-10T13:48:57Z
Maltima Rabia
5146
Added reference
143571
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Ofada [[Shinkafa|shinkaafa]] nyɛla [[Nigeria|Nigerian]] yoriba nima [[Bindirigu|binidirigu]]<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local [[Gominanti|Gomnanti]] fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa [[Afrika|Africa]] shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref name=":1">{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani [[Afrika]] shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada [[Shinkafa|shinkaafa]] nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigeria nima, amaa di lee nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbanni din bɛ Ogun state maa.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=says|first=Michaelskify|date=2024-08-27|title=How To Cook Ofada Rice {{!}} Ofada Rice Recipe – The online cook|url=https://theonlinecook.com/how-to-cook-ofada-rice-ofada-rice-recipe/|access-date=2026-07-10|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Cook Brown or Ofada Rice Perfectly – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/cook-brown-ofada-rice-perfectly/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref> Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.<ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-12-08|title=Obe Ata Dindin - Ofada Sauce|url=https://sisijemimah.com/2015/12/08/obe-ata-dindin-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref>
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi, [[alibalisa]] crayfish, [[nimdi]] mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=O|first=Lois|date=2018-05-23|title=How to Make Ofada Stew (Nigerian Ofada Sauce Recipe)|url=https://www.yummymedley.com/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Yummy Medley|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ajoke|date=2020-01-09|title=Ofada Stew Recipe (How To Make Ofada Stew)|url=https://www.myactivekitchen.com/ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Active Kitchen|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Uguru|first=Chichi|date=2019-06-06|title=The Real Ofada Stew Recipe|url=https://www.mydiasporakitchen.com/real-ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Diaspora Kitchen|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Oredola|first=Tayo|date=2024-06-28|title=Ofada Stew (Ayamase Stew) - Low Carb Africa|url=https://lowcarbafrica.com/ofada-stew-ayamase-stew/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Osinkolu|first=Lola|date=2025-04-07|title=How to pepare Ayamase stew (ofada stew)|url=https://cheflolaskitchen.com/ayamase-stew-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Chef Lola's Kitchen|language=en-US}}</ref>
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.<ref>{{Cite web|title=How to Make Ayamase (Ofada Stew/Sauce) – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/ayamase-ofada-stewsauce/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref>
== Kundivihira ==
pxv8o7i1tp1tu8xlse1ohmg000d18qc
143572
143571
2026-07-10T13:50:28Z
Maltima Rabia
5146
Added reference
143572
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Ofada [[Shinkafa|shinkaafa]] nyɛla [[Nigeria|Nigerian]] yoriba nima [[Bindirigu|binidirigu]]<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local [[Gominanti|Gomnanti]] fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa [[Afrika|Africa]] shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref name=":1">{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani [[Afrika]] shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada [[Shinkafa|shinkaafa]] nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigeria nima, amaa di lee nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbanni din bɛ Ogun state maa.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=says|first=Michaelskify|date=2024-08-27|title=How To Cook Ofada Rice {{!}} Ofada Rice Recipe – The online cook|url=https://theonlinecook.com/how-to-cook-ofada-rice-ofada-rice-recipe/|access-date=2026-07-10|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Cook Brown or Ofada Rice Perfectly – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/cook-brown-ofada-rice-perfectly/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref> Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.<ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-12-08|title=Obe Ata Dindin - Ofada Sauce|url=https://sisijemimah.com/2015/12/08/obe-ata-dindin-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref>
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi, [[alibalisa]] crayfish, [[nimdi]] mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=O|first=Lois|date=2018-05-23|title=How to Make Ofada Stew (Nigerian Ofada Sauce Recipe)|url=https://www.yummymedley.com/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Yummy Medley|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ajoke|date=2020-01-09|title=Ofada Stew Recipe (How To Make Ofada Stew)|url=https://www.myactivekitchen.com/ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Active Kitchen|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Uguru|first=Chichi|date=2019-06-06|title=The Real Ofada Stew Recipe|url=https://www.mydiasporakitchen.com/real-ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Diaspora Kitchen|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Oredola|first=Tayo|date=2024-06-28|title=Ofada Stew (Ayamase Stew) - Low Carb Africa|url=https://lowcarbafrica.com/ofada-stew-ayamase-stew/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Osinkolu|first=Lola|date=2025-04-07|title=How to pepare Ayamase stew (ofada stew)|url=https://cheflolaskitchen.com/ayamase-stew-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Chef Lola's Kitchen|language=en-US}}</ref>
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.<ref>{{Cite web|title=How to Make Ayamase (Ofada Stew/Sauce) – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/ayamase-ofada-stewsauce/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-08-04|title=Ayamase - Ofada Stew|url=https://sisijemimah.com/2015/08/04/ayamase-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref>
== Kundivihira ==
mht6szzz0szc0mdx5t1yql9bd5kuxes
143573
143572
2026-07-10T13:51:34Z
Maltima Rabia
5146
Added reference
143573
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Ofada [[Shinkafa|shinkaafa]] nyɛla [[Nigeria|Nigerian]] yoriba nima [[Bindirigu|binidirigu]]<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local [[Gominanti|Gomnanti]] fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa [[Afrika|Africa]] shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref name=":1">{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani [[Afrika]] shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada [[Shinkafa|shinkaafa]] nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigeria nima, amaa di lee nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbanni din bɛ Ogun state maa.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=says|first=Michaelskify|date=2024-08-27|title=How To Cook Ofada Rice {{!}} Ofada Rice Recipe – The online cook|url=https://theonlinecook.com/how-to-cook-ofada-rice-ofada-rice-recipe/|access-date=2026-07-10|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Cook Brown or Ofada Rice Perfectly – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/cook-brown-ofada-rice-perfectly/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref> Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.<ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-12-08|title=Obe Ata Dindin - Ofada Sauce|url=https://sisijemimah.com/2015/12/08/obe-ata-dindin-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref>
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi, [[alibalisa]] crayfish, [[nimdi]] mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=O|first=Lois|date=2018-05-23|title=How to Make Ofada Stew (Nigerian Ofada Sauce Recipe)|url=https://www.yummymedley.com/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Yummy Medley|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ajoke|date=2020-01-09|title=Ofada Stew Recipe (How To Make Ofada Stew)|url=https://www.myactivekitchen.com/ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Active Kitchen|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Uguru|first=Chichi|date=2019-06-06|title=The Real Ofada Stew Recipe|url=https://www.mydiasporakitchen.com/real-ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Diaspora Kitchen|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Oredola|first=Tayo|date=2024-06-28|title=Ofada Stew (Ayamase Stew) - Low Carb Africa|url=https://lowcarbafrica.com/ofada-stew-ayamase-stew/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Osinkolu|first=Lola|date=2025-04-07|title=How to pepare Ayamase stew (ofada stew)|url=https://cheflolaskitchen.com/ayamase-stew-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Chef Lola's Kitchen|language=en-US}}</ref>
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.<ref>{{Cite web|title=How to Make Ayamase (Ofada Stew/Sauce) – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/ayamase-ofada-stewsauce/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-08-04|title=Ayamase - Ofada Stew|url=https://sisijemimah.com/2015/08/04/ayamase-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-05-15|title=Ayamase Stew - African Food Network|url=https://afrifoodnetwork.com/recipes/soup-stew-recipes/ayamase-stew/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref>
== Kundivihira ==
t6f1kzibdb8mnqb4zxjokw04gqp54za
143574
143573
2026-07-10T13:53:00Z
Maltima Rabia
5146
Added reference
143574
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Ofada [[Shinkafa|shinkaafa]] nyɛla [[Nigeria|Nigerian]] yoriba nima [[Bindirigu|binidirigu]]<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local [[Gominanti|Gomnanti]] fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa [[Afrika|Africa]] shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref name=":1">{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani [[Afrika]] shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada [[Shinkafa|shinkaafa]] nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigeria nima, amaa di lee nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbanni din bɛ Ogun state maa.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=says|first=Michaelskify|date=2024-08-27|title=How To Cook Ofada Rice {{!}} Ofada Rice Recipe – The online cook|url=https://theonlinecook.com/how-to-cook-ofada-rice-ofada-rice-recipe/|access-date=2026-07-10|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Cook Brown or Ofada Rice Perfectly – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/cook-brown-ofada-rice-perfectly/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref> Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.<ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-12-08|title=Obe Ata Dindin - Ofada Sauce|url=https://sisijemimah.com/2015/12/08/obe-ata-dindin-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref>
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi, [[alibalisa]] crayfish, [[nimdi]] mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=O|first=Lois|date=2018-05-23|title=How to Make Ofada Stew (Nigerian Ofada Sauce Recipe)|url=https://www.yummymedley.com/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Yummy Medley|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ajoke|date=2020-01-09|title=Ofada Stew Recipe (How To Make Ofada Stew)|url=https://www.myactivekitchen.com/ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Active Kitchen|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Uguru|first=Chichi|date=2019-06-06|title=The Real Ofada Stew Recipe|url=https://www.mydiasporakitchen.com/real-ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Diaspora Kitchen|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Oredola|first=Tayo|date=2024-06-28|title=Ofada Stew (Ayamase Stew) - Low Carb Africa|url=https://lowcarbafrica.com/ofada-stew-ayamase-stew/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Osinkolu|first=Lola|date=2025-04-07|title=How to pepare Ayamase stew (ofada stew)|url=https://cheflolaskitchen.com/ayamase-stew-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Chef Lola's Kitchen|language=en-US}}</ref>
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.<ref>{{Cite web|title=How to Make Ayamase (Ofada Stew/Sauce) – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/ayamase-ofada-stewsauce/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-08-04|title=Ayamase - Ofada Stew|url=https://sisijemimah.com/2015/08/04/ayamase-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-05-15|title=Ayamase Stew - African Food Network|url=https://afrifoodnetwork.com/recipes/soup-stew-recipes/ayamase-stew/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Osinkolu|first=Lola|date=2025-04-07|title=How to pepare Ayamase stew (ofada stew)|url=https://cheflolaskitchen.com/ayamase-stew-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Chef Lola's Kitchen|language=en-US}}</ref>
== Kundivihira ==
gw057mk6x6pq3m793k4s8g4ps0zwvjp
143575
143574
2026-07-10T13:55:09Z
Maltima Rabia
5146
Added picture
143575
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Lahabali kɔligu:Ofada rise with fried plantain and beaf.jpg|thumb|Ofada shinkaafa mini bɔrade ni nahu nimdi]]
Ofada [[Shinkafa|shinkaafa]] nyɛla [[Nigeria|Nigerian]] yoriba nima [[Bindirigu|binidirigu]]<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local [[Gominanti|Gomnanti]] fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa [[Afrika|Africa]] shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref name=":1">{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani [[Afrika]] shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada [[Shinkafa|shinkaafa]] nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigeria nima, amaa di lee nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbanni din bɛ Ogun state maa.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=says|first=Michaelskify|date=2024-08-27|title=How To Cook Ofada Rice {{!}} Ofada Rice Recipe – The online cook|url=https://theonlinecook.com/how-to-cook-ofada-rice-ofada-rice-recipe/|access-date=2026-07-10|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Cook Brown or Ofada Rice Perfectly – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/cook-brown-ofada-rice-perfectly/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref> Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.<ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-12-08|title=Obe Ata Dindin - Ofada Sauce|url=https://sisijemimah.com/2015/12/08/obe-ata-dindin-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref>
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi, [[alibalisa]] crayfish, [[nimdi]] mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=O|first=Lois|date=2018-05-23|title=How to Make Ofada Stew (Nigerian Ofada Sauce Recipe)|url=https://www.yummymedley.com/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Yummy Medley|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ajoke|date=2020-01-09|title=Ofada Stew Recipe (How To Make Ofada Stew)|url=https://www.myactivekitchen.com/ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Active Kitchen|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Uguru|first=Chichi|date=2019-06-06|title=The Real Ofada Stew Recipe|url=https://www.mydiasporakitchen.com/real-ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Diaspora Kitchen|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Oredola|first=Tayo|date=2024-06-28|title=Ofada Stew (Ayamase Stew) - Low Carb Africa|url=https://lowcarbafrica.com/ofada-stew-ayamase-stew/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Osinkolu|first=Lola|date=2025-04-07|title=How to pepare Ayamase stew (ofada stew)|url=https://cheflolaskitchen.com/ayamase-stew-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Chef Lola's Kitchen|language=en-US}}</ref>
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.<ref>{{Cite web|title=How to Make Ayamase (Ofada Stew/Sauce) – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/ayamase-ofada-stewsauce/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-08-04|title=Ayamase - Ofada Stew|url=https://sisijemimah.com/2015/08/04/ayamase-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-05-15|title=Ayamase Stew - African Food Network|url=https://afrifoodnetwork.com/recipes/soup-stew-recipes/ayamase-stew/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Osinkolu|first=Lola|date=2025-04-07|title=How to pepare Ayamase stew (ofada stew)|url=https://cheflolaskitchen.com/ayamase-stew-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Chef Lola's Kitchen|language=en-US}}</ref>
== Kundivihira ==
6fgyisyzawqltz0kaske2juzb4j8jem
143576
143575
2026-07-10T13:56:37Z
Maltima Rabia
5146
Added picture
143576
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Lahabali kɔligu:Ofada rise with fried plantain and beaf.jpg|thumb|Ofada shinkaafa mini bɔrade ni nahu nimdi]]
[[Lahabali kɔligu:Ofada Rice.jpg|thumb|Ofada shinkaafa]]
Ofada [[Shinkafa|shinkaafa]] nyɛla [[Nigeria|Nigerian]] yoriba nima [[Bindirigu|binidirigu]]<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local [[Gominanti|Gomnanti]] fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa [[Afrika|Africa]] shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref name=":1">{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani [[Afrika]] shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa.
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada [[Shinkafa|shinkaafa]] nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigeria nima, amaa di lee nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbanni din bɛ Ogun state maa.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=says|first=Michaelskify|date=2024-08-27|title=How To Cook Ofada Rice {{!}} Ofada Rice Recipe – The online cook|url=https://theonlinecook.com/how-to-cook-ofada-rice-ofada-rice-recipe/|access-date=2026-07-10|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Cook Brown or Ofada Rice Perfectly – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/cook-brown-ofada-rice-perfectly/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref> Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.<ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-12-08|title=Obe Ata Dindin - Ofada Sauce|url=https://sisijemimah.com/2015/12/08/obe-ata-dindin-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref>
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi, [[alibalisa]] crayfish, [[nimdi]] mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=O|first=Lois|date=2018-05-23|title=How to Make Ofada Stew (Nigerian Ofada Sauce Recipe)|url=https://www.yummymedley.com/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Yummy Medley|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ajoke|date=2020-01-09|title=Ofada Stew Recipe (How To Make Ofada Stew)|url=https://www.myactivekitchen.com/ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Active Kitchen|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Uguru|first=Chichi|date=2019-06-06|title=The Real Ofada Stew Recipe|url=https://www.mydiasporakitchen.com/real-ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Diaspora Kitchen|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Oredola|first=Tayo|date=2024-06-28|title=Ofada Stew (Ayamase Stew) - Low Carb Africa|url=https://lowcarbafrica.com/ofada-stew-ayamase-stew/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Osinkolu|first=Lola|date=2025-04-07|title=How to pepare Ayamase stew (ofada stew)|url=https://cheflolaskitchen.com/ayamase-stew-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Chef Lola's Kitchen|language=en-US}}</ref>
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.<ref>{{Cite web|title=How to Make Ayamase (Ofada Stew/Sauce) – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/ayamase-ofada-stewsauce/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-08-04|title=Ayamase - Ofada Stew|url=https://sisijemimah.com/2015/08/04/ayamase-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-05-15|title=Ayamase Stew - African Food Network|url=https://afrifoodnetwork.com/recipes/soup-stew-recipes/ayamase-stew/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Osinkolu|first=Lola|date=2025-04-07|title=How to pepare Ayamase stew (ofada stew)|url=https://cheflolaskitchen.com/ayamase-stew-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Chef Lola's Kitchen|language=en-US}}</ref>
== Kundivihira ==
eiopuye4ne15qu5qa1vmap8dvhugxtz
143577
143576
2026-07-10T13:59:23Z
Maltima Rabia
5146
Added content
143577
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Lahabali kɔligu:Ofada rise with fried plantain and beaf.jpg|thumb|Ofada shinkaafa mini bɔrade ni nahu nimdi]]
[[Lahabali kɔligu:Ofada Rice.jpg|thumb|Ofada shinkaafa]]
Ofada [[Shinkafa|shinkaafa]] nyɛla [[Nigeria|Nigerian]] yoriba nima [[Bindirigu|binidirigu]]<ref>{{Cite web|title=How to cook Ofada Stew (Ayamase)|url=https://www.allnigerianrecipes.com/stews/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=All Nigerian Recipes|language=en-US}}</ref>. Di nyɛla yuli n ti bi yaa maa shinkaafa shɛli din yina tiŋkpaŋ bili shɛli di yuli nyɛ ofada, ka di bɛ Obafime Owode Local [[Gominanti|Gomnanti]] fɔŋ fin bɛ Ogun State maa. Di pala lala tiŋ maa ni ko ka bi biritili, dinyɛla bini biriti shɛli southwest Nigeria amaa ka bi lɛi nyɛ ban zaŋ tiŋ maa yuli n ti li maa.<ref name=":0">{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-03-16|title=Have you had a taste of Ofada rice?|url=https://tribuneonlineng.com/have-you-had-a-taste-of-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ofada rice originated from my domain – Olu of Igbein|url=https://dailytrust.com/ofada-rice-originated-from-my-domain-olu-of-igbein/|access-date=2026-07-10|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref> Di nyɛla bini mali shɛli n duɣiri binidirigu balibu pam. Ofada shinkaafa nyɛla bini gabiri shɛli, ka bi tooi ni tooi gabiri di mini shinkaafa shɛŋa maa nyɛ din pa [[Afrika|Africa]] shinkaafa balibu, saha shɛŋa mi bi gabiri ni Africa shinkaafa nima. Di nyɛla bini tooi biriti shɛli Ogun State, di nyɛla fin bɛ southwest Nigeria.<ref name=":0" /> Ofada shinkaafa nyɛla nyɛla bini biriti shɛli tam shɛli din nyuri kom ni, yaɣa shɛli kom maa ni nuugi n kpɛ tiŋgbani maa.<ref>{{Cite web|last=Udevi|first=Obiamaka Angela|date=2019-03-18|title=Origin of Nigerian Foods: Ofada Rice|url=https://articles.connectnigeria.com/origin-of-nigerian-foods-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Connectnigeria Articles|language=en-GB}}</ref>
== Labi yuli ==
Ofada shinkaafa nyɛla bɛ ni niŋdi shɛli, ka di tooi mali ''Oryza glaberrima'' (Africa nima shinkaafa) ni ''Oryza sativa'' Asia nima shinkaafa, ka bɛ ni tooi buɣisi li kamani Ofada zaɣ' tankpaɣu bee zaɣ' dee bee zaɣ' piɛlli . <ref name=":1">{{Cite web|title=売り出し中のドメイン名です|url=http://www.propcommaikarfi.org/wp-content/uploads/2013/08/26-Definition-of-Ofada-Rice-qualities-through-varietal-identification-ans-testing-8-071.pdf|access-date=2026-07-10|website=www.propcommaikarfi.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=Admin|date=2020-11-07|title=Ignorance about Ofada Rice|url=https://thesparklightng.com/ignorance-about-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=The Sparklight News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ebuehi|first=Osaretin|last2=Abosede|first2=Christiana|date=2008-02-08|title=Effect of cooking and soaking on physical, nutrient composition and sensory evaluation of indigenous and foreign rice varieties in Nigeria|url=https://www.researchgate.net/publication/27797750_Effect_of_cooking_and_soaking_on_physical_nutrient_composition_and_sensory_evaluation_of_indigenous_and_foreign_rice_varieties_in_Nigeria|journal=African Journal of Biotechnology (ISSN: 1684-5315) Vol 6 Num 8|volume=38|doi=10.1108/00346650810847972}}</ref>
Ofada shinkaafa nini bi vɛla.<ref>{{Cite web|title=How to clean ofada rice Archives|url=https://sisijemimah.com/tag/how-to-clean-ofada-rice/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref> Kamani [[Afrika]] shinkaafa niɛmbu ni to ka di nini vɛli maa, shinkaafa nima naa pam nyɛla bini chɛri shɛli n niŋdi di poɣiri maa ni din yɛn chɛ ka di nyo vum ka kpaŋsi di alaafee binbora. Ofada shinkaafa shɛli din nyɛ zaɣa tankpawu maa nyɛla din nyo vum pam n gari ofada shinkaafa shɛli di pɛila. Ayi duɣirili di nyɛla din nabira. Di niŋbu puuni bi mali bin miha n niŋdili din yɛn chɛ ka di vum maa kpaŋsi.
Ofada shinkaafa mali liɣiri ni gari shinkaafa nima maa zaa, ka dizuɣu chɛ ka bɛ boli li shinkaafa din mali yuli n-ti ninvuɣ' shɛba.<ref>{{Cite web|url=https://www.semanticscholar.org/paper/075b55a63a3d632963228cee50969d32c2f90be7|access-date=2026-07-10|website=www.semanticscholar.org}}</ref> saha shɛŋa, bɛ tooi dirilimi zama din kpɛm puuni. Bɛ tooi lahi kɔhirili pala zuɣu, bɛ tooi mali li mi niŋdi vari ni bɛ booni li Ewe Eran leaf, la dirili ni Ayamashe sauce bee Ofada kpam ni gala , bee nimdi bee zahim.
== Taarihi ==
shinkaafa bal' shɛli bɛ ni kɔri Nigeria tingbanni ni nyɛ Ofada rice. lala shinkaafa ŋo nyɛla lala yuli maa ka di nyɛla bɛ ni kɔri li ka niŋdi di binshɛɣu kam Nigeria tumdi wulinpuhili ni di nudirigu polo zuɣu ni di tiŋkpankuɣa. Tuli lala binbirili ŋɔ daa nyɛla bini biri shɛli Abeokuta, Ogun State, ka daa nyɛ missionary tumtumsa ni chɛ ka shɛli yili yuuni 1850s mini 1970s puuni. Di daa nyɛla din yɛligi paagi Lagon region din n nyɛ Epe mini Okitipupa, di daa yi ni n yaligi n yoli n paagi Ogoja mini Abakaliki tɔbu shɛli bini daa boli second world war maa nyaaga. Bahigu di daa nyɛla run yaligi n paagi sahara mini Northern Nigeria ka di nyɛ Trans sahara nim dabiligu puuni. Di nyaɣisim mini di ʒiɛɣunyɛla din chɛ ka di yoli n gari shinkaafa shɛŋa din pahi balantɛ a yi duɣili di nyaɣisim bɛ la di ko
== Etymology ==
Ofada shinkaafa nyɛla tiŋ shɛli yuli ka bi zaŋ n tili maa, yaɣa shɛli bi daa tuu n koli. Ofada nyɛla tiŋkpaŋ bili shɛli din bɛ Ogun State
== Duɣibu ==
Ofada [[Shinkafa|shinkaafa]] nyɛla bini gbari shɛli n niŋdi uma vari ni, ni atarodo ʒiɛrini (malsa) tatase ( nyaɣisim) nanzua,alibalisa, locust tuya, mamʒi mini nimdi. Di nyɛla binidiri shɛli din mali dibu saha, di di pa binidiri shɛli bini diri biɛɣukam n ti Nigeria nima, amaa di lee nyɛla binidirigu shɛli bini duɣiri n kohira biɛɣu kam Ikenne mini Ilisan tiŋgbanni din bɛ Ogun state maa.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=says|first=Michaelskify|date=2024-08-27|title=How To Cook Ofada Rice {{!}} Ofada Rice Recipe – The online cook|url=https://theonlinecook.com/how-to-cook-ofada-rice-ofada-rice-recipe/|access-date=2026-07-10|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Cook Brown or Ofada Rice Perfectly – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/cook-brown-ofada-rice-perfectly/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref> Di tooi lahi nyɛla bini diri shɛli ni vari vari ʒiɛri din ni tooi mali locust tuya din ni. A ni tooi lahi di dimini ayamasw ʒiɛri bee obe-ata-iru, ŋɔ zaa nyɛla bini duɣiri shɛli ka di nyɛla Ofada shinkaafa dibu zuɣu.
== Ofada ʒiɛri ==
Ofada ʒiɛri nyɛla binidirigu shɛli din yina southern yaɣali Nigeria tiŋgbani. Ofada ʒiɛri nyɛla bini lahi mi shɛli ata dindin.<ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-12-08|title=Obe Ata Dindin - Ofada Sauce|url=https://sisijemimah.com/2015/12/08/obe-ata-dindin-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref>
Ʒiɛri niɛma shɛŋa bini mali n niŋdi Ofada ʒiɛri n nyɛ nanzu waɣala zaɣa kaha (atarodi), nanzubua zaɣa kaha, locust tuya, binyoma (iru bee ogiri), mamʒɛi, [[alibalisa]] crayfish, [[nimdi]] mini zahim, nahu nimdi, shaki (cow tripe) zahim kuma mini zahim di stock.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=O|first=Lois|date=2018-05-23|title=How to Make Ofada Stew (Nigerian Ofada Sauce Recipe)|url=https://www.yummymedley.com/ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Yummy Medley|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ajoke|date=2020-01-09|title=Ofada Stew Recipe (How To Make Ofada Stew)|url=https://www.myactivekitchen.com/ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Active Kitchen|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Uguru|first=Chichi|date=2019-06-06|title=The Real Ofada Stew Recipe|url=https://www.mydiasporakitchen.com/real-ofada-stew-recipe/|access-date=2026-07-10|website=My Diaspora Kitchen|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Oredola|first=Tayo|date=2024-06-28|title=Ofada Stew (Ayamase Stew) - Low Carb Africa|url=https://lowcarbafrica.com/ofada-stew-ayamase-stew/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Osinkolu|first=Lola|date=2025-04-07|title=How to pepare Ayamase stew (ofada stew)|url=https://cheflolaskitchen.com/ayamase-stew-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Chef Lola's Kitchen|language=en-US}}</ref>
== Ofada sauce ==
Ayamase ka bi lahi mili Ofada sauce nyɛla ʒiɛri shɛli bini zaŋ mamʒɛi n duɣi ka di bɛ ka Ofada ʒiɛri maa , amaa di nyɛla bini zaŋ nanzu walaɣa din nyɛ zaɣa kaha n duɣi shɛli din chɛ ka binidirigu maa kamshi maa bɛ di ko.<ref>{{Cite web|title=How to Make Ayamase (Ofada Stew/Sauce) – 9jafoodie {{!}} Nigerian Food Recipes|url=https://9jafoodie.com/ayamase-ofada-stewsauce/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Jemimah|first=Sisi|date=2015-08-04|title=Ayamase - Ofada Stew|url=https://sisijemimah.com/2015/08/04/ayamase-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Sisi Jemimah|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-05-15|title=Ayamase Stew - African Food Network|url=https://afrifoodnetwork.com/recipes/soup-stew-recipes/ayamase-stew/|access-date=2026-07-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Osinkolu|first=Lola|date=2025-04-07|title=How to pepare Ayamase stew (ofada stew)|url=https://cheflolaskitchen.com/ayamase-stew-ofada-stew/|access-date=2026-07-10|website=Chef Lola's Kitchen|language=en-US}}</ref>
== Kundivihira ==
4ijelwiyi7o2910u8orv4k8m8w1ssge
Bresse chicken
0
33576
143606
142594
2026-07-11T10:30:05Z
Alhaj Darajaati
22
143606
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Che ka sabbu maa di shim'''Bresse chichen bee Tɛmplet:langr nyɛla [[French Lick|French]] nohi bal' shɛŋa chicken din mali ni European laɣingu appellarion d'origine protegee yuli, kamani ''Volaille de Bresse / Poulet de Bresse / Poularde de Bresse / Chapon de Bresse''. Dini tooi nam no piɛla puuni ko bam be Bresse Gauloise bɛ ni wumsiri shɛba tiŋ kura ni maa din be [[France]] nuzaa polo maa.
== Taarihi ==
No shɛba ban be Bresse yaɣili maa di nyaɣisim pam.looya, siyaasa, Jean Anthelme Brillat-Savarin (1755–1826), bɛ ni daa dɔɣi so Belley din be Ain la, tumi ni o di buɣisiri Bresse nohi maa la "Nohi nayili".<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref>
Lala yuli ŋo maa Volaille de Bresse, ni nohi bal' shɛli diin nyɛ dinde de Bresse, tolotolo ŋun be yaɣili maa deei la di gbanawdabsili 22 December goli ni yuuni 1936<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite book|last=Roberts|first=Victoria|url=https://books.google.it/books?id=nAfyUHY42u0C&hl=en|title=British Poultry Standards|date=2009-03-16|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-0938-6|language=en}}</ref>
== Di malibu ==
[[Lahabali kɔligu:Gallus gallus domesticus - Vogelpark Steinen 03.jpg|thumb]]
Poulet de Bresse ni tooi mali no piɛla konko n waɣira (Bresse de Bény variety) ban be yaɣishɛli lala pɔhim maa ni be maa France tingbanni.
Kamani 1.2 million noonsi n waɣira lala bresse maa ni yuuni kam ka 0.1% nohi mi waɣira France; ka kamani kɔbiga puuni vaabu pia yiri sambanni.<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref>
Noonsi maa kuli yɛn bela bɛ yubu hali ni chira anahi. kamani biɛɣu pihita ni anu yi pahi bɛ yirina mi bindir' kuma bindir' shɛli din chɛ ka bɛ zoori yom.bɛ yi ti naai épinette puuni, bɛ biɛhigu shee maa bɛ niŋdila zimsim, ka yirina kawana mini milimi<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref>
== kundivihira ==
a75cdov00xb4odnj5e6oekvhhnvybnt
143607
143606
2026-07-11T10:31:02Z
Alhaj Darajaati
22
143607
wikitext
text/x-wiki
'''Che ka sabbu maa di shim'''Bresse chichen bee Tɛmplet:langr nyɛla [[French Lick|French]] nohi bal' shɛŋa chicken din mali ni European laɣingu appellarion d'origine protegee yuli, kamani ''Volaille de Bresse / Poulet de Bresse / Poularde de Bresse / Chapon de Bresse''. Dini tooi nam no piɛla puuni ko bam be Bresse Gauloise bɛ ni wumsiri shɛba tiŋ kura ni maa din be [[France]] nuzaa polo maa.
== Taarihi ==
No shɛba ban be Bresse yaɣili maa di nyaɣisim pam.looya, siyaasa, Jean Anthelme Brillat-Savarin (1755–1826), bɛ ni daa dɔɣi so Belley din be Ain la, tumi ni o di buɣisiri Bresse nohi maa la "Nohi nayili".<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref>
Lala yuli ŋo maa Volaille de Bresse, ni nohi bal' shɛli diin nyɛ dinde de Bresse, tolotolo ŋun be yaɣili maa deei la di gbanawdabsili 22 December goli ni yuuni 1936<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite book|last=Roberts|first=Victoria|url=https://books.google.it/books?id=nAfyUHY42u0C&hl=en|title=British Poultry Standards|date=2009-03-16|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-0938-6|language=en}}</ref>
== Di malibu ==
[[Lahabali kɔligu:Gallus gallus domesticus - Vogelpark Steinen 03.jpg|thumb]]
Poulet de Bresse ni tooi mali no piɛla konko n waɣira (Bresse de Bény variety) ban be yaɣishɛli lala pɔhim maa ni be maa France tingbanni.
Kamani 1.2 million noonsi n waɣira lala bresse maa ni yuuni kam ka 0.1% nohi mi waɣira France; ka kamani kɔbiga puuni vaabu pia yiri sambanni.<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref>
Noonsi maa kuli yɛn bela bɛ yubu hali ni chira anahi. kamani biɛɣu pihita ni anu yi pahi bɛ yirina mi bindir' kuma bindir' shɛli din chɛ ka bɛ zoori yom.bɛ yi ti naai épinette puuni, bɛ biɛhigu shee maa bɛ niŋdila zimsim, ka yirina kawana mini milimi<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref>
== kundivihira ==
9y7xun852k083d1n3g473n4qvwptp97
143608
143607
2026-07-11T10:35:10Z
Alhaj Darajaati
22
143608
wikitext
text/x-wiki
'''Bresse chichen''' bee Tɛmplet:langr nyɛla [[French Lick|French]] nohi bal' shɛŋa chicken din mali ni European laɣingu appellarion d'origine protegee yuli, kamani ''Volaille de Bresse / Poulet de Bresse / Poularde de Bresse / Chapon de Bresse''. Dini tooi nam no piɛla puuni ko bam be Bresse Gauloise bɛ ni wumsiri shɛba tiŋ kura ni maa din be [[France]] nuzaa polo maa.
== Taarihi ==
No shɛba ban be Bresse yaɣili maa di nyaɣisim pam.looya, siyaasa, Jean Anthelme Brillat-Savarin (1755–1826), bɛ ni daa dɔɣi so Belley din be Ain la, tumi ni o di buɣisiri Bresse nohi maa la "Nohi nayili".<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref>
Lala yuli ŋo maa Volaille de Bresse, ni nohi bal' shɛli diin nyɛ dinde de Bresse, tolotolo ŋun be yaɣili maa deei la di gbanawdabsili 22 December goli ni yuuni 1936<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite book|last=Roberts|first=Victoria|url=https://books.google.it/books?id=nAfyUHY42u0C&hl=en|title=British Poultry Standards|date=2009-03-16|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-0938-6|language=en}}</ref>
== Di malibu ==
[[Lahabali kɔligu:Gallus gallus domesticus - Vogelpark Steinen 03.jpg|thumb]]
Poulet de Bresse ni tooi mali no piɛla konko n waɣira (Bresse de Bény variety) ban be yaɣishɛli lala pɔhim maa ni be maa France tingbanni.
Kamani 1.2 million noonsi n waɣira lala bresse maa ni yuuni kam ka 0.1% nohi mi waɣira France; ka kamani kɔbiga puuni vaabu pia yiri sambanni.<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref>
Noonsi maa kuli yɛn bela bɛ yubu hali ni chira anahi. kamani biɛɣu pihita ni anu yi pahi bɛ yirina mi bindir' kuma bindir' shɛli din chɛ ka bɛ zoori yom.bɛ yi ti naai épinette puuni, bɛ biɛhigu shee maa bɛ niŋdila zimsim, ka yirina kawana mini milimi<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref>
== kundivihira ==
1ltd0uus69t4ilkzfrs7s3m1xgtqcz4
143609
143608
2026-07-11T10:36:15Z
Alhaj Darajaati
22
Added a databox
143609
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Bresse chichen''' bee Tɛmplet:langr nyɛla [[French Lick|French]] nohi bal' shɛŋa chicken din mali ni European laɣingu appellarion d'origine protegee yuli, kamani ''Volaille de Bresse / Poulet de Bresse / Poularde de Bresse / Chapon de Bresse''. Dini tooi nam no piɛla puuni ko bam be Bresse Gauloise bɛ ni wumsiri shɛba tiŋ kura ni maa din be [[France]] nuzaa polo maa.
== Taarihi ==
No shɛba ban be Bresse yaɣili maa di nyaɣisim pam.looya, siyaasa, Jean Anthelme Brillat-Savarin (1755–1826), bɛ ni daa dɔɣi so Belley din be Ain la, tumi ni o di buɣisiri Bresse nohi maa la "Nohi nayili".<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref>
Lala yuli ŋo maa Volaille de Bresse, ni nohi bal' shɛli diin nyɛ dinde de Bresse, tolotolo ŋun be yaɣili maa deei la di gbanawdabsili 22 December goli ni yuuni 1936<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite book|last=Roberts|first=Victoria|url=https://books.google.it/books?id=nAfyUHY42u0C&hl=en|title=British Poultry Standards|date=2009-03-16|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-0938-6|language=en}}</ref>
== Di malibu ==
[[Lahabali kɔligu:Gallus gallus domesticus - Vogelpark Steinen 03.jpg|thumb]]
Poulet de Bresse ni tooi mali no piɛla konko n waɣira (Bresse de Bény variety) ban be yaɣishɛli lala pɔhim maa ni be maa France tingbanni.
Kamani 1.2 million noonsi n waɣira lala bresse maa ni yuuni kam ka 0.1% nohi mi waɣira France; ka kamani kɔbiga puuni vaabu pia yiri sambanni.<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref>
Noonsi maa kuli yɛn bela bɛ yubu hali ni chira anahi. kamani biɛɣu pihita ni anu yi pahi bɛ yirina mi bindir' kuma bindir' shɛli din chɛ ka bɛ zoori yom.bɛ yi ti naai épinette puuni, bɛ biɛhigu shee maa bɛ niŋdila zimsim, ka yirina kawana mini milimi<ref>{{Cite news|last=Henley|first=Jon|date=2008-01-10|title=Top of the pecking order|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/10/ethicalliving.animalwelfare|access-date=2026-07-08|issn=0261-3077}}</ref>
== kundivihira ==
41n08elbdpk8ms1g8mqb6x9bbh73h7b
Couscous
0
33578
143564
142785
2026-07-10T13:30:50Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a content
143564
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Couscous ( Tanzania)'''nyɛla kali zaŋ ti Africa wuluŋ puhili polo bindirigu.
Couscous nyɛla bindiri shɛli din kuli beni Saha shɛli kam Maghrebi bindira puuni Algeria tingbanni, Tunisia, Mauritania, Morocco, ni Libya. Bɛ daa zaŋ li mi ma pahi French mini Europea nima bindira ni twentieth century piligu , ka di nyɛla French colonial empire mini Pieds-Noirs of Algeria nima tuma ni daa bala.
4al6j8w9bkstfobllj3aw2ad6iuxb4v
143565
143564
2026-07-10T13:35:15Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a content
143565
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Couscous ( Tanzania)'''nyɛla kali zaŋ ti Africa wuluŋ puhili polo bindirigu.
Couscous nyɛla bindiri shɛli din kuli beni Saha shɛli kam Maghrebi bindira puuni Algeria tingbanni, Tunisia, Mauritania, Morocco, ni Libya. Bɛ daa zaŋ li mi ma pahi French mini Europea nima bindira ni twentieth century piligu , ka di nyɛla French colonial empire mini Pieds-Noirs of Algeria nima tuma ni daa bala.
== Di yibu shee na ==
Lala bachi ŋo maa "couscous" (din nyɛ ''cuscus'' bee ''kuskus'') daa nyɛla bɛ ni kuli baŋ shɛli yɛla 17th century piligu ka French, from Arabic kuskus,
aj0nzjpq5eb73gkbcs8xreozepbdahf
143588
143565
2026-07-11T07:17:29Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a content
143588
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Couscous ( Tanzania)'''nyɛla kali zaŋ ti Africa wuluŋ puhili polo bindirigu.
Couscous nyɛla bindiri shɛli din kuli beni Saha shɛli kam Maghrebi bindira puuni Algeria tingbanni, Tunisia, Mauritania, Morocco, ni Libya. Bɛ daa zaŋ li mi ma pahi French mini Europea nima bindira ni twentieth century piligu , ka di nyɛla French colonial empire mini Pieds-Noirs of Algeria nima tuma ni daa bala.
== Di yibu shee na ==
Lala bachi ŋo maa "couscous" (din nyɛ ''cuscus'' bee ''kuskus'') daa nyɛla bɛ ni kuli baŋ shɛli yɛla 17th century piligu ka French, from Arabic kuskus,
María Teresa Santamaría Hernández, ni lala musulim yuli maa kuskūs, daa yuuni n kpe gbana ni 13th century maa saha ka di nyɛla Al-Andalus n daa sabili niŋ, ka di ni tooi wuhi di gbunni ni nyɛ shɛli bachi nima puuni *coscosus. Lala Latin bachi namdili ŋo maa nyɛla din yibu na shee tinsi pam, ka di nyɛ zaɣ' gɔm nee zaɣ' kpulli. Ka lahi zaŋ ti ni niɛma kamani tambaɣinsi,sambarisi ni ŋan pahi pah.
mu8xkbers7gi7r7b86smjln4b0d3hfn
143590
143588
2026-07-11T07:43:19Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a content
143590
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Couscous ( Tanzania)'''nyɛla kali zaŋ ti Africa wuluŋ puhili polo bindirigu.
Couscous nyɛla bindiri shɛli din kuli beni Saha shɛli kam Maghrebi bindira puuni Algeria tingbanni, Tunisia, Mauritania, Morocco, ni Libya. Bɛ daa zaŋ li mi ma pahi French mini Europea nima bindira ni twentieth century piligu , ka di nyɛla French colonial empire mini Pieds-Noirs of Algeria nima tuma ni daa bala.
== Di yibu shee na ==
Lala bachi ŋo maa "couscous" (din nyɛ ''cuscus'' bee ''kuskus'') daa nyɛla bɛ ni kuli baŋ shɛli yɛla 17th century piligu ka French, from Arabic kuskus,
María Teresa Santamaría Hernández, ni lala musulim yuli maa kuskūs, daa yuuni n kpe gbana ni 13th century maa saha ka di nyɛla Al-Andalus n daa sabili niŋ, ka di ni tooi wuhi di gbunni ni nyɛ shɛli bachi nima puuni *coscosus. Lala Latin bachi namdili ŋo maa nyɛla din yibu na shee tinsi pam, ka di nyɛ zaɣ' gɔm nee zaɣ' kpulli. Ka lahi zaŋ ti ni niɛma kamani tambaɣinsi,sambarisi ni ŋan pahi pah.
== Taarihi ==
Lala bindirigu ŋɔ maa yinima shee na dii mi ne. Binyɛra shɛŋa din be couscoussiers nyɛla bɛ ni nyɛ shɛli Tichitt culture sites din be southern Mauritania ka di dabisa nyɛ 700-400 BCE, shɛli polo bɛ ni daa kɔri za ka mali li n duɣiri couscous.
b2ak8ecr2l4gdbo90n7be8hvvoehadq
143591
143590
2026-07-11T07:51:47Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a content
143591
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Couscous ( Tanzania)'''nyɛla kali zaŋ ti Africa wuluŋ puhili polo bindirigu.
Couscous nyɛla bindiri shɛli din kuli beni Saha shɛli kam Maghrebi bindira puuni Algeria tingbanni, Tunisia, Mauritania, Morocco, ni Libya. Bɛ daa zaŋ li mi ma pahi French mini Europea nima bindira ni twentieth century piligu , ka di nyɛla French colonial empire mini Pieds-Noirs of Algeria nima tuma ni daa bala.
== Di yibu shee na ==
Lala bachi ŋo maa "couscous" (din nyɛ ''cuscus'' bee ''kuskus'') daa nyɛla bɛ ni kuli baŋ shɛli yɛla 17th century piligu ka French, from Arabic kuskus,
María Teresa Santamaría Hernández, ni lala musulim yuli maa kuskūs, daa yuuni n kpe gbana ni 13th century maa saha ka di nyɛla Al-Andalus n daa sabili niŋ, ka di ni tooi wuhi di gbunni ni nyɛ shɛli bachi nima puuni *coscosus. Lala Latin bachi namdili ŋo maa nyɛla din yibu na shee tinsi pam, ka di nyɛ zaɣ' gɔm nee zaɣ' kpulli. Ka lahi zaŋ ti ni niɛma kamani tambaɣinsi,sambarisi ni ŋan pahi pah.
== Taarihi ==
Lala bindirigu ŋɔ maa yinima shee na dii mi ne. Binyɛra shɛŋa din be couscoussiers nyɛla bɛ ni nyɛ shɛli Tichitt culture sites din be southern Mauritania ka di dabisa nyɛ 700-400 BCE, shɛli polo bɛ ni daa kɔri za ka mali li n duɣiri couscous.
Bindirigu taarihi lana Lucie Bolens dihi tabili ni couscous daa yimina saha wɔɣila ha, ni Masinissa ban daa beni ancient kingdom din daa be Numidia Algeria maa saha maa ha.
s20t8ts4ztefsifqiqn2gsa2jfbq1g6
143592
143591
2026-07-11T07:58:10Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a content
143592
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Couscous ( Tanzania)'''nyɛla kali zaŋ ti Africa wuluŋ puhili polo bindirigu.
Couscous nyɛla bindiri shɛli din kuli beni Saha shɛli kam Maghrebi bindira puuni Algeria tingbanni, Tunisia, Mauritania, Morocco, ni Libya. Bɛ daa zaŋ li mi ma pahi French mini Europea nima bindira ni twentieth century piligu , ka di nyɛla French colonial empire mini Pieds-Noirs of Algeria nima tuma ni daa bala.
== Di yibu shee na ==
Lala bachi ŋo maa "couscous" (din nyɛ ''cuscus'' bee ''kuskus'') daa nyɛla bɛ ni kuli baŋ shɛli yɛla 17th century piligu ka French, from Arabic kuskus,
María Teresa Santamaría Hernández, ni lala musulim yuli maa kuskūs, daa yuuni n kpe gbana ni 13th century maa saha ka di nyɛla Al-Andalus n daa sabili niŋ, ka di ni tooi wuhi di gbunni ni nyɛ shɛli bachi nima puuni *coscosus. Lala Latin bachi namdili ŋo maa nyɛla din yibu na shee tinsi pam, ka di nyɛ zaɣ' gɔm nee zaɣ' kpulli. Ka lahi zaŋ ti ni niɛma kamani tambaɣinsi,sambarisi ni ŋan pahi pah.
== Taarihi ==
Lala bindirigu ŋɔ maa yinima shee na dii mi ne. Binyɛra shɛŋa din be couscoussiers nyɛla bɛ ni nyɛ shɛli Tichitt culture sites din be southern Mauritania ka di dabisa nyɛ 700-400 BCE, shɛli polo bɛ ni daa kɔri za ka mali li n duɣiri couscous.
Bindirigu taarihi lana Lucie Bolens dihi tabili ni couscous daa yimina saha wɔɣila ha, ni Masinissa ban daa beni ancient kingdom din daa be Numidia Algeria maa saha maa ha.
Bindirigu taarihi lana Maxime Rodinson daa nyɛla couscous duɣibu 13th century Arabic duɣibu buku puuni ''Kitab al-Wusla ila al-Habib'', ka Ayyubid sabili, Arabic duɣibu buku ''Kitab al tabikh'' ni Ibn Razin al-Tujibi's ''Fadalat al-khiwan'' gba mali di duɣibu dinni.
0c4j1djl2bw4ywgc5uefepry9dghw29
143610
143592
2026-07-11T10:42:36Z
Alhaj Darajaati
22
143610
wikitext
text/x-wiki
'''Couscous ( Tanzania)'''nyɛla kali zaŋ ti Africa wuluŋ puhili polo bindirigu.
Couscous nyɛla bindiri shɛli din kuli beni Saha shɛli kam Maghrebi bindira puuni Algeria tingbanni, Tunisia, Mauritania, Morocco, ni Libya. Bɛ daa zaŋ li mi ma pahi French mini Europea nima bindira ni twentieth century piligu , ka di nyɛla French colonial empire mini Pieds-Noirs of Algeria nima tuma ni daa bala.
== Di yibu shee na ==
Lala bachi ŋo maa "couscous" (din nyɛ ''cuscus'' bee ''kuskus'') daa nyɛla bɛ ni kuli baŋ shɛli yɛla 17th century piligu ka French, from Arabic kuskus,
María Teresa Santamaría Hernández, ni lala musulim yuli maa kuskūs, daa yuuni n kpe gbana ni 13th century maa saha ka di nyɛla Al-Andalus n daa sabili niŋ, ka di ni tooi wuhi di gbunni ni nyɛ shɛli bachi nima puuni *coscosus. Lala Latin bachi namdili ŋo maa nyɛla din yibu na shee tinsi pam, ka di nyɛ zaɣ' gɔm nee zaɣ' kpulli. Ka lahi zaŋ ti ni niɛma kamani tambaɣinsi,sambarisi ni ŋan pahi pah.
== Taarihi ==
Lala bindirigu ŋɔ maa yinima shee na dii mi ne. Binyɛra shɛŋa din be couscoussiers nyɛla bɛ ni nyɛ shɛli Tichitt culture sites din be southern Mauritania ka di dabisa nyɛ 700-400 BCE, shɛli polo bɛ ni daa kɔri za ka mali li n duɣiri couscous.
Bindirigu taarihi lana Lucie Bolens dihi tabili ni couscous daa yimina saha wɔɣila ha, ni Masinissa ban daa beni ancient kingdom din daa be Numidia Algeria maa saha maa ha.
Bindirigu taarihi lana Maxime Rodinson daa nyɛla couscous duɣibu 13th century Arabic duɣibu buku puuni ''Kitab al-Wusla ila al-Habib'', ka Ayyubid sabili, Arabic duɣibu buku ''Kitab al tabikh'' ni Ibn Razin al-Tujibi's ''Fadalat al-khiwan'' gba mali di duɣibu dinni.
82tzq7pvgnv3btkvnymitb5lmf747s7
143611
143610
2026-07-11T10:46:45Z
Alhaj Darajaati
22
aa
143611
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Couscous ( Tanzania)'''nyɛla kali zaŋ ti Africa wuluŋ puhili polo bindirigu.
Couscous nyɛla bindiri shɛli din kuli beni Saha shɛli kam Maghrebi bindira puuni Algeria tingbanni, Tunisia, Mauritania, Morocco, ni Libya. Bɛ daa zaŋ li mi ma pahi French mini Europea nima bindira ni twentieth century piligu , ka di nyɛla French colonial empire mini Pieds-Noirs of Algeria nima tuma ni daa bala.
== Di yibu shee na ==
Lala bachi ŋo maa "couscous" (din nyɛ ''cuscus'' bee ''kuskus'') daa nyɛla bɛ ni kuli baŋ shɛli yɛla 17th century piligu ka French, from Arabic kuskus,
María Teresa Santamaría Hernández, ni lala musulim yuli maa kuskūs, daa yuuni n kpe gbana ni 13th century maa saha ka di nyɛla Al-Andalus n daa sabili niŋ, ka di ni tooi wuhi di gbunni ni nyɛ shɛli bachi nima puuni *coscosus. Lala Latin bachi namdili ŋo maa nyɛla din yibu na shee tinsi pam, ka di nyɛ zaɣ' gɔm nee zaɣ' kpulli. Ka lahi zaŋ ti ni niɛma kamani tambaɣinsi,sambarisi ni ŋan pahi pah.
== Taarihi ==
Lala bindirigu ŋɔ maa yinima shee na dii mi ne. Binyɛra shɛŋa din be couscoussiers nyɛla bɛ ni nyɛ shɛli Tichitt culture sites din be southern Mauritania ka di dabisa nyɛ 700-400 BCE, shɛli polo bɛ ni daa kɔri za ka mali li n duɣiri couscous.
Bindirigu taarihi lana Lucie Bolens dihi tabili ni couscous daa yimina saha wɔɣila ha, ni Masinissa ban daa beni ancient kingdom din daa be Numidia Algeria maa saha maa ha.
Bindirigu taarihi lana Maxime Rodinson daa nyɛla couscous duɣibu 13th century Arabic duɣibu buku puuni ''Kitab al-Wusla ila al-Habib'', ka Ayyubid sabili, Arabic duɣibu buku ''Kitab al tabikh'' ni Ibn Razin al-Tujibi's ''Fadalat al-khiwan'' gba mali di duɣibu dinni.
0c4j1djl2bw4ywgc5uefepry9dghw29
Chakalaka
0
33583
143561
143127
2026-07-10T13:23:15Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
143561
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Chakalaka''' nyɛla [[South Africa]] nim ʒiɛvari vari binidirigu,<ref>{{Cite book|last=Rubin|first=Nadine|title=Chic Jozi: the Jo'burg pocketbook|last2=Temkin|first2=Nikki|date=2005|publisher=Struik|isbn=978-1-86872-942-5|location=Cape Town}}</ref> din mali kamsh, ka bi tooi diri dimini [[boroboro]], pap, samp, ʒiɛri bee curries. Chakalaka nyɛla<ref>{{Cite web|last=Osinkolu|first=Chef Lola|date=2022-10-12|title=Chakalaka {{!}} South African Food|url=https://cheflolaskitchen.com/chakalaka/|access-date=2026-07-08|website=Chef Lola's Kitchen|language=en-US}}</ref> bini yɛli ni shɛli yila Johannesburg bee tiŋ shɛlŋa din baɣi Johannesburg ka bi gberi salima nim ni maa ni, Mozambican salimgberiba band yiri bi saha daa nyɛ ban diluɣi tinned (tomatoes, beans) ni chili din yɛn chɛ ka di nyaisa kamani Portuguese-style relish ka bi diri dimini pap. Chakalaka nyɛla din mali balibu ka di yirila region maa bee daŋ maa kali ni na. Di bali shɛli nyɛla bini niŋdi waache, cabbage mini butternut squash.<ref>{{Cite web|last=Generalissimo|first=The|date=2017-02-26|title=The Hirshon South African Chakalaka Sauce - ✮ The Food Dictator ✮|url=https://www.thefooddictator.com/hirshon-south-african-chakalaka-sauce/|access-date=2026-07-08|website=www.thefooddictator.com|language=en-US}}</ref> Kamani canned baked beans, canned tomatoes, [[alibalisa]], garlic mini curry paste nyɛla a ni tooi zaŋ shɛli n duɣili.<ref>{{Cite web|title=Tunza Eco-generation Eco-generation|url=https://tunza.eco-generation.org/m/view.jsp?board=ourActions&viewID=46977&searchType=&searchName=&pageNumber=5|access-date=2026-07-08|website=tunza.eco-generation.org}}</ref>
Di nyɛla bi.I tooi diri shɛli ni braai (barbecue) bee ni Alahari dali wuntaŋ bindirigu. Dini tooi di zaɣa mahili bee zaɣa tuli.
== Lahi nyama ==
* {{portal-inline|Food}}
* Indian pickle
* List of African dishes
* South African cuisine
== Kundivihira ==
p2lusg0mmgeg70t1hv36i8y2htkbjk4
143562
143561
2026-07-10T13:25:01Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
143562
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Chakalaka''' nyɛla [[South Africa]] nim ʒiɛvari vari binidirigu,<ref>{{Cite book|last=Rubin|first=Nadine|title=Chic Jozi: the Jo'burg pocketbook|last2=Temkin|first2=Nikki|date=2005|publisher=Struik|isbn=978-1-86872-942-5|location=Cape Town}}</ref> din mali kamsh, ka bi tooi diri dimini [[boroboro]], pap, samp, ʒiɛri bee curries. Chakalaka nyɛla<ref>{{Cite web|last=Osinkolu|first=Chef Lola|date=2022-10-12|title=Chakalaka {{!}} South African Food|url=https://cheflolaskitchen.com/chakalaka/|access-date=2026-07-08|website=Chef Lola's Kitchen|language=en-US}}</ref> bini yɛli ni shɛli yila Johannesburg bee tiŋ shɛlŋa din baɣi Johannesburg ka bi gberi salima nim ni maa ni, Mozambican salimgberiba band yiri bi saha daa nyɛ ban diluɣi tinned (tomatoes, beans) ni chili din yɛn chɛ ka di nyaisa kamani Portuguese-style relish ka bi diri dimini pap. Chakalaka nyɛla din mali balibu ka di yirila region maa bee daŋ maa kali ni na. Di bali shɛli nyɛla bini niŋdi waache, cabbage mini butternut squash.<ref>{{Cite web|last=Generalissimo|first=The|date=2017-02-26|title=The Hirshon South African Chakalaka Sauce - ✮ The Food Dictator ✮|url=https://www.thefooddictator.com/hirshon-south-african-chakalaka-sauce/|access-date=2026-07-08|website=www.thefooddictator.com|language=en-US}}</ref> Kamani canned baked beans, canned tomatoes, [[alibalisa]], garlic mini curry paste nyɛla a ni tooi zaŋ shɛli n duɣili.<ref>{{Cite web|title=Tunza Eco-generation Eco-generation|url=https://tunza.eco-generation.org/m/view.jsp?board=ourActions&viewID=46977&searchType=&searchName=&pageNumber=5|access-date=2026-07-08|website=tunza.eco-generation.org}}</ref>
Di nyɛla bi.I tooi diri shɛli ni braai (barbecue) bee ni Alahari dali wuntaŋ bindirigu. Dini tooi di zaɣa mahili bee zaɣa tuli.
== Lahi nyama ==
* {{portal-inline|Food}}
* Indian pickle
* Africa bindira
* [[South Africa|South African]] bindira
== Kundivihira ==
20lc9rbxhy0bjic9w1aw5hh0h2rx4cx
143563
143562
2026-07-10T13:25:54Z
K.D.Nburidiba
4111
Added a link
143563
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Chakalaka''' nyɛla [[South Africa]] nim ʒiɛvari vari binidirigu,<ref>{{Cite book|last=Rubin|first=Nadine|title=Chic Jozi: the Jo'burg pocketbook|last2=Temkin|first2=Nikki|date=2005|publisher=Struik|isbn=978-1-86872-942-5|location=Cape Town}}</ref> din mali kamsh, ka bi tooi diri dimini [[boroboro]], pap, samp, ʒiɛri bee curries. Chakalaka nyɛla<ref>{{Cite web|last=Osinkolu|first=Chef Lola|date=2022-10-12|title=Chakalaka {{!}} South African Food|url=https://cheflolaskitchen.com/chakalaka/|access-date=2026-07-08|website=Chef Lola's Kitchen|language=en-US}}</ref> bini yɛli ni shɛli yila Johannesburg bee tiŋ shɛlŋa din baɣi Johannesburg ka bi gberi salima nim ni maa ni, Mozambican salimgberiba band yiri bi saha daa nyɛ ban diluɣi tinned (tomatoes, beans) ni chili din yɛn chɛ ka di nyaisa kamani Portuguese-style relish ka bi diri dimini pap. Chakalaka nyɛla din mali balibu ka di yirila region maa bee daŋ maa kali ni na. Di bali shɛli nyɛla bini niŋdi waache, cabbage mini butternut squash.<ref>{{Cite web|last=Generalissimo|first=The|date=2017-02-26|title=The Hirshon South African Chakalaka Sauce - ✮ The Food Dictator ✮|url=https://www.thefooddictator.com/hirshon-south-african-chakalaka-sauce/|access-date=2026-07-08|website=www.thefooddictator.com|language=en-US}}</ref> Kamani canned baked beans, canned tomatoes, [[alibalisa]], garlic mini curry paste nyɛla a ni tooi zaŋ shɛli n duɣili.<ref>{{Cite web|title=Tunza Eco-generation Eco-generation|url=https://tunza.eco-generation.org/m/view.jsp?board=ourActions&viewID=46977&searchType=&searchName=&pageNumber=5|access-date=2026-07-08|website=tunza.eco-generation.org}}</ref>
Di nyɛla bi.I tooi diri shɛli ni braai (barbecue) bee ni Alahari dali wuntaŋ bindirigu. Dini tooi di zaɣa mahili bee zaɣa tuli.
== Lahi nyama ==
* {{portal-inline|Food}}
* Indian pickle
* [[Afrika|Africa]] bindira
* [[South Africa|South African]] bindira
== Kundivihira ==
2nachp7ew4l247se68nlqcrx2ym3mwh
Edikang Ikong
0
33584
143593
142889
2026-07-11T09:41:35Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
143593
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Edikang ikong''' nyɛla ziɛ'vari ka bɛ mali ikong ubong duɣiri li din yina Efik niriba ban be kuliga duli la sani ni Ibibio niriba ban be Akwa Ibom State [[Nigeria]] tingbanni la.<ref>{{Cite news|last=Pulse|title=Trad Perfect! Recipe for an amazing Edikang Ikong Soup - Food, Drinks & Travel - Pulse|language=en-US|url=http://pulse.ng/food_drinks_travel/trad-perfect-recipe-for-an-amazing-edikang-ikong-soup-id3779862.html|access-date=2026-07-08|archive-date=2017-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20170126050935/http://pulse.ng/food_drinks_travel/trad-perfect-recipe-for-an-amazing-edikang-ikong-soup-id3779862.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Nigeria|first=Guardian|date=2018-05-24|title=Prepare Edikang Ikong With These 10 Easy Steps|url=https://guardian.ng/life/prepare-edikang-ikong-with-these-10-easy-steps/|access-date=2026-07-08|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Reporter|first=Our|date=2019-12-28|title=Why not delightsome Edikang-ikong soup?|url=https://tribuneonlineng.com/why-not-delightsome-edikang-ikong-soup/|access-date=2026-07-08|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref>
lahabali wuhiya ni di nyɛla bindiri gahindili n-ti [[Nigeria]] nima, ka shɛli ni ka bɛ duɣiri li zamaatu ni<ref>{{Cite book|last=Iyobebe|first=Sally|url=https://books.google.com.gh/books?id=cyXBCwAAQBAJ&pg=PT73&redir_esc=y|title=Health and Exercise Is Wealth with "Recipes"|date=2016-02-09|publisher=Trafford Publishing|isbn=978-1-4907-6979-0|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Victorson|first=Agbenson|url=https://books.google.com.gh/books?id=r1bqBQAAQBAJ&pg=PA22&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Moment of Truth: The Compelling Story of Pastor Tunde Bakare|date=2014-12-01|publisher=Safari Books Ltd|isbn=978-978-8431-45-9|language=en}}</ref>.Edikang ikong nyɛla din nyɛ [[alaafee]] ziɛri,ka di duɣibu diri liɣiri, ka bɛ yɛli ni liɣiri nima n dirili Nigeria.<ref>{{Cite book|last=Iyobebe|first=Sally|url=https://books.google.com.gh/books?id=cyXBCwAAQBAJ&pg=PT73&redir_esc=y|title=Health and Exercise Is Wealth with "Recipes"|date=2016-02-09|publisher=Trafford Publishing|isbn=978-1-4907-6979-0|language=en}}</ref>
Ziɛri ziɛri shɛŋa bɛ ni mali n duɣiri edikang ikong n-nyɛ; naɣ' nimdi, [[zahim]], mɔɣini nimdi, shaki (cow tripe), kanda, pumpkin leaves, vamama, ikong ubong, [[alibalisa]], periwinkle,kpa' ziɛɣu, [[yalim]] ni naanzua.<ref>{{Cite book|last=Iyobebe|first=Sally|url=https://books.google.com.gh/books?id=cyXBCwAAQBAJ&pg=PT73&redir_esc=y|title=Health and Exercise Is Wealth with "Recipes"|date=2016-02-09|publisher=Trafford Publishing|isbn=978-1-4907-6979-0|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Nigeria|first=Guardian|date=2018-03-26|title=Edikang Ikong Recipe For Dummies|url=https://guardian.ng/life/food/edikang-ikong-recipe-for-dummies/|access-date=2026-07-08|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news|date=2015-05-20|title=Recipe for an amazing Edikang Ikong Soup|language=en-EN|work=Pulse Nigeria|url=https://www.pulse.ng/lifestyle/food-travel/trad-perfect-recipe-for-an-amazing-edikang-ikong-soup/y9rk2dl|access-date=2026-07-08|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702230247/https://www.pulse.ng/lifestyle/food-travel/trad-perfect-recipe-for-an-amazing-edikang-ikong-soup/y9rk2dl|url-status=dead}}</ref>
Bɛ yi duɣili n naai, edikang ikong nyɛla bɛ ni mali li n diri sakoro, eba, bee nyu tɔri li.<ref>{{Cite web|title=Edikaiakong Soup — Leadership Newspaper|url=https://leadership.ng/2018/08/25/edikaiakong-soup/|access-date=2026-07-08|website=leadership.ng|language=en-US}}</ref>
== Lahi nyama ==
* Ziɛri ziɛri
* ziɛ'vari vari
* Nigeria bindira
== Kundivihira ==
9ug334exq3cw7cn2xgyhepgixphjb92
Ful medames
0
33585
143566
143169
2026-07-10T13:41:42Z
Maltima Rabia
5146
Edited
143566
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Ful medames''' bɛ tooi lahi sabiri li ''ful mudammas'' ni ''foule mudammes''), bee jia jia '''fūl''', di nyɛla kpam laasabu ka bɛ mali [[tuya]] n niŋdi li ka dirili ni olive kpam, cumin, ni garlic, [[alibalisa]], leemu nyami kom, [[naanzua]] ni vari vari, ni binnyɔama.<ref>{{Cite web|last=Wiens|first=Mark|date=2011-09-30|title=Ful Medames - Egyptian Staple Beans of Delight|url=https://migrationology.com/ful-medames-egypts-life-line-saving-beans-of-delight/|access-date=2026-07-08|website=Migrationology - Food Travel Blog|language=en}}</ref>
== Taarihi ==
Sasabiriba shɛba di bɛ zaɣisi ka ful medames dabisa di wuhi doya din gbaai Ancient [[Egypt]] saha maa.<ref>{{Cite book|last=Albala|first=Ken|title=Beans: a history|date=2007|publisher=Berg|isbn=978-0-85785-078-2|edition=English edition|location=London, England}}</ref>
shahira nima din wuhiri ful dibu nyɛla kamani tusaanhi ni kɔbisiyɔbu 2,600 ka Neolithic ŋun lahi ka o nyɛvuli ni daa zi Nazaref la.<ref>{{Cite book|last=Marks|first=Gil|url=https://books.google.com.gh/books?id=ojc4Uker_V0C&pg=PA191&redir_esc=y|title=Encyclopedia of Jewish Food|date=2010-11-17|publisher=Wiley|isbn=978-0-470-94354-0|language=en}}</ref>
Fūl nyɛla bɛ ni mali tuya zaɣ' baligi zaɣ' kpulla, ka Egypt nima mili ''fūl medames'' ("tuya zaɣ' tankpaɣu"). Bɛ yɛn duɣila tuya maahali ka di ti nii zaa. Tuya shɛŋa gba nyɛla bɛ ni mali shɛli n pahira kamani Egypt nima tooi mali ''fūl rūmī'' ("Roman", i.e. "[[Europe|Europea]] nima tuya"), tukara maa, ni ''fūl baladī.''
== Tiŋ shɛŋa di ni be ==
[[Lahabali kɔligu:Ful medames.jpg|thumb|Egyptian ni ful ka bi niŋ li ni paanu ni varivari , bi diri asiba,palli zuɣu binidiri kohira n niŋli]]
[[Lahabali kɔligu:فول حلبى مقطوع.jpg|thumb|Aleppo dini ni yihibu mini olive oil ni pa shɛli zuɣu]]
Ful medames daa nyɛla bɛ ni zaŋ shɛli n yi [[Egypt]] na n zaŋli chaŋ Musulinsi tiŋsi maa zaa ni,ni [[Afrika|Africa]] mini Asia tiŋ shɛŋa, ballee [[Iraq]], [[Lebanon]], [[Syria]], [[Jordan]], [[Israel]], [[Palatine|Palestine]], [[Saudi Arabia]], [[Yemen]], [[Bahrain]], [[Somalia]], [[Djibouti]], [[Ethiopia]], [[Eritrea]], [[South sudan|South Sudan]], [[Sudan]], [[Morocco]] and [[Libya|Libya.]]<ref>{{Cite journal|last=Guindeuil|first=Thomas|date=2011-11-01|title=McCANN (James C.), Stirring the Pot. A History of African Cuisine , Athens, Ohio University Press, 2009, 213 pages|url=https://doi.org/10.3917/polaf.123.0160g|journal=Politique africaine|volume=N° 123|issue=3|pages=160g–174g|doi=10.3917/polaf.123.0160g|issn=0244-7827}}</ref>
=== Middle East yaɣali ===
Ful medames nyɛla asiba binidirigu n ti Syria, balentɛi Aleppo. Tuya maa nyɛla bini yɛn chɛ shɛli n niŋ daarisani ni n chɛli n tam buɣim bɛla ni hali ka biɛɣu ti nɛigi ka bi nayi ŋahi li, tuya maa nyɛla din yɛn bɛ tahini mini olive oil nim n duɣira, ka bi nayi niŋ nanzu ʒi n pa di zuɣu ( Aleppo nanzua ka bi zaŋ niŋli) n pa di zuɣu.<ref>{{Cite book|last=Atassi|first=Anas|title=Sumac: Recipes and Stories from Syria|date=2021|publisher=Murdoch Books Pty Limited|isbn=978-1-76106-170-7|location=Sydney}}</ref>
Jordan tiŋgbani, ful nyɛla din kuli bɛ ka hummus kamani dip maa, ka bi mali tahini, garlic,kamantoosi, cumin zim, leemunyami kom, olive oil, nanzukaha mini yalim.
Jerusalem tiŋgbani mini tiŋ shɛŋa din baɣali, ful nyɛla bini niŋdi shɛli n pari shɛli ni hummus, saha shɛŋa bi tooi bolindi Qudsiyeh ({{Langx|ar|قدسية||From Jerusalem}}) tiŋsi di ka Jerusalem.<ref>{{Cite news|title=Qudsiyeh (Hummus Topped With Fava Beans)|language=en|work=Serious Eats|url=https://www.seriouseats.com/qudsiyeh-hummus-topped-with-fava-beans-recipe-8641078|access-date=2026-07-09}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-07-30|title=Qudsiya|url=https://www.middleeastmonitor.com/20220730-qudsiya/|access-date=2026-07-09|website=Middle East Monitor}}</ref>
Ful medames nyɛla bini zaŋ shɛli n pahi Lent deit zuɣu di yi kana asurinim tiŋgban shɛŋa din bɛ Laribaawa tiŋsi ni.
=== Africa yaɣali ===
Somalia puuni fuul nyɛla asiba bindiri kpeeni . Di nyɛla bini diri shɛli ni gala, khubz/ceesh boroboro, bee Somalia nim boroboro pati shɛli bini boli laxoox/canjeero. Di nyɛla din bɛ ka Egyptian nim, Sudanese mini Saudi nim bindirigu bali shɛli, amaa ka nyaɣisi pam ka di nyɛla Somalia nim ni niŋdi xawaash spicemixture ( cumin, coriander, sage, peppercorn, fenugreek, turmeric, kaakadɔro cardamom, [[kanafori]], nutmeg mini saffron).
Morocco tiŋgbani, ful nyɛla bini mi shɛli bissara ka nyɛ din mali tuya din ni mini split green peas ( ka bi bolindi jabbana) ka bi laɣim n duɣi di mino garlic bi yi gbahili bini niŋ cumin mini binyoma n niŋ dini. Di nyɛla din yoli north yaɣali lala tiŋ maa ni ka bi tooi dirili shawuni
Ethiopia mini Eritrea puuni, ful nyɛla din pahi binidiri shɛŋa bini bi diri dimini boroborobshɛli din bɛ ka pancake ka bi bolinli injera amaaa ka bi lɛi dirili ni alikama paanu. Bini niŋdi ful mini bɔrɔbɔro zim paanu nyɛla patrons shɛba ban ti bori ni bi shɛe lala paanu maa amaa ka chɛ bɔrɔbɔro zim paanu din ka Ethiopian mini Eritrean nim bindirigu ni, bi niŋdi tuya n para di zuɣu bee ka bi gabi dimini kpam mini berbere.
=== Region shɛŋa din pahi ===
Malta puuni,ful bit-tewm ( tuya mini garlic) nyɛla bini diri shɛli Lent noli lɔbu saha bee Good Friday dali. Bi ni lɔhi tuyavŋɔ kom ni n zali ka biɛɣu nɛigi, ka bi duɣili dimini kpam ni garlic n ti pahi mint pola bee zaɣa kuma. Ka nayi golosili ni olive oil bee vinegar poi ka nayi ŋahili.
Binidirigu ŋɔ nyɛla din chaŋ hali ni Malaysia, kamani bini boli yaɣa shɛli Johore mini Singapore ni ka bi tooi zali n pahi bi binidiri shɛli bini boli kacang pool maa ni, din mali ghee n zalindi kpam zaani ni nimdi. Tuya shɛli bini boli kidney beans mini baked beans maa gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira. Bachi ŋɔ kacang mini pool maa zaa gbeni nyɛla tuya Malay mini Laribaawa tiŋgbani .
== Salad ==
[[Lahabali kɔligu:Ful medames salad.jpg|thumb|Ful medames salad]]
Ful madames salad nyɛla laribaawani nim asiba binidiri shɛli bini yura, amaa bi tooi lahi dirili as hearty salad. Di nyɛla bini niŋdi tuya, kamantoonsi, alibalisa, parsley, leemunyami kom, olive oil, nanzua mini [[Yalim|yalim.]]<ref>{{Cite web|last=Hassoun|first=Zena|date=2017-01-26|title=Syrian Ful Medames (Breakfast Bean Salad)|url=https://zenandzaatar.com/ful-medames-syrian-style-arabic-bean-salad-vegan-gf/|access-date=2026-07-09|website=Zen and Zaatar|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Fava Bean Salad – Foul Medames|url=http://www.mylebanesemarket.com/fava-bean-salad-foul-medames/|access-date=2026-07-09|website=My Lebanese Market|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Menu Trends|url=https://www.foodservicedirector.com/food-beverage-trends/menu-trends|access-date=2026-07-09|website=FoodService Director|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Recipe Beautiful fava beans from East Med (Ful Medames / foul) – East Med Food|url=http://www.eastmedfood.com/beautiful-beans-from-east-med-simple-midweek-dinner-ful-medames/|access-date=2026-07-09|website=www.eastmedfood.com|language=en-US}}</ref>
== Binidiri shɛŋa di ŋanili ==
Adas medames nyɛla binidiri shɛli din duɣibu nyɛ yim kamani ful medames, amaa ka bi mali lentils n zalindi tuya zaani. Di nyɛla din bɛ Egypt n ti pahi tiŋshɛŋa kamani Palestine.<ref>{{Cite web|last=درويش|first=كتبت سارة|date=2018-09-08|title=طريقة عمل العدس المدمس|url=https://www.youm7.com/story/2018/9/8/%D8%B7%D8%B1%D9%8A%D9%82%D8%A9-%D8%B9%D9%85%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AF%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%D9%85%D8%B3/3940717|access-date=2026-07-09|website=اليوم السابع|language=ar}}</ref><ref>{{Cite book|last=El-Haddad|first=Laila M.|title=The Gaza kitchen: a Palestinian culinary journey|last2=Schmitt|first2=Maggie|date=2016|publisher=Just World Books|isbn=978-1-68257-008-1|edition=Second edition|location=Charlottesville, Virginia}}</ref><ref>{{Cite web|last=Tamimi|first=Sami|title=Crushed Lentils With Tahini & Soft-Boiled Eggs (Adas Medames)|url=https://www.epicurious.com/recipes/food/views/crushed-lentils-with-tahini-and-soft-boiled-eggs|access-date=2026-07-09|website=Epicurious|language=en-US}}</ref>
== Lahi nyama ==
* Egypt bindira
* LAfrica bindira
* List of bean dishes
* List of Ethiopian dishes and foods
* List of Middle Eastern dishes
== Kundivihira ==
evdz5onb9u9igmfecoam7e38dkv3duv
143567
143566
2026-07-10T13:43:03Z
Maltima Rabia
5146
Edited
143567
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Ful medames''' bɛ tooi lahi sabiri li ''ful mudammas'' ni ''foule mudammes''), bee jia jia '''fūl''', di nyɛla kpam laasabu ka bɛ mali [[tuya]] n niŋdi li ka dirili ni olive kpam, cumin, ni garlic, [[alibalisa]], leemu nyami kom, [[naanzua]] ni vari vari, ni binnyɔama.<ref>{{Cite web|last=Wiens|first=Mark|date=2011-09-30|title=Ful Medames - Egyptian Staple Beans of Delight|url=https://migrationology.com/ful-medames-egypts-life-line-saving-beans-of-delight/|access-date=2026-07-08|website=Migrationology - Food Travel Blog|language=en}}</ref>
== Taarihi ==
Sasabiriba shɛba di bɛ zaɣisi ka ful medames dabisa di wuhi doya din gbaai Ancient [[Egypt]] saha maa.<ref>{{Cite book|last=Albala|first=Ken|title=Beans: a history|date=2007|publisher=Berg|isbn=978-0-85785-078-2|edition=English edition|location=London, England}}</ref>
shahira nima din wuhiri ful dibu nyɛla kamani tusaanhi ni kɔbisiyɔbu 2,600 ka Neolithic ŋun lahi ka o nyɛvuli ni daa zi Nazaref la.<ref>{{Cite book|last=Marks|first=Gil|url=https://books.google.com.gh/books?id=ojc4Uker_V0C&pg=PA191&redir_esc=y|title=Encyclopedia of Jewish Food|date=2010-11-17|publisher=Wiley|isbn=978-0-470-94354-0|language=en}}</ref>
Fūl nyɛla bɛ ni mali tuya zaɣ' baligi zaɣ' kpulla, ka Egypt nima mili ''fūl medames'' ("tuya zaɣ' tankpaɣu"). Bɛ yɛn duɣila tuya maahali ka di ti nii zaa. Tuya shɛŋa gba nyɛla bɛ ni mali shɛli n pahira kamani Egypt nima tooi mali ''fūl rūmī'' ("Roman", i.e. "[[Europe|Europea]] nima tuya"), tukara maa, ni ''fūl baladī.''
== Tiŋ shɛŋa di ni be ==
[[Lahabali kɔligu:Ful medames.jpg|thumb|Egyptian ni ful ka bi niŋ li ni paanu ni varivari , bi diri asiba,palli zuɣu binidiri kohira n niŋli]]
[[Lahabali kɔligu:فول حلبى مقطوع.jpg|thumb|Aleppo dini ni yihibu mini olive oil ni pa shɛli zuɣu]]
Ful medames daa nyɛla bɛ ni zaŋ shɛli n yi [[Egypt]] na n zaŋli chaŋ Musulinsi tiŋsi maa zaa ni,ni [[Afrika|Africa]] mini Asia tiŋ shɛŋa, ballee [[Iraq]], [[Lebanon]], [[Syria]], [[Jordan]], [[Israel]], [[Palatine|Palestine]], [[Saudi Arabia]], [[Yemen]], [[Bahrain]], [[Somalia]], [[Djibouti]], [[Ethiopia]], [[Eritrea]], [[South sudan|South Sudan]], [[Sudan]], [[Morocco]] and [[Libya|Libya.]]<ref>{{Cite journal|last=Guindeuil|first=Thomas|date=2011-11-01|title=McCANN (James C.), Stirring the Pot. A History of African Cuisine , Athens, Ohio University Press, 2009, 213 pages|url=https://doi.org/10.3917/polaf.123.0160g|journal=Politique africaine|volume=N° 123|issue=3|pages=160g–174g|doi=10.3917/polaf.123.0160g|issn=0244-7827}}</ref>
=== Middle East yaɣali ===
Ful medames nyɛla asiba binidirigu n ti Syria, balentɛi Aleppo. Tuya maa nyɛla bini yɛn chɛ shɛli n niŋ daarisani ni n chɛli n tam buɣim bɛla ni hali ka biɛɣu ti nɛigi ka bi nayi ŋahi li, tuya maa nyɛla din yɛn bɛ tahini mini olive oil nim n duɣira, ka bi nayi niŋ nanzu ʒi n pa di zuɣu ( Aleppo nanzua ka bi zaŋ niŋli) n pa di zuɣu.<ref>{{Cite book|last=Atassi|first=Anas|title=Sumac: Recipes and Stories from Syria|date=2021|publisher=Murdoch Books Pty Limited|isbn=978-1-76106-170-7|location=Sydney}}</ref>
Jordan tiŋgbani, ful nyɛla din kuli bɛ ka hummus kamani dip maa, ka bi mali tahini, garlic,kamantoosi, cumin zim, leemunyami kom, olive oil, nanzukaha mini yalim.
Jerusalem tiŋgbani mini tiŋ shɛŋa din baɣali, ful nyɛla bini niŋdi shɛli n pari shɛli ni hummus, saha shɛŋa bi tooi bolindi Qudsiyeh ({{Langx|ar|قدسية||From Jerusalem}}) tiŋsi di ka Jerusalem.<ref>{{Cite news|title=Qudsiyeh (Hummus Topped With Fava Beans)|language=en|work=Serious Eats|url=https://www.seriouseats.com/qudsiyeh-hummus-topped-with-fava-beans-recipe-8641078|access-date=2026-07-09}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-07-30|title=Qudsiya|url=https://www.middleeastmonitor.com/20220730-qudsiya/|access-date=2026-07-09|website=Middle East Monitor}}</ref>
Ful medames nyɛla bini zaŋ shɛli n pahi Lent deit zuɣu di yi kana asurinim tiŋgban shɛŋa din bɛ Laribaawa tiŋsi ni.
=== Africa yaɣali ===
Somalia puuni fuul nyɛla asiba bindiri kpeeni . Di nyɛla bini diri shɛli ni gala, khubz/ceesh boroboro, bee Somalia nim boroboro pati shɛli bini boli laxoox/canjeero. Di nyɛla din bɛ ka Egyptian nim, Sudanese mini Saudi nim bindirigu bali shɛli, amaa ka nyaɣisi pam ka di nyɛla Somalia nim ni niŋdi xawaash spicemixture ( cumin, coriander, sage, peppercorn, fenugreek, turmeric, kaakadɔro cardamom, [[kanafori]], nutmeg mini saffron).
Morocco tiŋgbani, ful nyɛla bini mi shɛli bissara ka nyɛ din mali tuya din ni mini split green peas ( ka bi bolindi jabbana) ka bi laɣim n duɣi di mino garlic bi yi gbahili bini niŋ cumin mini binyoma n niŋ dini. Di nyɛla din yoli north yaɣali lala tiŋ maa ni ka bi tooi dirili shawuni
Ethiopia mini Eritrea puuni, ful nyɛla din pahi binidiri shɛŋa bini bi diri dimini boroborobshɛli din bɛ ka pancake ka bi bolinli injera amaaa ka bi lɛi dirili ni alikama paanu. Bini niŋdi ful mini bɔrɔbɔro zim paanu nyɛla patrons shɛba ban ti bori ni bi shɛe lala paanu maa amaa ka chɛ bɔrɔbɔro zim paanu din ka Ethiopian mini Eritrean nim bindirigu ni, bi niŋdi tuya n para di zuɣu bee ka bi gabi dimini kpam mini berbere.
=== Region shɛŋa din pahi ===
Malta puuni,ful bit-tewm ( tuya mini garlic) nyɛla bini diri shɛli Lent noli lɔbu saha bee Good Friday dali. Bi ni lɔhi tuyavŋɔ kom ni n zali ka biɛɣu nɛigi, ka bi duɣili dimini kpam ni garlic n ti pahi mint pola bee zaɣa kuma. Ka nayi golosili ni olive oil bee vinegar poi ka nayi ŋahili.
Binidirigu ŋɔ nyɛla din chaŋ hali ni Malaysia, kamani bini boli yaɣa shɛli Johore mini Singapore ni ka bi tooi zali n pahi bi binidiri shɛli bini boli kacang pool maa ni, din mali ghee n zalindi kpam zaani ni nimdi. Tuya shɛli bini boli kidney beans mini baked beans maa gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira. Bachi ŋɔ kacang mini pool maa zaa gbeni nyɛla tuya Malay mini Laribaawa tiŋgbani .
== Salad ==
[[Lahabali kɔligu:Ful medames salad.jpg|thumb|Ful medames salad]]
Ful madames salad nyɛla laribaawani nim asiba binidiri shɛli bini yura, amaa bi tooi lahi dirili as hearty salad. Di nyɛla bini niŋdi tuya, kamantoonsi, alibalisa, parsley, leemunyami kom, olive oil, nanzua mini [[Yalim|yalim.]]<ref>{{Cite web|last=Hassoun|first=Zena|date=2017-01-26|title=Syrian Ful Medames (Breakfast Bean Salad)|url=https://zenandzaatar.com/ful-medames-syrian-style-arabic-bean-salad-vegan-gf/|access-date=2026-07-09|website=Zen and Zaatar|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Fava Bean Salad – Foul Medames|url=http://www.mylebanesemarket.com/fava-bean-salad-foul-medames/|access-date=2026-07-09|website=My Lebanese Market|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Menu Trends|url=https://www.foodservicedirector.com/food-beverage-trends/menu-trends|access-date=2026-07-09|website=FoodService Director|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Recipe Beautiful fava beans from East Med (Ful Medames / foul) – East Med Food|url=http://www.eastmedfood.com/beautiful-beans-from-east-med-simple-midweek-dinner-ful-medames/|access-date=2026-07-09|website=www.eastmedfood.com|language=en-US}}</ref>
== Binidiri shɛŋa di ŋanili ==
Adas medames nyɛla binidiri shɛli din duɣibu nyɛ yim kamani ful medames, amaa ka bi mali lentils n zalindi tuya zaani. Di nyɛla din bɛ Egypt n ti pahi tiŋshɛŋa kamani Palestine.<ref>{{Cite web|last=درويش|first=كتبت سارة|date=2018-09-08|title=طريقة عمل العدس المدمس|url=https://www.youm7.com/story/2018/9/8/%D8%B7%D8%B1%D9%8A%D9%82%D8%A9-%D8%B9%D9%85%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AF%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%D9%85%D8%B3/3940717|access-date=2026-07-09|website=اليوم السابع|language=ar}}</ref><ref>{{Cite book|last=El-Haddad|first=Laila M.|title=The Gaza kitchen: a Palestinian culinary journey|last2=Schmitt|first2=Maggie|date=2016|publisher=Just World Books|isbn=978-1-68257-008-1|edition=Second edition|location=Charlottesville, Virginia}}</ref><ref>{{Cite web|last=Tamimi|first=Sami|title=Crushed Lentils With Tahini & Soft-Boiled Eggs (Adas Medames)|url=https://www.epicurious.com/recipes/food/views/crushed-lentils-with-tahini-and-soft-boiled-eggs|access-date=2026-07-09|website=Epicurious|language=en-US}}</ref>
== Lahi nyama ==
* Egypt bindira
* LAfrica bindira
* Tuya bindira
* Ethiopian bindira
* List of Middle Eastern di
== Kundivihira ==
ltjdudbvd4018sszz3i3qoesygfwzqi
143568
143567
2026-07-10T13:43:43Z
Maltima Rabia
5146
Corrected
143568
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Ful medames''' bɛ tooi lahi sabiri li ''ful mudammas'' ni ''foule mudammes''), bee jia jia '''fūl''', di nyɛla kpam laasabu ka bɛ mali [[tuya]] n niŋdi li ka dirili ni olive kpam, cumin, ni garlic, [[alibalisa]], leemu nyami kom, [[naanzua]] ni vari vari, ni binnyɔama.<ref>{{Cite web|last=Wiens|first=Mark|date=2011-09-30|title=Ful Medames - Egyptian Staple Beans of Delight|url=https://migrationology.com/ful-medames-egypts-life-line-saving-beans-of-delight/|access-date=2026-07-08|website=Migrationology - Food Travel Blog|language=en}}</ref>
== Taarihi ==
Sasabiriba shɛba di bɛ zaɣisi ka ful medames dabisa di wuhi doya din gbaai Ancient [[Egypt]] saha maa.<ref>{{Cite book|last=Albala|first=Ken|title=Beans: a history|date=2007|publisher=Berg|isbn=978-0-85785-078-2|edition=English edition|location=London, England}}</ref>
shahira nima din wuhiri ful dibu nyɛla kamani tusaanhi ni kɔbisiyɔbu 2,600 ka Neolithic ŋun lahi ka o nyɛvuli ni daa zi Nazaref la.<ref>{{Cite book|last=Marks|first=Gil|url=https://books.google.com.gh/books?id=ojc4Uker_V0C&pg=PA191&redir_esc=y|title=Encyclopedia of Jewish Food|date=2010-11-17|publisher=Wiley|isbn=978-0-470-94354-0|language=en}}</ref>
Fūl nyɛla bɛ ni mali tuya zaɣ' baligi zaɣ' kpulla, ka Egypt nima mili ''fūl medames'' ("tuya zaɣ' tankpaɣu"). Bɛ yɛn duɣila tuya maahali ka di ti nii zaa. Tuya shɛŋa gba nyɛla bɛ ni mali shɛli n pahira kamani Egypt nima tooi mali ''fūl rūmī'' ("Roman", i.e. "[[Europe|Europea]] nima tuya"), tukara maa, ni ''fūl baladī.''
== Tiŋ shɛŋa di ni be ==
[[Lahabali kɔligu:Ful medames.jpg|thumb|Egyptian ni ful ka bi niŋ li ni paanu ni varivari , bi diri asiba,palli zuɣu binidiri kohira n niŋli]]
[[Lahabali kɔligu:فول حلبى مقطوع.jpg|thumb|Aleppo dini ni yihibu mini olive oil ni pa shɛli zuɣu]]
Ful medames daa nyɛla bɛ ni zaŋ shɛli n yi [[Egypt]] na n zaŋli chaŋ Musulinsi tiŋsi maa zaa ni,ni [[Afrika|Africa]] mini Asia tiŋ shɛŋa, ballee [[Iraq]], [[Lebanon]], [[Syria]], [[Jordan]], [[Israel]], [[Palatine|Palestine]], [[Saudi Arabia]], [[Yemen]], [[Bahrain]], [[Somalia]], [[Djibouti]], [[Ethiopia]], [[Eritrea]], [[South sudan|South Sudan]], [[Sudan]], [[Morocco]] and [[Libya|Libya.]]<ref>{{Cite journal|last=Guindeuil|first=Thomas|date=2011-11-01|title=McCANN (James C.), Stirring the Pot. A History of African Cuisine , Athens, Ohio University Press, 2009, 213 pages|url=https://doi.org/10.3917/polaf.123.0160g|journal=Politique africaine|volume=N° 123|issue=3|pages=160g–174g|doi=10.3917/polaf.123.0160g|issn=0244-7827}}</ref>
=== Middle East yaɣali ===
Ful medames nyɛla asiba binidirigu n ti Syria, balentɛi Aleppo. Tuya maa nyɛla bini yɛn chɛ shɛli n niŋ daarisani ni n chɛli n tam buɣim bɛla ni hali ka biɛɣu ti nɛigi ka bi nayi ŋahi li, tuya maa nyɛla din yɛn bɛ tahini mini olive oil nim n duɣira, ka bi nayi niŋ nanzu ʒi n pa di zuɣu ( Aleppo nanzua ka bi zaŋ niŋli) n pa di zuɣu.<ref>{{Cite book|last=Atassi|first=Anas|title=Sumac: Recipes and Stories from Syria|date=2021|publisher=Murdoch Books Pty Limited|isbn=978-1-76106-170-7|location=Sydney}}</ref>
Jordan tiŋgbani, ful nyɛla din kuli bɛ ka hummus kamani dip maa, ka bi mali tahini, garlic,kamantoosi, cumin zim, leemunyami kom, olive oil, nanzukaha mini yalim.
Jerusalem tiŋgbani mini tiŋ shɛŋa din baɣali, ful nyɛla bini niŋdi shɛli n pari shɛli ni hummus, saha shɛŋa bi tooi bolindi Qudsiyeh ({{Langx|ar|قدسية||From Jerusalem}}) tiŋsi di ka Jerusalem.<ref>{{Cite news|title=Qudsiyeh (Hummus Topped With Fava Beans)|language=en|work=Serious Eats|url=https://www.seriouseats.com/qudsiyeh-hummus-topped-with-fava-beans-recipe-8641078|access-date=2026-07-09}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-07-30|title=Qudsiya|url=https://www.middleeastmonitor.com/20220730-qudsiya/|access-date=2026-07-09|website=Middle East Monitor}}</ref>
Ful medames nyɛla bini zaŋ shɛli n pahi Lent deit zuɣu di yi kana asurinim tiŋgban shɛŋa din bɛ Laribaawa tiŋsi ni.
=== Africa yaɣali ===
Somalia puuni fuul nyɛla asiba bindiri kpeeni . Di nyɛla bini diri shɛli ni gala, khubz/ceesh boroboro, bee Somalia nim boroboro pati shɛli bini boli laxoox/canjeero. Di nyɛla din bɛ ka Egyptian nim, Sudanese mini Saudi nim bindirigu bali shɛli, amaa ka nyaɣisi pam ka di nyɛla Somalia nim ni niŋdi xawaash spicemixture ( cumin, coriander, sage, peppercorn, fenugreek, turmeric, kaakadɔro cardamom, [[kanafori]], nutmeg mini saffron).
Morocco tiŋgbani, ful nyɛla bini mi shɛli bissara ka nyɛ din mali tuya din ni mini split green peas ( ka bi bolindi jabbana) ka bi laɣim n duɣi di mino garlic bi yi gbahili bini niŋ cumin mini binyoma n niŋ dini. Di nyɛla din yoli north yaɣali lala tiŋ maa ni ka bi tooi dirili shawuni
Ethiopia mini Eritrea puuni, ful nyɛla din pahi binidiri shɛŋa bini bi diri dimini boroborobshɛli din bɛ ka pancake ka bi bolinli injera amaaa ka bi lɛi dirili ni alikama paanu. Bini niŋdi ful mini bɔrɔbɔro zim paanu nyɛla patrons shɛba ban ti bori ni bi shɛe lala paanu maa amaa ka chɛ bɔrɔbɔro zim paanu din ka Ethiopian mini Eritrean nim bindirigu ni, bi niŋdi tuya n para di zuɣu bee ka bi gabi dimini kpam mini berbere.
=== Region shɛŋa din pahi ===
Malta puuni,ful bit-tewm ( tuya mini garlic) nyɛla bini diri shɛli Lent noli lɔbu saha bee Good Friday dali. Bi ni lɔhi tuyavŋɔ kom ni n zali ka biɛɣu nɛigi, ka bi duɣili dimini kpam ni garlic n ti pahi mint pola bee zaɣa kuma. Ka nayi golosili ni olive oil bee vinegar poi ka nayi ŋahili.
Binidirigu ŋɔ nyɛla din chaŋ hali ni Malaysia, kamani bini boli yaɣa shɛli Johore mini Singapore ni ka bi tooi zali n pahi bi binidiri shɛli bini boli kacang pool maa ni, din mali ghee n zalindi kpam zaani ni nimdi. Tuya shɛli bini boli kidney beans mini baked beans maa gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira. Bachi ŋɔ kacang mini pool maa zaa gbeni nyɛla tuya Malay mini Laribaawa tiŋgbani .
== Salad ==
[[Lahabali kɔligu:Ful medames salad.jpg|thumb|Ful medames salad]]
Ful madames salad nyɛla laribaawani nim asiba binidiri shɛli bini yura, amaa bi tooi lahi dirili as hearty salad. Di nyɛla bini niŋdi tuya, kamantoonsi, alibalisa, parsley, leemunyami kom, olive oil, nanzua mini [[Yalim|yalim.]]<ref>{{Cite web|last=Hassoun|first=Zena|date=2017-01-26|title=Syrian Ful Medames (Breakfast Bean Salad)|url=https://zenandzaatar.com/ful-medames-syrian-style-arabic-bean-salad-vegan-gf/|access-date=2026-07-09|website=Zen and Zaatar|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Fava Bean Salad – Foul Medames|url=http://www.mylebanesemarket.com/fava-bean-salad-foul-medames/|access-date=2026-07-09|website=My Lebanese Market|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Menu Trends|url=https://www.foodservicedirector.com/food-beverage-trends/menu-trends|access-date=2026-07-09|website=FoodService Director|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Recipe Beautiful fava beans from East Med (Ful Medames / foul) – East Med Food|url=http://www.eastmedfood.com/beautiful-beans-from-east-med-simple-midweek-dinner-ful-medames/|access-date=2026-07-09|website=www.eastmedfood.com|language=en-US}}</ref>
== Binidiri shɛŋa di ŋanili ==
Adas medames nyɛla binidiri shɛli din duɣibu nyɛ yim kamani ful medames, amaa ka bi mali lentils n zalindi tuya zaani. Di nyɛla din bɛ Egypt n ti pahi tiŋshɛŋa kamani Palestine.<ref>{{Cite web|last=درويش|first=كتبت سارة|date=2018-09-08|title=طريقة عمل العدس المدمس|url=https://www.youm7.com/story/2018/9/8/%D8%B7%D8%B1%D9%8A%D9%82%D8%A9-%D8%B9%D9%85%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AF%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%D9%85%D8%B3/3940717|access-date=2026-07-09|website=اليوم السابع|language=ar}}</ref><ref>{{Cite book|last=El-Haddad|first=Laila M.|title=The Gaza kitchen: a Palestinian culinary journey|last2=Schmitt|first2=Maggie|date=2016|publisher=Just World Books|isbn=978-1-68257-008-1|edition=Second edition|location=Charlottesville, Virginia}}</ref><ref>{{Cite web|last=Tamimi|first=Sami|title=Crushed Lentils With Tahini & Soft-Boiled Eggs (Adas Medames)|url=https://www.epicurious.com/recipes/food/views/crushed-lentils-with-tahini-and-soft-boiled-eggs|access-date=2026-07-09|website=Epicurious|language=en-US}}</ref>
== Lahi nyama ==
* Egypt bindira
* Africa bindira
* Tuya bindira
* Ethiopian bindira
* Middle Eastern bindira
== Kundivihira ==
ndrc0f8898vdae8u82isfaakip4xxc5
143569
143568
2026-07-10T13:44:56Z
Maltima Rabia
5146
Added links
143569
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Ful medames''' bɛ tooi lahi sabiri li ''ful mudammas'' ni ''foule mudammes''), bee jia jia '''fūl''', di nyɛla kpam laasabu ka bɛ mali [[tuya]] n niŋdi li ka dirili ni olive kpam, cumin, ni garlic, [[alibalisa]], leemu nyami kom, [[naanzua]] ni vari vari, ni binnyɔama.<ref>{{Cite web|last=Wiens|first=Mark|date=2011-09-30|title=Ful Medames - Egyptian Staple Beans of Delight|url=https://migrationology.com/ful-medames-egypts-life-line-saving-beans-of-delight/|access-date=2026-07-08|website=Migrationology - Food Travel Blog|language=en}}</ref>
== Taarihi ==
Sasabiriba shɛba di bɛ zaɣisi ka ful medames dabisa di wuhi doya din gbaai Ancient [[Egypt]] saha maa.<ref>{{Cite book|last=Albala|first=Ken|title=Beans: a history|date=2007|publisher=Berg|isbn=978-0-85785-078-2|edition=English edition|location=London, England}}</ref>
shahira nima din wuhiri ful dibu nyɛla kamani tusaanhi ni kɔbisiyɔbu 2,600 ka Neolithic ŋun lahi ka o nyɛvuli ni daa zi Nazaref la.<ref>{{Cite book|last=Marks|first=Gil|url=https://books.google.com.gh/books?id=ojc4Uker_V0C&pg=PA191&redir_esc=y|title=Encyclopedia of Jewish Food|date=2010-11-17|publisher=Wiley|isbn=978-0-470-94354-0|language=en}}</ref>
Fūl nyɛla bɛ ni mali tuya zaɣ' baligi zaɣ' kpulla, ka Egypt nima mili ''fūl medames'' ("tuya zaɣ' tankpaɣu"). Bɛ yɛn duɣila tuya maahali ka di ti nii zaa. Tuya shɛŋa gba nyɛla bɛ ni mali shɛli n pahira kamani Egypt nima tooi mali ''fūl rūmī'' ("Roman", i.e. "[[Europe|Europea]] nima tuya"), tukara maa, ni ''fūl baladī.''
== Tiŋ shɛŋa di ni be ==
[[Lahabali kɔligu:Ful medames.jpg|thumb|Egyptian ni ful ka bi niŋ li ni paanu ni varivari , bi diri asiba,palli zuɣu binidiri kohira n niŋli]]
[[Lahabali kɔligu:فول حلبى مقطوع.jpg|thumb|Aleppo dini ni yihibu mini olive oil ni pa shɛli zuɣu]]
Ful medames daa nyɛla bɛ ni zaŋ shɛli n yi [[Egypt]] na n zaŋli chaŋ Musulinsi tiŋsi maa zaa ni,ni [[Afrika|Africa]] mini Asia tiŋ shɛŋa, ballee [[Iraq]], [[Lebanon]], [[Syria]], [[Jordan]], [[Israel]], [[Palatine|Palestine]], [[Saudi Arabia]], [[Yemen]], [[Bahrain]], [[Somalia]], [[Djibouti]], [[Ethiopia]], [[Eritrea]], [[South sudan|South Sudan]], [[Sudan]], [[Morocco]] and [[Libya|Libya.]]<ref>{{Cite journal|last=Guindeuil|first=Thomas|date=2011-11-01|title=McCANN (James C.), Stirring the Pot. A History of African Cuisine , Athens, Ohio University Press, 2009, 213 pages|url=https://doi.org/10.3917/polaf.123.0160g|journal=Politique africaine|volume=N° 123|issue=3|pages=160g–174g|doi=10.3917/polaf.123.0160g|issn=0244-7827}}</ref>
=== Middle East yaɣali ===
Ful medames nyɛla asiba binidirigu n ti Syria, balentɛi Aleppo. Tuya maa nyɛla bini yɛn chɛ shɛli n niŋ daarisani ni n chɛli n tam buɣim bɛla ni hali ka biɛɣu ti nɛigi ka bi nayi ŋahi li, tuya maa nyɛla din yɛn bɛ tahini mini olive oil nim n duɣira, ka bi nayi niŋ nanzu ʒi n pa di zuɣu ( Aleppo nanzua ka bi zaŋ niŋli) n pa di zuɣu.<ref>{{Cite book|last=Atassi|first=Anas|title=Sumac: Recipes and Stories from Syria|date=2021|publisher=Murdoch Books Pty Limited|isbn=978-1-76106-170-7|location=Sydney}}</ref>
Jordan tiŋgbani, ful nyɛla din kuli bɛ ka hummus kamani dip maa, ka bi mali tahini, garlic,kamantoosi, cumin zim, leemunyami kom, olive oil, nanzukaha mini yalim.
Jerusalem tiŋgbani mini tiŋ shɛŋa din baɣali, ful nyɛla bini niŋdi shɛli n pari shɛli ni hummus, saha shɛŋa bi tooi bolindi Qudsiyeh ({{Langx|ar|قدسية||From Jerusalem}}) tiŋsi di ka Jerusalem.<ref>{{Cite news|title=Qudsiyeh (Hummus Topped With Fava Beans)|language=en|work=Serious Eats|url=https://www.seriouseats.com/qudsiyeh-hummus-topped-with-fava-beans-recipe-8641078|access-date=2026-07-09}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-07-30|title=Qudsiya|url=https://www.middleeastmonitor.com/20220730-qudsiya/|access-date=2026-07-09|website=Middle East Monitor}}</ref>
Ful medames nyɛla bini zaŋ shɛli n pahi Lent deit zuɣu di yi kana asurinim tiŋgban shɛŋa din bɛ Laribaawa tiŋsi ni.
=== Africa yaɣali ===
Somalia puuni fuul nyɛla asiba bindiri kpeeni . Di nyɛla bini diri shɛli ni gala, khubz/ceesh boroboro, bee Somalia nim boroboro pati shɛli bini boli laxoox/canjeero. Di nyɛla din bɛ ka Egyptian nim, Sudanese mini Saudi nim bindirigu bali shɛli, amaa ka nyaɣisi pam ka di nyɛla Somalia nim ni niŋdi xawaash spicemixture ( cumin, coriander, sage, peppercorn, fenugreek, turmeric, kaakadɔro cardamom, [[kanafori]], nutmeg mini saffron).
Morocco tiŋgbani, ful nyɛla bini mi shɛli bissara ka nyɛ din mali tuya din ni mini split green peas ( ka bi bolindi jabbana) ka bi laɣim n duɣi di mino garlic bi yi gbahili bini niŋ cumin mini binyoma n niŋ dini. Di nyɛla din yoli north yaɣali lala tiŋ maa ni ka bi tooi dirili shawuni
Ethiopia mini Eritrea puuni, ful nyɛla din pahi binidiri shɛŋa bini bi diri dimini boroborobshɛli din bɛ ka pancake ka bi bolinli injera amaaa ka bi lɛi dirili ni alikama paanu. Bini niŋdi ful mini bɔrɔbɔro zim paanu nyɛla patrons shɛba ban ti bori ni bi shɛe lala paanu maa amaa ka chɛ bɔrɔbɔro zim paanu din ka Ethiopian mini Eritrean nim bindirigu ni, bi niŋdi tuya n para di zuɣu bee ka bi gabi dimini kpam mini berbere.
=== Region shɛŋa din pahi ===
Malta puuni,ful bit-tewm ( tuya mini garlic) nyɛla bini diri shɛli Lent noli lɔbu saha bee Good Friday dali. Bi ni lɔhi tuyavŋɔ kom ni n zali ka biɛɣu nɛigi, ka bi duɣili dimini kpam ni garlic n ti pahi mint pola bee zaɣa kuma. Ka nayi golosili ni olive oil bee vinegar poi ka nayi ŋahili.
Binidirigu ŋɔ nyɛla din chaŋ hali ni Malaysia, kamani bini boli yaɣa shɛli Johore mini Singapore ni ka bi tooi zali n pahi bi binidiri shɛli bini boli kacang pool maa ni, din mali ghee n zalindi kpam zaani ni nimdi. Tuya shɛli bini boli kidney beans mini baked beans maa gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira. Bachi ŋɔ kacang mini pool maa zaa gbeni nyɛla tuya Malay mini Laribaawa tiŋgbani .
== Salad ==
[[Lahabali kɔligu:Ful medames salad.jpg|thumb|Ful medames salad]]
Ful madames salad nyɛla laribaawani nim asiba binidiri shɛli bini yura, amaa bi tooi lahi dirili as hearty salad. Di nyɛla bini niŋdi tuya, kamantoonsi, alibalisa, parsley, leemunyami kom, olive oil, nanzua mini [[Yalim|yalim.]]<ref>{{Cite web|last=Hassoun|first=Zena|date=2017-01-26|title=Syrian Ful Medames (Breakfast Bean Salad)|url=https://zenandzaatar.com/ful-medames-syrian-style-arabic-bean-salad-vegan-gf/|access-date=2026-07-09|website=Zen and Zaatar|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Fava Bean Salad – Foul Medames|url=http://www.mylebanesemarket.com/fava-bean-salad-foul-medames/|access-date=2026-07-09|website=My Lebanese Market|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Menu Trends|url=https://www.foodservicedirector.com/food-beverage-trends/menu-trends|access-date=2026-07-09|website=FoodService Director|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Recipe Beautiful fava beans from East Med (Ful Medames / foul) – East Med Food|url=http://www.eastmedfood.com/beautiful-beans-from-east-med-simple-midweek-dinner-ful-medames/|access-date=2026-07-09|website=www.eastmedfood.com|language=en-US}}</ref>
== Binidiri shɛŋa di ŋanili ==
Adas medames nyɛla binidiri shɛli din duɣibu nyɛ yim kamani ful medames, amaa ka bi mali lentils n zalindi tuya zaani. Di nyɛla din bɛ Egypt n ti pahi tiŋshɛŋa kamani Palestine.<ref>{{Cite web|last=درويش|first=كتبت سارة|date=2018-09-08|title=طريقة عمل العدس المدمس|url=https://www.youm7.com/story/2018/9/8/%D8%B7%D8%B1%D9%8A%D9%82%D8%A9-%D8%B9%D9%85%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AF%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%D9%85%D8%B3/3940717|access-date=2026-07-09|website=اليوم السابع|language=ar}}</ref><ref>{{Cite book|last=El-Haddad|first=Laila M.|title=The Gaza kitchen: a Palestinian culinary journey|last2=Schmitt|first2=Maggie|date=2016|publisher=Just World Books|isbn=978-1-68257-008-1|edition=Second edition|location=Charlottesville, Virginia}}</ref><ref>{{Cite web|last=Tamimi|first=Sami|title=Crushed Lentils With Tahini & Soft-Boiled Eggs (Adas Medames)|url=https://www.epicurious.com/recipes/food/views/crushed-lentils-with-tahini-and-soft-boiled-eggs|access-date=2026-07-09|website=Epicurious|language=en-US}}</ref>
== Lahi nyama ==
* [[Egypt]] bindira
* [[Afrika|Africa]] bindira
* [[Tuya]] bindira
* Ethiopian bindira
* Middle Eastern bindira
== Kundivihira ==
9c4nu0qfjpty1almzozarvd7agie1c2
143570
143569
2026-07-10T13:46:00Z
Maltima Rabia
5146
/* Lahi nyama */ Linked
143570
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Ful medames''' bɛ tooi lahi sabiri li ''ful mudammas'' ni ''foule mudammes''), bee jia jia '''fūl''', di nyɛla kpam laasabu ka bɛ mali [[tuya]] n niŋdi li ka dirili ni olive kpam, cumin, ni garlic, [[alibalisa]], leemu nyami kom, [[naanzua]] ni vari vari, ni binnyɔama.<ref>{{Cite web|last=Wiens|first=Mark|date=2011-09-30|title=Ful Medames - Egyptian Staple Beans of Delight|url=https://migrationology.com/ful-medames-egypts-life-line-saving-beans-of-delight/|access-date=2026-07-08|website=Migrationology - Food Travel Blog|language=en}}</ref>
== Taarihi ==
Sasabiriba shɛba di bɛ zaɣisi ka ful medames dabisa di wuhi doya din gbaai Ancient [[Egypt]] saha maa.<ref>{{Cite book|last=Albala|first=Ken|title=Beans: a history|date=2007|publisher=Berg|isbn=978-0-85785-078-2|edition=English edition|location=London, England}}</ref>
shahira nima din wuhiri ful dibu nyɛla kamani tusaanhi ni kɔbisiyɔbu 2,600 ka Neolithic ŋun lahi ka o nyɛvuli ni daa zi Nazaref la.<ref>{{Cite book|last=Marks|first=Gil|url=https://books.google.com.gh/books?id=ojc4Uker_V0C&pg=PA191&redir_esc=y|title=Encyclopedia of Jewish Food|date=2010-11-17|publisher=Wiley|isbn=978-0-470-94354-0|language=en}}</ref>
Fūl nyɛla bɛ ni mali tuya zaɣ' baligi zaɣ' kpulla, ka Egypt nima mili ''fūl medames'' ("tuya zaɣ' tankpaɣu"). Bɛ yɛn duɣila tuya maahali ka di ti nii zaa. Tuya shɛŋa gba nyɛla bɛ ni mali shɛli n pahira kamani Egypt nima tooi mali ''fūl rūmī'' ("Roman", i.e. "[[Europe|Europea]] nima tuya"), tukara maa, ni ''fūl baladī.''
== Tiŋ shɛŋa di ni be ==
[[Lahabali kɔligu:Ful medames.jpg|thumb|Egyptian ni ful ka bi niŋ li ni paanu ni varivari , bi diri asiba,palli zuɣu binidiri kohira n niŋli]]
[[Lahabali kɔligu:فول حلبى مقطوع.jpg|thumb|Aleppo dini ni yihibu mini olive oil ni pa shɛli zuɣu]]
Ful medames daa nyɛla bɛ ni zaŋ shɛli n yi [[Egypt]] na n zaŋli chaŋ Musulinsi tiŋsi maa zaa ni,ni [[Afrika|Africa]] mini Asia tiŋ shɛŋa, ballee [[Iraq]], [[Lebanon]], [[Syria]], [[Jordan]], [[Israel]], [[Palatine|Palestine]], [[Saudi Arabia]], [[Yemen]], [[Bahrain]], [[Somalia]], [[Djibouti]], [[Ethiopia]], [[Eritrea]], [[South sudan|South Sudan]], [[Sudan]], [[Morocco]] and [[Libya|Libya.]]<ref>{{Cite journal|last=Guindeuil|first=Thomas|date=2011-11-01|title=McCANN (James C.), Stirring the Pot. A History of African Cuisine , Athens, Ohio University Press, 2009, 213 pages|url=https://doi.org/10.3917/polaf.123.0160g|journal=Politique africaine|volume=N° 123|issue=3|pages=160g–174g|doi=10.3917/polaf.123.0160g|issn=0244-7827}}</ref>
=== Middle East yaɣali ===
Ful medames nyɛla asiba binidirigu n ti Syria, balentɛi Aleppo. Tuya maa nyɛla bini yɛn chɛ shɛli n niŋ daarisani ni n chɛli n tam buɣim bɛla ni hali ka biɛɣu ti nɛigi ka bi nayi ŋahi li, tuya maa nyɛla din yɛn bɛ tahini mini olive oil nim n duɣira, ka bi nayi niŋ nanzu ʒi n pa di zuɣu ( Aleppo nanzua ka bi zaŋ niŋli) n pa di zuɣu.<ref>{{Cite book|last=Atassi|first=Anas|title=Sumac: Recipes and Stories from Syria|date=2021|publisher=Murdoch Books Pty Limited|isbn=978-1-76106-170-7|location=Sydney}}</ref>
Jordan tiŋgbani, ful nyɛla din kuli bɛ ka hummus kamani dip maa, ka bi mali tahini, garlic,kamantoosi, cumin zim, leemunyami kom, olive oil, nanzukaha mini yalim.
Jerusalem tiŋgbani mini tiŋ shɛŋa din baɣali, ful nyɛla bini niŋdi shɛli n pari shɛli ni hummus, saha shɛŋa bi tooi bolindi Qudsiyeh ({{Langx|ar|قدسية||From Jerusalem}}) tiŋsi di ka Jerusalem.<ref>{{Cite news|title=Qudsiyeh (Hummus Topped With Fava Beans)|language=en|work=Serious Eats|url=https://www.seriouseats.com/qudsiyeh-hummus-topped-with-fava-beans-recipe-8641078|access-date=2026-07-09}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-07-30|title=Qudsiya|url=https://www.middleeastmonitor.com/20220730-qudsiya/|access-date=2026-07-09|website=Middle East Monitor}}</ref>
Ful medames nyɛla bini zaŋ shɛli n pahi Lent deit zuɣu di yi kana asurinim tiŋgban shɛŋa din bɛ Laribaawa tiŋsi ni.
=== Africa yaɣali ===
Somalia puuni fuul nyɛla asiba bindiri kpeeni . Di nyɛla bini diri shɛli ni gala, khubz/ceesh boroboro, bee Somalia nim boroboro pati shɛli bini boli laxoox/canjeero. Di nyɛla din bɛ ka Egyptian nim, Sudanese mini Saudi nim bindirigu bali shɛli, amaa ka nyaɣisi pam ka di nyɛla Somalia nim ni niŋdi xawaash spicemixture ( cumin, coriander, sage, peppercorn, fenugreek, turmeric, kaakadɔro cardamom, [[kanafori]], nutmeg mini saffron).
Morocco tiŋgbani, ful nyɛla bini mi shɛli bissara ka nyɛ din mali tuya din ni mini split green peas ( ka bi bolindi jabbana) ka bi laɣim n duɣi di mino garlic bi yi gbahili bini niŋ cumin mini binyoma n niŋ dini. Di nyɛla din yoli north yaɣali lala tiŋ maa ni ka bi tooi dirili shawuni
Ethiopia mini Eritrea puuni, ful nyɛla din pahi binidiri shɛŋa bini bi diri dimini boroborobshɛli din bɛ ka pancake ka bi bolinli injera amaaa ka bi lɛi dirili ni alikama paanu. Bini niŋdi ful mini bɔrɔbɔro zim paanu nyɛla patrons shɛba ban ti bori ni bi shɛe lala paanu maa amaa ka chɛ bɔrɔbɔro zim paanu din ka Ethiopian mini Eritrean nim bindirigu ni, bi niŋdi tuya n para di zuɣu bee ka bi gabi dimini kpam mini berbere.
=== Region shɛŋa din pahi ===
Malta puuni,ful bit-tewm ( tuya mini garlic) nyɛla bini diri shɛli Lent noli lɔbu saha bee Good Friday dali. Bi ni lɔhi tuyavŋɔ kom ni n zali ka biɛɣu nɛigi, ka bi duɣili dimini kpam ni garlic n ti pahi mint pola bee zaɣa kuma. Ka nayi golosili ni olive oil bee vinegar poi ka nayi ŋahili.
Binidirigu ŋɔ nyɛla din chaŋ hali ni Malaysia, kamani bini boli yaɣa shɛli Johore mini Singapore ni ka bi tooi zali n pahi bi binidiri shɛli bini boli kacang pool maa ni, din mali ghee n zalindi kpam zaani ni nimdi. Tuya shɛli bini boli kidney beans mini baked beans maa gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira. Bachi ŋɔ kacang mini pool maa zaa gbeni nyɛla tuya Malay mini Laribaawa tiŋgbani .
== Salad ==
[[Lahabali kɔligu:Ful medames salad.jpg|thumb|Ful medames salad]]
Ful madames salad nyɛla laribaawani nim asiba binidiri shɛli bini yura, amaa bi tooi lahi dirili as hearty salad. Di nyɛla bini niŋdi tuya, kamantoonsi, alibalisa, parsley, leemunyami kom, olive oil, nanzua mini [[Yalim|yalim.]]<ref>{{Cite web|last=Hassoun|first=Zena|date=2017-01-26|title=Syrian Ful Medames (Breakfast Bean Salad)|url=https://zenandzaatar.com/ful-medames-syrian-style-arabic-bean-salad-vegan-gf/|access-date=2026-07-09|website=Zen and Zaatar|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Fava Bean Salad – Foul Medames|url=http://www.mylebanesemarket.com/fava-bean-salad-foul-medames/|access-date=2026-07-09|website=My Lebanese Market|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Menu Trends|url=https://www.foodservicedirector.com/food-beverage-trends/menu-trends|access-date=2026-07-09|website=FoodService Director|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Recipe Beautiful fava beans from East Med (Ful Medames / foul) – East Med Food|url=http://www.eastmedfood.com/beautiful-beans-from-east-med-simple-midweek-dinner-ful-medames/|access-date=2026-07-09|website=www.eastmedfood.com|language=en-US}}</ref>
== Binidiri shɛŋa di ŋanili ==
Adas medames nyɛla binidiri shɛli din duɣibu nyɛ yim kamani ful medames, amaa ka bi mali lentils n zalindi tuya zaani. Di nyɛla din bɛ Egypt n ti pahi tiŋshɛŋa kamani Palestine.<ref>{{Cite web|last=درويش|first=كتبت سارة|date=2018-09-08|title=طريقة عمل العدس المدمس|url=https://www.youm7.com/story/2018/9/8/%D8%B7%D8%B1%D9%8A%D9%82%D8%A9-%D8%B9%D9%85%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AF%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%D9%85%D8%B3/3940717|access-date=2026-07-09|website=اليوم السابع|language=ar}}</ref><ref>{{Cite book|last=El-Haddad|first=Laila M.|title=The Gaza kitchen: a Palestinian culinary journey|last2=Schmitt|first2=Maggie|date=2016|publisher=Just World Books|isbn=978-1-68257-008-1|edition=Second edition|location=Charlottesville, Virginia}}</ref><ref>{{Cite web|last=Tamimi|first=Sami|title=Crushed Lentils With Tahini & Soft-Boiled Eggs (Adas Medames)|url=https://www.epicurious.com/recipes/food/views/crushed-lentils-with-tahini-and-soft-boiled-eggs|access-date=2026-07-09|website=Epicurious|language=en-US}}</ref>
== Lahi nyama ==
* [[Egypt]] bindira
* [[Afrika|Africa]] bindira
* [[Tuya]] bindira
* [[Ethiopia]] bindira
* Middle Eastern bindira
== Kundivihira ==
pry6uehtaetvmnbv7l7b82whm2p123t
143615
143570
2026-07-11T11:39:45Z
InternetArchiveBot
118
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
143615
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Ful medames''' bɛ tooi lahi sabiri li ''ful mudammas'' ni ''foule mudammes''), bee jia jia '''fūl''', di nyɛla kpam laasabu ka bɛ mali [[tuya]] n niŋdi li ka dirili ni olive kpam, cumin, ni garlic, [[alibalisa]], leemu nyami kom, [[naanzua]] ni vari vari, ni binnyɔama.<ref>{{Cite web|last=Wiens|first=Mark|date=2011-09-30|title=Ful Medames - Egyptian Staple Beans of Delight|url=https://migrationology.com/ful-medames-egypts-life-line-saving-beans-of-delight/|access-date=2026-07-08|website=Migrationology - Food Travel Blog|language=en}}</ref>
== Taarihi ==
Sasabiriba shɛba di bɛ zaɣisi ka ful medames dabisa di wuhi doya din gbaai Ancient [[Egypt]] saha maa.<ref>{{Cite book|last=Albala|first=Ken|title=Beans: a history|date=2007|publisher=Berg|isbn=978-0-85785-078-2|edition=English edition|location=London, England}}</ref>
shahira nima din wuhiri ful dibu nyɛla kamani tusaanhi ni kɔbisiyɔbu 2,600 ka Neolithic ŋun lahi ka o nyɛvuli ni daa zi Nazaref la.<ref>{{Cite book|last=Marks|first=Gil|url=https://books.google.com.gh/books?id=ojc4Uker_V0C&pg=PA191&redir_esc=y|title=Encyclopedia of Jewish Food|date=2010-11-17|publisher=Wiley|isbn=978-0-470-94354-0|language=en}}</ref>
Fūl nyɛla bɛ ni mali tuya zaɣ' baligi zaɣ' kpulla, ka Egypt nima mili ''fūl medames'' ("tuya zaɣ' tankpaɣu"). Bɛ yɛn duɣila tuya maahali ka di ti nii zaa. Tuya shɛŋa gba nyɛla bɛ ni mali shɛli n pahira kamani Egypt nima tooi mali ''fūl rūmī'' ("Roman", i.e. "[[Europe|Europea]] nima tuya"), tukara maa, ni ''fūl baladī.''
== Tiŋ shɛŋa di ni be ==
[[Lahabali kɔligu:Ful medames.jpg|thumb|Egyptian ni ful ka bi niŋ li ni paanu ni varivari , bi diri asiba,palli zuɣu binidiri kohira n niŋli]]
[[Lahabali kɔligu:فول حلبى مقطوع.jpg|thumb|Aleppo dini ni yihibu mini olive oil ni pa shɛli zuɣu]]
Ful medames daa nyɛla bɛ ni zaŋ shɛli n yi [[Egypt]] na n zaŋli chaŋ Musulinsi tiŋsi maa zaa ni,ni [[Afrika|Africa]] mini Asia tiŋ shɛŋa, ballee [[Iraq]], [[Lebanon]], [[Syria]], [[Jordan]], [[Israel]], [[Palatine|Palestine]], [[Saudi Arabia]], [[Yemen]], [[Bahrain]], [[Somalia]], [[Djibouti]], [[Ethiopia]], [[Eritrea]], [[South sudan|South Sudan]], [[Sudan]], [[Morocco]] and [[Libya|Libya.]]<ref>{{Cite journal|last=Guindeuil|first=Thomas|date=2011-11-01|title=McCANN (James C.), Stirring the Pot. A History of African Cuisine , Athens, Ohio University Press, 2009, 213 pages|url=https://doi.org/10.3917/polaf.123.0160g|journal=Politique africaine|volume=N° 123|issue=3|pages=160g–174g|doi=10.3917/polaf.123.0160g|issn=0244-7827}}</ref>
=== Middle East yaɣali ===
Ful medames nyɛla asiba binidirigu n ti Syria, balentɛi Aleppo. Tuya maa nyɛla bini yɛn chɛ shɛli n niŋ daarisani ni n chɛli n tam buɣim bɛla ni hali ka biɛɣu ti nɛigi ka bi nayi ŋahi li, tuya maa nyɛla din yɛn bɛ tahini mini olive oil nim n duɣira, ka bi nayi niŋ nanzu ʒi n pa di zuɣu ( Aleppo nanzua ka bi zaŋ niŋli) n pa di zuɣu.<ref>{{Cite book|last=Atassi|first=Anas|title=Sumac: Recipes and Stories from Syria|date=2021|publisher=Murdoch Books Pty Limited|isbn=978-1-76106-170-7|location=Sydney}}</ref>
Jordan tiŋgbani, ful nyɛla din kuli bɛ ka hummus kamani dip maa, ka bi mali tahini, garlic,kamantoosi, cumin zim, leemunyami kom, olive oil, nanzukaha mini yalim.
Jerusalem tiŋgbani mini tiŋ shɛŋa din baɣali, ful nyɛla bini niŋdi shɛli n pari shɛli ni hummus, saha shɛŋa bi tooi bolindi Qudsiyeh ({{Langx|ar|قدسية||From Jerusalem}}) tiŋsi di ka Jerusalem.<ref>{{Cite news|title=Qudsiyeh (Hummus Topped With Fava Beans)|language=en|work=Serious Eats|url=https://www.seriouseats.com/qudsiyeh-hummus-topped-with-fava-beans-recipe-8641078|access-date=2026-07-09}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-07-30|title=Qudsiya|url=https://www.middleeastmonitor.com/20220730-qudsiya/|access-date=2026-07-09|website=Middle East Monitor}}</ref>
Ful medames nyɛla bini zaŋ shɛli n pahi Lent deit zuɣu di yi kana asurinim tiŋgban shɛŋa din bɛ Laribaawa tiŋsi ni.
=== Africa yaɣali ===
Somalia puuni fuul nyɛla asiba bindiri kpeeni . Di nyɛla bini diri shɛli ni gala, khubz/ceesh boroboro, bee Somalia nim boroboro pati shɛli bini boli laxoox/canjeero. Di nyɛla din bɛ ka Egyptian nim, Sudanese mini Saudi nim bindirigu bali shɛli, amaa ka nyaɣisi pam ka di nyɛla Somalia nim ni niŋdi xawaash spicemixture ( cumin, coriander, sage, peppercorn, fenugreek, turmeric, kaakadɔro cardamom, [[kanafori]], nutmeg mini saffron).
Morocco tiŋgbani, ful nyɛla bini mi shɛli bissara ka nyɛ din mali tuya din ni mini split green peas ( ka bi bolindi jabbana) ka bi laɣim n duɣi di mino garlic bi yi gbahili bini niŋ cumin mini binyoma n niŋ dini. Di nyɛla din yoli north yaɣali lala tiŋ maa ni ka bi tooi dirili shawuni
Ethiopia mini Eritrea puuni, ful nyɛla din pahi binidiri shɛŋa bini bi diri dimini boroborobshɛli din bɛ ka pancake ka bi bolinli injera amaaa ka bi lɛi dirili ni alikama paanu. Bini niŋdi ful mini bɔrɔbɔro zim paanu nyɛla patrons shɛba ban ti bori ni bi shɛe lala paanu maa amaa ka chɛ bɔrɔbɔro zim paanu din ka Ethiopian mini Eritrean nim bindirigu ni, bi niŋdi tuya n para di zuɣu bee ka bi gabi dimini kpam mini berbere.
=== Region shɛŋa din pahi ===
Malta puuni,ful bit-tewm ( tuya mini garlic) nyɛla bini diri shɛli Lent noli lɔbu saha bee Good Friday dali. Bi ni lɔhi tuyavŋɔ kom ni n zali ka biɛɣu nɛigi, ka bi duɣili dimini kpam ni garlic n ti pahi mint pola bee zaɣa kuma. Ka nayi golosili ni olive oil bee vinegar poi ka nayi ŋahili.
Binidirigu ŋɔ nyɛla din chaŋ hali ni Malaysia, kamani bini boli yaɣa shɛli Johore mini Singapore ni ka bi tooi zali n pahi bi binidiri shɛli bini boli kacang pool maa ni, din mali ghee n zalindi kpam zaani ni nimdi. Tuya shɛli bini boli kidney beans mini baked beans maa gba nyɛla bini niŋdi shɛli n pahira. Bachi ŋɔ kacang mini pool maa zaa gbeni nyɛla tuya Malay mini Laribaawa tiŋgbani .
== Salad ==
[[Lahabali kɔligu:Ful medames salad.jpg|thumb|Ful medames salad]]
Ful madames salad nyɛla laribaawani nim asiba binidiri shɛli bini yura, amaa bi tooi lahi dirili as hearty salad. Di nyɛla bini niŋdi tuya, kamantoonsi, alibalisa, parsley, leemunyami kom, olive oil, nanzua mini [[Yalim|yalim.]]<ref>{{Cite web|last=Hassoun|first=Zena|date=2017-01-26|title=Syrian Ful Medames (Breakfast Bean Salad)|url=https://zenandzaatar.com/ful-medames-syrian-style-arabic-bean-salad-vegan-gf/|access-date=2026-07-09|website=Zen and Zaatar|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Fava Bean Salad – Foul Medames|url=http://www.mylebanesemarket.com/fava-bean-salad-foul-medames/|access-date=2026-07-09|website=My Lebanese Market|language=en-US|archive-date=2017-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20170419002937/http://www.mylebanesemarket.com/fava-bean-salad-foul-medames/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Menu Trends|url=https://www.foodservicedirector.com/food-beverage-trends/menu-trends|access-date=2026-07-09|website=FoodService Director|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Recipe Beautiful fava beans from East Med (Ful Medames / foul) – East Med Food|url=http://www.eastmedfood.com/beautiful-beans-from-east-med-simple-midweek-dinner-ful-medames/|access-date=2026-07-09|website=www.eastmedfood.com|language=en-US|archive-date=2017-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20170419002849/http://www.eastmedfood.com/beautiful-beans-from-east-med-simple-midweek-dinner-ful-medames/|url-status=dead}}</ref>
== Binidiri shɛŋa di ŋanili ==
Adas medames nyɛla binidiri shɛli din duɣibu nyɛ yim kamani ful medames, amaa ka bi mali lentils n zalindi tuya zaani. Di nyɛla din bɛ Egypt n ti pahi tiŋshɛŋa kamani Palestine.<ref>{{Cite web|last=درويش|first=كتبت سارة|date=2018-09-08|title=طريقة عمل العدس المدمس|url=https://www.youm7.com/story/2018/9/8/%D8%B7%D8%B1%D9%8A%D9%82%D8%A9-%D8%B9%D9%85%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AF%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%D9%85%D8%B3/3940717|access-date=2026-07-09|website=اليوم السابع|language=ar}}</ref><ref>{{Cite book|last=El-Haddad|first=Laila M.|title=The Gaza kitchen: a Palestinian culinary journey|last2=Schmitt|first2=Maggie|date=2016|publisher=Just World Books|isbn=978-1-68257-008-1|edition=Second edition|location=Charlottesville, Virginia}}</ref><ref>{{Cite web|last=Tamimi|first=Sami|title=Crushed Lentils With Tahini & Soft-Boiled Eggs (Adas Medames)|url=https://www.epicurious.com/recipes/food/views/crushed-lentils-with-tahini-and-soft-boiled-eggs|access-date=2026-07-09|website=Epicurious|language=en-US}}</ref>
== Lahi nyama ==
* [[Egypt]] bindira
* [[Afrika|Africa]] bindira
* [[Tuya]] bindira
* [[Ethiopia]] bindira
* Middle Eastern bindira
== Kundivihira ==
b2qarqsv89txqji0c8u9qafx7zmeols
Yɛltɔɣi taɣimalisi
0
33590
143579
2026-07-10T14:16:34Z
~2026-38938-81
8840
Piligu
143579
wikitext
text/x-wiki
'''DAGBAŊ'''
Dagbaŋ Dagbaŋ Dagbaŋ
Dagbaŋ nyela tingbani shɛli ni be ni dɔɣi ma
N zami ti Dagbaŋ
Niriba ban biɛhigu gahim
Tiŋgbani shɛli din mali tahiri ka di mali yaa
Niriba ban mali jilima mini kaya din timsa
N yi ti gbaai malifa
N teeri la Tɔhizie yela
O daa nyɛla tohi so ŋun yaa daa ka ŋmali
7fmltzf82nk8kl9awigtcsn4gkbu23a