विकिपिडिया dtywiki https://dty.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter मिडिया बिशेष कुरणि प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता कुरणि विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र कुरणि मिडियाविकि मिडियाविकि कुरणि ढाँचा ढाँचा कुरणि मद्दत मद्दत कुरणि श्रेणी श्रेणी कुरणि TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल कुरणि Event Event talk 0 1272 265919 259379 2026-07-07T20:52:17Z InternetArchiveBot 4668 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 265919 wikitext text/x-wiki {{Featured article}} {{Infobox settlement | name = दार्जिलिङ | native_name = দার্জিলিং | native_name_lang = | other_name = पहाडकी रानी | settlement_type = नगरपालिका | image_skyline = Darjeeling.jpg | image_alt = A panoramic view of a hill range. The upper portions of the nearer hillsides have tiled houses, while the farther hillsides and the lower portions of the nearer ones are covered with green bushes. A few coniferous trees are scattered throughout. | image_caption = दार्जिलिङको ह्याप्पी भ्याली टि स्टेटको दृश्य | nickname = | map_alt = Darjeeling is located at the northern tip of West Bengal, near its boundary with Sikkim. | map_caption = | pushpin_map = India West Bengal | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 27 | latm = 3 | lats = | latNS = N | longd = 88 | longm = 16 | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = राष्ट्र | subdivision_name = भारत | subdivision_type1 = राज्य | subdivision_name1 = [[पश्चिम बङ्गाल|पश्चिम बंगाल]] | subdivision_type2 = जिल्ला | subdivision_name2 = [[दार्जिलिङ जिल्ला|दार्जिलिङ]] | established_title = <!-- स्थापना --> | established_date = १ जुलाई १८५० | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = [[दार्जिलिङ नगरपालिका]] | leader_title1 = अध्यक्ष | leader_name1 = अमर सिंह राई | leader_title2 = उपाध्यक्ष | leader_name2 = सुक बहादुर बिश्वकर्मा | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = १०,५७ | elevation_footnotes = | elevation_m = २०५० | population_total = १३२०१६ | population_as_of = २०११ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = भाषाहरु | demographics1_title1 = स्थानिय | demographics1_info1 = [[नेपाली भाषा|नेपाली]], [[तिब्बती भाषा|तिब्बति]], [[किराँती भाषा|किराँती]], [[नेपाल भाषा]], [[गुरूङ भाषा|गुरुङ]], [[मगर भाषा|मगर]], [[भुटिया भाषा|भुटिया]], [[तामाङ भाषा|तामाङ]], [[लेप्चा भाषा|लेप्चा]], [[शेर्पा भाषा|शेर्पा]] | demographics1_title2 = आधिकारिक | demographics1_info2 = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] र [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] | timezone1 = [[भारतीय मानक समय|आइएसटि]] | utc_offset1 = +५.३० | postal_code_type = पोस्टल नम्बर | postal_code = ७३४१०१ | area_code_type = टेलिफोन कोड | area_code = ०३५४ | registration_plate = WB-७६ WB-७७ | blank1_name_sec1 = [[लोक सभा]] निर्वाचन क्षेत्र | blank1_info_sec1 = [[दार्जिलिङ (लोक सभा निर्वाचन)|दार्जिलिङ]] | blank2_name_sec1 = [[विधान सभा]] निर्वाचन क्षेत्र | blank2_info_sec1 = [[दार्जिलिङ (विधान सभा निर्वाचन)|दार्जिलिङ]] | website = http://www.darjeelingmunicipality.org | footnotes = }} '''दार्जिलिङ''' (अङरेजी: Darjeeling; /dɑːrˈdʒiːlɪŋ/) [[भारत|भारत]]ओ [[पश्चिम बंगाल| पश्चिम बंगाल]] राज्यमी रयाआ यक नगर हो । यो दार्जिलिङ जिल्लाआ सदरमुकाम हो । यो नगर महाभारत पहाड भागमी पणन्छ । याँको औसत उचाई २,१३४ मिटर (६,९८२ फिट) छ । दार्जिलिङ शब्दओ उत्त्पत्ति दुई तिब्बती शब्द, दोर्जे (बज्जुर) रे लिङ्ग (ठउर) भठेइ भयाआ हो । येईको माने "बज्जुर पड्ड्या ठउर" हो । भारतमी बेलायती शासनआ बगत अनुकूल मौसमआ कारण ले येइ ठउर लाई हिल स्टेसन बनाइयो । बेलायती रेसिडेन्ट्स याँ ग्रीष्म मौसमआ बेला गरम बठेइ छुट्कारा पाउनायि आउन्या अरन्थ्या। दार्जिलिङ अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमी चाहा खिलाइ प्रसिद्ध छ । दार्जिलिङमी रयाआ दार्जिलिङ हिमालयन रेलवे युनेस्को का विश्व सम्पदा सूचीमा पणिरैछ। याँ को चाहाखेती सन् १८०० का मध्य बठेइ शुरु भयाआ हो। याँ का चाहा उत्पादकअनले कालो चाहा रे फर्मेन्टिंग प्रविधियो एक मिसेल तयार पाणिराइछ जो विश्वओ सर्वोत्कृष्टमी है यक हो। दार्जिलिङ हिमालयन रेलवे जो दार्जिलिङ नगरलाई समथर ठउर सित जोणन्छ, येइलाई १९९९ मी विश्व सम्पदा स्थलमी सुचीकृत अरियाआ थ्यो। यो वाफबठेइ चल्ल्या यन्त्र भारतमी भौति कम धेक्द पाइँछ। दार्जिलिङमी बेलायती शैलीया केयि सार्वजनिक विद्यालय लै छन्, जो भारत रे नेपालआ भौत विद्यार्थीइन लाई आकर्षित अद्दान। यो शहर रे येइका नज्युकओ कालिम्पोङ शहर सन् १९८० मी गोर्खाल्याण्ड राज्यओ माग अद्द्या खास ठउर लै थ्या। यक स्वायत्त शासन पार्वत्य परिषदओ स्थापना पछा केयि साल शान्त रयाआ यो ठउर आजि गोर्खाल्याण्ड राज्यओ माग अरिबर आन्दोलनरत छ । याँको वातावरण जेदा पर्यटक रे अव्यवस्थित शहरीकरणआ कारणले केयि बिगड्डाछ।[[File:Darjeeling.jpg|thumb|650px|दार्जिलिङ शहर]] ==पछ्याण== येइ ठउरै खोजि तै बेला भै जै बेला आंग्‍ल-नेपाल लणैँ का समयमी यक ब्रिटिश सैनिक टुक‍डी सिक्किम जनाइ छोटो बाटो खोज्जाथि। येइ बटा बठेइ सिक्किम जनाइ भौती सजि हुन्या हुनाले यो ठउर बेलायितीइन खिलाइ रणनैतिक रूपमी भौत महत्‍वपूर्ण थ्यो। येइका अलावा यो ठउर प्राकृतिक रूपमी लै भौत धनी थ्यो। याँको ठण्‍ण वातावरण तथा हिमपात बेलायतीइनओ आकर्षण थ्यो। जैले अद्दा बेलाइति सद्दी-सद्दी अरिबर याँ बस्स पस्या। शुरूमी दार्जिलिङ नेपालओ हिस्सा थ्यो। पछा भूटानले येइमी कब्जा अर्यो। थोक्काइ समय पछा सिक्किमले येइमी कब्जा अर्यो। १८औँ शताब्दीमी आजि नेपालले येइमी कब्जा अर्यो रे दार्जिलिङ नेपालओ हिस्सा बन्यो। तर नेपालले जेदा बगत सम्म दार्जिलिङमी आफनु अधिकार जमाउन सकेइन। सन् १८१७मी अङरेज-नेपाल लणैँ हार्या पछा नेपालले येइ हिस्सा ईस्ट इण्डिया कम्पनीलाई सौँप्दु पण्यो। आफनु रणनैतिक महत्व तथा तत्‍कालीन राजनैतिक स्थितिया कारण सन् १८४० तथा ५०आ दशकमी दार्जिलिंग यक युद्धस्थलमी बदेली सकिया थ्यो। तै बेला यो ठउर भौत देशअन ओ शक्ति प्रदर्शन अद्द्या ठउर बनीसकीया थ्यो। पैल्ली तिब्बतआ मान्स याँ आया। तै पछा यूरोपी मान्स आया। येइ पछा रूसी मान्स आयिबर याँ बस्या। यिन सप्पैलाई अफगानिस्तानआ अमीऱ ले ताँ बठेइ धपायाआ थ्यो । यो राजनैतिक अस्थिरता तै बेला सकियी जब अफगानिस्‍तानआ अमीर अङरेजअन सित भयाआ लणैँमी हार्या। येइ पछा येइमी अङरेजअनओ कब्जा थ्यो। पछा यो जापानी, कुमितांग तथा सुभाषचन्द्र बोसओ इंडियन नेशनल आर्मीयो लै कर्मस्‍थल बन्यो । स्‍वतन्त्रता पछा ल्हासाबठेइ भाज्याआ बौद्ध भिक्षु याँ आयिबर बस्या । अच्याल, दार्जिलिंग पश्चिम बंगालओ एक हिस्सा हो । यो शहर ३१४९ वर्ग किलोमीटर क्षेत्रमी फैलीयाआ छ। येइ को उत्तरी हिस्सा नेपाल रे सिक्किम सित जोणीयाआ छ। याँ शरद ऋतु अक्टोबर बठेइ मार्चसम्म हुन्छ । येइ मौसममी याँ भौत ठण्ण हुन्छ। याँ ग्रीष्म ऋतु अप्रिल बठेइ जून सम्म रन्छ । येइ बगतओ मौसम हल्‍का ठण्ण हुन्छ । याँ झण जून बठेइ सेप्टेम्बरसम्म पड्डान। ग्रीष्‍म कालमी याँ जेदा पर्यटक आउनान। ==मुख्य आकर्षण == यो शहर पहाणआ टुपामी अवस्थित छ। याँ सडकओ जालो बछायीरैछ। यिन सडक यक अर्खा सित जोडीर्‍यान। यिन सडकमी घुमन्ज्याँ औपनिवेशिक कालमी बनायीयाआ भौति घर धेकीनान। यिन घरअन आज लै भौत आकर्षक धेकीनान। यिन घरअनमी लायाआ झ्याल तथा धुकाँ निकल्लायि बनायीयाआ ध्वाँघरले पुरना दिनअनओ झल्को दिनान। याँ तम च्याहान, पुरानो स्कूल तथा चर्च लै धेकि सकन्छ। पुरना जमनाआ घरअनआ सङ्ङै वर्तमान कालमी कङक्रिट ले बनायाआ घरलै तम याँ धेकलाआ। पुरना रे नौला घरअनआ मेलले येयि शहरलाई यक विशेष सुन्दरता दिन्छ। ===शाक्‍य मठ=== यो मठ दार्जिलिङबठेइ आठ किलोमीटरआ दूरीमी स्थित छ। शाक्‍य मठ शाक्‍य सम्‍प्रदायो भौति ऐतिहासिक रे महत्‍वपूर्ण मठ हो । येयि मठओ स्‍थापना सन् १९१५ मा आरियाआ हो। येयिमी यक प्रार्थना कक्ष लै छ । येयि प्रार्थना कक्षमी ६० जना बौद्ध भिक्षु सङ्ङै प्रार्थना अद्द सक्दान्। ===द्रुक-थम्‍बटेन-साङ्गग-चोलिङ्ग-मठ=== ११ औ गेलवांग द्रुकचन तेंजिन खेनरब जिलग वांगपोको मृत्‍यु सन् १९९९ मि भया थ्यो । यिनरा सम्झनामि ये मठको स्‍थापना सन् १९७१ मी गरिया थ्यो । ये मठको बनावट तिब्‍बतियन शैलीमि गरिया थ्यो। पाछा ये मठको पुननिर्माण सन् १९५३ मि गरियो । ये अनावरण [[दलाई लामा|दलाई लामा]]ले गर्या थ्या । ===माकडोग मठ=== यो मठ चौरास्‍ता है तीन किलोमीटरै दूरीमी आलूबरी गाउँमी छ । यो मठ बौद्ध धर्मओ योलमोवा संप्रदाय सित सम्बन्धित छ । येइ मठओ स्‍थापना श्री संगे लामाले अर्‍याआ थ्यो । संगे लामा योलमोवा सम्प्रदाया मौण्या थ्या । यो यक नाआनो सम्‍प्रदाय हो जो पैली नेपालआ पूवोत्तर भागमी बसन्थ्या । पछा येइ सम्‍प्रदायआ मान्सअन दार्जिलिङमी आइबर बस्या । येइ मठओ निर्माण कार्य सन् १९१४ मी पूरा भयाआ थ्यो । येइ मठमी योलमोवा सम्‍प्रदाया मान्सअनओ सामाजिक, सांस्‍‍कृतिक, धार्मिक पहिचानलाई दर्शौन्या पूरा प्रयास अरीरैछ । ===जापानी मन्दिर (पीस पैगोडा)=== विश्‍वमी शान्ति ल्यूनायि येइ स्‍तूपओ स्‍थापना फूजी गुरुले अर्‍याआ थ्या । उन महात्मा गान्धीया मित्तुर थ्या । भारतमी जम्मा ६ शान्ति स्‍तूप छन्; तै मैँ है यक निप्‍पोजन मायोजी बौद्ध मन्दिर दार्जिलिङमी छ । येइ मंदिरओ निर्माण कार्य सन् १९७२मी चालु भयाआ थ्यो । यो मन्दिर १ नोभेम्बर १९९२ मी सर्वसाधारणै खिलाई खोलियाआ थ्यो । येइ मंदिरबठेइ सङती दार्जिलिङ रे कञ्चनजङ्घा हिमालओ भौति रुबस दृश्य धेक्द सकीँछ । ===टाइगर हिल=== टाइगर हिलओ मुख्‍य आनन्द येइको आरोहण अद्दामी छ । तम हर परभात पर्यटक येइमी चड्डार्‍याआ धेकला । सन् १८३८ बठेइ १८४९ सम्म यिसैलाई विश्‍वओ सब है अल्को चुचुरो माणिन्थ्यो। तर सन् १८५६मी अरायीया सर्वेक्षणबठेइ यो स्‍पष्‍ट भयो कि कंचनजंघा नहोइबर नेपालओ सगरमाथा जैलाई अङ्ग्रेजअनले एवरेस्टओ नाम दीरायिथ्यो, विश्‍वको सब है अल्को चुचुरो हो । यदि तम भाग्‍यशाली छअ भण्या टाइगर हिलबठेइ कञ्चनजङ्घा तथा एभरेस्‍ट दुयेइ चुचुराअन धेक्द सकलाआ । यि दुयेइ चुचुराअनओ ऊचाईमी मात्तरी ८२७ फीटओ अन्तर छ। अइल कञ्चनजङ्घा विश्‍वको तेसरो सब है अल्को चुचुरो हो। कञ्चनजंघालाई सब है रोमांटिक हिमालओ उपाधिबठेइ सम्मानित अरीयाआ छ। येइका सुन्दरताआ कारणले पर्यटकअनले येइलाई येइ उपाधिबठेइ सम्मानित अर्‍याआ हुन्। येइ चुचुराआ सुन्दरतामी भौत कविता लै लेखीर्‍यान। येइका सङ्ङै सत्यजीत रायका चलचित्रमी येइ चुचुरालाई भौत फेरा धेकायीरैछ। ==शुल्‍क== हेद्दाइखी मात्तरी नि: शुल्‍क, टावरमी चड्डाइ खिलाइ शुल्‍क रु. १०, टावरमी बस्सायि शुल्‍क रु. ३० । याँ सम्म तम अफना जीपबठेइ जाइसकन्छअ। दार्जिलिंगबठेइ याँ सम्म औन्या रे जन्या भाणो रु.६५ बठेइ ७० का बीचमी पणन्छ । ===घूम मठ (जेलूग्‍पा)=== टाइगर हिलआ नज्यूक ईगा चोइलिंग तिब्‍बतियन मठ छ। यो मठ जेलूग्‍पा संप्रदाय सित सम्बन्धित छ। योइ मठ घूम मठाआ नाउँले लै चिनिन्छ। इतिहासकारअनआ अनसाऱ येइ मठओ स्‍थापना धार्मिक काज्येन खिलाइ नहोइबर राजनैतिक बैठकअन खिलाइ अरियाआ थ्यो। येइ मणओ स्थापना सन् १८५० मी यक मंगोलियन भिक्षु लामा शेर्पा याल्तसू बठेइ अरीयाआ थ्यो। याल्तसू आफना धार्मिक इच्छाअनओ पूर्ति अद्दाइ सन् १८२० तिर भारतमी आइरैथ्या। येइ मठमी सन् १९१८ मी गौतम बुद्धओ १५ फीट उच्चो मूर्ति स्थापित अरीयाआ थ्यो। तै बेला यो मूर्ति बनौनाइ रु. २५००० खर्च लाग्याथ्यो। यो मूर्ति यक मूल्यवान् ढुँवा बठेइ बनिरैछ रे येइ मथिमी सूनओ लेप लाइराइछ। यो मठमी बहुमूल्‍य ग्रन्थअनओ संग्रह लै छ । यिन ग्रन्थअन संस्‍कृतबठेइ तिब्‍बती भाषामी अनुवादित छन् । यिन ग्रन्थअनमी कालीदासओ [मेघदूत]] लै सामिल छ। हिल कार्ट रोडआ नज्यूक़ समतेन चोलिंग हताँ स्‍थापित यक अर्खो जेलूग्‍पा मठ छ। समय: सप्पै दिन खुल्ला। मठआ बायिर फोटो खिच्चाइ अनुमति छ। ===भूटिया-बस्‍ती-मठ=== यो दार्जिलिङओ सब है पुरानो मठ हो। यो मूल रूपमी औब्‍जरबेटरी हिलमी सन १७६५मी लामा दोरजे रिंगजे हताँ बनाईयाआ थ्यो। येइ मठलाई नेपालीअनले सन १८१५मी लुट्याआ थ्या। येइ पछा येइ मठओ पुनर्निमाण सन्त एण्ड्रूज चर्चआ नज्यूक सन १८६१मी अरियो। छाड्डीचाआल: यो आफना वर्तमान स्‍थान चौरासताआ नज्यूक, भूटिया बस्‍तीमी १८७९मी स्‍थापित भयो। यो मठ तिब्‍बती-नेपाली शैलीमी बनिरैछ। येइ मठमी लै बहुमूल्‍य प्राचीन बौद्ध सामाग्री राखीर्‍यान। याँ को मखाला मन्दिर भौति आकर्षक छ। यो मन्दिर तसै ठउऱ स्‍थापित छ जाँ भूटिया-बस्‍ती-मठ पल्लीकिमिन्ज्याँ बन्याथ्यो । यो मन्दिऱ लै तक्दुयि पड्ड्या ठउर हो। समय: सप्पै दिन खुल्ला। मठआ बायिर मात्तरी फोटो खिच्चाइ अनुमति प्रदान अरीरैछ ।[[File:A Darjeeling street scene, 1880.jpg|300px]] ===तेन्जिङस लेगेसी=== हिमालय माउन्टेनिङ संस्‍थानओ स्‍थापना सन १९५४ मी अरीयाआ थ्यो । फाम अरअ सन् १९५३ मी पैल्ली कि मिन्ज्याँ सगरमाथाआ सफल आरोहण अरीयाआ थ्यो। तेंजिंग भौत बर्षसम्म येइका निर्देशक पदमी रया। याँ यक पर्वतीय संग्रहालय लै छ। येइ संग्रहालयमी हिमाल चड्डाइ अरीयाआ भौती ऐतिहासिक अभियानअन सित सम्बन्धित वस्‍तुअन राखीर्‍याआन। येइ संग्रहालयआ यक ग्यालरीलाई सगरमाथा (एवरेस्‍ट) संग्रहालयआ नाउँले पछ्याणिन्छ। येइ ग्यालरीमी सगरमाथा सित सम्बन्धित वस्‍तुअन राखीर्‍याआन। येइ संस्‍थानमी पर्वतारोहणओ प्रशिक्षण लै दिइँछ। प्रवेश शुल्‍क: रु. २५ (येइमी जैविक उद्यानओ प्रवेश शुल्‍क लै समाबेश छ) टेली: ०३५४-२२७०१५८ समय: परभात १० बजेबठेइ राआत ४:३० सम्म (बीचमी अधा घण्‍टा बन्द)। बीपैबार बन्द। ===जैविक उद्यान=== पदमाजा-नायडू-हिमालयन जैविक उद्यान माउंटेंनिग संस्‍थानआ दाइन हण रैरैछ। यो उद्यान हिमाली चितुवा तथा रता पान्डाआ प्रजनन कार्यक्रम खिलाइ प्रसिद्ध छ। तम याँ साइबेरियन बाघ तथा तिब्‍‍बतियन भेडा लै धेकिसकन्छअ। मुख्‍य बस पार्कआ तल्तिर पुरना बजारमी लियोर्डस वनस्‍पतिक उद्यान छ। येइ उद्यानओ यो नाउँ मिस्‍टर डब्‍ल्‍यू. लियोर्डआ नाउँ बठेइ राखीयाआ हो। लियोर्ड याँ का यक प्रसिद्ध बैंकर थ्या जैले सन् १८७८मी येइ उद्यान खिलाइ जमीन दान दियाआ थ्यो। येइ उद्यानमी और्किटआ ५० प्रजातिइनओ बहुमूल्‍य संग्रह छ। समय: परभात ६ बजे बठेइ राआत ५ बजेसम्म। येइ वनस्‍पतिक उद्यानआ नज्यूकै न्याचुरल हिस्‍ट्री म्‍यूजियम छ। येइ म्‍यूजियमओ स्‍थापना सन् १९०३मी अरीयाआ थ्यो। याँ चणा, सरीसृप, जन्तुअन तथा कीणा-पटिङ्ङाअनआ विभिन्‍न प्रजातीइनलाई संरक्षित‍ अवस्‍थामा राखीरैछ। समय: परभात १० बजे बठेइ राआत ४:३० बजे सम्म। बीपैबार बन्द। ===तिब्‍बती शरणार्थी क्याम्प === तिब्‍बती शरणार्थी स्‍वयं सहायता केंद्र (टेली: ०३५४-२२५२५५२) चौरास्‍ताबठेइ ४५ मिनटआ पैदल दूरीमी रयाआ छ । येइ क्याम्पओ स्‍थापना सन् १९५९मी आरीयाआ थ्यो। येइका यक वर्ष पैली १९५८मी दलाई लामाले भारत सित शरण माग्याआ थ्यो। येइ क्याम्पमी १३औ दलाई लामा (ऐल १४ औँ दलाई लामा छन्)ले सन् १९१० बठेइ १९१२ सम्म आफुनो निर्वासनओ समय व्‍यतीत अर्‍याआ थ्यो। १३ औँ दलाई लामा जै भवनमी बसन्थ्या तो भवन अच्याल भग्नाशेषआ अवस्‍थामी छ। अच्याल तिब्‍बती शरणार्थी क्याम्प ६५० तिब्‍बती परिवारओ आश्रय स्‍थल हो। यिन तिब्‍बतीअन याँ विभिन्‍न प्रकारआ सामान बेच्चाआन। यिन सामानअनमी कार्पेट, ऊनी लत्ता, काठआ कलाकृतिइन, धातुले बन्याआ खेलौना लगायत छन्। तर तम येइ तिब्‍बती शरणार्थी क्याम्प घुमीबर आनन्‍द लिन चाहन्छअ भण्या यिन सामानअन बनौन्या कार्यशाला पक्काइ लै हेर्याआ। यो कार्यशाला पर्यटकअन खिलाइ खुल्ला रन्छ। ===खेलौना रेल अर्थात टोए ट्रेन === दार्जिलिङ हिमालयन रेल्वेइ, यक अच्चम्मआ ट्रेनओ निर्माण १९औँ शताब्‍दीया उतरार्द्ध (सन् १९२१)मी भयाआ थ्यो। दार्जिलिङ हिमालयन रेलमार्ग, इन्जीनियरिङओ यक आश्‍चर्यजनक नमूना हो। यो रेलमार्ग ७० किलोमीटर लामु छ। यो सङतोइ रेलखण्‍ड समुद्र सतह बठेइ ७५४६ फीट उचाईमी रयाआ छ । येइ रेलखण्‍डआ निर्माणमी इन्जीनियरअनले भौति मेहनत अद्दु पण्याआ थ्यो। यो रेलखण्‍ड भौत जसा बङा-टिङा तथा वृताकार बटाअन होइबर जान्छ। तर येइ रेलखण्‍डओ सब है रुबस भाग बताशिया लूप हो। येइ ठउर रेलखण्‍ड अङरेजी आठ अंकआ आकारमी छ। तर ट्रेनबठेइ सङती दार्जिलिङ घुम्द्या नभया रेलबठेइ दार्जिलिङ स्‍टेशनबठेइ घूम मठ सम्म जान सकीँछ। येइ रेलबठेइ यात्रा अरञ्याँ येइका चारै हणआ प्राकृतिक दृश्यओ आनन्द लिन सकीँछ। येइ रेलमी यात्रा अद्दाइ कि त परभात कि त बसा उपयुक्त हुन्छ। और समय याँ भौत भीण-भाण हुन्छे। ===चिया बगान === दार्जिलिङ यक बखत मसलाअन खिलाइ भौतै प्रसिद्ध थ्यो। चाहायि खिलाइ दार्जिलिङ विश्व स्तरमी पछ्याणिन्थ्यो। दार्जिलिङ एक समय मसालारुको लागि प्रसिद्ध थियो । चियाको लागि नै दार्जिलिंग विश्‍व स्‍तरमा जानिन्थ्यो । डा. कैम्‍पबेल दार्जिलिंगमी ईस्‍ट इण्डिया कम्पनिले नियुक्‍त अर्‍याआ पैल्ला निरीक्षक थ्या, उनले पैल्लीकिबर लगभग १८३० रे ४०आ दशकमी आफुना बघैँचामी चाहाको बोट लायाआ थ्यो। ईसाई धर्मप्रचारक बारेनस बंधुअनले सन १८८०या दशकमी औसत आकारआ चाहाका बोट लायाआ थ्यो। बारेन बंधुअनले येइतिर अर्‍याआ थ्यो। बारेन भौल्याअनले लाया चाहाको बगान अच्याल बैनुकवर्ण चिया बगान ( टेली: ०३५४-२२७६७१२)आ नाउले पछ्याणिँन्छ। चाहाको पैल्लो बोट चिनिया जिङ्ङओ थ्यो रे येइलाई कुमाऊँ हिलबठेइ ल्याइयाआ थ्यो। तर समयका सङ्ङै दार्जिलिङ चाहाका नाउँले प्रसिद्ध भयो। सन् १८८६मी टी.टी. कपरले यो अनुमान लायो कि तिब्बतमी हर साल ६०,००,००० lb चिनियाँ चाहा खपत हुन्थ्यो। येइको उत्पादन खास अरिबर सेजहवान प्रान्तमी हुन्थ्यो। कपरको विचार थ्यो कि यदि तिब्बतआ मान्सले चिनियाँ चाहा कि ठउऱ भारतआ चाहाको उपभोग अर्‍यो भँण्या भारतलाई यक मुल्यवान बजार प्राप्त हुन्थ्यो। येइ पछा इतिहास सप्पैलाई थायी छ। स्थानीय माटि तथा हिमालयी हवापानीया कारणले दार्जिलिङओ चाहा उच्च कोटिको हुन्छ। ऐल दार्जिलिङ तथा येइका आसपास लगभग ८७ चाहाका बगान छन्। यिन बगानअनमी लगभग ५०,००० मान्सअनले काम पायिराइछ। हर चाहा बगानओ आफनु‍-आफनु इतिहास छ। यिसोइ अरिबर प्रत्येक चाहा बगानफ चाहाको किसिम लै अलग-अलग हुन्छ। तर यिन सप्पै चाहा सामूहिक रूपमी दार्जिलिङ्या चाहाका नाउले पछ्याणीनान। यिन बगानअनमी घुम्दाइ सब है निको समय ग्रीष्मकाल हो जै बेला चाहाका पात टिपिनान। हैपी-वैली-चाय बगान जो शहर बठेइ ३ किलोमिटर टणा छ, सजी अरिबर पुग्द सकीँछ। याँ तम मजदूरअनले चाहाका पात टिप्दार्या धेक्द सकन्छअ। तम आला पातलाई चाहामी बदेलिन्नार्या लै धेकि सकन्छ। तर चाहा बगान घुम्दाइ यिन बगानआ व्यवस्थापकअनलाई पैली जानकारी दिन आवश्यक हुन्छ। ==चिया == बिना कोइ शङ्का याँ बठेइ किनमेल खिलाइ सब है निको वस्तु चाहा हो। याँ तम भौत किसिमआ चाहा पाइसकन्छ। तर उत्तम प्रकारओ चाहा प्राय: विदेश निर्यात अरीँछ। तर तमले उत्तम किसिमओ चाहा पायाआ भँण्या येइको भाउ ५०० बठेइ २००० रु. प्रति किलो सम्म हुन्छ। चाहाका अलावा दार्जिलिङमी हस्तकलाआ निका सामान लै पायीनान। ==यातायात == ===हवाई सेवा === यो ठउर देशआ सप्पै ठउर सित हवाई सेवाबठेइ जोणीरैछ। बागदोगरा (सिलगढी) याँ को सब है नज्यूकओ विमानस्थल (९० किलोमीटर) हो। यो दार्जिलिङ है २ घण्‍टा टणा छ। याँ बठेइ कलकत्ता रे दिल्‍लीयो दैनिक उडान सञ्चालित अरीँछ। येइका अलावा गुवाहाटी तथा पटनाबठेइ लै याँ खिलाइ उडान सञ्चालित अरीँछ। ===रेलमार्ग === याँको सब है नज्यूकओ रेल जोन जलपाइगडी हो। कलकत्ताबठेइ दार्जिलिङ मेल तथा कामरूप एक्‍सप्रेस जलपाइगडी जान्छ। दिल्‍लीबठेइ गुवाहाटी राजधानी एक्‍सप्रेस याँ सम्म आउँन्छ। येइका सङ्ङै ट्वाय ट्रेन चणीबर जलपाईगडीबठेइ दार्जिलिङ ८/९ घण्टा मी जान सकीँछ। ===सडक यातायात === यो सहर सिलगुडी है सडक मार्गबठेइ लै निक्केरी जोणीरैछ। दार्जिलिङ सडक मार्ग बठेइ जन्ज्याँ सिलिगुडीबठेइ २ घण्‍टा टणा पणन्छ। कलकत्ताबठेइ सिलिगुडी खिलाइ भौत सरकारी रे निजी बस चल्लान। ==इतिहास == सन् १८८०को दार्जिलिङ दार्जिलिङको इतिहास नेपाल, भुटान, सिक्किम र बंगालसँग जोडिएको छ। दार्जिलिङ शब्द तिब्बती भाषाको दुई शब्द दोर्जे, जसको अर्थ आसीना हुन्छ, तथा लिंग जसको अर्थ ठाउँ हुन्छ, सँग मिलेर बनेको छ । यसको अर्थ भयो असिनावृष्टि हुने ठांँउ जसले यसको अपेक्षाकृत चिसो वातावरणको चित्र प्रस्तुत गर्दछ। १९औ शताब्दीको पूर्वसम्म यो ठाउँ माथि नेपाली र सिक्किमी राज्य गर्दथे; केही लेप्चा समुदायको पनि बसोबास थियो । सन् १८२८मा एक बेलायती इस्ट इन्डिया कम्पनीको अधिकारीहरूको टुकडी सिक्किम जांँदै गर्दा दार्जीलिंग पुगे र यस ठाउ मै वेलायती सेनाको लागि एउटा अस्पताल (स्यानिटरियम) बनाउने निश्चय गरियो । आर्थर क्याम्पबेल, कम्पनीको एउटा शल्य चिकित्सक र लेफ्टिनेन्ट नेपियर (पछि रोबर्ट नेपियर, मग्दालाको प्रथम बेरोन) लाई यहाँ हिल स्टेसन बनाउने जिम्मेवारी दिईयो। सन १८४१मा बेलायतीहरूले यहाँ एक प्रायोगिक चिया कृषि कार्यक्रम सञ्चालन गरे। यस प्रयोगको सफलताको कारण यहाँ १९ औ शताब्दीको दोस्रो भागमा यस सहरमा चिया बगान लगाउन लागे। दार्जीलिंगलाई बेलायतीहरूले सिक्किमसंँग सन १८४९मा मे खोसेर लिएका थिए । यस समयमा प्रवासी विषेश गरेर नेपालीहरूलाई बगान, खेती, निर्माण आदि कार्य सञ्चालनको लागि भर्ती गरीको थियो। स्कटिश मिसिनरीहरूले यहाँ विद्यालयको स्थापना र बेलायतीहरूको लागि वेल्फेर सेन्टरको स्थापना गरे र यो ठाउलाई विद्याको लागि प्रसिद्ध गरे । दार्जीलिंग हिमालयन रेल्वेको सन १८८१मा स्थापना पछि यहांको विकास उच्च गतिबाट भयो। सन १८९८मा दार्जीलिंगमा एउटा ठूलो भूकम्प आयो (जसलाई "दार्जीलिंग डिज्यास्टर" पनि भनिन्छ) जसले सहर र मनिसहरूको ठूलो क्षति गर्‍यो। बेलायती शासनको अधीनमा दार्जीलिंग पहिला त "नन-रेगुलेसन जिला" थियो तर सन १९०५को बंगाल बिभाजन के पछिदेखि यो राजशाही विभागको अन्तर्गतमा सम्मिलित भएको थियो। ==भूगोल == कंचनजंघा र दार्जीलिंग टाइगर हिलबाट दार्जीलिंगको औशत उंचाई २,१३४ मिटर अथवा ६,९८२ फिट हो। यो ठाउँ दार्जीलिंग हिमालयन हिल क्षेत्रमा दार्जीलिंग-जलपहर श्रृंखला मा अवस्थित छ जो दक्षिणमा घुम, पश्चिम बंगालबट उठ्द छ। यो श्रृंखला Y-आकारको छ जसको जग कतपहर तथा जलपहरमा छ र दुई हातमा उत्तरमा अब्जर्भेटरी हिल को उत्तरबाट जान्छ । उत्तर-पूर्वी हात लेबोङमा अन्त्य हुन्छ। उत्तर-पश्चिमी हात नर्थ पोइन्टबाट गएर तक्भेर चिया बगानको नजिकै अन्त्य हुन्छ। ==मौसम== दार्जिलिङको मौसममा ५ ऋतु हुन्छ: बसन्त, गृष्म, शरद, शीत, र मनसून । यहाँको वार्षिक औषत तापक्रम १५.९८ °से (६०.७६ °फे) हुन्छ जबकि यहाँको सबभन्दा कम तापक्रम ८.९ °से (४८.० °फे),हुन्छ । यहाँको मासिक औषत तापक्रम ५ °से (४१ °फे) हुन्छ । सबैभन्दा न्यून तापक्रम −२४ °से (−११ °फे) १९०५ फेब्रुअरी ५ मा भएको थियो । यहाँ लगभग वर्षमा ३०९.२ सेमी (१२१.७ इन्च) वर्षा हुन्छ, जुन औषत वर्षमा १२६ दिन हुन्छ । वर्षमा सबैभन्दा बढी वर्ष जुलाई महिनामा हुन्छ । ==अर्थतन्त्र == दार्जीलिंग चिया बगान दार्जिलिङको अर्थतन्त्रको दुई प्रमुख क्षेत्र पर्यटन र चिया उद्योग हो। दार्जीलिंग चिया संसारको सर्वोत्कृष्ट कालो चियामा एक मानिन्छ र धेरै प्रख्यात छ, विशेष रूपमा संयुक्त अधिराज्य र अन्य देशमा जहाँ बेलायतीहरूने शासन गरेका थिए। यो चियाको उद्योगमा हालको समयमा भारतको अरु भाग तथा नेपालको चिया बगानले कडा प्रतिस्पर्धा गरेरहेका छन्। ==यातायात == "टोय ट्रेन" दार्जिलिङ तर्फ जादै गर्दा दार्जीलिंग सहर ८० कि.मि. (५० मील) लामो दार्जीलिंग हिमालयन रेल्वे (उपनाम: "टोय ट्रेन")को माध्यमबाट सिलिगुडीबाट वा हिल कार्ट रोड भारतीय राष्ट्रिय राजमार्ग (जो रेलमार्गको साथ जादछ) बाट जान सकिन्छ। दार्जीलिंग हिमालयन रेल्वे ६० से.मि. वा २ फिटको नैरो गज रेल्वे हो। यसलाई युनेस्कोले विश्व सम्पदा स्थलको सूचीमा सन् १९९९मा सूचीकृत गरेको छ, यो विश्वको दोस्रो रेल्वे हो जसलाई यो सूचीम राखिएको छ । ==शिक्षा == दार्जीलिंगका विद्यालय या त राज्य सरकार, निजी, तथा धार्मिक सङ्घ-संस्थाहरूद्वारा सञ्चालित छन्। विद्यालयहरूमा पढाउने माध्यम भाषा अङ्ग्रेजी तथा नेपाली हो, तर राष्ट्रिय हिंदी र राज्य भाषा बांग्लालाई पनि जोड दीइन्छ। विद्यालय या त आइसीएसइ, सीबिएसई, वा पश्चिम बङ्गाल बोर्ड अफ सेकेन्डरी एजुकेसन सँग आबद्ध छन्। बेलायतीहरूको समर रिट्रिट हुने कारणले दार्जिलिङमै इटन कलेज, ह्यारो स्कूल र रग्बी स्कूलको ढाँचाको पब्लिक विद्यालयको स्थापनाको ठाउँको रूपमा छानिएको हो । यो ठाउँमा भारत स्थित बेलायती अधिकारी आफ्नो बाल-बच्चालाई शिक्षा दिनको लागि पठाउँदथे। विद्यालय जस्तो कि सेन्ट जोसेफ कलेज , लोरेटो कन्भेन्ट,सेन्ट पलज स्कूलर माउन्ट हर्मन स्कूल दक्षिण एसियाको धेरै ठाउँहरूबाट विद्यार्थीहरूलाई आकर्षित गर्ने गर्दछन । धेरै विद्यालयले (केहि सय वर्षभन्दा पनि पुरानो रहेका छन्) अहिले पनि बेलायती र उपनिवेशिय सम्पदालाई जिबन्तता दिइरहेका छन्। दार्जिलिङमा ३ वटा कलेज रहेको छ — सेन्ट जोसेफ कलेज, साउथफिल्ड कलेज (पहिले लोरेटो कलेजको नामले चिनिथ्यो), लोरेटो सरकारी कलेज र सेन्ट पाउल्स स्कूल,दार्जिलिङ रहेका छन्। यी सबै उत्तर बङ्गाल विश्वविद्यालय, सिलिगुढीसँग आबद्ध छन्। ==सन्दर्भन== {{reflist}} ==बाइल्ला स्रोतन== * [http://www.visitnortheast.com/darjeeling.php दार्जिलिङ यात्रा जानकारी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160621020407/http://www.visitnortheast.com/darjeeling.php |date=2016-06-21 }} * [http://www.darjeelingnews.net दार्जिलिङ समाचार (अङ्ग्रेजी)] * [http://darjeelingnews.net/darjeeling_map.html दार्जिलिङको मानचित्र] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070531232134/http://www.darjeelingnews.net/darjeeling_map.html |date=2007-05-31 }} * [http://www.darjeelingpolice.com दार्जिलिङ पुलिस] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160920091606/http://www.darjeelingpolice.com/ |date=2016-09-20 }} * [http://whc.unesco.org/en/list/944 दार्जिलिङ हिमालय रेलमार्ग - युनेस्को विश्व सम्पदा सूचीकृत स्थल] * [http://www.dhrs.org/home.htm दार्जिलिङ हिमालयन रेल्वे सोसाइटी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070208124714/http://www.dhrs.org/home.htm |date=2007-02-08 }} * [http://www.darjeelingteas.com दार्जिलिङ चिया] * [http://www.himalayanriverjourney.com व्हाइट वाटर र्‍याफ्टिङ्ग] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928101109/http://www.himalayanriverjourney.com/ |date=2007-09-28 }} </div> [[Category:भारतीय शहरन]] [[श्रेणी:भारत]] [[श्रेणी:भूगोल]] <!-- The below are interlanguage links. --> 3xe2rp3xmrp1gm16y44uvlg3twlrawk 0 25053 265920 260392 2026-07-07T21:15:08Z InternetArchiveBot 4668 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 265920 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | native_name = नेपाल अधिराज्य | conventional_long_name = | common_name = नेपाल | status = {{Plainlist| * संवैधानिक राजतन्त्र बेलायती संरक्षण (वि.सं १८७२–१९७८)<ref>{{cite web |url = https://www.britannica.com/place/Nepal |title=History of Kingdom of Nepal |access-date=29 April 2017 |archive-date=12 March 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120312210525/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/409152/Nepal/23651/Health-and-education |url-status=live }}</ref><ref name="nepalarmytwo">{{cite web |url = http://www.nepalarmy.mil.np/history.php?page=two |title = History of Nepal: A Sovereign Kingdom |website = Official website of Nepal Army |access-date=29 April 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171228014557/http://www.nepalarmy.mil.np/history.php?page=two |archive-date=28 December 2017 |url-status=dead }}</ref><ref name="nepalarmythree" /> }} | life_span = वि.सं १८२५–२०६४ | government_type = [[एकात्मक राज्य|एकात्मक]] [[पूर्ण राजतन्त्र]]<br />{{small|(१८२५–२०३६; २०५८; २०६१-२०६४)}} * सैन्य तानाशाहीको अधिनमा <br />{{small|(१८३२–१८३५; १८४१–१८६०; १८६२–१८९३; १८९४–१९०२)}} * [[राणा शासन|अधिनायकवादी सैन्य तानाशाही]]को अधिनमा<br />{{small|(१९०२–२००७)}} * निर्दलीय [[पञ्चायती व्यवस्था]]को अधिनमा<br />{{small|(२०१७-२०४६)}} [[एकात्मक राज्य|एकात्मक]] [[संसदीय व्यवस्था|संसदीय]] [[संवैधानिक राजतन्त्र]]<br />{{small|(२०४६–२०५८; २०५९-२०६१; २०६१–२०६४)}} * अस्थायी सरकारको अधिनमा<br />{{small|(२०६३–२०६४)}} | year_start = १८२५<ref>{{cite web|last=Subba|first=Sanghamitra|date=20 December 2019|title=A future written in the stars|url=https://www.nepalitimes.com/banner/a-future-written-in-the-stars/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131123714/https://www.nepalitimes.com/banner/a-future-written-in-the-stars/|archive-date=31 January 2021|access-date=31 January 2021|website=Nepali Times|language=en-US}}</ref> | year_end = २०६४ | event_start = [[पृथ्वीनारायण शाह]]को अधिनमा [[नेपालको एकीकरण|एकीकरण]] | date_start = असोज १३, | event_end = [[नेपाल|गणतन्त्र]] | date_end = २०६५ जेष्ठ १५ | event1 = [[थापा वंश]]<br />{{small|([[शाह वंश|शाह राजा]]को अधिनमा)}} | date_event1 = १८६२–१८९३ र<br />१८९९–१९०१ | event2 = [[पाँडे वंश]]<br />{{small|([[शाह वंश|शाह राजा]]को अधिनमा)}} | date_event2 = १८५५–१८६० र<br />१८९३–१८९६ | event3 = [[राणा वंश]]<br />{{small|([[शाह वंश|शाह राजा]]को अधिनमा)}} | date_event3 = १९०२–२००७ | event4 = [[पञ्चायती व्यवस्था]] | date_event4 = २०१७–२०४६ | p1 = गोरखा राज्य{{!}}'''१८२५:'''<br />गोरखा राज्य | p2 = मल्ल वंश {{!}}'''१८२५:'''<br />मल्ल वंश | p3 = चौबीसी राज्यहरू{{!}}<br />चौविसी राज्य''' | flag_p4 = Kirati flag.png | p4 = किराँत काल{{!}}'''१८३०:'''<br />किराँत राज्य | flag_p5 = Flag of Sikkim (1967-1975).svg | p5 = सिक्किम अधिराज्य{{!}}'''१८३२:'''<br />सिक्किम राज्य | p6 = बाइसे राज्यहरू{{!}}'''१८३६-:'''<br />बाइसे राज्य | p7 = डोटी राज्य{{!}}'''१८४७:'''<br />डोटी राज्य | flag_p8 = Flag of the Kumaon Kingdom.svg | p8 = कुमाऊँ | flag_p9 = Flag of the Princely State of Tehri Garhwal.svg | p9 = गढवाल अधिराज्य {{!}}'''१८६०:'''<br />गढवाल अधिराज्य | s1 = गढवाल अधिराज्य{{!}}'''१८७२:'''<br />गढवाल अधिराज्य | flag_s1 = Flag of the Princely State of Tehri Garhwal.svg | flag_s2 = Flag of Sikkim (1967-1975).svg | s2 =सिक्किम अधिराज्य | flag_s3 = | flag_s4 = Flag of Nepal.svg | s4 = नेपाल{{!}}'''२०६४:'''<br /> सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल | image_map = Gorkha Empire 1805.jpg | image_map_caption = १८६५ मी, नेपाल अधिराज्यको नक्सा | image_map2 = LocationNepal.svg | image_map2_caption = २०६४ सालमी, नेपाल अधिराज्यको क्षेत्र | image_flag2 = Pre-1962 Flag of Nepal.svg | flag_alt2 = Pre-1962 Flag of Nepal | image_flag = Flag of Nepal.svg | flag_alt = नेपालको झण्डा | flag_width = 85px | flag_border = no | flag_type = माथि: झण्डा (२०१८–२०६४)<br />तल: झण्डा (२०१८ पूर्व) | image_coat = Coat of arms of Nepal (1962–2008).svg | symbol_type = [[नेपालको निसानछाप|निशान छाप<br />(२०१८–२०६४)]] | coa_size = 100px | national_motto = [[जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी]] ([[संस्कृत भाषा|संस्कृत]])<br />''आमा र जन्मभूमि स्वर्ण भन्दा पनि प्यारो हुन्छ'' | national_anthem = २०१८–२०६४:<br />"[[श्रीमान् गम्भीर|श्रीमान् गम्भिर नेपाली]]"<br />{{center|[[चित्र:Former national anthem of Nepal, 1962–2006.oga]]}}<br />२०६४–२०६५:<br />"[[नेपालको राष्ट्रिय गान|सयौँ थुङ्गा फूलका हामी]]"<br /><br />{{center|[[चित्र:Sayaun Thunga Phool Ka (instrumental).ogg]]}} | capital = [[काठमाडौँ]] | common_languages = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] (आधिकारिक) | religion = [[हिन्दू धर्म]] (आधिकारिक) | currency = {{Plainlist| * [[नेपाली मोहर]]<br />{{small|(१८२५–१९८८)}} * [[नेपाली रुपैयाँ]]<br />{{small|(१९८८–२०६४)}} }} | title_leader = ''[[नेपालका राजाहरूको सूची|महाराजधिराज]]'' | leader1 = [[पृथ्वीनारायण शाह]] {{small|(first)}} | year_leader1 = १८२५–१८३१ | leader2 = [[ज्ञानेन्द्र शाह]] {{small|(अन्तिम)}} | year_leader2 = २०५९–२०६४ | deputy1 = [[दामोदर पाँडे]] {{small|(प्रथम)}} | year_deputy1 = १८५५–१८६० | deputy2 = [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] {{small|(अन्तिम)}} | year_deputy2 = २०६१–२०६४ | title_deputy = [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] | legislature = {{Plainlist| * [[पञ्चायती व्यवस्था|राष्ट्रिय पञ्चाय]]<br />{{small|(२०१७–२०४६)}} * [[नेपालको सङ्घीय संसद|संसद]]<br />{{small|(२०१५–२०१७; २०४६–२०६१; २०६१–२०६४)}} * नेपालको अन्तरिम व्यवस्थापिका संसद<br />{{small|(२०६३–२०६४)}} }} | upper_house = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|महासभा]]<br />(२०१५-२०१७)<br />[[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]<br />(२०४६-२०५८) | lower_house = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]<br />(२००७-२०१७; २०४६-२०४८) | stat_year1 = | stat_area1 = | stat_pop1 = | today = {{झण्डा|नेपाल}}<br>{{झण्डा|भारत}} | footnotes = | demonym = नेपाली | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | flag2_border = no | event5 = [[संवैधानिक राजतन्त्र]] | date_event5 = २०४६–२०६४ | coordinates = {{Coord|27|42|N|85|19|E|type:county|display=inline,title}} }} '''नेपाल अधिराज्य''' वा '''गोरखा अधिराज्य''' वा असल हिन्दुस्तान, [[दक्षिण एसिया]]को एक हिन्दू राज्य थियो, जसको गठन वि.सं १८२४ मी [[नेपालको एकीकरण]]द्वारा भएको थियो।<ref>{{cite book |title=बडामहाराजधिराज पृथ्वीनारायण शाहको दिव्य उपदेश|author1=[[बाबुराम आचार्य]] |author2=योगी नरहरिनाथ|publisher=श्रीकृष्ण आचार्य |year=2014 |edition= |isbn=978-99933-912-1-0 |location=काठमाडौँ |pages = ४, ५ }}</ref> खस ठकुरी राजपुत मूलको भएको दाबी गर्ने गोरखाका राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]द्वारा स्थापित यो वि.सं २०६३ मी नेपाली राजतन्त्रको उन्मूलन नभएसम्म २४० वर्षसम्म अस्तित्वमा रहेको थियो। <ref name="Kirkpatrick 1811">{{cite book |last = Kirkpatrick |first = Colonel |url = https://archive.org/details/bub_gb_ijxAAAAAYAAJ |title = An Account of the Kingdom of Nepaul |location = London |publisher = William Miller |year = 1811 |access-date = 17 October 2012 |pages = 382–386 }}</ref>यस अवधिमी नेपाल औपचारिक रूपमी [[शाह वंश]]को शासनको अधीनमी रहेको थियो।<ref name="Schmidt2015">{{cite book |author=Karl J. Schmidt |title = An Atlas and Survey of South Asian History |url = https://books.google.com/books?id=BqdzCQAAQBAJ&pg=PA138 |date=20 May 2015 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-47681-8 |pages=138– |access-date=5 February 2017 |archive-date=16 February 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170216103628/https://books.google.com/books?id=BqdzCQAAQBAJ&pg=PA138 |url-status=live }}</ref> वि.सं १८४८ मी राजकुमार [[बहादुर शाह]]को नेतृत्वमी नेपाली सेनाले [[तिब्बत]]माथि आक्रमण गर्दै दिगार्चामी लुटपाट गरेको थियो। त्यस पश्चात् दलाई लामा रे चिनियाँ उच्च अधिकारीले सैन्य सहयोगका लागि चिनियाँ प्रशासनलाई खबर गरेका थिए। फुकाङगानको नेतृत्वमी चिनियाँ रे तिब्बती सेनाले नेपालमाथि आक्रमण गरे पनि [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]मी असफल भएका थिए रे वार्तामी गएका थिए।<ref name="nepalarmythree">{{cite web |url = http://www.nepalarmy.mil.np/history.php?page=three |title = Nepal and Tibetan conflict |website = Official website of Nepal Army |access-date=29 April 2017 |archive-date=20 December 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161220102904/http://nepalarmy.mil.np/history.php?page=three |url-status=dead }}</ref> चार काजीहरूमध्ये सबैभन्दा प्रभावशाली रहेका मुलकाजी [[दामोदर पाँडे]]लाई बहादुर शाहलाई हटाएर नियुक्त गरिएको थियो। मुलकाजी [[कीर्तिमानसिंह बस्न्यात|कीर्तिमान सिंह बस्न्यात]]ले राजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]]को रक्षा गर्न रे पूर्वराजा [[रणबहादुर शाह]]लाई नेपालबाटी टाढा राख्न प्रयास गरेका थिए।{{sfn|Pradhan|2012|p=12}} १८६० फागुन २४ का दिन पूर्वराजा फर्केर मुख्तियार ([[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]) बनेका थिए रे [[दामोदर पाँडे]]लाई थानकोटटी मृत्युदण्ड दिइएको थियो।<ref>राष्ट्रभक्तिको झलक : पाँडे वंशको भूमिका (वि.सं. १५६९-१९०४) ; [[भीमबहादुर पाँडे]] </ref> वि.सं १८६२ मी [[रणबहादुर शाह]]को मृत्युपछि भएको [[भण्डारखाल पर्व]]ले आधिकारिक मुख्तियार [[भीमसेन थापा]]को उदयलाई अगाडि बढाएको थियो जो सन् १८६२ देखि १९९२३ सम्म नेपालको वास्तविक शासक बनेका थिए।{{sfn|Acharya|2012|pp=71–72}} तथापि, उन्नाइसौँ शताब्दीको सुरुतिर [[भारत]]मी [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]को शासनको विस्तारले [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]] (१८७१ कात्तिक १८- १८७२ फागुन २४) निम्त्याएको थियो जसको परिणामस्वरूप नेपालको पराजित भएको थियो।<ref name="अब यस्तो कहिल्यै नहोस्">{{cite book|title=[[अब यस्तो कहिल्यै नहोस्]]|author=[[बाबुराम आचार्य ]]|page=१९५|date=फागुन २०६१|publisher=फाइनप्रिन्ट बुक्स|isbn=978-9937-665-40-7|url=}}</ref> [[सुगौली सन्धि]] अन्तर्गत राज्यले आफ्नो आन्तरिक स्वतन्त्रता कायम राखेको थियो, तर नेपालले आफ्ना भूभागहरू गुमाउन पुगेको थियो। [[मेची नदी|मेची]] रे [[महाकाली नदी]]लाई नेपाली भूभागको सीमाको रूपमी चिह्नित गरिएको थियो। [[सुगौली सन्धि]] अघिको राज्यको भूभागलाई कहिलेकाहीँ [[विशाल नेपाल]] पनि भन्ने गरिन्छ।<ref>{{cite web|author=|title=पुस्तक समीक्षा : विशाल नेपाल बनाउन ‘गोर्खाज’को योगदान|url=https://www.lokpath.com/story/291843|language=नेपाली|work=|website=लोकपथ|date=|accessdate=२३ भदौ २०७९|archive-date=2024-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20241009150415/https://www.lokpath.com/story/291843|url-status=dead}}</ref> राजनीतिक परिदृष्यमी मुख्तियार [[माथवरसिंह थापा]]को मृत्युले थापा आधिपत्यको अन्त्य गरी [[कोत पर्व]]को लागि पृष्ठभूमि खडा गरेको थियो। यसको परिणामस्वरूप खस (क्षेत्री) [[राणा वंश]]को उत्थान भएको थियो रे १८९९ देखि २००७ सम्म अर्को शताब्दीका लागि नेपालको प्रधानमन्त्रीको पदलाई राणाहरूको परिवारमी वंशाणुगत बनाएको थियो। पहिलो राणा शासक [[जङ्गबहादुर राणा]]द्वारा राणा वंशको सुरुवात भएको थियो जसले राजालाई पनि नियन्त्रणमा लिएको थियो। [[राणा शासन]]मी निरंकुशता, आर्थिक शोषण रे धार्मिक उत्पीडन रहेको मानिन्छ।<ref>{{cite news |last=Dietrich |first=Angela |title = Buddhist Monks and Rana Rulers: A History of Persecution |url = http://ccbs.ntu.edu.tw/FULLTEXT/JR-BH/bh117536.htm |access-date=17 September 2013 |newspaper = Buddhist Himalaya: A Journal of Nagarjuna Institute of Exact Methods |year=1996 |archive-url= https://web.archive.org/web/20131001124156/http://ccbs.ntu.edu.tw/FULLTEXT/JR-BH/bh117536.htm |archive-date=1 October 2013 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |last= Lal |first= C. K. |title= The Rana resonance |url= http://nepalitimes.com/news.php?id=8741 |access-date= 17 September 2013 |newspaper= Nepali Times |date= 16 February 2001 |archive-date= 28 September 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130928013152/http://nepalitimes.com/news.php?id=8741 |url-status= live }}</ref> २००६ मी, नयाँ स्वतन्त्र गणतन्त्र भारतले एक मैत्री सन्धिमा हस्ताक्षर गरेको थियो जसमी दुवै राष्ट्र एक अर्काको सार्वभौमिकताको सम्मान गर्न सहमत भएका थिए। सोही वर्ष, भारतले [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]]लाई समर्थन गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो जसलाई राणा प्रधानमन्त्री [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा]]लाई पदच्युत गर्न मद्दत गरेको थियो। [[सात सालको क्रान्ति]]ले [[राणा शासन]]को अन्त्य गरेको थियो जसलाई राजा त्रिभुवनको समर्थन रहेको थियो।<ref>{{cite web|author=सविन शर्मा|title=२००७ सालको क्रान्ति नै आधुनिक नेपालको जग|url=https://www.janatapati.com/news-detail/7456|language=नेपाली|work=|website=जनता पाटी|date=|accessdate=२३ भदौ २०७९|archive-date=2022-09-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20220909163226/https://www.janatapati.com/news-detail/7456|url-status=dead}}</ref> [[राणा शासन]]को उन्मूलन पश्चात् सुधार लागू गर्न रे संविधान पारित गर्न असफल प्रयासहरू भएका थिए। राजा त्रिभुवनको निधन भएसँगै नेपालको राजा बनेका [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|महेन्द्र]]ले २०१५ सालमी निर्वाचित संसद भङ्ग गर्दै २०१७ साल पुस १ गते निर्दलीय [[पञ्चायती व्यवस्था]] लागू गरेका थिए।<ref>{{cite web|author=|title=२०१७ साल पुस १ : कुहिरो लागेको त्यो दिन राजा महेन्द्रले कसरी गरेका थिए 'कु'?|url=https://nepallive.com/story/192661|language=नेपाली |work=नेपाल लाइभ|website=|date=|accessdate=२३ भदौ २०७९}}</ref> २०२८ सालमी राजा महेन्द्रको निधन भएसँगै वीरेन्द्र नेपालको राजा बनेका थिए। पञ्चायती व्यवस्था २०४६ सालको आन्दोलनको माध्यमबाटी उन्मूलन भएको थियो रे नेपाल संवैधानिक राजतन्त्र मुलुक बनेको थियो। त्यसपछि, २०५२ सालमी [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी)]]को नेतृत्वमी जनयुद्ध आरम्भ भएको थियो रे यो जनयुद्ध २०६२ सम्म १० वर्ष चलेको थियो।<ref>{{cite web|author=|title=जनयुद्ध : जीत र हारका बीस वर्ष|url=https://www.onlinekhabar.com/2015/02/240798|language=नेपाली |work=|website=अनलाइन खबर|date=|accessdate=२३ भदौ २०७९}}</ref> सोही अवधिमी २०५८ सालमी जेठ १९ गते, [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा वीरेन्द्र]]को वंश नाश हुने गरि [[दरबार हत्याकाण्ड]] भएको थियो जसले नेपाली राजतन्त्रको अवस्थालाई थप अस्थिर बनाएको थियो।<ref>{{cite web|author=|title=दरबार हत्याकाण्डको १७ वर्ष पूरा, रहस्य गर्भमै|url=https://www.onlinekhabar.com/2018/06/683284|language=नेपाली |work=|website=अनलाइन खबर|date=|accessdate=२३ भदौ २०७९}}</ref><ref>{{cite web|author=विष्णु प‍ोखरेल|title=दरबार हत्याकाण्ड: यी हुन् नेपालमा सत्ता परिवर्तन गराउने चर्चित घटना|url=https://www.bbc.com/nepali/news-48488494.amp|language=नेपाली |work=|website=बीबीसी नेपाली|date=|accessdate=२३ भदौ २०७९}}</ref> दरबार हत्याकाण्डको फलस्वरूप [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा ज्ञानेन्द्र]] सिंहासनमा फर्किएका थिए। २०६२ मी उनको प्रत्यक्ष शासनले माओवादी विद्रोह रे प्रजातन्त्र पक्षधर कार्यकर्ताहरूलाई एकताबद्ध गर्ने विरोध आन्दोलनलाई उक्साएको थियो।<ref>{{cite web|author=मातृका पौडेल|title=ज्ञानेन्द्र शाहले गरेको त्यो गल्ती !|url=https://www.onlinekhabar.com/2019/02/739093|language=नेपाली |work=|website=|date=|accessdate=२३ भदौ २०७९}}</ref> अन्ततः उनी [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]को पुनस्र्थापना गर्न बाध्य भएका थिए रे नेपालमी राजतन्त्र उन्मूलन भएको थियो।<ref>{{cite web|author=|title=माघ १९: ज्ञानेन्द्र शाहको त्यो ‘राजनीतिक कु’|url=https://deshsanchar.com/2019/02/02/154578/|language=नेपाली |work=|website=देश सञ्चार|date=|accessdate=२३ भदौ २०७९}}</ref> त्यस पश्चात्र अन्तरिम संविधान पारित भएको थियो। अर्को वर्ष अर्थात् २०६४ [[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४|पहिलो संविधानसभा निर्वाचन]] सम्पन्न भएको थियो। २०६५ जेठ १५ मी, लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालको घोषणा गरिएको थियो। राजतन्त्रको उन्मूलन हुनु अघिसम्म [[नेपाल]] विश्वकै एक मात्र देश थियो, जहाँ [[हिन्दु धर्म|हिन्दू धर्म]]लाई आफ्नो राजकीय धर्मका रूपमी राखिएको थियो। गणतन्त्र बनेदेखि नै यो देश औपचारिक रूपमी धर्मनिरपेक्ष राष्ट्र बनेको छ।<ref>{{cite web |url = http://www.theindiapost.com/2009/10/28/why-monarchy-is-necessary-in-nepal/ |title = Why Monarchy is necessary in Nepal? |access-date = 3 November 2009 |archive-date = 12 April 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200412081118/https://www.theindiapost.com/uncategorized/why-monarchy-is-necessary-in-nepal/ |url-status = live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200412081118/https://www.theindiapost.com/uncategorized/why-monarchy-is-necessary-in-nepal/ |date=12 April 2020 }}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.religiousintelligence.co.uk/news/?NewsID=1471 |date = 18 January 2008 |author = George Conger |work = Religious Intelligence |title = Nepal moves to become a secular republic |archive-url = https://web.archive.org/web/20090130031409/http://www.religiousintelligence.co.uk/news/?NewsID=1471 |archive-date = 30 January 2009 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090130031409/http://www.religiousintelligence.co.uk/news/?NewsID=1471 |date=30 January 2009 }}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालको इतिहास|नेपाल अधिराज्य]] lbn0xmazmp5hykcvnsbzjnv4kiihn45 0 26485 265921 265691 2026-07-08T00:04:25Z InternetArchiveBot 4668 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 265921 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = शुभेन्दु अधिकारी | image = Suvendu Adhikari at Esplanade Metro Rail Station, Kolkata, 6 March 2024.jpg | image_size = 250px | caption = सन् २०२४ मा अधिकारी | office = पश्चिम बंगालका ९औँ [[पश्चिम बंगालका मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]] | governor = [[आर. एन. रवि]] | deputy = {{ubl|[[अग्निमित्रा पाल]] | [[दिलीप घोष]]}} | term_start = ९ मे २०२६ | term_end = | preceding = | preceded = [[ममता बनर्जी]] | succeeding = | successor = | office1 = [[पश्चिम बंगाल विधानसभाका सदस्य]] | term_start1 = २० मे २०१६ | constituency1 = [[नन्दीग्राम विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|नन्दीग्राम]] | predecessor1 = [[फिरोजा बीबी]] | term_start3 = ११ मे २००६ | term_end3 = १६ मे २००९ | constituency3 = [[काँथी दक्षिण विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|काँथी दक्षिण]] | predecessor3 = [[शिशिर अधिकारी]] | successor3 = [[दिब्येन्दु अधिकारी]] | constituency2 = [[भवानीपुर विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|भवानीपुर]] | term_start2 = ४ मे २०२६ | predecessor2 = [[ममता बनर्जी]] | office4 = [[पश्चिम बंगाल विधानसभामा विपक्षका नेता]] | governor4 = [[जगदीप धनखड]]<br/>[[ला. गणेशन]] ''(अतिरिक्त जिम्मेवारी)''<br/>[[सी. वी. आनन्द बोस]]<br/>[[आर. एन. रवि]] | deputy4 = [[मिहिर गोस्वामी]] | predecessor4 = [[अब्दुल मन्नान]] | term_start4 = १३ मे २०२१ | term_end4 = ९ मे २०२६ | office5 = [[जुट कर्पोरेशन अफ इन्डिया]]का अध्यक्ष | 1blankname5 = [[कपडा मन्त्रालय|केन्द्रीय कपडा मन्त्री]] | 1namedata5 = [[स्मृति इरानी]] | predecessor5 = अजय कुमार जोली | term_start5 = ३१ डिसेम्बर २०२०<ref>{{Cite news|last=Podder|first=Debasish|date=31 December 2020|title=জুট কর্পোরেশন অফ ইন্ডিয়ার চেয়ারম্যান হচ্ছেন শুভেন্দু অধিকারী, নতুন বছরেই নিয়োগ|url=https://bangla.hindustantimes.com/bengal/kolkata/suvendu-adhikari-will-appointed-as-the-chairman-of-jute-corporation-of-india-in-the-new-year-31609419893893.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20201231131434/https://bangla.hindustantimes.com/bengal/kolkata/suvendu-adhikari-will-appointed-as-the-chairman-of-jute-corporation-of-india-in-the-new-year-31609419893893.html|url-status=dead|archive-date=31 December 2020|access-date=31 December 2020|work=Hindustan Times|language=bn}}</ref> | term_end5 = २ मार्च २०२१<ref>{{cite news |title=BJP leader Suvendu Adhikari likely to step down as Chairperson of Jute Corporation of India |url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/bjp-leader-suvendu-adhikari-likely-to-step-down-as-chairperson-of-jute-corporation-of-india20210302170152/ |work=ANI News |date=2 March 2021 |access-date=29 May 2022}}</ref> | office6 = [[पश्चिम बंगाल सरकार]]का [[दोस्रो बनर्जी मन्त्रालय|वातावरण मन्त्री]] | term_start6 = २०१८ | term_end6 = २०२० | 1blankname6 = मुख्यमन्त्री | 1namedata6 = [[ममता बनर्जी]] | predecessor6 = [[सोवन चट्टोपाध्याय]] | successor6 = [[ममता बनर्जी]]<ref name="r"/> | office7 = [[पश्चिम बंगाल सरकार]]का [[यातायात विभाग (पश्चिम बंगाल)|यातायात मन्त्री]] | term_start7 = २७ मे २०१६ | term_end7 = २७ नोभेम्बर २०२० | 1blankname7 = मुख्यमन्त्री | 1namedata7 = [[ममता बनर्जी]] | predecessor7 = [[अरूप विश्वास]] | successor7 = [[फिरहाद हाकिम]]<ref name="r">{{cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/mamata-banerjee-to-keep-transport-portfolio-following-suvendu-adhikaris-resignation-2331328|title=CM Banerjee to retain transport portfolio following Suvendu Adhikari's resignation|newspaper=[[NDTV]]|date=28 November 2020}}</ref> | office8 = [[लोकसभा]]का सांसद | term_start8 = १६ मे २००९ | term_end8 = २० मे २०१६ | constituency8 = [[तमलुक लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र|तमलुक, पश्चिम बंगाल]] | predecessor8 = [[लक्ष्मण चन्द्र सेठ]] | successor8 = [[दिब्येन्दु अधिकारी]] | birth_place = कारकुली, [[पूर्व मेदिनीपुर]], [[पश्चिम बंगाल]], भारत | birth_date = {{birth date and age|1970|12|15|df=y}} | spouse = | party = [[भारतीय जनता पार्टी]] {{small|(२०२० देखि)}} | alma_mater = [[रवीन्द्र भारती विश्वविद्यालय]]<ref>{{cite news |title= Suvendu Adhikar's Affidavit 2026 |url= https://suvidha.eci.gov.in/ac/public/uploads2/acaffidavit/E32/2026/AC/S25/210/S25_10940_3519_202604060137411775462861.pdf }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ([[Master of Arts|एम.ए.]]) | profession = [[राजनीतिज्ञ]] | father = [[शिशिर अधिकारी]] | mother = [[गायत्री अधिकारी]] | relatives = [[दिब्येन्दु अधिकारी]] (भाइ) <br/> [[सौमेन्दु अधिकारी]] (भाइ) | website = | footnotes = | other_party = * [[भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]] {{small|(१९९५–२०००)}} * [[तृणमूल कांग्रेस]] {{small|(२०००–२०२०)}} }} '''शुभेन्दु अधिकारी''' ({{IPA|bn|ʃubʱendu ɔdʱikari}}; जन्म १५ डिसेम्बर १९७०) एक भारतीय राजनीतिज्ञ हुन्, जसले ९ मे २०२६ देखि पश्चिम बंगालका ९औँ [[पश्चिम बंगालका मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]का रूपमा कार्यभार सम्हाल्नेछन्। उनले ९ मे २०२६ सम्म [[विपक्षी नेता|विपक्ष नेता]] तथा [[भारतीय जनता पार्टी – पश्चिम बंगाल|पश्चिम बंगाल इकाइ]]का [[भारतीय जनता पार्टी]]का नेताका रूपमा पनि कार्य गरेका थिए। अधिकारीले यसअघि सन् २०१६ देखि २०२० सम्म [[पश्चिम बंगाल सरकार]]को राज्य मन्त्रिपरिषद्मा काम गरेका थिए। उनी सन् २०१६ र २०२१ मा [[नन्दीग्राम विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|नन्दीग्राम]]बाट [[विधानसभाका सदस्य]] (एमएलए) निर्वाचित भएका थिए तथा हाल २०२६ देखि [[भवानीपुर विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|भवानीपुर]]बाट निर्वाचित छन्। यसअघि उनी सन् २००५ मा [[काँथी दक्षिण]]बाट तथा सन् २००९ र २०१४ मा [[तमलुक लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र|तमलुक]]बाट [[लोकसभा]] सदस्य (सांसद) निर्वाचित भएका थिए।<ref name=HT_1/> उनी यसअघि सन् २०१६ देखि २०२० सम्म [[पश्चिम बंगाल सरकार]]मा यातायात मन्त्री तथा सन् २०१८ देखि २०२० सम्म सिंचाइ तथा जलस्रोत मन्त्रीका रूपमा कार्यरत थिए। उनी सन् २००९ देखि २०१६ सम्म [[तमलुक लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र|तमलुक]]बाट [[लोकसभा]] सदस्य तथा सन् २०२० देखि २०२१ सम्म [[जुट कर्पोरेशन अफ इन्डिया]]का अध्यक्ष पनि थिए। उनी सन् १९९८ देखि २०२० सम्म [[तृणमूल कांग्रेस]] तथा सन् १९९५ देखि १९९८ सम्म [[भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]]का सदस्य थिए। उनी [[शिशिर अधिकारी]]का छोरा हुन्, जो सांसद तथा [[मनमोहन सिंह सरकार]]मा ग्रामीण विकास राज्यमन्त्री रहिसकेका राजनीतिज्ञ हुन्।<ref>{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Ravik |title=Had no work, say former TMC ministers in UPA govt |url=https://www.hindustantimes.com/kolkata/had-no-work-say-former-tmc-ministers-in-upa-govt/story-u42OCyo4PuSXfNtPwjP3hO.html |access-date=29 May 2022 |work=Hindustan Times |date=23 September 2012}}</ref><ref>{{cite web | url = http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 | title = Suvendu Adhikari -Profile | access-date = 20 June 2009 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20101029035522/http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 | archive-date = 29 October 2010 | df = dmy-all }}</ref><ref>{{Cite web|title=Election Commission of India|url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210|access-date=2 May 2021|website=results.eci.gov.in|archive-date=3 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503202328/https://results.eci.gov.in/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Nandigram Election Result 2021 LIVE: Nandigram MLA Election Result & Vote Share - Oneindia |url=https://www.oneindia.com/nandigram-assembly-elections-wb-210/ |access-date=29 May 2022 |work=OneIndia}}</ref><ref>{{Cite news|title=Nandigram Assembly Election Results 2021 LIVE - Nandigram Vidhan Sabha Election Results|url=https://www.timesnownews.com/elections/nandigram-west-bengal-election-result-2021|work=Times Now|access-date=29 May 2022|archive-date=12 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210612225129/https://www.timesnownews.com/elections/nandigram-west-bengal-election-result-2021}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन तथा शिक्षा == अधिकारीको जन्म १५ डिसेम्बर १९७० मा [[बंगाली ब्राह्मण]] परिवारमा<ref>{{Cite news |last=Bhattacharya |first=Snigdhendu |date=13 March 2021 |title=At Nandigram, Site of Historic Land Movement, a Battle to See Who the 'Real' Brahmin Is |url=https://thewire.in/politics/at-nandigram-site-of-historic-land-movement-a-battle-to-see-who-the-real-brahmin-is |archive-url=https://web.archive.org/web/20210313030537/https://thewire.in/politics/at-nandigram-site-of-historic-land-movement-a-battle-to-see-who-the-real-brahmin-is |archive-date=13 March 2021 |work=The Wire |access-date=8 May 2026 |quote=I am a Brahmin’s son. I do the chandipath every day.}}</ref> [[पश्चिम बंगाल]]को [[पूर्व मेदिनीपुर जिल्ला]]स्थित कारकुलीमा [[शिशिर अधिकारी]] र गायत्री अधिकारीका सन्तानका रूपमा भएको थियो। शिशिर अधिकारी एक राजनीतिज्ञ तथा [[दोस्रो मनमोहन सिंह मन्त्रालय]]मा पूर्व [[राज्यमन्त्री]] हुन् र उनी सन् २०१९ मा [[काँथी लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र|काँथी निर्वाचन क्षेत्र]]बाट [[लोकसभा]]मा निर्वाचित भएका थिए।<ref name="LS">{{cite web |title=Adhikari, Shri Suvendu |url=https://sansad.in/ls/members/biographyM/4501 |publisher=Lok Sabha |access-date=23 May 2025}}</ref><ref name="AN">{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Kajari |date=31 March 2018 |title=Nandigram: Trinamool's stronghold, one family's stranglehold |url=https://newsable.asianetnews.com/india/west-bengal-polls-nandigram-subhendu-adhikari |work=Asianet Newsable |access-date=11 May 2025}}</ref> अधिकारी अविवाहित छन्।<ref>{{cite news |title=ভাইরা বিয়ে করলেও অকৃতদার তিনি, জানুন কেমন শুভেন্দুর সংসার |url=https://bangla.aajtak.in/elections/west-bengal-assembly-elections/story/former-wb-minister-suvendu-adhikary-explained-why-he-unmarried-255166-2020-12-16 |access-date=28 May 2023 |work=Aaj Tak বাংলা |date=16 December 2020 |language=bn}}</ref> अधिकारीले सन् २०११ मा [[रवीन्द्र भारती विश्वविद्यालय]]बाट [[Master of Arts|स्नातकोत्तर (एम.ए.)]] उपाधि प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{cite news |title=Suvendu Adhikar's Affidavit 2026 |url=https://suvidha.eci.gov.in/ac/public/uploads2/acaffidavit/E32/2026/AC/S25/210/S25_10940_3519_202604060137411775462861.pdf |work=[[Election Commission of India]] |access-date=25 April 2026 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == राजनीतिक जीवन == === प्रारम्भिक राजनीति === अधिकारी पहिलो पटक सन् १९९५ मा [[भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]]बाट [[काँथी]] नगरपालिकाका पार्षदका रूपमा निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite news|title=The importance of being Suvendu Adhikari: Why the TMC strongman is miffed with the party leadership|url=https://www.timesnownews.com/india/article/the-importance-of-being-suvendu-adhikari-why-the-tmc-strongman-is-miffed-with-the-party-leadership/684054|access-date=17 December 2020|work=Times Now|date=19 November 2020}}</ref> सन् २००६ मा अधिकारी [[काँथी दक्षिण]] निर्वाचन क्षेत्रबाट [[पश्चिम बंगाल विधानसभा]]मा निर्वाचित भएका थिए। सोही वर्ष उनी काँथी नगरपालिकाका अध्यक्ष पनि बनेका थिए।<ref name="LS"/> === नन्दीग्राम आन्दोलन तथा तृणमूल कांग्रेसभित्र उदय === सन् २००७ मा अधिकारीले [[नन्दीग्राम]]मा भूमि अधिग्रहणविरुद्धको आन्दोलनको नेतृत्व गरेका थिए। उनले [[भूमि उच्छेद प्रतिरोध समिति]]को नेतृत्व गरेका थिए। पश्चिम बंगालको सत्तारुढ [[वाम मोर्चा (पश्चिम बंगाल)|वाम मोर्चा]] सरकारले विशेष आर्थिक क्षेत्र स्थापना गर्न गाउँमा १०,००० एकड जमिन अधिग्रहण गर्ने योजना बनाएको थियो।<ref>{{cite news |last1=Sarkar |first1=Arindam |title=Mamata promises to marry off raped girls of Nandigram |url=https://www.hindustantimes.com/kolkata/mamata-promises-to-marry-off-raped-girls-of-nandigram/story-umlmKryBUWdkP6re98mV2L.html |newspaper=[[Hindustan Times]] |access-date=27 April 2019 |date=26 April 2007}}</ref><ref name="ET">{{cite news |title=Trinamool Congress confident of victory in Nandigram |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/trinamool-congress-confident-of-victory-in-nandigram/articleshow/52103488.cms?from=mdr |newspaper=[[The Economic Times]] |access-date=27 April 2019 |date=4 May 2016}}</ref><ref name="HT">{{cite news |title=From Nandigram to Murshidabad - Suvendu Adhikari is Mamata Banerjee's all weather man |url=https://www.hindustantimes.com/cities/from-nandigram-to-murshidabad-suvendu-adhikari-is-mamata-banerjee-s-all-weather-man/story-kNqePhKEQzC9SE9BpPs34M.html |newspaper=[[Hindustan Times]] |access-date=27 April 2019 |date=26 August 2019}}</ref> यस आन्दोलनले [[ममता बनर्जी]]लाई बंगाली राजनीतिमा केन्द्रिय व्यक्तित्वका रूपमा स्थापित गरायो।<ref name="HT"/> राज्यको [[अपराध अनुसन्धान विभाग (भारत)|सीआईडी]]ले अधिकारीमाथि राज्य सरकारविरुद्ध सशस्त्र आन्दोलन सञ्चालन गर्न माओवादीहरूलाई हतियार उपलब्ध गराएको आरोप लगाएको थियो।<ref>{{cite magazine |last1=Roy |first1=Anirban |title=CID to question Trinamool's Adhikari on Maoist links |url=https://www.indiatoday.in/latest-headlines/story/cid-to-question-trinamools-adhikari-on-maoist-links-78841-2010-07-17 |magazine=[[India Today]] |access-date=27 April 2019 |date=17 July 2010}}</ref><ref>{{cite magazine |title=Trinamool MP accused of supplying ammo to Naxalites |url=https://www.indiatoday.in/india/east/story/trinamool-mp-accused-of-supplying-ammo-to-naxalites-78780-2010-07-16 |magazine=[[India Today]] |access-date=27 April 2019 |date=16 July 2010}}</ref> नन्दीग्राममा अधिकारीको सफलतापछि बनर्जीले उनलाई [[जंगलमहल]] अर्थात् [[पश्चिम मेदिनीपुर जिल्ला|पश्चिम मेदिनीपुर]], [[पुरुलिया जिल्ला|पुरुलिया]] तथा [[बाँकुरा जिल्ला|बाँकुरा]] जिल्लाको पार्टी पर्यवेक्षक (प्रभारी) नियुक्त गरेकी थिइन्। उनले यी जिल्लाहरूमा पार्टीको आधार विस्तार गर्न सफलता प्राप्त गरेका थिए।<ref name="HT"/> सन् २००९ मा उनी [[तमलुक लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र|तमलुक निर्वाचन क्षेत्र]]बाट [[लोकसभा]]मा निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{cite news |title=In Contai, it's family first for Trinamool's Sisir Adhikary |url=http://archive.indianexpress.com/news/in-contai-it-s-family-first-for-trinamool-s-sisir-adhikary/537544/ |newspaper=[[Indian Express]] |access-date=27 April 2019 |date=5 November 2009}}</ref> उनले आफ्ना निकटतम प्रतिद्वन्द्वी [[भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी)]]का [[लक्ष्मण सेठ]]लाई करिब १ लाख ७३ हजार मतान्तरले पराजित गरेका थिए।<ref name="SA">{{cite web |date=17 May 2009 |title=Nandigram swings two seats in East Midnapore in Trinamool's favour |url=http://www.indianexpress.com/news/nandigram-swings-two-seats-in-east-midnapore/461025/ |access-date=30 July 2009 |publisher=Indian Express 17 May 2009}}</ref> [[२०१६ पश्चिम बंगाल विधानसभा निर्वाचन]]मा अधिकारीलाई नन्दीग्राम निर्वाचन क्षेत्रमा वाम मोर्चा–[[भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]] गठबन्धनका अब्दुल कादिर शेखविरुद्ध उम्मेदवार बनाइएको थियो।<ref name="ET"/> निर्वाचित भएपछि उनले तमलुक निर्वाचन क्षेत्रबाट सांसद पदबाट राजीनामा दिएका थिए।<ref>{{cite magazine |title=Dibyendu Adhikari to contest from Tamluk parliament constituency |url=https://www.indiatoday.in/india/story/dibyendu-adhikari-tamluk-parliament-constituency-tmc-mamata-banerjee-347066-2016-10-17 |magazine=[[India Today]] |access-date=30 April 2019 |date=17 October 2016}}</ref> उनलाई २७ मे २०१६ मा [[दोस्रो ममता बनर्जी मन्त्रालय]]मा यातायात मन्त्रीका रूपमा शपथ गराइएको थियो।<ref>{{cite news |title=List of Ministers in Mamata's cabinet |url=https://www.thehindu.com/news/cities/kolkata/list-of-ministers-in-mamatas-cabinet/article8654872.ece |newspaper=[[The Hindu]] |access-date=30 April 2019 |date=27 May 2016}}</ref> === भारतीय जनता पार्टीमा प्रवेश तथा २०२१ निर्वाचन === अधिकारीले २६ नोभेम्बर २०२० मा [[हुग्ली रिभर ब्रिज कमिसन]] (एचआरबीसी) को अध्यक्ष पदबाट राजीनामा दिएका थिए, जुन [[पश्चिम बंगाल सरकार]]अन्तर्गतको एक वैधानिक निकाय हो।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/tmc-mla-suvendu-adhikari-resigns-transport-irrigation-minister-1744603-2020-11-27 |title=TMC's Suvendu Adhikari steps down as Bengal minister a day after resigning as Hooghly commission chairman |publisher=India Today |date=27 November 2020 |access-date=27 November 2020}}</ref> उनले २७ नोभेम्बर २०२० मा पश्चिम बंगालका यातायात मन्त्री पदबाट पनि राजीनामा दिएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.timesnownews.com/india/article/west-bengal-tmc-rebel-leader-suvendu-adhikari-resigns-as-transport-minister-in-mamata-govt/687503 |title=West Bengal: TMC rebel leader Suvendu Adhikari resigns as Transport Minister from Mamata govt |publisher=Times Now |date=27 November 2020 |access-date=27 November 2020}}</ref> उनले १६ डिसेम्बर २०२० मा पश्चिम बंगाल विधानसभा अध्यक्षसमक्ष विधायक पदबाट राजीनामा पेश गरेका थिए, तर प्राविधिक कारण देखाउँदै प्रारम्भमा उक्त राजीनामा स्वीकृत गरिएको थिएन। पछि २१ डिसेम्बर २०२० मा उनको राजीनामा स्वीकृत गरिएको थियो।<ref>{{Cite news |last=Sanyal |first=Anindita |date=16 December 2020 |title=Trinamool's Suvendu Adhikari Quits As MLA Amid Reports He Will Join BJP |url=https://www.ndtv.com/india-news/trinamool-dissident-suvendu-adhikari-resigns-as-mla-amid-reports-he-will-switch-to-bjp-2339450 |work=NDTV |access-date=5 May 2021}}</ref> १७ डिसेम्बर २०२० मा उनले अखिल भारतीय तृणमूल कांग्रेसको प्राथमिक सदस्यताबाट राजीनामा दिएका थिए।<ref>{{cite news |title=Didi aide Suvendu Adhikari exits TMC, sparks a spate of resignations |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/didi-aide-suvendu-adhikari-exits-tmc-sparks-a-spate-of-resignations/articleshow/79787773.cms |access-date=29 May 2022 |work=The Times of India |date=18 December 2020}}</ref><ref>{{Cite news |last=Phadikar |first=Anshuman |date=6 July 2021 |title= Suvendu Adhikari meets victims of post-poll violence in East Midnapore |url= https://www.telegraphindia.com/west-bengal/suvendu-adhikari-meets-victims-of-post-poll-violence-in-east-midnapore/cid/1821357 |work=The Telegraph |access-date=6 July 2021}}</ref> १९ डिसेम्बर २०२० मा उनले गृहमन्त्री [[अमित शाह]]को उपस्थितिमा [[भारतीय जनता पार्टी]]मा प्रवेश गरेका थिए।<ref>{{cite news |title=অমিত শাহের হাত ধরে বিজেপিতে যোগদান করলেন শুভেন্দু অধিকারী সহ ৯ জন বিধায়ক |url=https://banglahunt.com/subhendu-join-bjp-with-9-mla/ |access-date=29 May 2022 |work=Bangla Hunt |date=19 December 2020 |language=bn }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="India Today">{{cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/india/story/suvendu-adhikari-joins-bjp-in-presence-of-amit-shah-1751135-2020-12-19 |title=Suvendu Adhikari ends all speculation, joins BJP, delivers jolt to Mamata and TMC |access-date=29 May 2022 |magazine=India Today |date=19 December 2022}}</ref> अधिकारीको दल परिवर्तनको मुख्य कारण ममता बनर्जीका भतिजा [[अभिषेक बनर्जी (राजनीतिज्ञ)|अभिषेक बनर्जी]]सँगको प्रतिद्वन्द्विता रहेको बताइएको थियो, जसलाई बनर्जीको राजनीतिक उत्तराधिकारीका रूपमा अघि बढाइँदै थियो।<ref>{{Cite news |title=কেউ দল ছেড়েছেন, দলে গুরুত্ব হারিয়েছেন কেউ কেউ! মমতার দাপুটে ‘মিডল অর্ডার’ ভেঙে পড়ল কি অভিষেকের উত্থানে? |url=https://www.anandabazar.com/elections/west-bengal-assembly-election/how-mamata-banerjees-core-team-weakened-after-abhishek-banerjees-rise-in-tmc-dgtl/cid/1684845 |work=[[Anandabazar Patrika]]}}</ref> उनले [[२०२१ पश्चिम बंगाल विधानसभा निर्वाचन]]मा [[नन्दीग्राम विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|नन्दीग्राम विधानसभा क्षेत्र]]बाट तत्कालीन पश्चिम बंगालकी मुख्यमन्त्री [[ममता बनर्जी]]लाई १,९५६ मतले पराजित गरेका थिए। ममता बनर्जीले नन्दीग्राम निर्वाचनको नतिजाविरुद्ध [[कलकत्ता उच्च न्यायालय]]मा निर्वाचन याचिका दायर गरेकी थिइन्।<ref name=HT_1>{{cite news |last1=Manral |first1=Karan |title= |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/mamata-banerjee-challenges-suvendu-adhikari-s-nandigram-win-in-calcutta-hc-101623948924307.html |access-date=29 May 2022 |work=Hindustan Times |date=17 June 2021 |language=en}}</ref> १० मे २०२१ मा केन्द्रीय मन्त्री [[रवि शंकर प्रसाद]]ले पश्चिम बंगाल विधानसभामा भारतीय जनता पार्टीको विधायक दलको नेताका रूपमा शुभेन्दु अधिकारीको नाम घोषणा गरेका थिए।<ref>{{cite news |agency=PTI |title=Suvendu Adhikari Elected Opposition Leader In West Bengal Assembly |url=https://www.ndtv.com/india-news/suvendu-adhikari-elected-opposition-leader-in-west-bengal-assembly-2438995 |access-date=29 May 2022 |work=NDTV |date=10 May 2021}}</ref> === २०२६ निर्वाचन === [[२०२६ पश्चिम बंगाल विधानसभा निर्वाचन]]मा शुभेन्दु अधिकारीले एकैसाथ नन्दीग्राम तथा [[भवानीपुर विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|भवानीपुर]]—जुन तत्कालीन मुख्यमन्त्री [[ममता बनर्जी]]को निर्वाचन क्षेत्र थियो—बाट उम्मेदवारी दिएका थिए र दुवै क्षेत्रमा उल्लेखनीय मतान्तरले विजयी भएका थिए। कुनै कार्यरत मुख्यमन्त्रीलाई दुई निर्वाचन क्षेत्रबाट चुनाव लड्ने उम्मेदवारले उनको आफ्नै क्षेत्रमा पराजित गरेको अन्तिम घटना [[१९६७ पश्चिम बंगाल विधानसभा निर्वाचन]]मा भएको थियो, जब [[बंगला कांग्रेस]]का [[अजोय मुखर्जी]]ले कांग्रेसका तत्कालीन मुख्यमन्त्री [[प्रफुल्ल चन्द्र सेन]]लाई उनको [[आरामबाग विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|आरामबाग]] क्षेत्रमा पराजित गर्दै आफ्नो [[तमलुक विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|तमलुक]] क्षेत्र पनि कायम राखेका थिए।<ref>{{Cite web |title=রাজনৈতিক সন্ন্যাস হয়ে গেল মমতার’! ভবানীপুরে জিতে শুভেন্দু অধিকারী বললেন, ‘এই জয় হিন্দুত্বের |url=https://www.anandabazar.com/elections/west-bengal-assembly-election/bjp-leader-suvendu-adhikari-slams-tmc-leader-mamata-banerjee-after-defeated-her-in-bhabanipur-assembly-constituency-dgtl/cid/1684877 |website=Anandabazar Patrika}}</ref> २०२६ को निर्वाचनमा विजय हासिल गरेपछि शुभेन्दु अधिकारीले आफूलाई मुख्यतः [[हिन्दू]], [[बौद्ध]], [[जैन धर्मावलम्बी|जैन]] तथा [[सिख]] मतदाताहरूबाट समर्थन प्राप्त भएको, तर [[मुस्लिम]] मतदाताहरूको समर्थन विपक्षतर्फ गएको बताएका थिए। उनले यसबाट धार्मिक आधारमा मतदान भएको संकेत गरेको टिप्पणी गरेका थिए।<ref>{{Cite web |last=Banerjee |first=Tirtho |date=5 May 2026 |title=‘Muslim voters openly…’: What Suvendu Adhikari said after defeating Mamata |url=https://www.news9live.com/elections/assembly/muslim-voters-openly-what-suvendu-adhikari-said-after-defeating-mamata-2968328 |access-date=8 May 2026 |website=News9live |language=en-US}}</ref> ६ मे २०२६ को राति मोटरसाइकलमा आएका आक्रमणकारीहरूले शुभेन्दु अधिकारीका व्यक्तिगत सहायक [[चन्द्रनाथ रथ]]माथि गोली प्रहार गरी हत्या गरेका थिए।<ref>https://www.bbc.com/news/articles/ce8pjz7dv7ro</ref> ८ मे २०२६ मा केन्द्रीय पर्यवेक्षक [[अमित शाह]]को उपस्थितिमा उनलाई पश्चिम बंगालमा भारतीय जनता पार्टीको विधायक दलको नेताका रूपमा चयन गरिएको थियो। उनले ९ मे २०२६ मा पश्चिम बंगालका ९औँ [[पश्चिम बंगालका मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]का रूपमा शपथ लिने कार्यक्रम तय गरिएको थियो, जससँगै उनी उक्त पद सम्हाल्ने [[भारतीय जनता पार्टी]]का पहिलो मुख्यमन्त्री बन्नेछन्।<ref>{{Cite news |date=8 May 2026 |title=BJP elects legislative party leader in West Bengal |url=https://indianexpress.com/article/india/bjp-west-bengal-legislative-party-meeting-2026-0000000/ |work=The Indian Express }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news |date=8 May 2026 |title=West Bengal to get first BJP Chief Minister on May 9 |url=https://www.thehindu.com/news/national/west-bengal/west-bengal-bjp-chief-minister-swearing-in/article000000.ece |work=The Hindu}}</ref> == पश्चिम बंगालका मुख्यमन्त्री (२०२६–हालसम्म) == उनी ९ मे २०२६ मा [[कोलकाता]]स्थित [[ब्रिगेड परेड मैदान]]मा मुख्यमन्त्री पदको शपथ लिने कार्यक्रम तय गरिएको छ।<ref>{{Cite news |date=8 May 2026 |title=West Bengal government formation LIVE: Suvendu Adhikari elected new CM of Bengal, to take oath on May 9 |url=https://www.thehindu.com/elections/west-bengal-assembly/west-bengal-government-formation-live-updates-new-cm-to-be-elected-suvendu-adhikari-aide-death-sparks-unrest/article70954007.ece |work=The Hindu}}</ref> == सन्दर्भ == == बाह्य कडिहरू == {{Commons category}} {{Portal bar|जीवनी|राजनीति|भारत}} {{DEFAULTSORT:अधिकारी, शुभेन्दु}} aw5aqwix37rmgf1cgdv4700pq1lay1i 0 26566 265922 2026-07-08T06:47:54Z Janak Bhatta 18 नयाँ लेख 265922 wikitext text/x-wiki '''गुरदेव सिंह खुश''' (जन्म: २२ अगस्ट १९३५) एक कृषिविज्ञ तथा आनुवंशिकविद् हन्। विश्वव्यापी रूपमाइ जनसङ्ख्यामाई तीव्र वृद्धि भइरयाः समयमाइ धानको उत्पादन रे गुणस्तर अभिवृद्धि अरी विश्व खाद्य आपूर्तिमाइ महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍यायाः उपलब्धिका खिलाइ उनले आफ्ना गुरु हेनरी बिचेलसँग संयुक्त रूपमाइ सन् १९९६ को विश्व खाद्य पुरस्कार पाया थ्याः।<ref>{{Cite web|date=11 April 2009|title=Food for thought conference. Opening Keynote: Dr. Gurdev Khush.|url=http://foodforthought.stanford.edu/speakers.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100802100936/http://foodforthought.stanford.edu/speakers.html|archive-date=2010-08-02|access-date=2012-02-20|website=Stanford University}}</ref> == जीवन रे शिक्षा == गुरदेव सिंह खुशको जन्म २२ अगस्ट १९३५ माइ भारतको पञ्जाबस्थित रुड्कीमाइ भयाः थ्योः। उनले सन् १९५५ माइ पञ्जाब कृषि विश्वविद्यालयबठे कृषि विषयमाइ स्नातक (बी.एससी.) उपाधि प्राप्त गर्या। त्यसपछा उनले संयुक्त राज्य अमेरिकाको क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, डेभिस (यूसी डेभिस)बठे सन् १९६० माइ विद्यावारिधि (पीएच.डी.) उपाधि हासिल गर्या। ==सन्दर्भ सामग्रीअन== {{reflist}} ==भाइरा लिङ्कअन== oh3qo1io6041dpog4g5c59wed9ckkm7 265923 265922 2026-07-08T07:01:59Z Janak Bhatta 18 विस्तार गरियो 265923 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = गुरुदेव खुश | image = The Vice President, Shri M. Hamid Ansari conferring D. Sc. (Honoris Causa) upon Prof. G.S. Khush, at the 66th Convocation of the Panjab University, in Chandigarh on March 25, 2017.jpg | caption = २५ मार्च २०१७ माइ चण्डीगढस्थित पञ्जाब विश्वविद्यालयको ६६औँ दीक्षान्त समारोहमाइ उपराष्ट्रपति श्री एम. हामिद अन्सारीले प्राध्यापक जी.एस. खुशलाई 'डी. एससी. (अनोरिस कजा)' उपाधि प्रदान अद्दाइ। | birth_date = २२ अगस्ट, १९३५ | education = बि. एस्सि पञ्जाब कृषि विश्वविद्यालय (१९५५) पी. एचडी. युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्निया, डेभिस (१९६०) | occupation = कृषिविज्ञ तथा आनुवंशिकविद् }} '''गुरदेव सिंह खुश''' (जन्म: २२ अगस्ट १९३५) एक कृषिविज्ञ तथा आनुवंशिकविद् हन्। विश्वव्यापी रूपमाइ जनसङ्ख्यामाई तीव्र वृद्धि भइरयाः समयमाइ धानको उत्पादन रे गुणस्तर अभिवृद्धि अरी विश्व खाद्य आपूर्तिमाइ महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍यायाः उपलब्धिका खिलाइ उनले आफ्ना गुरु हेनरी बिचेलसँग संयुक्त रूपमाइ सन् १९९६ को विश्व खाद्य पुरस्कार पाया थ्याः।<ref>{{Cite web|date=11 April 2009|title=Food for thought conference. Opening Keynote: Dr. Gurdev Khush.|url=http://foodforthought.stanford.edu/speakers.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100802100936/http://foodforthought.stanford.edu/speakers.html|archive-date=2010-08-02|access-date=2012-02-20|website=Stanford University}}</ref> == जीवन रे शिक्षा == गुरदेव सिंह खुशको जन्म २२ अगस्ट १९३५ माइ भारतको पञ्जाबस्थित रुड्कीमाइ भयाः थ्योः। उनले सन् १९५५ माइ पञ्जाब कृषि विश्वविद्यालयबठे कृषि विषयमाइ स्नातक (बी.एससी.) उपाधि प्राप्त गर्या। त्यसपछा उनले संयुक्त राज्य अमेरिकाको क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, डेभिस (यूसी डेभिस)बठे सन् १९६० माइ विद्यावारिधि (पीएच.डी.) उपाधि हासिल गर्या। ==सन्दर्भ सामग्रीअन== {{reflist}} ==भाइरा लिङ्कअन== ik8o079onmk5egn27mix1djara2ldzn 265924 265923 2026-07-08T07:02:42Z Janak Bhatta 18 265924 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = गुरुदेव खुश | image = The Vice President, Shri M. Hamid Ansari conferring D. Sc. (Honoris Causa) upon Prof. G.S. Khush, at the 66th Convocation of the Panjab University, in Chandigarh on March 25, 2017.jpg | caption = २५ मार्च २०१७ माइ चण्डीगढस्थित पञ्जाब विश्वविद्यालयको ६६औँ दीक्षान्त समारोहमाइ उपराष्ट्रपति श्री एम. हामिद अन्सारीले प्राध्यापक जी.एस. खुशलाई 'डी. एससी. (अनोरिस कजा)' उपाधि प्रदान अद्दाइ। | birth_date = २२ अगस्ट, १९३५ | education = बि. एस्सि पञ्जाब कृषि विश्वविद्यालय (१९५५) पी. एचडी. युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्निया, डेभिस (१९६०) | occupation = कृषिविज्ञ तथा आनुवंशिकविद् }} '''गुरदेव सिंह खुश''' (जन्म: २२ अगस्ट १९३५) एक कृषिविज्ञ तथा आनुवंशिकविद् हन्। विश्वव्यापी रूपमाइ जनसङ्ख्यामाई तीव्र वृद्धि भइरयाः समयमाइ धानको उत्पादन रे गुणस्तर अभिवृद्धि अरी विश्व खाद्य आपूर्तिमाइ महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍यायाः उपलब्धिका खिलाइ उनले आफ्ना गुरु हेनरी बिचेलसँग संयुक्त रूपमाइ सन् १९९६ को विश्व खाद्य पुरस्कार पाया थ्याः।<ref>{{Cite web|date=11 April 2009|title=Food for thought conference. Opening Keynote: Dr. Gurdev Khush.|url=http://foodforthought.stanford.edu/speakers.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100802100936/http://foodforthought.stanford.edu/speakers.html|archive-date=2010-08-02|access-date=2012-02-20|website=Stanford University}}</ref> == जीवन रे शिक्षा == गुरदेव सिंह खुशको जन्म २२ अगस्ट १९३५ माइ भारतको पञ्जाबस्थित रुड्कीमाइ भयाः थ्योः। उनले सन् १९५५ माइ पञ्जाब कृषि विश्वविद्यालयबठे कृषि विषयमाइ स्नातक (बी.एससी.) उपाधि प्राप्त गर्या। त्यसपछा उनले संयुक्त राज्य अमेरिकाको क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, डेभिस (यूसी डेभिस)बठे सन् १९६० माइ विद्यावारिधि (पीएच.डी.) उपाधि हासिल गर्या। ==सन्दर्भ सामग्रीअन== {{reflist}} ==भाइरा लिङ्कअन== jkxqadosu6msxrqio8zx7qbdf6ayihr 265925 265924 2026-07-08T07:04:30Z Janak Bhatta 18 265925 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = गुरुदेव खुश | image = The Vice President, Shri M. Hamid Ansari conferring D. Sc. (Honoris Causa) upon Prof. G.S. Khush, at the 66th Convocation of the Panjab University, in Chandigarh on March 25, 2017.jpg | caption = २५ मार्च २०१७ माइ चण्डीगढस्थित पञ्जाब विश्वविद्यालयको ६६औँ दीक्षान्त समारोहमाइ उपराष्ट्रपति श्री एम. हामिद अन्सारीले प्राध्यापक जी.एस. खुशलाई 'डी. एससी. (अनोरिस कजा)' उपाधि प्रदान अद्दाइ। | birth_date = २२ अगस्ट, १९३५ | education = बि. एस्सि पञ्जाब कृषि विश्वविद्यालय (१९५५) पी. एचडी. युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्निया, डेभिस (१९६०) | occupation = कृषिविज्ञ तथा आनुवंशिकविद् }} '''गुरदेव सिंह खुश''' (जन्म: २२ अगस्ट १९३५) एक कृषिविज्ञ तथा आनुवंशिकविद् हन्। विश्वव्यापी रूपमाइ जनसङ्ख्यामाई तीव्र वृद्धि भइरयाः समयमाइ धानको उत्पादन रे गुणस्तर अभिवृद्धि अरी विश्व खाद्य आपूर्तिमाइ महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍यायाः उपलब्धिका खिलाइ उनले आफ्ना गुरु हेनरी बिचेलसँग संयुक्त रूपमाइ सन् १९९६ को विश्व खाद्य पुरस्कार पाया थ्याः।<ref>{{Cite web|date=11 April 2009|title=Food for thought conference. Opening Keynote: Dr. Gurdev Khush.|url=http://foodforthought.stanford.edu/speakers.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100802100936/http://foodforthought.stanford.edu/speakers.html|archive-date=2010-08-02|access-date=2012-02-20|website=Stanford University}}</ref> == जनम् रे शिक्षा == गुरदेव सिंह खुशको जन्म २२ अगस्ट १९३५ माइ भारतको पञ्जाबस्थित रुड्कीमाइ भयाः थ्योः। उनले सन् १९५५ माइ पञ्जाब कृषि विश्वविद्यालयबठे कृषि विषयमाइ स्नातक (बी.एससी.) उपाधि प्राप्त गर्या। त्यसपछा उनले संयुक्त राज्य अमेरिकाको क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, डेभिस (यूसी डेभिस)बठे सन् १९६० माइ विद्यावारिधि (पीएच.डी.) उपाधि हासिल गर्या। == जीवनी == == योगदान == ==सन्दर्भ सामग्रीअन== {{reflist}} ==भाइरा लिङ्कअन== 5bkate2uhevcduz4pnohaghlrne6gsu 265926 265925 2026-07-08T07:06:06Z Janak Bhatta 18 added [[Category:पद्मश्री सम्मानित व्यक्ति]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 265926 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = गुरुदेव खुश | image = The Vice President, Shri M. Hamid Ansari conferring D. Sc. (Honoris Causa) upon Prof. G.S. Khush, at the 66th Convocation of the Panjab University, in Chandigarh on March 25, 2017.jpg | caption = २५ मार्च २०१७ माइ चण्डीगढस्थित पञ्जाब विश्वविद्यालयको ६६औँ दीक्षान्त समारोहमाइ उपराष्ट्रपति श्री एम. हामिद अन्सारीले प्राध्यापक जी.एस. खुशलाई 'डी. एससी. (अनोरिस कजा)' उपाधि प्रदान अद्दाइ। | birth_date = २२ अगस्ट, १९३५ | education = बि. एस्सि पञ्जाब कृषि विश्वविद्यालय (१९५५) पी. एचडी. युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्निया, डेभिस (१९६०) | occupation = कृषिविज्ञ तथा आनुवंशिकविद् }} '''गुरदेव सिंह खुश''' (जन्म: २२ अगस्ट १९३५) एक कृषिविज्ञ तथा आनुवंशिकविद् हन्। विश्वव्यापी रूपमाइ जनसङ्ख्यामाई तीव्र वृद्धि भइरयाः समयमाइ धानको उत्पादन रे गुणस्तर अभिवृद्धि अरी विश्व खाद्य आपूर्तिमाइ महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍यायाः उपलब्धिका खिलाइ उनले आफ्ना गुरु हेनरी बिचेलसँग संयुक्त रूपमाइ सन् १९९६ को विश्व खाद्य पुरस्कार पाया थ्याः।<ref>{{Cite web|date=11 April 2009|title=Food for thought conference. Opening Keynote: Dr. Gurdev Khush.|url=http://foodforthought.stanford.edu/speakers.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100802100936/http://foodforthought.stanford.edu/speakers.html|archive-date=2010-08-02|access-date=2012-02-20|website=Stanford University}}</ref> == जनम् रे शिक्षा == गुरदेव सिंह खुशको जन्म २२ अगस्ट १९३५ माइ भारतको पञ्जाबस्थित रुड्कीमाइ भयाः थ्योः। उनले सन् १९५५ माइ पञ्जाब कृषि विश्वविद्यालयबठे कृषि विषयमाइ स्नातक (बी.एससी.) उपाधि प्राप्त गर्या। त्यसपछा उनले संयुक्त राज्य अमेरिकाको क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, डेभिस (यूसी डेभिस)बठे सन् १९६० माइ विद्यावारिधि (पीएच.डी.) उपाधि हासिल गर्या। == जीवनी == == योगदान == ==सन्दर्भ सामग्रीअन== {{reflist}} ==भाइरा लिङ्कअन== [[श्रेणी:पद्मश्री सम्मानित व्यक्ति]] locaen2suluih5u3i0vrqijhzmd4glv 265927 265926 2026-07-08T07:07:05Z Janak Bhatta 18 added [[Category:कृषिविज्ञअन]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 265927 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = गुरुदेव खुश | image = The Vice President, Shri M. Hamid Ansari conferring D. Sc. (Honoris Causa) upon Prof. G.S. Khush, at the 66th Convocation of the Panjab University, in Chandigarh on March 25, 2017.jpg | caption = २५ मार्च २०१७ माइ चण्डीगढस्थित पञ्जाब विश्वविद्यालयको ६६औँ दीक्षान्त समारोहमाइ उपराष्ट्रपति श्री एम. हामिद अन्सारीले प्राध्यापक जी.एस. खुशलाई 'डी. एससी. (अनोरिस कजा)' उपाधि प्रदान अद्दाइ। | birth_date = २२ अगस्ट, १९३५ | education = बि. एस्सि पञ्जाब कृषि विश्वविद्यालय (१९५५) पी. एचडी. युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्निया, डेभिस (१९६०) | occupation = कृषिविज्ञ तथा आनुवंशिकविद् }} '''गुरदेव सिंह खुश''' (जन्म: २२ अगस्ट १९३५) एक कृषिविज्ञ तथा आनुवंशिकविद् हन्। विश्वव्यापी रूपमाइ जनसङ्ख्यामाई तीव्र वृद्धि भइरयाः समयमाइ धानको उत्पादन रे गुणस्तर अभिवृद्धि अरी विश्व खाद्य आपूर्तिमाइ महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍यायाः उपलब्धिका खिलाइ उनले आफ्ना गुरु हेनरी बिचेलसँग संयुक्त रूपमाइ सन् १९९६ को विश्व खाद्य पुरस्कार पाया थ्याः।<ref>{{Cite web|date=11 April 2009|title=Food for thought conference. Opening Keynote: Dr. Gurdev Khush.|url=http://foodforthought.stanford.edu/speakers.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100802100936/http://foodforthought.stanford.edu/speakers.html|archive-date=2010-08-02|access-date=2012-02-20|website=Stanford University}}</ref> == जनम् रे शिक्षा == गुरदेव सिंह खुशको जन्म २२ अगस्ट १९३५ माइ भारतको पञ्जाबस्थित रुड्कीमाइ भयाः थ्योः। उनले सन् १९५५ माइ पञ्जाब कृषि विश्वविद्यालयबठे कृषि विषयमाइ स्नातक (बी.एससी.) उपाधि प्राप्त गर्या। त्यसपछा उनले संयुक्त राज्य अमेरिकाको क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, डेभिस (यूसी डेभिस)बठे सन् १९६० माइ विद्यावारिधि (पीएच.डी.) उपाधि हासिल गर्या। == जीवनी == == योगदान == ==सन्दर्भ सामग्रीअन== {{reflist}} ==भाइरा लिङ्कअन== [[श्रेणी:पद्मश्री सम्मानित व्यक्ति]] [[श्रेणी:कृषिविज्ञअन]] o0bmqw2jepi5dapww3txt2wkn0yphup 265930 265927 2026-07-08T10:17:13Z Janak Bhatta 18 /* जीवनी */ विस्तार गरियो 265930 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = गुरुदेव खुश | image = The Vice President, Shri M. Hamid Ansari conferring D. Sc. (Honoris Causa) upon Prof. G.S. Khush, at the 66th Convocation of the Panjab University, in Chandigarh on March 25, 2017.jpg | caption = २५ मार्च २०१७ माइ चण्डीगढस्थित पञ्जाब विश्वविद्यालयको ६६औँ दीक्षान्त समारोहमाइ उपराष्ट्रपति श्री एम. हामिद अन्सारीले प्राध्यापक जी.एस. खुशलाई 'डी. एससी. (अनोरिस कजा)' उपाधि प्रदान अद्दाइ। | birth_date = २२ अगस्ट, १९३५ | education = बि. एस्सि पञ्जाब कृषि विश्वविद्यालय (१९५५) पी. एचडी. युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्निया, डेभिस (१९६०) | occupation = कृषिविज्ञ तथा आनुवंशिकविद् }} '''गुरदेव सिंह खुश''' (जन्म: २२ अगस्ट १९३५) एक कृषिविज्ञ तथा आनुवंशिकविद् हन्। विश्वव्यापी रूपमाइ जनसङ्ख्यामाई तीव्र वृद्धि भइरयाः समयमाइ धानको उत्पादन रे गुणस्तर अभिवृद्धि अरी विश्व खाद्य आपूर्तिमाइ महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍यायाः उपलब्धिका खिलाइ उनले आफ्ना गुरु हेनरी बिचेलसँग संयुक्त रूपमाइ सन् १९९६ को विश्व खाद्य पुरस्कार पाया थ्याः।<ref>{{Cite web|date=11 April 2009|title=Food for thought conference. Opening Keynote: Dr. Gurdev Khush.|url=http://foodforthought.stanford.edu/speakers.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100802100936/http://foodforthought.stanford.edu/speakers.html|archive-date=2010-08-02|access-date=2012-02-20|website=Stanford University}}</ref> == जनम् रे शिक्षा == गुरदेव सिंह खुशको जन्म २२ अगस्ट १९३५ माइ भारतको पञ्जाबस्थित रुड्कीमाइ भयाः थ्योः। उनले सन् १९५५ माइ पञ्जाब कृषि विश्वविद्यालयबठे कृषि विषयमाइ स्नातक (बी.एससी.) उपाधि प्राप्त गर्या। त्यसपछा उनले संयुक्त राज्य अमेरिकाको क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, डेभिस (यूसी डेभिस)बठे सन् १९६० माइ विद्यावारिधि (पीएच.डी.) उपाधि हासिल गर्या। == जीवनी == क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय (यूसी) माइ टमाटरको जीनोमसम्बन्धी अध्ययन तथा अध्यापनमा सात वर्ष काम गरेपछा उन फिलिपिन्सस्थित अन्तर्राष्ट्रिय धान अनुसन्धान संस्थान (आईआरआरआई) माइ वनस्पति प्रजनकका रूपमाइ आबद्ध भयाः। सन् १९७२ माइ उन संस्थाका वनस्पति प्रजनन विभागका प्रमुख नियुक्त भयाः। विकासोन्मुख देशअनको बढ्दो जनसङ्ख्यालाई खाद्य सुरक्षा प्रदान गद्दु तथा कृषि अर्थतन्त्रलाई सुदृढ बनाउन अझ उन्नत धानका जातहअनको विकास गद्दे उद्देश्यका साथ उनले दुई दशकहै बढीता समय आनुवंशिक अनुसन्धान रे धान प्रजनन कार्यक्रमको नेतृत्व तथा सक्रिय सहभागिता जनायाः।<ref>[http://www.worldfoodprize.org/laureates/Past/2006.htm The World Food Prize: 2006 Laureates] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090729021656/http://www.worldfoodprize.org/laureates/Past/2006.htm |date=2009-07-29 }}</ref> World rice production increased from 257 million tons in 1966 to 626 million tons in 2006.<ref name="FBAE">{{cite web|url = http://fbae.org/2009/FBAE/website/governing-body_gurudev-singh-khush.html|title = Dr. Gurdev Singh Khush|publisher= Foundation for Biotechnology Awareness and Education|access-date = 2012-09-13}}</ref> == योगदान == ==सन्दर्भ सामग्रीअन== {{reflist}} ==भाइरा लिङ्कअन== [[श्रेणी:पद्मश्री सम्मानित व्यक्ति]] [[श्रेणी:कृषिविज्ञअन]] rd35j4boi3zdcfk25blrkgsps545cse 265931 265930 2026-07-08T10:18:14Z Janak Bhatta 18 /* जीवनी */ 265931 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = गुरुदेव खुश | image = The Vice President, Shri M. Hamid Ansari conferring D. Sc. (Honoris Causa) upon Prof. G.S. Khush, at the 66th Convocation of the Panjab University, in Chandigarh on March 25, 2017.jpg | caption = २५ मार्च २०१७ माइ चण्डीगढस्थित पञ्जाब विश्वविद्यालयको ६६औँ दीक्षान्त समारोहमाइ उपराष्ट्रपति श्री एम. हामिद अन्सारीले प्राध्यापक जी.एस. खुशलाई 'डी. एससी. (अनोरिस कजा)' उपाधि प्रदान अद्दाइ। | birth_date = २२ अगस्ट, १९३५ | education = बि. एस्सि पञ्जाब कृषि विश्वविद्यालय (१९५५) पी. एचडी. युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्निया, डेभिस (१९६०) | occupation = कृषिविज्ञ तथा आनुवंशिकविद् }} '''गुरदेव सिंह खुश''' (जन्म: २२ अगस्ट १९३५) एक कृषिविज्ञ तथा आनुवंशिकविद् हन्। विश्वव्यापी रूपमाइ जनसङ्ख्यामाई तीव्र वृद्धि भइरयाः समयमाइ धानको उत्पादन रे गुणस्तर अभिवृद्धि अरी विश्व खाद्य आपूर्तिमाइ महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍यायाः उपलब्धिका खिलाइ उनले आफ्ना गुरु हेनरी बिचेलसँग संयुक्त रूपमाइ सन् १९९६ को विश्व खाद्य पुरस्कार पाया थ्याः।<ref>{{Cite web|date=11 April 2009|title=Food for thought conference. Opening Keynote: Dr. Gurdev Khush.|url=http://foodforthought.stanford.edu/speakers.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100802100936/http://foodforthought.stanford.edu/speakers.html|archive-date=2010-08-02|access-date=2012-02-20|website=Stanford University}}</ref> == जनम् रे शिक्षा == गुरदेव सिंह खुशको जन्म २२ अगस्ट १९३५ माइ भारतको पञ्जाबस्थित रुड्कीमाइ भयाः थ्योः। उनले सन् १९५५ माइ पञ्जाब कृषि विश्वविद्यालयबठे कृषि विषयमाइ स्नातक (बी.एससी.) उपाधि प्राप्त गर्या। त्यसपछा उनले संयुक्त राज्य अमेरिकाको क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, डेभिस (यूसी डेभिस)बठे सन् १९६० माइ विद्यावारिधि (पीएच.डी.) उपाधि हासिल गर्या। == जीवनी == क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय (यूसी) माइ टमाटरको जीनोमसम्बन्धी अध्ययन तथा अध्यापनमा सात वर्ष काम गरेपछा उन फिलिपिन्सस्थित अन्तर्राष्ट्रिय धान अनुसन्धान संस्थान (आईआरआरआई) माइ वनस्पति प्रजनकका रूपमाइ आबद्ध भयाः। सन् १९७२ माइ उन संस्थाका वनस्पति प्रजनन विभागका प्रमुख नियुक्त भयाः। विकासोन्मुख देशअनको बढ्दो जनसङ्ख्यालाई खाद्य सुरक्षा प्रदान गद्दु तथा कृषि अर्थतन्त्रलाई सुदृढ बनाउन अझ उन्नत धानका जातहअनको विकास गद्दे उद्देश्यका साथ उनले दुई दशकहै बढीता समय आनुवंशिक अनुसन्धान रे धान प्रजनन कार्यक्रमको नेतृत्व तथा सक्रिय सहभागिता जनायाः।<ref>[http://www.worldfoodprize.org/laureates/Past/2006.htm The World Food Prize: 2006 Laureates] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090729021656/http://www.worldfoodprize.org/laureates/Past/2006.htm |date=2009-07-29 }}</ref> <ref name="FBAE">{{cite web|url = http://fbae.org/2009/FBAE/website/governing-body_gurudev-singh-khush.html|title = Dr. Gurdev Singh Khush|publisher= Foundation for Biotechnology Awareness and Education|access-date = 2012-09-13}}</ref> == योगदान == ==सन्दर्भ सामग्रीअन== {{reflist}} ==भाइरा लिङ्कअन== [[श्रेणी:पद्मश्री सम्मानित व्यक्ति]] [[श्रेणी:कृषिविज्ञअन]] b0qbmxcq4s5l5nn2djopfvv1g5zew32 14 26567 265928 2026-07-08T07:07:26Z Janak Bhatta 18 कृषिविज्ञअन 265928 wikitext text/x-wiki कृषिविज्ञअन gr4deqd6pqwy04yfyuwryoj8pbw8u18 15 26568 265929 2026-07-08T10:09:36Z Janak Bhatta 18 /* डोटेली-बाङ्ला-संस्कृत अन्तरविकि सम्पादन मेला २०२६ मी बनायाः लेखअन */ नयाँ खण्ड 265929 wikitext text/x-wiki == डोटेली-बाङ्ला-संस्कृत अन्तरविकि सम्पादन मेला २०२६ मी बनायाः लेखअन == डोटेली-बाङ्ला-संस्कृत अन्तरविकि सम्पादन मेला २०२६ मी बनायाः लेखअन * जम्मा लेखअन ११ * जम्मा सहभागीअन ४ जना [[प्रयोगकर्ता:Janak Bhatta|Janak Bhatta]] ([[प्रयोगकर्ता कुरणि:Janak Bhatta|कुरडी]]) १५:५४, ८ जुलाई २०२६ (+0545) gylp0bmjtpxwh0orx7qjanf2hknvj81