Γιόχαν Κρόιφ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="el">
  <siteinfo>
    <sitename>Βικιφθέγματα</sitename>
    <dbname>elwikiquote</dbname>
    <base>https://el.wikiquote.org/wiki/%CE%9A%CF%8D%CF%81%CE%B9%CE%B1_%CE%A3%CE%B5%CE%BB%CE%AF%CE%B4%CE%B1</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Μέσο</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Ειδικό</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Συζήτηση</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Χρήστης</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Συζήτηση χρήστη</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Βικιφθέγματα</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Συζήτηση Βικιφθέγματα</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Αρχείο</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Συζήτηση αρχείου</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Συζήτηση MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Πρότυπο</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Συζήτηση προτύπου</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Βοήθεια</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Συζήτηση βοήθειας</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Κατηγορία</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Συζήτηση κατηγορίας</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Γιόχαν Κρόιφ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6668</id>
    <revision>
      <id>38737</id>
      <parentid>38133</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T12:47:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Γεώργιος Τερζής 1</username>
        <id>9231</id>
      </contributor>
      <comment>/* Είχε πει */</comment>
      <origin>38737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14048" sha1="o0s88lr7kferw9jd3z4ijgefqtx6l9w" xml:space="preserve">Ο '''Χέντρικ Γιοχάνες Κρόιφ''' OON (ολλανδικά: ''Hendrik Johannes Cruijff'', 25 Απριλίου 1947 – 24 Μαρτίου 2016) ήταν Ολλανδός διεθνής ποδοσφαιριστής που αγωνιζόταν ως επιθετικός. 
Θεωρείται ευρέως ως ο κορυφαίος Ευρωπαίος ποδοσφαιριστής όλων των εποχών και στο ανώτατο επίπεδο στην ποδοσφαιρική ιστορία. Στις εκλογές της IFFHS για την ανάδειξη των καλύτερων ποδοσφαιριστών του 20ού αιώνα κατέλαβε τη δεύτερη θέση πίσω μόνο από τον Πελέ και ήταν ο καλύτερος Ευρωπαίος.

[[Αρχείο:Johan Cruyff 1974c.jpg|thumb|280px|Το 1974 με την Εθνική Ολλανδίας]]

== Οι 14 κανόνες ==

Οι συνολικές αξίες του Κρόιφ τόσο στο ποδόσφαιρο όσο και στη ζωή φαίνονται από τους «14 κανόνες» του, οι οποίοι εμφανίζονται σε κάθε ένα από τα 200 γήπεδα που έχουν δημιουργηθεί σε όλο τον κόσμο.

Οι 14 κανόνες του Κρόιφ είναι: 

1. Παίκτης ομάδας - Για να ολοκληρώσετε τα πράγματα, πρέπει να τα κάνετε μαζί.  

2. Ευθύνη - Φροντίστε τα πράγματα σαν να ήταν δικά σας. 

3. Σεβασμός - Σεβασμός ο ένας στον άλλο.  

4. Ενσωμάτωση - Συμμετοχή των άλλων στις δραστηριότητές σας όταν είναι δυνατόν.  

5. Πρωτοβουλία - Τολμήστε να δοκιμάσετε κάτι νέο. 

6. Προπόνηση - Πάντα να βοηθάτε ο ένας τον άλλο μέσα σε μια ομάδα.  

7. Προσωπικότητα - Να είστε ο εαυτός σου. 

8. Κοινωνική συμμετοχή - Η αλληλεπίδραση είναι ζωτικής σημασίας, τόσο στον αθλητισμό όσο και στη ζωή. 

9. Τεχνική - Μάθετε τα βασικά. 

10. Τακτική - Μάθετε τι να κάνετε.

11. Ανάπτυξη - Ο αθλητισμός ενισχύει το σώμα και την ψυχή.  

12. Μάθηση - Προσπαθήστε να μαθαίνετε κάτι νέο κάθε μέρα.  

13. Παίξτε μαζί - Ένα ουσιαστικό μέρος κάθε παιχνιδιού.  

14. Δημιουργικότητα - Φέρτε ομορφιά στο άθλημα. 

Αυτοί οι 14 κανόνες είναι πολύ πιο σημαντικοί από το απλό ποδόσφαιρο, καθώς βοηθούν να ζήσει κανείς με ήθος με τους άλλους, ενώ εξακολουθούν να αναζητούν την επιτυχία.

'''Πηγές'''

* [https://web.archive.org/web/20210125134957/https://www.cruyff-foundation.org/en/activities/14/14-rules/ 14 RULES] 
* [https://web.archive.org/web/20241130214841/https://sportcity.gr/2015/05/%CE%BF%CE%B9-14-%CE%BA%CE%B1%CE%BD%CF%8C%CE%BD%CE%B5%CF%82-%CF%84%CE%BF%CF%85-johan-cruijff-%CE%B3%CE%B9%CF%8C%CF%87%CE%B1%CE%BD-%CE%BA%CF%81%CF%8C%CE%B9%CF%86/ Οι 14 κανόνες του Johan Cruijff (Γιόχαν Κρόιφ)]

[[Αρχείο:Johan Cruijff geeft college op Erasmus Universiteit , Rotterdam, Bestanddeelnr 933-2583.jpg |thumb|Σε ομιλία στο Πανεπιστήμιο ''Erasmus'' το 1985]]

== Είχε πει ==

1. «Οι επιθετικοί μου πρέπει να τρέχουν μόνο 15 μέτρα, εκτός και αν είναι βλάκες ή κοιμούνται».
**[https://www.alphafreepress.gr/2019/03/25/athlitismos/gioxan-kroif-oi-7-entoles-tou-kai-to-vinteo-tis-mpartselona/ Γιόχαν Κρόιφ: Οι μυθικές ατάκες του “ιπτάμενου Ολλανδού” με το Νο 14]

2. «Στη διάρκεια ενός παιχνιδιού, ο μέσος όρος που ένας παίκτης έχει τη μπάλα στα πόδια του, είναι 3 λεπτά. Για να καταλάβεις πόσο καλός είναι, πρέπει να κοιτάξεις τι κάνει τα υπόλοιπα 87».
**[https://www.alphafreepress.gr/2019/03/25/athlitismos/gioxan-kroif-oi-7-entoles-tou-kai-to-vinteo-tis-mpartselona/ Γιόχαν Κρόιφ: Οι μυθικές ατάκες του “ιπτάμενου Ολλανδού” με το Νο 14]

3. «Αν η αντίπαλη ομάδα έχει έναν έξυπνο παίκτη που ξέρει να ξεμαρκάρεται πολύ καλά, πάντοτε τον αντιμετωπίζουμε με τον πιο απλό τρόπο: Δεν τον μαρκάρει κανείς. Αν δεν τον μαρκάρει κανείς, δεν θα ξεμαρκαριστεί».
**[https://www.alphafreepress.gr/2019/03/25/athlitismos/gioxan-kroif-oi-7-entoles-tou-kai-to-vinteo-tis-mpartselona/ Γιόχαν Κρόιφ: Οι μυθικές ατάκες του “ιπτάμενου Ολλανδού” με το Νο 14]

4. «Η σύμπτωση είναι κάτι λογικό. Αν σουτάρω από 30 μέτρα για να βάλω γκολ, κατά πάσα πιθανότητα θα αποτύχω. Αν όμως το κάνω 20 φορές σε ένα αγώνα, τότε θα έχω καλές πιθανότητες να το πετύχω μία φορά».
**[https://web.archive.org/web/20211204221325/https://www.alphafreepress.gr/2019/03/25/athlitismos/gioxan-kroif-oi-7-entoles-tou-kai-to-vinteo-tis-mpartselona/ Γιόχαν Κρόιφ: Οι μυθικές ατάκες του “ιπτάμενου Ολλανδού” με το Νο 14] 

5. «Κάποιος που κάνει ζογκλερικά με την μπάλα στον αέρα κατά τη διάρκεια ενός παιχνιδιού, μετά από το οποίο τέσσερις αμυντικοί του αντιπάλου έχουν το χρόνο να τρέξουν πίσω, αυτός είναι ο παίκτης που ο κόσμος πιστεύει ότι είναι υπέροχος. Λέω ότι πρέπει να πάει σε τσίρκο».
** [https://web.archive.org/web/20221012084618/https://www.footichiste.com/2020/03/25/johan-cruijff-citations/?amp Ce que disait Cruijff] 

6. «Οι Ισπανοί παίκτες είναι ιδανικοί για να δουλέψεις μαζί τους. Αντίθετα, οι Ολλανδοί, μόλις ανοίξεις το στόμα σου για να πεις κάτι, έχουν ήδη προλάβει να πουν: Ναι, αλλά…».
**[https://www.alphafreepress.gr/2019/03/25/athlitismos/gioxan-kroif-oi-7-entoles-tou-kai-to-vinteo-tis-mpartselona/ Γιόχαν Κρόιφ: Οι μυθικές ατάκες του “ιπτάμενου Ολλανδού” με το Νο 14]

7. «Όταν προηγείσαι 5–0, τότε δεν έχει νόημα να ψάξεις ένα έκτο γκολ. Πολύ πιο θεαματικό για την κερκίδα, είναι να προσπαθήσεις να σημαδέψεις το δοκάρι».
**[https://www.alphafreepress.gr/2019/03/25/athlitismos/gioxan-kroif-oi-7-entoles-tou-kai-to-vinteo-tis-mpartselona/ Γιόχαν Κρόιφ: Οι μυθικές ατάκες του “ιπτάμενου Ολλανδού” με το Νο 14]

8. «Πάντα πίστευα ότι κάθε παίκτης πρέπει να μπορεί να αγωνίζεται σε όλες τις θέσεις του γηπέδου. Γι’ αυτό είναι τόσο σημαντικό να ακούνε όλοι τις ομιλίες περί τακτικής. Το αριστερό εξτρέμ δεν επιτρέπεται να κοιμάται όταν μιλάω για το δεξί μπακ».
**  [https://www.beezdom.com/sportybeez/pos-o-giochan-kroif-allaxe-to-ollandiko-ke-ochi-mono-podosfero/ Πώς ο Γιόχαν Κρόιφ άλλαξε το ολλανδικό (και όχι μόνο) ποδόσφαιρο]

9. Αν παίζεις με ένα άγγιγμα της μπάλας, έχεις ένα πολύ καλό παιχνίδι. Δύο πινελιές, είναι καλό ταίρι. Τρεις πινελιές, έχεις κακό ταίρι». 
** [https://web.archive.org/web/20181217162606/https://www.lemonde.fr/football/article/2016/03/25/cruyff-l-influence-d-un-joueur-de-classe-entraineur-apotre-du-beau-jeu_4889950_1616938.html Cruyff, l’influence d’un joueur de « classe », entraîneur « apôtre du beau jeu »] 

10. «Αν οι αντίπαλοι έχουν δυο ικανότατους επιθετικούς, έναν άριστο και έναν πολύ καλό, το φυσιολογικό θα ήταν να ρίξω στον άριστο τον άριστό μου αμυντικό και στον πολύ καλό τον πολύ καλό μου αμυντικό. Ε λοιπόν όχι. Εμείς δεν το κάνουμε έτσι. Ο καλύτερος δικός μας αμυντικός πάει πάνω στον λιγότερο καλό επιθετικό τους. Ένα πρόβλημα λιγότερο».
**[https://www.alphafreepress.gr/2019/03/25/athlitismos/gioxan-kroif-oi-7-entoles-tou-kai-to-vinteo-tis-mpartselona/ Γιόχαν Κρόιφ: Οι μυθικές ατάκες του “ιπτάμενου Ολλανδού” με το Νο 14]

11. «Κάθε προπονητής μιλάει για κίνηση, για πολύ τρέξιμο. Λέω να μην τρέχει κανείς τόσο πολύ. Το ποδόσφαιρο είναι ένα παιχνίδι που παίζεις με το μυαλό σου. Πρέπει να είσαι στο σωστό μέρος την κατάλληλη στιγμή, ούτε πολύ νωρίς, ούτε πολύ αργά».
** [https://web.archive.org/web/20210421082134/https://sportmob.com/en/article/937417-Johan-Cruyff-Quotes-a-complete-collection Johan Cruyff Quotes, a complete collection]

12. «Δεν πιστεύω στο Θεό. Στην Ισπανία 22 ποδοσφαιριστές κάνουν τον σταυρό τους πριν βγουν στο γήπεδο. Αυτό προφανώς δεν λειτουργεί. Αλλιώς, όλα τα παιχνίδια θα έρχονταν ισόπαλα». 
** [https://web.archive.org/web/20261107124057/https://www.welt.de/sport/fussball/article153674121/Johan-Cruyff-Seine-besten-Zitate-und-Spielszenen.html Die besten Zitate und Spielszenen des Johan Cruyff]

13. «Γιατί να μην μπορείς να νικήσεις έναν πιο πλούσιο σύλλογο; Δεν έχω δει ποτέ ένα σακί με χρήματα να σκοράρει». 
** [https://archive.fo/MDqy5 Johan Cruyff's best quotes: The game-changing wisdom of a true football legend]

14. «Οι παίκτες που δεν είναι αληθινοί ηγέτες αλλά προσπαθούν να είναι, πάντα χτυπούν άλλους παίκτες μετά από ένα λάθος. Οι αληθινοί ηγέτες στο γήπεδο ήδη υποθέτουν ότι οι άλλοι θα κάνουν λάθη».
** [https://web.archive.org/web/20220519121901/https://www.eurosport.co.uk/football/johan-cruyff-s-best-quotes-the-game-changing-wisdom-of-a-true-football-legend_sto5366190/story.shtmlJOHAN CRUYFF'S BEST QUOTES: THE GAME-CHANGING WISDOM OF A TRUE FOOTBALL LEGEND]

15. «Είναι καλύτερα να χάνεις με τις ιδέες σου παρά με αυτές του άλλου». 
** [https://web.archive.org/web/20221012084618/https://www.footichiste.com/2020/03/25/johan-cruijff-citations/?amp Ce que disait Cruijff]

16. «Η νίκη είναι κάτι σημαντικό, αλλά το να έχεις το δικό σου στυλ, να σε αντιγράφουν οι άνθρωποι, να σε θαυμάζουν, αυτό είναι το μεγαλύτερο δώρο»
**[https://web.archive.org/web/20240614210406/https://the-game.imago-images.com/waves-of-change/pele-maradona-and-the-changing-iconography-of-footballers-in-death-3/ Pele, Maradona and the Changing Iconography of Footballers in Death] 

17. «Το δυσκολότερο πράγμα για τους παίκτες και τους ανθρώπους, είναι να καταλάβουν ότι δεν υπάρχει τίποτα για να καταλάβουν».
**[https://www.alphafreepress.gr/2019/03/25/athlitismos/gioxan-kroif-oi-7-entoles-tou-kai-to-vinteo-tis-mpartselona/ Γιόχαν Κρόιφ: Οι μυθικές ατάκες του “ιπτάμενου Ολλανδού” με το Νο 14]

18. «Πριν κάνω ένα λάθος, δεν έχω κάνει αυτό το λάθος».
** [https://web.archive.org/web/20210923212819/https://www.eurosport.co.uk/football/johan-cruyff-s-best-quotes-the-game-changing-wisdom-of-a-true-football-legend_sto5366190/story.shtmlJOHAN CRUYFF'S BEST QUOTES: THE GAME-CHANGING WISDOM OF A TRUE FOOTBALL LEGEND]

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}
* [http://www.sport-fm.gr/article/20-atakes-tou-gioxan-kroif-pou-tha-se-kanoun-na-deis-to-podosfairo-me-allo-mati/3153293 20 ατάκες του Γιόχαν Κρόιφ που θα σε κάνουν να δεις το ποδόσφαιρο με άλλο μάτι]
* [https://web.archive.org/web/20210425103717/https://www.brainyquote.com/authors/johan-cruyff-quotes Johan Cruyff Quotes] 


{{DEFAULTSORT:Κροιφ Γιοχαν}}
[[Κατηγορία:Ολλανδοί]]
[[Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές]]</text>
      <sha1>o0s88lr7kferw9jd3z4ijgefqtx6l9w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>38738</id>
      <parentid>38737</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T12:50:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Γεώργιος Τερζής 1</username>
        <id>9231</id>
      </contributor>
      <comment>/* Εξωτερικοί σύνδεσμοι */</comment>
      <origin>38738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14092" sha1="8mx4dcugzvmg5ea9yx99xk8rau2m7ou" xml:space="preserve">Ο '''Χέντρικ Γιοχάνες Κρόιφ''' OON (ολλανδικά: ''Hendrik Johannes Cruijff'', 25 Απριλίου 1947 – 24 Μαρτίου 2016) ήταν Ολλανδός διεθνής ποδοσφαιριστής που αγωνιζόταν ως επιθετικός. 
Θεωρείται ευρέως ως ο κορυφαίος Ευρωπαίος ποδοσφαιριστής όλων των εποχών και στο ανώτατο επίπεδο στην ποδοσφαιρική ιστορία. Στις εκλογές της IFFHS για την ανάδειξη των καλύτερων ποδοσφαιριστών του 20ού αιώνα κατέλαβε τη δεύτερη θέση πίσω μόνο από τον Πελέ και ήταν ο καλύτερος Ευρωπαίος.

[[Αρχείο:Johan Cruyff 1974c.jpg|thumb|280px|Το 1974 με την Εθνική Ολλανδίας]]

== Οι 14 κανόνες ==

Οι συνολικές αξίες του Κρόιφ τόσο στο ποδόσφαιρο όσο και στη ζωή φαίνονται από τους «14 κανόνες» του, οι οποίοι εμφανίζονται σε κάθε ένα από τα 200 γήπεδα που έχουν δημιουργηθεί σε όλο τον κόσμο.

Οι 14 κανόνες του Κρόιφ είναι: 

1. Παίκτης ομάδας - Για να ολοκληρώσετε τα πράγματα, πρέπει να τα κάνετε μαζί.  

2. Ευθύνη - Φροντίστε τα πράγματα σαν να ήταν δικά σας. 

3. Σεβασμός - Σεβασμός ο ένας στον άλλο.  

4. Ενσωμάτωση - Συμμετοχή των άλλων στις δραστηριότητές σας όταν είναι δυνατόν.  

5. Πρωτοβουλία - Τολμήστε να δοκιμάσετε κάτι νέο. 

6. Προπόνηση - Πάντα να βοηθάτε ο ένας τον άλλο μέσα σε μια ομάδα.  

7. Προσωπικότητα - Να είστε ο εαυτός σου. 

8. Κοινωνική συμμετοχή - Η αλληλεπίδραση είναι ζωτικής σημασίας, τόσο στον αθλητισμό όσο και στη ζωή. 

9. Τεχνική - Μάθετε τα βασικά. 

10. Τακτική - Μάθετε τι να κάνετε.

11. Ανάπτυξη - Ο αθλητισμός ενισχύει το σώμα και την ψυχή.  

12. Μάθηση - Προσπαθήστε να μαθαίνετε κάτι νέο κάθε μέρα.  

13. Παίξτε μαζί - Ένα ουσιαστικό μέρος κάθε παιχνιδιού.  

14. Δημιουργικότητα - Φέρτε ομορφιά στο άθλημα. 

Αυτοί οι 14 κανόνες είναι πολύ πιο σημαντικοί από το απλό ποδόσφαιρο, καθώς βοηθούν να ζήσει κανείς με ήθος με τους άλλους, ενώ εξακολουθούν να αναζητούν την επιτυχία.

'''Πηγές'''

* [https://web.archive.org/web/20210125134957/https://www.cruyff-foundation.org/en/activities/14/14-rules/ 14 RULES] 
* [https://web.archive.org/web/20241130214841/https://sportcity.gr/2015/05/%CE%BF%CE%B9-14-%CE%BA%CE%B1%CE%BD%CF%8C%CE%BD%CE%B5%CF%82-%CF%84%CE%BF%CF%85-johan-cruijff-%CE%B3%CE%B9%CF%8C%CF%87%CE%B1%CE%BD-%CE%BA%CF%81%CF%8C%CE%B9%CF%86/ Οι 14 κανόνες του Johan Cruijff (Γιόχαν Κρόιφ)]

[[Αρχείο:Johan Cruijff geeft college op Erasmus Universiteit , Rotterdam, Bestanddeelnr 933-2583.jpg |thumb|Σε ομιλία στο Πανεπιστήμιο ''Erasmus'' το 1985]]

== Είχε πει ==

1. «Οι επιθετικοί μου πρέπει να τρέχουν μόνο 15 μέτρα, εκτός και αν είναι βλάκες ή κοιμούνται».
**[https://www.alphafreepress.gr/2019/03/25/athlitismos/gioxan-kroif-oi-7-entoles-tou-kai-to-vinteo-tis-mpartselona/ Γιόχαν Κρόιφ: Οι μυθικές ατάκες του “ιπτάμενου Ολλανδού” με το Νο 14]

2. «Στη διάρκεια ενός παιχνιδιού, ο μέσος όρος που ένας παίκτης έχει τη μπάλα στα πόδια του, είναι 3 λεπτά. Για να καταλάβεις πόσο καλός είναι, πρέπει να κοιτάξεις τι κάνει τα υπόλοιπα 87».
**[https://www.alphafreepress.gr/2019/03/25/athlitismos/gioxan-kroif-oi-7-entoles-tou-kai-to-vinteo-tis-mpartselona/ Γιόχαν Κρόιφ: Οι μυθικές ατάκες του “ιπτάμενου Ολλανδού” με το Νο 14]

3. «Αν η αντίπαλη ομάδα έχει έναν έξυπνο παίκτη που ξέρει να ξεμαρκάρεται πολύ καλά, πάντοτε τον αντιμετωπίζουμε με τον πιο απλό τρόπο: Δεν τον μαρκάρει κανείς. Αν δεν τον μαρκάρει κανείς, δεν θα ξεμαρκαριστεί».
**[https://www.alphafreepress.gr/2019/03/25/athlitismos/gioxan-kroif-oi-7-entoles-tou-kai-to-vinteo-tis-mpartselona/ Γιόχαν Κρόιφ: Οι μυθικές ατάκες του “ιπτάμενου Ολλανδού” με το Νο 14]

4. «Η σύμπτωση είναι κάτι λογικό. Αν σουτάρω από 30 μέτρα για να βάλω γκολ, κατά πάσα πιθανότητα θα αποτύχω. Αν όμως το κάνω 20 φορές σε ένα αγώνα, τότε θα έχω καλές πιθανότητες να το πετύχω μία φορά».
**[https://web.archive.org/web/20211204221325/https://www.alphafreepress.gr/2019/03/25/athlitismos/gioxan-kroif-oi-7-entoles-tou-kai-to-vinteo-tis-mpartselona/ Γιόχαν Κρόιφ: Οι μυθικές ατάκες του “ιπτάμενου Ολλανδού” με το Νο 14] 

5. «Κάποιος που κάνει ζογκλερικά με την μπάλα στον αέρα κατά τη διάρκεια ενός παιχνιδιού, μετά από το οποίο τέσσερις αμυντικοί του αντιπάλου έχουν το χρόνο να τρέξουν πίσω, αυτός είναι ο παίκτης που ο κόσμος πιστεύει ότι είναι υπέροχος. Λέω ότι πρέπει να πάει σε τσίρκο».
** [https://web.archive.org/web/20221012084618/https://www.footichiste.com/2020/03/25/johan-cruijff-citations/?amp Ce que disait Cruijff] 

6. «Οι Ισπανοί παίκτες είναι ιδανικοί για να δουλέψεις μαζί τους. Αντίθετα, οι Ολλανδοί, μόλις ανοίξεις το στόμα σου για να πεις κάτι, έχουν ήδη προλάβει να πουν: Ναι, αλλά…».
**[https://www.alphafreepress.gr/2019/03/25/athlitismos/gioxan-kroif-oi-7-entoles-tou-kai-to-vinteo-tis-mpartselona/ Γιόχαν Κρόιφ: Οι μυθικές ατάκες του “ιπτάμενου Ολλανδού” με το Νο 14]

7. «Όταν προηγείσαι 5–0, τότε δεν έχει νόημα να ψάξεις ένα έκτο γκολ. Πολύ πιο θεαματικό για την κερκίδα, είναι να προσπαθήσεις να σημαδέψεις το δοκάρι».
**[https://www.alphafreepress.gr/2019/03/25/athlitismos/gioxan-kroif-oi-7-entoles-tou-kai-to-vinteo-tis-mpartselona/ Γιόχαν Κρόιφ: Οι μυθικές ατάκες του “ιπτάμενου Ολλανδού” με το Νο 14]

8. «Πάντα πίστευα ότι κάθε παίκτης πρέπει να μπορεί να αγωνίζεται σε όλες τις θέσεις του γηπέδου. Γι’ αυτό είναι τόσο σημαντικό να ακούνε όλοι τις ομιλίες περί τακτικής. Το αριστερό εξτρέμ δεν επιτρέπεται να κοιμάται όταν μιλάω για το δεξί μπακ».
**  [https://www.beezdom.com/sportybeez/pos-o-giochan-kroif-allaxe-to-ollandiko-ke-ochi-mono-podosfero/ Πώς ο Γιόχαν Κρόιφ άλλαξε το ολλανδικό (και όχι μόνο) ποδόσφαιρο]

9. Αν παίζεις με ένα άγγιγμα της μπάλας, έχεις ένα πολύ καλό παιχνίδι. Δύο πινελιές, είναι καλό ταίρι. Τρεις πινελιές, έχεις κακό ταίρι». 
** [https://web.archive.org/web/20181217162606/https://www.lemonde.fr/football/article/2016/03/25/cruyff-l-influence-d-un-joueur-de-classe-entraineur-apotre-du-beau-jeu_4889950_1616938.html Cruyff, l’influence d’un joueur de « classe », entraîneur « apôtre du beau jeu »] 

10. «Αν οι αντίπαλοι έχουν δυο ικανότατους επιθετικούς, έναν άριστο και έναν πολύ καλό, το φυσιολογικό θα ήταν να ρίξω στον άριστο τον άριστό μου αμυντικό και στον πολύ καλό τον πολύ καλό μου αμυντικό. Ε λοιπόν όχι. Εμείς δεν το κάνουμε έτσι. Ο καλύτερος δικός μας αμυντικός πάει πάνω στον λιγότερο καλό επιθετικό τους. Ένα πρόβλημα λιγότερο».
**[https://www.alphafreepress.gr/2019/03/25/athlitismos/gioxan-kroif-oi-7-entoles-tou-kai-to-vinteo-tis-mpartselona/ Γιόχαν Κρόιφ: Οι μυθικές ατάκες του “ιπτάμενου Ολλανδού” με το Νο 14]

11. «Κάθε προπονητής μιλάει για κίνηση, για πολύ τρέξιμο. Λέω να μην τρέχει κανείς τόσο πολύ. Το ποδόσφαιρο είναι ένα παιχνίδι που παίζεις με το μυαλό σου. Πρέπει να είσαι στο σωστό μέρος την κατάλληλη στιγμή, ούτε πολύ νωρίς, ούτε πολύ αργά».
** [https://web.archive.org/web/20210421082134/https://sportmob.com/en/article/937417-Johan-Cruyff-Quotes-a-complete-collection Johan Cruyff Quotes, a complete collection]

12. «Δεν πιστεύω στο Θεό. Στην Ισπανία 22 ποδοσφαιριστές κάνουν τον σταυρό τους πριν βγουν στο γήπεδο. Αυτό προφανώς δεν λειτουργεί. Αλλιώς, όλα τα παιχνίδια θα έρχονταν ισόπαλα». 
** [https://web.archive.org/web/20261107124057/https://www.welt.de/sport/fussball/article153674121/Johan-Cruyff-Seine-besten-Zitate-und-Spielszenen.html Die besten Zitate und Spielszenen des Johan Cruyff]

13. «Γιατί να μην μπορείς να νικήσεις έναν πιο πλούσιο σύλλογο; Δεν έχω δει ποτέ ένα σακί με χρήματα να σκοράρει». 
** [https://archive.fo/MDqy5 Johan Cruyff's best quotes: The game-changing wisdom of a true football legend]

14. «Οι παίκτες που δεν είναι αληθινοί ηγέτες αλλά προσπαθούν να είναι, πάντα χτυπούν άλλους παίκτες μετά από ένα λάθος. Οι αληθινοί ηγέτες στο γήπεδο ήδη υποθέτουν ότι οι άλλοι θα κάνουν λάθη».
** [https://web.archive.org/web/20220519121901/https://www.eurosport.co.uk/football/johan-cruyff-s-best-quotes-the-game-changing-wisdom-of-a-true-football-legend_sto5366190/story.shtmlJOHAN CRUYFF'S BEST QUOTES: THE GAME-CHANGING WISDOM OF A TRUE FOOTBALL LEGEND]

15. «Είναι καλύτερα να χάνεις με τις ιδέες σου παρά με αυτές του άλλου». 
** [https://web.archive.org/web/20221012084618/https://www.footichiste.com/2020/03/25/johan-cruijff-citations/?amp Ce que disait Cruijff]

16. «Η νίκη είναι κάτι σημαντικό, αλλά το να έχεις το δικό σου στυλ, να σε αντιγράφουν οι άνθρωποι, να σε θαυμάζουν, αυτό είναι το μεγαλύτερο δώρο»
**[https://web.archive.org/web/20240614210406/https://the-game.imago-images.com/waves-of-change/pele-maradona-and-the-changing-iconography-of-footballers-in-death-3/ Pele, Maradona and the Changing Iconography of Footballers in Death] 

17. «Το δυσκολότερο πράγμα για τους παίκτες και τους ανθρώπους, είναι να καταλάβουν ότι δεν υπάρχει τίποτα για να καταλάβουν».
**[https://www.alphafreepress.gr/2019/03/25/athlitismos/gioxan-kroif-oi-7-entoles-tou-kai-to-vinteo-tis-mpartselona/ Γιόχαν Κρόιφ: Οι μυθικές ατάκες του “ιπτάμενου Ολλανδού” με το Νο 14]

18. «Πριν κάνω ένα λάθος, δεν έχω κάνει αυτό το λάθος».
** [https://web.archive.org/web/20210923212819/https://www.eurosport.co.uk/football/johan-cruyff-s-best-quotes-the-game-changing-wisdom-of-a-true-football-legend_sto5366190/story.shtmlJOHAN CRUYFF'S BEST QUOTES: THE GAME-CHANGING WISDOM OF A TRUE FOOTBALL LEGEND]

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}
* [https://web.archive.org/web/20200124182029/https://www.sport-fm.gr/article/20-atakes-tou-gioxan-kroif-pou-tha-se-kanoun-na-deis-to-podosfairo-me-allo-mati/3153293 20 ατάκες του Γιόχαν Κρόιφ που θα σε κάνουν να δεις το ποδόσφαιρο με άλλο μάτι]
* [https://web.archive.org/web/20210425103717/https://www.brainyquote.com/authors/johan-cruyff-quotes Johan Cruyff Quotes] 


{{DEFAULTSORT:Κροιφ Γιοχαν}}
[[Κατηγορία:Ολλανδοί]]
[[Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές]]</text>
      <sha1>8mx4dcugzvmg5ea9yx99xk8rau2m7ou</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Μίκης Θεοδωράκης</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6934</id>
    <revision>
      <id>38739</id>
      <parentid>38736</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T05:56:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <origin>38739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18621" sha1="qylemyebsxytjx1jkpwdj6mpmxh10d2" xml:space="preserve">Ο '''[[:w:Μίκης Θεοδωράκης|Μίκης (Μιχαήλ) Θεοδωράκης]]''' (Χίος, 29 Ιουλίου 1925 - Αθήνα, 2 Σεπτεμβρίου 2021) ήταν Έλληνας συνθέτης και πολιτικός, κρητικής και μικρασιατικής καταγωγής. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες μουσικοσυνθέτες και ως μία από τις επιδραστικότερες και σπουδαιότερες προσωπικότητες της Ελλάδας του 20ού αιώνα.

== ''Άξιος εστί'' (2004) ==
* Ο μόνος εχθρός του [[λαός|λαού]] είναι η [[εξουσία]] –εν τέλει κάθε εξουσία–, κι αλίμονο αν έχουμε μόνο μια εξουσία...
** ''Άξιος εστί: Ο Μίκης Θεοδωράκης αφηγείται τη ζωή του στον Γ. Π. Μαλούχο και συνθέτει την ιστορία της νεότερης Ελλάδας. ΙΙ. Δικτατορία, παγκόσμια πορεία, μεταπολίτευση'' (2004)&lt;ref&gt;''[https://bookpoint.gr/book/1146235 Άξιος εστί: Ο Μίκης Θεοδωράκης αφηγείται τη ζωή του στον Γ. Π. Μαλούχο και συνθέτει την ιστορία της νεότερης Ελλάδας. ΙΙ. Δικτατορία, παγκόσμια πορεία, μεταπολίτευση].'' bookpoint.gr. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;

== ''Διάλογοι στο Λυκόφως'' (2016) ==
Από το βιβλίο: Μίκης Θεοδωράκης. ''Διάλογοι στο Λυκόφως. 90 Συνεντεύξεις.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2016.

* Η έλλειψη εθνικής ανεξαρτησίας και λαϊκής κυριαρχίας μού προξενούν αισθήματα ηθικής ασφυξίας και εθνικής ντροπής με τα οποία μου είναι αδύνατον να συνυπάρξω. 
** ''01. Ορθολογισμός: Σαφήνεια και δημιουργική Ασάφεια'', Συνέντευξη στην ελληνική MENSA, τεύχος 40, Αύγουστος 2015. (σελ. 30)

* Κι αυτό γιατί όλοι έχουν βεβαιωθεί ότι τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων και πετρελαίου της ελληνικής ΑΟΖ ανέρχονται σε πολλές δεκάδες τρισεκατομμύρια. Τα τραγικά προηγούμενα της ολοκληρωτικής καταστροφής των χωρών της Μέσης Ανατολής και της Λιβύης με τρομάζουν. Γιατί η αιτία ήταν τα πετρέλαια που οι ισχυροί λαοί τα θέλουν όλα δικά τους. Γι' αυτό τον λόγο εξοντώνουν τους λαούς. Η δική μας εξόντωση έχει ήδη ξεκινήσει. Όχι με βομβαρδισμούς και ομαδικές σφαγές αλλά διά της οικονομικής ασφυξίας.
** ''02. Οι σχέσεις μου με τη Γερμανία'', Συνέντευξη στη γερμανική εφημερίδα Der Tagesspiegel (Elisa Simantke), Σεπτέμβριος 2015 (μετάφραση Ρ.Π.). (σελ. 53)

* Η τραγωδία για μένα έχει τον χαρακτήρα μιας θρησκευτικής ιεροτελεστίας που μας ενώνει με το Κέντρο της Συμπαντικής Αρμονίας, δηλαδή με την κορύφωση της ανθρώπινης προσπάθειας για πνευματική και ψυχική ολοκλήρωση.
** ''70. Η τραγωδία για μένα έχει τον χαρακτήρα θρησκευτικής ιεροτελεστίας'', Συνέντευξη στον συνθέτη και περφόμερ Andrew E. Simpson, 2006 [ΑΡΧ. 34]. (σελ. 530)

* Με επηρέασαν δύο αισθητικοί κόσμοι καθαρά ελληνικοί: η [[τραγωδία]] και η [[αρχιτεκτονική]].
** ''80. Με επηρέασαν δύο αισθητικοί κόσμοι καθαρά ελληνικοί: η τραγωδία και η αρχιτεκτονική'', Συνέντευξη στον Σύλλογο Αποφοίτων του Τμήματος Μουσικών Σπουδών Α.Π.Θ. (Σ.Δ.), 2005. (σελ. 604)

== ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές'' (2017) ==
Από το βιβλίο: Μίκης Θεοδωράκης. ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2017.

* [[Ευθύνη]] είναι να [[ντροπή|ντρέπεσαι]] και να [[επανάσταση|επαναστατείς]] όχι μόνο όταν σε αδικούν αλλά και όταν [[αδικία|αδικούν]] τον οποιονδήποτε, ακόμα κι όταν ζει χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά σου, όπως τα [[παιδί|παιδιά]] της μαύρης Αφρικής, της Ασίας, της Παλαιστίνης και του Ιράκ, αυτές οι αθώες υπάρξεις που δεν φταίνε σε τίποτα και που είναι [[θύμα|θύματα]] της [[εκμετάλλευση|εκμετάλλευσης]] και της [[αδιαφορία|αδιαφορίας]] των [[πλούτος|πλούσιων]] [[λαός|λαών]].
** ''Η πραγματική ελευθερία είναι η υπευθυνότητα'' [Χαιρετισμός προς Α' Β' Γ' Δ' Ε' ΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης, 27.3.2006.] (σελ. 171 - 172)

* Ποιο είναι αλήθεια το κοινό γνώρισμα του [[Οδυσσέας Ελύτης|Ελύτη]] και του [[Γιάννης Ρίτσος|Ρίτσου]]; Ασφαλώς είναι η [[ελληνική γλώσσα]], το ελληνικό ήθος, η παρουσία του ελληνικού χώρου και χρόνου στο έργο τους σε συνδυασμό με τη γνώση και την αγάπη στην ιστορική παράδοση και στις πολιτιστικές αξίες του ελληνικού λαού. Αν τα χαρακτηρίσουμε όλα αυτά με μια λέξη, τότε η λέξη αυτή είναι: [[Ελληνικότητα]].
** ''Για το πρόβλημα της Ελληνικότητας'' [Κείμενο από το βιβλίο των Μ. Θεοδωράκη και Γ. Κοντογιώργη, ''Ελληνικότητα και «διανόηση»'', εκδόσεις Ιανός, 2007, 2.7.2007.] (σελ. 213)

* Σ' αυτούς τους άξονες πιστεύω ότι θα πρέπει να εστιασθεί η [[εκπαίδευση|εκπαιδευτική]] μας [[προσπάθεια]], προκειμένου οι νέες γενιές να αποκτήσουν τα [[ηθική|ηθικά]] κυρίως ερείσματα που θα τους κάνουν μεθαύριο ολοκληρωμένους [[πολίτης|πολίτες]], έτοιμους να αντιμετωπίσουν τη θύελλα της [[παγκοσμιοποίηση|παγκοσμιοποίησης]] από θέση ισχύος που μπορεί να τους χαρίσει μόνο η αίσθηση ότι ανήκουν στον δικό τους κορμό, με τις δικές τους ρίζες και ιδιαιτερότητες. Με τη δική τους [[ταυτότητα]] του ολοκληρωμένου [[Έλληνας|Έλληνα]], που είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει ισότιμα τους άλλους σε μια διεθνή συγκυρία που απειλεί να ισοπεδώσει τα πάντα ξεκινώντας από τις [[πολιτισμός|πολιτισμικές]] και [[έθνος|εθνικές]] [[ιδιαιτερότητα|ιδιαιτερότητες]], ώστε όλοι και όλα να μεταβληθούν σε μια άμορφη και άβουλη μάζα στη διάθεση των ισχυρών της γης.
** ''Για το πρόβλημα της Ελληνικότητας'' [Κείμενο από το βιβλίο των Μ. Θεοδωράκη και Γ. Κοντογιώργη, ''Ελληνικότητα και «διανόηση»'', εκδόσεις Ιανός, 2007, 2.7.2007.] (σελ. 238)

* Αυτό που γίνεται πίσω από τα κάγκελα της κάθε ελληνικής [[φυλακή|φυλακής]], θα πρέπει να ντροπιάζει όλους ανεξαιρέτως τους [[πολίτης|πολίτες]] αυτής της χώρας. Γιατί δείχνει πόσο ανάλγητοι, πόσο απάνθρωποι και πόσο απολίτιστοι είμαστε. Τελικά όλα στη [[Ελλάδα|χώρα μας]] είναι μια βιτρίνα: Βουλή, κυβέρνηση, κόμματα, τηλεόραση, πανεπιστήμια και καλλιτέχνες. Μια ψεύτικη βιτρίνα, για να κρύβει τη [[βρομιά]] και την [[αδικία]].
** ''Προς την «Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων»'' [Δήλωση για τους φυλακισμένους, 10.11.2008.] (σελ. 252)

* Και για να πάω και πιο πέρα, εμείς οι νέοι της Εθνικής Αντίστασης και του Εμφυλίου, όπου οι χωροφύλακες και η [[αστυνομία]] ήταν απέναντί μας με [[όπλα]] που ξερνούσαν ομαδικό [[θάνατος|θάνατο]], είχαμε την [[ψυχή|ψυχική]] και [[πνεύμα|πνευματική]] δύναμη να βλέπουμε ότι σε πολλές περιπτώσεις αυτοί που σήμερα αποκαλούνται περιφρονητικά «μπάτσοι» ήταν [[παιδί|παιδιά]] σαν κι εμάς παρασυρμένα από τη θύελλα των γεγονότων να κάνουν πράξεις που δεν ήθελαν. Δεν γενικεύμαμε. Αντίθετα μπορούσαμε ακόμα και μέσα στις πιο κρίσιμες για μας συνθήκες να δούμε ότι δεν είναι το ίδιο όλοι και ότι ο πραγματικός ένοχος ήταν η [[Εξουσία]], που είχε κατορθώσει να μας τυλίξει στα δίχτυα της, που έσταζαν αίμα και μίσος αδελφού προς αδελφό. Και πολλοί είχαν τότε ακόμα τη δύναμη να φωνάζουν μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα πριν σκοτωθούν: «Αδέρφια, πεθαίνουμε και για τη δική σας [[ευτυχία]]».
** ''Οι «Μπάτσοι» – Προς τους εξεγερμένους νέους'' [Άρθρο στην εφημερίδα ''Τα Νέα'', 18.12.2008.] (σελ. 256)

* Πώς «μιλά» η [[μουσική]]; Πώς εκφράζεται ο συνθέτης μέσα από τη μουσική; Δεν νομίζω ότι υπάρχει λογική-πεζή απάντηση. Όταν πρόκειται για πραγματική [[τέχνη|καλλιτεχνική]] [[δημιουργία]], τότε ανάγεται στον μυστηριακό κόσμο της δημιουργίας, της γένεσης ενός νέου κόσμου από το [[μηδέν]], από το [[χάος]] που είναι η άγνωστη σε μας εσωτερική [[ψυχή|ψυχική]] και [[πνεύμα|πνευματική]] πλευρά του [[άνθρωπος|ανθρώπου]].
** ''Εκ βαθέων ΙΙ'' [Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη κατά την αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου Κρήτης (1.8.2005).] (σελ. 477 - 478)

== ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018) ==
* Καλοί μου Έλληνες... αδέρφια μου, φασίστες, ρατσιστές, τρομοκράτες, αναρχικοί, τραμπούκοι, θα μάθατε ασφαλώς ότι οι πατριώτες που μας κυβερνούν και τα βαποράκια τους οι αριστεριστές, μάζευαν υπογραφές και χθες έριξαν μπογιές στο σπίτι μου για να με εμποδίσουν να μιλήσω μπροστά σε σένα κυρίαρχε λαέ. Για να μιλήσω με λόγια σταράτα, πατριωτικά, φλογερά και ασυμβίβαστα όπως έμαθα να μιλώ σε όλη μου τη ζωή και όπως εσύ με δίδαξες κυρίαρχε ελληνικέ λαέ.
** ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018)&lt;ref&gt;''[https://www.lifo.gr/now/greece/oli-i-omilia-toy-miki-theodoraki-sto-syllalitirio-gia-ti-makedonia Όλη η ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο συλλαλητήριο για τη Μακεδονία. Το κείμενο και βίντεο με την ομιλία του μουσικοσυνθετη σήμερα στο Σύνταγμα].'' lifo.gr. 04/02/2018. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;{{#tag:ref|Και ο [[Γιώργος Σεφέρης]] έγραψε, ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968): «Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;».»&lt;ref&gt; Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;|group=&quot;σημ.&quot;}}

* Εγώ δεν ντρέπομαι όπως οι εθνομηδενιστές που μας κυβερνούν να παραμείνω πιστός στις ιερές σκιές των προγόνων μας που μας δίδαξαν την αγάπη και τη θυσία για το [[Έθνος]] και την [[Πατρίδα]] –μια πατρίδα που σέβεται και αγαπά όλες τις πατρίδες του κόσμου– να είμαι πατριώτης διεθνιστής και συνάμα να περιφρονώ και να μάχομαι τον [[φασισμός|φασισμό]] σε όλες του τις μορφές και προ παντός στην πιο πονηρή, απατηλή και επικίνδυνη μορφή του, την «αριστερίστικη».
** ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018)&lt;ref&gt;''[https://www.mikistheodorakis.gr/el/writings/speeches/?nid=5326 Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα (4.2.2018)].'' mikistheodorakis.gr. 03/02/2018. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;

== Είπαν για τον Μίκη Θεοδωράκη ==
* Ίσως ελάχιστοι έχουν συνειδητοποιήσει, παρότι συνεχώς διαβάζουν και απολαμβάνουν κείμενα του Μίκη Θεοδωράκη, ότι ο μεγάλος μουσουργός μας είναι ένας πολύ σημαντικός [[συγγραφέας]] με ασυνήθιστα πλούσιο έργο. Αυτό οφείλεται στο ότι το έργο αυτό επισκιάζεται από την ακτινοβολία στον παγκόσμιο ορίζοντα των δύο άλλων έργων του, της [[μουσική|μουσικής]] του δημιουργίας και του μέχρι [[αυτοθυσία|αυτοθυσίας]] ακαταπόνητου [[αγώνας|αγώνα]] του για τον [[άνθρωπος|άνθρωπο]] και τις [[αξία|αξίες]] του. Το ότι στις δύο αυτές δημιουργικές παρουσίες του Μίκη Θεοδωράκη προστίθεται και ένας αντίστοιχος γραπτός λόγος ευρύτατων διαστάσεων, μένει στη σκιά της λάμψης του Μουσουργού και του Αγωνιστή. Αν κανείς αναδιφήσει τον γραπτό λόγο του Μίκη Θεοδωράκη, θα διαπιστώσει ότι αποτελεί το στέρεο και βαθύ θεμέλιο Λόγου πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε η καλλιτεχνική του Δημιουργία και βλάστησε ο Αγώνας του για τον Άνθρωπο.
** Γιώργος Κασιμάτης&lt;ref&gt;Μίκης Θεοδωράκης. ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2017. σελ. 13.&lt;/ref&gt;

== Σημειώσεις ==
&lt;references group=&quot;σημ.&quot; /&gt;

== Παραπομπές ==
&lt;references /&gt;

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}


{{DEFAULTSORT:Θεοδωρακης Μικης}}
[[Κατηγορία:Έλληνες μουσικοί]]
[[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]]
[[Κατηγορία:Ακτιβιστές]]
[[Κατηγορία:Πολιτικοί]]</text>
      <sha1>qylemyebsxytjx1jkpwdj6mpmxh10d2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>38740</id>
      <parentid>38739</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T06:05:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <comment>/* Διάλογοι στο Λυκόφως (2016) */</comment>
      <origin>38740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20317" sha1="8r8bbhw5m59617zci0mxa1sajcjl8n2" xml:space="preserve">Ο '''[[:w:Μίκης Θεοδωράκης|Μίκης (Μιχαήλ) Θεοδωράκης]]''' (Χίος, 29 Ιουλίου 1925 - Αθήνα, 2 Σεπτεμβρίου 2021) ήταν Έλληνας συνθέτης και πολιτικός, κρητικής και μικρασιατικής καταγωγής. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες μουσικοσυνθέτες και ως μία από τις επιδραστικότερες και σπουδαιότερες προσωπικότητες της Ελλάδας του 20ού αιώνα.

== ''Άξιος εστί'' (2004) ==
* Ο μόνος εχθρός του [[λαός|λαού]] είναι η [[εξουσία]] –εν τέλει κάθε εξουσία–, κι αλίμονο αν έχουμε μόνο μια εξουσία...
** ''Άξιος εστί: Ο Μίκης Θεοδωράκης αφηγείται τη ζωή του στον Γ. Π. Μαλούχο και συνθέτει την ιστορία της νεότερης Ελλάδας. ΙΙ. Δικτατορία, παγκόσμια πορεία, μεταπολίτευση'' (2004)&lt;ref&gt;''[https://bookpoint.gr/book/1146235 Άξιος εστί: Ο Μίκης Θεοδωράκης αφηγείται τη ζωή του στον Γ. Π. Μαλούχο και συνθέτει την ιστορία της νεότερης Ελλάδας. ΙΙ. Δικτατορία, παγκόσμια πορεία, μεταπολίτευση].'' bookpoint.gr. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;

== ''Διάλογοι στο Λυκόφως'' (2016) ==
Από το βιβλίο: Μίκης Θεοδωράκης. ''Διάλογοι στο Λυκόφως. 90 Συνεντεύξεις.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2016.

* Η έλλειψη εθνικής ανεξαρτησίας και λαϊκής κυριαρχίας μού προξενούν αισθήματα ηθικής ασφυξίας και εθνικής ντροπής με τα οποία μου είναι αδύνατον να συνυπάρξω. 
** ''01. Ορθολογισμός: Σαφήνεια και δημιουργική Ασάφεια'', Συνέντευξη στην ελληνική MENSA, τεύχος 40, Αύγουστος 2015. (σελ. 30)

* Κι αυτό γιατί όλοι έχουν βεβαιωθεί ότι τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων και πετρελαίου της ελληνικής ΑΟΖ ανέρχονται σε πολλές δεκάδες τρισεκατομμύρια. Τα τραγικά προηγούμενα της ολοκληρωτικής καταστροφής των χωρών της Μέσης Ανατολής και της Λιβύης με τρομάζουν. Γιατί η αιτία ήταν τα πετρέλαια που οι ισχυροί λαοί τα θέλουν όλα δικά τους. Γι' αυτό τον λόγο εξοντώνουν τους λαούς. Η δική μας εξόντωση έχει ήδη ξεκινήσει. Όχι με βομβαρδισμούς και ομαδικές σφαγές αλλά διά της οικονομικής ασφυξίας.
** ''02. Οι σχέσεις μου με τη Γερμανία'', Συνέντευξη στη γερμανική εφημερίδα Der Tagesspiegel (Elisa Simantke), Σεπτέμβριος 2015 (μετάφραση Ρ.Π.). (σελ. 53)

* Με ρωτάτε πώς θα περιέγραφα το μουσικό μου έργο. Με βάση αυτά που προανέφερα, πιστεύω ότι ως συνθέτης προσπάθησα να συνενώσω δύο βασικά στοιχεία: την ελληνικότητα με την ευρωπαϊκή μουσική κληρονομιά (κυρίως στη συμφωνική μου μουσική) από τη μια μεριά. Κι από την άλλη, την εποχή μου, δηλαδή τις [[ιδέα|ιδέες]] μου, τον λαό μου, τα πάθη της εποχής μου, δηλαδή τα [[πάθος|πάθη]] όλων των [[λαός|λαών]] της γης, και την πίστη μου ως [[πολίτης|πολίτη]] στη [[δικαιοσύνη]], την [[ελευθερία]] και τα [[ανθρώπινα δικαιώματα]]. Ίσως αυτή η πλευρά του μαχόμενου πολίτη και των σκληρών του [[αγώνας|αγώνων]] ενάντια σε κάθε είδους [[εξουσία]] που οδηγεί παντού και πάντοτε στη [[βαρβαρότητα]], αυτή η πλευρά του «είναι» μου (ας την ονομάσουμε ιδεολογική) να επηρέασε βαθιά τη [[μουσική]] μου. Αυτό δεν το αρνούμαι. Αντιθέτως, θα έλεγα ότι είμαι περήφανος γι' αυτό.
** ''03. Οι σχέσεις μου με τους Εβραίους'', Συνέντευξη στον Ισραηλινό δημοσιογράφο Yaron Enosh, 18.08.2015. (σελ. 55 - 56)

* Η τραγωδία για μένα έχει τον χαρακτήρα μιας θρησκευτικής ιεροτελεστίας που μας ενώνει με το Κέντρο της Συμπαντικής Αρμονίας, δηλαδή με την κορύφωση της ανθρώπινης προσπάθειας για πνευματική και ψυχική ολοκλήρωση.
** ''70. Η τραγωδία για μένα έχει τον χαρακτήρα θρησκευτικής ιεροτελεστίας'', Συνέντευξη στον συνθέτη και περφόμερ Andrew E. Simpson, 2006 [ΑΡΧ. 34]. (σελ. 530)

* Με επηρέασαν δύο αισθητικοί κόσμοι καθαρά ελληνικοί: η [[τραγωδία]] και η [[αρχιτεκτονική]].
** ''80. Με επηρέασαν δύο αισθητικοί κόσμοι καθαρά ελληνικοί: η τραγωδία και η αρχιτεκτονική'', Συνέντευξη στον Σύλλογο Αποφοίτων του Τμήματος Μουσικών Σπουδών Α.Π.Θ. (Σ.Δ.), 2005. (σελ. 604)

== ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές'' (2017) ==
Από το βιβλίο: Μίκης Θεοδωράκης. ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2017.

* [[Ευθύνη]] είναι να [[ντροπή|ντρέπεσαι]] και να [[επανάσταση|επαναστατείς]] όχι μόνο όταν σε αδικούν αλλά και όταν [[αδικία|αδικούν]] τον οποιονδήποτε, ακόμα κι όταν ζει χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά σου, όπως τα [[παιδί|παιδιά]] της μαύρης Αφρικής, της Ασίας, της Παλαιστίνης και του Ιράκ, αυτές οι αθώες υπάρξεις που δεν φταίνε σε τίποτα και που είναι [[θύμα|θύματα]] της [[εκμετάλλευση|εκμετάλλευσης]] και της [[αδιαφορία|αδιαφορίας]] των [[πλούτος|πλούσιων]] [[λαός|λαών]].
** ''Η πραγματική ελευθερία είναι η υπευθυνότητα'' [Χαιρετισμός προς Α' Β' Γ' Δ' Ε' ΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης, 27.3.2006.] (σελ. 171 - 172)

* Ποιο είναι αλήθεια το κοινό γνώρισμα του [[Οδυσσέας Ελύτης|Ελύτη]] και του [[Γιάννης Ρίτσος|Ρίτσου]]; Ασφαλώς είναι η [[ελληνική γλώσσα]], το ελληνικό ήθος, η παρουσία του ελληνικού χώρου και χρόνου στο έργο τους σε συνδυασμό με τη γνώση και την αγάπη στην ιστορική παράδοση και στις πολιτιστικές αξίες του ελληνικού λαού. Αν τα χαρακτηρίσουμε όλα αυτά με μια λέξη, τότε η λέξη αυτή είναι: [[Ελληνικότητα]].
** ''Για το πρόβλημα της Ελληνικότητας'' [Κείμενο από το βιβλίο των Μ. Θεοδωράκη και Γ. Κοντογιώργη, ''Ελληνικότητα και «διανόηση»'', εκδόσεις Ιανός, 2007, 2.7.2007.] (σελ. 213)

* Σ' αυτούς τους άξονες πιστεύω ότι θα πρέπει να εστιασθεί η [[εκπαίδευση|εκπαιδευτική]] μας [[προσπάθεια]], προκειμένου οι νέες γενιές να αποκτήσουν τα [[ηθική|ηθικά]] κυρίως ερείσματα που θα τους κάνουν μεθαύριο ολοκληρωμένους [[πολίτης|πολίτες]], έτοιμους να αντιμετωπίσουν τη θύελλα της [[παγκοσμιοποίηση|παγκοσμιοποίησης]] από θέση ισχύος που μπορεί να τους χαρίσει μόνο η αίσθηση ότι ανήκουν στον δικό τους κορμό, με τις δικές τους ρίζες και ιδιαιτερότητες. Με τη δική τους [[ταυτότητα]] του ολοκληρωμένου [[Έλληνας|Έλληνα]], που είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει ισότιμα τους άλλους σε μια διεθνή συγκυρία που απειλεί να ισοπεδώσει τα πάντα ξεκινώντας από τις [[πολιτισμός|πολιτισμικές]] και [[έθνος|εθνικές]] [[ιδιαιτερότητα|ιδιαιτερότητες]], ώστε όλοι και όλα να μεταβληθούν σε μια άμορφη και άβουλη μάζα στη διάθεση των ισχυρών της γης.
** ''Για το πρόβλημα της Ελληνικότητας'' [Κείμενο από το βιβλίο των Μ. Θεοδωράκη και Γ. Κοντογιώργη, ''Ελληνικότητα και «διανόηση»'', εκδόσεις Ιανός, 2007, 2.7.2007.] (σελ. 238)

* Αυτό που γίνεται πίσω από τα κάγκελα της κάθε ελληνικής [[φυλακή|φυλακής]], θα πρέπει να ντροπιάζει όλους ανεξαιρέτως τους [[πολίτης|πολίτες]] αυτής της χώρας. Γιατί δείχνει πόσο ανάλγητοι, πόσο απάνθρωποι και πόσο απολίτιστοι είμαστε. Τελικά όλα στη [[Ελλάδα|χώρα μας]] είναι μια βιτρίνα: Βουλή, κυβέρνηση, κόμματα, τηλεόραση, πανεπιστήμια και καλλιτέχνες. Μια ψεύτικη βιτρίνα, για να κρύβει τη [[βρομιά]] και την [[αδικία]].
** ''Προς την «Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων»'' [Δήλωση για τους φυλακισμένους, 10.11.2008.] (σελ. 252)

* Και για να πάω και πιο πέρα, εμείς οι νέοι της Εθνικής Αντίστασης και του Εμφυλίου, όπου οι χωροφύλακες και η [[αστυνομία]] ήταν απέναντί μας με [[όπλα]] που ξερνούσαν ομαδικό [[θάνατος|θάνατο]], είχαμε την [[ψυχή|ψυχική]] και [[πνεύμα|πνευματική]] δύναμη να βλέπουμε ότι σε πολλές περιπτώσεις αυτοί που σήμερα αποκαλούνται περιφρονητικά «μπάτσοι» ήταν [[παιδί|παιδιά]] σαν κι εμάς παρασυρμένα από τη θύελλα των γεγονότων να κάνουν πράξεις που δεν ήθελαν. Δεν γενικεύμαμε. Αντίθετα μπορούσαμε ακόμα και μέσα στις πιο κρίσιμες για μας συνθήκες να δούμε ότι δεν είναι το ίδιο όλοι και ότι ο πραγματικός ένοχος ήταν η [[Εξουσία]], που είχε κατορθώσει να μας τυλίξει στα δίχτυα της, που έσταζαν αίμα και μίσος αδελφού προς αδελφό. Και πολλοί είχαν τότε ακόμα τη δύναμη να φωνάζουν μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα πριν σκοτωθούν: «Αδέρφια, πεθαίνουμε και για τη δική σας [[ευτυχία]]».
** ''Οι «Μπάτσοι» – Προς τους εξεγερμένους νέους'' [Άρθρο στην εφημερίδα ''Τα Νέα'', 18.12.2008.] (σελ. 256)

* Πώς «μιλά» η [[μουσική]]; Πώς εκφράζεται ο συνθέτης μέσα από τη μουσική; Δεν νομίζω ότι υπάρχει λογική-πεζή απάντηση. Όταν πρόκειται για πραγματική [[τέχνη|καλλιτεχνική]] [[δημιουργία]], τότε ανάγεται στον μυστηριακό κόσμο της δημιουργίας, της γένεσης ενός νέου κόσμου από το [[μηδέν]], από το [[χάος]] που είναι η άγνωστη σε μας εσωτερική [[ψυχή|ψυχική]] και [[πνεύμα|πνευματική]] πλευρά του [[άνθρωπος|ανθρώπου]].
** ''Εκ βαθέων ΙΙ'' [Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη κατά την αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου Κρήτης (1.8.2005).] (σελ. 477 - 478)

== ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018) ==
* Καλοί μου Έλληνες... αδέρφια μου, φασίστες, ρατσιστές, τρομοκράτες, αναρχικοί, τραμπούκοι, θα μάθατε ασφαλώς ότι οι πατριώτες που μας κυβερνούν και τα βαποράκια τους οι αριστεριστές, μάζευαν υπογραφές και χθες έριξαν μπογιές στο σπίτι μου για να με εμποδίσουν να μιλήσω μπροστά σε σένα κυρίαρχε λαέ. Για να μιλήσω με λόγια σταράτα, πατριωτικά, φλογερά και ασυμβίβαστα όπως έμαθα να μιλώ σε όλη μου τη ζωή και όπως εσύ με δίδαξες κυρίαρχε ελληνικέ λαέ.
** ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018)&lt;ref&gt;''[https://www.lifo.gr/now/greece/oli-i-omilia-toy-miki-theodoraki-sto-syllalitirio-gia-ti-makedonia Όλη η ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο συλλαλητήριο για τη Μακεδονία. Το κείμενο και βίντεο με την ομιλία του μουσικοσυνθετη σήμερα στο Σύνταγμα].'' lifo.gr. 04/02/2018. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;{{#tag:ref|Και ο [[Γιώργος Σεφέρης]] έγραψε, ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968): «Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;».»&lt;ref&gt; Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;|group=&quot;σημ.&quot;}}

* Εγώ δεν ντρέπομαι όπως οι εθνομηδενιστές που μας κυβερνούν να παραμείνω πιστός στις ιερές σκιές των προγόνων μας που μας δίδαξαν την αγάπη και τη θυσία για το [[Έθνος]] και την [[Πατρίδα]] –μια πατρίδα που σέβεται και αγαπά όλες τις πατρίδες του κόσμου– να είμαι πατριώτης διεθνιστής και συνάμα να περιφρονώ και να μάχομαι τον [[φασισμός|φασισμό]] σε όλες του τις μορφές και προ παντός στην πιο πονηρή, απατηλή και επικίνδυνη μορφή του, την «αριστερίστικη».
** ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018)&lt;ref&gt;''[https://www.mikistheodorakis.gr/el/writings/speeches/?nid=5326 Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα (4.2.2018)].'' mikistheodorakis.gr. 03/02/2018. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;

== Είπαν για τον Μίκη Θεοδωράκη ==
* Ίσως ελάχιστοι έχουν συνειδητοποιήσει, παρότι συνεχώς διαβάζουν και απολαμβάνουν κείμενα του Μίκη Θεοδωράκη, ότι ο μεγάλος μουσουργός μας είναι ένας πολύ σημαντικός [[συγγραφέας]] με ασυνήθιστα πλούσιο έργο. Αυτό οφείλεται στο ότι το έργο αυτό επισκιάζεται από την ακτινοβολία στον παγκόσμιο ορίζοντα των δύο άλλων έργων του, της [[μουσική|μουσικής]] του δημιουργίας και του μέχρι [[αυτοθυσία|αυτοθυσίας]] ακαταπόνητου [[αγώνας|αγώνα]] του για τον [[άνθρωπος|άνθρωπο]] και τις [[αξία|αξίες]] του. Το ότι στις δύο αυτές δημιουργικές παρουσίες του Μίκη Θεοδωράκη προστίθεται και ένας αντίστοιχος γραπτός λόγος ευρύτατων διαστάσεων, μένει στη σκιά της λάμψης του Μουσουργού και του Αγωνιστή. Αν κανείς αναδιφήσει τον γραπτό λόγο του Μίκη Θεοδωράκη, θα διαπιστώσει ότι αποτελεί το στέρεο και βαθύ θεμέλιο Λόγου πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε η καλλιτεχνική του Δημιουργία και βλάστησε ο Αγώνας του για τον Άνθρωπο.
** Γιώργος Κασιμάτης&lt;ref&gt;Μίκης Θεοδωράκης. ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2017. σελ. 13.&lt;/ref&gt;

== Σημειώσεις ==
&lt;references group=&quot;σημ.&quot; /&gt;

== Παραπομπές ==
&lt;references /&gt;

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}


{{DEFAULTSORT:Θεοδωρακης Μικης}}
[[Κατηγορία:Έλληνες μουσικοί]]
[[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]]
[[Κατηγορία:Ακτιβιστές]]
[[Κατηγορία:Πολιτικοί]]</text>
      <sha1>8r8bbhw5m59617zci0mxa1sajcjl8n2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>38741</id>
      <parentid>38740</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T06:12:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <comment>/* Διάλογοι στο Λυκόφως (2016) */</comment>
      <origin>38741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21647" sha1="mrnjlif1xtvg9puxjptu3sh9zy3u0jy" xml:space="preserve">Ο '''[[:w:Μίκης Θεοδωράκης|Μίκης (Μιχαήλ) Θεοδωράκης]]''' (Χίος, 29 Ιουλίου 1925 - Αθήνα, 2 Σεπτεμβρίου 2021) ήταν Έλληνας συνθέτης και πολιτικός, κρητικής και μικρασιατικής καταγωγής. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες μουσικοσυνθέτες και ως μία από τις επιδραστικότερες και σπουδαιότερες προσωπικότητες της Ελλάδας του 20ού αιώνα.

== ''Άξιος εστί'' (2004) ==
* Ο μόνος εχθρός του [[λαός|λαού]] είναι η [[εξουσία]] –εν τέλει κάθε εξουσία–, κι αλίμονο αν έχουμε μόνο μια εξουσία...
** ''Άξιος εστί: Ο Μίκης Θεοδωράκης αφηγείται τη ζωή του στον Γ. Π. Μαλούχο και συνθέτει την ιστορία της νεότερης Ελλάδας. ΙΙ. Δικτατορία, παγκόσμια πορεία, μεταπολίτευση'' (2004)&lt;ref&gt;''[https://bookpoint.gr/book/1146235 Άξιος εστί: Ο Μίκης Θεοδωράκης αφηγείται τη ζωή του στον Γ. Π. Μαλούχο και συνθέτει την ιστορία της νεότερης Ελλάδας. ΙΙ. Δικτατορία, παγκόσμια πορεία, μεταπολίτευση].'' bookpoint.gr. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;

== ''Διάλογοι στο Λυκόφως'' (2016) ==
Από το βιβλίο: Μίκης Θεοδωράκης. ''Διάλογοι στο Λυκόφως. 90 Συνεντεύξεις.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2016.

* Η έλλειψη εθνικής ανεξαρτησίας και λαϊκής κυριαρχίας μού προξενούν αισθήματα ηθικής ασφυξίας και εθνικής ντροπής με τα οποία μου είναι αδύνατον να συνυπάρξω. 
** ''01. Ορθολογισμός: Σαφήνεια και δημιουργική Ασάφεια'', Συνέντευξη στην ελληνική MENSA, τεύχος 40, Αύγουστος 2015. (σελ. 30)

* Κι αυτό γιατί όλοι έχουν βεβαιωθεί ότι τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων και πετρελαίου της ελληνικής ΑΟΖ ανέρχονται σε πολλές δεκάδες τρισεκατομμύρια. Τα τραγικά προηγούμενα της ολοκληρωτικής καταστροφής των χωρών της Μέσης Ανατολής και της Λιβύης με τρομάζουν. Γιατί η αιτία ήταν τα πετρέλαια που οι ισχυροί λαοί τα θέλουν όλα δικά τους. Γι' αυτό τον λόγο εξοντώνουν τους λαούς. Η δική μας εξόντωση έχει ήδη ξεκινήσει. Όχι με βομβαρδισμούς και ομαδικές σφαγές αλλά διά της οικονομικής ασφυξίας.
** ''02. Οι σχέσεις μου με τη Γερμανία'', Συνέντευξη στη γερμανική εφημερίδα Der Tagesspiegel (Elisa Simantke), Σεπτέμβριος 2015 (μετάφραση Ρ.Π.). (σελ. 53)

* Με ρωτάτε πώς θα περιέγραφα το μουσικό μου έργο. Με βάση αυτά που προανέφερα, πιστεύω ότι ως συνθέτης προσπάθησα να συνενώσω δύο βασικά στοιχεία: την ελληνικότητα με την ευρωπαϊκή μουσική κληρονομιά (κυρίως στη συμφωνική μου μουσική) από τη μια μεριά. Κι από την άλλη, την εποχή μου, δηλαδή τις [[ιδέα|ιδέες]] μου, τον λαό μου, τα πάθη της εποχής μου, δηλαδή τα [[πάθος|πάθη]] όλων των [[λαός|λαών]] της γης, και την πίστη μου ως [[πολίτης|πολίτη]] στη [[δικαιοσύνη]], την [[ελευθερία]] και τα [[ανθρώπινα δικαιώματα]]. Ίσως αυτή η πλευρά του μαχόμενου πολίτη και των σκληρών του [[αγώνας|αγώνων]] ενάντια σε κάθε είδους [[εξουσία]] που οδηγεί παντού και πάντοτε στη [[βαρβαρότητα]], αυτή η πλευρά του «είναι» μου (ας την ονομάσουμε ιδεολογική) να επηρέασε βαθιά τη [[μουσική]] μου. Αυτό δεν το αρνούμαι. Αντιθέτως, θα έλεγα ότι είμαι περήφανος γι' αυτό.
** ''03. Οι σχέσεις μου με τους Εβραίους'', Συνέντευξη στον Ισραηλινό δημοσιογράφο Yaron Enosh, 18.08.2015. (σελ. 55 - 56)

* Όμως δεν είμαι μόνο φίλος του Ισραήλ αλλά και μεγάλος θαυμαστής του εβραϊκού λαού που, όπως κι εμείς οι [[Έλληνες]], είναι στυλοβάτης του δυτικού πολιτισμού. Εσείς με τη [[Βίβλος|Βίβλο]], δηλαδή την [[ηθική]], κι εμείς με τη [[δημοκρατία]] και την [[τέχνη]], δημιουργήσαμε την υπόσταση του δυτικού ανθρώπου. Προσφέρατε πάρα πολλά, ιδιαίτερα στον σύγχρονο πολιτισμό. [[Εβραίοι]] είναι οι τρεις προσωπικότητες που άλλαξαν ριζικά την [[ανθρωπότητα]]: Ο [[Χριστός]], ο [[Μαρξ]] και ο [[Αϊνστάιν]]. Εκεί, όμως, που κυριαρχήσατε είναι ο τομέας της συμφωνικής μουσικής. Γεννήσατε έναν Μέντελσον και έναν Μάλερ και τους πιο μεγάλους μουσικούς ερμηνευτές.
** ''03. Οι σχέσεις μου με τους Εβραίους'', Συνέντευξη στον Ισραηλινό δημοσιογράφο Yaron Enosh, 18.08.2015. (σελ. 60)

* Η τραγωδία για μένα έχει τον χαρακτήρα μιας θρησκευτικής ιεροτελεστίας που μας ενώνει με το Κέντρο της Συμπαντικής Αρμονίας, δηλαδή με την κορύφωση της ανθρώπινης προσπάθειας για πνευματική και ψυχική ολοκλήρωση.
** ''70. Η τραγωδία για μένα έχει τον χαρακτήρα θρησκευτικής ιεροτελεστίας'', Συνέντευξη στον συνθέτη και περφόμερ Andrew E. Simpson, 2006 [ΑΡΧ. 34]. (σελ. 530)

* Με επηρέασαν δύο αισθητικοί κόσμοι καθαρά ελληνικοί: η [[τραγωδία]] και η [[αρχιτεκτονική]].
** ''80. Με επηρέασαν δύο αισθητικοί κόσμοι καθαρά ελληνικοί: η τραγωδία και η αρχιτεκτονική'', Συνέντευξη στον Σύλλογο Αποφοίτων του Τμήματος Μουσικών Σπουδών Α.Π.Θ. (Σ.Δ.), 2005. (σελ. 604)

== ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές'' (2017) ==
Από το βιβλίο: Μίκης Θεοδωράκης. ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2017.

* [[Ευθύνη]] είναι να [[ντροπή|ντρέπεσαι]] και να [[επανάσταση|επαναστατείς]] όχι μόνο όταν σε αδικούν αλλά και όταν [[αδικία|αδικούν]] τον οποιονδήποτε, ακόμα κι όταν ζει χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά σου, όπως τα [[παιδί|παιδιά]] της μαύρης Αφρικής, της Ασίας, της Παλαιστίνης και του Ιράκ, αυτές οι αθώες υπάρξεις που δεν φταίνε σε τίποτα και που είναι [[θύμα|θύματα]] της [[εκμετάλλευση|εκμετάλλευσης]] και της [[αδιαφορία|αδιαφορίας]] των [[πλούτος|πλούσιων]] [[λαός|λαών]].
** ''Η πραγματική ελευθερία είναι η υπευθυνότητα'' [Χαιρετισμός προς Α' Β' Γ' Δ' Ε' ΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης, 27.3.2006.] (σελ. 171 - 172)

* Ποιο είναι αλήθεια το κοινό γνώρισμα του [[Οδυσσέας Ελύτης|Ελύτη]] και του [[Γιάννης Ρίτσος|Ρίτσου]]; Ασφαλώς είναι η [[ελληνική γλώσσα]], το ελληνικό ήθος, η παρουσία του ελληνικού χώρου και χρόνου στο έργο τους σε συνδυασμό με τη γνώση και την αγάπη στην ιστορική παράδοση και στις πολιτιστικές αξίες του ελληνικού λαού. Αν τα χαρακτηρίσουμε όλα αυτά με μια λέξη, τότε η λέξη αυτή είναι: [[Ελληνικότητα]].
** ''Για το πρόβλημα της Ελληνικότητας'' [Κείμενο από το βιβλίο των Μ. Θεοδωράκη και Γ. Κοντογιώργη, ''Ελληνικότητα και «διανόηση»'', εκδόσεις Ιανός, 2007, 2.7.2007.] (σελ. 213)

* Σ' αυτούς τους άξονες πιστεύω ότι θα πρέπει να εστιασθεί η [[εκπαίδευση|εκπαιδευτική]] μας [[προσπάθεια]], προκειμένου οι νέες γενιές να αποκτήσουν τα [[ηθική|ηθικά]] κυρίως ερείσματα που θα τους κάνουν μεθαύριο ολοκληρωμένους [[πολίτης|πολίτες]], έτοιμους να αντιμετωπίσουν τη θύελλα της [[παγκοσμιοποίηση|παγκοσμιοποίησης]] από θέση ισχύος που μπορεί να τους χαρίσει μόνο η αίσθηση ότι ανήκουν στον δικό τους κορμό, με τις δικές τους ρίζες και ιδιαιτερότητες. Με τη δική τους [[ταυτότητα]] του ολοκληρωμένου [[Έλληνας|Έλληνα]], που είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει ισότιμα τους άλλους σε μια διεθνή συγκυρία που απειλεί να ισοπεδώσει τα πάντα ξεκινώντας από τις [[πολιτισμός|πολιτισμικές]] και [[έθνος|εθνικές]] [[ιδιαιτερότητα|ιδιαιτερότητες]], ώστε όλοι και όλα να μεταβληθούν σε μια άμορφη και άβουλη μάζα στη διάθεση των ισχυρών της γης.
** ''Για το πρόβλημα της Ελληνικότητας'' [Κείμενο από το βιβλίο των Μ. Θεοδωράκη και Γ. Κοντογιώργη, ''Ελληνικότητα και «διανόηση»'', εκδόσεις Ιανός, 2007, 2.7.2007.] (σελ. 238)

* Αυτό που γίνεται πίσω από τα κάγκελα της κάθε ελληνικής [[φυλακή|φυλακής]], θα πρέπει να ντροπιάζει όλους ανεξαιρέτως τους [[πολίτης|πολίτες]] αυτής της χώρας. Γιατί δείχνει πόσο ανάλγητοι, πόσο απάνθρωποι και πόσο απολίτιστοι είμαστε. Τελικά όλα στη [[Ελλάδα|χώρα μας]] είναι μια βιτρίνα: Βουλή, κυβέρνηση, κόμματα, τηλεόραση, πανεπιστήμια και καλλιτέχνες. Μια ψεύτικη βιτρίνα, για να κρύβει τη [[βρομιά]] και την [[αδικία]].
** ''Προς την «Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων»'' [Δήλωση για τους φυλακισμένους, 10.11.2008.] (σελ. 252)

* Και για να πάω και πιο πέρα, εμείς οι νέοι της Εθνικής Αντίστασης και του Εμφυλίου, όπου οι χωροφύλακες και η [[αστυνομία]] ήταν απέναντί μας με [[όπλα]] που ξερνούσαν ομαδικό [[θάνατος|θάνατο]], είχαμε την [[ψυχή|ψυχική]] και [[πνεύμα|πνευματική]] δύναμη να βλέπουμε ότι σε πολλές περιπτώσεις αυτοί που σήμερα αποκαλούνται περιφρονητικά «μπάτσοι» ήταν [[παιδί|παιδιά]] σαν κι εμάς παρασυρμένα από τη θύελλα των γεγονότων να κάνουν πράξεις που δεν ήθελαν. Δεν γενικεύμαμε. Αντίθετα μπορούσαμε ακόμα και μέσα στις πιο κρίσιμες για μας συνθήκες να δούμε ότι δεν είναι το ίδιο όλοι και ότι ο πραγματικός ένοχος ήταν η [[Εξουσία]], που είχε κατορθώσει να μας τυλίξει στα δίχτυα της, που έσταζαν αίμα και μίσος αδελφού προς αδελφό. Και πολλοί είχαν τότε ακόμα τη δύναμη να φωνάζουν μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα πριν σκοτωθούν: «Αδέρφια, πεθαίνουμε και για τη δική σας [[ευτυχία]]».
** ''Οι «Μπάτσοι» – Προς τους εξεγερμένους νέους'' [Άρθρο στην εφημερίδα ''Τα Νέα'', 18.12.2008.] (σελ. 256)

* Πώς «μιλά» η [[μουσική]]; Πώς εκφράζεται ο συνθέτης μέσα από τη μουσική; Δεν νομίζω ότι υπάρχει λογική-πεζή απάντηση. Όταν πρόκειται για πραγματική [[τέχνη|καλλιτεχνική]] [[δημιουργία]], τότε ανάγεται στον μυστηριακό κόσμο της δημιουργίας, της γένεσης ενός νέου κόσμου από το [[μηδέν]], από το [[χάος]] που είναι η άγνωστη σε μας εσωτερική [[ψυχή|ψυχική]] και [[πνεύμα|πνευματική]] πλευρά του [[άνθρωπος|ανθρώπου]].
** ''Εκ βαθέων ΙΙ'' [Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη κατά την αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου Κρήτης (1.8.2005).] (σελ. 477 - 478)

== ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018) ==
* Καλοί μου Έλληνες... αδέρφια μου, φασίστες, ρατσιστές, τρομοκράτες, αναρχικοί, τραμπούκοι, θα μάθατε ασφαλώς ότι οι πατριώτες που μας κυβερνούν και τα βαποράκια τους οι αριστεριστές, μάζευαν υπογραφές και χθες έριξαν μπογιές στο σπίτι μου για να με εμποδίσουν να μιλήσω μπροστά σε σένα κυρίαρχε λαέ. Για να μιλήσω με λόγια σταράτα, πατριωτικά, φλογερά και ασυμβίβαστα όπως έμαθα να μιλώ σε όλη μου τη ζωή και όπως εσύ με δίδαξες κυρίαρχε ελληνικέ λαέ.
** ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018)&lt;ref&gt;''[https://www.lifo.gr/now/greece/oli-i-omilia-toy-miki-theodoraki-sto-syllalitirio-gia-ti-makedonia Όλη η ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο συλλαλητήριο για τη Μακεδονία. Το κείμενο και βίντεο με την ομιλία του μουσικοσυνθετη σήμερα στο Σύνταγμα].'' lifo.gr. 04/02/2018. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;{{#tag:ref|Και ο [[Γιώργος Σεφέρης]] έγραψε, ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968): «Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;».»&lt;ref&gt; Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;|group=&quot;σημ.&quot;}}

* Εγώ δεν ντρέπομαι όπως οι εθνομηδενιστές που μας κυβερνούν να παραμείνω πιστός στις ιερές σκιές των προγόνων μας που μας δίδαξαν την αγάπη και τη θυσία για το [[Έθνος]] και την [[Πατρίδα]] –μια πατρίδα που σέβεται και αγαπά όλες τις πατρίδες του κόσμου– να είμαι πατριώτης διεθνιστής και συνάμα να περιφρονώ και να μάχομαι τον [[φασισμός|φασισμό]] σε όλες του τις μορφές και προ παντός στην πιο πονηρή, απατηλή και επικίνδυνη μορφή του, την «αριστερίστικη».
** ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018)&lt;ref&gt;''[https://www.mikistheodorakis.gr/el/writings/speeches/?nid=5326 Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα (4.2.2018)].'' mikistheodorakis.gr. 03/02/2018. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;

== Είπαν για τον Μίκη Θεοδωράκη ==
* Ίσως ελάχιστοι έχουν συνειδητοποιήσει, παρότι συνεχώς διαβάζουν και απολαμβάνουν κείμενα του Μίκη Θεοδωράκη, ότι ο μεγάλος μουσουργός μας είναι ένας πολύ σημαντικός [[συγγραφέας]] με ασυνήθιστα πλούσιο έργο. Αυτό οφείλεται στο ότι το έργο αυτό επισκιάζεται από την ακτινοβολία στον παγκόσμιο ορίζοντα των δύο άλλων έργων του, της [[μουσική|μουσικής]] του δημιουργίας και του μέχρι [[αυτοθυσία|αυτοθυσίας]] ακαταπόνητου [[αγώνας|αγώνα]] του για τον [[άνθρωπος|άνθρωπο]] και τις [[αξία|αξίες]] του. Το ότι στις δύο αυτές δημιουργικές παρουσίες του Μίκη Θεοδωράκη προστίθεται και ένας αντίστοιχος γραπτός λόγος ευρύτατων διαστάσεων, μένει στη σκιά της λάμψης του Μουσουργού και του Αγωνιστή. Αν κανείς αναδιφήσει τον γραπτό λόγο του Μίκη Θεοδωράκη, θα διαπιστώσει ότι αποτελεί το στέρεο και βαθύ θεμέλιο Λόγου πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε η καλλιτεχνική του Δημιουργία και βλάστησε ο Αγώνας του για τον Άνθρωπο.
** Γιώργος Κασιμάτης&lt;ref&gt;Μίκης Θεοδωράκης. ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2017. σελ. 13.&lt;/ref&gt;

== Σημειώσεις ==
&lt;references group=&quot;σημ.&quot; /&gt;

== Παραπομπές ==
&lt;references /&gt;

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}


{{DEFAULTSORT:Θεοδωρακης Μικης}}
[[Κατηγορία:Έλληνες μουσικοί]]
[[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]]
[[Κατηγορία:Ακτιβιστές]]
[[Κατηγορία:Πολιτικοί]]</text>
      <sha1>mrnjlif1xtvg9puxjptu3sh9zy3u0jy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>38743</id>
      <parentid>38741</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T06:17:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <comment>/* Διάλογοι στο Λυκόφως (2016) */</comment>
      <origin>38743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21759" sha1="63j63ked4dco4eplu6myzshwo8cq8xu" xml:space="preserve">Ο '''[[:w:Μίκης Θεοδωράκης|Μίκης (Μιχαήλ) Θεοδωράκης]]''' (Χίος, 29 Ιουλίου 1925 - Αθήνα, 2 Σεπτεμβρίου 2021) ήταν Έλληνας συνθέτης και πολιτικός, κρητικής και μικρασιατικής καταγωγής. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες μουσικοσυνθέτες και ως μία από τις επιδραστικότερες και σπουδαιότερες προσωπικότητες της Ελλάδας του 20ού αιώνα.

== ''Άξιος εστί'' (2004) ==
* Ο μόνος εχθρός του [[λαός|λαού]] είναι η [[εξουσία]] –εν τέλει κάθε εξουσία–, κι αλίμονο αν έχουμε μόνο μια εξουσία...
** ''Άξιος εστί: Ο Μίκης Θεοδωράκης αφηγείται τη ζωή του στον Γ. Π. Μαλούχο και συνθέτει την ιστορία της νεότερης Ελλάδας. ΙΙ. Δικτατορία, παγκόσμια πορεία, μεταπολίτευση'' (2004)&lt;ref&gt;''[https://bookpoint.gr/book/1146235 Άξιος εστί: Ο Μίκης Θεοδωράκης αφηγείται τη ζωή του στον Γ. Π. Μαλούχο και συνθέτει την ιστορία της νεότερης Ελλάδας. ΙΙ. Δικτατορία, παγκόσμια πορεία, μεταπολίτευση].'' bookpoint.gr. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;

== ''Διάλογοι στο Λυκόφως'' (2016) ==
Από το βιβλίο: Μίκης Θεοδωράκης. ''Διάλογοι στο Λυκόφως. 90 Συνεντεύξεις.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2016.

* Η έλλειψη εθνικής ανεξαρτησίας και λαϊκής κυριαρχίας μού προξενούν αισθήματα ηθικής ασφυξίας και εθνικής ντροπής με τα οποία μου είναι αδύνατον να συνυπάρξω. 
** ''01. Ορθολογισμός: Σαφήνεια και δημιουργική Ασάφεια'', Συνέντευξη στην ελληνική MENSA, τεύχος 40, Αύγουστος 2015. (σελ. 30)

* Κι αυτό γιατί όλοι έχουν βεβαιωθεί ότι τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων και πετρελαίου της ελληνικής ΑΟΖ ανέρχονται σε πολλές δεκάδες τρισεκατομμύρια. Τα τραγικά προηγούμενα της ολοκληρωτικής καταστροφής των χωρών της Μέσης Ανατολής και της Λιβύης με τρομάζουν. Γιατί η αιτία ήταν τα πετρέλαια που οι ισχυροί λαοί τα θέλουν όλα δικά τους. Γι' αυτό τον λόγο εξοντώνουν τους λαούς. Η δική μας εξόντωση έχει ήδη ξεκινήσει. Όχι με βομβαρδισμούς και ομαδικές σφαγές αλλά διά της οικονομικής ασφυξίας.
** ''02. Οι σχέσεις μου με τη Γερμανία'', Συνέντευξη στη γερμανική εφημερίδα Der Tagesspiegel (Elisa Simantke), Σεπτέμβριος 2015 (μετάφραση Ρ.Π.). (σελ. 53)

* Με ρωτάτε πώς θα περιέγραφα το μουσικό μου έργο. Με βάση αυτά που προανέφερα, πιστεύω ότι ως συνθέτης προσπάθησα να συνενώσω δύο βασικά στοιχεία: την ελληνικότητα με την ευρωπαϊκή μουσική κληρονομιά (κυρίως στη συμφωνική μου μουσική) από τη μια μεριά. Κι από την άλλη, την εποχή μου, δηλαδή τις [[ιδέα|ιδέες]] μου, τον λαό μου, τα πάθη της εποχής μου, δηλαδή τα [[πάθος|πάθη]] όλων των [[λαός|λαών]] της γης, και την πίστη μου ως [[πολίτης|πολίτη]] στη [[δικαιοσύνη]], την [[ελευθερία]] και τα [[ανθρώπινα δικαιώματα]]. Ίσως αυτή η πλευρά του μαχόμενου πολίτη και των σκληρών του [[αγώνας|αγώνων]] ενάντια σε κάθε είδους [[εξουσία]] που οδηγεί παντού και πάντοτε στη [[βαρβαρότητα]], αυτή η πλευρά του «είναι» μου (ας την ονομάσουμε ιδεολογική) να επηρέασε βαθιά τη [[μουσική]] μου. Αυτό δεν το αρνούμαι. Αντιθέτως, θα έλεγα ότι είμαι περήφανος γι' αυτό.
** ''03. Οι σχέσεις μου με τους Εβραίους'', Συνέντευξη στον Ισραηλινό δημοσιογράφο Yaron Enosh, 18.08.2015. (σελ. 55 - 56)

* Όμως δεν είμαι μόνο φίλος του Ισραήλ αλλά και μεγάλος θαυμαστής του εβραϊκού λαού που, όπως κι εμείς οι [[Έλληνες]], είναι στυλοβάτης του δυτικού πολιτισμού. Εσείς με τη [[Βίβλος|Βίβλο]], δηλαδή την [[ηθική]], κι εμείς με τη [[δημοκρατία]] και την [[τέχνη]], δημιουργήσαμε την υπόσταση του δυτικού ανθρώπου. Προσφέρατε πάρα πολλά, ιδιαίτερα στον σύγχρονο [[πολιτισμός|πολιτισμό]]. [[Εβραίοι]] είναι οι τρεις προσωπικότητες που άλλαξαν ριζικά την [[ανθρωπότητα]]: Ο [[Χριστός]], ο [[Μαρξ]] και ο [[Αϊνστάιν]]. Εκεί, όμως, που κυριαρχήσατε είναι ο τομέας της συμφωνικής μουσικής. Γεννήσατε έναν [[Φέλιξ Μέντελσον Μπαρτόλντι|Μέντελσον]] και έναν [[Γκούσταβ Μάλερ|Μάλερ]] και τους πιο μεγάλους μουσικούς ερμηνευτές.
** ''03. Οι σχέσεις μου με τους Εβραίους'', Συνέντευξη στον Ισραηλινό δημοσιογράφο Yaron Enosh, 18.08.2015. (σελ. 60)

* Η τραγωδία για μένα έχει τον χαρακτήρα μιας θρησκευτικής ιεροτελεστίας που μας ενώνει με το Κέντρο της Συμπαντικής Αρμονίας, δηλαδή με την κορύφωση της ανθρώπινης προσπάθειας για πνευματική και ψυχική ολοκλήρωση.
** ''70. Η τραγωδία για μένα έχει τον χαρακτήρα θρησκευτικής ιεροτελεστίας'', Συνέντευξη στον συνθέτη και περφόμερ Andrew E. Simpson, 2006 [ΑΡΧ. 34]. (σελ. 530)

* Με επηρέασαν δύο αισθητικοί κόσμοι καθαρά ελληνικοί: η [[τραγωδία]] και η [[αρχιτεκτονική]].
** ''80. Με επηρέασαν δύο αισθητικοί κόσμοι καθαρά ελληνικοί: η τραγωδία και η αρχιτεκτονική'', Συνέντευξη στον Σύλλογο Αποφοίτων του Τμήματος Μουσικών Σπουδών Α.Π.Θ. (Σ.Δ.), 2005. (σελ. 604)

== ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές'' (2017) ==
Από το βιβλίο: Μίκης Θεοδωράκης. ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2017.

* [[Ευθύνη]] είναι να [[ντροπή|ντρέπεσαι]] και να [[επανάσταση|επαναστατείς]] όχι μόνο όταν σε αδικούν αλλά και όταν [[αδικία|αδικούν]] τον οποιονδήποτε, ακόμα κι όταν ζει χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά σου, όπως τα [[παιδί|παιδιά]] της μαύρης Αφρικής, της Ασίας, της Παλαιστίνης και του Ιράκ, αυτές οι αθώες υπάρξεις που δεν φταίνε σε τίποτα και που είναι [[θύμα|θύματα]] της [[εκμετάλλευση|εκμετάλλευσης]] και της [[αδιαφορία|αδιαφορίας]] των [[πλούτος|πλούσιων]] [[λαός|λαών]].
** ''Η πραγματική ελευθερία είναι η υπευθυνότητα'' [Χαιρετισμός προς Α' Β' Γ' Δ' Ε' ΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης, 27.3.2006.] (σελ. 171 - 172)

* Ποιο είναι αλήθεια το κοινό γνώρισμα του [[Οδυσσέας Ελύτης|Ελύτη]] και του [[Γιάννης Ρίτσος|Ρίτσου]]; Ασφαλώς είναι η [[ελληνική γλώσσα]], το ελληνικό ήθος, η παρουσία του ελληνικού χώρου και χρόνου στο έργο τους σε συνδυασμό με τη γνώση και την αγάπη στην ιστορική παράδοση και στις πολιτιστικές αξίες του ελληνικού λαού. Αν τα χαρακτηρίσουμε όλα αυτά με μια λέξη, τότε η λέξη αυτή είναι: [[Ελληνικότητα]].
** ''Για το πρόβλημα της Ελληνικότητας'' [Κείμενο από το βιβλίο των Μ. Θεοδωράκη και Γ. Κοντογιώργη, ''Ελληνικότητα και «διανόηση»'', εκδόσεις Ιανός, 2007, 2.7.2007.] (σελ. 213)

* Σ' αυτούς τους άξονες πιστεύω ότι θα πρέπει να εστιασθεί η [[εκπαίδευση|εκπαιδευτική]] μας [[προσπάθεια]], προκειμένου οι νέες γενιές να αποκτήσουν τα [[ηθική|ηθικά]] κυρίως ερείσματα που θα τους κάνουν μεθαύριο ολοκληρωμένους [[πολίτης|πολίτες]], έτοιμους να αντιμετωπίσουν τη θύελλα της [[παγκοσμιοποίηση|παγκοσμιοποίησης]] από θέση ισχύος που μπορεί να τους χαρίσει μόνο η αίσθηση ότι ανήκουν στον δικό τους κορμό, με τις δικές τους ρίζες και ιδιαιτερότητες. Με τη δική τους [[ταυτότητα]] του ολοκληρωμένου [[Έλληνας|Έλληνα]], που είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει ισότιμα τους άλλους σε μια διεθνή συγκυρία που απειλεί να ισοπεδώσει τα πάντα ξεκινώντας από τις [[πολιτισμός|πολιτισμικές]] και [[έθνος|εθνικές]] [[ιδιαιτερότητα|ιδιαιτερότητες]], ώστε όλοι και όλα να μεταβληθούν σε μια άμορφη και άβουλη μάζα στη διάθεση των ισχυρών της γης.
** ''Για το πρόβλημα της Ελληνικότητας'' [Κείμενο από το βιβλίο των Μ. Θεοδωράκη και Γ. Κοντογιώργη, ''Ελληνικότητα και «διανόηση»'', εκδόσεις Ιανός, 2007, 2.7.2007.] (σελ. 238)

* Αυτό που γίνεται πίσω από τα κάγκελα της κάθε ελληνικής [[φυλακή|φυλακής]], θα πρέπει να ντροπιάζει όλους ανεξαιρέτως τους [[πολίτης|πολίτες]] αυτής της χώρας. Γιατί δείχνει πόσο ανάλγητοι, πόσο απάνθρωποι και πόσο απολίτιστοι είμαστε. Τελικά όλα στη [[Ελλάδα|χώρα μας]] είναι μια βιτρίνα: Βουλή, κυβέρνηση, κόμματα, τηλεόραση, πανεπιστήμια και καλλιτέχνες. Μια ψεύτικη βιτρίνα, για να κρύβει τη [[βρομιά]] και την [[αδικία]].
** ''Προς την «Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων»'' [Δήλωση για τους φυλακισμένους, 10.11.2008.] (σελ. 252)

* Και για να πάω και πιο πέρα, εμείς οι νέοι της Εθνικής Αντίστασης και του Εμφυλίου, όπου οι χωροφύλακες και η [[αστυνομία]] ήταν απέναντί μας με [[όπλα]] που ξερνούσαν ομαδικό [[θάνατος|θάνατο]], είχαμε την [[ψυχή|ψυχική]] και [[πνεύμα|πνευματική]] δύναμη να βλέπουμε ότι σε πολλές περιπτώσεις αυτοί που σήμερα αποκαλούνται περιφρονητικά «μπάτσοι» ήταν [[παιδί|παιδιά]] σαν κι εμάς παρασυρμένα από τη θύελλα των γεγονότων να κάνουν πράξεις που δεν ήθελαν. Δεν γενικεύμαμε. Αντίθετα μπορούσαμε ακόμα και μέσα στις πιο κρίσιμες για μας συνθήκες να δούμε ότι δεν είναι το ίδιο όλοι και ότι ο πραγματικός ένοχος ήταν η [[Εξουσία]], που είχε κατορθώσει να μας τυλίξει στα δίχτυα της, που έσταζαν αίμα και μίσος αδελφού προς αδελφό. Και πολλοί είχαν τότε ακόμα τη δύναμη να φωνάζουν μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα πριν σκοτωθούν: «Αδέρφια, πεθαίνουμε και για τη δική σας [[ευτυχία]]».
** ''Οι «Μπάτσοι» – Προς τους εξεγερμένους νέους'' [Άρθρο στην εφημερίδα ''Τα Νέα'', 18.12.2008.] (σελ. 256)

* Πώς «μιλά» η [[μουσική]]; Πώς εκφράζεται ο συνθέτης μέσα από τη μουσική; Δεν νομίζω ότι υπάρχει λογική-πεζή απάντηση. Όταν πρόκειται για πραγματική [[τέχνη|καλλιτεχνική]] [[δημιουργία]], τότε ανάγεται στον μυστηριακό κόσμο της δημιουργίας, της γένεσης ενός νέου κόσμου από το [[μηδέν]], από το [[χάος]] που είναι η άγνωστη σε μας εσωτερική [[ψυχή|ψυχική]] και [[πνεύμα|πνευματική]] πλευρά του [[άνθρωπος|ανθρώπου]].
** ''Εκ βαθέων ΙΙ'' [Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη κατά την αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου Κρήτης (1.8.2005).] (σελ. 477 - 478)

== ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018) ==
* Καλοί μου Έλληνες... αδέρφια μου, φασίστες, ρατσιστές, τρομοκράτες, αναρχικοί, τραμπούκοι, θα μάθατε ασφαλώς ότι οι πατριώτες που μας κυβερνούν και τα βαποράκια τους οι αριστεριστές, μάζευαν υπογραφές και χθες έριξαν μπογιές στο σπίτι μου για να με εμποδίσουν να μιλήσω μπροστά σε σένα κυρίαρχε λαέ. Για να μιλήσω με λόγια σταράτα, πατριωτικά, φλογερά και ασυμβίβαστα όπως έμαθα να μιλώ σε όλη μου τη ζωή και όπως εσύ με δίδαξες κυρίαρχε ελληνικέ λαέ.
** ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018)&lt;ref&gt;''[https://www.lifo.gr/now/greece/oli-i-omilia-toy-miki-theodoraki-sto-syllalitirio-gia-ti-makedonia Όλη η ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο συλλαλητήριο για τη Μακεδονία. Το κείμενο και βίντεο με την ομιλία του μουσικοσυνθετη σήμερα στο Σύνταγμα].'' lifo.gr. 04/02/2018. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;{{#tag:ref|Και ο [[Γιώργος Σεφέρης]] έγραψε, ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968): «Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;».»&lt;ref&gt; Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;|group=&quot;σημ.&quot;}}

* Εγώ δεν ντρέπομαι όπως οι εθνομηδενιστές που μας κυβερνούν να παραμείνω πιστός στις ιερές σκιές των προγόνων μας που μας δίδαξαν την αγάπη και τη θυσία για το [[Έθνος]] και την [[Πατρίδα]] –μια πατρίδα που σέβεται και αγαπά όλες τις πατρίδες του κόσμου– να είμαι πατριώτης διεθνιστής και συνάμα να περιφρονώ και να μάχομαι τον [[φασισμός|φασισμό]] σε όλες του τις μορφές και προ παντός στην πιο πονηρή, απατηλή και επικίνδυνη μορφή του, την «αριστερίστικη».
** ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018)&lt;ref&gt;''[https://www.mikistheodorakis.gr/el/writings/speeches/?nid=5326 Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα (4.2.2018)].'' mikistheodorakis.gr. 03/02/2018. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;

== Είπαν για τον Μίκη Θεοδωράκη ==
* Ίσως ελάχιστοι έχουν συνειδητοποιήσει, παρότι συνεχώς διαβάζουν και απολαμβάνουν κείμενα του Μίκη Θεοδωράκη, ότι ο μεγάλος μουσουργός μας είναι ένας πολύ σημαντικός [[συγγραφέας]] με ασυνήθιστα πλούσιο έργο. Αυτό οφείλεται στο ότι το έργο αυτό επισκιάζεται από την ακτινοβολία στον παγκόσμιο ορίζοντα των δύο άλλων έργων του, της [[μουσική|μουσικής]] του δημιουργίας και του μέχρι [[αυτοθυσία|αυτοθυσίας]] ακαταπόνητου [[αγώνας|αγώνα]] του για τον [[άνθρωπος|άνθρωπο]] και τις [[αξία|αξίες]] του. Το ότι στις δύο αυτές δημιουργικές παρουσίες του Μίκη Θεοδωράκη προστίθεται και ένας αντίστοιχος γραπτός λόγος ευρύτατων διαστάσεων, μένει στη σκιά της λάμψης του Μουσουργού και του Αγωνιστή. Αν κανείς αναδιφήσει τον γραπτό λόγο του Μίκη Θεοδωράκη, θα διαπιστώσει ότι αποτελεί το στέρεο και βαθύ θεμέλιο Λόγου πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε η καλλιτεχνική του Δημιουργία και βλάστησε ο Αγώνας του για τον Άνθρωπο.
** Γιώργος Κασιμάτης&lt;ref&gt;Μίκης Θεοδωράκης. ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2017. σελ. 13.&lt;/ref&gt;

== Σημειώσεις ==
&lt;references group=&quot;σημ.&quot; /&gt;

== Παραπομπές ==
&lt;references /&gt;

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}


{{DEFAULTSORT:Θεοδωρακης Μικης}}
[[Κατηγορία:Έλληνες μουσικοί]]
[[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]]
[[Κατηγορία:Ακτιβιστές]]
[[Κατηγορία:Πολιτικοί]]</text>
      <sha1>63j63ked4dco4eplu6myzshwo8cq8xu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>38744</id>
      <parentid>38743</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T06:21:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <comment>/* Διάλογοι στο Λυκόφως (2016) */</comment>
      <origin>38744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21810" sha1="4aktnq9vll8l8r2lith0nuiuzp8li5c" xml:space="preserve">Ο '''[[:w:Μίκης Θεοδωράκης|Μίκης (Μιχαήλ) Θεοδωράκης]]''' (Χίος, 29 Ιουλίου 1925 - Αθήνα, 2 Σεπτεμβρίου 2021) ήταν Έλληνας συνθέτης και πολιτικός, κρητικής και μικρασιατικής καταγωγής. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες μουσικοσυνθέτες και ως μία από τις επιδραστικότερες και σπουδαιότερες προσωπικότητες της Ελλάδας του 20ού αιώνα.

== ''Άξιος εστί'' (2004) ==
* Ο μόνος εχθρός του [[λαός|λαού]] είναι η [[εξουσία]] –εν τέλει κάθε εξουσία–, κι αλίμονο αν έχουμε μόνο μια εξουσία...
** ''Άξιος εστί: Ο Μίκης Θεοδωράκης αφηγείται τη ζωή του στον Γ. Π. Μαλούχο και συνθέτει την ιστορία της νεότερης Ελλάδας. ΙΙ. Δικτατορία, παγκόσμια πορεία, μεταπολίτευση'' (2004)&lt;ref&gt;''[https://bookpoint.gr/book/1146235 Άξιος εστί: Ο Μίκης Θεοδωράκης αφηγείται τη ζωή του στον Γ. Π. Μαλούχο και συνθέτει την ιστορία της νεότερης Ελλάδας. ΙΙ. Δικτατορία, παγκόσμια πορεία, μεταπολίτευση].'' bookpoint.gr. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;

== ''Διάλογοι στο Λυκόφως'' (2016) ==
Από το βιβλίο: Μίκης Θεοδωράκης. ''Διάλογοι στο Λυκόφως. 90 Συνεντεύξεις.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2016.

* Η έλλειψη εθνικής ανεξαρτησίας και λαϊκής κυριαρχίας μού προξενούν αισθήματα ηθικής ασφυξίας και εθνικής ντροπής με τα οποία μου είναι αδύνατον να συνυπάρξω. 
** ''01. Ορθολογισμός: Σαφήνεια και δημιουργική Ασάφεια'', Συνέντευξη στην ελληνική MENSA, τεύχος 40, Αύγουστος 2015. (σελ. 30)

* Κι αυτό γιατί όλοι έχουν βεβαιωθεί ότι τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων και πετρελαίου της ελληνικής ΑΟΖ ανέρχονται σε πολλές δεκάδες τρισεκατομμύρια. Τα τραγικά προηγούμενα της ολοκληρωτικής καταστροφής των χωρών της Μέσης Ανατολής και της Λιβύης με τρομάζουν. Γιατί η αιτία ήταν τα πετρέλαια που οι ισχυροί λαοί τα θέλουν όλα δικά τους. Γι' αυτό τον λόγο εξοντώνουν τους λαούς. Η δική μας εξόντωση έχει ήδη ξεκινήσει. Όχι με βομβαρδισμούς και ομαδικές σφαγές αλλά διά της οικονομικής ασφυξίας.
** ''02. Οι σχέσεις μου με τη Γερμανία'', Συνέντευξη στη γερμανική εφημερίδα Der Tagesspiegel (Elisa Simantke), Σεπτέμβριος 2015 (μετάφραση Ρ.Π.). (σελ. 53)

* Με ρωτάτε πώς θα περιέγραφα το μουσικό μου έργο. Με βάση αυτά που προανέφερα, πιστεύω ότι ως συνθέτης προσπάθησα να συνενώσω δύο βασικά στοιχεία: την [[ελληνικότητα]] με την [[Ευρώπη|ευρωπαϊκή]] μουσική κληρονομιά (κυρίως στη συμφωνική μου μουσική) από τη μια μεριά. Κι από την άλλη, την εποχή μου, δηλαδή τις [[ιδέα|ιδέες]] μου, τον λαό μου, τα πάθη της εποχής μου, δηλαδή τα [[πάθος|πάθη]] όλων των [[λαός|λαών]] της γης, και την πίστη μου ως [[πολίτης|πολίτη]] στη [[δικαιοσύνη]], την [[ελευθερία]] και τα [[ανθρώπινα δικαιώματα]]. Ίσως αυτή η πλευρά του μαχόμενου πολίτη και των σκληρών του [[αγώνας|αγώνων]] ενάντια σε κάθε είδους [[εξουσία]] που οδηγεί παντού και πάντοτε στη [[βαρβαρότητα]], αυτή η πλευρά του «είναι» μου (ας την ονομάσουμε ιδεολογική) να επηρέασε βαθιά τη [[μουσική]] μου. Αυτό δεν το αρνούμαι. Αντιθέτως, θα έλεγα ότι είμαι περήφανος γι' αυτό.
** ''03. Οι σχέσεις μου με τους Εβραίους'', Συνέντευξη στον Ισραηλινό δημοσιογράφο Yaron Enosh, 18.08.2015. (σελ. 55 - 56)

* Όμως δεν είμαι μόνο φίλος του Ισραήλ αλλά και μεγάλος θαυμαστής του εβραϊκού λαού που, όπως κι εμείς οι [[Έλληνες]], είναι στυλοβάτης του δυτικού πολιτισμού. Εσείς με τη [[Βίβλος|Βίβλο]], δηλαδή την [[ηθική]], κι εμείς με τη [[δημοκρατία]] και την [[τέχνη]], δημιουργήσαμε την υπόσταση του δυτικού ανθρώπου. Προσφέρατε πάρα πολλά, ιδιαίτερα στον σύγχρονο [[πολιτισμός|πολιτισμό]]. [[Εβραίοι]] είναι οι τρεις προσωπικότητες που άλλαξαν ριζικά την [[ανθρωπότητα]]: Ο [[Χριστός]], ο [[Μαρξ]] και ο [[Αϊνστάιν]]. Εκεί, όμως, που κυριαρχήσατε είναι ο τομέας της συμφωνικής μουσικής. Γεννήσατε έναν [[Φέλιξ Μέντελσον Μπαρτόλντι|Μέντελσον]] και έναν [[Γκούσταβ Μάλερ|Μάλερ]] και τους πιο μεγάλους μουσικούς ερμηνευτές.
** ''03. Οι σχέσεις μου με τους Εβραίους'', Συνέντευξη στον Ισραηλινό δημοσιογράφο Yaron Enosh, 18.08.2015. (σελ. 60)

* Η τραγωδία για μένα έχει τον χαρακτήρα μιας θρησκευτικής ιεροτελεστίας που μας ενώνει με το Κέντρο της Συμπαντικής Αρμονίας, δηλαδή με την κορύφωση της ανθρώπινης προσπάθειας για [[πνεύμα|πνευματική]] και [[ψυχή|ψυχική]] ολοκλήρωση.
** ''70. Η τραγωδία για μένα έχει τον χαρακτήρα θρησκευτικής ιεροτελεστίας'', Συνέντευξη στον συνθέτη και περφόμερ Andrew E. Simpson, 2006 [ΑΡΧ. 34]. (σελ. 530)

* Με επηρέασαν δύο αισθητικοί κόσμοι καθαρά ελληνικοί: η [[τραγωδία]] και η [[αρχιτεκτονική]].
** ''80. Με επηρέασαν δύο αισθητικοί κόσμοι καθαρά ελληνικοί: η τραγωδία και η αρχιτεκτονική'', Συνέντευξη στον Σύλλογο Αποφοίτων του Τμήματος Μουσικών Σπουδών Α.Π.Θ. (Σ.Δ.), 2005. (σελ. 604)

== ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές'' (2017) ==
Από το βιβλίο: Μίκης Θεοδωράκης. ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2017.

* [[Ευθύνη]] είναι να [[ντροπή|ντρέπεσαι]] και να [[επανάσταση|επαναστατείς]] όχι μόνο όταν σε αδικούν αλλά και όταν [[αδικία|αδικούν]] τον οποιονδήποτε, ακόμα κι όταν ζει χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά σου, όπως τα [[παιδί|παιδιά]] της μαύρης Αφρικής, της Ασίας, της Παλαιστίνης και του Ιράκ, αυτές οι αθώες υπάρξεις που δεν φταίνε σε τίποτα και που είναι [[θύμα|θύματα]] της [[εκμετάλλευση|εκμετάλλευσης]] και της [[αδιαφορία|αδιαφορίας]] των [[πλούτος|πλούσιων]] [[λαός|λαών]].
** ''Η πραγματική ελευθερία είναι η υπευθυνότητα'' [Χαιρετισμός προς Α' Β' Γ' Δ' Ε' ΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης, 27.3.2006.] (σελ. 171 - 172)

* Ποιο είναι αλήθεια το κοινό γνώρισμα του [[Οδυσσέας Ελύτης|Ελύτη]] και του [[Γιάννης Ρίτσος|Ρίτσου]]; Ασφαλώς είναι η [[ελληνική γλώσσα]], το ελληνικό ήθος, η παρουσία του ελληνικού χώρου και χρόνου στο έργο τους σε συνδυασμό με τη γνώση και την αγάπη στην ιστορική παράδοση και στις πολιτιστικές αξίες του ελληνικού λαού. Αν τα χαρακτηρίσουμε όλα αυτά με μια λέξη, τότε η λέξη αυτή είναι: [[Ελληνικότητα]].
** ''Για το πρόβλημα της Ελληνικότητας'' [Κείμενο από το βιβλίο των Μ. Θεοδωράκη και Γ. Κοντογιώργη, ''Ελληνικότητα και «διανόηση»'', εκδόσεις Ιανός, 2007, 2.7.2007.] (σελ. 213)

* Σ' αυτούς τους άξονες πιστεύω ότι θα πρέπει να εστιασθεί η [[εκπαίδευση|εκπαιδευτική]] μας [[προσπάθεια]], προκειμένου οι νέες γενιές να αποκτήσουν τα [[ηθική|ηθικά]] κυρίως ερείσματα που θα τους κάνουν μεθαύριο ολοκληρωμένους [[πολίτης|πολίτες]], έτοιμους να αντιμετωπίσουν τη θύελλα της [[παγκοσμιοποίηση|παγκοσμιοποίησης]] από θέση ισχύος που μπορεί να τους χαρίσει μόνο η αίσθηση ότι ανήκουν στον δικό τους κορμό, με τις δικές τους ρίζες και ιδιαιτερότητες. Με τη δική τους [[ταυτότητα]] του ολοκληρωμένου [[Έλληνας|Έλληνα]], που είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει ισότιμα τους άλλους σε μια διεθνή συγκυρία που απειλεί να ισοπεδώσει τα πάντα ξεκινώντας από τις [[πολιτισμός|πολιτισμικές]] και [[έθνος|εθνικές]] [[ιδιαιτερότητα|ιδιαιτερότητες]], ώστε όλοι και όλα να μεταβληθούν σε μια άμορφη και άβουλη μάζα στη διάθεση των ισχυρών της γης.
** ''Για το πρόβλημα της Ελληνικότητας'' [Κείμενο από το βιβλίο των Μ. Θεοδωράκη και Γ. Κοντογιώργη, ''Ελληνικότητα και «διανόηση»'', εκδόσεις Ιανός, 2007, 2.7.2007.] (σελ. 238)

* Αυτό που γίνεται πίσω από τα κάγκελα της κάθε ελληνικής [[φυλακή|φυλακής]], θα πρέπει να ντροπιάζει όλους ανεξαιρέτως τους [[πολίτης|πολίτες]] αυτής της χώρας. Γιατί δείχνει πόσο ανάλγητοι, πόσο απάνθρωποι και πόσο απολίτιστοι είμαστε. Τελικά όλα στη [[Ελλάδα|χώρα μας]] είναι μια βιτρίνα: Βουλή, κυβέρνηση, κόμματα, τηλεόραση, πανεπιστήμια και καλλιτέχνες. Μια ψεύτικη βιτρίνα, για να κρύβει τη [[βρομιά]] και την [[αδικία]].
** ''Προς την «Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων»'' [Δήλωση για τους φυλακισμένους, 10.11.2008.] (σελ. 252)

* Και για να πάω και πιο πέρα, εμείς οι νέοι της Εθνικής Αντίστασης και του Εμφυλίου, όπου οι χωροφύλακες και η [[αστυνομία]] ήταν απέναντί μας με [[όπλα]] που ξερνούσαν ομαδικό [[θάνατος|θάνατο]], είχαμε την [[ψυχή|ψυχική]] και [[πνεύμα|πνευματική]] δύναμη να βλέπουμε ότι σε πολλές περιπτώσεις αυτοί που σήμερα αποκαλούνται περιφρονητικά «μπάτσοι» ήταν [[παιδί|παιδιά]] σαν κι εμάς παρασυρμένα από τη θύελλα των γεγονότων να κάνουν πράξεις που δεν ήθελαν. Δεν γενικεύμαμε. Αντίθετα μπορούσαμε ακόμα και μέσα στις πιο κρίσιμες για μας συνθήκες να δούμε ότι δεν είναι το ίδιο όλοι και ότι ο πραγματικός ένοχος ήταν η [[Εξουσία]], που είχε κατορθώσει να μας τυλίξει στα δίχτυα της, που έσταζαν αίμα και μίσος αδελφού προς αδελφό. Και πολλοί είχαν τότε ακόμα τη δύναμη να φωνάζουν μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα πριν σκοτωθούν: «Αδέρφια, πεθαίνουμε και για τη δική σας [[ευτυχία]]».
** ''Οι «Μπάτσοι» – Προς τους εξεγερμένους νέους'' [Άρθρο στην εφημερίδα ''Τα Νέα'', 18.12.2008.] (σελ. 256)

* Πώς «μιλά» η [[μουσική]]; Πώς εκφράζεται ο συνθέτης μέσα από τη μουσική; Δεν νομίζω ότι υπάρχει λογική-πεζή απάντηση. Όταν πρόκειται για πραγματική [[τέχνη|καλλιτεχνική]] [[δημιουργία]], τότε ανάγεται στον μυστηριακό κόσμο της δημιουργίας, της γένεσης ενός νέου κόσμου από το [[μηδέν]], από το [[χάος]] που είναι η άγνωστη σε μας εσωτερική [[ψυχή|ψυχική]] και [[πνεύμα|πνευματική]] πλευρά του [[άνθρωπος|ανθρώπου]].
** ''Εκ βαθέων ΙΙ'' [Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη κατά την αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου Κρήτης (1.8.2005).] (σελ. 477 - 478)

== ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018) ==
* Καλοί μου Έλληνες... αδέρφια μου, φασίστες, ρατσιστές, τρομοκράτες, αναρχικοί, τραμπούκοι, θα μάθατε ασφαλώς ότι οι πατριώτες που μας κυβερνούν και τα βαποράκια τους οι αριστεριστές, μάζευαν υπογραφές και χθες έριξαν μπογιές στο σπίτι μου για να με εμποδίσουν να μιλήσω μπροστά σε σένα κυρίαρχε λαέ. Για να μιλήσω με λόγια σταράτα, πατριωτικά, φλογερά και ασυμβίβαστα όπως έμαθα να μιλώ σε όλη μου τη ζωή και όπως εσύ με δίδαξες κυρίαρχε ελληνικέ λαέ.
** ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018)&lt;ref&gt;''[https://www.lifo.gr/now/greece/oli-i-omilia-toy-miki-theodoraki-sto-syllalitirio-gia-ti-makedonia Όλη η ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο συλλαλητήριο για τη Μακεδονία. Το κείμενο και βίντεο με την ομιλία του μουσικοσυνθετη σήμερα στο Σύνταγμα].'' lifo.gr. 04/02/2018. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;{{#tag:ref|Και ο [[Γιώργος Σεφέρης]] έγραψε, ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968): «Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;».»&lt;ref&gt; Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;|group=&quot;σημ.&quot;}}

* Εγώ δεν ντρέπομαι όπως οι εθνομηδενιστές που μας κυβερνούν να παραμείνω πιστός στις ιερές σκιές των προγόνων μας που μας δίδαξαν την αγάπη και τη θυσία για το [[Έθνος]] και την [[Πατρίδα]] –μια πατρίδα που σέβεται και αγαπά όλες τις πατρίδες του κόσμου– να είμαι πατριώτης διεθνιστής και συνάμα να περιφρονώ και να μάχομαι τον [[φασισμός|φασισμό]] σε όλες του τις μορφές και προ παντός στην πιο πονηρή, απατηλή και επικίνδυνη μορφή του, την «αριστερίστικη».
** ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018)&lt;ref&gt;''[https://www.mikistheodorakis.gr/el/writings/speeches/?nid=5326 Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα (4.2.2018)].'' mikistheodorakis.gr. 03/02/2018. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;

== Είπαν για τον Μίκη Θεοδωράκη ==
* Ίσως ελάχιστοι έχουν συνειδητοποιήσει, παρότι συνεχώς διαβάζουν και απολαμβάνουν κείμενα του Μίκη Θεοδωράκη, ότι ο μεγάλος μουσουργός μας είναι ένας πολύ σημαντικός [[συγγραφέας]] με ασυνήθιστα πλούσιο έργο. Αυτό οφείλεται στο ότι το έργο αυτό επισκιάζεται από την ακτινοβολία στον παγκόσμιο ορίζοντα των δύο άλλων έργων του, της [[μουσική|μουσικής]] του δημιουργίας και του μέχρι [[αυτοθυσία|αυτοθυσίας]] ακαταπόνητου [[αγώνας|αγώνα]] του για τον [[άνθρωπος|άνθρωπο]] και τις [[αξία|αξίες]] του. Το ότι στις δύο αυτές δημιουργικές παρουσίες του Μίκη Θεοδωράκη προστίθεται και ένας αντίστοιχος γραπτός λόγος ευρύτατων διαστάσεων, μένει στη σκιά της λάμψης του Μουσουργού και του Αγωνιστή. Αν κανείς αναδιφήσει τον γραπτό λόγο του Μίκη Θεοδωράκη, θα διαπιστώσει ότι αποτελεί το στέρεο και βαθύ θεμέλιο Λόγου πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε η καλλιτεχνική του Δημιουργία και βλάστησε ο Αγώνας του για τον Άνθρωπο.
** Γιώργος Κασιμάτης&lt;ref&gt;Μίκης Θεοδωράκης. ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2017. σελ. 13.&lt;/ref&gt;

== Σημειώσεις ==
&lt;references group=&quot;σημ.&quot; /&gt;

== Παραπομπές ==
&lt;references /&gt;

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}


{{DEFAULTSORT:Θεοδωρακης Μικης}}
[[Κατηγορία:Έλληνες μουσικοί]]
[[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]]
[[Κατηγορία:Ακτιβιστές]]
[[Κατηγορία:Πολιτικοί]]</text>
      <sha1>4aktnq9vll8l8r2lith0nuiuzp8li5c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>38745</id>
      <parentid>38744</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T06:34:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <comment>/* Διάλογοι στο Λυκόφως (2016) */</comment>
      <origin>38745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21850" sha1="4r33zjkzf53gnwf3vs6h4a6aal3x4kn" xml:space="preserve">Ο '''[[:w:Μίκης Θεοδωράκης|Μίκης (Μιχαήλ) Θεοδωράκης]]''' (Χίος, 29 Ιουλίου 1925 - Αθήνα, 2 Σεπτεμβρίου 2021) ήταν Έλληνας συνθέτης και πολιτικός, κρητικής και μικρασιατικής καταγωγής. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες μουσικοσυνθέτες και ως μία από τις επιδραστικότερες και σπουδαιότερες προσωπικότητες της Ελλάδας του 20ού αιώνα.

== ''Άξιος εστί'' (2004) ==
* Ο μόνος εχθρός του [[λαός|λαού]] είναι η [[εξουσία]] –εν τέλει κάθε εξουσία–, κι αλίμονο αν έχουμε μόνο μια εξουσία...
** ''Άξιος εστί: Ο Μίκης Θεοδωράκης αφηγείται τη ζωή του στον Γ. Π. Μαλούχο και συνθέτει την ιστορία της νεότερης Ελλάδας. ΙΙ. Δικτατορία, παγκόσμια πορεία, μεταπολίτευση'' (2004)&lt;ref&gt;''[https://bookpoint.gr/book/1146235 Άξιος εστί: Ο Μίκης Θεοδωράκης αφηγείται τη ζωή του στον Γ. Π. Μαλούχο και συνθέτει την ιστορία της νεότερης Ελλάδας. ΙΙ. Δικτατορία, παγκόσμια πορεία, μεταπολίτευση].'' bookpoint.gr. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;

== ''Διάλογοι στο Λυκόφως'' (2016) ==
Από το βιβλίο: Μίκης Θεοδωράκης. ''Διάλογοι στο Λυκόφως. 90 Συνεντεύξεις.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2016.

* Η έλλειψη εθνικής ανεξαρτησίας και λαϊκής κυριαρχίας μού προξενούν αισθήματα ηθικής ασφυξίας και εθνικής ντροπής με τα οποία μου είναι αδύνατον να συνυπάρξω. 
** ''01. Ορθολογισμός: Σαφήνεια και δημιουργική Ασάφεια'', Συνέντευξη στην ελληνική MENSA, τεύχος 40, Αύγουστος 2015. (σελ. 30)

* Κι αυτό γιατί όλοι έχουν βεβαιωθεί ότι τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων και πετρελαίου της ελληνικής ΑΟΖ ανέρχονται σε πολλές δεκάδες τρισεκατομμύρια. Τα τραγικά προηγούμενα της ολοκληρωτικής καταστροφής των χωρών της Μέσης Ανατολής και της Λιβύης με τρομάζουν. Γιατί η αιτία ήταν τα πετρέλαια που οι ισχυροί λαοί τα θέλουν όλα δικά τους. Γι' αυτό τον λόγο εξοντώνουν τους λαούς. Η δική μας εξόντωση έχει ήδη ξεκινήσει. Όχι με βομβαρδισμούς και ομαδικές σφαγές αλλά διά της οικονομικής ασφυξίας.
** ''02. Οι σχέσεις μου με τη Γερμανία'', Συνέντευξη στη γερμανική εφημερίδα Der Tagesspiegel (Elisa Simantke), Σεπτέμβριος 2015 (μετάφραση Ρ.Π.). (σελ. 53)

* Με ρωτάτε πώς θα περιέγραφα το μουσικό μου έργο. Με βάση αυτά που προανέφερα, πιστεύω ότι ως συνθέτης προσπάθησα να συνενώσω δύο βασικά στοιχεία: την [[ελληνικότητα]] με την [[Ευρώπη|ευρωπαϊκή]] μουσική κληρονομιά (κυρίως στη συμφωνική μου μουσική) από τη μια μεριά. Κι από την άλλη, την εποχή μου, δηλαδή τις [[ιδέα|ιδέες]] μου, τον λαό μου, τα πάθη της εποχής μου, δηλαδή τα [[πάθος|πάθη]] όλων των [[λαός|λαών]] της γης, και την πίστη μου ως [[πολίτης|πολίτη]] στη [[δικαιοσύνη]], την [[ελευθερία]] και τα [[ανθρώπινα δικαιώματα]]. Ίσως αυτή η πλευρά του μαχόμενου πολίτη και των σκληρών του [[αγώνας|αγώνων]] ενάντια σε κάθε είδους [[εξουσία]] που οδηγεί παντού και πάντοτε στη [[βαρβαρότητα]], αυτή η πλευρά του «είναι» μου (ας την ονομάσουμε ιδεολογική) να επηρέασε βαθιά τη [[μουσική]] μου. Αυτό δεν το αρνούμαι. Αντιθέτως, θα έλεγα ότι είμαι περήφανος γι' αυτό.
** ''03. Οι σχέσεις μου με τους Εβραίους'', Συνέντευξη στον Ισραηλινό δημοσιογράφο Yaron Enosh, 18.08.2015. (σελ. 55 - 56)

* Όμως δεν είμαι μόνο φίλος του Ισραήλ αλλά και μεγάλος θαυμαστής του εβραϊκού λαού που, όπως κι εμείς οι [[Έλληνες]], είναι στυλοβάτης του δυτικού πολιτισμού. Εσείς με τη [[Βίβλος|Βίβλο]], δηλαδή την [[ηθική]], κι εμείς με τη [[δημοκρατία]] και την [[τέχνη]], δημιουργήσαμε την υπόσταση του δυτικού ανθρώπου. Προσφέρατε πάρα πολλά, ιδιαίτερα στον σύγχρονο [[πολιτισμός|πολιτισμό]]. [[Εβραίοι]] είναι οι τρεις προσωπικότητες που άλλαξαν ριζικά την [[ανθρωπότητα]]: Ο [[Χριστός]], ο [[Μαρξ]] και ο [[Αϊνστάιν]]. Εκεί, όμως, που κυριαρχήσατε είναι ο τομέας της συμφωνικής μουσικής. Γεννήσατε έναν [[Φέλιξ Μέντελσον Μπαρτόλντι|Μέντελσον]] και έναν [[Γκούσταβ Μάλερ|Μάλερ]] και τους πιο μεγάλους μουσικούς ερμηνευτές.
** ''03. Οι σχέσεις μου με τους Εβραίους'', Συνέντευξη στον Ισραηλινό δημοσιογράφο Yaron Enosh, 18.08.2015. (σελ. 60)

* Η τραγωδία για μένα έχει τον χαρακτήρα μιας θρησκευτικής ιεροτελεστίας που μας ενώνει με το Κέντρο της Συμπαντικής Αρμονίας, δηλαδή με την κορύφωση της ανθρώπινης προσπάθειας για [[πνεύμα|πνευματική]] και [[ψυχή|ψυχική]] ολοκλήρωση.
** ''70. Η τραγωδία για μένα έχει τον χαρακτήρα θρησκευτικής ιεροτελεστίας'', Συνέντευξη στον συνθέτη και περφόμερ Andrew E. Simpson, 2006 [ΑΡΧ. 34]. (σελ. 530)

* Με επηρέασαν δύο [[αισθητική|αισθητικοί]] κόσμοι καθαρά [[Ελλάδα|ελληνικοί]]: η [[τραγωδία]] και η [[αρχιτεκτονική]].
** ''80. Με επηρέασαν δύο αισθητικοί κόσμοι καθαρά ελληνικοί: η τραγωδία και η αρχιτεκτονική'', Συνέντευξη στον Σύλλογο Αποφοίτων του Τμήματος Μουσικών Σπουδών Α.Π.Θ. (Σ.Δ.), 2005. (σελ. 604)

== ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές'' (2017) ==
Από το βιβλίο: Μίκης Θεοδωράκης. ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2017.

* [[Ευθύνη]] είναι να [[ντροπή|ντρέπεσαι]] και να [[επανάσταση|επαναστατείς]] όχι μόνο όταν σε αδικούν αλλά και όταν [[αδικία|αδικούν]] τον οποιονδήποτε, ακόμα κι όταν ζει χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά σου, όπως τα [[παιδί|παιδιά]] της μαύρης Αφρικής, της Ασίας, της Παλαιστίνης και του Ιράκ, αυτές οι αθώες υπάρξεις που δεν φταίνε σε τίποτα και που είναι [[θύμα|θύματα]] της [[εκμετάλλευση|εκμετάλλευσης]] και της [[αδιαφορία|αδιαφορίας]] των [[πλούτος|πλούσιων]] [[λαός|λαών]].
** ''Η πραγματική ελευθερία είναι η υπευθυνότητα'' [Χαιρετισμός προς Α' Β' Γ' Δ' Ε' ΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης, 27.3.2006.] (σελ. 171 - 172)

* Ποιο είναι αλήθεια το κοινό γνώρισμα του [[Οδυσσέας Ελύτης|Ελύτη]] και του [[Γιάννης Ρίτσος|Ρίτσου]]; Ασφαλώς είναι η [[ελληνική γλώσσα]], το ελληνικό ήθος, η παρουσία του ελληνικού χώρου και χρόνου στο έργο τους σε συνδυασμό με τη γνώση και την αγάπη στην ιστορική παράδοση και στις πολιτιστικές αξίες του ελληνικού λαού. Αν τα χαρακτηρίσουμε όλα αυτά με μια λέξη, τότε η λέξη αυτή είναι: [[Ελληνικότητα]].
** ''Για το πρόβλημα της Ελληνικότητας'' [Κείμενο από το βιβλίο των Μ. Θεοδωράκη και Γ. Κοντογιώργη, ''Ελληνικότητα και «διανόηση»'', εκδόσεις Ιανός, 2007, 2.7.2007.] (σελ. 213)

* Σ' αυτούς τους άξονες πιστεύω ότι θα πρέπει να εστιασθεί η [[εκπαίδευση|εκπαιδευτική]] μας [[προσπάθεια]], προκειμένου οι νέες γενιές να αποκτήσουν τα [[ηθική|ηθικά]] κυρίως ερείσματα που θα τους κάνουν μεθαύριο ολοκληρωμένους [[πολίτης|πολίτες]], έτοιμους να αντιμετωπίσουν τη θύελλα της [[παγκοσμιοποίηση|παγκοσμιοποίησης]] από θέση ισχύος που μπορεί να τους χαρίσει μόνο η αίσθηση ότι ανήκουν στον δικό τους κορμό, με τις δικές τους ρίζες και ιδιαιτερότητες. Με τη δική τους [[ταυτότητα]] του ολοκληρωμένου [[Έλληνας|Έλληνα]], που είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει ισότιμα τους άλλους σε μια διεθνή συγκυρία που απειλεί να ισοπεδώσει τα πάντα ξεκινώντας από τις [[πολιτισμός|πολιτισμικές]] και [[έθνος|εθνικές]] [[ιδιαιτερότητα|ιδιαιτερότητες]], ώστε όλοι και όλα να μεταβληθούν σε μια άμορφη και άβουλη μάζα στη διάθεση των ισχυρών της γης.
** ''Για το πρόβλημα της Ελληνικότητας'' [Κείμενο από το βιβλίο των Μ. Θεοδωράκη και Γ. Κοντογιώργη, ''Ελληνικότητα και «διανόηση»'', εκδόσεις Ιανός, 2007, 2.7.2007.] (σελ. 238)

* Αυτό που γίνεται πίσω από τα κάγκελα της κάθε ελληνικής [[φυλακή|φυλακής]], θα πρέπει να ντροπιάζει όλους ανεξαιρέτως τους [[πολίτης|πολίτες]] αυτής της χώρας. Γιατί δείχνει πόσο ανάλγητοι, πόσο απάνθρωποι και πόσο απολίτιστοι είμαστε. Τελικά όλα στη [[Ελλάδα|χώρα μας]] είναι μια βιτρίνα: Βουλή, κυβέρνηση, κόμματα, τηλεόραση, πανεπιστήμια και καλλιτέχνες. Μια ψεύτικη βιτρίνα, για να κρύβει τη [[βρομιά]] και την [[αδικία]].
** ''Προς την «Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων»'' [Δήλωση για τους φυλακισμένους, 10.11.2008.] (σελ. 252)

* Και για να πάω και πιο πέρα, εμείς οι νέοι της Εθνικής Αντίστασης και του Εμφυλίου, όπου οι χωροφύλακες και η [[αστυνομία]] ήταν απέναντί μας με [[όπλα]] που ξερνούσαν ομαδικό [[θάνατος|θάνατο]], είχαμε την [[ψυχή|ψυχική]] και [[πνεύμα|πνευματική]] δύναμη να βλέπουμε ότι σε πολλές περιπτώσεις αυτοί που σήμερα αποκαλούνται περιφρονητικά «μπάτσοι» ήταν [[παιδί|παιδιά]] σαν κι εμάς παρασυρμένα από τη θύελλα των γεγονότων να κάνουν πράξεις που δεν ήθελαν. Δεν γενικεύμαμε. Αντίθετα μπορούσαμε ακόμα και μέσα στις πιο κρίσιμες για μας συνθήκες να δούμε ότι δεν είναι το ίδιο όλοι και ότι ο πραγματικός ένοχος ήταν η [[Εξουσία]], που είχε κατορθώσει να μας τυλίξει στα δίχτυα της, που έσταζαν αίμα και μίσος αδελφού προς αδελφό. Και πολλοί είχαν τότε ακόμα τη δύναμη να φωνάζουν μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα πριν σκοτωθούν: «Αδέρφια, πεθαίνουμε και για τη δική σας [[ευτυχία]]».
** ''Οι «Μπάτσοι» – Προς τους εξεγερμένους νέους'' [Άρθρο στην εφημερίδα ''Τα Νέα'', 18.12.2008.] (σελ. 256)

* Πώς «μιλά» η [[μουσική]]; Πώς εκφράζεται ο συνθέτης μέσα από τη μουσική; Δεν νομίζω ότι υπάρχει λογική-πεζή απάντηση. Όταν πρόκειται για πραγματική [[τέχνη|καλλιτεχνική]] [[δημιουργία]], τότε ανάγεται στον μυστηριακό κόσμο της δημιουργίας, της γένεσης ενός νέου κόσμου από το [[μηδέν]], από το [[χάος]] που είναι η άγνωστη σε μας εσωτερική [[ψυχή|ψυχική]] και [[πνεύμα|πνευματική]] πλευρά του [[άνθρωπος|ανθρώπου]].
** ''Εκ βαθέων ΙΙ'' [Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη κατά την αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου Κρήτης (1.8.2005).] (σελ. 477 - 478)

== ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018) ==
* Καλοί μου Έλληνες... αδέρφια μου, φασίστες, ρατσιστές, τρομοκράτες, αναρχικοί, τραμπούκοι, θα μάθατε ασφαλώς ότι οι πατριώτες που μας κυβερνούν και τα βαποράκια τους οι αριστεριστές, μάζευαν υπογραφές και χθες έριξαν μπογιές στο σπίτι μου για να με εμποδίσουν να μιλήσω μπροστά σε σένα κυρίαρχε λαέ. Για να μιλήσω με λόγια σταράτα, πατριωτικά, φλογερά και ασυμβίβαστα όπως έμαθα να μιλώ σε όλη μου τη ζωή και όπως εσύ με δίδαξες κυρίαρχε ελληνικέ λαέ.
** ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018)&lt;ref&gt;''[https://www.lifo.gr/now/greece/oli-i-omilia-toy-miki-theodoraki-sto-syllalitirio-gia-ti-makedonia Όλη η ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο συλλαλητήριο για τη Μακεδονία. Το κείμενο και βίντεο με την ομιλία του μουσικοσυνθετη σήμερα στο Σύνταγμα].'' lifo.gr. 04/02/2018. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;{{#tag:ref|Και ο [[Γιώργος Σεφέρης]] έγραψε, ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968): «Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;».»&lt;ref&gt; Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;|group=&quot;σημ.&quot;}}

* Εγώ δεν ντρέπομαι όπως οι εθνομηδενιστές που μας κυβερνούν να παραμείνω πιστός στις ιερές σκιές των προγόνων μας που μας δίδαξαν την αγάπη και τη θυσία για το [[Έθνος]] και την [[Πατρίδα]] –μια πατρίδα που σέβεται και αγαπά όλες τις πατρίδες του κόσμου– να είμαι πατριώτης διεθνιστής και συνάμα να περιφρονώ και να μάχομαι τον [[φασισμός|φασισμό]] σε όλες του τις μορφές και προ παντός στην πιο πονηρή, απατηλή και επικίνδυνη μορφή του, την «αριστερίστικη».
** ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018)&lt;ref&gt;''[https://www.mikistheodorakis.gr/el/writings/speeches/?nid=5326 Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα (4.2.2018)].'' mikistheodorakis.gr. 03/02/2018. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;

== Είπαν για τον Μίκη Θεοδωράκη ==
* Ίσως ελάχιστοι έχουν συνειδητοποιήσει, παρότι συνεχώς διαβάζουν και απολαμβάνουν κείμενα του Μίκη Θεοδωράκη, ότι ο μεγάλος μουσουργός μας είναι ένας πολύ σημαντικός [[συγγραφέας]] με ασυνήθιστα πλούσιο έργο. Αυτό οφείλεται στο ότι το έργο αυτό επισκιάζεται από την ακτινοβολία στον παγκόσμιο ορίζοντα των δύο άλλων έργων του, της [[μουσική|μουσικής]] του δημιουργίας και του μέχρι [[αυτοθυσία|αυτοθυσίας]] ακαταπόνητου [[αγώνας|αγώνα]] του για τον [[άνθρωπος|άνθρωπο]] και τις [[αξία|αξίες]] του. Το ότι στις δύο αυτές δημιουργικές παρουσίες του Μίκη Θεοδωράκη προστίθεται και ένας αντίστοιχος γραπτός λόγος ευρύτατων διαστάσεων, μένει στη σκιά της λάμψης του Μουσουργού και του Αγωνιστή. Αν κανείς αναδιφήσει τον γραπτό λόγο του Μίκη Θεοδωράκη, θα διαπιστώσει ότι αποτελεί το στέρεο και βαθύ θεμέλιο Λόγου πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε η καλλιτεχνική του Δημιουργία και βλάστησε ο Αγώνας του για τον Άνθρωπο.
** Γιώργος Κασιμάτης&lt;ref&gt;Μίκης Θεοδωράκης. ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2017. σελ. 13.&lt;/ref&gt;

== Σημειώσεις ==
&lt;references group=&quot;σημ.&quot; /&gt;

== Παραπομπές ==
&lt;references /&gt;

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}


{{DEFAULTSORT:Θεοδωρακης Μικης}}
[[Κατηγορία:Έλληνες μουσικοί]]
[[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]]
[[Κατηγορία:Ακτιβιστές]]
[[Κατηγορία:Πολιτικοί]]</text>
      <sha1>4r33zjkzf53gnwf3vs6h4a6aal3x4kn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>38746</id>
      <parentid>38745</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T06:55:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <comment>/* Διάλογοι στο Λυκόφως (2016) */</comment>
      <origin>38746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21851" sha1="hbvf4wenh5wi0snxnu4nij3fgtmt33x" xml:space="preserve">Ο '''[[:w:Μίκης Θεοδωράκης|Μίκης (Μιχαήλ) Θεοδωράκης]]''' (Χίος, 29 Ιουλίου 1925 - Αθήνα, 2 Σεπτεμβρίου 2021) ήταν Έλληνας συνθέτης και πολιτικός, κρητικής και μικρασιατικής καταγωγής. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες μουσικοσυνθέτες και ως μία από τις επιδραστικότερες και σπουδαιότερες προσωπικότητες της Ελλάδας του 20ού αιώνα.

== ''Άξιος εστί'' (2004) ==
* Ο μόνος εχθρός του [[λαός|λαού]] είναι η [[εξουσία]] –εν τέλει κάθε εξουσία–, κι αλίμονο αν έχουμε μόνο μια εξουσία...
** ''Άξιος εστί: Ο Μίκης Θεοδωράκης αφηγείται τη ζωή του στον Γ. Π. Μαλούχο και συνθέτει την ιστορία της νεότερης Ελλάδας. ΙΙ. Δικτατορία, παγκόσμια πορεία, μεταπολίτευση'' (2004)&lt;ref&gt;''[https://bookpoint.gr/book/1146235 Άξιος εστί: Ο Μίκης Θεοδωράκης αφηγείται τη ζωή του στον Γ. Π. Μαλούχο και συνθέτει την ιστορία της νεότερης Ελλάδας. ΙΙ. Δικτατορία, παγκόσμια πορεία, μεταπολίτευση].'' bookpoint.gr. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;

== ''Διάλογοι στο Λυκόφως'' (2016) ==
Από το βιβλίο: Μίκης Θεοδωράκης. ''Διάλογοι στο Λυκόφως. 90 Συνεντεύξεις.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2016.

* Η έλλειψη εθνικής ανεξαρτησίας και λαϊκής κυριαρχίας μού προξενούν αισθήματα ηθικής ασφυξίας και εθνικής ντροπής, με τα οποία μου είναι αδύνατον να συνυπάρξω. 
** ''01. Ορθολογισμός, Σαφήνεια και δημιουργική Ασάφεια'', Συνέντευξη στην ελληνική MENSA, τεύχος 40, Αύγουστος 2015. (σελ. 30)

* Κι αυτό γιατί όλοι έχουν βεβαιωθεί ότι τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων και πετρελαίου της ελληνικής ΑΟΖ ανέρχονται σε πολλές δεκάδες τρισεκατομμύρια. Τα τραγικά προηγούμενα της ολοκληρωτικής καταστροφής των χωρών της Μέσης Ανατολής και της Λιβύης με τρομάζουν. Γιατί η αιτία ήταν τα πετρέλαια που οι ισχυροί λαοί τα θέλουν όλα δικά τους. Γι' αυτό τον λόγο εξοντώνουν τους λαούς. Η δική μας εξόντωση έχει ήδη ξεκινήσει. Όχι με βομβαρδισμούς και ομαδικές σφαγές αλλά διά της οικονομικής ασφυξίας.
** ''02. Οι σχέσεις μου με τη Γερμανία'', Συνέντευξη στη γερμανική εφημερίδα Der Tagesspiegel (Elisa Simantke), Σεπτέμβριος 2015 (μετάφραση Ρ.Π.). (σελ. 53)

* Με ρωτάτε πώς θα περιέγραφα το μουσικό μου έργο. Με βάση αυτά που προανέφερα, πιστεύω ότι ως συνθέτης προσπάθησα να συνενώσω δύο βασικά στοιχεία: την [[ελληνικότητα]] με την [[Ευρώπη|ευρωπαϊκή]] μουσική κληρονομιά (κυρίως στη συμφωνική μου μουσική) από τη μια μεριά. Κι από την άλλη, την εποχή μου, δηλαδή τις [[ιδέα|ιδέες]] μου, τον λαό μου, τα πάθη της εποχής μου, δηλαδή τα [[πάθος|πάθη]] όλων των [[λαός|λαών]] της γης, και την πίστη μου ως [[πολίτης|πολίτη]] στη [[δικαιοσύνη]], την [[ελευθερία]] και τα [[ανθρώπινα δικαιώματα]]. Ίσως αυτή η πλευρά του μαχόμενου πολίτη και των σκληρών του [[αγώνας|αγώνων]] ενάντια σε κάθε είδους [[εξουσία]] που οδηγεί παντού και πάντοτε στη [[βαρβαρότητα]], αυτή η πλευρά του «είναι» μου (ας την ονομάσουμε ιδεολογική) να επηρέασε βαθιά τη [[μουσική]] μου. Αυτό δεν το αρνούμαι. Αντιθέτως, θα έλεγα ότι είμαι περήφανος γι' αυτό.
** ''03. Οι σχέσεις μου με τους Εβραίους'', Συνέντευξη στον Ισραηλινό δημοσιογράφο Yaron Enosh, 18.08.2015. (σελ. 55 - 56)

* Όμως δεν είμαι μόνο φίλος του Ισραήλ αλλά και μεγάλος θαυμαστής του εβραϊκού λαού που, όπως κι εμείς οι [[Έλληνες]], είναι στυλοβάτης του δυτικού πολιτισμού. Εσείς με τη [[Βίβλος|Βίβλο]], δηλαδή την [[ηθική]], κι εμείς με τη [[δημοκρατία]] και την [[τέχνη]], δημιουργήσαμε την υπόσταση του δυτικού ανθρώπου. Προσφέρατε πάρα πολλά, ιδιαίτερα στον σύγχρονο [[πολιτισμός|πολιτισμό]]. [[Εβραίοι]] είναι οι τρεις προσωπικότητες που άλλαξαν ριζικά την [[ανθρωπότητα]]: Ο [[Χριστός]], ο [[Μαρξ]] και ο [[Αϊνστάιν]]. Εκεί, όμως, που κυριαρχήσατε είναι ο τομέας της συμφωνικής μουσικής. Γεννήσατε έναν [[Φέλιξ Μέντελσον Μπαρτόλντι|Μέντελσον]] και έναν [[Γκούσταβ Μάλερ|Μάλερ]] και τους πιο μεγάλους μουσικούς ερμηνευτές.
** ''03. Οι σχέσεις μου με τους Εβραίους'', Συνέντευξη στον Ισραηλινό δημοσιογράφο Yaron Enosh, 18.08.2015. (σελ. 60)

* Η τραγωδία για μένα έχει τον χαρακτήρα μιας θρησκευτικής ιεροτελεστίας που μας ενώνει με το Κέντρο της Συμπαντικής Αρμονίας, δηλαδή με την κορύφωση της ανθρώπινης προσπάθειας για [[πνεύμα|πνευματική]] και [[ψυχή|ψυχική]] ολοκλήρωση.
** ''70. Η τραγωδία για μένα έχει τον χαρακτήρα θρησκευτικής ιεροτελεστίας'', Συνέντευξη στον συνθέτη και περφόμερ Andrew E. Simpson, 2006 [ΑΡΧ. 34]. (σελ. 530)

* Με επηρέασαν δύο [[αισθητική|αισθητικοί]] κόσμοι καθαρά [[Ελλάδα|ελληνικοί]]: η [[τραγωδία]] και η [[αρχιτεκτονική]].
** ''80. Με επηρέασαν δύο αισθητικοί κόσμοι καθαρά ελληνικοί: η τραγωδία και η αρχιτεκτονική'', Συνέντευξη στον Σύλλογο Αποφοίτων του Τμήματος Μουσικών Σπουδών Α.Π.Θ. (Σ.Δ.), 2005. (σελ. 604)

== ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές'' (2017) ==
Από το βιβλίο: Μίκης Θεοδωράκης. ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2017.

* [[Ευθύνη]] είναι να [[ντροπή|ντρέπεσαι]] και να [[επανάσταση|επαναστατείς]] όχι μόνο όταν σε αδικούν αλλά και όταν [[αδικία|αδικούν]] τον οποιονδήποτε, ακόμα κι όταν ζει χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά σου, όπως τα [[παιδί|παιδιά]] της μαύρης Αφρικής, της Ασίας, της Παλαιστίνης και του Ιράκ, αυτές οι αθώες υπάρξεις που δεν φταίνε σε τίποτα και που είναι [[θύμα|θύματα]] της [[εκμετάλλευση|εκμετάλλευσης]] και της [[αδιαφορία|αδιαφορίας]] των [[πλούτος|πλούσιων]] [[λαός|λαών]].
** ''Η πραγματική ελευθερία είναι η υπευθυνότητα'' [Χαιρετισμός προς Α' Β' Γ' Δ' Ε' ΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης, 27.3.2006.] (σελ. 171 - 172)

* Ποιο είναι αλήθεια το κοινό γνώρισμα του [[Οδυσσέας Ελύτης|Ελύτη]] και του [[Γιάννης Ρίτσος|Ρίτσου]]; Ασφαλώς είναι η [[ελληνική γλώσσα]], το ελληνικό ήθος, η παρουσία του ελληνικού χώρου και χρόνου στο έργο τους σε συνδυασμό με τη γνώση και την αγάπη στην ιστορική παράδοση και στις πολιτιστικές αξίες του ελληνικού λαού. Αν τα χαρακτηρίσουμε όλα αυτά με μια λέξη, τότε η λέξη αυτή είναι: [[Ελληνικότητα]].
** ''Για το πρόβλημα της Ελληνικότητας'' [Κείμενο από το βιβλίο των Μ. Θεοδωράκη και Γ. Κοντογιώργη, ''Ελληνικότητα και «διανόηση»'', εκδόσεις Ιανός, 2007, 2.7.2007.] (σελ. 213)

* Σ' αυτούς τους άξονες πιστεύω ότι θα πρέπει να εστιασθεί η [[εκπαίδευση|εκπαιδευτική]] μας [[προσπάθεια]], προκειμένου οι νέες γενιές να αποκτήσουν τα [[ηθική|ηθικά]] κυρίως ερείσματα που θα τους κάνουν μεθαύριο ολοκληρωμένους [[πολίτης|πολίτες]], έτοιμους να αντιμετωπίσουν τη θύελλα της [[παγκοσμιοποίηση|παγκοσμιοποίησης]] από θέση ισχύος που μπορεί να τους χαρίσει μόνο η αίσθηση ότι ανήκουν στον δικό τους κορμό, με τις δικές τους ρίζες και ιδιαιτερότητες. Με τη δική τους [[ταυτότητα]] του ολοκληρωμένου [[Έλληνας|Έλληνα]], που είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει ισότιμα τους άλλους σε μια διεθνή συγκυρία που απειλεί να ισοπεδώσει τα πάντα ξεκινώντας από τις [[πολιτισμός|πολιτισμικές]] και [[έθνος|εθνικές]] [[ιδιαιτερότητα|ιδιαιτερότητες]], ώστε όλοι και όλα να μεταβληθούν σε μια άμορφη και άβουλη μάζα στη διάθεση των ισχυρών της γης.
** ''Για το πρόβλημα της Ελληνικότητας'' [Κείμενο από το βιβλίο των Μ. Θεοδωράκη και Γ. Κοντογιώργη, ''Ελληνικότητα και «διανόηση»'', εκδόσεις Ιανός, 2007, 2.7.2007.] (σελ. 238)

* Αυτό που γίνεται πίσω από τα κάγκελα της κάθε ελληνικής [[φυλακή|φυλακής]], θα πρέπει να ντροπιάζει όλους ανεξαιρέτως τους [[πολίτης|πολίτες]] αυτής της χώρας. Γιατί δείχνει πόσο ανάλγητοι, πόσο απάνθρωποι και πόσο απολίτιστοι είμαστε. Τελικά όλα στη [[Ελλάδα|χώρα μας]] είναι μια βιτρίνα: Βουλή, κυβέρνηση, κόμματα, τηλεόραση, πανεπιστήμια και καλλιτέχνες. Μια ψεύτικη βιτρίνα, για να κρύβει τη [[βρομιά]] και την [[αδικία]].
** ''Προς την «Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων»'' [Δήλωση για τους φυλακισμένους, 10.11.2008.] (σελ. 252)

* Και για να πάω και πιο πέρα, εμείς οι νέοι της Εθνικής Αντίστασης και του Εμφυλίου, όπου οι χωροφύλακες και η [[αστυνομία]] ήταν απέναντί μας με [[όπλα]] που ξερνούσαν ομαδικό [[θάνατος|θάνατο]], είχαμε την [[ψυχή|ψυχική]] και [[πνεύμα|πνευματική]] δύναμη να βλέπουμε ότι σε πολλές περιπτώσεις αυτοί που σήμερα αποκαλούνται περιφρονητικά «μπάτσοι» ήταν [[παιδί|παιδιά]] σαν κι εμάς παρασυρμένα από τη θύελλα των γεγονότων να κάνουν πράξεις που δεν ήθελαν. Δεν γενικεύμαμε. Αντίθετα μπορούσαμε ακόμα και μέσα στις πιο κρίσιμες για μας συνθήκες να δούμε ότι δεν είναι το ίδιο όλοι και ότι ο πραγματικός ένοχος ήταν η [[Εξουσία]], που είχε κατορθώσει να μας τυλίξει στα δίχτυα της, που έσταζαν αίμα και μίσος αδελφού προς αδελφό. Και πολλοί είχαν τότε ακόμα τη δύναμη να φωνάζουν μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα πριν σκοτωθούν: «Αδέρφια, πεθαίνουμε και για τη δική σας [[ευτυχία]]».
** ''Οι «Μπάτσοι» – Προς τους εξεγερμένους νέους'' [Άρθρο στην εφημερίδα ''Τα Νέα'', 18.12.2008.] (σελ. 256)

* Πώς «μιλά» η [[μουσική]]; Πώς εκφράζεται ο συνθέτης μέσα από τη μουσική; Δεν νομίζω ότι υπάρχει λογική-πεζή απάντηση. Όταν πρόκειται για πραγματική [[τέχνη|καλλιτεχνική]] [[δημιουργία]], τότε ανάγεται στον μυστηριακό κόσμο της δημιουργίας, της γένεσης ενός νέου κόσμου από το [[μηδέν]], από το [[χάος]] που είναι η άγνωστη σε μας εσωτερική [[ψυχή|ψυχική]] και [[πνεύμα|πνευματική]] πλευρά του [[άνθρωπος|ανθρώπου]].
** ''Εκ βαθέων ΙΙ'' [Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη κατά την αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου Κρήτης (1.8.2005).] (σελ. 477 - 478)

== ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018) ==
* Καλοί μου Έλληνες... αδέρφια μου, φασίστες, ρατσιστές, τρομοκράτες, αναρχικοί, τραμπούκοι, θα μάθατε ασφαλώς ότι οι πατριώτες που μας κυβερνούν και τα βαποράκια τους οι αριστεριστές, μάζευαν υπογραφές και χθες έριξαν μπογιές στο σπίτι μου για να με εμποδίσουν να μιλήσω μπροστά σε σένα κυρίαρχε λαέ. Για να μιλήσω με λόγια σταράτα, πατριωτικά, φλογερά και ασυμβίβαστα όπως έμαθα να μιλώ σε όλη μου τη ζωή και όπως εσύ με δίδαξες κυρίαρχε ελληνικέ λαέ.
** ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018)&lt;ref&gt;''[https://www.lifo.gr/now/greece/oli-i-omilia-toy-miki-theodoraki-sto-syllalitirio-gia-ti-makedonia Όλη η ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο συλλαλητήριο για τη Μακεδονία. Το κείμενο και βίντεο με την ομιλία του μουσικοσυνθετη σήμερα στο Σύνταγμα].'' lifo.gr. 04/02/2018. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;{{#tag:ref|Και ο [[Γιώργος Σεφέρης]] έγραψε, ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968): «Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;».»&lt;ref&gt; Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;|group=&quot;σημ.&quot;}}

* Εγώ δεν ντρέπομαι όπως οι εθνομηδενιστές που μας κυβερνούν να παραμείνω πιστός στις ιερές σκιές των προγόνων μας που μας δίδαξαν την αγάπη και τη θυσία για το [[Έθνος]] και την [[Πατρίδα]] –μια πατρίδα που σέβεται και αγαπά όλες τις πατρίδες του κόσμου– να είμαι πατριώτης διεθνιστής και συνάμα να περιφρονώ και να μάχομαι τον [[φασισμός|φασισμό]] σε όλες του τις μορφές και προ παντός στην πιο πονηρή, απατηλή και επικίνδυνη μορφή του, την «αριστερίστικη».
** ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018)&lt;ref&gt;''[https://www.mikistheodorakis.gr/el/writings/speeches/?nid=5326 Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα (4.2.2018)].'' mikistheodorakis.gr. 03/02/2018. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;

== Είπαν για τον Μίκη Θεοδωράκη ==
* Ίσως ελάχιστοι έχουν συνειδητοποιήσει, παρότι συνεχώς διαβάζουν και απολαμβάνουν κείμενα του Μίκη Θεοδωράκη, ότι ο μεγάλος μουσουργός μας είναι ένας πολύ σημαντικός [[συγγραφέας]] με ασυνήθιστα πλούσιο έργο. Αυτό οφείλεται στο ότι το έργο αυτό επισκιάζεται από την ακτινοβολία στον παγκόσμιο ορίζοντα των δύο άλλων έργων του, της [[μουσική|μουσικής]] του δημιουργίας και του μέχρι [[αυτοθυσία|αυτοθυσίας]] ακαταπόνητου [[αγώνας|αγώνα]] του για τον [[άνθρωπος|άνθρωπο]] και τις [[αξία|αξίες]] του. Το ότι στις δύο αυτές δημιουργικές παρουσίες του Μίκη Θεοδωράκη προστίθεται και ένας αντίστοιχος γραπτός λόγος ευρύτατων διαστάσεων, μένει στη σκιά της λάμψης του Μουσουργού και του Αγωνιστή. Αν κανείς αναδιφήσει τον γραπτό λόγο του Μίκη Θεοδωράκη, θα διαπιστώσει ότι αποτελεί το στέρεο και βαθύ θεμέλιο Λόγου πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε η καλλιτεχνική του Δημιουργία και βλάστησε ο Αγώνας του για τον Άνθρωπο.
** Γιώργος Κασιμάτης&lt;ref&gt;Μίκης Θεοδωράκης. ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2017. σελ. 13.&lt;/ref&gt;

== Σημειώσεις ==
&lt;references group=&quot;σημ.&quot; /&gt;

== Παραπομπές ==
&lt;references /&gt;

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}


{{DEFAULTSORT:Θεοδωρακης Μικης}}
[[Κατηγορία:Έλληνες μουσικοί]]
[[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]]
[[Κατηγορία:Ακτιβιστές]]
[[Κατηγορία:Πολιτικοί]]</text>
      <sha1>hbvf4wenh5wi0snxnu4nij3fgtmt33x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>38747</id>
      <parentid>38746</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T06:58:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <comment>/* Διάλογοι στο Λυκόφως (2016) */</comment>
      <origin>38747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21856" sha1="h9gzdlovdt7mnwkwoma2dk88ghg4gjb" xml:space="preserve">Ο '''[[:w:Μίκης Θεοδωράκης|Μίκης (Μιχαήλ) Θεοδωράκης]]''' (Χίος, 29 Ιουλίου 1925 - Αθήνα, 2 Σεπτεμβρίου 2021) ήταν Έλληνας συνθέτης και πολιτικός, κρητικής και μικρασιατικής καταγωγής. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες μουσικοσυνθέτες και ως μία από τις επιδραστικότερες και σπουδαιότερες προσωπικότητες της Ελλάδας του 20ού αιώνα.

== ''Άξιος εστί'' (2004) ==
* Ο μόνος εχθρός του [[λαός|λαού]] είναι η [[εξουσία]] –εν τέλει κάθε εξουσία–, κι αλίμονο αν έχουμε μόνο μια εξουσία...
** ''Άξιος εστί: Ο Μίκης Θεοδωράκης αφηγείται τη ζωή του στον Γ. Π. Μαλούχο και συνθέτει την ιστορία της νεότερης Ελλάδας. ΙΙ. Δικτατορία, παγκόσμια πορεία, μεταπολίτευση'' (2004)&lt;ref&gt;''[https://bookpoint.gr/book/1146235 Άξιος εστί: Ο Μίκης Θεοδωράκης αφηγείται τη ζωή του στον Γ. Π. Μαλούχο και συνθέτει την ιστορία της νεότερης Ελλάδας. ΙΙ. Δικτατορία, παγκόσμια πορεία, μεταπολίτευση].'' bookpoint.gr. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;

== ''Διάλογοι στο Λυκόφως'' (2016) ==
Από το βιβλίο: Μίκης Θεοδωράκης. ''Διάλογοι στο Λυκόφως. 90 Συνεντεύξεις.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2016.

* Η έλλειψη εθνικής ανεξαρτησίας και λαϊκής κυριαρχίας μού προξενούν αισθήματα ηθικής ασφυξίας και εθνικής ντροπής, με τα οποία μου είναι αδύνατον να συνυπάρξω. 
** ''01. Ορθολογισμός, Σαφήνεια και δημιουργική Ασάφεια'', Συνέντευξη στην ελληνική MENSA, τεύχος 40, Αύγουστος 2015. (σελ. 30)

* Κι αυτό γιατί όλοι έχουν βεβαιωθεί ότι τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων και πετρελαίου της ελληνικής ΑΟΖ ανέρχονται σε πολλές δεκάδες τρισεκατομμύρια. Τα τραγικά προηγούμενα της ολοκληρωτικής καταστροφής των χωρών της Μέσης Ανατολής και της Λιβύης με τρομάζουν. Γιατί η αιτία ήταν τα πετρέλαια που οι ισχυροί λαοί τα θέλουν όλα δικά τους. Γι' αυτό τον λόγο εξοντώνουν τους λαούς. Η δική μας εξόντωση έχει ήδη ξεκινήσει. Όχι με βομβαρδισμούς και ομαδικές σφαγές αλλά διά της οικονομικής ασφυξίας.
** ''02. Οι σχέσεις μου με τη Γερμανία'', Συνέντευξη στη γερμανική εφημερίδα Der Tagesspiegel (Elisa Simantke), Σεπτέμβριος 2015 (μετάφραση Ρ.Π.). (σελ. 50 - 51)

* Με ρωτάτε πώς θα περιέγραφα το μουσικό μου έργο. Με βάση αυτά που προανέφερα, πιστεύω ότι ως συνθέτης προσπάθησα να συνενώσω δύο βασικά στοιχεία: την [[ελληνικότητα]] με την [[Ευρώπη|ευρωπαϊκή]] μουσική κληρονομιά (κυρίως στη συμφωνική μου μουσική) από τη μια μεριά. Κι από την άλλη, την εποχή μου, δηλαδή τις [[ιδέα|ιδέες]] μου, τον λαό μου, τα πάθη της εποχής μου, δηλαδή τα [[πάθος|πάθη]] όλων των [[λαός|λαών]] της γης, και την πίστη μου ως [[πολίτης|πολίτη]] στη [[δικαιοσύνη]], την [[ελευθερία]] και τα [[ανθρώπινα δικαιώματα]]. Ίσως αυτή η πλευρά του μαχόμενου πολίτη και των σκληρών του [[αγώνας|αγώνων]] ενάντια σε κάθε είδους [[εξουσία]] που οδηγεί παντού και πάντοτε στη [[βαρβαρότητα]], αυτή η πλευρά του «είναι» μου (ας την ονομάσουμε ιδεολογική) να επηρέασε βαθιά τη [[μουσική]] μου. Αυτό δεν το αρνούμαι. Αντιθέτως, θα έλεγα ότι είμαι περήφανος γι' αυτό.
** ''03. Οι σχέσεις μου με τους Εβραίους'', Συνέντευξη στον Ισραηλινό δημοσιογράφο Yaron Enosh, 18.08.2015. (σελ. 55 - 56)

* Όμως δεν είμαι μόνο φίλος του Ισραήλ αλλά και μεγάλος θαυμαστής του εβραϊκού λαού που, όπως κι εμείς οι [[Έλληνες]], είναι στυλοβάτης του δυτικού πολιτισμού. Εσείς με τη [[Βίβλος|Βίβλο]], δηλαδή την [[ηθική]], κι εμείς με τη [[δημοκρατία]] και την [[τέχνη]], δημιουργήσαμε την υπόσταση του δυτικού ανθρώπου. Προσφέρατε πάρα πολλά, ιδιαίτερα στον σύγχρονο [[πολιτισμός|πολιτισμό]]. [[Εβραίοι]] είναι οι τρεις προσωπικότητες που άλλαξαν ριζικά την [[ανθρωπότητα]]: Ο [[Χριστός]], ο [[Μαρξ]] και ο [[Αϊνστάιν]]. Εκεί, όμως, που κυριαρχήσατε είναι ο τομέας της συμφωνικής μουσικής. Γεννήσατε έναν [[Φέλιξ Μέντελσον Μπαρτόλντι|Μέντελσον]] και έναν [[Γκούσταβ Μάλερ|Μάλερ]] και τους πιο μεγάλους μουσικούς ερμηνευτές.
** ''03. Οι σχέσεις μου με τους Εβραίους'', Συνέντευξη στον Ισραηλινό δημοσιογράφο Yaron Enosh, 18.08.2015. (σελ. 60)

* Η τραγωδία για μένα έχει τον χαρακτήρα μιας θρησκευτικής ιεροτελεστίας που μας ενώνει με το Κέντρο της Συμπαντικής Αρμονίας, δηλαδή με την κορύφωση της ανθρώπινης προσπάθειας για [[πνεύμα|πνευματική]] και [[ψυχή|ψυχική]] ολοκλήρωση.
** ''70. Η τραγωδία για μένα έχει τον χαρακτήρα θρησκευτικής ιεροτελεστίας'', Συνέντευξη στον συνθέτη και περφόμερ Andrew E. Simpson, 2006 [ΑΡΧ. 34]. (σελ. 530)

* Με επηρέασαν δύο [[αισθητική|αισθητικοί]] κόσμοι καθαρά [[Ελλάδα|ελληνικοί]]: η [[τραγωδία]] και η [[αρχιτεκτονική]].
** ''80. Με επηρέασαν δύο αισθητικοί κόσμοι καθαρά ελληνικοί: η τραγωδία και η αρχιτεκτονική'', Συνέντευξη στον Σύλλογο Αποφοίτων του Τμήματος Μουσικών Σπουδών Α.Π.Θ. (Σ.Δ.), 2005. (σελ. 604)

== ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές'' (2017) ==
Από το βιβλίο: Μίκης Θεοδωράκης. ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2017.

* [[Ευθύνη]] είναι να [[ντροπή|ντρέπεσαι]] και να [[επανάσταση|επαναστατείς]] όχι μόνο όταν σε αδικούν αλλά και όταν [[αδικία|αδικούν]] τον οποιονδήποτε, ακόμα κι όταν ζει χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά σου, όπως τα [[παιδί|παιδιά]] της μαύρης Αφρικής, της Ασίας, της Παλαιστίνης και του Ιράκ, αυτές οι αθώες υπάρξεις που δεν φταίνε σε τίποτα και που είναι [[θύμα|θύματα]] της [[εκμετάλλευση|εκμετάλλευσης]] και της [[αδιαφορία|αδιαφορίας]] των [[πλούτος|πλούσιων]] [[λαός|λαών]].
** ''Η πραγματική ελευθερία είναι η υπευθυνότητα'' [Χαιρετισμός προς Α' Β' Γ' Δ' Ε' ΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης, 27.3.2006.] (σελ. 171 - 172)

* Ποιο είναι αλήθεια το κοινό γνώρισμα του [[Οδυσσέας Ελύτης|Ελύτη]] και του [[Γιάννης Ρίτσος|Ρίτσου]]; Ασφαλώς είναι η [[ελληνική γλώσσα]], το ελληνικό ήθος, η παρουσία του ελληνικού χώρου και χρόνου στο έργο τους σε συνδυασμό με τη γνώση και την αγάπη στην ιστορική παράδοση και στις πολιτιστικές αξίες του ελληνικού λαού. Αν τα χαρακτηρίσουμε όλα αυτά με μια λέξη, τότε η λέξη αυτή είναι: [[Ελληνικότητα]].
** ''Για το πρόβλημα της Ελληνικότητας'' [Κείμενο από το βιβλίο των Μ. Θεοδωράκη και Γ. Κοντογιώργη, ''Ελληνικότητα και «διανόηση»'', εκδόσεις Ιανός, 2007, 2.7.2007.] (σελ. 213)

* Σ' αυτούς τους άξονες πιστεύω ότι θα πρέπει να εστιασθεί η [[εκπαίδευση|εκπαιδευτική]] μας [[προσπάθεια]], προκειμένου οι νέες γενιές να αποκτήσουν τα [[ηθική|ηθικά]] κυρίως ερείσματα που θα τους κάνουν μεθαύριο ολοκληρωμένους [[πολίτης|πολίτες]], έτοιμους να αντιμετωπίσουν τη θύελλα της [[παγκοσμιοποίηση|παγκοσμιοποίησης]] από θέση ισχύος που μπορεί να τους χαρίσει μόνο η αίσθηση ότι ανήκουν στον δικό τους κορμό, με τις δικές τους ρίζες και ιδιαιτερότητες. Με τη δική τους [[ταυτότητα]] του ολοκληρωμένου [[Έλληνας|Έλληνα]], που είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει ισότιμα τους άλλους σε μια διεθνή συγκυρία που απειλεί να ισοπεδώσει τα πάντα ξεκινώντας από τις [[πολιτισμός|πολιτισμικές]] και [[έθνος|εθνικές]] [[ιδιαιτερότητα|ιδιαιτερότητες]], ώστε όλοι και όλα να μεταβληθούν σε μια άμορφη και άβουλη μάζα στη διάθεση των ισχυρών της γης.
** ''Για το πρόβλημα της Ελληνικότητας'' [Κείμενο από το βιβλίο των Μ. Θεοδωράκη και Γ. Κοντογιώργη, ''Ελληνικότητα και «διανόηση»'', εκδόσεις Ιανός, 2007, 2.7.2007.] (σελ. 238)

* Αυτό που γίνεται πίσω από τα κάγκελα της κάθε ελληνικής [[φυλακή|φυλακής]], θα πρέπει να ντροπιάζει όλους ανεξαιρέτως τους [[πολίτης|πολίτες]] αυτής της χώρας. Γιατί δείχνει πόσο ανάλγητοι, πόσο απάνθρωποι και πόσο απολίτιστοι είμαστε. Τελικά όλα στη [[Ελλάδα|χώρα μας]] είναι μια βιτρίνα: Βουλή, κυβέρνηση, κόμματα, τηλεόραση, πανεπιστήμια και καλλιτέχνες. Μια ψεύτικη βιτρίνα, για να κρύβει τη [[βρομιά]] και την [[αδικία]].
** ''Προς την «Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων»'' [Δήλωση για τους φυλακισμένους, 10.11.2008.] (σελ. 252)

* Και για να πάω και πιο πέρα, εμείς οι νέοι της Εθνικής Αντίστασης και του Εμφυλίου, όπου οι χωροφύλακες και η [[αστυνομία]] ήταν απέναντί μας με [[όπλα]] που ξερνούσαν ομαδικό [[θάνατος|θάνατο]], είχαμε την [[ψυχή|ψυχική]] και [[πνεύμα|πνευματική]] δύναμη να βλέπουμε ότι σε πολλές περιπτώσεις αυτοί που σήμερα αποκαλούνται περιφρονητικά «μπάτσοι» ήταν [[παιδί|παιδιά]] σαν κι εμάς παρασυρμένα από τη θύελλα των γεγονότων να κάνουν πράξεις που δεν ήθελαν. Δεν γενικεύμαμε. Αντίθετα μπορούσαμε ακόμα και μέσα στις πιο κρίσιμες για μας συνθήκες να δούμε ότι δεν είναι το ίδιο όλοι και ότι ο πραγματικός ένοχος ήταν η [[Εξουσία]], που είχε κατορθώσει να μας τυλίξει στα δίχτυα της, που έσταζαν αίμα και μίσος αδελφού προς αδελφό. Και πολλοί είχαν τότε ακόμα τη δύναμη να φωνάζουν μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα πριν σκοτωθούν: «Αδέρφια, πεθαίνουμε και για τη δική σας [[ευτυχία]]».
** ''Οι «Μπάτσοι» – Προς τους εξεγερμένους νέους'' [Άρθρο στην εφημερίδα ''Τα Νέα'', 18.12.2008.] (σελ. 256)

* Πώς «μιλά» η [[μουσική]]; Πώς εκφράζεται ο συνθέτης μέσα από τη μουσική; Δεν νομίζω ότι υπάρχει λογική-πεζή απάντηση. Όταν πρόκειται για πραγματική [[τέχνη|καλλιτεχνική]] [[δημιουργία]], τότε ανάγεται στον μυστηριακό κόσμο της δημιουργίας, της γένεσης ενός νέου κόσμου από το [[μηδέν]], από το [[χάος]] που είναι η άγνωστη σε μας εσωτερική [[ψυχή|ψυχική]] και [[πνεύμα|πνευματική]] πλευρά του [[άνθρωπος|ανθρώπου]].
** ''Εκ βαθέων ΙΙ'' [Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη κατά την αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου Κρήτης (1.8.2005).] (σελ. 477 - 478)

== ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018) ==
* Καλοί μου Έλληνες... αδέρφια μου, φασίστες, ρατσιστές, τρομοκράτες, αναρχικοί, τραμπούκοι, θα μάθατε ασφαλώς ότι οι πατριώτες που μας κυβερνούν και τα βαποράκια τους οι αριστεριστές, μάζευαν υπογραφές και χθες έριξαν μπογιές στο σπίτι μου για να με εμποδίσουν να μιλήσω μπροστά σε σένα κυρίαρχε λαέ. Για να μιλήσω με λόγια σταράτα, πατριωτικά, φλογερά και ασυμβίβαστα όπως έμαθα να μιλώ σε όλη μου τη ζωή και όπως εσύ με δίδαξες κυρίαρχε ελληνικέ λαέ.
** ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018)&lt;ref&gt;''[https://www.lifo.gr/now/greece/oli-i-omilia-toy-miki-theodoraki-sto-syllalitirio-gia-ti-makedonia Όλη η ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο συλλαλητήριο για τη Μακεδονία. Το κείμενο και βίντεο με την ομιλία του μουσικοσυνθετη σήμερα στο Σύνταγμα].'' lifo.gr. 04/02/2018. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;{{#tag:ref|Και ο [[Γιώργος Σεφέρης]] έγραψε, ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968): «Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;».»&lt;ref&gt; Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;|group=&quot;σημ.&quot;}}

* Εγώ δεν ντρέπομαι όπως οι εθνομηδενιστές που μας κυβερνούν να παραμείνω πιστός στις ιερές σκιές των προγόνων μας που μας δίδαξαν την αγάπη και τη θυσία για το [[Έθνος]] και την [[Πατρίδα]] –μια πατρίδα που σέβεται και αγαπά όλες τις πατρίδες του κόσμου– να είμαι πατριώτης διεθνιστής και συνάμα να περιφρονώ και να μάχομαι τον [[φασισμός|φασισμό]] σε όλες του τις μορφές και προ παντός στην πιο πονηρή, απατηλή και επικίνδυνη μορφή του, την «αριστερίστικη».
** ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018)&lt;ref&gt;''[https://www.mikistheodorakis.gr/el/writings/speeches/?nid=5326 Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα (4.2.2018)].'' mikistheodorakis.gr. 03/02/2018. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;

== Είπαν για τον Μίκη Θεοδωράκη ==
* Ίσως ελάχιστοι έχουν συνειδητοποιήσει, παρότι συνεχώς διαβάζουν και απολαμβάνουν κείμενα του Μίκη Θεοδωράκη, ότι ο μεγάλος μουσουργός μας είναι ένας πολύ σημαντικός [[συγγραφέας]] με ασυνήθιστα πλούσιο έργο. Αυτό οφείλεται στο ότι το έργο αυτό επισκιάζεται από την ακτινοβολία στον παγκόσμιο ορίζοντα των δύο άλλων έργων του, της [[μουσική|μουσικής]] του δημιουργίας και του μέχρι [[αυτοθυσία|αυτοθυσίας]] ακαταπόνητου [[αγώνας|αγώνα]] του για τον [[άνθρωπος|άνθρωπο]] και τις [[αξία|αξίες]] του. Το ότι στις δύο αυτές δημιουργικές παρουσίες του Μίκη Θεοδωράκη προστίθεται και ένας αντίστοιχος γραπτός λόγος ευρύτατων διαστάσεων, μένει στη σκιά της λάμψης του Μουσουργού και του Αγωνιστή. Αν κανείς αναδιφήσει τον γραπτό λόγο του Μίκη Θεοδωράκη, θα διαπιστώσει ότι αποτελεί το στέρεο και βαθύ θεμέλιο Λόγου πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε η καλλιτεχνική του Δημιουργία και βλάστησε ο Αγώνας του για τον Άνθρωπο.
** Γιώργος Κασιμάτης&lt;ref&gt;Μίκης Θεοδωράκης. ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2017. σελ. 13.&lt;/ref&gt;

== Σημειώσεις ==
&lt;references group=&quot;σημ.&quot; /&gt;

== Παραπομπές ==
&lt;references /&gt;

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}


{{DEFAULTSORT:Θεοδωρακης Μικης}}
[[Κατηγορία:Έλληνες μουσικοί]]
[[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]]
[[Κατηγορία:Ακτιβιστές]]
[[Κατηγορία:Πολιτικοί]]</text>
      <sha1>h9gzdlovdt7mnwkwoma2dk88ghg4gjb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>38748</id>
      <parentid>38747</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T07:02:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <comment>/* Διάλογοι στο Λυκόφως (2016) */</comment>
      <origin>38748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21858" sha1="k77zpphuse8yhrnixoaitwoc7jk6h83" xml:space="preserve">Ο '''[[:w:Μίκης Θεοδωράκης|Μίκης (Μιχαήλ) Θεοδωράκης]]''' (Χίος, 29 Ιουλίου 1925 - Αθήνα, 2 Σεπτεμβρίου 2021) ήταν Έλληνας συνθέτης και πολιτικός, κρητικής και μικρασιατικής καταγωγής. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες μουσικοσυνθέτες και ως μία από τις επιδραστικότερες και σπουδαιότερες προσωπικότητες της Ελλάδας του 20ού αιώνα.

== ''Άξιος εστί'' (2004) ==
* Ο μόνος εχθρός του [[λαός|λαού]] είναι η [[εξουσία]] –εν τέλει κάθε εξουσία–, κι αλίμονο αν έχουμε μόνο μια εξουσία...
** ''Άξιος εστί: Ο Μίκης Θεοδωράκης αφηγείται τη ζωή του στον Γ. Π. Μαλούχο και συνθέτει την ιστορία της νεότερης Ελλάδας. ΙΙ. Δικτατορία, παγκόσμια πορεία, μεταπολίτευση'' (2004)&lt;ref&gt;''[https://bookpoint.gr/book/1146235 Άξιος εστί: Ο Μίκης Θεοδωράκης αφηγείται τη ζωή του στον Γ. Π. Μαλούχο και συνθέτει την ιστορία της νεότερης Ελλάδας. ΙΙ. Δικτατορία, παγκόσμια πορεία, μεταπολίτευση].'' bookpoint.gr. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;

== ''Διάλογοι στο Λυκόφως'' (2016) ==
Από το βιβλίο: Μίκης Θεοδωράκης. ''Διάλογοι στο Λυκόφως. 90 Συνεντεύξεις.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2016.

* Η έλλειψη εθνικής ανεξαρτησίας και λαϊκής κυριαρχίας μού προξενούν αισθήματα ηθικής ασφυξίας και εθνικής ντροπής, με τα οποία μου είναι αδύνατον να συνυπάρξω. 
** ''01. Ορθολογισμός, Σαφήνεια και δημιουργική Ασάφεια'', Συνέντευξη στην ελληνική MENSA, τεύχος 40, Αύγουστος 2015. (σελ. 30)

* Κι αυτό γιατί όλοι έχουν βεβαιωθεί ότι τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων και πετρελαίου της ελληνικής ΑΟΖ ανέρχονται σε πολλές δεκάδες τρισεκατομμύρια. Τα τραγικά προηγούμενα της ολοκληρωτικής καταστροφής των χωρών της Μέσης Ανατολής και της Λιβύης με τρομάζουν. Γιατί η αιτία ήταν τα πετρέλαια που οι ισχυροί λαοί τα θέλουν όλα δικά τους. Γι' αυτό τον λόγο εξοντώνουν τους λαούς. Η δική μας εξόντωση έχει ήδη ξεκινήσει. Όχι με βομβαρδισμούς και ομαδικές σφαγές αλλά διά της οικονομικής ασφυξίας.
** ''02. Οι σχέσεις μου με τη Γερμανία'', Συνέντευξη στη γερμανική εφημερίδα Der Tagesspiegel (Elisa Simantke), Σεπτέμβριος 2015 (μετάφραση Ρ.Π.). (σελ. 50 - 51)

* Με ρωτάτε πώς θα περιέγραφα το μουσικό μου έργο. Με βάση αυτά που προανέφερα, πιστεύω ότι ως συνθέτης προσπάθησα να συνενώσω δύο βασικά στοιχεία: την [[ελληνικότητα]] με την [[Ευρώπη|ευρωπαϊκή]] μουσική κληρονομιά (κυρίως στη συμφωνική μου μουσική) από τη μια μεριά. Κι από την άλλη, την εποχή μου, δηλαδή τις [[ιδέα|ιδέες]] μου, τον λαό μου, τα πάθη της εποχής μου, δηλαδή τα [[πάθος|πάθη]] όλων των [[λαός|λαών]] της γης, και την πίστη μου ως [[πολίτης|πολίτη]] στη [[δικαιοσύνη]], την [[ελευθερία]] και στα [[ανθρώπινα δικαιώματα]]. Ίσως αυτή η πλευρά του μαχόμενου πολίτη και των σκληρών του [[αγώνας|αγώνων]] ενάντια σε κάθε είδους [[εξουσία]] που οδηγεί παντού και πάντοτε στη [[βαρβαρότητα]], αυτή η πλευρά του «είναι» μου (ας την ονομάσουμε ιδεολογική) να επηρέασε βαθιά τη [[μουσική]] μου. Αυτό δεν το αρνούμαι. Αντιθέτως, θα έλεγα ότι είμαι περήφανος γι' αυτό.
** ''03. Οι σχέσεις μου με τους Εβραίους'', Συνέντευξη στον Ισραηλινό δημοσιογράφο Yaron Enosh, 18.08.2015. (σελ. 55 - 56)

* Όμως δεν είμαι μόνο φίλος του Ισραήλ αλλά και μεγάλος θαυμαστής του εβραϊκού λαού που, όπως κι εμείς οι [[Έλληνες]], είναι στυλοβάτης του δυτικού πολιτισμού. Εσείς με τη [[Βίβλος|Βίβλο]], δηλαδή την [[ηθική]], κι εμείς με τη [[δημοκρατία]] και την [[τέχνη]], δημιουργήσαμε την υπόσταση του δυτικού ανθρώπου. Προσφέρατε πάρα πολλά, ιδιαίτερα στον σύγχρονο [[πολιτισμός|πολιτισμό]]. [[Εβραίοι]] είναι οι τρεις προσωπικότητες που άλλαξαν ριζικά την [[ανθρωπότητα]]: Ο [[Χριστός]], ο [[Μαρξ]] και ο [[Αϊνστάιν]]. Εκεί, όμως, που κυριαρχήσατε είναι ο τομέας της συμφωνικής μουσικής. Γεννήσατε έναν [[Φέλιξ Μέντελσον Μπαρτόλντι|Μέντελσον]] και έναν [[Γκούσταβ Μάλερ|Μάλερ]] και τους πιο μεγάλους μουσικούς ερμηνευτές.
** ''03. Οι σχέσεις μου με τους Εβραίους'', Συνέντευξη στον Ισραηλινό δημοσιογράφο Yaron Enosh, 18.08.2015. (σελ. 60)

* Η τραγωδία για μένα έχει τον χαρακτήρα μιας θρησκευτικής ιεροτελεστίας που μας ενώνει με το Κέντρο της Συμπαντικής Αρμονίας, δηλαδή με την κορύφωση της ανθρώπινης προσπάθειας για [[πνεύμα|πνευματική]] και [[ψυχή|ψυχική]] ολοκλήρωση.
** ''70. Η τραγωδία για μένα έχει τον χαρακτήρα θρησκευτικής ιεροτελεστίας'', Συνέντευξη στον συνθέτη και περφόμερ Andrew E. Simpson, 2006 [ΑΡΧ. 34]. (σελ. 530)

* Με επηρέασαν δύο [[αισθητική|αισθητικοί]] κόσμοι καθαρά [[Ελλάδα|ελληνικοί]]: η [[τραγωδία]] και η [[αρχιτεκτονική]].
** ''80. Με επηρέασαν δύο αισθητικοί κόσμοι καθαρά ελληνικοί: η τραγωδία και η αρχιτεκτονική'', Συνέντευξη στον Σύλλογο Αποφοίτων του Τμήματος Μουσικών Σπουδών Α.Π.Θ. (Σ.Δ.), 2005. (σελ. 604)

== ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές'' (2017) ==
Από το βιβλίο: Μίκης Θεοδωράκης. ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2017.

* [[Ευθύνη]] είναι να [[ντροπή|ντρέπεσαι]] και να [[επανάσταση|επαναστατείς]] όχι μόνο όταν σε αδικούν αλλά και όταν [[αδικία|αδικούν]] τον οποιονδήποτε, ακόμα κι όταν ζει χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά σου, όπως τα [[παιδί|παιδιά]] της μαύρης Αφρικής, της Ασίας, της Παλαιστίνης και του Ιράκ, αυτές οι αθώες υπάρξεις που δεν φταίνε σε τίποτα και που είναι [[θύμα|θύματα]] της [[εκμετάλλευση|εκμετάλλευσης]] και της [[αδιαφορία|αδιαφορίας]] των [[πλούτος|πλούσιων]] [[λαός|λαών]].
** ''Η πραγματική ελευθερία είναι η υπευθυνότητα'' [Χαιρετισμός προς Α' Β' Γ' Δ' Ε' ΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης, 27.3.2006.] (σελ. 171 - 172)

* Ποιο είναι αλήθεια το κοινό γνώρισμα του [[Οδυσσέας Ελύτης|Ελύτη]] και του [[Γιάννης Ρίτσος|Ρίτσου]]; Ασφαλώς είναι η [[ελληνική γλώσσα]], το ελληνικό ήθος, η παρουσία του ελληνικού χώρου και χρόνου στο έργο τους σε συνδυασμό με τη γνώση και την αγάπη στην ιστορική παράδοση και στις πολιτιστικές αξίες του ελληνικού λαού. Αν τα χαρακτηρίσουμε όλα αυτά με μια λέξη, τότε η λέξη αυτή είναι: [[Ελληνικότητα]].
** ''Για το πρόβλημα της Ελληνικότητας'' [Κείμενο από το βιβλίο των Μ. Θεοδωράκη και Γ. Κοντογιώργη, ''Ελληνικότητα και «διανόηση»'', εκδόσεις Ιανός, 2007, 2.7.2007.] (σελ. 213)

* Σ' αυτούς τους άξονες πιστεύω ότι θα πρέπει να εστιασθεί η [[εκπαίδευση|εκπαιδευτική]] μας [[προσπάθεια]], προκειμένου οι νέες γενιές να αποκτήσουν τα [[ηθική|ηθικά]] κυρίως ερείσματα που θα τους κάνουν μεθαύριο ολοκληρωμένους [[πολίτης|πολίτες]], έτοιμους να αντιμετωπίσουν τη θύελλα της [[παγκοσμιοποίηση|παγκοσμιοποίησης]] από θέση ισχύος που μπορεί να τους χαρίσει μόνο η αίσθηση ότι ανήκουν στον δικό τους κορμό, με τις δικές τους ρίζες και ιδιαιτερότητες. Με τη δική τους [[ταυτότητα]] του ολοκληρωμένου [[Έλληνας|Έλληνα]], που είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει ισότιμα τους άλλους σε μια διεθνή συγκυρία που απειλεί να ισοπεδώσει τα πάντα ξεκινώντας από τις [[πολιτισμός|πολιτισμικές]] και [[έθνος|εθνικές]] [[ιδιαιτερότητα|ιδιαιτερότητες]], ώστε όλοι και όλα να μεταβληθούν σε μια άμορφη και άβουλη μάζα στη διάθεση των ισχυρών της γης.
** ''Για το πρόβλημα της Ελληνικότητας'' [Κείμενο από το βιβλίο των Μ. Θεοδωράκη και Γ. Κοντογιώργη, ''Ελληνικότητα και «διανόηση»'', εκδόσεις Ιανός, 2007, 2.7.2007.] (σελ. 238)

* Αυτό που γίνεται πίσω από τα κάγκελα της κάθε ελληνικής [[φυλακή|φυλακής]], θα πρέπει να ντροπιάζει όλους ανεξαιρέτως τους [[πολίτης|πολίτες]] αυτής της χώρας. Γιατί δείχνει πόσο ανάλγητοι, πόσο απάνθρωποι και πόσο απολίτιστοι είμαστε. Τελικά όλα στη [[Ελλάδα|χώρα μας]] είναι μια βιτρίνα: Βουλή, κυβέρνηση, κόμματα, τηλεόραση, πανεπιστήμια και καλλιτέχνες. Μια ψεύτικη βιτρίνα, για να κρύβει τη [[βρομιά]] και την [[αδικία]].
** ''Προς την «Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων»'' [Δήλωση για τους φυλακισμένους, 10.11.2008.] (σελ. 252)

* Και για να πάω και πιο πέρα, εμείς οι νέοι της Εθνικής Αντίστασης και του Εμφυλίου, όπου οι χωροφύλακες και η [[αστυνομία]] ήταν απέναντί μας με [[όπλα]] που ξερνούσαν ομαδικό [[θάνατος|θάνατο]], είχαμε την [[ψυχή|ψυχική]] και [[πνεύμα|πνευματική]] δύναμη να βλέπουμε ότι σε πολλές περιπτώσεις αυτοί που σήμερα αποκαλούνται περιφρονητικά «μπάτσοι» ήταν [[παιδί|παιδιά]] σαν κι εμάς παρασυρμένα από τη θύελλα των γεγονότων να κάνουν πράξεις που δεν ήθελαν. Δεν γενικεύμαμε. Αντίθετα μπορούσαμε ακόμα και μέσα στις πιο κρίσιμες για μας συνθήκες να δούμε ότι δεν είναι το ίδιο όλοι και ότι ο πραγματικός ένοχος ήταν η [[Εξουσία]], που είχε κατορθώσει να μας τυλίξει στα δίχτυα της, που έσταζαν αίμα και μίσος αδελφού προς αδελφό. Και πολλοί είχαν τότε ακόμα τη δύναμη να φωνάζουν μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα πριν σκοτωθούν: «Αδέρφια, πεθαίνουμε και για τη δική σας [[ευτυχία]]».
** ''Οι «Μπάτσοι» – Προς τους εξεγερμένους νέους'' [Άρθρο στην εφημερίδα ''Τα Νέα'', 18.12.2008.] (σελ. 256)

* Πώς «μιλά» η [[μουσική]]; Πώς εκφράζεται ο συνθέτης μέσα από τη μουσική; Δεν νομίζω ότι υπάρχει λογική-πεζή απάντηση. Όταν πρόκειται για πραγματική [[τέχνη|καλλιτεχνική]] [[δημιουργία]], τότε ανάγεται στον μυστηριακό κόσμο της δημιουργίας, της γένεσης ενός νέου κόσμου από το [[μηδέν]], από το [[χάος]] που είναι η άγνωστη σε μας εσωτερική [[ψυχή|ψυχική]] και [[πνεύμα|πνευματική]] πλευρά του [[άνθρωπος|ανθρώπου]].
** ''Εκ βαθέων ΙΙ'' [Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη κατά την αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου Κρήτης (1.8.2005).] (σελ. 477 - 478)

== ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018) ==
* Καλοί μου Έλληνες... αδέρφια μου, φασίστες, ρατσιστές, τρομοκράτες, αναρχικοί, τραμπούκοι, θα μάθατε ασφαλώς ότι οι πατριώτες που μας κυβερνούν και τα βαποράκια τους οι αριστεριστές, μάζευαν υπογραφές και χθες έριξαν μπογιές στο σπίτι μου για να με εμποδίσουν να μιλήσω μπροστά σε σένα κυρίαρχε λαέ. Για να μιλήσω με λόγια σταράτα, πατριωτικά, φλογερά και ασυμβίβαστα όπως έμαθα να μιλώ σε όλη μου τη ζωή και όπως εσύ με δίδαξες κυρίαρχε ελληνικέ λαέ.
** ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018)&lt;ref&gt;''[https://www.lifo.gr/now/greece/oli-i-omilia-toy-miki-theodoraki-sto-syllalitirio-gia-ti-makedonia Όλη η ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο συλλαλητήριο για τη Μακεδονία. Το κείμενο και βίντεο με την ομιλία του μουσικοσυνθετη σήμερα στο Σύνταγμα].'' lifo.gr. 04/02/2018. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;{{#tag:ref|Και ο [[Γιώργος Σεφέρης]] έγραψε, ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968): «Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;».»&lt;ref&gt; Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;|group=&quot;σημ.&quot;}}

* Εγώ δεν ντρέπομαι όπως οι εθνομηδενιστές που μας κυβερνούν να παραμείνω πιστός στις ιερές σκιές των προγόνων μας που μας δίδαξαν την αγάπη και τη θυσία για το [[Έθνος]] και την [[Πατρίδα]] –μια πατρίδα που σέβεται και αγαπά όλες τις πατρίδες του κόσμου– να είμαι πατριώτης διεθνιστής και συνάμα να περιφρονώ και να μάχομαι τον [[φασισμός|φασισμό]] σε όλες του τις μορφές και προ παντός στην πιο πονηρή, απατηλή και επικίνδυνη μορφή του, την «αριστερίστικη».
** ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018)&lt;ref&gt;''[https://www.mikistheodorakis.gr/el/writings/speeches/?nid=5326 Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα (4.2.2018)].'' mikistheodorakis.gr. 03/02/2018. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;

== Είπαν για τον Μίκη Θεοδωράκη ==
* Ίσως ελάχιστοι έχουν συνειδητοποιήσει, παρότι συνεχώς διαβάζουν και απολαμβάνουν κείμενα του Μίκη Θεοδωράκη, ότι ο μεγάλος μουσουργός μας είναι ένας πολύ σημαντικός [[συγγραφέας]] με ασυνήθιστα πλούσιο έργο. Αυτό οφείλεται στο ότι το έργο αυτό επισκιάζεται από την ακτινοβολία στον παγκόσμιο ορίζοντα των δύο άλλων έργων του, της [[μουσική|μουσικής]] του δημιουργίας και του μέχρι [[αυτοθυσία|αυτοθυσίας]] ακαταπόνητου [[αγώνας|αγώνα]] του για τον [[άνθρωπος|άνθρωπο]] και τις [[αξία|αξίες]] του. Το ότι στις δύο αυτές δημιουργικές παρουσίες του Μίκη Θεοδωράκη προστίθεται και ένας αντίστοιχος γραπτός λόγος ευρύτατων διαστάσεων, μένει στη σκιά της λάμψης του Μουσουργού και του Αγωνιστή. Αν κανείς αναδιφήσει τον γραπτό λόγο του Μίκη Θεοδωράκη, θα διαπιστώσει ότι αποτελεί το στέρεο και βαθύ θεμέλιο Λόγου πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε η καλλιτεχνική του Δημιουργία και βλάστησε ο Αγώνας του για τον Άνθρωπο.
** Γιώργος Κασιμάτης&lt;ref&gt;Μίκης Θεοδωράκης. ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2017. σελ. 13.&lt;/ref&gt;

== Σημειώσεις ==
&lt;references group=&quot;σημ.&quot; /&gt;

== Παραπομπές ==
&lt;references /&gt;

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}


{{DEFAULTSORT:Θεοδωρακης Μικης}}
[[Κατηγορία:Έλληνες μουσικοί]]
[[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]]
[[Κατηγορία:Ακτιβιστές]]
[[Κατηγορία:Πολιτικοί]]</text>
      <sha1>k77zpphuse8yhrnixoaitwoc7jk6h83</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>38749</id>
      <parentid>38748</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T07:07:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <comment>/* Διάλογοι στο Λυκόφως (2016) */</comment>
      <origin>38749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21860" sha1="bm1u0wb6mdbkyotr593qxogvpaxmvgo" xml:space="preserve">Ο '''[[:w:Μίκης Θεοδωράκης|Μίκης (Μιχαήλ) Θεοδωράκης]]''' (Χίος, 29 Ιουλίου 1925 - Αθήνα, 2 Σεπτεμβρίου 2021) ήταν Έλληνας συνθέτης και πολιτικός, κρητικής και μικρασιατικής καταγωγής. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες μουσικοσυνθέτες και ως μία από τις επιδραστικότερες και σπουδαιότερες προσωπικότητες της Ελλάδας του 20ού αιώνα.

== ''Άξιος εστί'' (2004) ==
* Ο μόνος εχθρός του [[λαός|λαού]] είναι η [[εξουσία]] –εν τέλει κάθε εξουσία–, κι αλίμονο αν έχουμε μόνο μια εξουσία...
** ''Άξιος εστί: Ο Μίκης Θεοδωράκης αφηγείται τη ζωή του στον Γ. Π. Μαλούχο και συνθέτει την ιστορία της νεότερης Ελλάδας. ΙΙ. Δικτατορία, παγκόσμια πορεία, μεταπολίτευση'' (2004)&lt;ref&gt;''[https://bookpoint.gr/book/1146235 Άξιος εστί: Ο Μίκης Θεοδωράκης αφηγείται τη ζωή του στον Γ. Π. Μαλούχο και συνθέτει την ιστορία της νεότερης Ελλάδας. ΙΙ. Δικτατορία, παγκόσμια πορεία, μεταπολίτευση].'' bookpoint.gr. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;

== ''Διάλογοι στο Λυκόφως'' (2016) ==
Από το βιβλίο: Μίκης Θεοδωράκης. ''Διάλογοι στο Λυκόφως. 90 Συνεντεύξεις.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2016.

* Η έλλειψη εθνικής ανεξαρτησίας και λαϊκής κυριαρχίας μού προξενούν αισθήματα ηθικής ασφυξίας και εθνικής ντροπής, με τα οποία μου είναι αδύνατον να συνυπάρξω. 
** ''01. Ορθολογισμός, Σαφήνεια και δημιουργική Ασάφεια'', Συνέντευξη στην ελληνική MENSA, τεύχος 40, Αύγουστος 2015. (σελ. 30)

* Κι αυτό γιατί όλοι έχουν βεβαιωθεί ότι τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων και πετρελαίου της ελληνικής ΑΟΖ ανέρχονται σε πολλές δεκάδες τρισεκατομμύρια. Τα τραγικά προηγούμενα της ολοκληρωτικής καταστροφής των χωρών της Μέσης Ανατολής και της Λιβύης με τρομάζουν. Γιατί η αιτία ήταν τα πετρέλαια που οι ισχυροί λαοί τα θέλουν όλα δικά τους. Γι' αυτό τον λόγο εξοντώνουν τους λαούς. Η δική μας εξόντωση έχει ήδη ξεκινήσει. Όχι με βομβαρδισμούς και ομαδικές σφαγές αλλά διά της οικονομικής ασφυξίας.
** ''02. Οι σχέσεις μου με τη Γερμανία'', Συνέντευξη στη γερμανική εφημερίδα Der Tagesspiegel (Elisa Simantke), Σεπτέμβριος 2015 (μετάφραση Ρ.Π.). (σελ. 50 - 51)

* Με ρωτάτε πώς θα περιέγραφα το μουσικό μου έργο. Με βάση αυτά που προανέφερα, πιστεύω ότι ως συνθέτης προσπάθησα να συνενώσω δύο βασικά στοιχεία: την [[ελληνικότητα]] με την [[Ευρώπη|ευρωπαϊκή]] μουσική κληρονομιά (κυρίως στη συμφωνική μου μουσική) από τη μια μεριά. Κι από την άλλη, την εποχή μου, δηλαδή τις [[ιδέα|ιδέες]] μου, τον λαό μου, τα πάθη της εποχής μου, δηλαδή τα [[πάθος|πάθη]] όλων των [[λαός|λαών]] της γης, και την πίστη μου ως [[πολίτης|πολίτη]] στη [[δικαιοσύνη]], την [[ελευθερία]] και στα [[ανθρώπινα δικαιώματα]]. Ίσως αυτή η πλευρά του μαχόμενου πολίτη και των σκληρών του [[αγώνας|αγώνων]] ενάντια σε κάθε είδους [[εξουσία]] που οδηγεί παντού και πάντοτε στη [[βαρβαρότητα]], αυτή η πλευρά του «είναι» μου (ας την ονομάσουμε ιδεολογική) να επηρέασε βαθιά τη [[μουσική]] μου. Αυτό δεν το αρνούμαι. Αντιθέτως, θα έλεγα ότι είμαι περήφανος γι' αυτό.
** ''03. Οι σχέσεις μου με τους Εβραίους'', Συνέντευξη στον Ισραηλινό δημοσιογράφο Yaron Enosh, 18.08.2015. (σελ. 55 - 56)

* Όμως δεν είμαι μόνο φίλος του Ισραήλ αλλά και μεγάλος θαυμαστής του εβραϊκού λαού που, όπως κι εμείς οι [[Έλληνες]], είναι στυλοβάτης του δυτικού πολιτισμού. Εσείς με τη [[Βίβλος|Βίβλο]], δηλαδή την [[ηθική]], κι εμείς με τη [[δημοκρατία]] και την [[τέχνη]], δημιουργήσαμε την υπόσταση του δυτικού ανθρώπου. Προσφέρατε πάρα πολλά, ιδιαίτερα στον σύγχρονο [[πολιτισμός|πολιτισμό]]. [[Εβραίοι]] είναι οι τρεις προσωπικότητες που άλλαξαν ριζικά την [[ανθρωπότητα]]: Ο [[Χριστός]], ο [[Μαρξ]] και ο [[Αϊνστάιν]]. Εκεί, όμως, που κυριαρχήσατε είναι ο τομέας της συμφωνικής μουσικής. Γεννήσατε έναν [[Φέλιξ Μέντελσον Μπαρτόλντι|Μέντελσον]] και έναν [[Γκούσταβ Μάλερ|Μάλερ]] και τους πιο μεγάλους μουσικούς ερμηνευτές.
** ''03. Οι σχέσεις μου με τους Εβραίους'', Συνέντευξη στον Ισραηλινό δημοσιογράφο Yaron Enosh, 18.08.2015. (σελ. 60)

* Η τραγωδία για μένα έχει τον χαρακτήρα μιας θρησκευτικής ιεροτελεστίας που μας ενώνει με το Κέντρο της Συμπαντικής Αρμονίας, δηλαδή με την κορύφωση της ανθρώπινης προσπάθειας για [[πνεύμα|πνευματική]] και [[ψυχή|ψυχική]] ολοκλήρωση.
** ''70. Η τραγωδία για μένα έχει τον χαρακτήρα θρησκευτικής ιεροτελεστίας'', Συνέντευξη στον συνθέτη και περφόρμερ Andrew E. Simpson, 2006 [ΑΡΧ. 34]. (σελ. 530)

* Με επηρέασαν δύο [[αισθητική|αισθητικοί]] κόσμοι καθαρά [[Ελλάδα|ελληνικοί]]: η [[τραγωδία]] και η [[αρχιτεκτονική]].
** ''80. Με επηρέασαν δύο αισθητικοί κόσμοι καθαρά ελληνικοί: η τραγωδία και η αρχιτεκτονική'', Συνέντευξη στον Σύλλογο Αποφοίτων του Τμήματος Μουσικών Σπουδών Α.Π.Θ. (Σ.Δ.), 2005. (σελ. 604)

== ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές'' (2017) ==
Από το βιβλίο: Μίκης Θεοδωράκης. ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2017.

* [[Ευθύνη]] είναι να [[ντροπή|ντρέπεσαι]] και να [[επανάσταση|επαναστατείς]] όχι μόνο όταν σε αδικούν αλλά και όταν [[αδικία|αδικούν]] τον οποιονδήποτε, ακόμα κι όταν ζει χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά σου, όπως τα [[παιδί|παιδιά]] της μαύρης Αφρικής, της Ασίας, της Παλαιστίνης και του Ιράκ, αυτές οι αθώες υπάρξεις που δεν φταίνε σε τίποτα και που είναι [[θύμα|θύματα]] της [[εκμετάλλευση|εκμετάλλευσης]] και της [[αδιαφορία|αδιαφορίας]] των [[πλούτος|πλούσιων]] [[λαός|λαών]].
** ''Η πραγματική ελευθερία είναι η υπευθυνότητα'' [Χαιρετισμός προς Α' Β' Γ' Δ' Ε' ΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης, 27.3.2006.] (σελ. 171 - 172)

* Ποιο είναι αλήθεια το κοινό γνώρισμα του [[Οδυσσέας Ελύτης|Ελύτη]] και του [[Γιάννης Ρίτσος|Ρίτσου]]; Ασφαλώς είναι η [[ελληνική γλώσσα]], το ελληνικό ήθος, η παρουσία του ελληνικού χώρου και χρόνου στο έργο τους σε συνδυασμό με τη γνώση και την αγάπη στην ιστορική παράδοση και στις πολιτιστικές αξίες του ελληνικού λαού. Αν τα χαρακτηρίσουμε όλα αυτά με μια λέξη, τότε η λέξη αυτή είναι: [[Ελληνικότητα]].
** ''Για το πρόβλημα της Ελληνικότητας'' [Κείμενο από το βιβλίο των Μ. Θεοδωράκη και Γ. Κοντογιώργη, ''Ελληνικότητα και «διανόηση»'', εκδόσεις Ιανός, 2007, 2.7.2007.] (σελ. 213)

* Σ' αυτούς τους άξονες πιστεύω ότι θα πρέπει να εστιασθεί η [[εκπαίδευση|εκπαιδευτική]] μας [[προσπάθεια]], προκειμένου οι νέες γενιές να αποκτήσουν τα [[ηθική|ηθικά]] κυρίως ερείσματα που θα τους κάνουν μεθαύριο ολοκληρωμένους [[πολίτης|πολίτες]], έτοιμους να αντιμετωπίσουν τη θύελλα της [[παγκοσμιοποίηση|παγκοσμιοποίησης]] από θέση ισχύος που μπορεί να τους χαρίσει μόνο η αίσθηση ότι ανήκουν στον δικό τους κορμό, με τις δικές τους ρίζες και ιδιαιτερότητες. Με τη δική τους [[ταυτότητα]] του ολοκληρωμένου [[Έλληνας|Έλληνα]], που είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει ισότιμα τους άλλους σε μια διεθνή συγκυρία που απειλεί να ισοπεδώσει τα πάντα ξεκινώντας από τις [[πολιτισμός|πολιτισμικές]] και [[έθνος|εθνικές]] [[ιδιαιτερότητα|ιδιαιτερότητες]], ώστε όλοι και όλα να μεταβληθούν σε μια άμορφη και άβουλη μάζα στη διάθεση των ισχυρών της γης.
** ''Για το πρόβλημα της Ελληνικότητας'' [Κείμενο από το βιβλίο των Μ. Θεοδωράκη και Γ. Κοντογιώργη, ''Ελληνικότητα και «διανόηση»'', εκδόσεις Ιανός, 2007, 2.7.2007.] (σελ. 238)

* Αυτό που γίνεται πίσω από τα κάγκελα της κάθε ελληνικής [[φυλακή|φυλακής]], θα πρέπει να ντροπιάζει όλους ανεξαιρέτως τους [[πολίτης|πολίτες]] αυτής της χώρας. Γιατί δείχνει πόσο ανάλγητοι, πόσο απάνθρωποι και πόσο απολίτιστοι είμαστε. Τελικά όλα στη [[Ελλάδα|χώρα μας]] είναι μια βιτρίνα: Βουλή, κυβέρνηση, κόμματα, τηλεόραση, πανεπιστήμια και καλλιτέχνες. Μια ψεύτικη βιτρίνα, για να κρύβει τη [[βρομιά]] και την [[αδικία]].
** ''Προς την «Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων»'' [Δήλωση για τους φυλακισμένους, 10.11.2008.] (σελ. 252)

* Και για να πάω και πιο πέρα, εμείς οι νέοι της Εθνικής Αντίστασης και του Εμφυλίου, όπου οι χωροφύλακες και η [[αστυνομία]] ήταν απέναντί μας με [[όπλα]] που ξερνούσαν ομαδικό [[θάνατος|θάνατο]], είχαμε την [[ψυχή|ψυχική]] και [[πνεύμα|πνευματική]] δύναμη να βλέπουμε ότι σε πολλές περιπτώσεις αυτοί που σήμερα αποκαλούνται περιφρονητικά «μπάτσοι» ήταν [[παιδί|παιδιά]] σαν κι εμάς παρασυρμένα από τη θύελλα των γεγονότων να κάνουν πράξεις που δεν ήθελαν. Δεν γενικεύμαμε. Αντίθετα μπορούσαμε ακόμα και μέσα στις πιο κρίσιμες για μας συνθήκες να δούμε ότι δεν είναι το ίδιο όλοι και ότι ο πραγματικός ένοχος ήταν η [[Εξουσία]], που είχε κατορθώσει να μας τυλίξει στα δίχτυα της, που έσταζαν αίμα και μίσος αδελφού προς αδελφό. Και πολλοί είχαν τότε ακόμα τη δύναμη να φωνάζουν μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα πριν σκοτωθούν: «Αδέρφια, πεθαίνουμε και για τη δική σας [[ευτυχία]]».
** ''Οι «Μπάτσοι» – Προς τους εξεγερμένους νέους'' [Άρθρο στην εφημερίδα ''Τα Νέα'', 18.12.2008.] (σελ. 256)

* Πώς «μιλά» η [[μουσική]]; Πώς εκφράζεται ο συνθέτης μέσα από τη μουσική; Δεν νομίζω ότι υπάρχει λογική-πεζή απάντηση. Όταν πρόκειται για πραγματική [[τέχνη|καλλιτεχνική]] [[δημιουργία]], τότε ανάγεται στον μυστηριακό κόσμο της δημιουργίας, της γένεσης ενός νέου κόσμου από το [[μηδέν]], από το [[χάος]] που είναι η άγνωστη σε μας εσωτερική [[ψυχή|ψυχική]] και [[πνεύμα|πνευματική]] πλευρά του [[άνθρωπος|ανθρώπου]].
** ''Εκ βαθέων ΙΙ'' [Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη κατά την αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου Κρήτης (1.8.2005).] (σελ. 477 - 478)

== ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018) ==
* Καλοί μου Έλληνες... αδέρφια μου, φασίστες, ρατσιστές, τρομοκράτες, αναρχικοί, τραμπούκοι, θα μάθατε ασφαλώς ότι οι πατριώτες που μας κυβερνούν και τα βαποράκια τους οι αριστεριστές, μάζευαν υπογραφές και χθες έριξαν μπογιές στο σπίτι μου για να με εμποδίσουν να μιλήσω μπροστά σε σένα κυρίαρχε λαέ. Για να μιλήσω με λόγια σταράτα, πατριωτικά, φλογερά και ασυμβίβαστα όπως έμαθα να μιλώ σε όλη μου τη ζωή και όπως εσύ με δίδαξες κυρίαρχε ελληνικέ λαέ.
** ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018)&lt;ref&gt;''[https://www.lifo.gr/now/greece/oli-i-omilia-toy-miki-theodoraki-sto-syllalitirio-gia-ti-makedonia Όλη η ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο συλλαλητήριο για τη Μακεδονία. Το κείμενο και βίντεο με την ομιλία του μουσικοσυνθετη σήμερα στο Σύνταγμα].'' lifo.gr. 04/02/2018. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;{{#tag:ref|Και ο [[Γιώργος Σεφέρης]] έγραψε, ''Χειρόγραφο Οκτ. '68'' (1968): «Χρειαζόμαστε επιτέλους κάποια [[τιμιότητα]] και κάποια [[διάκριση]], όχι εκδηλώσεις με κενά επιφωνήματα. «Πώς μπορείτε και μένετε στην [[Ελλάδα]] με τη σημερινή κατάσταση», ήταν ένα από αυτά· το άκουσα δυο-τρεις φορές στη [[Νέα Υόρκη]] – έξω από το κτίριο του Poetry Center διαλαλούσαν την ''Ελεύθερη Ελλάδα''· αποκρίθηκα: «Κύριε, δεν ξέρω ποιες είναι οι οικογενειακές σας συνθήκες, αν όμως τις ήξερα, θα μου επιτρέπατε να σας ρωτήσω πώς μπορείτε να ζείτε με την [[οικογένεια|οικογένειά]] σας;».»&lt;ref&gt; Γιώργος Σεφέρης. ''Δοκιμές. Τρίτος τόμος Παραλειπόμενα (1932 - 1971).'' Ίκαρος. Αθήνα. Γ' έκδοση 2002. σελ. 259 - 260. Α' έκδοση Ίκαρος 1992.&lt;/ref&gt;|group=&quot;σημ.&quot;}}

* Εγώ δεν ντρέπομαι όπως οι εθνομηδενιστές που μας κυβερνούν να παραμείνω πιστός στις ιερές σκιές των προγόνων μας που μας δίδαξαν την αγάπη και τη θυσία για το [[Έθνος]] και την [[Πατρίδα]] –μια πατρίδα που σέβεται και αγαπά όλες τις πατρίδες του κόσμου– να είμαι πατριώτης διεθνιστής και συνάμα να περιφρονώ και να μάχομαι τον [[φασισμός|φασισμό]] σε όλες του τις μορφές και προ παντός στην πιο πονηρή, απατηλή και επικίνδυνη μορφή του, την «αριστερίστικη».
** ''Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα'' (04/02/2018)&lt;ref&gt;''[https://www.mikistheodorakis.gr/el/writings/speeches/?nid=5326 Ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Σύνταγμα (4.2.2018)].'' mikistheodorakis.gr. 03/02/2018. Ανακτήθηκε στις 10/10/2026.&lt;/ref&gt;

== Είπαν για τον Μίκη Θεοδωράκη ==
* Ίσως ελάχιστοι έχουν συνειδητοποιήσει, παρότι συνεχώς διαβάζουν και απολαμβάνουν κείμενα του Μίκη Θεοδωράκη, ότι ο μεγάλος μουσουργός μας είναι ένας πολύ σημαντικός [[συγγραφέας]] με ασυνήθιστα πλούσιο έργο. Αυτό οφείλεται στο ότι το έργο αυτό επισκιάζεται από την ακτινοβολία στον παγκόσμιο ορίζοντα των δύο άλλων έργων του, της [[μουσική|μουσικής]] του δημιουργίας και του μέχρι [[αυτοθυσία|αυτοθυσίας]] ακαταπόνητου [[αγώνας|αγώνα]] του για τον [[άνθρωπος|άνθρωπο]] και τις [[αξία|αξίες]] του. Το ότι στις δύο αυτές δημιουργικές παρουσίες του Μίκη Θεοδωράκη προστίθεται και ένας αντίστοιχος γραπτός λόγος ευρύτατων διαστάσεων, μένει στη σκιά της λάμψης του Μουσουργού και του Αγωνιστή. Αν κανείς αναδιφήσει τον γραπτό λόγο του Μίκη Θεοδωράκη, θα διαπιστώσει ότι αποτελεί το στέρεο και βαθύ θεμέλιο Λόγου πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε η καλλιτεχνική του Δημιουργία και βλάστησε ο Αγώνας του για τον Άνθρωπο.
** Γιώργος Κασιμάτης&lt;ref&gt;Μίκης Θεοδωράκης. ''Μονόλογοι στο Λυκαυγές.'' Ianos Εκδόσεις. Θεσσαλονίκη. 2017. σελ. 13.&lt;/ref&gt;

== Σημειώσεις ==
&lt;references group=&quot;σημ.&quot; /&gt;

== Παραπομπές ==
&lt;references /&gt;

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιπαίδεια}}


{{DEFAULTSORT:Θεοδωρακης Μικης}}
[[Κατηγορία:Έλληνες μουσικοί]]
[[Κατηγορία:Έλληνες συγγραφείς]]
[[Κατηγορία:Ακτιβιστές]]
[[Κατηγορία:Πολιτικοί]]</text>
      <sha1>bm1u0wb6mdbkyotr593qxogvpaxmvgo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Μαρξ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6939</id>
    <redirect title="Καρλ Μαρξ" />
    <revision>
      <id>38742</id>
      <timestamp>2026-11-08T06:13:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dionysus</username>
        <id>2208</id>
      </contributor>
      <comment>Ανακατεύθυνση στη σελίδα [[Καρλ Μαρξ]]</comment>
      <origin>38742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="qe5o9i2598hewsubj3otzoctuf5le12" xml:space="preserve">#ΑΝΑΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ [[Καρλ Μαρξ]]</text>
      <sha1>qe5o9i2598hewsubj3otzoctuf5le12</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>