Βικιφθέγματα elwikiquote https://el.wikiquote.org/wiki/%CE%9A%CF%8D%CF%81%CE%B9%CE%B1_%CE%A3%CE%B5%CE%BB%CE%AF%CE%B4%CE%B1 MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Μέσο Ειδικό Συζήτηση Χρήστης Συζήτηση χρήστη Βικιφθέγματα Συζήτηση Βικιφθέγματα Αρχείο Συζήτηση αρχείου MediaWiki Συζήτηση MediaWiki Πρότυπο Συζήτηση προτύπου Βοήθεια Συζήτηση βοήθειας Κατηγορία Συζήτηση κατηγορίας TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Δημοκρατία 0 1733 38467 38224 2026-07-10T14:17:02Z Dionysus 2208 38467 wikitext text/x-wiki Η '''[[w:Δημοκρατία|δημοκρατία]]''' είναι το πολίτευμα όπου η εξουσία πηγάζει από τον λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντα του λαού. == Αποφθέγματα == * Δημοκρατία είναι ένα είδος δικτατορίας με κοινοβουλευτικό μανδύα. ** Ιωάννης Ζίγδης, τ.Πρόεδρος της ΕΔΗΚ, 1977 * Η Δημοκρατία προτιμότερη της τυραννίδας. ** ''Δημοκρατία κρείττον τυραννίδος.'' *** [[Περίανδρος]] * Ζούμε τη μάχη μεταξύ ολιγαρχικής κυριαρχίας και συμμετοχικής δημοκρατίας. ** Γιώργος Α. Παπανδρέου<ref>''[https://www.iefimerida.gr/politiki/papandreoy-zoyme-metaxy-oligarhikis-kyriarhias-symmetohikis-dimokratias Παπανδρέου: Ζούμε τη μάχη μεταξύ ολιγαρχικής κυριαρχίας και συμμετοχικής δημοκρατίας].'' iefimerida.gr. 21/02/2025. Ανακτήθηκε στις 24/02/2025.</ref><ref>''[https://pelop.gr/o-giorgos-papandreou-se-ekdilosi-tou-tee-dytikis-elladas-zoume-ti-machi-metaxy-oligarchikis-kyriarchias-kai-symmetochikis-dimokratias/ Ο Γιώργος Παπανδρέου σε εκδήλωση του ΤΕΕ Δυτικής Ελλάδας: «Ζούμε τη μάχη μεταξύ ολιγαρχικής κυριαρχίας και συμμετοχικής δημοκρατίας»].'' pelop.gr. 21/02/2025. Ανακτήθηκε στις 24/02/2025.</ref> * Η σύνθεση των διαφoρετικών είναι η ουσία της Δημοκρατίας. ** Δημήτριος Αβραμόπουλος, τ.Πρόεδρος ΚΕΠ, 2001 * Ο ρόλος των [[ΜΜΕ|μέσων ενημέρωσης]] στη σύγχρονη [[πολιτική]] μας αναγκάζει να αναρωτηθούμε σε τι είδους [[κόσμος|κόσμο]] και σε τι είδους [[κοινωνία]] θέλουμε να ζήσουμε, και συγκεκριμένα με ποια έννοια δημοκρατίας θέλουμε να είναι αυτή μια δημοκρατική κοινωνία; Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω αντιπαραθέτοντας δύο διαφορετικές αντιλήψεις για τη δημοκρατία.<br>Μια αντίληψη της δημοκρατίας λέει ότι μια δημοκρατική κοινωνία είναι αυτή στην οποία το [[λαός|κοινό]] έχει τα μέσα να συμμετέχει με κάποιο ουσιαστικό τρόπο στη διαχείριση των δικών του υποθέσεων και τα μέσα πληροφόρησης είναι ανοιχτά και ελεύθερα. Αν ψάξετε για τη δημοκρατία στο λεξικό, θα βρείτε έναν ορισμό κάπως έτσι.<br>Μια εναλλακτική αντίληψη της δημοκρατίας είναι ότι το [[λαός|κοινό]] πρέπει να αποκλειστεί από τη διαχείριση των υποθέσεών του και τα μέσα πληροφόρησης πρέπει να ελέγχονται στενά και αυστηρά. Αυτό μπορεί να ακούγεται σαν μια περίεργη αντίληψη της δημοκρατίας, αλλά είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι είναι η επικρατούσα αντίληψη. ** [[Νόαμ Τσόμσκι]]<ref>''[https://archive.org/details/Media_Control_The_Spectacular_Achievements_of_Propaganda_Noam_Chomsky/page/n5/mode/2up Media Control: The Spectacular Achievements of Propaganda, (1991)].'' archive.org. Ανακτήθηκε στις 12/04/2026.</ref> * Ο [[φθόνος]] είναι η βάση της δημοκρατίας. ** ''Envy is the basis of democracy.'' (Bertrand Russell, The Conquest of Happiness, Chapter 6: Envy (1930)) *** [[Μπέρτραντ Ράσελ]] * Σ' ένα αληθινά δημοκρατικό κράτος, το κράτος με τους πολίτες πρέπει να έχουν αμοιβαίο αίσθημα ενοχής. Αλλά το πρώτο αίσθημα ενοχής το οφείλει το κράτος απέναντι στους πολίτες. ** [[Ασημάκης Πανσέληνος]] (Παράφραση ρητού του Ισοκράτη Αρεοπαγιτικού: [http://www.greek-language.gr/greekLang/ancient_greek/tools/corpora/anthology/content.html?t=236&m=1 Ισοκράτης, Αρεοπαγιτικός - Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα]) ([http://www.sarantakos.com/isocrat.htm αποδόμηση ψευδορητού])) * Στη Δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, δεν υπάγονται στην αρχή της πλειοψηφίας. ** Μιχαήλ Σταθόπουλος, Καθηγητής Νομικής και Υπουργός Δικαιοσύνης, 2001 * ὑπόθεσις μὲν οὖν τῆς δημοκρατικῆς πολιτείας [[ελευθερία|ἐλευθερία]] ** [[Αριστοτέλης]], [[s:Πολιτικά/ΣΤ|''Πολιτικά'', Βιβλίο Έκτο, 1317a, 40]] == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{βικιλεξικό}} {{επέκταση}} {{lynx}} {{DEFAULTSORT:Δημοκρατια}} [[Κατηγορία:Πολιτεύματα]] [[Κατηγορία:Κοινωνία]] jezcoj5qdwg36a2sn6vwyoxmksiaor8 38468 38467 2026-07-10T14:20:31Z Dionysus 2208 38468 wikitext text/x-wiki Η '''[[w:Δημοκρατία|δημοκρατία]]''' είναι το πολίτευμα όπου η εξουσία πηγάζει από τον λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντα του λαού. == Αποφθέγματα == * Δημοκρατία είναι ένα είδος δικτατορίας με κοινοβουλευτικό μανδύα. ** Ιωάννης Ζίγδης, τ.Πρόεδρος της ΕΔΗΚ, 1977 * Η Δημοκρατία προτιμότερη της τυραννίδας. ** ''Δημοκρατία κρείττον τυραννίδος.'' *** [[Περίανδρος]] * Ζούμε τη μάχη μεταξύ ολιγαρχικής κυριαρχίας και συμμετοχικής δημοκρατίας. ** Γιώργος Α. Παπανδρέου<ref>''[https://www.iefimerida.gr/politiki/papandreoy-zoyme-metaxy-oligarhikis-kyriarhias-symmetohikis-dimokratias Παπανδρέου: Ζούμε τη μάχη μεταξύ ολιγαρχικής κυριαρχίας και συμμετοχικής δημοκρατίας].'' iefimerida.gr. 21/02/2025. Ανακτήθηκε στις 24/02/2025.</ref><ref>''[https://pelop.gr/o-giorgos-papandreou-se-ekdilosi-tou-tee-dytikis-elladas-zoume-ti-machi-metaxy-oligarchikis-kyriarchias-kai-symmetochikis-dimokratias/ Ο Γιώργος Παπανδρέου σε εκδήλωση του ΤΕΕ Δυτικής Ελλάδας: «Ζούμε τη μάχη μεταξύ ολιγαρχικής κυριαρχίας και συμμετοχικής δημοκρατίας»].'' pelop.gr. 21/02/2025. Ανακτήθηκε στις 24/02/2025.</ref> * Η σύνθεση των διαφoρετικών είναι η ουσία της Δημοκρατίας. ** Δημήτριος Αβραμόπουλος, τ.Πρόεδρος ΚΕΠ, 2001 * Ο ρόλος των [[ΜΜΕ|μέσων ενημέρωσης]] στη σύγχρονη [[πολιτική]] μας αναγκάζει να αναρωτηθούμε σε τι είδους [[κόσμος|κόσμο]] και σε τι είδους [[κοινωνία]] θέλουμε να ζήσουμε, και συγκεκριμένα με ποια έννοια δημοκρατίας θέλουμε να είναι αυτή μια δημοκρατική κοινωνία; Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω αντιπαραθέτοντας δύο διαφορετικές αντιλήψεις για τη δημοκρατία.<br>Μια αντίληψη της δημοκρατίας λέει ότι μια δημοκρατική κοινωνία είναι αυτή στην οποία το [[λαός|κοινό]] έχει τα μέσα να συμμετέχει με κάποιο ουσιαστικό τρόπο στη διαχείριση των δικών του υποθέσεων και τα μέσα πληροφόρησης είναι ανοιχτά και ελεύθερα. Αν ψάξετε για τη δημοκρατία στο λεξικό, θα βρείτε έναν ορισμό κάπως έτσι.<br>Μια εναλλακτική αντίληψη της δημοκρατίας είναι ότι το [[λαός|κοινό]] πρέπει να αποκλειστεί από τη διαχείριση των υποθέσεών του και τα μέσα πληροφόρησης πρέπει να ελέγχονται στενά και αυστηρά. Αυτό μπορεί να ακούγεται σαν μια περίεργη αντίληψη της δημοκρατίας, αλλά είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι είναι η επικρατούσα αντίληψη. ** [[Νόαμ Τσόμσκι]]<ref>''[https://archive.org/details/Media_Control_The_Spectacular_Achievements_of_Propaganda_Noam_Chomsky/page/n5/mode/2up Media Control: The Spectacular Achievements of Propaganda, (1991)].'' archive.org. Ανακτήθηκε στις 12/04/2026.</ref> * Ο [[φθόνος]] είναι η βάση της δημοκρατίας. ** ''Envy is the basis of democracy.'' (Bertrand Russell, The Conquest of Happiness, Chapter 6: Envy (1930)) *** [[Μπέρτραντ Ράσελ]] * Σ' ένα αληθινά δημοκρατικό κράτος, το κράτος με τους πολίτες πρέπει να έχουν αμοιβαίο αίσθημα ενοχής. Αλλά το πρώτο αίσθημα ενοχής το οφείλει το κράτος απέναντι στους πολίτες. ** [[Ασημάκης Πανσέληνος]] (Παράφραση ρητού του Ισοκράτη Αρεοπαγιτικού: [http://www.greek-language.gr/greekLang/ancient_greek/tools/corpora/anthology/content.html?t=236&m=1 Ισοκράτης, Αρεοπαγιτικός - Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα]) ([http://www.sarantakos.com/isocrat.htm αποδόμηση ψευδορητού])) * Στη Δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, δεν υπάγονται στην αρχή της πλειοψηφίας. ** Μιχαήλ Σταθόπουλος, Καθηγητής Νομικής και Υπουργός Δικαιοσύνης, 2001 * (Η δημοκρατία είναι) το χειρότερο των [[πολίτευμα|πολιτευμάτων]] με την εξαίρεση όλων των άλλων που έχουν ιστορικά δοκιμαστεί. ** Γνωστή ρήση<ref>Μυριάμ Ρεβώ ντ’ Αλλόν. ''[https://www.public.gr/product/books/greek-books/literature/greek-literature/giati-den-agapame-ti-dimokratia/1209883 Γιατί δεν αγαπάμε τη δημοκρατία].'' public.gr. Ανακτήθηκε στις 10/07/2026.</ref> * ὑπόθεσις μὲν οὖν τῆς δημοκρατικῆς πολιτείας [[ελευθερία|ἐλευθερία]] ** [[Αριστοτέλης]], [[s:Πολιτικά/ΣΤ|''Πολιτικά'', Βιβλίο Έκτο, 1317a, 40]] == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{βικιλεξικό}} {{επέκταση}} {{lynx}} {{DEFAULTSORT:Δημοκρατια}} [[Κατηγορία:Πολιτεύματα]] [[Κατηγορία:Κοινωνία]] dgyv9qvrr42yphtq9rnretv9scznsz3 38469 38468 2026-07-10T14:22:10Z Dionysus 2208 38469 wikitext text/x-wiki Η '''[[w:Δημοκρατία|δημοκρατία]]''' είναι το πολίτευμα όπου η εξουσία πηγάζει από τον λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντα του λαού. == Αποφθέγματα == * Δημοκρατία είναι ένα είδος δικτατορίας με κοινοβουλευτικό μανδύα. ** Ιωάννης Ζίγδης, τ.Πρόεδρος της ΕΔΗΚ, 1977 * Η Δημοκρατία προτιμότερη της τυραννίδας. ** ''Δημοκρατία κρείττον τυραννίδος.'' *** [[Περίανδρος]] * Ζούμε τη μάχη μεταξύ ολιγαρχικής κυριαρχίας και συμμετοχικής δημοκρατίας. ** Γιώργος Α. Παπανδρέου<ref>''[https://www.iefimerida.gr/politiki/papandreoy-zoyme-metaxy-oligarhikis-kyriarhias-symmetohikis-dimokratias Παπανδρέου: Ζούμε τη μάχη μεταξύ ολιγαρχικής κυριαρχίας και συμμετοχικής δημοκρατίας].'' iefimerida.gr. 21/02/2025. Ανακτήθηκε στις 24/02/2025.</ref><ref>''[https://pelop.gr/o-giorgos-papandreou-se-ekdilosi-tou-tee-dytikis-elladas-zoume-ti-machi-metaxy-oligarchikis-kyriarchias-kai-symmetochikis-dimokratias/ Ο Γιώργος Παπανδρέου σε εκδήλωση του ΤΕΕ Δυτικής Ελλάδας: «Ζούμε τη μάχη μεταξύ ολιγαρχικής κυριαρχίας και συμμετοχικής δημοκρατίας»].'' pelop.gr. 21/02/2025. Ανακτήθηκε στις 24/02/2025.</ref> * Η σύνθεση των διαφoρετικών είναι η ουσία της Δημοκρατίας. ** Δημήτριος Αβραμόπουλος, τ.Πρόεδρος ΚΕΠ, 2001 * Ο ρόλος των [[ΜΜΕ|μέσων ενημέρωσης]] στη σύγχρονη [[πολιτική]] μας αναγκάζει να αναρωτηθούμε σε τι είδους [[κόσμος|κόσμο]] και σε τι είδους [[κοινωνία]] θέλουμε να ζήσουμε, και συγκεκριμένα με ποια έννοια δημοκρατίας θέλουμε να είναι αυτή μια δημοκρατική κοινωνία; Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω αντιπαραθέτοντας δύο διαφορετικές αντιλήψεις για τη δημοκρατία.<br>Μια αντίληψη της δημοκρατίας λέει ότι μια δημοκρατική κοινωνία είναι αυτή στην οποία το [[λαός|κοινό]] έχει τα μέσα να συμμετέχει με κάποιο ουσιαστικό τρόπο στη διαχείριση των δικών του υποθέσεων και τα μέσα πληροφόρησης είναι ανοιχτά και ελεύθερα. Αν ψάξετε για τη δημοκρατία στο λεξικό, θα βρείτε έναν ορισμό κάπως έτσι.<br>Μια εναλλακτική αντίληψη της δημοκρατίας είναι ότι το [[λαός|κοινό]] πρέπει να αποκλειστεί από τη διαχείριση των υποθέσεών του και τα μέσα πληροφόρησης πρέπει να ελέγχονται στενά και αυστηρά. Αυτό μπορεί να ακούγεται σαν μια περίεργη αντίληψη της δημοκρατίας, αλλά είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι είναι η επικρατούσα αντίληψη. ** [[Νόαμ Τσόμσκι]]<ref>''[https://archive.org/details/Media_Control_The_Spectacular_Achievements_of_Propaganda_Noam_Chomsky/page/n5/mode/2up Media Control: The Spectacular Achievements of Propaganda, (1991)].'' archive.org. Ανακτήθηκε στις 12/04/2026.</ref> * Ο [[φθόνος]] είναι η βάση της δημοκρατίας. ** ''Envy is the basis of democracy.'' (Bertrand Russell, The Conquest of Happiness, Chapter 6: Envy (1930)) *** [[Μπέρτραντ Ράσελ]] * Σ' ένα αληθινά δημοκρατικό κράτος, το κράτος με τους πολίτες πρέπει να έχουν αμοιβαίο αίσθημα ενοχής. Αλλά το πρώτο αίσθημα ενοχής το οφείλει το κράτος απέναντι στους πολίτες. ** [[Ασημάκης Πανσέληνος]] (Παράφραση ρητού του Ισοκράτη Αρεοπαγιτικού: [http://www.greek-language.gr/greekLang/ancient_greek/tools/corpora/anthology/content.html?t=236&m=1 Ισοκράτης, Αρεοπαγιτικός - Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα], [http://www.sarantakos.com/isocrat.htm αποδόμηση ψευδορητού]) * Στη Δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, δεν υπάγονται στην αρχή της πλειοψηφίας. ** Μιχαήλ Σταθόπουλος, Καθηγητής Νομικής και Υπουργός Δικαιοσύνης, 2001 * (Η δημοκρατία είναι) το χειρότερο των [[πολίτευμα|πολιτευμάτων]] με την εξαίρεση όλων των άλλων που έχουν ιστορικά δοκιμαστεί. ** Γνωστή ρήση<ref>Μυριάμ Ρεβώ ντ’ Αλλόν. ''[https://www.public.gr/product/books/greek-books/literature/greek-literature/giati-den-agapame-ti-dimokratia/1209883 Γιατί δεν αγαπάμε τη δημοκρατία].'' public.gr. Ανακτήθηκε στις 10/07/2026.</ref> * ὑπόθεσις μὲν οὖν τῆς δημοκρατικῆς πολιτείας [[ελευθερία|ἐλευθερία]] ** [[Αριστοτέλης]], [[s:Πολιτικά/ΣΤ|''Πολιτικά'', Βιβλίο Έκτο, 1317a, 40]] == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{βικιλεξικό}} {{επέκταση}} {{lynx}} {{DEFAULTSORT:Δημοκρατια}} [[Κατηγορία:Πολιτεύματα]] [[Κατηγορία:Κοινωνία]] 9dtkib3045qrcxrgl7t9nkdu97hvzcs 38470 38469 2026-07-10T14:28:21Z Dionysus 2208 38470 wikitext text/x-wiki Η '''[[w:Δημοκρατία|δημοκρατία]]''' είναι το πολίτευμα όπου η εξουσία πηγάζει από τον λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντα του λαού. == Αποφθέγματα == * Δημοκρατία είναι ένα είδος δικτατορίας με κοινοβουλευτικό μανδύα. ** Ιωάννης Ζίγδης, τ.Πρόεδρος της ΕΔΗΚ, 1977 * Η Δημοκρατία προτιμότερη της τυραννίδας. ** ''Δημοκρατία κρείττον τυραννίδος.'' *** [[Περίανδρος]] * Ζούμε τη μάχη μεταξύ ολιγαρχικής κυριαρχίας και συμμετοχικής δημοκρατίας. ** Γιώργος Α. Παπανδρέου<ref>''[https://www.iefimerida.gr/politiki/papandreoy-zoyme-metaxy-oligarhikis-kyriarhias-symmetohikis-dimokratias Παπανδρέου: Ζούμε τη μάχη μεταξύ ολιγαρχικής κυριαρχίας και συμμετοχικής δημοκρατίας].'' iefimerida.gr. 21/02/2025. Ανακτήθηκε στις 24/02/2025.</ref><ref>''[https://pelop.gr/o-giorgos-papandreou-se-ekdilosi-tou-tee-dytikis-elladas-zoume-ti-machi-metaxy-oligarchikis-kyriarchias-kai-symmetochikis-dimokratias/ Ο Γιώργος Παπανδρέου σε εκδήλωση του ΤΕΕ Δυτικής Ελλάδας: «Ζούμε τη μάχη μεταξύ ολιγαρχικής κυριαρχίας και συμμετοχικής δημοκρατίας»].'' pelop.gr. 21/02/2025. Ανακτήθηκε στις 24/02/2025.</ref> * Η σύνθεση των διαφoρετικών είναι η ουσία της Δημοκρατίας. ** Δημήτριος Αβραμόπουλος, τ.Πρόεδρος ΚΕΠ, 2001 * Ο ρόλος των [[ΜΜΕ|μέσων ενημέρωσης]] στη σύγχρονη [[πολιτική]] μας αναγκάζει να αναρωτηθούμε σε τι είδους [[κόσμος|κόσμο]] και σε τι είδους [[κοινωνία]] θέλουμε να ζήσουμε, και συγκεκριμένα με ποια έννοια δημοκρατίας θέλουμε να είναι αυτή μια δημοκρατική κοινωνία; Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω αντιπαραθέτοντας δύο διαφορετικές αντιλήψεις για τη δημοκρατία.<br>Μια αντίληψη της δημοκρατίας λέει ότι μια δημοκρατική κοινωνία είναι αυτή στην οποία το [[λαός|κοινό]] έχει τα μέσα να συμμετέχει με κάποιο ουσιαστικό τρόπο στη διαχείριση των δικών του υποθέσεων και τα μέσα πληροφόρησης είναι ανοιχτά και ελεύθερα. Αν ψάξετε για τη δημοκρατία στο λεξικό, θα βρείτε έναν ορισμό κάπως έτσι.<br>Μια εναλλακτική αντίληψη της δημοκρατίας είναι ότι το [[λαός|κοινό]] πρέπει να αποκλειστεί από τη διαχείριση των υποθέσεών του και τα μέσα πληροφόρησης πρέπει να ελέγχονται στενά και αυστηρά. Αυτό μπορεί να ακούγεται σαν μια περίεργη αντίληψη της δημοκρατίας, αλλά είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι είναι η επικρατούσα αντίληψη. ** [[Νόαμ Τσόμσκι]]<ref>''[https://archive.org/details/Media_Control_The_Spectacular_Achievements_of_Propaganda_Noam_Chomsky/page/n5/mode/2up Media Control: The Spectacular Achievements of Propaganda, (1991)].'' archive.org. Ανακτήθηκε στις 12/04/2026.</ref> * Ο [[φθόνος]] είναι η βάση της δημοκρατίας. ** ''Envy is the basis of democracy.'' (Bertrand Russell, The Conquest of Happiness, Chapter 6: Envy (1930)) *** [[Μπέρτραντ Ράσελ]] * Σ' ένα αληθινά δημοκρατικό κράτος, το κράτος με τους πολίτες πρέπει να έχουν αμοιβαίο αίσθημα ενοχής. Αλλά το πρώτο αίσθημα ενοχής το οφείλει το κράτος απέναντι στους πολίτες. ** [[Ασημάκης Πανσέληνος]] (Παράφραση ρητού του Ισοκράτη Αρεοπαγιτικού: [http://www.greek-language.gr/greekLang/ancient_greek/tools/corpora/anthology/content.html?t=236&m=1 Ισοκράτης, Αρεοπαγιτικός - Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα], [http://www.sarantakos.com/isocrat.htm αποδόμηση ψευδορητού]) * Στη Δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, δεν υπάγονται στην αρχή της πλειοψηφίας. ** Μιχαήλ Σταθόπουλος, Καθηγητής Νομικής και Υπουργός Δικαιοσύνης, 2001 * (Η δημοκρατία είναι) το χειρότερο των [[πολίτευμα|πολιτευμάτων]] με την εξαίρεση όλων των άλλων που έχουν ιστορικά δοκιμαστεί. ** Γνωστή ρήση<ref>Μυριάμ Ρεβώ ντ’ Αλλόν. ''[https://www.public.gr/product/books/greek-books/literature/greek-literature/giati-den-agapame-ti-dimokratia/1209883 Γιατί δεν αγαπάμε τη δημοκρατία].'' Μετάφραση Μιχάλης Πάγκαλος. Βιβλιοπωλείον της Εστίας. Αθήνα. 2016. public.gr. Ανακτήθηκε στις 10/07/2026.</ref> * ὑπόθεσις μὲν οὖν τῆς δημοκρατικῆς πολιτείας [[ελευθερία|ἐλευθερία]] ** [[Αριστοτέλης]], [[s:Πολιτικά/ΣΤ|''Πολιτικά'', Βιβλίο Έκτο, 1317a, 40]] == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{βικιλεξικό}} {{επέκταση}} {{lynx}} {{DEFAULTSORT:Δημοκρατια}} [[Κατηγορία:Πολιτεύματα]] [[Κατηγορία:Κοινωνία]] iddy82hkzysbkmaddsw32zy2gd0jqkk Νόαμ Τσόμσκι 0 1969 38466 38460 2026-07-10T14:09:08Z Dionysus 2208 38466 wikitext text/x-wiki [[Αρχείο:Noam Chomsky, 2004.jpg|thumb|Ο Νόαμ Τσόμσκι το 2004.]] Ο '''[[w:Νόαμ Τσόμσκι|Νόαμ Τσόμσκι]]''' (Avram Noam Chomsky, 7 Δεκεμβρίου 1928) είναι καθηγητής στο τμήμα Γλωσσολογίας και Φιλοσοφίας του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Μασαχουσέτης (MIT), φιλόσοφος, πολιτικός ακτιβιστής, αναρχοσυνδικαλιστής και πολιτικός αναλυτής. == Αποσπάσματα == === Για τα απλά λόγια === * Αν ξέρετε να μιλάτε με περίπλοκο τρόπο, χρησιμοποιώντας δύσκολες λέξεις, ανήκετε στους προνομιούχους. Σας καλούν σε συνέδρια, σας περιβάλλουν με τιμές, αλλά οι ομιλίες σας έχουν άραγε κάποιο περιεχόμενο; Αυτό είναι το ερώτημα. Ας εξετάσουμε καλύτερα μήπως θα μπορούσαμε να πούμε το ίδιο πράγμα με απλά λόγια. Κι αυτό είναι σχεδόν πάντα δυνατόν.<ref>Νόαμ Τσόμσκι. ''Δύο ώρες διαύγειας''. Συνομιλίες του Νόαμ Τσόμσκι με τον Ντενί Ρομπέρ και τη Βερόνικα Ζαράχοβιτς. Μετάφραση Αργύρης Αργύρογλου. Εκδοτικός Οργανισμός Λιβάνη. Αθήνα. 2006. σελ. 195.</ref>{{#tag:ref|Και ο Τζο Μίλερ, ο χαρακτήρας που υποδύεται ο Ντένζελ Ουάσινγκτον στην κινηματογραφική ταινία του 1993 ''[[Φιλαδέλφεια (ταινία)|Φιλαδέλφεια]]'', λέει κάμποσες φορές στην ταινία: «Τώρα, εξήγησέ το μου σαν να είμαι ένα τετράχρονο [[παιδί]].»<ref>''[https://www.imdb.com/title/tt0107818/quotes/?item=qt0179769 Φιλαδέλφεια (1993) - Quotes - IMDb].'' imdb.com. Ανακτήθηκε στις 14/10/2025.</ref>|group="σημ."}} === Για τη γλωσσολογία και τις ανθρώπινες υποθέσεις === * Αν μπορούσα να ξεφύγω από τα εγκόσμια, θα ήμουν απόλυτα ευτυχής να ασχοληθώ μόνο με τη [[γλωσσολογία]]. Είναι πολύ πιο ικανοποιητική σε πνευματικό επίπεδο, πολύ πιο δημιουργική... Το να σκέφτεσαι τις ανθρώπινες υποθέσεις είναι σημαντικό, αλλά δεν είναι πραγματικά μια πνευματική άσκηση. Αποτελείται βασικά από την αποκάλυψη των [[ψέμα|ψεμάτων]] και των [[αντίφαση|αντιφάσεων]], από την υπόδειξη των αποφασιστικών παραγόντων και την παράκαμψη εκείνων που έχουν μόνο περιθωριακό ρόλο, από τη σύνθεση μιας ορθολογικής παρουσίασης των θεμάτων που ενδιαφέρουν τον καθένα και από την υποβολή τους στη δοκιμασία της [[πραγματικότητα|πραγματικότητας]].<ref>Νόαμ Τσόμσκι. ''Δύο ώρες διαύγειας''. Συνομιλίες του Νόαμ Τσόμσκι με τον Ντενί Ρομπέρ και τη Βερόνικα Ζαράχοβιτς. Μετάφραση Αργύρης Αργύρογλου. Εκδοτικός Οργανισμός Λιβάνη. Αθήνα. 2006. σελ. 215.</ref> === Για τον Θεό === * Στην πραγματικότητα, δεν ξέρω καν τι είναι [[αθεϊσμός|άθεος]]. Όταν οι άνθρωποι με ρωτούν αν είμαι άθεος, πρέπει να τους ρωτήσω τι εννοούν. Τι είναι αυτό στο οποίο υποτίθεται ότι δεν πιστεύω; Μέχρι να μπορέσετε να απαντήσετε σε αυτήν την ερώτηση, δεν μπορώ να σας πω αν είμαι άθεος, και η ερώτηση δεν προκύπτει.<ref name="Science in the Dock">''[https://chomsky.info/20060301/ Science in the Dock. Discussion with Noam Chomsky, Lawrence Krauss & Sean M. Carroll].'' Science & Technology News. March 1, 2006. chomsky.info. Ανακτήθηκε στις 11/04/2026.</ref>{{#tag:ref|Και ο αρχαίος Κινέζος σοφός [[Κομφούκιος]], αν και αγνωστικιστής δεν ήταν άθεος. Ο Κομφούκιος θεωρούσε απλώς το πρόβλημα της ύπαρξης του [[Θεός|Θεού]] πολύ δύσκολο για να το φτάσει το ανθρώπινο πνεύμα και να ασχοληθεί με αυτό.<ref>Δημήτρης Κ. Βελισσαρόπουλος. ''Ιστορία της κινέζικης φιλοσοφίας.'' Δωδώνη. Αθήνα. 1981. Τόμος πρώτος σελ. 195.</ref> Και ο άγνωστος συγγραφέας του βιβλίου ''[[Γνόφος αγνωσίας]]'' σημείωσε ότι «Επαναλαμβάνουμε τον όρο [[τίποτα]], γιατί ο Θεός δεν είναι τίποτα απ' όλα όσα μπορεί να καταλάβει ή να φανταστεί ο [[άνθρωπος]]».<ref>Ανώνυμος. ''Γνόφος αγνωσίας.'' Μετάφραση Μητροπολίτης Κορίνθου Παντελεήμων Καρανικόλας. Εκδόσεις Παπαδημητρίου. Αθήνα. 1968. σελ. 145.</ref> Από τους αρχαίους Έλληνες φιλόσοφους πρώτος πολέμιος της ομηρικής και ησιόδειας [[θεολογία|θεολογίας]] υπήρξε ο [[Ξενοφάνης]], ο οποίος κατηγόρησε τον [[Όμηρος|Όμηρο]] και τον [[Ησίοδος|Ησίοδο]] ότι προσάπτουν στους θεούς ανθρώπινα πάθη, όπως κλοπές, μοιχείες και αλληλοεξαπατήσεις, ενώ στην πραγματικότητα «Για τους θεούς δεν μπορούμε να ξέρουμε απολύτως τίποτε».<ref>Αριστοτέλης. ''Ποιητική.'' Πρόλογος, εισαγωγή, κείμενο, μετάφραση, σχόλια Δημήτριος Λυπουρλής. Γενική επιμέλεια Μαρίνα Λυπουρλή. Εκδόσεις Ζήτρος. Θεσσαλονίκη. 2008. σελ. 295.</ref><ref>Ξενοφάνης. ''Αποσπάσματα.'' Εισαγωγή - μετάφραση - μελετήματα Άννα Κελεσίδου. Επιμέλεια Φιλολογική Ομάδα Κάκτου. Κάκτος. Αθήνα. 1997. σελ. 72 - 75.</ref>|group="σημ."}} * Αν διαβάσετε, για παράδειγμα, τη Βίβλο, θα δείτε ότι είναι ένα βιβλίο με τις μεγαλύτερες γενοκτονίες σ' ολόκληρη τη γραμματεία μας. Είναι ο [[Θεός]] που διατάζει τον εκλεκτό λαό του να εξολοθρεύσει τους Αμαληκίτες μέχρι τον τελευταίο άνδρα, την τελευταία γυναίκα, το τελευταίο παιδί. Οι [[άνθρωπος|άνθρωποι]] δε θα ήθελαν να κάνουν κάτι τέτοιο σήμερα. Δε θα ήθελαν να αποδώσουν στον Θεό τους κάτι τέτοιο. Αυτό είναι ένα σημάδι κάποιου είδους [[ηθική|ηθικής]] [[πρόοδος|προόδου]].<ref>''Κατασκευάζοντας συναίνεση. Ο Νόαμ Τσόμσκυ και τα μέσα μαζικής επικοινωνίας. Το βιβλίο της βραβευμένης ταινίας των Peter Wintonick και Mark Achbar. Ένα εγχειρίδιο πνευματικής αυτοάμυνας.'' Επιμέλεια Mark Achbar. Μετάφραση Νίκος Βούλγαρης. Παρατηρητής. Θεσσαλονίκη. 1997. σελ. 156.</ref> === Για τον Ιησού Χριστό === * Ο ίδιος ο [[Ιησούς Χριστός|Ιησούς]], και το μεγαλύτερο μέρος του μηνύματος των [[Ευαγγέλιο|Ευαγγελίων]], είναι ένα μήνυμα υπηρεσίας προς τους [[φτώχεια|φτωχούς]], μια κριτική των [[πλούτος|πλουσίων]] και των ισχυρών και ένα [[ειρήνη|ειρηνιστικό]] δόγμα. Και παρέμεινε έτσι, έτσι ήταν ο [[Χριστιανισμός]] μέχρι τον [[Μέγας Κωνσταντίνος|Κωνσταντίνο]]. Ο Κωνσταντίνος το μετατόπισε έτσι ώστε ο [[σταυρός]], που ήταν το σύμβολο του διωγμού κάποιου που εργαζόταν για τους φτωχούς, να τοποθετηθεί στην ασπίδα της [[Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία|Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας]]. Έγινε το σύμβολο της [[βία|βίας]] και της [[καταπίεση|καταπίεσης]], και αυτό είναι λίγο πολύ αυτό που ήταν η [[εκκλησία]] μέχρι σήμερα. Στην πραγματικότητα, είναι αρκετά εντυπωσιακό τα τελευταία χρόνια, στοιχεία της εκκλησίας –ιδιαίτερα οι επίσκοποι της Λατινικής Αμερικής, αλλά όχι μόνο αυτοί– προσπάθησαν να επιστρέψουν στα Ευαγγέλια.<ref name="Science in the Dock"/> === Για τη Βίβλο === * Η [[Βίβλος]] είναι πιθανότατα το βιβλίο με τις περισσότερες [[Γενοκτονία|γενοκτονίες]].<ref>''[https://www.youtube.com/watch?v=-vmr1iidh5g Κατασκευάζοντας συναίνεση: ο Νόαμ Τσόμσκι και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης (Αγγλικά: Manufacturing Consent: Noam Chomsky and the Media, 1992) 1:55:01].'' youtube.com. 6 Ιουλ 2013. Ανακτήθηκε στις 29/8/2025.</ref>{{#tag:ref|Στην [[Παλαιά Διαθήκη]] εξιστορούνται περισσότερες από 12 [[Γενοκτονία|γενοκτονίες]], τις οποίες πραγματοποιεί είτε ο ίδιος ο [[Θεός]] μέσω φυσικών καταστροφών είτε ο λαός του, οι [[Εβραίοι]], κατόπιν διαταγής του Θεού. Επιπλέον, ο Θεός με τον κατακλυσμό του Νώε αφανίζει όλο το [[Άνθρωπος|ανθρώπινο είδος]] με την εξαίρεση οκτώ ανθρώπων. Στην [[Καινή Διαθήκη]] δεν υπάρχει καμία γενοκτονία.|group="σημ."}} === Για το σύστημα === * Στη διάρκεια των τελευταίων 50 ετών η κατακλυσμιαία πρόοδος της [[Επιστήμη|επιστήμης]] άνοιξε μια ολοένα και πιο βαθειά τάφρο ανάμεσα στις γνώσεις του ευρέως κοινού και στις γνώσεις που κατέχουν και χρησιμοποιούν οι ιθύνουσες ελίτ. Χάρη στη βιολογία, τη νευροβιολογία και την εφαρμοσμένη ψυχολογία, το [[κοινωνικό σύστημα|σύστημα]] έφτασε σε μια εξελιγμένη γνώση του [[Άνθρωπος|ανθρώπινου όντος]] και από την άποψη της φυσιολογίας και από την άποψη της ψυχολογίας. Το «σύστημα» έφτασε να γνωρίζει τον μέσο άνθρωπο καλύτερα από όσο γνωρίζει ο ίδιος τον εαυτό του. Αυτό σημαίνει ότι στην πλειονότητα των περιπτώσεων το σύστημα ασκεί αυξημένο έλεγχο και επιβάλλεται με μεγαλύτερη ισχύ επάνω στα άτομα από όσο τα άτομα στον ίδιο τον εαυτό τους.<ref>''[https://tvxs.gr/apopseis/arthra-gnomis/o-dekalogos-toy-ypnotisti/ Ο Δεκάλογος του Υπνωτιστή].'' (O Νόαμ Τσόμσκι έχει μαζέψει σε μία λίστα τις 10 βασικές τεχνικές χειραγώγησης της κοινής γνώμης.) tvxs.gr. 12 Οκτ. 2013. Ανακτήθηκε στις 07/10/2024.</ref> === Για τους ισχυρούς === * Δεν επικρίνουμε του ισχυρούς. Αν τα βάλετε μαζί τους, αντεπιτίθενται και σας εκμηδενίζουν.<ref>Νόαμ Τσόμσκι. ''Δύο ώρες διαύγειας''. Συνομιλίες του Νόαμ Τσόμσκι με τον Ντενί Ρομπέρ και τη Βερόνικα Ζαράχοβιτς. Μετάφραση Αργύρης Αργύρογλου. Εκδοτικός Οργανισμός Λιβάνη. Αθήνα. 2006. σελ. 181.</ref> === Για τους ειδικούς και τις γενοκτονίες === * Ένας λόγος είναι ότι υπάρχει μια παραδοχή ότι δεν μπορείς να είσαι απλώς [[άνθρωπος|ανθρώπινο ον]]. Δεν μπορείς να ενδιαφέρεσαι για τη [[γενοκτονία]] επειδή δεν σου αρέσει η γενοκτονία. Πρέπει αυτό να προέρχεται από κάτι άλλο. Υπάρχει επίσης μια άλλη υπόθεση ότι αν δεν είσαι επαγγελματίας ειδικός σε κάτι, δεν μπορείς να μιλάς γι' αυτό.<ref>''Κατασκευάζοντας συναίνεση. Ο Νόαμ Τσόμσκυ και τα μέσα μαζικής επικοινωνίας. Το βιβλίο της βραβευμένης ταινίας των Peter Wintonick και Mark Achbar. Ένα εγχειρίδιο πνευματικής αυτοάμυνας.'' Επιμέλεια Mark Achbar. Μετάφραση Νίκος Βούλγαρης. Παρατηρητής. Θεσσαλονίκη. 1997. σελ. 30.</ref> [...] ... ο μη ειδικός δεν θα τολμήσει, στο κάτω κάτω, να πει στους φυσικούς και στους μηχανικούς πώς να χτίσουν έναν ατομικό αντιδραστήρα...<ref>''Κατασκευάζοντας συναίνεση. Ο Νόαμ Τσόμσκυ και τα μέσα μαζικής επικοινωνίας. Το βιβλίο της βραβευμένης ταινίας των Peter Wintonick και Mark Achbar. Ένα εγχειρίδιο πνευματικής αυτοάμυνας.'' Επιμέλεια Mark Achbar. Μετάφραση Νίκος Βούλγαρης. Παρατηρητής. Θεσσαλονίκη. 1997. σελ. 194.</ref> === Για τη θανατική ποινή === * «Ποια είναι η άποψή σας για τη θανατική ποινή;» Είναι έγκλημα. Συμφωνώ με τη [[Διεθνής Αμνηστία|Διεθνή Αμνηστία]] ως προς αυτό, και με τις περισσότερες χώρες του κόσμου που δεν την εφαρμόζουν. Το [[κράτος]] δε θα έπρεπε να έχει το δικαίωμα να θανατώνει ανθρώπους.<ref>Noam Chomsky. ''Πώς λειτουργεί ο κόσμος.'' Επιμέλεια Άρθουρ Νάιμαν. Μετάφραση Μαρία - Αριάδνη Αλαβάνου. Κέδρος. Αθήνα. 2013. Όγδοη έκδοση. σελ. 201.</ref> === Για το προεδρικό αξίωμα === * Αν έβαζα υποψηφιότητα για πρόεδρος, το πρώτο πράγμα που θα έκανα, θα ήταν να πω στον κόσμο να μη με ψηφίσει. ** Απάντηση του Νόαμ Τσόμσκι στην ερώτηση ενός άνδρα «Σκεφτήκατε ποτέ να βάλετε υποψηφιότητα για πρόεδρος;».<ref>''Κατασκευάζοντας συναίνεση. Ο Νόαμ Τσόμσκυ και τα μέσα μαζικής επικοινωνίας. Το βιβλίο της βραβευμένης ταινίας των Peter Wintonick και Mark Achbar. Ένα εγχειρίδιο πνευματικής αυτοάμυνας.'' Επιμέλεια Mark Achbar. Μετάφραση Νίκος Βούλγαρης. Παρατηρητής. Θεσσαλονίκη. 1997. σελ. 228.</ref> === Για την πατρίδα του === * Πρώτα απ' όλα είναι η [[πατρίδα]] μου και έπειτα είναι η πιο [[Ελευθερία|ελεύθερη]] χώρα του κόσμου. Νομίζω ότι υπάρχουν περισσότερες πιθανότητες για αλλαγή εδώ παρά σε οποιαδήποτε άλλη χώρα που ξέρω. ** Απάντηση του Νόαμ Τσόμσκι στην ερώτηση δημοσιογράφου «Αν υπάρχει περιορισμένο εύρος απόψεων στις [[ΗΠΑ]] και είναι δυσκολότερο να εκφράσετε διαφορετικές απόψεις γιατί μένετε στις ΗΠΑ;».<ref>''[https://www.youtube.com/watch?v=-vmr1iidh5g Κατασκευάζοντας συναίνεση: ο Νόαμ Τσόμσκι και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης (Αγγλικά: Manufacturing Consent: Noam Chomsky and the Media, 1992) 1:57:20].'' youtube.com. 6 Ιουλ 2013. Ανακτήθηκε στις 29/8/2025.</ref> === Για την κοινωνική τάξη στην οποία ανήκει === * Μα οι χρηματοπιστωτικοί κύκλοι περνούν ζωή χαρισάμενη και κάποια τμήματα του πληθυσμού είναι κι αυτά σε καλή κατάσταση, όπως εγώ, για παράδειγμα. Αποδεικνύεται ότι ανήκω σε ένα κοινωνικό στρώμα που κερδίζει πάρα πολλά [[χρήμα|χρήματα]] χάρη στη νέα [[οικονομία]]. Ένα κοινωνικό στρώμα που βρίσκεται πολύ ψηλά στην κλίμακα.<ref>Νόαμ Τσόμσκι. ''Δύο ώρες διαύγειας''. Συνομιλίες του Νόαμ Τσόμσκι με τον Ντενί Ρομπέρ και τη Βερόνικα Ζαράχοβιτς. Μετάφραση Αργύρης Αργύρογλου. Εκδοτικός Οργανισμός Λιβάνη. Αθήνα. 2006. σελ. 130.</ref> === Για τον Καρλ Μαρξ === * Πρέπει να δεχόμαστε τις ιδέες του όταν είναι έγκυρες, να τις τροποποιούμε ή να τις επεκτείνουμε όταν χρειάζεται και να τις αγνοούμε όταν αποκαλύπτεται ότι είναι ανακριβείς ή μη εφαρμόσιμες, έτσι όπως θα κάναμε με τις ιδέες οποιουδήποτε άλλου.<ref>Νόαμ Τσόμσκι. ''Δύο ώρες διαύγειας''. Συνομιλίες του Νόαμ Τσόμσκι με τον Ντενί Ρομπέρ και τη Βερόνικα Ζαράχοβιτς. Μετάφραση Αργύρης Αργύρογλου. Εκδοτικός Οργανισμός Λιβάνη. Αθήνα. 2006. σελ. 157.</ref> === Για τον Άλμπερτ Αϊνστάιν και τον Μπέρτραντ Ράσελ === * Ναι, πολλούς. Μερικοί είναι πραγματικά [[ήρωες]], αλλά ο κόσμος σπάνια τους γνωρίζει. Ανάμεσα στις γνωστές προσωπικότητες, ο [[Μπέρτραντ Ράσελ]] είναι κάποιος για τον οποίο τρέφω μεγάλο [[θαυμασμός|θαυμασμό]] και στο πνευματικό επίπεδο αλλά και ως δημόσιο πρόσωπο. Είναι ενδιαφέρον το πόσο διαφορετικά αντιλαμβανόταν ο κόσμος τον Ράσελ από τον [[Άλμπερτ Αϊνστάιν|Αϊνστάιν]]. Είχαν περίπου τις ίδιες ιδέες. Τελικά, ανησυχούσαν πολύ και οι δυο για τα [[πυρηνικά]] [[όπλα]]. Και οι δυο ήταν [[σοσιαλισμός|σοσιαλιστές]]. Όμως ο Αϊνστάιν είναι είδωλο κι ο Ράσελ καθόλου. Η διαφορά είναι ότι ο Αϊνστάιν υπέγραφε διαμαρτυρίες κι ύστερα επέστρεφε στο γραφείο του για να ασχοληθεί με τη [[φυσική]]. Ο Ράσελ υπέγραφε διαμαρτυρίες και κατέβαινε στον δρόμο για να διαδηλώσει. ** Απάντηση του Νόαμ Τσόμσκι στην ερώτηση «Έχετε ήρωες, κάποιους ανθρώπους που θαυμάζετε;».<ref>Νόαμ Τσόμσκι. ''Δύο ώρες διαύγειας''. Συνομιλίες του Νόαμ Τσόμσκι με τον Ντενί Ρομπέρ και τη Βερόνικα Ζαράχοβιτς. Μετάφραση Αργύρης Αργύρογλου. Εκδοτικός Οργανισμός Λιβάνη. Αθήνα. 2006. σελ. 216 - 217.</ref> === Για τον Μπομπ Ντίλαν και τα ναρκωτικά === * Όσο για τα [[ναρκωτικά]], η εντύπωσή μου είναι ότι η επίδρασή τους ήταν σχεδόν εντελώς αρνητική, απλώς απομακρύνοντας τους ανθρώπους από ουσιαστικό [[αγώνας|αγώνα]] και δέσμευση. Μόλις τις προάλλες καθόμουν σε ένα ραδιοφωνικό στούντιο περιμένοντας να στηθεί μια δορυφορική ρύθμιση στο εξωτερικό. Οι μηχανικοί ετοίμαζαν συνεντεύξεις με τον [[Μπομπ Ντίλαν]] από το 1966-7 περίπου (κρίνοντας από τις αναφορές) και άκουγα (δεν τον είχα ακούσει ποτέ πριν να μιλάει – αν μπορείτε να το πείτε αυτό ομιλία). Ακουγόταν σαν να ήταν τόσο ναρκωμένος που μετά βίας είχε συνοχή, αλλά το μήνυμα πέρασε αρκετά καθαρά μέσα από την ομίχλη. Είπε ξανά και ξανά ότι είχε περάσει όλο αυτό το θέμα της [[διαμαρτυρία|διαμαρτυρίας]], συνειδητοποίησε ότι ήταν [[ανοησία]] και ότι το μόνο πράγμα που ήταν σημαντικό ήταν να ζήσει τη [[ζωή]] του [[ευτυχία|ευτυχισμένα]] και [[ελευθερία|ελεύθερα]], όχι να «ανακατεύεται με τις ζωές των άλλων» δουλεύοντας για τα πολιτικά και [[ανθρώπινα δικαιώματα]], τον τερματισμό του [[πόλεμος|πολέμου]] και της [[φτώχεια|φτώχειας]] κ.λπ. Ρωτήθηκε τι πιστεύει για το «κίνημα ελευθερίας του λόγου» του Μπέρκλεϋ και είπε ότι δεν το καταλάβαινε. Είπε κάτι σαν: «Έχω [[ελευθερία του λόγου|ελευθερία λόγου]], μπορώ να κάνω ό,τι θέλω, οπότε δεν έχει καμία σχέση με εμένα. Τελεία και παύλα». Αν η [[καπιταλισμός|καπιταλιστική]] μηχανή δημοσίων σχέσεων ήθελε να εφεύρει κάποιον για τους σκοπούς της, δεν θα μπορούσε να κάνει καλύτερη επιλογή.<ref>Noam Chomsky. ''[https://chomsky.info/199406__/ On Pranks, Surrealism, Psychedelics and the “Deeply Personal”].'' chomsky.info. Diet Soap, 5, June, 1994. Ανακτήθηκε στις 30/06/2026.</ref> === Για τους διανοούμενους === * Η πνευματική παράδοση είναι μια παράδοση δουλοπρέπειας στην [[εξουσία]], και αν δεν την πρόδιδα θα ντρεπόμουν για τον εαυτό μου. ** ''The intellectual tradition is one of servility to power, and if I didn't betray it I'd be ashamed of myself.''<ref>Ο Νόαμ Τσόμσκι σε συνέντευξη στο The Late Show BBC Television (25 Νοεμβρίου 1992), στο The Columbia Dictionary of Quotations (1993), σ. 465.</ref> * Οι «αριστεροί διανοούμενοι» (ή οποιαδήποτε είναι η σωστή λέξη) έχουν εμπλακεί σε ακατανόητες ποικιλίες του [[μεταμοντερνισμός|μεταμοντερνισμού]] (που ως επί το πλείστον είναι, κατά τη γνώμη μου, ανοησίες), ή αλλιώς μιλάνε μεταξύ τους. Το μεγαλύτερο μέρος της «κοινότητας των διανοουμένων» υπηρετεί, ως συνήθως, κατά τον ένα ή τον άλλο τρόπο την [[εξουσία]].<ref>''Κατασκευάζοντας συναίνεση. Ο Νόαμ Τσόμσκυ και τα μέσα μαζικής επικοινωνίας. Το βιβλίο της βραβευμένης ταινίας των Peter Wintonick και Mark Achbar. Ένα εγχειρίδιο πνευματικής αυτοάμυνας.'' Επιμέλεια Mark Achbar. Μετάφραση Νίκος Βούλγαρης. Παρατηρητής. Θεσσαλονίκη. 1997. σελ. 21.</ref> === Για την ελευθερία της σκέψης === * Ο [[Πλύση εγκεφάλου|έλεγχος της σκέψης]] είναι πιο σημαντικός για τις [[κυβέρνηση|κυβερνήσεις]] που είναι ελεύθερες και δημοφιλείς παρά για τα δεσποτικά και στρατιωτικά κράτη. Η λογική είναι απλή: ένα δεσποτικό κράτος μπορεί να ελέγξει τους εγχώριους εχθρούς του με τη [[βία]], αλλά καθώς το κράτος χάνει αυτό το όπλο, απαιτούνται άλλα τεχνάσματα για να αποτρέψουν τις [[λαός|αδαείς μάζες]] από το να παρεμβαίνουν στις δημόσιες υποθέσεις, κάτι που δεν είναι δική τους δουλειά. ** ''Control of thought is more important for governments that are free and popular than for despotic and military states. The logic is straightforward: a despotic state can control its domestic enemies by force, but as the state loses this weapon, other devices are required to prevent the ignorant masses from interfering with public affairs, which are none of their business.''<ref>''Deterring Democracy'' (1992), p. [http://books.google.com/books?id=uZui06DXqmcC&pg=PA357 357].</ref> === Για την ελευθερία της έκφρασης === * Αν δεν πιστεύουμε στην [[Ελευθερία του λόγου|ελευθερία της έκφρασης]] για τους ανθρώπους που περιφρονούμε, δεν πιστεύουμε σ' αυτήν καθόλου. ** ''If we don't believe in free expression for people we despise, we don't believe in it at all.'' ** Συνέντευξη με τον [http://www.jmm.org.au/articles/14177.htm John Pilger στο BBC, ''The Late Show'', 25 Νοεμβρίου 1992] * Το παθιασμένο και πανταχού παρόν σύνθημα «Je Suis Charlie» αλλά και όλα τα παρόμοια με αυτό, δεν θα πρέπει ούτε κατά διάνοια να υπαινίσσονται οποιαδήποτε ταύτιση με το εν λόγω περιοδικό, τουλάχιστον ως προς το πλαίσιο της υπεράσπισης της [[Ελευθερία του λόγου|ελευθερίας του λόγου]]. Αντίθετα, θα έπρεπε να εκφράζουν την υπεράσπιση του δικαιώματος της ελεύθερης έκφρασης ασχέτως του τι πιστεύει κανείς για τα περιεχόμενα, ακόμη κι αν αυτά θεωρούνται μισητά κι αχρεία.<ref>Νόαμ Τσόμσκι. ''[http://tvxs.gr/news/eyropi-eop/chomsky-xtypima-kata-tis-charlie-hebdo-ena-apo-ta-polla-enantion-tis-eleytherias-tis Το έγκλημα στη Charlie Hebdo, θυμίζει Βελιγράδι].'' Μετάφραση - Νοηματική απόδοση στα Ελληνικά: Χρήστος Θ. Παναγόπουλος. tvxs.gr. 13 Ιαν. 2015. Ανακτήθηκε στις 28/04/2022.</ref> === Για τη δημοκρατία === * Ο ρόλος των [[ΜΜΕ|μέσων ενημέρωσης]] στη σύγχρονη [[πολιτική]] μας αναγκάζει να αναρωτηθούμε σε τι είδους [[κόσμος|κόσμο]] και σε τι είδους [[κοινωνία]] θέλουμε να ζήσουμε, και συγκεκριμένα με ποια έννοια δημοκρατίας θέλουμε να είναι αυτή μια δημοκρατική κοινωνία; Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω αντιπαραθέτοντας δύο διαφορετικές αντιλήψεις για τη [[δημοκρατία]]. :: Μια αντίληψη της δημοκρατίας λέει ότι μια δημοκρατική κοινωνία είναι αυτή στην οποία το [[λαός|κοινό]] έχει τα μέσα να συμμετέχει με κάποιο ουσιαστικό τρόπο στη διαχείριση των δικών του υποθέσεων και τα μέσα πληροφόρησης είναι ανοιχτά και ελεύθερα. Αν ψάξετε για τη δημοκρατία στο λεξικό, θα βρείτε έναν ορισμό κάπως έτσι. :: Μια εναλλακτική αντίληψη της δημοκρατίας είναι ότι το [[λαός|κοινό]] πρέπει να αποκλειστεί από τη διαχείριση των υποθέσεών του και τα μέσα πληροφόρησης πρέπει να ελέγχονται στενά και αυστηρά. Αυτό μπορεί να ακούγεται σαν μια περίεργη αντίληψη της δημοκρατίας, αλλά είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι είναι η επικρατούσα αντίληψη.<ref>''[https://archive.org/details/Media_Control_The_Spectacular_Achievements_of_Propaganda_Noam_Chomsky/page/n5/mode/2up Media Control: The Spectacular Achievements of Propaganda, (1991)].'' archive.org. Ανακτήθηκε στις 12/04/2026.</ref> === Για τις εκλογές === * Αν ο κόσμος είναι τρομοκρατημένος, αν οι λαϊκές οργανώσεις είναι διαλυμένες, αν οι άνθρωποι έχουν εμποτιστεί βίαια με την αντίληψη ότι αν δε δεχτούν την [[εξουσία]] εκείνων που έχουν [[όπλα]] θα ζουν και θα πεθαίνουν σε διαρκή αθλιότητα χωρίς προοπτική ανακούφισης, τότε οι [[εκλογές]] θα δώσουν τα αποτελέσματα που θέλουν οι ισχυροί. Και όλοι θα ζητωκραυγάζουν.<ref>Noam Chomsky. ''Πώς λειτουργεί ο κόσμος.'' Επιμέλεια Άρθουρ Νάιμαν. Μετάφραση Μαρία - Αριάδνη Αλαβάνου. Κέδρος. Αθήνα. 2013. Όγδοη έκδοση. σελ. 241.</ref> === Για τα ανθρώπινα δικαιώματα === * ... δεν είμαι η [[Διεθνής Αμνηστία]]. Δεν μπορώ να κάνω τα πάντα. Είμαι ένας [[άνθρωπος]] μόνο.<ref>''Κατασκευάζοντας συναίνεση. Ο Νόαμ Τσόμσκυ και τα μέσα μαζικής επικοινωνίας. Το βιβλίο της βραβευμένης ταινίας των Peter Wintonick και Mark Achbar. Ένα εγχειρίδιο πνευματικής αυτοάμυνας.'' Επιμέλεια Mark Achbar. Μετάφραση Νίκος Βούλγαρης. Παρατηρητής. Θεσσαλονίκη. 1997. σελ. 119.</ref> === Για το σωστό και το λάθος === * Οι [[σωστό|σωστές]] απαντήσεις είναι αυτές που εσείς αποφασίζετε ότι είναι οι σωστές απαντήσεις. Ίσως ό,τι σας λέω είναι [[λάθος]]. Εντάξει; Θα μπορούσε κάλλιστα να είναι, δεν είμαι [[θεός]].<ref>''Κατασκευάζοντας συναίνεση. Ο Νόαμ Τσόμσκυ και τα μέσα μαζικής επικοινωνίας. Το βιβλίο της βραβευμένης ταινίας των Peter Wintonick και Mark Achbar. Ένα εγχειρίδιο πνευματικής αυτοάμυνας.'' Επιμέλεια Mark Achbar. Μετάφραση Νίκος Βούλγαρης. Παρατηρητής. Θεσσαλονίκη. 1997. σελ. 197.</ref> === Για το παλαιστινιακό ζήτημα === * Στην αμερικανική εβραϊκή κοινότητα, υπάρχει μικρή προθυμία να αντιμετωπίσει το γεγονός ότι οι Παλαιστίνιοι Άραβες έχουν υποστεί μια τερατώδη ιστορική αδικία, ανεξάρτητα από το τι μπορεί να σκεφτεί κανείς για τους ανταγωνιστικούς ισχυρισμούς. Μέχρι να αναγνωριστεί αυτό, η συζήτηση για την κρίση στη Μέση Ανατολή δεν μπορεί καν να ξεκινήσει.<ref>''[http://books.google.nl/books?id=gtNtAAAAMAAJ Peace in the Middle East? Reflections on Justice and Nationhood]'' (1974), p. 54.</ref> === Για την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 === * Πριν εξετάσουμε αυτό το ζήτημα, θα πρέπει να δούμε ορισμένα αδιαμφισβήτητα γεγονότα. Το πιο κρίσιμο είναι ότι η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία αποτελεί μείζον [[έγκλημα πολέμου]], όπως ακριβώς η εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ και η εισβολή του Χίτλερ και του Στάλιν στην Πολωνία τον Σεπτέμβριο του 1939 - για να αναφέρουμε μόνο δύο καίρια παραδείγματα.<ref>''[https://www.lifo.gr/blogs/almanac/oykrania-blemma-toy-noam-tsomski Ουκρανία. Το βλέμμα του Νόαμ Τσόμσκι. Μέρος πρώτο].'' lifo.gr. 09/03/2022. Ανακτήθηκε στις 16/09/2025.</ref> * Απέχουμε πάρα πολύ από τη [[δικαιοσύνη]]. Αλλά πότε επικράτησε ποτέ η δικαιοσύνη στις διεθνείς υποθέσεις;<ref name="Ουκρανία. Το βλέμμα του Νόαμ Τσόμσκι. Μέρος δεύτερο">''[https://www.lifo.gr/blogs/almanac/oykrania-blemma-toy-noam-tsomski-0 Ουκρανία. Το βλέμμα του Νόαμ Τσόμσκι. Μέρος δεύτερο].'' lifo.gr. 10/03/2022. Ανακτήθηκε στις 16/09/2025.</ref> * Δεν υπάρχει τίποτα να ειπωθεί για την προσπάθεια του [[Βλαντίμιρ Πούτιν|Πούτιν]] να προσφέρει μια νομική δικαιολογία της επίθεσής του εκτός από το ότι δεν αξίζει τίποτα. Είναι αλήθεια, βέβαια, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους παραβιάζουν το [[διεθνές δίκαιο]] χωρίς να νοιάζονται, αλλά αυτό δεν αποτελεί δικαιολογία για τα εγκλήματα του Πούτιν.<ref name="Ουκρανία. Το βλέμμα του Νόαμ Τσόμσκι. Μέρος δεύτερο"/>{{#tag:ref|Παρ' όλ' αυτά, ο Νόαμ Τσόμσκι, με αφορμή άλλη περίπτωση, αναφέρει στο βιβλίο του ''[[:w:Πώς λειτουργεί ο κόσμος|Πώς λειτουργεί ο κόσμος]]'': «Παρεμπιπτόντως, αυτή είναι μια παραδοσιακή τακτική. Ανατρέξτε στα μυθιστορήματα του [[Λέων Τολστόι|Τολστόι]] και διαβάστε πώς οι Ρώσοι πήγαιναν στο νότο για να σώσουν τους Σλάβους αδελφούς από επιθέσεις. Αυτό τώρα επαναλαμβάνεται.»<ref>Noam Chomsky. ''Πώς λειτουργεί ο κόσμος.'' Επιμέλεια Άρθουρ Νάιμαν. Μετάφραση Μαρία - Αριάδνη Αλαβάνου. Κέδρος. Αθήνα. 2013. Όγδοη έκδοση. σελ. 134.</ref>|group="σημ."}} === Πώς λειτουργεί ο κόσμος === Μερικά παραθέματα του Νόαμ Τσόμσκι από το βιβλίο του ''[[:w:Πώς λειτουργεί ο κόσμος|Πώς λειτουργεί ο κόσμος]]''.<ref>Noam Chomsky. ''Πώς λειτουργεί ο κόσμος.'' Επιμέλεια Άρθουρ Νάιμαν. Μετάφραση Μαρία - Αριάδνη Αλαβάνου. Κέδρος. Αθήνα. 2013. Όγδοη έκδοση.</ref> * Πιστεύω, μιλώντας από νομικής απόψεως, ότι υπάρχει στέρεα βάση ώστε να παραπεμφθούν σε [[Δίκη|δίκες]] όλοι οι Αμερικανοί πρόεδροι από τον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο και μετά. Ήταν όλοι τους είτε εγκληματίες πολέμου οι ίδιοι είτε αναμεμειγμένοι σε σοβαρά εγκλήματα πολέμου. (σελ. 40 - 41) * Το εμπόριο [[Ναρκωτικά|ναρκωτικών]] πάντα διεξαγόταν πρωτίστως μέσω [[Τράπεζα|τραπεζών]] – το τραπεζικό σύστημα είναι στην ουσία ανεξέλεγκτο, συνεπώς αποτελεί μια φυσική αγορά για το [[χρήμα]] που προέρχεται από [[Έγκλημα|εγκληματικές]] δραστηριότητες. (σελ. 61) * Το δυνατό χαρτί των ΗΠΑ είναι η [[βία]] – έτσι, αν μπορούμε να καθιερώσουμε την αρχή ότι η βία κυβερνά τον κόσμο, τότε η νίκη είναι δική μας. (σελ. 76) * Κάθε υπερδύναμη έλεγχε τον κύριο εχθρό της – τον πληθυσμό της – τρομοκρατώντας τον με τα (σε μεγάλο βαθμό πραγματικά) εγκλήματα της άλλης. Συνεπώς, σε ορισμένες βασικές πτυχές του, ο Ψυχρός Πόλεμος ήταν μια σιωπηρή συμφωνία μεταξύ της Σοβιετικής Ένωσης και των ΗΠΑ, χάρη στην οποία οι ΗΠΑ διεξήγαν ελεύθερα τις επιθέσεις τους εναντίον του Τρίτου Κόσμου και έλεγχαν τους συμμάχους τους στην Ευρώπη, ενώ οι Σοβιετικοί ηγέτες χειρίζονταν με σιδηρά πυγμή τη δική τους εσωτερική αυτοκρατορία και τους δορυφόρους τους στην Ανατολική Ευρώπη – η κάθε πλευρά δε χρησιμοποιούσε την άλλη για να δικαιολογήσει την καταστολή και τη βία στην επικράτειά της. (σελ. 82) * Ο χαρακτηρισμός της Σοβιετικής Ένωσης ως «σοσιαλιστικής» είναι μια ενδιαφέρουσα περίπτωση δογματικής διφορούμενης γλώσσας. Το μπολσεβίκικο πραξικόπημα του Οκτωβρίου του 1917 έδωσε την κρατική εξουσία στον [[Βλαντίμιρ Λένιν|Λένιν]] και στον [[Λέων Τρότσκι|Τρότσκι]], που διέλυσαν ταχύτατα τους νέους κοινωνικούς θεσμούς που είχαν αναπτυχθεί κατά τη διάρκεια της λαϊκής επανάστασης των προηγούμενων μηνών – τα εργοστασιακά συμβούλια, τα σοβιέτ, στην πράξη κάθε όργανο λαϊκού ελέγχου – και μετέτρεψαν το εργατικό δυναμικό σ' αυτό που αποκαλούσαν «στρατό εργασίας» υπό τις διαταγές του ηγέτη. Όποια βασική έννοια κι αν δώσουμε στον όρο «[[σοσιαλισμός]]», οι μπολσεβίκοι διαμιάς κατέστρεψαν τα στοιχεία που τον συνιστούσαν. Έκτοτε δεν επιτράπηκε καμία σοσιαλιστική παρέκκλιση. (σελ. 91 - 92) * Εάν ο σοσιαλισμός είναι η τυραννία του Λένιν και του [[Ιωσήφ Στάλιν|Στάλιν]], τότε οι λογικοί άνθρωποι θα πουν: ''δεν μου κάνει''. Και αν αυτή είναι η μόνη εναλλακτική λύση στον εταιρικό-κρατικό [[Καπιταλισμός|καπιταλισμό]], τότε πολλοί θα υποταχθούν στις αυταρχικές δομές του θεωρώντας τες τη μόνη λογική επιλογή. (σελ. 92) * Τώρα έχουμε μια παγκόσια [[οικονομία]] και οδεύουμε προς ένα παγκόσμιο [[κράτος]] – κάτι το οποίο σημαίνει, εντέλει, παγκόσμια εκτελεστική [[εξουσία]]. (σελ. 107) * Αλλά πραγματικά πρέπει να προβληματιστεί κανείς με τις διακηρύξεις περί μη βίας. Βεβαίως, όλοι είμαστε κατά της βίας, αλλά υπό ποιες συνθήκες και πότε; Είναι μια απόλυτη αρχή; (σελ. 146) * Ο λόγος είναι σαφέστατος. Στις ΗΠΑ δεν επιτρέπεται να μιλάς για [[Κοινωνικές τάξεις|ταξική]] διαφορά. Στην πραγματικότητα, μόνο δύο κοινωνικές ομάδες επιτρέπεται να έχουν ταξική συνείδηση στις ΗΠΑ. Μία είναι οι επιχειρηματίες, που διακρίνονται για τη λυσσαλέα ταξική τους [[συνείδηση]]. Όταν διαβάζεις τα έντυπά τους, βλέπεις ότι βρίθουν αναλύσεων για τον κίνδυνο των μαζών, για την ανερχόμενη δύναμή τους και για το πώς πρέπει να τις κατανικήσουν. Είναι ένα είδος χυδαίου, αντίστροφου [[Μαρξισμός|μαρξισμού]]. Η άλλη ομάδα είναι αυτοί που στελεχώνουν τους ανώτερους κυβερνητικούς φορείς πολιτικού σχεδιασμού. Μιλούν με τον ίδιο τρόπο – πόσο πρέπει να μας ανησυχούν οι αυξανόμενες φιλοδοξίες του απλού ανθρώπου και των [[Φτώχεια|φτωχών]] που επιδιώκουν να βελτιώσουν το επίπεδο ζωής τους και έτσι βλάπτουν το επιχειρηματικό κλίμα. Αυτές οι ομάδες επιτρέπεται να έχουν ταξική συνείδηση. Έχουν να επιτελέσουν ένα [[καθήκον]]. Ωστόσο, είναι εξαιρετικά σημαντικό να πείσουν τον υπόλοιπο πληθυσμό ότι δεν υπάρχουν κοινωνικές τάξεις. Είμαστε όλοι [[Ισότητα|ίσοι]], είμαστε όλοι Αμερικανοί. Συμβιώνουμε αρμονικά, δουλεύουμε μαζί, όλα είναι μια χαρά. (σελ. 158) * Στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων, ο [[ρατσισμός]] και ο [[σεξισμός]] μπορεί να είναι πολύ χειρότερα από την [[Κοινωνικές τάξεις|ταξική]] [[καταπίεση]]. (σελ. 162) * Το να διοικείς τον κόσμο προφανώς συνεπάγεται τη διάπραξη τεράστιων εγκλημάτων. (σελ. 164) * Τα στοιχεία σοκάρουν. Τα τρία τέταρτα του αμερικανικού πληθυσμού πιστεύουν κυριολεκτικά στα θρησκευτικά θαύματα. Ο αριθμός των ανθρώπων που πιστεύουν στον [[Διάβολος|διάβολο]], στην ανάσταση, στο ότι ο [[Θεός]] κάνει τούτο και το άλλο είναι εκπληκτικός. Ο αριθμός αυτός δεν έχει ανάλογό του σε καμία άλλη χώρα του βιομηχανικού κόσμου. Πρέπει ίσως να πάει κανείς στα τζαμιά του Ιράν ή να κάνει δημοσκόπηση μεταξύ ηλικιωμένων κυριών στη Σικελία για να φτάσει σε παρόμοιο αποτέλεσμα. Και όμως, αυτός είναι ο αμερικανικός πληθυσμός. (σελ. 168) * Είναι η γνωστή ιστορία: τα κέρδη ιδιωτικοποιούνται και το κόστος κοινωνικοποιείται. Το κόστος είναι της χώρας, των απλών ανθρώπων, αλλά τα κέρδη δεν ήταν γι' αυτούς. (σελ. 189) * Αν δεν θέσει κανείς το ερώτημα πού οφείλεται η αύξηση της κοινωνικής αποσύνθεσης και γιατί όλο και περισσότεροι πόροι κατευθύνονται προς τις πλούσιες και προνομιούχες ομάδες αντί προς τον γενικό πληθυσμό, δεν θα μπορέσει ποτέ να καταλάβει γιατί αυξάνεται η εγκληματικότητα ή με ποιον τρόπο θα έπρεπε να την αντιμετωπίσουμε. (σελ. 199) * Αν κοιτάξουμε εις βάθος, θα δούμε ότι τα [[ΜΜΕ]] συμβάλλουν στην αίσθηση ότι η κυβέρνηση είναι ο εχθρός· δεν μιλούν για τις πηγές της αληθινής εξουσίας στην κοινωνία, που είναι οι ολοκληρωτικοί θεσμοί – οι εταιρίες, που σήμερα είναι διεθνούς κλίμακας – οι οποίοι ελέγχουν την οικονομία και ως επί το πλείστον την κοινωνική μας ζωή. Στην πραγματικότητα, οι εταιρίες θέτουν τα όρια εντός των οποίων λειτουργεί η κυβέρνηση και την ελέγχουν σε μεγάλο βαθμό. Η εικόνα που παρουσιάζεται από τα ΜΜΕ είναι σταθερή, αυτή της καθημερινότητας. Οι άνθρωποι απλά δεν έχουν επίγνωση του συστήματος εξουσίας κάτω από το οποίο υποφέρουν. Ως αποτέλεσμα – αυτός ήταν και ο σκοπός άλλωστε – στρέφουν τα βέλη τους ενάντια στην κυβέρνηση. (σελ. 203) * Και είναι παράλογη σκέψη ότι τα όπλα αποτελούν απάντηση σ' αυτό το πρόβλημα. Πρώτ' απ' όλα, οι ΗΠΑ δεν είναι μια αδύναμη χώρα του Τρίτου Κόσμου. Αν οι άνθρωποι έχουν πιστόλια, η [[κυβέρνηση]] έχει τανκς. Αν οι άνθρωποι αποκτήσουν τανκς, η κυβέρνηση και πάλι έχει ατομικά όπλα. Δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν τέτοια προβλήματα με την ισχύ της βίας, ακόμη κι αν πιστεύει κανείς ότι [[Ηθική|ηθικά]] κάτι τέτοιο νομιμοποιείται. Τα όπλα στα χέρια των Αμερικανών δεν πρόκειται να κάνουν αυτή τη χώρα πιο αγαθή. Θα την κάνουν πιο κτηνώδη, ανελέητη και καταστροφική. Έτσι λοιπόν, ενώ μπορούμε να αναγνωρίσουμε τα κίνητρα πίσω από την αντίθεση κάποιων στον έλεγχο της οπλοκατοχής, θεωρώ ότι πλανώνται οικτρά. (σελ. 204) * Αυτό αποκαλείται «αυξανόμενη ευελιξία της αγοράς εργασίας». Η ευελιξία είναι μια λέξη σαν τη μεταρρύθμιση – υποτίθεται πως είναι κάτι καλό. Στην πραγματικότητα, ευελιξία σημαίνει ανασφάλεια. Σημαίνει ότι πας το βράδυ για ύπνο και δεν ξέρεις αν την επομένη θα έχεις [[δουλειά]]. Κάθε οικονομολόγος μπορεί να σας διαβεβαιώσει ότι αυτό κάνει καλό στην οικονομία – δηλαδή, στην κερδοφορία –, αλλά όχι στους εργαζόμενους. Και οι χαμηλοί μισθοί αυξάνουν την εργασιακή ανασφάλεια. Κρατούν χαμηλά τον πληθωρισμό, κάτι καλό για όσους έχουν χρήματα – τους ομολογιούχους, φέρ' ειπείν. Τα εταιρικά κέρδη διογκώνονται, αλλά για το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού η κατάσταση είναι φρικαλέα. Και οι φρικαλέες περιστάσεις, η έλλειψη προοπτικών ή εποικοδομητικής κοινωνικής δράσης αντικατοπτρίζονται στη βία. (σελ. 205) * Αυτό είναι ένα ενδιαφέρον ερώτημα. Η [[κοινωνία]] μας είναι άκρως φονταμενταλιστική. Μοιάζει με το Ιράν ως προς τη φανατική θρησκευτική αφοσίωση. Παραδείγματος χάρη, νομίζω ότι το 75% του αμερικανικού πληθυσμού πιστεύει κυριολεκτικά στον διάβολο. Πριν από μερικά χρόνια έγινε μια δημοσκόπηση με θέμα την εξέλιξη. Ζητήθηκε η γνώμη των ανθρώπων σχετικά με πολλές και διάφορες θεωρίες για το πώς ο κόσμος των έμβιων όντων κατέληξε στη σημερινή του μορφή. Το ποσοστό των ανθρώπων που πίστευε στη δαρβινική θεωρία της εξέλιξης ήταν λιγότερο από 10%. Ο μισός πληθυσμός πίστευε στο εκκλησιαστικό δόγμα της δημιουργίας από τον Θεό. Οι περισσότεροι από τους υπόλοιπους πίστευαν ότι ο κόσμος δημιουργήθηκε πριν από 2.000 χρόνια. (σελ. 219) * Πρέπει να μεγιστοποιήσουμε το [[κέρδος]]. Όλα τα άλλα απορρέουν από αυτό το αξίωμα. (σελ. 245) * Ξημεροβραδιαζόμουν στη μεγάλη δημόσια βιβλιοθήκη στο κέντρο της Φιλαδέλφειας, που ήταν πάρα πολύ καλή. Εκεί διάβασα όλη την ανορθόδοξη αναρχική και αριστερή-μαρξιστική φιλολογία, την οποία πάντα παραθέτω. (σελ. 272) * Παρ' όλο που η προπαγάνδα των εταιριών ασκεί μεγάλη επιρροή στις μέρες μας, ελάχιστα έχει μελετηθεί, διότι οι άνθρωποι δεν γνωρίζουν ότι οι μεγάλες επιχειρήσεις είναι βαθιά προσηλωμένες στον έλεγχο της σκέψης των απλών ανθρώπων, και μάλιστα επί πολύ χρόνο. Ο Κάρεϊ παραθέτει αποσπάσματα από τον επιχειρηματικό Τύπο, όπου λέγεται ότι η σκέψη των απλών ανθρώπων είναι ο μεγαλύτερος «κίνδυνος που αντιμετωπίζουν οι βιομήχανοι». Πιστεύουμε, υποτίθεται, ότι ο Τύπος είναι φιλελεύθερος, επικίνδυνος, ανταγωνιστικός, μη ελεγχόμενος. Η [[πίστη]] αυτή είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα εταιρικής προπαγάνδας. (σελ. 303) * Έχετε απόλυτο δίκιο – τα έντιμα ΜΜΕ θα έπρεπε να αναλύσουν πώς η λειτουργία του συστήματος της αγοράς επέφερε περισσότερους θανάτους. Κάθε ρεπορτάζ εφημερίδας θα μπορούσε να ξαναγραφτεί με πιο έντιμη και ανθρώπινη ματιά, που δεν θα αντανακλούσε τα συμφέροντα των ισχυρών. Αλλά αν περιμένουμε από αυτές τις εφημερίδες να το κάνουν με δική τους πρωτοβουλία, είναι σαν να περιμένουμε από την General Motors να παραχωρήσει τα κέρδη της στους φτωχούς που ζουν στις παραγκουπόλεις. (σελ. 303) * ... η «ευελιξία» είναι ένας εκπληκτικός όρος με τον οποίο εννοούν πως όταν πηγαίνει κάποιος για ύπνο τη νύχτα δεν ξέρει αν το επόμενο πρωί θα έχει δουλειά (αλλά ξέρει ότι δεν θα έχει κοινωνικές παροχές). Η «ευελιξία» είναι εξαιρετική μέθοδος για κέρδη, αλλά καταστρέφει τους ανθρώπους. Υπάρχει ένα πασίγνωστο [[απόφθεγμα]] – τουλάχιστον, θα έπρεπε να είναι πασίγνωστο – ενός Βραζιλιάνου στρατηγού (περί το 1970, νομίζω). Μιλώντας για το βραζιλιάνικο «οικονομικό θαύμα» είπε ''Η οικονομία τα πηγαίνει θαυμάσια – οι άνθρωποι όμως όχι''. Αυτό τα λέει όλα. (σελ. 313) * Ένας διευθυντής εταιρίας έχει ευθύνη απέναντι στους μετόχους του – οφείλει να μεγιστοποιεί τα κέρδη, το μερίδιο αγοράς και την ισχύ της επιχείρησης. Εάν μπορεί να το κάνει πληρώνοντας μισθούς πείνας σε γυναίκες που θα πεθάνουν σε δυο χρόνια γιατί εργάζονται σε φρικιαστικές συνθήκες, απλώς κάνει τη δουλειά του. (σελ. 314) * Τα ερωτήματα που αφορούν το σύστημα διατυπώνονται από ανθρώπους που μαθαίνουν όλο και καλύτερα πώς λειτουργεί ο κόσμος, βήμα βήμα. Αν κάποιος μάθει ότι κάποιοι άνθρωποι στην Αϊτή πληρώνονται δύο σεντς την ώρα για να κερδίζουν οι πλούσιοι στις ΗΠΑ, αυτός τελικά – μάλλον πολύ πιο γρήγορα από όσο υποδεικνύει η λέξη «τελικά» – θα διατυπώσει ερωτήματα σχετικά με τη δομή της εξουσίας γενικά. (σελ. 316) * Κατά την άποψή μου, οι εταιρίες είναι παράνομοι θεσμοί [[Τυραννία|τυραννικής]] [[Εξουσία|εξουσίας]], με [[φιλοσοφία]] που δεν απέχει πολύ από αυτή του [[Φασισμός|φασισμού]] και του [[Μπολσεβικισμός|μπολσεβικισμού]]. (σελ. 319) * Μια πολύ ενδεικτική περίπτωση τα τελευταία χρόνια είναι η εξαφάνιση της λέξης κέρδη. Κέρδη δεν υπάρχουν πια – μόνο θέσεις εργασίας. Έτσι, όταν ο Κλίντον επέστρεψε από την Ινδονησία με ένα συμβόλαιο αξίας 40 δισ. δολαρίων για λογαριασμό της Exxon, τα ΜΜΕ μιλούσαν συνέχεια για τις θέσεις εργασίας των Αμερικανών. Και τα κέρδη της Exxon; Διαγράψτε αυτή τη σκέψη. (Η μετοχή της Exxon εκτοξεύτηκε στα ύψη, αλλά, προσέξτε, επειδή οι επενδυτές ήταν πανευτυχείς για τις νέες θέσεις εργασίας.) (σελ. 369) == Είπαν για τον Νόαμ Τσόμσκι == * Από τον πόλεμο του Βιετνάμ, αυτός ο ριζοσπάστης διανοητής καταδικάζει την οργάνωση του κόσμου προς όφελος των οικονομικών ολιγαρχιών. ** Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου «Δύο ώρες διαύγειας»<ref>Νόαμ Τσόμσκι. ''Δύο ώρες διαύγειας''. Συνομιλίες του Νόαμ Τσόμσκι με τον Ντενί Ρομπέρ και τη Βερόνικα Ζαράχοβιτς. Μετάφραση Αργύρης Αργύρογλου. Εκδοτικός Οργανισμός Λιβάνη. Αθήνα. 2006.</ref> * Ο Νόαμ Τσόμσκι είναι επί μακρό χρονικό διάστημα ο εν ζωή συγγραφέας του οποίου τα κείμενα αναφέρονται πιο πολύ. Στη λίστα όλων των εποχών, είναι όγδοος στη σειρά (μετά τους [[Καρλ Μαρξ|Μαρξ]], [[Βλαντίμιρ Λένιν|Λένιν]], [[Ουίλλιαμ Σαίξπηρ|Σαίξπηρ]], [[Αριστοτέλης|Αριστοτέλη]], τη [[Βίβλος|Βίβλο]], τον [[Πλάτων|Πλάτωνα]] και τον [[Σίγκμουντ Φρόιντ|Φρόιντ]]). ** Άρθουρ Νάιμαν<ref>Noam Chomsky. ''Πώς λειτουργεί ο κόσμος.'' Επιμέλεια Άρθουρ Νάιμαν. Μετάφραση Μαρία - Αριάδνη Αλαβάνου. Κέδρος. Αθήνα. 2013. Όγδοη έκδοση. σελ. 9.</ref> * Ο Τσόμσκι είναι ένας ομιλητής που ηλεκτρίζει, και αυτό οφείλεται αποκλειστικά στα λόγια του και όχι στον απροσχημάτιστο και ευθύ τρόπο που τα εκφέρει (συνειδητά αποφεύγει τα ρητορικά ποικίλματα). Οξύς σαν ξυράφι στην αντιπαράθεση, αλλά θερμός και φιλικός στο διάλογο, είναι το πιο [[Ηθική|ηθικό]] και [[Μόρφωση|μορφωμένο]] άτομο που έχω γνωρίσει. Ελπίζω να ζήσει μέχρι τα 100. Πρέπει. Ο [[κόσμος]] θα είναι ένα πιο άδειο, πιο μοναχικό και λιγότερο [[Δικαιοσύνη|δίκαιο]] μέρος χωρίς αυτόν. ** Άρθουρ Νάιμαν<ref>Noam Chomsky. ''Πώς λειτουργεί ο κόσμος.'' Επιμέλεια Άρθουρ Νάιμαν. Μετάφραση Μαρία - Αριάδνη Αλαβάνου. Κέδρος. Αθήνα. 2013. Όγδοη έκδοση. σελ. 11.</ref> * Φοβάμαι ότι αντιλαμβανόμενος κανείς το βάρος της [[Αλήθεια|αλήθειας]] την οποία αποκαλύπτετε μπορεί να [[Απελπισία|απελπιστεί]] τελείως. ** Ένας ακροατής του ραδιοφώνου στον Νόαμ Τσόμσκι<ref>Noam Chomsky. ''Πώς λειτουργεί ο κόσμος.'' Επιμέλεια Άρθουρ Νάιμαν. Μετάφραση Μαρία - Αριάδνη Αλαβάνου. Κέδρος. Αθήνα. 2013. Όγδοη έκδοση. σελ. 263.</ref> * Εντάσσεται στην προφητική παράδοση και δεν μπορείς να διαφωνήσεις πραγματικά μαζί του περισσότερο από όσο θα μπορούσες να διαφωνήσεις με τον [[Ησαΐας|Ησαΐα]] ή με τον [[Ιεζεκιήλ]]. Αν φέρεις αντιρρήσεις, θα σε διορθώσει ευγενικά –αν οι προθέσεις σου θεωρηθούν καλές– ή θα σφυροκοπηθείς, αν θεωρηθούν κακές. Η εσωτερική του βεβαιότητα φαίνεται πλήρης. Αυτό πράγματι είναι η μεγάλη του δύναμη και ο λόγος που έχει αξία για μας τους υπόλοιπους. Σε μια εποχή αμφιταλαντεύσεων και [[ηθική|ηθικού]] μπερδέματος, ο Τσόμσκι γνωρίζει τι είναι [[καλό]] και αγωνίζεται να το υπηρετήσει. ** Από το άρθρο «Deliver Us From Evil» (Ελευθέρωσον ημάς από του πονηρού), του Martin Woollacott στην Guardian, 14 Ιανουαρίου 1989<ref>''Κατασκευάζοντας συναίνεση. Ο Νόαμ Τσόμσκυ και τα μέσα μαζικής επικοινωνίας. Το βιβλίο της βραβευμένης ταινίας των Peter Wintonick και Mark Achbar. Ένα εγχειρίδιο πνευματικής αυτοάμυνας.'' Επιμέλεια Mark Achbar. Μετάφραση Νίκος Βούλγαρης. Παρατηρητής. Θεσσαλονίκη. 1997. σελ. 137.</ref> * Στον διάδρομο του γραφείου του, ο Νόαμ Τσόμσκι έχει μια αφίσα του [[Μπέρτραντ Ράσελ]]. Ένα αυτολεξεί απόσπασμα στο κάτω μέρος της αφίσας λέει: «Τρία πάθη, απλά αλλά συντριπτικώς ισχυρά, έχουν κυριαρχήσει στη ζωή μου: η λαχτάρα για [[αγάπη]], το ψάξιμο για [[γνώση]] και η αβάσταχτη [[λύπη]] για τα [[μαρτύριο|μαρτύρια]] της [[ανθρωπότητα|ανθρωπότητας]]». ** Από το βιβλίο «Κατασκευάζοντας συναίνεση. Ο Νόαμ Τσόμσκυ και τα μέσα μαζικής επικοινωνίας. Το βιβλίο της βραβευμένης ταινίας των Peter Wintonick και Mark Achbar. Ένα εγχειρίδιο πνευματικής αυτοάμυνας»<ref>''Κατασκευάζοντας συναίνεση. Ο Νόαμ Τσόμσκυ και τα μέσα μαζικής επικοινωνίας. Το βιβλίο της βραβευμένης ταινίας των Peter Wintonick και Mark Achbar. Ένα εγχειρίδιο πνευματικής αυτοάμυνας.'' Επιμέλεια Mark Achbar. Μετάφραση Νίκος Βούλγαρης. Παρατηρητής. Θεσσαλονίκη. 1997. σελ. 17.</ref> == Σημειώσεις == <references group="σημ." /> == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{DEFAULTSORT:Τσομσκι Νοαμ}} [[Κατηγορία:Αμερικανοί]] [[Κατηγορία:Γλωσσολόγοι]] [[Κατηγορία:Φιλόσοφοι]] [[Κατηγορία:Συγγραφείς]] [[Κατηγορία:Ακτιβιστές]] [[Κατηγορία:Αναρχικοί]] 0v03zpo8l9ffh4078gokxqbitid3r2y Κωνσταντίνος Καβάφης 0 2597 38471 36436 2026-07-10T14:36:49Z Dionysus 2208 38471 wikitext text/x-wiki [[File:Constantine Cavafy, ca 1900.jpg|thumb|Ο Κωνσταντίνος Καβάφης περίπου το 1900.]] Ο '''[[w:Κωνσταντίνος Καβάφης|Κωνσταντίνος Καβάφης]]''' (29 Απριλίου 1863 - 29 Απριλίου 1933) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές των αρχών του 20ού αιώνα. == Ποιήματα == === 1896 – 1904 === * Οι περασμένες μέρες πίσω μένουν, μια θλιβερή γραμμή κεριών σβησμένων∙ τα πιο κοντά βγάζουν καπνό ακόμη, κρύα κεριά, λιωμένα, και κυρτά. ''[[s:Κεριά|Κεριά]]'' * Κι αυτό ακόμη το σκαλί το πρώτο πολύ από τον κοινό τον κόσμο απέχει. Εις το σκαλί για να πατήσεις τούτο πρέπει με το δικαίωμά σου νάσαι πολίτης εις των ιδεών την πόλι. Και δύσκολο στην πόλι εκείνην είναι και σπάνιο να σε πολιτογραφήσουν. ''[[s:Το πρώτο σκαλί|Το πρώτο σκαλί]]'' * Τιμή σ’ εκείνους όπου στη ζωή των ώρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες. Ποτέ από το χρέος μη κινούντες∙ δίκαιοι κ’ ίσιοι σ’ όλες των τες πράξεις, αλλά με λύπη κιόλας κ’ ευσπλαχνία∙ γενναίοι οσάκις είναι πλούσιοι, κι όταν είναι πτωχοί, πάλ’ εις μικρόν γενναίοι, πάλι συντρέχοντες όσο μπορούνε∙ πάντοτε την αλήθεια ομιλούντες, πλην χωρίς μίσος για τους ψευδομένους. ''[[s:Θερμοπύλες|Θερμοπύλες]]'' * Σε μερικούς ανθρώπους έρχεται μια μέρα που πρέπει το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο το Όχι να πούνε. Φανερώνεται αμέσως όποιος τόχει μέσα του το Ναι, και λέγοντάς το πέρα πηγαίνει στην τιμή και στην πεποίθησί του. Ο αρνηθείς δεν μετανοιώνει. Αν ρωτιούνταν πάλι, όχι θα ξαναέλεγε. Κι όμως τον καταβάλλει εκείνο τ’ όχι – το σωστό – εις όλην την ζωή του. ''[[s:Che fece .... il gran rifiuto|Che Fece ... Il Gran Rifiuto]]'' * Ίσως το φως θάναι μια νέα τυραννία. Ποιος ξέρει τι καινούρια πράγματα θα δείξει. ''[[s:Τα παράθυρα|Τα παράθυρα]]'' * Α όταν έκτιζαν τα τείχη πώς να μην προσέξω. Αλλά δεν άκουσα ποτέ κρότον κτιστών ή ήχον. Ανεπαισθήτως μ’ έκλεισαν από τον κόσμον έξω. ''[[s:Τείχη|Τείχη]]'' * Και μερικοί έφθασαν απ’ τα σύνορα, και είπανε πως βάρβαροι πια δεν υπάρχουν. Και τώρα τι θα γένουμε χωρίς βαρβάρους. Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μια κάποια λύσις. ''[[s:Περιμένοντας τους βαρβάρους|Περιμένοντας τους βαρβάρους]]'' === 1905 – 1915 === * Για τα αλλού – μη ελπίζεις – δεν έχει πλοίο για σε, δεν έχει οδό. Έτσι που τη ζωή σου ρήμαξες εδώ στην κώχη τούτη την μικρή, σ’ όλην την γη την χάλασες. ''[[s:Η πόλις|Η πόλις]]'' * Τα μεγαλεία να φοβάσαι, ω ψυχή. Και τες φιλοδοξίες σου να υπερνικήσεις αν δεν μπορείς, με δισταγμό και προφυλάξεις, να τες ακολουθείς. Κι όσο εμπροστά προβαίνεις, τόσο εξεταστική, προσεκτική να είσαι. ''[[s:Μάρτιαι Ειδοί|Μάρτιαι Ειδοί]]'' * Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος, σαν που ταιριάζει σε που αξιώθηκες μια τέτοια πόλι, πλησίασε σταθερά προς το παράθυρο, κι άκουσε με συγκίνησιν, αλλ’ όχι με των δειλών τα παρακάλια και παράπονα, ως τελευταία απόλαυσι τους ήχους,, τα εξαίσια όργανα του μυστικού θιάσου, κι αποχαιρέτα την, την Αλεξάνδρεια που χάνεις. ''[[s:Απολείπειν ο θεός Αντώνιον|Απολείπειν ο Θεός Aντώνιον]]'' * Αυτά που έρχονται κανείς εύκολα τα εικάζει∙ είναι τα χθεσινά τα βαρετά εκείνα. Και καταντά το αύριο πια σαν αύριο να μη μοιάζει. ''[[s:Μονοτονία|Μονοτονία]]'' * Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη, να εύχεσαι να είναι μακρύς ο δρόμος, γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις. ''[[s:Ιθάκη|Ιθάκη]]'' * Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου όπως την θέλεις, τούτο προσπάθησε τουλάχιστον όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις μες στην πολλή συνάφεια του κόσμου, μες στες πολλές κινήσεις κι ομιλίες. ''[[s:Οσο μπορείς|Οσο μπορείς]]'' * Και μες στην [[τέχνη]] πάλι, ξεκουράζομαι απ’ την δούλεψή της. ''[[s:Ζωγραφισμένα|Ζωγραφισμένα]]'' === 1916 – 1918 === * Το είδωλον του νέου σώματός μου ήλθε και μ’ έφερε και τα λυπητερά∙ πένθη της οικογένειας, χωρισμοί, αισθήματα δικών μου, αισθήματα των πεθαμένων τόσο λίγο εκτιμηθέντα. Δώδεκα και μισή. Πώς πέρασε η ώρα. Δώδεκα και μισή. Πώς πέρασαν τα χρόνια. ''[[s:Απ'τες_εννιά|Απ’ Τες Εννιά]]'' * Μέσα στον έκλυτο της νεότητός μου βίο μορφώνονταν βουλές της ποιήσεώς μου, σχεδιάζονταν της τέχνης μου η περιοχή. Γι’ αυτό κ’ η μεταμέλειες σταθερές ποτέ δεν ήσαν. Κ’ η αποφάσεις μου να κρατηθώ, να αλλάξω διαρκούσαν δυο εβδομάδες το πολύ. ''[[s:Νόησις|Νόησις]]'' * Με λόγια, με φυσιογνωμία, και με τρόπους μια εξαίρετη θα φτιάξω πανοπλία∙ και θ’ αντικρύζω έτσι τους κακούς ανθρώπους χωρίς να έχω φόβον ή αδυναμία. ''[[s:Αιμιλιανός_Μονάη,_Αλεξανδρεύς,_628–655_μ.Χ.|Αιμιλιανός Μονάη, Αλεξανδρεύς, 628-655 μ.Χ.]]'' === 1919 – 1933 === * με την ποικίλη δράσι των στοχαστικών προσαρμογών. ''[[s:Στα 200 π.Χ.|Στα 200 π.Χ.]]'' * Το ουσιώδες είναι που έσκασε.{{#tag:ref|Ο τελευταίος στίχος του Καβάφη.|group="σημ."}} ''[[s:Εις τα περίχωρα της Αντιοχείας|Εις τα περίχωρα της Αντιοχείας]]'' === Αποκηρυγμένα - Ανέκδοτα === * Μη μόνον όσα βλέπετε πιστεύετε. ''[[s:Αλληλουχία κατά τον Βωδελαίρον|Αλληλουχία κατά τον Βωδελαίρον]]'' * Για μας δεν είναι φέτος που οι κάμποι όλοι ανθίζουν. Λησμονημένου Aυγούστου κρίνοι μάς στέφουνε, τ’ αλλοτεινά μας χρόνια γοργά επιστρέφουνε, σκιαίς αγαπημέναις γλυκά μάς γνέφουνε και την φτωχή μας την καρδιά γλυκά αποκοιμίζουν. ''[[s:Ελεγεία των Λουλουδιών|Ελεγεία των Λουλουδιών]]'' == Πεζά == * Χθες συλλογίστηκα αορίστως –μου πέρασε από τον [[Νους|νου]]– το ενδεχόμενο της [[Λογοτεχνία|λογοτεχνικής]] [[Αποτυχία|αποτυχίας]], και ένιωσα ξαφνικά σαν να είχε λείψει κάθε [[γοητεία]] από την [[ζωή]] μου. Και μόνη η [[σκέψη]] αυτή, με έκανε να νιώσω μιαν οξύτατη [[οδύνη]]. Παρευθύς φαντάστηκα να έχω την απόλαυση του [[Έρωτας|έρωτα]] –όπως τον εννοώ και τον θέλω–, αλλά ακόμη και αυτό μου φάνηκε, πολύ καθαρά μάλιστα, πως δεν θα ήταν αρκετό να με παρηγορήσει για την μεγάλη απογοήτευση. Τούτο αποδείχνει την [[αλήθεια]] του “[[s:Η Σατραπεία|Η Σατραπεία]]”. ** 29 Νοεμβρίου 1903. Βραχυγραφημένο αυτοσχόλιο του Καβάφη, γραμμένο αγγλικά, μεταφρασμένο από τον Γ. Π. Σαββίδη.<ref>''Κ. Π. Καβάφη. Τα Ποιήματα Α΄ (1897 - 1918). Νέα έκδοση του Γ. Π. Σαββίδη. Ίκαρος Εκδοτική Εταιρία. Αθήνα. Ενδέκατη ανατύπωση 2009. Πρώτη έκδοση 1991.</ref> * Πολλοί ποιηταί είναι μόνο ποιηταί. Εγώ είχα δύο ιδιότητες. Να κάνω [[Ποίημα|ποιήματα]] και να γράφω [[ιστορία]]. Ιστορία δεν έγραψα και είναι αργά πλέον. Τώρα θα πήτε: Πως ξέρω ότι θα μπορούσα να γράψω ιστορία; Το καταλαβαίνω. Κάνω το πείραμα και ρωτώ τον εαυτό μου. Καβάφη μπορείς να γράψεις μυθιστόρημα; Δέκα φωνές μου φωνάζουν «όχι». Κάνω πάλι το ερώτημα: Καβάφη μπορείς να γράψεις θέατρο; Εικοσιπέντε φωνές μου φωνάζουν πάλι «όχι». Κάνω και τρίτη φορά το ερώτημα: Καβάφη μπορείς να γράψεις ιστορία; Εκατόν εικοσιπέντε φωνές μου λένε «μπορείς, μπορείς να γράψεις».<ref>Ελπίδα Πασαμιχάλη. ''[http://www.bookbar.gr/stefanos-geroulanos-kp-kavafis-apokrifi-istoria/cocktails Στέφανος Γερουλάνος, Κ.Π. Καβάφης Απόκρυφη Ιστορία].'' bookbar.gr. 11/06/2014. Ανακτήθηκε στις 24/09/2025.</ref> * Ο κ. [[Κωστής Παλαμάς|Παλαμάς]], φίλε, είνε μεγάλος λυρικός ποιητής... μα, του Καβάφη δεν του αρέσει η λυρική ποίησις. Η πολλή λυρική, η ενθουσιώδης ποίησις δεν με ελκύει. Ο Παλαμάς έχει πολλάς εξάρσεις. ** 1924. Απάντηση του Καβάφη στην ερώτηση του Αθηναίου δημοσιογράφου Ν. Γιοκαρίνη: «Κύριε Καβάφη. Μού είπαν ότι ο κ. Παλαμάς, ως ποιητής, δεν έχει την εκτίμησίν σας.»<ref>Μ. Θεοδοσοπούλου. ''[https://epohi.gr/articles/partida-skakioy/ Παρτίδα σκακιού].'' epohi.gr. 01/12/2015. Ανακτήθηκε στις 24/09/2025.</ref> * Αδικεί ουσιωδώς την λογοτεχνία μας στα μάτια των ξένων το άρθρο αυτό. Μα αφού ήταν αναρμόδιος, γιατί να καταπιασθεί μ' αυτή την δουλειά; Παρέλειψε τον [[Ίων Δραγούμης|Ίωνα Δραγούμη]], που υπήρξε μια από τες ωραιότερες μορφές τού νέου Ελληνισμού, παρέλειψε τον [[Κώστας Ουράνης|Ουράνη]], παρέλειψε τούτον... παρέλειψε κείνον... παρέλειψε την κορυφή των κορυφών – τον [[Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης|Παπαδιαμάντη]]!... ** 1928. [Προφορική παράδοση. Ο Γιώργος Παπουτσάκης γράφει: «Αρκετές φορές έτυχε ν' ακούσω τον Καβάφη να μιλά με θαυμασμό για τον Παπαδιαμάντη. Μεταφέρω εδώ μια κουβέντα του, του 1928.» Ο Καβάφης αναφέρεται σε ένα άρθρο του Louis Roussel, καθηγητή στο πανεπιστήμιο του Montpellier, με τον τίτλο «La littérature de la Grèce moderne»].<ref>''Κ. Π. Καβάφη. Άπαντα τα πεζά. Τόμος 2. Επιμέλεια Γιώργος Φ. Φέξης. Παρουσίαση - σχόλια Γιώργος Παπουτσάκης. Εκδόσεις Μέρμηγκα. Αθήνα. χ.χ.</ref> * Και τι άλλο είναι η [[τέχνη]] παρά λεπτομέρειες; ** [Προφορική παράδοση]. Πεζά. Εκδοτικός οίκος Γ. Φέξη, 1963. 240.<ref>''[http://www.snhell.gr/references/quotes/writer.asp?id=127 Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού - Λεξικό Παραθεμάτων και Αφορισμών - Κ. Π. Καβάφης].'' snhell.gr. Ανακτήθηκε στις 22/09/2025.</ref> == Είπαν για τον Κωνσταντίνο Καβάφη == * Στο μεγάλο του αγώνα το γλωσσικό, ας πούμε καλήτερα τον εθνικό τον αγώνα που θέλει πρώτα πρώτα νου σοβαρό, συνείδηση όρθια, επειδή το ζήτημα για την [[Ελλάδα]] είναι ζήτημα [[Ζωή|ζωής]] και [[Θάνατος|θανάτου]], ο κ. Καβάφης, άξιος διάδοχος, σωστό μαθητούδι του [[Γεώργιος Σουρής|Σουρή]], κατάλαβε περίφημα πως δεν είναι ανάγκη να ιδρώνει ολοένα το αφτί μας, πως χρειάζεται κάπου κάπου λίγο γλέντι. Κ' έτσι έγινε πολί έφκολα ο κ. Καβάφης ο [[καραγκιόζης]] της [[Δημοτική γλώσσα|Δημοτικής]]. ** [[Γιάννης Ψυχάρης]]<ref>''Κ. Π. Καβάφης. Κριτικές μελέτες.'' Παρουσίαση: Γιώργη Πικρού. Εκδόσεις: Νέος Σταθμός. χ.τ. χ.χ.</ref> * Ο εξωτερικά πρόχειρος μα σοφά μελετημένος στίχος του Καβάφη, η θεληματικά αλλοπρόσαλλη [[γλώσσα]] του, η απλοϊκή ρίμα του, είναι το μόνο σώμα που θα μπορούσε πιστά να περικαλύψει και να φανερώσει την ψυχή του. [[Σώμα]] και [[ψυχή]] στα [[Τραγούδι|τραγούδια]] του είναι ένα. Σπάνια στην ιστορία της [[Φιλολογία|φιλολογίας]] μας μια τέτοια ενότητα υπήρξε τόσο οργανικά τέλεια. Ο Καβάφης είναι από τα τελευταία άνθη ενός [[Πολιτισμός|πολιτισμού]]. Με διπλά, ξεθωριασμένα φύλλα, με μακρό ασθενικό κοτσάνι, δίχως σπόρο. ** [[Νίκος Καζαντζάκης]]<ref>''[https://www.poiein.gr/2011/10/02/i-isseio-eaaeaioaeueco-anuoae-aea-oii-euiooaiossii-eaauoc/ Ο Νίκος Καζαντζάκης γράφει για τον Κωνσταντίνο Καβάφη].'' Καταχώρηση από: Σπύρος Αραβανής. poiein.gr. 02/10/2011. Ανακτήθηκε στις 22/09/2025.</ref> * Όταν τον αποχωρίστηκα (τον Καβάφη) έμεινα μονάχα με την εντύπωση ενός πονηρότατου ανθρώπου με εύκολο και κοινό πνεύμα χωρίς τίποτ' άλλο που να προδίδει τον καλλιτέχνη ή απλώς το διανοούμενο. Εδώ και λίγες μέρες τον ξαναντάμωσα στο ατελιέ του Τόμπρου. Μόλις και μετά βίας έριξε μερικές ματιές στα έργα. Με φώναξε κοντά του και δείχνοντάς μου ένα τεράστιο Καποδίστρια που αποτελειώνει τώρα ο Τόμπρος για το Ναύπλιο, κ' ύστερα ένα γυμνό γυναικός που είταν λίγο παρακάτω, μου είπε: «Δε μου λες, Κατσίμπαλη, ποια είναι αυτή; Η Καποδιστρίνα;» Και χάχα τα γέλια ώσπου πνίγηκε, κι άρχιζε να ξεφυσάει από τη σωλήνα σαν ατμομηχανή.{{#tag:ref|Ο Γιώργος Κατσίμπαλης συνάντησε τον Κωνσταντίνο Καβάφη το 1932 στην Αθήνα. Ο Καβάφης ήταν άρρωστος, με καρκίνο στον λάρυγγα, και είχε πάει στην Αθήνα για να υποβληθεί σε θεραπεία. Ο Κατσίμπαλης αναφέρει ότι ο Καβάφης είχε μετάλλινη σωλήνα για να αναπνέει.<ref name="Μικρά Καβαφικά Β΄"/>|group="σημ."}} Τον σιχάθηκα. Τι αντίθεση με τον Παλαμά! Και να υπάρχουν άνθρωποι που να τολμούν να τον συγκρίνουν μαζί του. Α-σιχτίρ! ** [[Γιώργος Κατσίμπαλης]]<ref name="Μικρά Καβαφικά Β΄">Γ. Π. Σαββίδης. ''Μικρά Καβαφικά Β΄.'' Ερμής. Αθήνα. 2010.</ref> * ([[Ανδρέας Κάλβος|Κάλβος]], [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]], Καβάφης) Οι τρεις μεγάλοι πεθαμένοι [[Ποιητής|ποιητές]] μας που δεν ήξεραν [[ελληνικά]]. ** [[Γιώργος Σεφέρης]], «Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο», 1937. Δοκιμές, Α΄. Ίκαρος, 1974. 63.<ref>''[http://www.snhell.gr/references/quotes/writer.asp?id=290 Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού - Λεξικό Παραθεμάτων και Αφορισμών - Γιώργος Σεφέρης].'' snhell.gr. Ανακτήθηκε στις 22/09/2025.</ref> * Χωρίς φόβο να θεωρηθεί κανείς ασυγχώρητα υπερβολικός, μπορεί να υποστηρίξει ότι σαν διδακτικός ποιητής ο Καβάφης είναι ο ποιητής της [[Αξιοπρέπεια|αξιοπρέπειας]]. ** [[Ευάγγελος Παπανούτσος]]<ref name="Ε. Π. Παπανούτσος">Ε. Π. Παπανούτσος. ''Παλαμάς, Καβάφης, Σικελιανός.'' Ίκαρος. Αθήνα. Πέμπτη έκδοση 1985. Πρώτη έκδοση Εκδόσεις Άλφα Ι. Μ. Σκαζίκη 1949.</ref> * Κανείς ποιητής από τους συγχρόνους μας δεν άδραξε με τόσην αμεσότητα και με τέτοιαν αφοβιά τη δραματικήν ουσία της ζωής, την τραγική και την κωμική της διάσταση, όπως ο Καβάφης. Και κανείς δεν μας την ξεσκεπάζει με τόσην οξύτητα, τόσον ωμά και επομένως τόσο συγκλονιστικά όσον εκείνος. Στο σημείο τούτο είν' εντελώς ορθή η γνώμη των κριτικών που εξαίρουν τον δραματικό Καβάφη. Αυτή η τραγική ουσία της [[Ζωή|ζωής]], ερωτά ο [[Κλέων Παράσχος|Κλ. Παράσχος]], «αδυσώπητη, εφιαλτική, δεν είναι σχεδόν πανταχού παρούσα στην ποίηση του Καβάφη, μεταμορφωμένη μονάχα, από την τέχνη του, εξωραϊσμένη και εξαϋλωμένη;» «Ο Καβάφης» συνεχίζει ο ίδιος «κινεί ολόκληρο το πρόβλημα του [[Άνθρωπος|ανθρώπου]], όχι βέβαια στις διαστάσεις και στον αψηλό χώρο όπου το κινούν οι μεγάλοι ποιητές... ασφαλώς όμως με όση πληρότητα και οξύτητα δεν το κίνησε κανένας [[νεοέλληνας]], ουδ' αυτός ακόμα ο [[Διονύσιος Σολωμός|Σολωμός]]». ** [[Ευάγγελος Παπανούτσος]]<ref name="Ε. Π. Παπανούτσος"/> * Έτσι, το πρώτο κοινωνικό ποίημα του Καβάφη είναι τα [[s:Τείχη|Τείχη]]. ** [[Στρατής Τσίρκας]]<ref name="Στρατής Τσίρκας">Στρατής Τσίρκας. ''Ο Καβάφης και η εποχή του.'' Κέδρος. Αθήνα. Πέμπτη έκδοση 1980. Πρώτη έκδοση 1958.</ref> * Για τον Καβάφη η [[έμπνευση]] ισοδυναμούσε με μια οξύτατη [[συνείδηση]] του [[Πραγματικότητα|πραγματικού]]. Κι όμως, από στάδια, που ίσως δε θα τα εξιχνιάσουμε ποτέ, μα που εκείνος τα είχε υπολογισμένα με το διαβήτη, μας οδηγάει στο γεμάτο κι ολοκληρωμένο [[ποίημα]]. Στο έργο τέχνης: στιλπνό, αυτόνομο κι αγέραστο. ** [[Στρατής Τσίρκας]]<ref name="Στρατής Τσίρκας"/> * Οι παρωδίες καβαφικών ποιημάτων που συγκεντρώνονται εδώ προέρχονται από το υλικό της ανέκδοτης εργασίας μου ''Βιβλιογραφία Κ. Π. Καβάφη (1886 - 1997)'' και αποτελούν ένα πολύ ενδιαφέρον και αδιερεύνητο κεφάλαιο της καβαφικής φιλολογίας, παρόμοιο του οποίου δε θα συναντήσουμε να υπάρχει, σε τόσην έκταση και διάρκεια, γύρω από το έργο κανενός άλλου Νεοέλληνα λογοτέχνη. Αυτή η μοναδικότητα σχετίζεται με την ιδιοτυπία της ποίησης του Αλεξανδρινού και συνδέεται με την πρόσληψη της καβαφικής ποίησης. Ο Καβάφης που όλοι γνωρίζουμε (και αναγνωρίζουμε) σήμερα, για να καταλάβει την εντελώς ξεχωριστή θέση που κατέχει στη συλλογική συνείδηση, πέρασε από πολλά και εναλλασσόμενα στάδια άρνησης, πολεμικής, παρωδίας, παρεξηγήσεων, επιφυλακτικής αποδοχής, άστοχης και αστόχαστης κριτικής. [...] Θέμα του βιβλίου είναι μια αδιερεύνητη και στο σύνολό της άγνωστη πλευρά της βιβλιογραφίας του Κ. Π. Καβάφη. Πρόκειται για ποιήματα γραμμένα «με τον τρόπο» του Αλεξανδρινού και τα οποία παρωδούν είτε τον ίδιο είτε συγκεκριμένα θεματικά και εκφραστικά του μοτίβα. Έχουν συγκεντρωθεί εδώ 170 παρωδίες αυτού του τύπου, της περιόδου 1917 - 1997. ** [[Δημήτρης Δασκαλόπουλος]]<ref>''Παρωδίες καβαφικών ποιημάτων (1917 - 1997).'' Συγκέντρωση - Παρουσίαση - Σχόλια Δημήτρης Δασκαλόπουλος. Εκδόσεις Πατάκη. Αθήνα. 1998.</ref> * Για τα φαρμάκια όμως που τον πότισαν δεν μίλησε κανείς. Γιατί κανείς [[ποιητής]] δεν δέχτηκε τόση λάσπη, τόση χλεύη και τόση κακία, όση ο Καβάφης. Ενδεικτικά αναφέρω: Ο [[Γιώργος Θεοτοκάς|Γ. Θεοτοκάς]] στο "Ελεύθερο πνεύμα" έγραφε ότι ένας οποιοσδήποτε Γιαγκούλας των ελληνικών ορέων τον ενδιέφερε περισσότερο από τον Αλεξανδρινό ποιητή και πως σε μια δικογραφία διαζυγίου υπάρχει πολύ περισσότερη ψυχή απ' ό,τι σε ολόκληρη την ποιητική του παραγωγή». Ο [[Γιάννης Ψυχάρης|Ψυχάρης]] τον είχε αποκαλέσει Καραγκιόζη της δημοτικής. Ο [[Κωστής Παλαμάς|Παλαμάς]] υποστήριζε πως τα ποιήματά του «ομοιάζουν με ρεπορτάζ από τους αιώνες και όχι από τα καλύτερα». Δεν δίστασε μάλιστα να κάνει λόγο και για «ανορθόδοξη ερωτική θεματογραφία». Άλλοι αυλοκόλακες της παλαμικής μούσας διατυμπάνιζαν πως τα ιστορικά του ποιήματα είναι «αποκομμένα ολότελα από τη σύγχρονη πραγματικότητα, δεν φαίνονταν παρά αυτοσκοποί, ένα σίγουρο καταφύγιο για τον ποιητή που ζητούσε να ταξιδέψει τη διαστροφή του μέσα στους αιώνες». Ακόμα και ο [[Γιώργος Σεφέρης|Σεφέρης]] (αρχικά τουλάχιστον) ήταν επιφυλακτικός: «Γι' αυτό πρέπει να φυλαγόμαστε, με πολλή περίσκεψη, όχι μόνο από τη δική μας ροπή να παρασυρθούμε στα πράγματα που μας αρέσουν, αλλά και από το να παίρνουμε πάντα τοις μετρητοίς την επιφανειακή σημασία των λόγων ή των διαλεκτικών τεχνασμάτων του Καβάφη». Από τους ελάχιστους που τον υπερασπίστηκαν σ’ αυτό το αιωνίως μικρόψυχο κρατίδιο των [[Αθήνα|Αθηνών]] ευθύς εξ αρχής ήταν ο [[Γρηγόριος Ξενόπουλος|Γ. Ξενόπουλος]] και ο [[Νικόλαος Κάλας|Ν. Κάλας]]. Περιμένοντας τους βαρβάρους, σαν έτοιμος από καιρό, σαν θαρραλέος, ο Καβάφης απαντούσε γαλήνιος. «Είμαι ο ποιητής των επόμενων γενεών». Σήμερα παραμένει ο πιο πολυμεταφρασμένος, αφήνοντας μακράν πίσω του τους δυο νομπελίστες μας, ενώ στη συλλογή «Συνομιλώντας με τον Καβάφη» ανθολογούνται ποιήματα 135 ποιητών ([[Μπέρτολτ Μπρεχτ|Mπρεχτ]], [[Εουτζένιο Μοντάλε|Mοντάλε]], [[Ουίσταν Ώντεν|Ώντεν]] κ.ά.) από 30 χώρες, γραμμένα σε 19 γλώσσες, που είτε εμπνέονται από την [[ποίηση]] ή τη [[μορφή]] του Kαβάφη είτε διαλέγονται μ’ αυτές. ** [[Χρύσα Κακατσάκη]]<ref>Χρύσα Κακατσάκη. ''[https://www.pancreta.gr/art.php?p=21355 Φάρμακα και φαρμάκια της ποιήσεως].'' pancreta.gr. Ανακτήθηκε στις 22/09/2025.</ref> == Σημειώσεις == <references group="σημ." /> == Παραπομπές == <references /> == Εξωτερικοί σύνδεσμοι == {{βικιπαίδεια}} {{βικιθήκη|Συγγραφέας:Κωνσταντίνος Καβάφης}} * [http://www.kavafis.gr/index.asp Ο επίσημος δικτυακός τόπος του Αρχείου Καβάφη]. {{DEFAULTSORT:Καβαφης Κωνσταντινος}} [[Κατηγορία:Έλληνες]] [[Κατηγορία:Ποιητές]] lphhkjzbgbg6yqpklk6u0zaxws7jsmj