विकिपिडिया dtywiki https://dty.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter मिडिया बिशेष कुरणि प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता कुरणि विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र कुरणि मिडियाविकि मिडियाविकि कुरणि ढाँचा ढाँचा कुरणि मद्दत मद्दत कुरणि श्रेणी श्रेणी कुरणि TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल कुरणि Event Event talk दार्जिलिङ 0 1272 268358 265919 2026-10-23T21:05:05Z InternetArchiveBot 4668 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 268358 wikitext text/x-wiki {{Featured article}} {{Infobox settlement | name = दार्जिलिङ | native_name = দার্জিলিং | native_name_lang = | other_name = पहाडकी रानी | settlement_type = नगरपालिका | image_skyline = Darjeeling.jpg | image_alt = A panoramic view of a hill range. The upper portions of the nearer hillsides have tiled houses, while the farther hillsides and the lower portions of the nearer ones are covered with green bushes. A few coniferous trees are scattered throughout. | image_caption = दार्जिलिङको ह्याप्पी भ्याली टि स्टेटको दृश्य | nickname = | map_alt = Darjeeling is located at the northern tip of West Bengal, near its boundary with Sikkim. | map_caption = | pushpin_map = India West Bengal | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 27 | latm = 3 | lats = | latNS = N | longd = 88 | longm = 16 | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = राष्ट्र | subdivision_name = भारत | subdivision_type1 = राज्य | subdivision_name1 = [[पश्चिम बङ्गाल|पश्चिम बंगाल]] | subdivision_type2 = जिल्ला | subdivision_name2 = [[दार्जिलिङ जिल्ला|दार्जिलिङ]] | established_title = <!-- स्थापना --> | established_date = १ जुलाई १८५० | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = [[दार्जिलिङ नगरपालिका]] | leader_title1 = अध्यक्ष | leader_name1 = अमर सिंह राई | leader_title2 = उपाध्यक्ष | leader_name2 = सुक बहादुर बिश्वकर्मा | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = १०,५७ | elevation_footnotes = | elevation_m = २०५० | population_total = १३२०१६ | population_as_of = २०११ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = भाषाहरु | demographics1_title1 = स्थानिय | demographics1_info1 = [[नेपाली भाषा|नेपाली]], [[तिब्बती भाषा|तिब्बति]], [[किराँती भाषा|किराँती]], [[नेपाल भाषा]], [[गुरूङ भाषा|गुरुङ]], [[मगर भाषा|मगर]], [[भुटिया भाषा|भुटिया]], [[तामाङ भाषा|तामाङ]], [[लेप्चा भाषा|लेप्चा]], [[शेर्पा भाषा|शेर्पा]] | demographics1_title2 = आधिकारिक | demographics1_info2 = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] र [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] | timezone1 = [[भारतीय मानक समय|आइएसटि]] | utc_offset1 = +५.३० | postal_code_type = पोस्टल नम्बर | postal_code = ७३४१०१ | area_code_type = टेलिफोन कोड | area_code = ०३५४ | registration_plate = WB-७६ WB-७७ | blank1_name_sec1 = [[लोक सभा]] निर्वाचन क्षेत्र | blank1_info_sec1 = [[दार्जिलिङ (लोक सभा निर्वाचन)|दार्जिलिङ]] | blank2_name_sec1 = [[विधान सभा]] निर्वाचन क्षेत्र | blank2_info_sec1 = [[दार्जिलिङ (विधान सभा निर्वाचन)|दार्जिलिङ]] | website = http://www.darjeelingmunicipality.org | footnotes = }} '''दार्जिलिङ''' (अङरेजी: Darjeeling; /dɑːrˈdʒiːlɪŋ/) [[भारत|भारत]]ओ [[पश्चिम बंगाल| पश्चिम बंगाल]] राज्यमी रयाआ यक नगर हो । यो दार्जिलिङ जिल्लाआ सदरमुकाम हो । यो नगर महाभारत पहाड भागमी पणन्छ । याँको औसत उचाई २,१३४ मिटर (६,९८२ फिट) छ । दार्जिलिङ शब्दओ उत्त्पत्ति दुई तिब्बती शब्द, दोर्जे (बज्जुर) रे लिङ्ग (ठउर) भठेइ भयाआ हो । येईको माने "बज्जुर पड्ड्या ठउर" हो । भारतमी बेलायती शासनआ बगत अनुकूल मौसमआ कारण ले येइ ठउर लाई हिल स्टेसन बनाइयो । बेलायती रेसिडेन्ट्स याँ ग्रीष्म मौसमआ बेला गरम बठेइ छुट्कारा पाउनायि आउन्या अरन्थ्या। दार्जिलिङ अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमी चाहा खिलाइ प्रसिद्ध छ । दार्जिलिङमी रयाआ दार्जिलिङ हिमालयन रेलवे युनेस्को का विश्व सम्पदा सूचीमा पणिरैछ। याँ को चाहाखेती सन् १८०० का मध्य बठेइ शुरु भयाआ हो। याँ का चाहा उत्पादकअनले कालो चाहा रे फर्मेन्टिंग प्रविधियो एक मिसेल तयार पाणिराइछ जो विश्वओ सर्वोत्कृष्टमी है यक हो। दार्जिलिङ हिमालयन रेलवे जो दार्जिलिङ नगरलाई समथर ठउर सित जोणन्छ, येइलाई १९९९ मी विश्व सम्पदा स्थलमी सुचीकृत अरियाआ थ्यो। यो वाफबठेइ चल्ल्या यन्त्र भारतमी भौति कम धेक्द पाइँछ। दार्जिलिङमी बेलायती शैलीया केयि सार्वजनिक विद्यालय लै छन्, जो भारत रे नेपालआ भौत विद्यार्थीइन लाई आकर्षित अद्दान। यो शहर रे येइका नज्युकओ कालिम्पोङ शहर सन् १९८० मी गोर्खाल्याण्ड राज्यओ माग अद्द्या खास ठउर लै थ्या। यक स्वायत्त शासन पार्वत्य परिषदओ स्थापना पछा केयि साल शान्त रयाआ यो ठउर आजि गोर्खाल्याण्ड राज्यओ माग अरिबर आन्दोलनरत छ । याँको वातावरण जेदा पर्यटक रे अव्यवस्थित शहरीकरणआ कारणले केयि बिगड्डाछ।[[File:Darjeeling.jpg|thumb|650px|दार्जिलिङ शहर]] ==पछ्याण== येइ ठउरै खोजि तै बेला भै जै बेला आंग्‍ल-नेपाल लणैँ का समयमी यक ब्रिटिश सैनिक टुक‍डी सिक्किम जनाइ छोटो बाटो खोज्जाथि। येइ बटा बठेइ सिक्किम जनाइ भौती सजि हुन्या हुनाले यो ठउर बेलायितीइन खिलाइ रणनैतिक रूपमी भौत महत्‍वपूर्ण थ्यो। येइका अलावा यो ठउर प्राकृतिक रूपमी लै भौत धनी थ्यो। याँको ठण्‍ण वातावरण तथा हिमपात बेलायतीइनओ आकर्षण थ्यो। जैले अद्दा बेलाइति सद्दी-सद्दी अरिबर याँ बस्स पस्या। शुरूमी दार्जिलिङ नेपालओ हिस्सा थ्यो। पछा भूटानले येइमी कब्जा अर्यो। थोक्काइ समय पछा सिक्किमले येइमी कब्जा अर्यो। १८औँ शताब्दीमी आजि नेपालले येइमी कब्जा अर्यो रे दार्जिलिङ नेपालओ हिस्सा बन्यो। तर नेपालले जेदा बगत सम्म दार्जिलिङमी आफनु अधिकार जमाउन सकेइन। सन् १८१७मी अङरेज-नेपाल लणैँ हार्या पछा नेपालले येइ हिस्सा ईस्ट इण्डिया कम्पनीलाई सौँप्दु पण्यो। आफनु रणनैतिक महत्व तथा तत्‍कालीन राजनैतिक स्थितिया कारण सन् १८४० तथा ५०आ दशकमी दार्जिलिंग यक युद्धस्थलमी बदेली सकिया थ्यो। तै बेला यो ठउर भौत देशअन ओ शक्ति प्रदर्शन अद्द्या ठउर बनीसकीया थ्यो। पैल्ली तिब्बतआ मान्स याँ आया। तै पछा यूरोपी मान्स आया। येइ पछा रूसी मान्स आयिबर याँ बस्या। यिन सप्पैलाई अफगानिस्तानआ अमीऱ ले ताँ बठेइ धपायाआ थ्यो । यो राजनैतिक अस्थिरता तै बेला सकियी जब अफगानिस्‍तानआ अमीर अङरेजअन सित भयाआ लणैँमी हार्या। येइ पछा येइमी अङरेजअनओ कब्जा थ्यो। पछा यो जापानी, कुमितांग तथा सुभाषचन्द्र बोसओ इंडियन नेशनल आर्मीयो लै कर्मस्‍थल बन्यो । स्‍वतन्त्रता पछा ल्हासाबठेइ भाज्याआ बौद्ध भिक्षु याँ आयिबर बस्या । अच्याल, दार्जिलिंग पश्चिम बंगालओ एक हिस्सा हो । यो शहर ३१४९ वर्ग किलोमीटर क्षेत्रमी फैलीयाआ छ। येइ को उत्तरी हिस्सा नेपाल रे सिक्किम सित जोणीयाआ छ। याँ शरद ऋतु अक्टोबर बठेइ मार्चसम्म हुन्छ । येइ मौसममी याँ भौत ठण्ण हुन्छ। याँ ग्रीष्म ऋतु अप्रिल बठेइ जून सम्म रन्छ । येइ बगतओ मौसम हल्‍का ठण्ण हुन्छ । याँ झण जून बठेइ सेप्टेम्बरसम्म पड्डान। ग्रीष्‍म कालमी याँ जेदा पर्यटक आउनान। ==मुख्य आकर्षण == यो शहर पहाणआ टुपामी अवस्थित छ। याँ सडकओ जालो बछायीरैछ। यिन सडक यक अर्खा सित जोडीर्‍यान। यिन सडकमी घुमन्ज्याँ औपनिवेशिक कालमी बनायीयाआ भौति घर धेकीनान। यिन घरअन आज लै भौत आकर्षक धेकीनान। यिन घरअनमी लायाआ झ्याल तथा धुकाँ निकल्लायि बनायीयाआ ध्वाँघरले पुरना दिनअनओ झल्को दिनान। याँ तम च्याहान, पुरानो स्कूल तथा चर्च लै धेकि सकन्छ। पुरना जमनाआ घरअनआ सङ्ङै वर्तमान कालमी कङक्रिट ले बनायाआ घरलै तम याँ धेकलाआ। पुरना रे नौला घरअनआ मेलले येयि शहरलाई यक विशेष सुन्दरता दिन्छ। ===शाक्‍य मठ=== यो मठ दार्जिलिङबठेइ आठ किलोमीटरआ दूरीमी स्थित छ। शाक्‍य मठ शाक्‍य सम्‍प्रदायो भौति ऐतिहासिक रे महत्‍वपूर्ण मठ हो । येयि मठओ स्‍थापना सन् १९१५ मा आरियाआ हो। येयिमी यक प्रार्थना कक्ष लै छ । येयि प्रार्थना कक्षमी ६० जना बौद्ध भिक्षु सङ्ङै प्रार्थना अद्द सक्दान्। ===द्रुक-थम्‍बटेन-साङ्गग-चोलिङ्ग-मठ=== ११ औ गेलवांग द्रुकचन तेंजिन खेनरब जिलग वांगपोको मृत्‍यु सन् १९९९ मि भया थ्यो । यिनरा सम्झनामि ये मठको स्‍थापना सन् १९७१ मी गरिया थ्यो । ये मठको बनावट तिब्‍बतियन शैलीमि गरिया थ्यो। पाछा ये मठको पुननिर्माण सन् १९५३ मि गरियो । ये अनावरण [[दलाई लामा|दलाई लामा]]ले गर्या थ्या । ===माकडोग मठ=== यो मठ चौरास्‍ता है तीन किलोमीटरै दूरीमी आलूबरी गाउँमी छ । यो मठ बौद्ध धर्मओ योलमोवा संप्रदाय सित सम्बन्धित छ । येइ मठओ स्‍थापना श्री संगे लामाले अर्‍याआ थ्यो । संगे लामा योलमोवा सम्प्रदाया मौण्या थ्या । यो यक नाआनो सम्‍प्रदाय हो जो पैली नेपालआ पूवोत्तर भागमी बसन्थ्या । पछा येइ सम्‍प्रदायआ मान्सअन दार्जिलिङमी आइबर बस्या । येइ मठओ निर्माण कार्य सन् १९१४ मी पूरा भयाआ थ्यो । येइ मठमी योलमोवा सम्‍प्रदाया मान्सअनओ सामाजिक, सांस्‍‍कृतिक, धार्मिक पहिचानलाई दर्शौन्या पूरा प्रयास अरीरैछ । ===जापानी मन्दिर (पीस पैगोडा)=== विश्‍वमी शान्ति ल्यूनायि येइ स्‍तूपओ स्‍थापना फूजी गुरुले अर्‍याआ थ्या । उन महात्मा गान्धीया मित्तुर थ्या । भारतमी जम्मा ६ शान्ति स्‍तूप छन्; तै मैँ है यक निप्‍पोजन मायोजी बौद्ध मन्दिर दार्जिलिङमी छ । येइ मंदिरओ निर्माण कार्य सन् १९७२मी चालु भयाआ थ्यो । यो मन्दिर १ नोभेम्बर १९९२ मी सर्वसाधारणै खिलाई खोलियाआ थ्यो । येइ मंदिरबठेइ सङती दार्जिलिङ रे कञ्चनजङ्घा हिमालओ भौति रुबस दृश्य धेक्द सकीँछ । ===टाइगर हिल=== टाइगर हिलओ मुख्‍य आनन्द येइको आरोहण अद्दामी छ । तम हर परभात पर्यटक येइमी चड्डार्‍याआ धेकला । सन् १८३८ बठेइ १८४९ सम्म यिसैलाई विश्‍वओ सब है अल्को चुचुरो माणिन्थ्यो। तर सन् १८५६मी अरायीया सर्वेक्षणबठेइ यो स्‍पष्‍ट भयो कि कंचनजंघा नहोइबर नेपालओ सगरमाथा जैलाई अङ्ग्रेजअनले एवरेस्टओ नाम दीरायिथ्यो, विश्‍वको सब है अल्को चुचुरो हो । यदि तम भाग्‍यशाली छअ भण्या टाइगर हिलबठेइ कञ्चनजङ्घा तथा एभरेस्‍ट दुयेइ चुचुराअन धेक्द सकलाआ । यि दुयेइ चुचुराअनओ ऊचाईमी मात्तरी ८२७ फीटओ अन्तर छ। अइल कञ्चनजङ्घा विश्‍वको तेसरो सब है अल्को चुचुरो हो। कञ्चनजंघालाई सब है रोमांटिक हिमालओ उपाधिबठेइ सम्मानित अरीयाआ छ। येइका सुन्दरताआ कारणले पर्यटकअनले येइलाई येइ उपाधिबठेइ सम्मानित अर्‍याआ हुन्। येइ चुचुराआ सुन्दरतामी भौत कविता लै लेखीर्‍यान। येइका सङ्ङै सत्यजीत रायका चलचित्रमी येइ चुचुरालाई भौत फेरा धेकायीरैछ। ==शुल्‍क== हेद्दाइखी मात्तरी नि: शुल्‍क, टावरमी चड्डाइ खिलाइ शुल्‍क रु. १०, टावरमी बस्सायि शुल्‍क रु. ३० । याँ सम्म तम अफना जीपबठेइ जाइसकन्छअ। दार्जिलिंगबठेइ याँ सम्म औन्या रे जन्या भाणो रु.६५ बठेइ ७० का बीचमी पणन्छ । ===घूम मठ (जेलूग्‍पा)=== टाइगर हिलआ नज्यूक ईगा चोइलिंग तिब्‍बतियन मठ छ। यो मठ जेलूग्‍पा संप्रदाय सित सम्बन्धित छ। योइ मठ घूम मठाआ नाउँले लै चिनिन्छ। इतिहासकारअनआ अनसाऱ येइ मठओ स्‍थापना धार्मिक काज्येन खिलाइ नहोइबर राजनैतिक बैठकअन खिलाइ अरियाआ थ्यो। येइ मणओ स्थापना सन् १८५० मी यक मंगोलियन भिक्षु लामा शेर्पा याल्तसू बठेइ अरीयाआ थ्यो। याल्तसू आफना धार्मिक इच्छाअनओ पूर्ति अद्दाइ सन् १८२० तिर भारतमी आइरैथ्या। येइ मठमी सन् १९१८ मी गौतम बुद्धओ १५ फीट उच्चो मूर्ति स्थापित अरीयाआ थ्यो। तै बेला यो मूर्ति बनौनाइ रु. २५००० खर्च लाग्याथ्यो। यो मूर्ति यक मूल्यवान् ढुँवा बठेइ बनिरैछ रे येइ मथिमी सूनओ लेप लाइराइछ। यो मठमी बहुमूल्‍य ग्रन्थअनओ संग्रह लै छ । यिन ग्रन्थअन संस्‍कृतबठेइ तिब्‍बती भाषामी अनुवादित छन् । यिन ग्रन्थअनमी कालीदासओ [मेघदूत]] लै सामिल छ। हिल कार्ट रोडआ नज्यूक़ समतेन चोलिंग हताँ स्‍थापित यक अर्खो जेलूग्‍पा मठ छ। समय: सप्पै दिन खुल्ला। मठआ बायिर फोटो खिच्चाइ अनुमति छ। ===भूटिया-बस्‍ती-मठ=== यो दार्जिलिङओ सब है पुरानो मठ हो। यो मूल रूपमी औब्‍जरबेटरी हिलमी सन १७६५मी लामा दोरजे रिंगजे हताँ बनाईयाआ थ्यो। येइ मठलाई नेपालीअनले सन १८१५मी लुट्याआ थ्या। येइ पछा येइ मठओ पुनर्निमाण सन्त एण्ड्रूज चर्चआ नज्यूक सन १८६१मी अरियो। छाड्डीचाआल: यो आफना वर्तमान स्‍थान चौरासताआ नज्यूक, भूटिया बस्‍तीमी १८७९मी स्‍थापित भयो। यो मठ तिब्‍बती-नेपाली शैलीमी बनिरैछ। येइ मठमी लै बहुमूल्‍य प्राचीन बौद्ध सामाग्री राखीर्‍यान। याँ को मखाला मन्दिर भौति आकर्षक छ। यो मन्दिर तसै ठउऱ स्‍थापित छ जाँ भूटिया-बस्‍ती-मठ पल्लीकिमिन्ज्याँ बन्याथ्यो । यो मन्दिऱ लै तक्दुयि पड्ड्या ठउर हो। समय: सप्पै दिन खुल्ला। मठआ बायिर मात्तरी फोटो खिच्चाइ अनुमति प्रदान अरीरैछ ।[[File:A Darjeeling street scene, 1880.jpg|300px]] ===तेन्जिङस लेगेसी=== हिमालय माउन्टेनिङ संस्‍थानओ स्‍थापना सन १९५४ मी अरीयाआ थ्यो । फाम अरअ सन् १९५३ मी पैल्ली कि मिन्ज्याँ सगरमाथाआ सफल आरोहण अरीयाआ थ्यो। तेंजिंग भौत बर्षसम्म येइका निर्देशक पदमी रया। याँ यक पर्वतीय संग्रहालय लै छ। येइ संग्रहालयमी हिमाल चड्डाइ अरीयाआ भौती ऐतिहासिक अभियानअन सित सम्बन्धित वस्‍तुअन राखीर्‍याआन। येइ संग्रहालयआ यक ग्यालरीलाई सगरमाथा (एवरेस्‍ट) संग्रहालयआ नाउँले पछ्याणिन्छ। येइ ग्यालरीमी सगरमाथा सित सम्बन्धित वस्‍तुअन राखीर्‍याआन। येइ संस्‍थानमी पर्वतारोहणओ प्रशिक्षण लै दिइँछ। प्रवेश शुल्‍क: रु. २५ (येइमी जैविक उद्यानओ प्रवेश शुल्‍क लै समाबेश छ) टेली: ०३५४-२२७०१५८ समय: परभात १० बजेबठेइ राआत ४:३० सम्म (बीचमी अधा घण्‍टा बन्द)। बीपैबार बन्द। ===जैविक उद्यान=== पदमाजा-नायडू-हिमालयन जैविक उद्यान माउंटेंनिग संस्‍थानआ दाइन हण रैरैछ। यो उद्यान हिमाली चितुवा तथा रता पान्डाआ प्रजनन कार्यक्रम खिलाइ प्रसिद्ध छ। तम याँ साइबेरियन बाघ तथा तिब्‍‍बतियन भेडा लै धेकिसकन्छअ। मुख्‍य बस पार्कआ तल्तिर पुरना बजारमी लियोर्डस वनस्‍पतिक उद्यान छ। येइ उद्यानओ यो नाउँ मिस्‍टर डब्‍ल्‍यू. लियोर्डआ नाउँ बठेइ राखीयाआ हो। लियोर्ड याँ का यक प्रसिद्ध बैंकर थ्या जैले सन् १८७८मी येइ उद्यान खिलाइ जमीन दान दियाआ थ्यो। येइ उद्यानमी और्किटआ ५० प्रजातिइनओ बहुमूल्‍य संग्रह छ। समय: परभात ६ बजे बठेइ राआत ५ बजेसम्म। येइ वनस्‍पतिक उद्यानआ नज्यूकै न्याचुरल हिस्‍ट्री म्‍यूजियम छ। येइ म्‍यूजियमओ स्‍थापना सन् १९०३मी अरीयाआ थ्यो। याँ चणा, सरीसृप, जन्तुअन तथा कीणा-पटिङ्ङाअनआ विभिन्‍न प्रजातीइनलाई संरक्षित‍ अवस्‍थामा राखीरैछ। समय: परभात १० बजे बठेइ राआत ४:३० बजे सम्म। बीपैबार बन्द। ===तिब्‍बती शरणार्थी क्याम्प === तिब्‍बती शरणार्थी स्‍वयं सहायता केंद्र (टेली: ०३५४-२२५२५५२) चौरास्‍ताबठेइ ४५ मिनटआ पैदल दूरीमी रयाआ छ । येइ क्याम्पओ स्‍थापना सन् १९५९मी आरीयाआ थ्यो। येइका यक वर्ष पैली १९५८मी दलाई लामाले भारत सित शरण माग्याआ थ्यो। येइ क्याम्पमी १३औ दलाई लामा (ऐल १४ औँ दलाई लामा छन्)ले सन् १९१० बठेइ १९१२ सम्म आफुनो निर्वासनओ समय व्‍यतीत अर्‍याआ थ्यो। १३ औँ दलाई लामा जै भवनमी बसन्थ्या तो भवन अच्याल भग्नाशेषआ अवस्‍थामी छ। अच्याल तिब्‍बती शरणार्थी क्याम्प ६५० तिब्‍बती परिवारओ आश्रय स्‍थल हो। यिन तिब्‍बतीअन याँ विभिन्‍न प्रकारआ सामान बेच्चाआन। यिन सामानअनमी कार्पेट, ऊनी लत्ता, काठआ कलाकृतिइन, धातुले बन्याआ खेलौना लगायत छन्। तर तम येइ तिब्‍बती शरणार्थी क्याम्प घुमीबर आनन्‍द लिन चाहन्छअ भण्या यिन सामानअन बनौन्या कार्यशाला पक्काइ लै हेर्याआ। यो कार्यशाला पर्यटकअन खिलाइ खुल्ला रन्छ। ===खेलौना रेल अर्थात टोए ट्रेन === दार्जिलिङ हिमालयन रेल्वेइ, यक अच्चम्मआ ट्रेनओ निर्माण १९औँ शताब्‍दीया उतरार्द्ध (सन् १९२१)मी भयाआ थ्यो। दार्जिलिङ हिमालयन रेलमार्ग, इन्जीनियरिङओ यक आश्‍चर्यजनक नमूना हो। यो रेलमार्ग ७० किलोमीटर लामु छ। यो सङतोइ रेलखण्‍ड समुद्र सतह बठेइ ७५४६ फीट उचाईमी रयाआ छ । येइ रेलखण्‍डआ निर्माणमी इन्जीनियरअनले भौति मेहनत अद्दु पण्याआ थ्यो। यो रेलखण्‍ड भौत जसा बङा-टिङा तथा वृताकार बटाअन होइबर जान्छ। तर येइ रेलखण्‍डओ सब है रुबस भाग बताशिया लूप हो। येइ ठउर रेलखण्‍ड अङरेजी आठ अंकआ आकारमी छ। तर ट्रेनबठेइ सङती दार्जिलिङ घुम्द्या नभया रेलबठेइ दार्जिलिङ स्‍टेशनबठेइ घूम मठ सम्म जान सकीँछ। येइ रेलबठेइ यात्रा अरञ्याँ येइका चारै हणआ प्राकृतिक दृश्यओ आनन्द लिन सकीँछ। येइ रेलमी यात्रा अद्दाइ कि त परभात कि त बसा उपयुक्त हुन्छ। और समय याँ भौत भीण-भाण हुन्छे। ===चिया बगान === दार्जिलिङ यक बखत मसलाअन खिलाइ भौतै प्रसिद्ध थ्यो। चाहायि खिलाइ दार्जिलिङ विश्व स्तरमी पछ्याणिन्थ्यो। दार्जिलिङ एक समय मसालारुको लागि प्रसिद्ध थियो । चियाको लागि नै दार्जिलिंग विश्‍व स्‍तरमा जानिन्थ्यो । डा. कैम्‍पबेल दार्जिलिंगमी ईस्‍ट इण्डिया कम्पनिले नियुक्‍त अर्‍याआ पैल्ला निरीक्षक थ्या, उनले पैल्लीकिबर लगभग १८३० रे ४०आ दशकमी आफुना बघैँचामी चाहाको बोट लायाआ थ्यो। ईसाई धर्मप्रचारक बारेनस बंधुअनले सन १८८०या दशकमी औसत आकारआ चाहाका बोट लायाआ थ्यो। बारेन बंधुअनले येइतिर अर्‍याआ थ्यो। बारेन भौल्याअनले लाया चाहाको बगान अच्याल बैनुकवर्ण चिया बगान ( टेली: ०३५४-२२७६७१२)आ नाउले पछ्याणिँन्छ। चाहाको पैल्लो बोट चिनिया जिङ्ङओ थ्यो रे येइलाई कुमाऊँ हिलबठेइ ल्याइयाआ थ्यो। तर समयका सङ्ङै दार्जिलिङ चाहाका नाउँले प्रसिद्ध भयो। सन् १८८६मी टी.टी. कपरले यो अनुमान लायो कि तिब्बतमी हर साल ६०,००,००० lb चिनियाँ चाहा खपत हुन्थ्यो। येइको उत्पादन खास अरिबर सेजहवान प्रान्तमी हुन्थ्यो। कपरको विचार थ्यो कि यदि तिब्बतआ मान्सले चिनियाँ चाहा कि ठउऱ भारतआ चाहाको उपभोग अर्‍यो भँण्या भारतलाई यक मुल्यवान बजार प्राप्त हुन्थ्यो। येइ पछा इतिहास सप्पैलाई थायी छ। स्थानीय माटि तथा हिमालयी हवापानीया कारणले दार्जिलिङओ चाहा उच्च कोटिको हुन्छ। ऐल दार्जिलिङ तथा येइका आसपास लगभग ८७ चाहाका बगान छन्। यिन बगानअनमी लगभग ५०,००० मान्सअनले काम पायिराइछ। हर चाहा बगानओ आफनु‍-आफनु इतिहास छ। यिसोइ अरिबर प्रत्येक चाहा बगानफ चाहाको किसिम लै अलग-अलग हुन्छ। तर यिन सप्पै चाहा सामूहिक रूपमी दार्जिलिङ्या चाहाका नाउले पछ्याणीनान। यिन बगानअनमी घुम्दाइ सब है निको समय ग्रीष्मकाल हो जै बेला चाहाका पात टिपिनान। हैपी-वैली-चाय बगान जो शहर बठेइ ३ किलोमिटर टणा छ, सजी अरिबर पुग्द सकीँछ। याँ तम मजदूरअनले चाहाका पात टिप्दार्या धेक्द सकन्छअ। तम आला पातलाई चाहामी बदेलिन्नार्या लै धेकि सकन्छ। तर चाहा बगान घुम्दाइ यिन बगानआ व्यवस्थापकअनलाई पैली जानकारी दिन आवश्यक हुन्छ। ==चिया == बिना कोइ शङ्का याँ बठेइ किनमेल खिलाइ सब है निको वस्तु चाहा हो। याँ तम भौत किसिमआ चाहा पाइसकन्छ। तर उत्तम प्रकारओ चाहा प्राय: विदेश निर्यात अरीँछ। तर तमले उत्तम किसिमओ चाहा पायाआ भँण्या येइको भाउ ५०० बठेइ २००० रु. प्रति किलो सम्म हुन्छ। चाहाका अलावा दार्जिलिङमी हस्तकलाआ निका सामान लै पायीनान। ==यातायात == ===हवाई सेवा === यो ठउर देशआ सप्पै ठउर सित हवाई सेवाबठेइ जोणीरैछ। बागदोगरा (सिलगढी) याँ को सब है नज्यूकओ विमानस्थल (९० किलोमीटर) हो। यो दार्जिलिङ है २ घण्‍टा टणा छ। याँ बठेइ कलकत्ता रे दिल्‍लीयो दैनिक उडान सञ्चालित अरीँछ। येइका अलावा गुवाहाटी तथा पटनाबठेइ लै याँ खिलाइ उडान सञ्चालित अरीँछ। ===रेलमार्ग === याँको सब है नज्यूकओ रेल जोन जलपाइगडी हो। कलकत्ताबठेइ दार्जिलिङ मेल तथा कामरूप एक्‍सप्रेस जलपाइगडी जान्छ। दिल्‍लीबठेइ गुवाहाटी राजधानी एक्‍सप्रेस याँ सम्म आउँन्छ। येइका सङ्ङै ट्वाय ट्रेन चणीबर जलपाईगडीबठेइ दार्जिलिङ ८/९ घण्टा मी जान सकीँछ। ===सडक यातायात === यो सहर सिलगुडी है सडक मार्गबठेइ लै निक्केरी जोणीरैछ। दार्जिलिङ सडक मार्ग बठेइ जन्ज्याँ सिलिगुडीबठेइ २ घण्‍टा टणा पणन्छ। कलकत्ताबठेइ सिलिगुडी खिलाइ भौत सरकारी रे निजी बस चल्लान। ==इतिहास == सन् १८८०को दार्जिलिङ दार्जिलिङको इतिहास नेपाल, भुटान, सिक्किम र बंगालसँग जोडिएको छ। दार्जिलिङ शब्द तिब्बती भाषाको दुई शब्द दोर्जे, जसको अर्थ आसीना हुन्छ, तथा लिंग जसको अर्थ ठाउँ हुन्छ, सँग मिलेर बनेको छ । यसको अर्थ भयो असिनावृष्टि हुने ठांँउ जसले यसको अपेक्षाकृत चिसो वातावरणको चित्र प्रस्तुत गर्दछ। १९औ शताब्दीको पूर्वसम्म यो ठाउँ माथि नेपाली र सिक्किमी राज्य गर्दथे; केही लेप्चा समुदायको पनि बसोबास थियो । सन् १८२८मा एक बेलायती इस्ट इन्डिया कम्पनीको अधिकारीहरूको टुकडी सिक्किम जांँदै गर्दा दार्जीलिंग पुगे र यस ठाउ मै वेलायती सेनाको लागि एउटा अस्पताल (स्यानिटरियम) बनाउने निश्चय गरियो । आर्थर क्याम्पबेल, कम्पनीको एउटा शल्य चिकित्सक र लेफ्टिनेन्ट नेपियर (पछि रोबर्ट नेपियर, मग्दालाको प्रथम बेरोन) लाई यहाँ हिल स्टेसन बनाउने जिम्मेवारी दिईयो। सन १८४१मा बेलायतीहरूले यहाँ एक प्रायोगिक चिया कृषि कार्यक्रम सञ्चालन गरे। यस प्रयोगको सफलताको कारण यहाँ १९ औ शताब्दीको दोस्रो भागमा यस सहरमा चिया बगान लगाउन लागे। दार्जीलिंगलाई बेलायतीहरूले सिक्किमसंँग सन १८४९मा मे खोसेर लिएका थिए । यस समयमा प्रवासी विषेश गरेर नेपालीहरूलाई बगान, खेती, निर्माण आदि कार्य सञ्चालनको लागि भर्ती गरीको थियो। स्कटिश मिसिनरीहरूले यहाँ विद्यालयको स्थापना र बेलायतीहरूको लागि वेल्फेर सेन्टरको स्थापना गरे र यो ठाउलाई विद्याको लागि प्रसिद्ध गरे । दार्जीलिंग हिमालयन रेल्वेको सन १८८१मा स्थापना पछि यहांको विकास उच्च गतिबाट भयो। सन १८९८मा दार्जीलिंगमा एउटा ठूलो भूकम्प आयो (जसलाई "दार्जीलिंग डिज्यास्टर" पनि भनिन्छ) जसले सहर र मनिसहरूको ठूलो क्षति गर्‍यो। बेलायती शासनको अधीनमा दार्जीलिंग पहिला त "नन-रेगुलेसन जिला" थियो तर सन १९०५को बंगाल बिभाजन के पछिदेखि यो राजशाही विभागको अन्तर्गतमा सम्मिलित भएको थियो। ==भूगोल == कंचनजंघा र दार्जीलिंग टाइगर हिलबाट दार्जीलिंगको औशत उंचाई २,१३४ मिटर अथवा ६,९८२ फिट हो। यो ठाउँ दार्जीलिंग हिमालयन हिल क्षेत्रमा दार्जीलिंग-जलपहर श्रृंखला मा अवस्थित छ जो दक्षिणमा घुम, पश्चिम बंगालबट उठ्द छ। यो श्रृंखला Y-आकारको छ जसको जग कतपहर तथा जलपहरमा छ र दुई हातमा उत्तरमा अब्जर्भेटरी हिल को उत्तरबाट जान्छ । उत्तर-पूर्वी हात लेबोङमा अन्त्य हुन्छ। उत्तर-पश्चिमी हात नर्थ पोइन्टबाट गएर तक्भेर चिया बगानको नजिकै अन्त्य हुन्छ। ==मौसम== दार्जिलिङको मौसममा ५ ऋतु हुन्छ: बसन्त, गृष्म, शरद, शीत, र मनसून । यहाँको वार्षिक औषत तापक्रम १५.९८ °से (६०.७६ °फे) हुन्छ जबकि यहाँको सबभन्दा कम तापक्रम ८.९ °से (४८.० °फे),हुन्छ । यहाँको मासिक औषत तापक्रम ५ °से (४१ °फे) हुन्छ । सबैभन्दा न्यून तापक्रम −२४ °से (−११ °फे) १९०५ फेब्रुअरी ५ मा भएको थियो । यहाँ लगभग वर्षमा ३०९.२ सेमी (१२१.७ इन्च) वर्षा हुन्छ, जुन औषत वर्षमा १२६ दिन हुन्छ । वर्षमा सबैभन्दा बढी वर्ष जुलाई महिनामा हुन्छ । ==अर्थतन्त्र == दार्जीलिंग चिया बगान दार्जिलिङको अर्थतन्त्रको दुई प्रमुख क्षेत्र पर्यटन र चिया उद्योग हो। दार्जीलिंग चिया संसारको सर्वोत्कृष्ट कालो चियामा एक मानिन्छ र धेरै प्रख्यात छ, विशेष रूपमा संयुक्त अधिराज्य र अन्य देशमा जहाँ बेलायतीहरूने शासन गरेका थिए। यो चियाको उद्योगमा हालको समयमा भारतको अरु भाग तथा नेपालको चिया बगानले कडा प्रतिस्पर्धा गरेरहेका छन्। ==यातायात == "टोय ट्रेन" दार्जिलिङ तर्फ जादै गर्दा दार्जीलिंग सहर ८० कि.मि. (५० मील) लामो दार्जीलिंग हिमालयन रेल्वे (उपनाम: "टोय ट्रेन")को माध्यमबाट सिलिगुडीबाट वा हिल कार्ट रोड भारतीय राष्ट्रिय राजमार्ग (जो रेलमार्गको साथ जादछ) बाट जान सकिन्छ। दार्जीलिंग हिमालयन रेल्वे ६० से.मि. वा २ फिटको नैरो गज रेल्वे हो। यसलाई युनेस्कोले विश्व सम्पदा स्थलको सूचीमा सन् १९९९मा सूचीकृत गरेको छ, यो विश्वको दोस्रो रेल्वे हो जसलाई यो सूचीम राखिएको छ । ==शिक्षा == दार्जीलिंगका विद्यालय या त राज्य सरकार, निजी, तथा धार्मिक सङ्घ-संस्थाहरूद्वारा सञ्चालित छन्। विद्यालयहरूमा पढाउने माध्यम भाषा अङ्ग्रेजी तथा नेपाली हो, तर राष्ट्रिय हिंदी र राज्य भाषा बांग्लालाई पनि जोड दीइन्छ। विद्यालय या त आइसीएसइ, सीबिएसई, वा पश्चिम बङ्गाल बोर्ड अफ सेकेन्डरी एजुकेसन सँग आबद्ध छन्। बेलायतीहरूको समर रिट्रिट हुने कारणले दार्जिलिङमै इटन कलेज, ह्यारो स्कूल र रग्बी स्कूलको ढाँचाको पब्लिक विद्यालयको स्थापनाको ठाउँको रूपमा छानिएको हो । यो ठाउँमा भारत स्थित बेलायती अधिकारी आफ्नो बाल-बच्चालाई शिक्षा दिनको लागि पठाउँदथे। विद्यालय जस्तो कि सेन्ट जोसेफ कलेज , लोरेटो कन्भेन्ट,सेन्ट पलज स्कूलर माउन्ट हर्मन स्कूल दक्षिण एसियाको धेरै ठाउँहरूबाट विद्यार्थीहरूलाई आकर्षित गर्ने गर्दछन । धेरै विद्यालयले (केहि सय वर्षभन्दा पनि पुरानो रहेका छन्) अहिले पनि बेलायती र उपनिवेशिय सम्पदालाई जिबन्तता दिइरहेका छन्। दार्जिलिङमा ३ वटा कलेज रहेको छ — सेन्ट जोसेफ कलेज, साउथफिल्ड कलेज (पहिले लोरेटो कलेजको नामले चिनिथ्यो), लोरेटो सरकारी कलेज र सेन्ट पाउल्स स्कूल,दार्जिलिङ रहेका छन्। यी सबै उत्तर बङ्गाल विश्वविद्यालय, सिलिगुढीसँग आबद्ध छन्। ==सन्दर्भन== {{reflist}} ==बाइल्ला स्रोतन== * [http://www.visitnortheast.com/darjeeling.php दार्जिलिङ यात्रा जानकारी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160621020407/http://www.visitnortheast.com/darjeeling.php |date=2016-06-21 }} * [http://www.darjeelingnews.net दार्जिलिङ समाचार (अङ्ग्रेजी)] * [http://darjeelingnews.net/darjeeling_map.html दार्जिलिङको मानचित्र] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070531232134/http://www.darjeelingnews.net/darjeeling_map.html |date=2007-05-31 }} * [http://www.darjeelingpolice.com दार्जिलिङ पुलिस] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160920091606/http://www.darjeelingpolice.com/ |date=2016-09-20 }} * [http://whc.unesco.org/en/list/944 दार्जिलिङ हिमालय रेलमार्ग - युनेस्को विश्व सम्पदा सूचीकृत स्थल] * [http://www.dhrs.org/home.htm दार्जिलिङ हिमालयन रेल्वे सोसाइटी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070208124714/http://www.dhrs.org/home.htm |date=2007-02-08 }} * [https://web.archive.org/web/20161021060831/http://www.darjeelingteas.com/ दार्जिलिङ चिया] * [http://www.himalayanriverjourney.com व्हाइट वाटर र्‍याफ्टिङ्ग] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928101109/http://www.himalayanriverjourney.com/ |date=2007-09-28 }} </div> [[Category:भारतीय शहरन]] [[श्रेणी:भारत]] [[श्रेणी:भूगोल]] <!-- The below are interlanguage links. --> 2meaz7c49dgqt2i6ryidds6f9buc5b5 बर्लिन 0 1790 268356 260175 2026-10-23T13:12:00Z Ziv 7416 ([[c:GR|GR]]) [[File:Deutschland Lage Berlins.svg]] → [[File:Deutschland Lage von Berlin.svg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] · Harmonisation of a fileset 268356 wikitext text/x-wiki {{Infobox German state |Name=बर्लिन |German_name= |image_photo={{Photomontage|position=center | photo1a = Berlin_Skyline_Fernsehturm_02.jpg | photo2a = Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg | photo2b = Brandenburger_Tor_Nachts.JPG | photo3a = East Side Gallery - Thierry Noir - 2011.jpg | photo3b = 3806 Berlin.JPG | photo4a = Reichstag_Berlin_Germany.jpg | size = 280 | spacing = 2 | color = | border = 0 | foot_montage = {{nobreak|From top: Skyline including the [[Fernsehturm Berlin|TV Tower]],}}<br />[[City West]] skyline with [[Kaiser Wilhelm Memorial Church]], [[Brandenburg Gate]],<br /> [[East Side Gallery]] ([[Berlin Wall]]),<br />[[Oberbaum Bridge]] over the [[Spree]],<br />[[Reichstag building]] ([[Bundestag]]) }} |state_coa=DEU Berlin COA.svg |coa_size=70 |map=Deutschland Lage von Berlin.svg |coordinates={{coord|52|31|00|N|13|23|20|E|format=dms|display=inline,title}} |flag=Flag_of_Berlin.svg |area=891.7 |area_source= |population=3711930 |pop_ref=<ref name="Population11">{{cite web|url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2018/18-02-22a.pdf |title=Berlin 2017 – erneut Einwohnerzuwachs |trans-title=Berlin 2017 – again population growth |publisher=[[List of statistical offices in Germany|Amt für Statistik Berlin-Brandenburg]] |date=22 February 2018 |accessdate=22 February 2018|language=German}}</ref> |pop_date=2017 |pop_metro=6004857 |elevation=34 |population_demonyms=Berliner (m), Berlinerin (f) |GDP=137 |GDP_year=2017 |GDP_ref=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-bw.de/VGRdL/tbls/tab.jsp?rev=RV2014&tbl=tab01&lang=de-DE#tab01 |title=Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2017 (WZ 2008) |trans-title=Gross domestic product – in current prices – 1991 till 2017 (WZ 2008) |publisher=[[List of statistical offices in Germany|Amt für Statistik Berlin-Brandenburg]] |date=February 2018 |accessdate=10 November 2018 |language=German |archive-date=13 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180613183919/https://www.statistik-bw.de/VGRdL/tbls/tab.jsp?rev=RV2014&tbl=tab01&lang=de-DE#tab01 |url-status=dead }}</ref> |GDP_per_capita=38,000(~[[US$]]43,100) |GDP_per_capita_year=2017 |GDP_percent= |Website=[https://www.berlin.de/en/ berlin.de] |governing_body=[[Abgeordnetenhaus of Berlin]] |leader_title=[[Governing Mayor of Berlin|Governing Mayor]] |leader=[[Michael Müller (politician)|Michael Müller]] |leader_party=[[Social Democratic Party of Germany|SPD]] |ruling_party1=[[Social Democratic Party of Germany|SPD]] |ruling_party2=[[The Left (Germany)|Left]] |ruling_party3=[[Alliance 90/The Greens|Greens]] |votes=4 |NUTS=DE3 |Vorwahl=030 |Kfz=B<small></small><ref>Prefixes for vehicle registration were introduced in 1906, but often changed due to the political changes after 1945. Vehicles were registered under the following prefixes: "I A" (1906&nbsp;– April 1945; devalidated on 11 August 1945); no prefix, only digits (from July to August 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, for cars, lorries and busses), "ГФ" (=GF; 1945–46, for cars, lorries and busses), "БМ" (=BM; 1945–47, for motor bikes), "ГМ" (=GM; 1945–47, for motor bikes), "KB" (i.e.: [[Allied Kommandatura|Kommandatura]] of Berlin; for all of Berlin 1947–48, continued for [[West Berlin]] until 1956), "GB" (i.e.: Greater Berlin, for [[East Berlin]] 1948–53), "I" (for East Berlin, 1953–90), "B" (for West Berlin from 1 July 1956, continued for all of Berlin since 1990).</ref> |iso region=DE-BE |date=April 2017}} '''बर्लिन''' (अङ्ग्रेजी: Berlin) [[जर्मनी|जर्मनी]] को राजधानी सहर तथा जर्मनीका १६ राज्यहरू मध्यमाईको एक हो। बर्लिन जर्मनीको सबैहै ठूलो सहर हो। यो सहर विश्वका सुन्दर सहर मध्यमाई पडन्छ। ==फोटो ग्यालरि== <br><gallery class=center caption="बर्लिन - Berlin"> Berlin Aussichten vom Dom asv2023-02 img08.jpg Berlin-vom Berliner Dom-02-Kreuz-Lustgarten-2006-gje.jpg Berlin-Neue Synagoge-Oranienburger Str-08-2016-gje.jpg Berlin-Kurfuerstendamm-238-Kranzler-2017-gje.jpg Berlin-Kurfuerstendamm-134-Nr 30-2016-gje.jpg Berlin-Nikolaikirche-04-2016-gje.jpg Berlin-Potsdamer Platz-34-2016-gje.jpg Berlin-Reichstag-48-2017-gje.jpg Berlin-Hauptbahnhof-24-2017-gje.jpg Berlin-Hauptbahnhof-80-2016-gje.jpg </gallery> ==सन्दर्भ== {{reflist}} [[श्रेणी:विश्वका सहरअन]] rtq162awe2zekp67lijvltl9vpfxk34 ढाँचा:Infobox German state/Test states 10 13459 268357 260176 2026-10-23T13:12:01Z Ziv 7416 ([[c:GR|GR]]) [[File:Deutschland Lage Berlins.svg]] → [[File:Deutschland Lage von Berlin.svg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] · Harmonisation of a fileset 268357 wikitext text/x-wiki Infoboxes for all 16 states. Be careful with any modifications to the template as some SVG images might have problems. Use this page to check for any wide-ranging effects. {{col-begin}} {{col-break}} {{{{BASEPAGENAME}} |Name = Baden-Württemberg |German_name = |state_coa = Greater coat of arms of Baden-Württemberg.svg |coa_link = Coat of arms of Baden-Württemberg |map = Deutschland Lage von Baden-Württemberg.svg |flag = Flag of Baden-Württemberg.svg |flag2 = Flag of Baden-Württemberg (state, greater arms).svg |capital = Stuttgart |area = 35751.65 |area_source = |population = 10741000 |pop_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_bw.asp |title= State population |work= Portal of the Federal Statistics Office Germany |accessdate=2007-04-25}}</ref> |pop_date = 2006-11-30 |GDP = 331 |GDP_year = 2005 |GDP_percent = 15 |Website = [http://www.baden-wuerttemberg.de/ baden-wuerttemberg.de] |leader_title = |leader = Winfried Kretschmann |leader_party = Greens |ruling_party1 = Greens |ruling_party2 = SPD |votes = 6 |divisions = |NUTS = DE1 |ISO = DE-BW |latd=48 |latm=32 |lats=16 |longd=9 |longm=2 |longs=28 | }} {{col-break}} {{{{BASEPAGENAME}} |Name = Free State of Bavaria |German_name = Freistaat Bayern |state_coa = Coat of arms of Bavaria.svg |coa_size = 100 |map = Deutschland Lage von Bayern.svg |flag = Flag of Bavaria (striped).svg |flag1_title = Striped variant |flag2 = Flag of Bavaria (lozengy).svg |flag2_title = "Lozengy" variant |capital = Munich |area = 70549.44 |area_source = |population = 12493000 |pop_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_by.asp |title= State population |work= Portal of the Federal Statistics Office Germany |accessdate=2007-04-25}}</ref> |pop_date = 2006-10-31 |GDP = 404 |GDP_year = 2005 |GDP_percent = 18 |Website = [http://www.bayern.de/ bayern.de] |leader_title = |leader = Horst Seehofer |leader_party = CSU |ruling_party1 = CSU |ruling_party2 = |votes = 6 |ISO = DE-BY |NUTS = DE2 |latd=48 |latm=46 |lats=39 |longd=11 |longm=25 |longs=52 | }} {{col-break}} {{{{BASEPAGENAME}} |Name = Berlin |German_name = |image_photo = Berlin night.jpg |image_caption = Central Berlin by night seen from the Allianz building |state_coa = DEU Berlin COA.svg |coa_size = 60 |map = Deutschland Lage von Berlin.svg |map2 = Berlin In Europe.png <!-- |map_size = 170 --> |map_text = Location of Berlin within Europe |flag = Flag of Berlin.svg |flag2 = Flag of Berlin (state).svg |capital = |area = 891.82 |area_source = |population = 3405000 |pop_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_bl.asp |title= State population |work= Portal of the Federal Statistics Office Germany |accessdate=2007-04-25}}</ref> |pop_date = 2006-11-30 |pop_urban = 3675000 |pop_metro = 4262480 |elevation = 34 - 115 |GDP = 79.6 |GDP_year = 2005 |GDP_percent = 3.6 |Website = [http://www.berlin.de/ berlin.de] |leader_title = [[List of mayors of Berlin|Governing Mayor]] |leader = [[Michael Müller (politician)|Michael Müller]] |leader_party = SPD |ruling_party1 = SPD |ruling_party2 = CDU |votes = 4 |divisions = 12 [[Boroughs of Berlin|Borroughs]] |NUTS = DE3 |ISO = DE-BE |LOCODE = DE HAR |Vorwahl = 030 |Kfz = B |PLZ = 10001–14199 |latd=52 |latm=30 |lats=2 |longd=13 |longm=23 |longs=56 | }} {{col-break}} {{{{BASEPAGENAME}} |Name = Brandenburg |German_name = |state_coa = Brandenburg Wappen.svg |coa_size = |coa_link = Coat of arms of Brandenburg |map = Deutschland Lage von Brandenburg.svg |flag = Flag of Brandenburg.svg |capital = Potsdam |area = 29478.63 |area_source = |population = 2548200 |pop_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_bb.asp |title= State population |work= Portal of the Federal Statistics Office Germany |accessdate=2007-04-25}}</ref> |pop_date = 2006-09-30 |GDP = 48 |GDP_year = 2005 |GDP_percent = 2.1 |Website = [http://www.brandenburg.de/ brandenburg.de] |leader_title = |leader = Dietmar Woidke |leader_party = SPD |ruling_party1 = SPD |ruling_party2 = Left Party |votes = 4 |ISO = DE-BR |NUTS = DE4 |latd=52 |latm=21 |lats=43 | longd=13 |longm=0 |longs=29 | }} {{col-end}} {{col-begin}} {{col-break}} {{{{BASEPAGENAME}} |Name = Free Hanseatic City of Bremen |German_name = Freie Hansestadt Bremen |state_coa = Grosses Wappen Bremen.png |map = Deutschland Lage von Bremen.svg |flag = Flag of Bremen.svg |flag2 = Flag of Bremen (middle arms).svg |capital = Bremen |area = 408 |area_source = |population = 664000 |pop_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hb.asp |title= State population |work= Portal of the Federal Statistics Office Germany |accessdate=2007-04-25}}</ref> |pop_date = 2006-11-30 |GDP = 24 |GDP_year = 2005 |GDP_percent = 1.1 |Website = [http://www.bremen.de/ bremen.de] |leader_title = [[Mayor of Bremen|Senate President]] |leader = Carsten Sieling |leader_party = SPD |ruling_party1 = SPD |ruling_party2 = Greens |votes = 3 |ISO = DE-HB |NUTS = DE5 |Kfz = HB |divisions = 2 [[Urban districts of Germany|urban districts]] |latd=53 |latm=4 |lats=33 |longd=8 |longm=48 |longs=27 | }} {{col-break}} {{{{BASEPAGENAME}} |Name = Free and Hanseatic City of Hamburg |German_name = Freie und Hansestadt Hamburg |state_coa = DEU Hamburg COA.svg |coa_size = 70 |map = Deutschland Lage von Hamburg.svg |flag = Flag of Hamburg.svg |capital = |area = 755264 |area_source = |population = 1754317 |pop_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_hh.asp |title= State population |work= Portal of the Federal Statistics Office Germany |accessdate=2007-04-25}}</ref> |pop_date = 2006-11-30 |GDP = 80 |GDP_year = 2005 |GDP_percent = 3.6 |Website = [http://www.hamburg.de/ hamburg.de] |leader_title = [[List of mayors of Hamburg|First Mayor]] |leader = Olaf Scholz |leader_party = SPD |ruling_party1 = SPD |ruling_party2 = |votes = 3 |ISO = DE-HH |LOCODE = DE HAM |NUTS = DE6 |Vorwahl = 040 |Kfz = HH |PLZ = 20001–21149, 22001–22769 |latd = 53 |latm = 33 |lats = 55 |longd = 10 |longm = 00 |longs = 05 | }} {{col-break}} {{{{BASEPAGENAME}} |Name = Hesse |German_name = Hessen |state_coa = Coat of arms of Hesse.svg |map = Deutschland Lage von Hessen.svg |flag = Flag of Hesse.svg |flag2 = Flag of Hesse (state).svg |capital = Wiesbaden |area = 21100 |area_source = |population = 6077000 |pop_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_he.asp |title= State population |work= Portal of the Federal Statistics Office Germany |accessdate=2007-04-25}}</ref> |pop_date = 2006-08-31 |GDP = 198 |GDP_year = 2005 |GDP_percent = 8.8 |Website = [http://www.hessen.de/ www.hessen.de] |leader_title = |leader = Volker Bouffier |leader_party = CDU |ruling_party1 = CDU |ruling_party2 = Greens |votes = 5 |ISO = DE-HE |NUTS = DE7 |latd=50 |latm=39 |lats=58 |longd=8 |longm=35 |longs=28 | }} {{col-break}} {{{{BASEPAGENAME}} |Name = Mecklenburg-Western Pomerania |German_name = Mecklenburg-Vorpommern |state_coa = Coat of arms of Mecklenburg-Western Pomerania (great).svg |map = Deutschland Lage von Mecklenburg-Vorpommern.svg |flag = Flag of Mecklenburg-Western Pomerania.svg |flag2 = Flag of Mecklenburg-Western Pomerania (state).svg |capital = Schwerin |area = 23174 |area_source = |population = 1694600 |pop_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_mv.asp |title= State population |work= Portal of the Federal Statistics Office Germany |accessdate=2007-04-25}}</ref> |pop_date = 2006-08-31 |GDP = 31 |GDP_year = 2005 |GDP_percent = 1.4 |Website = [http://www.m-v.de/ m-v.de] |leader_title = |leader = Erwin Sellering |leader_party = SPD |ruling_party1 = SPD |ruling_party2 = CDU |votes = 3 |NUTS = DE8 |ISO = DE-MV |latd=53 |latm=36 |lats=43 |longd=12 |longm=42 |longs=1 | }} {{col-end}} {{col-begin}} {{col-break}} {{{{BASEPAGENAME}} |Name = Lower Saxony |German_name = Niedersachsen |state_coa = Coat of arms of Lower Saxony.svg |coa_size = 80 |map = Deutschland Lage von Niedersachsen.svg |flag = Flag of Lower Saxony.svg |capital = Hanover |area = 47618 |area_source = |population = 7984000 |pop_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_nds.asp |title= State population |work= Portal of the Federal Statistics Office Germany |accessdate=2007-04-25}}</ref> |pop_date = 2006-09-30 |GDP = 188 |GDP_year = 2005 |GDP_percent = 8.4 |Website = [http://www.niedersachsen.de/ www.niedersachsen.de] |leader_title = |leader = Stephan Weil |leader_party = SPD |ruling_party1 = SPD |ruling_party2 = CDU |votes = 6 |ISO = DE-NI |NUTS = DE9 |latd=52 |latm=45 |lats=22 |longd=9 |longm=23 |longs=35 | }} {{col-break}} {{{{BASEPAGENAME}} |Name = North Rhine-Westphalia |German_name = Nordrhein-Westfalen |state_coa = Coat of arms of North Rhine-Westfalia.svg |map = Deutschland Lage von Nordrhein-Westfalen.svg |flag = Flag of North Rhine-Westphalia.svg |flag2 = Flag of North Rhine-Westphalia (state).svg |capital = Düsseldorf |area = 34084.13 |area_source = |population = 18033000 |pop_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_nrw.asp |title= State population |work= Portal of the Federal Statistics Office Germany |accessdate=2007-04-25}}</ref> |pop_date = 2006-09-30 |GDP = 489 |GDP_year = 2005 |GDP_percent = 22 |Website = [http://www.nrw.de/ nrw.de] |leader_title = |leader = Armin Laschet |leader_party = CDU |ruling_party1 = CDU |ruling_party2 = FDP |votes = 6 |ISO = DE-NW |NUTS = DEA |latd=51 |latm=28 |lats=41 |longd=7 |longm=33 |longs=18 | }} {{col-break}} {{{{BASEPAGENAME}} |Name = Rhineland-Palatinate |German_name = Rheinland-Pfalz |state_coa = Coat of arms of Rhineland-Palatinate.svg |coa_size = 80 |map = Deutschland Lage von Rheinland-Pfalz.svg |flag = Flag of Rhineland-Palatinate.svg |capital = Mainz |area = 19847.39 |area_source = |population = 4053000 |pop_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_rlp.asp |title= State population |work= Portal of the Federal Statistics Office Germany |accessdate=2007-04-25}}</ref> |pop_date = 2006-11-30 |GDP = 97 |GDP_year = 2005 |GDP_percent = 4.3 |Website = [http://www.rlp.de/ rlp.de] |leader_title = |leader = Malu Dreyer |leader_party = SPD |ruling_party1 = SPD |ruling_party2 = Greens |votes = 4 |ISO = DE-RP |NUTS = DEB |latd=49 |latm=54 |lats=47 |longd=7 |longm=27 |longs=0 | }} {{col-break}} {{{{BASEPAGENAME}} |Name = Saarland |German_name = |state_coa = Wappen des Saarlands.svg |coa_size = 80 |map = Deutschland Lage des Saarlandes.svg |flag = Flag of Saarland.svg |capital = Saarbrücken |area = 2568.65 |area_source = |population = 1044000 |pop_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_saa.asp |title= State population |work= Portal of the Federal Statistics Office Germany |accessdate=2007-04-25}}</ref> |pop_date = 2006-11-30 |GDP = 27 |GDP_year = 2005 |GDP_percent = 1.2 |Website = [http://www.saarland.de/ saarland.de] |leader_title = |leader = Annegret Kramp-Karrenbauer |leader_party = CDU |ruling_party1 = CDU |ruling_party2 = SPD |votes = 3 |ISO = DE-SL |NUTS = DEC |latd=49 |latm=22 |lats=59 |longd=6 |longm=49 |longs=59 | }} {{col-end}} {{col-begin}} {{col-break}} {{{{BASEPAGENAME}} |Name = Free State of Saxony |German_name = Freistaat Sachsen |state_coa = Coat of arms of Saxony.svg |map = Deutschland Lage von Sachsen.svg |flag = Flag of Saxony.svg |flag2 = Flag of Saxony (state).svg |capital = Dresden |area = 18415.66 |area_source = |population = 4252000 |pop_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_sax.asp |title= State population |work= Portal of the Federal Statistics Office Germany |accessdate=2007-04-25}}</ref> |pop_date = 2006-11-30 |GDP = 86 |GDP_year = 2005 |GDP_percent = 3.8 |Website = [http://www.sachsen.de/ sachsen.de] |leader_title = |leader =Stanislaw Tillich |leader_party = CDU |ruling_party1 = CDU |ruling_party2 = SPD |votes = 4 |ISO = DE-SN |NUTS = DED |latd=51 |latm=1 |lats=37 |longd=13 |longm=21 |longs=32 | }} | {{{{BASEPAGENAME}} |Name = Saxony-Anhalt |German_name = Sachsen-Anhalt |state_coa = Wappen Sachsen-Anhalt.svg |map = Deutschland Lage von Sachsen-Anhalt.svg |flag = Flag of Saxony-Anhalt.svg |flag2 = Flag of Saxony-Anhalt (state).svg |capital = Magdeburg |area = 20445.26 |area_source = |population = 2444000 |pop_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_sxa.asp |title= State population |work= Portal of the Federal Statistics Office Germany |accessdate=2007-04-25}}</ref> |pop_date = 2006-11-30 |GDP = 48 |GDP_year = 2005 |GDP_percent = 2.1 |Website = [http://www.sachsen-anhalt.de/ sachsen-anhalt.de] |leader_title = |leader = Reiner Haseloff |leader_party = CDU |ruling_party1 = CDU |ruling_party2 = SPD |votes = 4 |ISO = DE-ST |NUTS = DEE |latd=51 |latm=58 |lats=16 |longd=11 |longm=28 |longs=12 | }} | {{{{BASEPAGENAME}} |Name = Schleswig-Holstein |state_coa = DEU Schleswig-Holstein COA.svg |map = Deutschland Lage von Schleswig-Holstein.svg |flag = Flag of Schleswig-Holstein.svg |flag2 = Flag of Schleswig-Holstein (state).svg |capital = Kiel |area = 15763.18 |area_source = |population = 2834305 |pop_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_shs.asp |title= State population |work= Portal of the Federal Statistics Office Germany |accessdate=2007-04-25}}</ref> |pop_date = 2006-11-30 |GDP = 69 |GDP_year = 2005 |GDP_percent = 3.1 |Website = [http://www.schleswig-holstein.de/ schleswig-holstein.de] |leader_title = |leader = Daniel Günther |leader_party = CDU |ruling_party1 = CDU |ruling_party2 = Greens |votes = 4 |ISO = DE-SH |NUTS = DEF | latd = 54 | latm = 28 | lats = 12 | longd = 9 | longm = 30 | longs = 50 | }} | {{{{BASEPAGENAME}} |Name = Free State of Thuringia |German_name = Freistaat Thüringen |state_coa = Coat of arms of Thuringia.svg |map = Deutschland Lage von Thüringen.svg |flag = Flag of Thuringia.svg |flag2 = Flag of Thuringia (state).svg |capital = Erfurt |area = 16171 |area_source = |population = 2313000 |pop_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_th.asp |title= State population |work= Portal of the Federal Statistics Office Germany |accessdate=2007-04-25}}</ref> |pop_date = 2006-11-30 |GDP = 44.8 |GDP_year = 2005 |GDP_percent = 2 |Website = [http://www.thueringen.de/ thueringen.de] |leader_title = |leader = Bodo Ramelow |leader_party = Left Party |ruling_party1 = Left Party |ruling_party2 = SPD |votes = 4 |ISO = DE-TH |NUTS = DEG |latd=50 |latm=51 |lats=40 |longd=11 |longm=3 |longs=7 | }} {{col-end}} ==References== {{reflist}} [[Category:Template test cases|{{PAGENAME}}]] p9mvmstjxgkfr9eg7ssrdsh86xtjg6h राजेन्द्र प्रसाद 0 24314 268359 258864 2026-10-24T02:22:54Z ~2026-56995-88 8670 268359 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | image = Rajendra Prasad (Indian President), signed image for Walter Nash (NZ Prime Minister), 1958 (16017609534).jpg | caption = Official portrait, 1950 | office = <!-- Do NOT add counts or ordinals, as per [[WP:CONSENSUS]] -->[[President of India]] | term_start = 24 January 1950 | term_end = 13 May 1962<br /> | vice_president = Sarvepalli Radhakrishnan | prime_minister = [[Jawaharlal Nehru]] | predecessor = [[Chakravarti Rajagopalachari]] as [[Governor-General of India]] | successor = [[Sarvepalli Radhakrishnan]] | office2 = <!-- Do NOT add counts or ordinals, as per [[WP:CONSENSUS]] -->[[Minister of Agriculture and Farmers' Welfare|Union Minister of Agriculture]] | prime_minister2 = Jawaharlal Nehru | term_start2 = 15 August 1947 | term_end2 = 14 January 1948 | predecessor2 = ''Office established'' | successor2 = [[Jairamdas Daulatram]] | office3 = <!-- Do NOT add counts or ordinals, as per [[WP:CONSENSUS]] -->[[President (government title)|President]] of [[Constituent Assembly of India]] | term_start3 = 11 December 1946 | term_end3 = 24 January 1950 | vice_president3 = [[Harendra Coomar Mookerjee]] <br/> [[V. T. Krishnamachari]] | predecessor3 = [[Sachchidananda Sinha]] | successor3 = ''Office abolished'' | party = [[Indian National Congress]] | birth_date = {{birth date|1884|12|03|df=y}} | birth_place = [[Ziradei]], [[Bengal Presidency]], British India (now [[Bihar]], India) | death_date = {{death date and age|1963|02|28|1884|12|03|df=y}} | death_place = [[Patna, Bihar]], India | occupation = {{hlist|Politician|lawyer|journalist|scholar}} | spouse = {{marriage|[[Rajvanshi Devi]]|1896|1962|reason=died}} | education = [[University of Calcutta]] | children = [[Mrityunjay Prasad]] | order = <!-- Do NOT add counts or ordinals, as per [[WP:CONSENSUS]] --> | order2 = <!-- Do NOT add counts or ordinals, as per [[WP:CONSENSUS]] --> | order1 = <!-- Do NOT add counts or ordinals, as per [[WP:CONSENSUS]] --> }} '''राजेन्द्र प्रसाद''' (जन्म: राजेन्द्र प्रसाद श्रीवास्तव; ३ डिसेम्बर १८८४ - २८ फेब्रुअरी १९६३) एक भारतीय राजनीतिज्ञ, वकिल, पत्रकार रे विद्वान थिए जसले १९५० देखि १९६२ सम्म भारतको पहिलो राष्ट्रपतिको रूपमी सेवा गरेका थिए। उनी भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलनको क्रममी भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेसमा सामेल भए रे बिहार रे महाराष्ट्रको क्षेत्रबाटी प्रमुख नेता बने। महात्मा गान्धीको समर्थक, राजेन्द्र प्रसादलाई ब्रिटिश अधिकारीहरूले १९३० को '''नमक सत्याग्रह''' रे १९४२ को '''भारत छोडो''' आन्दोलनको समयमी कैद गरेका थिए। सन् १९४६ को संविधानसभाको चुनावपछि प्रसादले सन् १९४७ देखि १९४८ सम्म केन्द्रीय सरकारमी खाद्य तथा कृषि मन्त्रीको रूपमी काम गरेका थिए। जब भारत १९५० मी गणतन्त्र भयो, प्रसाद संविधान सभा द्वारा यसको पहिलो अध्यक्ष चुनिए। अध्यक्षको रूपमी, प्रसादले पदाधिकारीको लागि गैर-दलीय रे स्वतन्त्रताको परम्परा स्थापित गरे रे कांग्रेस पार्टी रे राजनीतिबाटी अवकाश लिए। राज्यको औपचारिक प्रमुख भए पनि, प्रसादले भारतमी शिक्षाको विकासलाई प्रोत्साहन दिनुभयो रे नेहरू सरकारलाई धेरै अवसरहरूमी सल्लाह दिनुभयो। १९५७ मी, प्रसाद राष्ट्रपति पदमा पुन: निर्वाचित भए, दुई पूर्ण कार्यकाल सेवा गर्ने एकमात्र राष्ट्रपति बने। प्रसाद करिब १२ वर्षको सबैभन्दा लामो कार्यकालसम्म पदमी रहे। आफ्नो कार्यकाल पूरा भएपछि, उनले कांग्रेस छोडे रे सांसदहरूका लागि नयाँ दिशानिर्देशहरू बनाए जुन अझै पनि पालना गरिन्छ। ==बाल्यकाल== प्रसादको जन्म ब्रिटिश राजकालमी बिहारको सिवान जिल्लाको जिरादेईमी एक कायस्थ परिवारमी भएको थियो। [https://books.google.co.in/books?id=r2C2InxI0xAC&pg=PA1&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false][https://books.google.co.in/books?id=tZ8wBQAAQBAJ&pg=PA13&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false] उनका पिता महादेव सहाय श्रीवास्तव संस्कृत रे फारसी दुवै भाषाका विद्वान थिए। उनकी आमा, कमलेश्वरी देवी, एक भक्त महिला थिइन जसले आफ्नो छोरालाई रामायण रे महाभारतका कथाहरू सुनाउनुहुन्थ्यो। उहाँ कान्छो सन्तान हुनुहुन्थ्यो रे उहाँका एक दाजु रे तीन दिदीबहिनीहरू थिए। उहाँ सानो छँदा उहाँको आमाको मृत्यु भयो, रे उहाँकी जेठी दिदीले उहाँको हेरचाह गर्नुभयो। [https://books.google.co.in/books?id=X3cc0mlKiBwC&pg=PA2&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false] [https://web.archive.org/web/20130811235644/http://presidentofindia.nic.in/former.html] ==विद्यार्थी जीवन== [[चित्र:Dr Rajendra Pd. DR.Anugrah Narayan Sinha.jpg|अङ्गुठाकार|महात्मा गान्धीको १९१७ चम्पारण सत्याग्रहको बेला (L to R) प्रसाद रे अनुग्रह नारायण सिन्हा]] परम्परागत प्राथमिक शिक्षा पूरा गरेपछि उनलाई छपरा जिल्ला विद्यालयमी पठाइयो। यसैबीच, जुन १८९६ मी, १२ वर्षको उमेरमी, उनको विवाह राजवंशी देवीसँग भयो। उनी आफ्नो जेठो दाजु महेन्द्र प्रसादसँगै टी.के. घोष एकेडेमी पटनामी दुई वर्षको लागि पढ्न गए। उनले कलकत्ता विश्वविद्यालयको प्रवेश परीक्षामी प्रथम भए र रु.३० छात्रवृत्तिको रूपमी प्रति महिना पाए । प्रसाद १९०२, मी कलकत्ताको प्रेसिडेन्सी कलेजमी विज्ञानको विद्यार्थीको रूपमी भर्ना भए। पछि उनले कलाको अध्ययनमी ध्यान केन्द्रित गर्ने निर्णय गरे रे एम.ए गरे। पटना कलेजको हलमी सन् १९०६ मी बिहारी विद्यार्थी सम्मेलनको गठनमी प्रसादको महत्वपूर्ण भूमिका थियो। यो भारतमी आफ्नो प्रकारको पहिलो संगठन थियो रे [https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/First-president-Rajendra-Prasad-remembered/articleshow/55779017.cms] बिहारबाटी अनुग्रह नारायण सिन्हा रे कृष्ण सिंह जस्ता महत्वपूर्ण नेताहरू उत्पादन गरे जसले चम्पारण आन्दोलन रे असहयोग आन्दोलनमी प्रमुख भूमिका खेलेका थिए। [[चित्र:Nehru bhulabhaidesai rajendraprasd aicc.png|अङ्गुठाकार|जवाहरलाल नेहरू, भुलाभाई देसाई, रे राजेन्द्र प्रसाद (केन्द्र) AICC सत्रमी, मार्च १९३९]] [[चित्र:Abdul Hafeez Kardar and Lala Amarnath with President of India Rajendra Prasad.jpg|अङ्गुठाकार|कप्तान अब्दुल कारदार (बायाँ) रे लाला अमरनाथ (दायाँ) प्रसाद (बिचमी) भारत रे पाकिस्तान बीचको पहिलो टेस्ट म्याचको दिन, १६ अक्टोबर १९५२]] == राज्य सम्मान == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! colspan=2 width="350px" | सजावट ! width="100px" |देश ! width="100px" | मिति ! width="300px" | छोटो पत्र ! सन्दर्भ |- | [[File:Bharat Ratna Ribbon.svg|100x100px]] | '''[[भारत रत्न]]''' | {{flag|भारत}} | १९६२ | भारत को सर्वोच्च नागरिक सम्मान। | |} == सन्दर्भअन == {{reflist}} == भाईरका कडिअन == {{भारत रत्न सम्मानित}} [[श्रेणी:सम्मान]] [[श्रेणी:भारत रत्न]] [[श्रेणी:हिन्दीबाट अनुवादित]] ffx0l9xscdqr44zf9d7sjxjpmuob8t4 किम जोङ उन 0 26730 268360 2026-10-24T10:34:22Z Ramesh Deuba 3534 नयाँ लेख 268360 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[सम्मानित कमरेड]] | name = किम जोङ उन | image = Kim Jong-un and Vladimir Putin (2023-09-13) 12 (cropped 2).jpg | image_size = | alt = | caption = सन् २०२३ मा किम | office = [[कोरियाली मजदुर पार्टीका महासचिव]]{{Efn|किम जोङ उनले सन् २०१२ अप्रिल ११ देखि सन् २०१६ मे ९ सम्म “प्रथम सचिव” र सन् २०१६ मे ९ देखि सन् २०२१ जनवरी १० सम्म “अध्यक्ष” पदनामअन्तर्गत यही पद सम्हालेका थिए।}} | term_start = ११ अप्रिल २०१२ | term_end = | predecessor = [[किम जोङ इल]] | successor = | office1 = [[राज्य मामिला आयोगका अध्यक्ष]] | 1blankname1 = {{nowrap|प्रथम उपाध्यक्ष}} | 1namedata1 = [[चोए र्योङ हे]]<br>[[जो योङ वन]] | 2blankname1 = उपाध्यक्ष | 2namedata1 = {{ubl|[[ह्वाङ प्योङ सो]]|[[पाक पोङ जु]]|चोए र्योङ हे|[[किम तोक हुन]]}} | 3blankname1 = प्रधानमन्त्री | 3namedata1 = {{ubl|[[पाक पोङ जु]]|[[किम जे र्योङ]]|[[किम तोक हुन]]|[[पाक थे सोङ]]}} | term_start1 = २९ जुन २०१६ | predecessor1 = ''उनी स्वयं'' ([[उत्तर कोरियाको राष्ट्रिय रक्षा आयोग|राष्ट्रिय रक्षा आयोगका प्रथम अध्यक्ष]]का रूपमा) | office3 = [[उत्तर कोरियाको राज्य मामिला आयोगका अध्यक्ष|राष्ट्रिय रक्षा आयोगका प्रथम अध्यक्ष]] | 1blankname3 = उपाध्यक्ष | 1namedata3 = {{ubl|[[किम योङ चुन]]|[[री योङ मु]]|[[जाङ सङ थाएक]]|[[ओ गुक र्योल]]|चोए र्योङ हे|ह्वाङ प्योङ सो}} | 2blankname3 = प्रधानमन्त्री | 2namedata3 = {{ubl|[[चोए योङ रिम]]|पाक पोङ जु}} | term_start3 = ११ अप्रिल २०१२ | term_end3 = २९ जुन २०१६ | predecessor3 = किम जोङ इल (अध्यक्षका रूपमा) | successor3 = ''उनी स्वयं'' ([[राज्य मामिला आयोगका अध्यक्ष]]का रूपमा) | office4 = [[सर्वोच्च जनसभाका सदस्य]] | term_start4 = ९ अप्रिल २००९ | term_end4 = ११ अप्रिल २०१९ | constituency5 = पेक्टुसान १११ | birth_date = ८ जनवरी {{circa|१९८२–१९८४}} (उमेर {{age|1984|1|8}}–{{age|1982|1|8}}) | birth_place = उत्तर कोरिया<!-- स्रोतविहीन तथा लेखको मुख्य भागमा उल्लेख नगरिएको --> | party = [[कोरियाली मजदुर पार्टी]] | spouse = {{marriage|[[री सोल जु]]|२००९}} | children = ३{{Efn|एक छोरी [[किम जु ए]] भएको पुष्टि गरिएको छ भने अन्य दुई सन्तानबारे पुष्टि भएको छैन।}} | parents = {{ubl|[[किम जोङ इल]]|[[को योङ हुई]]}} | relatives = [[किम परिवार (उत्तर कोरिया)|किम परिवार]] | education = {{plainlist| * [[किम इल सुङ विश्वविद्यालय]] * [[किम इल सुङ सैनिक विश्वविद्यालय]]}} | allegiance = उत्तर कोरिया | branch = [[कोरियाली जनसेना]] | service_years = २०१०–वर्तमान | rank = {{transl|ko|[[वोनसु]] (मार्शल)}} | signature = Kim Jong-un Signature.svg | footnotes = {{collapsible list | titlestyle = background-color:#FCF;text-align:center; | title = केन्द्रीय संस्थाहरूको सदस्यता | bullets = on | २०१२–वर्तमान: कोरियाली मजदुर पार्टीको छैटौँ, सातौँ र आठौँ केन्द्रीय समितिको पोलिटब्युरो स्थायी समितिका सदस्य | २०१२–वर्तमान: कोरियाली मजदुर पार्टीको छैटौँ, सातौँ र आठौँ केन्द्रीय समितिको पोलिटब्युरोका सदस्य | २०१०–वर्तमान: कोरियाली मजदुर पार्टीको छैटौँ, सातौँ र आठौँ केन्द्रीय समितिका सदस्य }} }} '''किम जोङ उन'''<ref>{{cite book |title=Collins English Dictionary: Complete and Unabridged |edition=12th |year=2014 |publisher=HarperCollins |chapter=Kim Jong-un |url=https://www.thefreedictionary.com/Kim+Jong-un |via=[[The Free Dictionary]] |access-date=22 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306161716/https://www.thefreedictionary.com/Kim+Jong-un |archive-date=6 March 2016 |url-status=live}}</ref> (जन्म ८ जनवरी {{circa|१९८२–१९८४}}){{Efn|name=birthdate|उत्तर कोरियाली स्रोतहरूले किमको जन्ममिति ८ जनवरी १९८२ उल्लेख आर्यका छन्। दक्षिण कोरियाली गुप्तचर स्रोतहरूका अनुसार उनको जन्मवर्ष १९८३ भएको विश्वास गरिन्छ भने अमेरिकी सरकारका अनुसार १९८४ हो। थप जानकारीका लागि {{section link||प्रारम्भिक जीवन}} हेर्नुहोस्।}} उत्तर कोरियाली राजनीतिज्ञ तथा [[तानाशाह]] हुन । उनले आफ्ना पिता किम जोङ इलको मृत्यु पछि सन् २०११ देखि [[उत्तर कोरिया]]को सर्वोच्च नेता का रूपमी शासन गर्दै आया छन्। उनी उत्तर कोरियाको नेतृत्व गर्ने किम परिवार का तेस्रो शासक हुन्। उक्त देशको स्थापना उनका हजुरबुबा किम इल सुङ ले गरेका थिए। किमले [[कोरियाली मजदुर पार्टी]] (WPK) का [[महासचिव]]{{Efn|[[कोरियाली मजदुर पार्टी]]को नेताका रूपमी किमले सन् २०१२ देखि २०१६ सम्म प्रथम सचिव, सन् २०१६ देखि २०२१ सम्म अध्यक्ष रे सन् २०२१ देखि महासचिवको पद धारण गर्दै आएका छन्।}} तथा [[राज्य मामिला आयोग]]का [[अध्यक्ष]]का रूपमी कार्यरत छन्। साथै, उनी [[कोरियाली जनसेना]]का सर्वोच्च पदमी समेत आसीन छन्।{{Efn|किम जोङ उनका विभिन्न पद तथा उपाधिहरूको सूचीका लागि [[List of Kim Jong Un's titles]] हेर्नुहोस्।}} किम जोङ इल रे उनकी प्रेमिका को योङ हुई का तीन सन्तानमध्ये किम दोस्रो सन्तान हुन। उनले स्विट्जरल्यान्डको बर्नस्थित अन्तर्राष्ट्रिय विद्यालयमी अध्ययन अर्याथ्या। त्यसपछि सन् २००२ देखि २००७ सम्म किम इल सुङ विश्वविद्यालयमी अध्ययन अर्याथ्या। सन् २००९ देखि किमलाई उत्तर कोरियाको नेतृत्वका लागि आफ्ना पिताका उत्तराधिकारीका रूपमी हेरिन थालिएको थियो। सन् २०११ मी उनका पिताको मृत्युपछि राज्य सञ्चारमाध्यमले किमलाई “क्रान्तिकारी कार्यका महान् उत्तराधिकारी” घोषणा गर्‍यो। त्यसपछि उनले विभिन्न नेतृत्वदायी पदहरू सम्हाले। उनी देशको सर्वोच्च निर्णयकारी निकायका रूपमी रहेको कोरियाली मजदुर पार्टी (WPK) को पोलिटब्युरो स्थायी समिति का सदस्यसमेत बने। सन् २०१२ को जुलाईमी किमलाई कोरियाली जनसेनामी सर्वोच्च सैनिक दर्जा मार्शलमी पदोन्नति अर्या। यससँगै सशस्त्र बलका प्रधानसेनापति तथा केन्द्रीय सैन्य आयोगका अध्यक्षका रूपमी उनको पद रे नेतृत्व थप सुदृढ भय। आफ्ना पिता रे हजुरबुबाले जस्तै किम जोङ उनले उत्तर कोरियामी दमनकारी रे सर्वसत्तावादी तानाशाही शासन सञ्चालन गर्दै आएका छन्। उनरो नेतृत्वमी किम परिवारको व्यक्तिपूजाको परम्परा कायम रहेको छ। राज्य सञ्चारमाध्यमले उनलाई प्रायः “सम्मानित कमरेड”, “मार्शल” रे “राष्ट्रप्रमुख” जस्ता उपाधिले सम्बोधन गर्छन्।{{Efn|name=titles|किम जोङ उनलाई दिइएका विभिन्न उपाधिहरूको सूचीका लागि [[List of Kim Jong Un's titles]] हेर्नुहोस्।}} किमको सरकारले मानव अधिकार उल्लङ्घन गरेको आरोप खेप्दै आएको छ। सन् २०१३ मी उनले आफ्ना काका जाङ सङ थाएक सहित उत्तर कोरियाका केही उच्च अधिकारीहरूलाई पदबाटी हटाउन रे मृत्युदण्ड दिन आदेश दिएको बताइन्छ। त्यसैगरी, सन् २०१७ मी [[मलेसिया]]मी उनका सौतेनी दाजु [[किम जोङ नाम]]को हत्या गराइएको आरोप पनि उनीमाथि लागेको छ। किम जोङ उनको राजनीतिक विचारधाराले उनका पिताको सैन्य शक्तिलाई प्राथमिकता दिने ''सङ्गुन'' नीतिबाटी केही भिन्नता देखाएको छ। उनले “जनतालाई प्राथमिकता दिने नीति” अघि सारेका छन् रे [[साम्यवाद]]प्रतिको प्रतिबद्धता पुनः व्यक्त गरेका छन्। किमले [[ब्युङजिन]] नीतिलाई प्रवर्द्धन गरेका छन्, जसअन्तर्गत देशको आणविक हतियार कार्यक्रमको विकास रे राष्ट्रिय अर्थतन्त्रको विकासलाई समानान्तर रूपमी अघि बढाउने लक्ष्य राखिएको छ। यो नीति किम इल सुङले अघि सारेको यस्तै नीतिबाटी प्रेरित छ। किमले कोरियाली मजदुर पार्टी (WPK) का सङ्गठनात्मक संरचनाहरूलाई पुनः सक्रिय बनाएका छन्। साथै, सैन्य नेतृत्वको तुलनामी पार्टीको शक्ति विस्तार गरेका छन्। किमको नेतृत्वमी विश्वमी पछिल्लो समय भएका चारवटा आणविक हतियार परीक्षण {{Efn|name=nuclear-tests|उत्तर कोरिया २१औँ शताब्दीमी आणविक हतियार परीक्षण गरेको पुष्टि भएको एकमात्र देश हो। त्यसयता आणविक परीक्षण भएको हुन सक्ने तर पुष्टि नभएका दाबीहरूका लागि {{section link|List_of_nuclear_weapons_tests#Alleged_tests}} हेर्नुहोस्।}} तथा व्यापक क्षेप्यास्त्र परीक्षणहरू भएका छन्। ती परीक्षणहरूमध्ये ह्वासङ–१४ उत्तर कोरियाको पहिलो अन्तरमहादेशीय ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र थियो। यी गतिविधिले दक्षिण कोरिया, संयुक्त राज्य अमेरिका रे चीनसँगको तनाव बढायो, जसको उत्कर्ष सन् २०१७–२०१८ को उत्तर कोरिया सङ्कटका रूपमी देखा पर्‍यो। सन् २०१८ रे २०१९ मी किमले चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङ, दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति [[मुन जे–इन]] रे अमेरिकी राष्ट्रपति [[डोनाल्ड ट्रम्प]]सँग शिखर वार्तामी भाग लिए। यी भेटघाट उत्तर कोरिया रे संयुक्त राज्य अमेरिकाका राष्ट्रप्रमुखबीच भएका पहिलो प्रत्यक्ष बैठकहरू थिए। सम्बन्धमी केही समयका लागि सुधार आए पनि वार्ताहरू अन्ततः कोरियाली प्रायद्वीपको पुनःएकीकरण वा आणविक निःशस्त्रीकरणमा ठोस प्रगति नगरी टुङ्गिए। किमले कोभिड–१९ महामारी नियन्त्रण गर्न आफ्नो सरकारले सफलता हासिल गरेको दाबी अर्याथ्या। देशमी सन् २०२२ को मे महिनासम्म सङ्क्रमणका पुष्टि भएका घटनाहरू सार्वजनिक गरिएको थिएन। यद्यपि, स्वतन्त्र पर्यवेक्षकहरूले उक्त दाबीमाथि प्रश्न उठाएका थिए। सन् २०२३ को डिसेम्बरमी किमले उत्तर कोरियाले कोरियाली प्रायद्वीपको पुनःएकीकरणका लागि गरिँदै आएका प्रयास औपचारिक रूपमी त्यागेको घोषणा गरे। उनले [[दुई शत्रुतापूर्ण राज्यको सिद्धान्त]] अघि सारे रे यसको प्रतीकात्मक अभिव्यक्तिस्वरूप [[पुनःएकीकरणको मेहराब]] भत्काउन लगाए। सन् २०२४ को जुनमी किमले रुससँग सुरक्षा तथा रक्षा सन्धिमी हस्ताक्षर गरे। यसै अवधिमी उत्तर कोरियाले रुसलाई रुस–युक्रेन युद्धमी प्रयोग गर्नका लागि सैन्य सामग्रीसमेत उपलब्ध गराएको थियो। अक्टोबरमी उत्तर कोरियाले रुसी सैन्य एकाइहरूलाई सहयोग गर्न सैनिकहरू [[कुर्स्क अभियान]]मी पठायो। == स्वीटजरल्याण्डमी अध्ययन == किम जोङ उनले [[स्विट्जरल्यान्ड|स्वीटजरल्याण्ड]]को जर्मन स्कुलमी अध्ययन गरेका हुन् ।  सन् १९९६ बाटी २००० सम्म किमको पढाइ [[युरोप|यूरोप]]मी भएको थियो । सुरूवातबाटी उनी आफ्नी आमाकी बहिनीका साथ रहेका थिए । सन् १९९८ मी उनी अमेरीका गइन् रे नाम परिवर्तन गरिन् । द वाशिंगटन पोस्टसँगको अन्तरवार्तामी उनकी सानी आमा को यंग सकले भनेकी छिन्,  “किम समस्या उत्पन्न गर्ने बालक त थिएनन् तर उनी चकचके रे  सहनशील थिएन ।’’ किमसँगै पढ्नेहरूले उनलाई दूतावासमी काम गर्ने कुनै कर्मचारीको छोरा भएको अड्कल गरेका थिए ।   == सत्तामी प्रवेश == दिवङ्गत भएका ती निरङ्कुश शासकका छोरा एवम् उत्तराधिकारी किम जङ-अन कार सँगसँगै पैदल हिँड्दै थिए। सत्ताइस वर्षीय किम भावविह्वल देखिन्थे। अन्तिम संस्कारको समारोहमी उनी पटकपटक रोएका थिए। किमको पछाडि उनका फुपाजु एवम् उत्तर कोरियामी दोस्रो शक्तिशाली व्यक्ति मानिने च्याङ सङ-थेइक थ्या। अर्कोपट्टि सेनाप्रमुख रि यङ-हो रे रक्षामन्त्री किम यङ-चन थ्या। तिनै पाका व्यक्तिहरूको हातमी [[प्योङयाङ|प्योङ्याङ]]को शक्ति जाने अनुमान त्यति बेला धेरैले गरेका। सन् १९५० को दशकमी किम जङ-अनका हजुरबुवा [[किम इल-सुङ|किम इल-सङ]]ले कम्युनिस्ट विश्वमी नौलो परम्परा स्थापित गरे - आफ्नै वंशमी उत्तर कोरियाको नेतृत्व जाने। झन्डै दुई दशकसम्म किमले आफ्ना जेठा छोरो किम जङ-इललाई उत्तराधिकारीका रूपमी प्रशिक्षित गरे। जहाँ जाँदा पनि 'युवराज' उनीसँगै हुन्थे। सन् १९९४ मी बुवाको मृत्यु भएपछि किम जङ-इलले तुरुन्तै शासनसत्ता सम्हाले। तर सन् २०११ मी उनको आकस्मिक मृत्यु हुँदा उनका छोराले उत्तर कोरियाको तेस्रो सर्वोच्च नेता बन्न प्रशिक्षण लिन थालेकै थिएनन्। धेरै विशेषज्ञहरूले अब 'एकव्यक्ति शासन' अन्त्य हुने भविष्यवाणी गरे। तर त्यसो भएन। डिसेम्बर २०१३ मी किम जङ-अनले सबभन्दा नाटकीय कदम चाले। पार्टीको बैठकबाटी उनका फुपाजु च्याङ सङ-थेइकलाई निकालेर लगियो। राजद्रोहको आरोप लगाएर उनलाई मृत्युदण्ड दिइयो। केही अपुष्ट विवरणहरूका अनुसार उनलाई मृत्युदण्ड दिन विमानभेदी तोप हानिएको थियो। सन् २०१२ देखि २०१६ सम्म किमले उत्तर कोरियामी आफ्ना हजुरबुवाको पालादेखि कै सबभन्दा ठूलो पजनी गरे। दक्षिण कोरियाको इन्स्टिट्युट फर नेश्नल सेक्युरिटी स्ट्र्याटेजीका अनुसार १४० सैन्य अधिकृतहरूको हत्या भएको रे अन्य २०० जनालाई कारागारमी राखिएको वा पदमुक्त अर्याथ्या। आफ्नो बाटामी तगारोका रूपमी देखा पर्ने सबैलाई हटाएर किमले तिनको स्थानमी आफूप्रति बफादार कनिष्ठ कार्यकर्तालाइ ल्याएका छन्। किमकी बहिनी किम यो-अनले उनीहरूको नेतृत्व गर्छिन्। गतवर्ष उनी ३० वर्षकै उमेरमी पोलिटब्युरोमी नियुक्त भएकी छन्। प्योङ्याङको सत्ताको नेतृत्व कोसँग छ भन्ने अहिले कुनै सन्देह छैन। किम जङ-अन नै त्यहाँका सर्वोच्च नेता हुन्। == पुरस्कार तथा सम्मान == === सम्मानहरू === *{{flag|रुस}}: **[[महान् देशभक्तिपूर्ण युद्धमा विजयको ७५औँ वार्षिकोत्सव पदक (१९४१–१९४५)]] (२०२०){{Efn|सन् १९४५ को [[सोभियत–जापानी युद्ध]]मी मारिएका रे उत्तर कोरियामी समाधिस्थ गरिएका सोभियत सैनिकहरूको स्मृतिको संरक्षण गर्ने प्रयासका लागि प्रदान गरिएको।}}<ref>{{cite web |url=https://www.dw.com/en/putin-honors-kim-jong-un-with-a-wwii-memorial-medal/a-53337147 |title=Putin honors Kim Jong Un with a WWII memorial medal |work=DW News |date=5 May 2020 |access-date=1 September 2022}}</ref> **महान् देशभक्तिपूर्ण युद्धमी विजयको ८०औँ वार्षिकोत्सव पदक (१९४१–१९४५) (२०२५){{Efn|उत्तर कोरियाको भूभागमी मृत्यु भएका रे समाधिस्थ गरिएका सोभियत नागरिकहरूको स्मृतिको सम्मान गर्ने कार्यमी पुर्‍याएको महत्त्वपूर्ण व्यक्तिगत योगदानका लागि प्रदान गरिएको।}}<ref>{{Cite web |date=27 March 2025 |title=Kim Jong Un awarded with the 80 Years of Victory in the Great Patriotic War medal |url=https://may9.ru/en/news/16323/ |access-date=3 August 2025 |website=80 Victory!}}</ref> === मानार्थ विद्यावारिधि उपाधिहरू === *{{flag|मलेसिया}}: **[[हेल्प विश्वविद्यालय]]बाटी अर्थशास्त्र विषयमी मानार्थ [[विद्यावारिधि]] (पीएचडी) उपाधि (२०१३)<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2013/10/23/help-uni-kim-jong-un-phd/|title=HELP University awards honorary doctorate to Kim Jong-Un|first=Dina|last=Murad|date=2013-10-23|newspaper=The Star|access-date=2026-07-18}}</ref> == टिप्पणीहरू == {{Notelist}} == सन्दर्भहरू == {{Reflist}} k4pbu7e15yb8y9kwo1jmvtx64aspi5g 268361 268360 2026-10-24T10:35:28Z Ramesh Deuba 3534 /* सम्मानहरू */ 268361 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[सम्मानित कमरेड]] | name = किम जोङ उन | image = Kim Jong-un and Vladimir Putin (2023-09-13) 12 (cropped 2).jpg | image_size = | alt = | caption = सन् २०२३ मा किम | office = [[कोरियाली मजदुर पार्टीका महासचिव]]{{Efn|किम जोङ उनले सन् २०१२ अप्रिल ११ देखि सन् २०१६ मे ९ सम्म “प्रथम सचिव” र सन् २०१६ मे ९ देखि सन् २०२१ जनवरी १० सम्म “अध्यक्ष” पदनामअन्तर्गत यही पद सम्हालेका थिए।}} | term_start = ११ अप्रिल २०१२ | term_end = | predecessor = [[किम जोङ इल]] | successor = | office1 = [[राज्य मामिला आयोगका अध्यक्ष]] | 1blankname1 = {{nowrap|प्रथम उपाध्यक्ष}} | 1namedata1 = [[चोए र्योङ हे]]<br>[[जो योङ वन]] | 2blankname1 = उपाध्यक्ष | 2namedata1 = {{ubl|[[ह्वाङ प्योङ सो]]|[[पाक पोङ जु]]|चोए र्योङ हे|[[किम तोक हुन]]}} | 3blankname1 = प्रधानमन्त्री | 3namedata1 = {{ubl|[[पाक पोङ जु]]|[[किम जे र्योङ]]|[[किम तोक हुन]]|[[पाक थे सोङ]]}} | term_start1 = २९ जुन २०१६ | predecessor1 = ''उनी स्वयं'' ([[उत्तर कोरियाको राष्ट्रिय रक्षा आयोग|राष्ट्रिय रक्षा आयोगका प्रथम अध्यक्ष]]का रूपमा) | office3 = [[उत्तर कोरियाको राज्य मामिला आयोगका अध्यक्ष|राष्ट्रिय रक्षा आयोगका प्रथम अध्यक्ष]] | 1blankname3 = उपाध्यक्ष | 1namedata3 = {{ubl|[[किम योङ चुन]]|[[री योङ मु]]|[[जाङ सङ थाएक]]|[[ओ गुक र्योल]]|चोए र्योङ हे|ह्वाङ प्योङ सो}} | 2blankname3 = प्रधानमन्त्री | 2namedata3 = {{ubl|[[चोए योङ रिम]]|पाक पोङ जु}} | term_start3 = ११ अप्रिल २०१२ | term_end3 = २९ जुन २०१६ | predecessor3 = किम जोङ इल (अध्यक्षका रूपमा) | successor3 = ''उनी स्वयं'' ([[राज्य मामिला आयोगका अध्यक्ष]]का रूपमा) | office4 = [[सर्वोच्च जनसभाका सदस्य]] | term_start4 = ९ अप्रिल २००९ | term_end4 = ११ अप्रिल २०१९ | constituency5 = पेक्टुसान १११ | birth_date = ८ जनवरी {{circa|१९८२–१९८४}} (उमेर {{age|1984|1|8}}–{{age|1982|1|8}}) | birth_place = उत्तर कोरिया<!-- स्रोतविहीन तथा लेखको मुख्य भागमा उल्लेख नगरिएको --> | party = [[कोरियाली मजदुर पार्टी]] | spouse = {{marriage|[[री सोल जु]]|२००९}} | children = ३{{Efn|एक छोरी [[किम जु ए]] भएको पुष्टि गरिएको छ भने अन्य दुई सन्तानबारे पुष्टि भएको छैन।}} | parents = {{ubl|[[किम जोङ इल]]|[[को योङ हुई]]}} | relatives = [[किम परिवार (उत्तर कोरिया)|किम परिवार]] | education = {{plainlist| * [[किम इल सुङ विश्वविद्यालय]] * [[किम इल सुङ सैनिक विश्वविद्यालय]]}} | allegiance = उत्तर कोरिया | branch = [[कोरियाली जनसेना]] | service_years = २०१०–वर्तमान | rank = {{transl|ko|[[वोनसु]] (मार्शल)}} | signature = Kim Jong-un Signature.svg | footnotes = {{collapsible list | titlestyle = background-color:#FCF;text-align:center; | title = केन्द्रीय संस्थाहरूको सदस्यता | bullets = on | २०१२–वर्तमान: कोरियाली मजदुर पार्टीको छैटौँ, सातौँ र आठौँ केन्द्रीय समितिको पोलिटब्युरो स्थायी समितिका सदस्य | २०१२–वर्तमान: कोरियाली मजदुर पार्टीको छैटौँ, सातौँ र आठौँ केन्द्रीय समितिको पोलिटब्युरोका सदस्य | २०१०–वर्तमान: कोरियाली मजदुर पार्टीको छैटौँ, सातौँ र आठौँ केन्द्रीय समितिका सदस्य }} }} '''किम जोङ उन'''<ref>{{cite book |title=Collins English Dictionary: Complete and Unabridged |edition=12th |year=2014 |publisher=HarperCollins |chapter=Kim Jong-un |url=https://www.thefreedictionary.com/Kim+Jong-un |via=[[The Free Dictionary]] |access-date=22 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306161716/https://www.thefreedictionary.com/Kim+Jong-un |archive-date=6 March 2016 |url-status=live}}</ref> (जन्म ८ जनवरी {{circa|१९८२–१९८४}}){{Efn|name=birthdate|उत्तर कोरियाली स्रोतहरूले किमको जन्ममिति ८ जनवरी १९८२ उल्लेख आर्यका छन्। दक्षिण कोरियाली गुप्तचर स्रोतहरूका अनुसार उनको जन्मवर्ष १९८३ भएको विश्वास गरिन्छ भने अमेरिकी सरकारका अनुसार १९८४ हो। थप जानकारीका लागि {{section link||प्रारम्भिक जीवन}} हेर्नुहोस्।}} उत्तर कोरियाली राजनीतिज्ञ तथा [[तानाशाह]] हुन । उनले आफ्ना पिता किम जोङ इलको मृत्यु पछि सन् २०११ देखि [[उत्तर कोरिया]]को सर्वोच्च नेता का रूपमी शासन गर्दै आया छन्। उनी उत्तर कोरियाको नेतृत्व गर्ने किम परिवार का तेस्रो शासक हुन्। उक्त देशको स्थापना उनका हजुरबुबा किम इल सुङ ले गरेका थिए। किमले [[कोरियाली मजदुर पार्टी]] (WPK) का [[महासचिव]]{{Efn|[[कोरियाली मजदुर पार्टी]]को नेताका रूपमी किमले सन् २०१२ देखि २०१६ सम्म प्रथम सचिव, सन् २०१६ देखि २०२१ सम्म अध्यक्ष रे सन् २०२१ देखि महासचिवको पद धारण गर्दै आएका छन्।}} तथा [[राज्य मामिला आयोग]]का [[अध्यक्ष]]का रूपमी कार्यरत छन्। साथै, उनी [[कोरियाली जनसेना]]का सर्वोच्च पदमी समेत आसीन छन्।{{Efn|किम जोङ उनका विभिन्न पद तथा उपाधिहरूको सूचीका लागि [[List of Kim Jong Un's titles]] हेर्नुहोस्।}} किम जोङ इल रे उनकी प्रेमिका को योङ हुई का तीन सन्तानमध्ये किम दोस्रो सन्तान हुन। उनले स्विट्जरल्यान्डको बर्नस्थित अन्तर्राष्ट्रिय विद्यालयमी अध्ययन अर्याथ्या। त्यसपछि सन् २००२ देखि २००७ सम्म किम इल सुङ विश्वविद्यालयमी अध्ययन अर्याथ्या। सन् २००९ देखि किमलाई उत्तर कोरियाको नेतृत्वका लागि आफ्ना पिताका उत्तराधिकारीका रूपमी हेरिन थालिएको थियो। सन् २०११ मी उनका पिताको मृत्युपछि राज्य सञ्चारमाध्यमले किमलाई “क्रान्तिकारी कार्यका महान् उत्तराधिकारी” घोषणा गर्‍यो। त्यसपछि उनले विभिन्न नेतृत्वदायी पदहरू सम्हाले। उनी देशको सर्वोच्च निर्णयकारी निकायका रूपमी रहेको कोरियाली मजदुर पार्टी (WPK) को पोलिटब्युरो स्थायी समिति का सदस्यसमेत बने। सन् २०१२ को जुलाईमी किमलाई कोरियाली जनसेनामी सर्वोच्च सैनिक दर्जा मार्शलमी पदोन्नति अर्या। यससँगै सशस्त्र बलका प्रधानसेनापति तथा केन्द्रीय सैन्य आयोगका अध्यक्षका रूपमी उनको पद रे नेतृत्व थप सुदृढ भय। आफ्ना पिता रे हजुरबुबाले जस्तै किम जोङ उनले उत्तर कोरियामी दमनकारी रे सर्वसत्तावादी तानाशाही शासन सञ्चालन गर्दै आएका छन्। उनरो नेतृत्वमी किम परिवारको व्यक्तिपूजाको परम्परा कायम रहेको छ। राज्य सञ्चारमाध्यमले उनलाई प्रायः “सम्मानित कमरेड”, “मार्शल” रे “राष्ट्रप्रमुख” जस्ता उपाधिले सम्बोधन गर्छन्।{{Efn|name=titles|किम जोङ उनलाई दिइएका विभिन्न उपाधिहरूको सूचीका लागि [[List of Kim Jong Un's titles]] हेर्नुहोस्।}} किमको सरकारले मानव अधिकार उल्लङ्घन गरेको आरोप खेप्दै आएको छ। सन् २०१३ मी उनले आफ्ना काका जाङ सङ थाएक सहित उत्तर कोरियाका केही उच्च अधिकारीहरूलाई पदबाटी हटाउन रे मृत्युदण्ड दिन आदेश दिएको बताइन्छ। त्यसैगरी, सन् २०१७ मी [[मलेसिया]]मी उनका सौतेनी दाजु [[किम जोङ नाम]]को हत्या गराइएको आरोप पनि उनीमाथि लागेको छ। किम जोङ उनको राजनीतिक विचारधाराले उनका पिताको सैन्य शक्तिलाई प्राथमिकता दिने ''सङ्गुन'' नीतिबाटी केही भिन्नता देखाएको छ। उनले “जनतालाई प्राथमिकता दिने नीति” अघि सारेका छन् रे [[साम्यवाद]]प्रतिको प्रतिबद्धता पुनः व्यक्त गरेका छन्। किमले [[ब्युङजिन]] नीतिलाई प्रवर्द्धन गरेका छन्, जसअन्तर्गत देशको आणविक हतियार कार्यक्रमको विकास रे राष्ट्रिय अर्थतन्त्रको विकासलाई समानान्तर रूपमी अघि बढाउने लक्ष्य राखिएको छ। यो नीति किम इल सुङले अघि सारेको यस्तै नीतिबाटी प्रेरित छ। किमले कोरियाली मजदुर पार्टी (WPK) का सङ्गठनात्मक संरचनाहरूलाई पुनः सक्रिय बनाएका छन्। साथै, सैन्य नेतृत्वको तुलनामी पार्टीको शक्ति विस्तार गरेका छन्। किमको नेतृत्वमी विश्वमी पछिल्लो समय भएका चारवटा आणविक हतियार परीक्षण {{Efn|name=nuclear-tests|उत्तर कोरिया २१औँ शताब्दीमी आणविक हतियार परीक्षण गरेको पुष्टि भएको एकमात्र देश हो। त्यसयता आणविक परीक्षण भएको हुन सक्ने तर पुष्टि नभएका दाबीहरूका लागि {{section link|List_of_nuclear_weapons_tests#Alleged_tests}} हेर्नुहोस्।}} तथा व्यापक क्षेप्यास्त्र परीक्षणहरू भएका छन्। ती परीक्षणहरूमध्ये ह्वासङ–१४ उत्तर कोरियाको पहिलो अन्तरमहादेशीय ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र थियो। यी गतिविधिले दक्षिण कोरिया, संयुक्त राज्य अमेरिका रे चीनसँगको तनाव बढायो, जसको उत्कर्ष सन् २०१७–२०१८ को उत्तर कोरिया सङ्कटका रूपमी देखा पर्‍यो। सन् २०१८ रे २०१९ मी किमले चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङ, दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति [[मुन जे–इन]] रे अमेरिकी राष्ट्रपति [[डोनाल्ड ट्रम्प]]सँग शिखर वार्तामी भाग लिए। यी भेटघाट उत्तर कोरिया रे संयुक्त राज्य अमेरिकाका राष्ट्रप्रमुखबीच भएका पहिलो प्रत्यक्ष बैठकहरू थिए। सम्बन्धमी केही समयका लागि सुधार आए पनि वार्ताहरू अन्ततः कोरियाली प्रायद्वीपको पुनःएकीकरण वा आणविक निःशस्त्रीकरणमा ठोस प्रगति नगरी टुङ्गिए। किमले कोभिड–१९ महामारी नियन्त्रण गर्न आफ्नो सरकारले सफलता हासिल गरेको दाबी अर्याथ्या। देशमी सन् २०२२ को मे महिनासम्म सङ्क्रमणका पुष्टि भएका घटनाहरू सार्वजनिक गरिएको थिएन। यद्यपि, स्वतन्त्र पर्यवेक्षकहरूले उक्त दाबीमाथि प्रश्न उठाएका थिए। सन् २०२३ को डिसेम्बरमी किमले उत्तर कोरियाले कोरियाली प्रायद्वीपको पुनःएकीकरणका लागि गरिँदै आएका प्रयास औपचारिक रूपमी त्यागेको घोषणा गरे। उनले [[दुई शत्रुतापूर्ण राज्यको सिद्धान्त]] अघि सारे रे यसको प्रतीकात्मक अभिव्यक्तिस्वरूप [[पुनःएकीकरणको मेहराब]] भत्काउन लगाए। सन् २०२४ को जुनमी किमले रुससँग सुरक्षा तथा रक्षा सन्धिमी हस्ताक्षर गरे। यसै अवधिमी उत्तर कोरियाले रुसलाई रुस–युक्रेन युद्धमी प्रयोग गर्नका लागि सैन्य सामग्रीसमेत उपलब्ध गराएको थियो। अक्टोबरमी उत्तर कोरियाले रुसी सैन्य एकाइहरूलाई सहयोग गर्न सैनिकहरू [[कुर्स्क अभियान]]मी पठायो। == स्वीटजरल्याण्डमी अध्ययन == किम जोङ उनले [[स्विट्जरल्यान्ड|स्वीटजरल्याण्ड]]को जर्मन स्कुलमी अध्ययन गरेका हुन् ।  सन् १९९६ बाटी २००० सम्म किमको पढाइ [[युरोप|यूरोप]]मी भएको थियो । सुरूवातबाटी उनी आफ्नी आमाकी बहिनीका साथ रहेका थिए । सन् १९९८ मी उनी अमेरीका गइन् रे नाम परिवर्तन गरिन् । द वाशिंगटन पोस्टसँगको अन्तरवार्तामी उनकी सानी आमा को यंग सकले भनेकी छिन्,  “किम समस्या उत्पन्न गर्ने बालक त थिएनन् तर उनी चकचके रे  सहनशील थिएन ।’’ किमसँगै पढ्नेहरूले उनलाई दूतावासमी काम गर्ने कुनै कर्मचारीको छोरा भएको अड्कल गरेका थिए ।   == सत्तामी प्रवेश == दिवङ्गत भएका ती निरङ्कुश शासकका छोरा एवम् उत्तराधिकारी किम जङ-अन कार सँगसँगै पैदल हिँड्दै थिए। सत्ताइस वर्षीय किम भावविह्वल देखिन्थे। अन्तिम संस्कारको समारोहमी उनी पटकपटक रोएका थिए। किमको पछाडि उनका फुपाजु एवम् उत्तर कोरियामी दोस्रो शक्तिशाली व्यक्ति मानिने च्याङ सङ-थेइक थ्या। अर्कोपट्टि सेनाप्रमुख रि यङ-हो रे रक्षामन्त्री किम यङ-चन थ्या। तिनै पाका व्यक्तिहरूको हातमी [[प्योङयाङ|प्योङ्याङ]]को शक्ति जाने अनुमान त्यति बेला धेरैले गरेका। सन् १९५० को दशकमी किम जङ-अनका हजुरबुवा [[किम इल-सुङ|किम इल-सङ]]ले कम्युनिस्ट विश्वमी नौलो परम्परा स्थापित गरे - आफ्नै वंशमी उत्तर कोरियाको नेतृत्व जाने। झन्डै दुई दशकसम्म किमले आफ्ना जेठा छोरो किम जङ-इललाई उत्तराधिकारीका रूपमी प्रशिक्षित गरे। जहाँ जाँदा पनि 'युवराज' उनीसँगै हुन्थे। सन् १९९४ मी बुवाको मृत्यु भएपछि किम जङ-इलले तुरुन्तै शासनसत्ता सम्हाले। तर सन् २०११ मी उनको आकस्मिक मृत्यु हुँदा उनका छोराले उत्तर कोरियाको तेस्रो सर्वोच्च नेता बन्न प्रशिक्षण लिन थालेकै थिएनन्। धेरै विशेषज्ञहरूले अब 'एकव्यक्ति शासन' अन्त्य हुने भविष्यवाणी गरे। तर त्यसो भएन। डिसेम्बर २०१३ मी किम जङ-अनले सबभन्दा नाटकीय कदम चाले। पार्टीको बैठकबाटी उनका फुपाजु च्याङ सङ-थेइकलाई निकालेर लगियो। राजद्रोहको आरोप लगाएर उनलाई मृत्युदण्ड दिइयो। केही अपुष्ट विवरणहरूका अनुसार उनलाई मृत्युदण्ड दिन विमानभेदी तोप हानिएको थियो। सन् २०१२ देखि २०१६ सम्म किमले उत्तर कोरियामी आफ्ना हजुरबुवाको पालादेखि कै सबभन्दा ठूलो पजनी गरे। दक्षिण कोरियाको इन्स्टिट्युट फर नेश्नल सेक्युरिटी स्ट्र्याटेजीका अनुसार १४० सैन्य अधिकृतहरूको हत्या भएको रे अन्य २०० जनालाई कारागारमी राखिएको वा पदमुक्त अर्याथ्या। आफ्नो बाटामी तगारोका रूपमी देखा पर्ने सबैलाई हटाएर किमले तिनको स्थानमी आफूप्रति बफादार कनिष्ठ कार्यकर्तालाइ ल्याएका छन्। किमकी बहिनी किम यो-अनले उनीहरूको नेतृत्व गर्छिन्। गतवर्ष उनी ३० वर्षकै उमेरमी पोलिटब्युरोमी नियुक्त भएकी छन्। प्योङ्याङको सत्ताको नेतृत्व कोसँग छ भन्ने अहिले कुनै सन्देह छैन। किम जङ-अन नै त्यहाँका सर्वोच्च नेता हुन्। == पुरस्कार तथा सम्मान == === सम्मानहरू === *[[रुस]]: **[[महान् देशभक्तिपूर्ण युद्धमा विजयको ७५औँ वार्षिकोत्सव पदक (१९४१–१९४५)]] (२०२०){{Efn|सन् १९४५ को [[सोभियत–जापानी युद्ध]]मी मारिएका रे उत्तर कोरियामी समाधिस्थ गरिएका सोभियत सैनिकहरूको स्मृतिको संरक्षण गर्ने प्रयासका लागि प्रदान गरिएको।}}<ref>{{cite web |url=https://www.dw.com/en/putin-honors-kim-jong-un-with-a-wwii-memorial-medal/a-53337147 |title=Putin honors Kim Jong Un with a WWII memorial medal |work=DW News |date=5 May 2020 |access-date=1 September 2022}}</ref> **महान् देशभक्तिपूर्ण युद्धमी विजयको ८०औँ वार्षिकोत्सव पदक (१९४१–१९४५) (२०२५){{Efn|उत्तर कोरियाको भूभागमी मृत्यु भएका रे समाधिस्थ गरिएका सोभियत नागरिकहरूको स्मृतिको सम्मान गर्ने कार्यमी पुर्‍याएको महत्त्वपूर्ण व्यक्तिगत योगदानका लागि प्रदान गरिएको।}}<ref>{{Cite web |date=27 March 2025 |title=Kim Jong Un awarded with the 80 Years of Victory in the Great Patriotic War medal |url=https://may9.ru/en/news/16323/ |access-date=3 August 2025 |website=80 Victory!}}</ref> === मानार्थ विद्यावारिधि उपाधिहरू === *{{flag|मलेसिया}}: **[[हेल्प विश्वविद्यालय]]बाटी अर्थशास्त्र विषयमी मानार्थ [[विद्यावारिधि]] (पीएचडी) उपाधि (२०१३)<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2013/10/23/help-uni-kim-jong-un-phd/|title=HELP University awards honorary doctorate to Kim Jong-Un|first=Dina|last=Murad|date=2013-10-23|newspaper=The Star|access-date=2026-07-18}}</ref> == टिप्पणीहरू == {{Notelist}} == सन्दर्भहरू == {{Reflist}} q01buml1wtbhkjnw7miqkoodldarqo1