Wikipedija dsbwiki https://dsb.wikipedia.org/wiki/G%C5%82owny_bok MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Medija Specialne Diskusija Wužywaŕ Diskusija wužywarja Wikipedija Wikipedija diskusija Dataja Diskusija wó dataji MediaWiki MediaWiki diskusija Pśedłoga Diskusija wó pśedłoze Pomoc Diskusija wó pomocy Kategorija Diskusija wó kategoriji TimedText TimedText talk Modul Modul diskusija Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 0 242 147841 147836 2026-07-13T09:20:59Z Wielemir 5274 korektura 147841 wikitext text/x-wiki {{stat |mě swójske=Rzeczpospolita Polska |mě serbske=Republika Pólska |wopon=Herb Polski.svg |chórgoj=Flag of Poland.svg |gronko=- |połoženje=LocationPoland.png |rěc=[[pólska rěc|pólšćina]] |stolica=[[Waršawa]] |głowny=prezident [[Karol Nawrocki]] |šef=premierminister [[Donald Tusk]] |płoń=312 696km²<ref>Główny Urząd Statystyczny, dane za rok 2018, stan na 01.01.2018. [https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/powierzchnia-i-ludnosc-w-przekroju-terytorialnym-w-2018-roku,7,15.html]</ref><ref>Bankier.pl, Powierzchnia Polski wzrosła o 1643 ha [https://m.bankier.pl/wiadomosc/Powierzchnia-Polski-wzrosla-o-1643-ha-7603883.html]</ref> |wobydlarje=38 036 118 |lěto=23.12.2022 |gustosć ludnosći=126 |pjenjeze=złoty |casowa cona=[[koordiněrowany swětowy cas|UTC]]+1 |hymna=Mazurek Dąbrowskiego |znamje za awta=PL |TLD=.pl |telefonowe pśedwólenje=+48 |kórta=Polandmap cia.png }} '''Pólska''' jo kraj w srjejźnej [[Europa|Europje]]. Oficielna rěc w Pólskej jo [[Pólska rěc|pólšćina.]] == Geografija == Pólska granicujo z [[Nimska|Nimskeju]] na pódwjacorje, [[Česka|Českeju]] a [[Słowakska|Słowakskeju]] na pódpołdnju, z [[Ukraina|Ukrainu]] na krotkem zajtšu, z [[Běłoruska|Běłoruskeju]] na dłujkem zajtšu, z [[Rusojska|Rusojskeju]] ([[Kaliningradski wobcerk]]), [[Litawska|Litawskeju]] (z kotaryž ma nejkrotše granice) a [[Baltiske mórjo|Baltiskim mórjom]] na pódpołnocy. Nejwuše městno jo góra [[Rysy]] w górach [[Tatry]] (2499 m nad normalneju nulu), a nejniše [[Żuławy Wiślane]] (1,8 m pód normalneju nulu). === Města === Nejwětše města su (30. junija 2014): <div style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> * [[Waršawa]] - 1 729 119 wobydlarjow * [[Łódź]] - 708 554 wobydlarjow * [[Krakow]] - 759 800 wobydlarjow * [[Wrocław]] - 633 105 wobydlarjow * [[Poznań]] - 546 829 wobydlarjow * [[Gdańsk]] - 461 935 wobydlarjow * [[Szczecin]] - 408 105 wobydlarjow * [[Bydgoszcz]] - 358 614 wobydlarjow *[[Lublin]] - 343 144 wobydlarjow *[[Katowice]] - 303 314 wobydlarjow *[[Białystok]] - 295 401 wobydlarjow *[[Gdynia]] - 247 792 wobydlarjow *[[Częstochowa]] - 231 527 wobydlarjow *[[Radom]] - 217 834 wobydlarjow *[[Sosnowiec]] - 210 249 wobydlarjow *[[Toruń]] - 203 148 wobydlarjow </div> === Rozrědowanje === [[Dataja:Wojewodztwa.svg|thumb|wójwodstwa wót 1999]] Pólska źěli se na wójwodstwa, kótarež źěle se na ''powiaty'' (wokrejsy), kótarež źěle se na gmejny. Wójwodstwem kněže se ''wojewoda'' a krajny sejm. Wót 1999 jo w Pólskej 16 wójwodstwow. {| class="wikitable" |+ Wójwodstwa ! Pólske mě ! Głowne město |- | dolnośląskie || [[Wrocław]] |- | kujawsko-pomorskie || [[Bydgoszcz]]/[[Toruń]] |- | lubelskie || [[Lublin]] |- | lubuskie || [[Gorzów Wielkopolski]]/[[Zielona Góra]] |- | łódzkie || [[Łódź]] |- | małopolskie || [[Krakow]] |- | mazowieckie || [[Waršawa]] |- | opolskie || [[Opole]] |- | podkarpackie || [[Rzeszów]] |- | podlaskie || [[Białystok]] |- | pomorskie || [[Gdańsk]] |- | śląskie || [[Katowice]] |- | świętokrzyskie || [[Kielce]] |- | warmińsko-mazurskie || [[Olsztyn]] |- | wielkopolskie || [[Poznań]] |- | zachodniopomorskie || [[Szczecin]] |} Wót 1975 do 1998 jo w Pólskej było 49 wójwodstwow. To jo teke telefoniske cony byli, dla togo něnto su w Pólskej 49 telefoniske cony. == Politika == Prezident Pólskej jo [[Karol Nawrocki]], ministaŕski prezident jo [[Donald Tusk]] ([[Platforma Obywatelska]]). 10. apryla 2010 prezident [[Lech Kaczyński]] jo zemrěł we lětadłowej katastrofje w [[Smoleńsk]]u. W źinsajšnem parlamenśe, wót 15. oktobra 2023, su strony: [[Platforma Obywatelska]], [[Prawo i Sprawiedliwość]], [[Sojusz Lewicy Demokratycznej]], [[Polskie Stronnictwo Ludowe]], [[Konfederacja]]. == Stawizny == [[Dataja:Polska 992 - 1025.png|thumb|Pólska Bolesława Chrobrego]] Zachopjeńk Pólskej jo z kněžaŕstwom [[Mieszko I.|Mieszka I.]] był. W lěśe [[966]] jo dupjenje Pólskej było. Prědny kral Pólskej jo był w [[1025]] [[Bolesław Chrobry]]. Wón jo zebrał Łužycu wót Nimskej w lěśe [[1002]], kótaraž wóstała pśi Pólskej do lěta [[1031]]. [[Dataja:IRP1.png|thumb|Unija pólsko-sakska w 18. stolěśu]] Wót 1385 jo Pólska z [[Litawska|Litawskej]] uniju stwóriła. Unija ta jo teke "Rzeczpospolita Obojga Narodów" ("[[Republika Dweju Narodowu]]") pomjenjowana była. Aristokratija w Pólskej (''szlachta'') w běgu casa jo wjele pšaw dostała. Wót XV lětstotka jo źěłał w Pólskej parlament (''Sejm''). Wót lěta 1573 wše krale Pólskej su byli wuběrane wót aristokratiji, njejo źěłał princip slěda trona w dynastiji. Njejo było móžne aristokrata bźez wusuda suda popajźiś. [[Dataja:Józef Piłsudski (22-1-7).jpg|mini|Józef Piłsudski, głowa stata a nan njewótwisnosći.]] W 1697-1706 a 1709-1763 Pólska a [[Sakska]] twóriły uniju. W lěśe 1795 jo Pólska pśestała eksistěrowaś a zemje Pólskej su [[Pšuska]], [[Rusojska]] a [[Awstriska]] wzeli. Pólska jo njewótwisnosć slědk dostała pó [[prědna swětowa wójna|prědnej swětowej wójnje]]. Pó wójnje jo nawjedował Pólsku [[Józef Piłsudski]], kenž jo 1914 ze swójimi pólskimi legionami z Krakowa wuśěgnuł. Wón płaśi ako nan njewótwisneje Pólskeje. Druga pólska republika jo se malsnje wuwiła. Wóna jo natwariła pśistaw w [[Gdynia|Gdyniji]] a centralny industrijowy wobceŕk. W septembrje 1939 stej Nimska a Sowjetski zwězk zgromadnje Pólsku nadpadnułej a ju ako zwězkarjow źěliłej. Wobej wobsadnika stej ludomordarstwo na pólskem ludźe wugbałej. [[Dataja:RzeczpospolitaII.png|thumb|II Rzeczpospolita (1919-1939)]] W cas [[druga swětowa wójna|drugeje swětoweje wójny]] jo Pólska 5.600.000 luźi (16% populaciji z 1939) zgubiła. W lětach [[1945]]-[[1989]] Pólska běšo komunistiska Pólska Republika Ludowa (pól. ''Polska Rzeczpospolita Ludowa'', PRL). Wót 1999 jo Pólska w [[NATO]] a wót 1. [[maj]]a 2004 jo Pólska w [[Europska unija|Europskej uniji]]. == Galerija == <gallery> Warsaw Old Town Market Square 10.JPG|[[Waršawa]] Rynek Glowny w Krakowie.jpg|[[Krakow]] Manufaktura dawna fabryka Poznańskiego.jpg|[[Łódź]] Wrocław - Rynek 1.JPG|[[Wrocław]] Poznan 10-2013 img15 Old Market.jpg|[[Poznań]] Gdańsk city centre IV.jpg|[[Gdańsk]] 24Zamek Książąt Pomorskich.Sszczecin.JPG|[[Szczecin]] Bdg Stare Miasto dm pł pierzeja SR 03-2013.jpg|[[Bydgoszcz]] Alians PL,CracowGateInLublin,2012,P9240022.jpg|[[Lublin]] Białystok ogrody Branickich 1.JPG|[[Białystok]] Torun Rynek Staromiejski pierzeja pd.JPG|[[Toruń]] Allenstein Marktplatz.JPG|[[Olsztyn]] Opole Ring.jpg|[[Opole]] Panorama Słupska z Ratusza MG 3745.JPG|[[Słupsk]] Jelenia Góra (ośrodek historyczny).jpg|[[Jelenia Góra]] Katedra Gniezno.JPG|[[Gniezno]] Bazylika archikatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny2.jpg|[[Przemyśl]] Poland Zary - castle and palace.jpg|[[Žarow]] Panorama of Malbork Castle, part 4.jpg|[[Malbork]] Przedmieście Nyskie.jpg|[[Zgorzelec]] </gallery> == Nožki == <references /> == Wótkaze == {{commonscat|Poland|Pólska}} * [https://poland.pl/ Portal Polska.pl] * [https://web.archive.org/web/20180717145713/http://www.prezydent.pl/ Prezydent Pólskeje] * [http://www.kprm.gov.pl Kněžaŕstwo Pólskeje] * [http://www.sejm.gov.pl/ Sejm Pólskeje] * [https://web.archive.org/web/20090711100525/http://www.senat.gov.pl/ Senat Pólskeje] * [https://web.archive.org/web/20080417174032/http://www.polskiswiat.com/ Pólska online] {{Nawiblok |Europska unija |Nawikašćik Europa}} [[Kategorija:Pólska| ]] [[Kategorija:Stat w Europje]] deyn09jb578nd46wkaqigklf7x12pvk 8 8441 147840 144065 2026-07-13T09:03:00Z Neriah 15914 update: [[m:Special:GoToComment/c-WhatamIdoing-20260609174100-Update a common gadget]] 147840 javascript text/javascript /** * Direct imagelinks to Commons * * @source https://www.mediawiki.org/wiki/Snippets/Direct_imagelinks_to_Commons Revision 2026-04-16 * @author Krinkle */ if ( mw.config.get( 'wgNamespaceNumber', 0 ) >= 0 ) { mw.loader.using( [ 'mediawiki.util' ] ).then( function () { mw.hook( 'wikipage.content' ).add( function ( $content ) { var uploadBaseRe = /^(https:)?\/\/upload\.wikimedia\.org\/wikipedia\/commons/; var localFileNSString = mw.config.get( 'wgFormattedNamespaces' )['6'] + ':'; var server = '(https:)?' + mw.util.escapeRegExp( mw.config.get( 'wgServer' ) ); var localBasePath = new RegExp( '^(?:' + server + ')?' + mw.util.escapeRegExp( mw.util.getUrl( localFileNSString ) ) ); var localBaseScript = new RegExp( '^(?:' + server + ')?' + mw.util.escapeRegExp( mw.util.wikiScript() + '?title=' + mw.util.wikiUrlencode( localFileNSString ) ) ); var commonsBasePath = 'https://commons.wikimedia.org/wiki/File:'; var commonsBaseScript = 'https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File:'; $content.find( 'a.image, a.mw-file-description' ).each( function ( i ) { if ( uploadBaseRe.test( $( this ).find( 'img' ).attr( 'src' ) ) ) { this.href = this.href .replace( localBasePath, commonsBasePath ) .replace( localBaseScript, commonsBaseScript ); } } ); } ); } ); } 192pgmftuhyi1svc6rwjss41pw6euny