Vikipedio eowiki https://eo.wikipedia.org/wiki/Vikipedio:%C4%88efpa%C4%9Do MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Aŭdvidaĵo Specialaĵo Diskuto Uzanto Uzanto-Diskuto Vikipedio Vikipedia diskuto Dosiero Dosiero-Diskuto MediaWiki MediaWiki-Diskuto Ŝablono Ŝablono-Diskuto Helpo Helpo-Diskuto Kategorio Kategorio-Diskuto Portalo Portala diskuto Projekto Projekta diskuto TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk Topic 0 447 9368858 9307022 2026-05-08T13:27:26Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9368858 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lando | nomoenlokalingvo = Republika y'u Burundi <br /> République du Burundi | eonomo = Respubliko Burundo | flago =[[Dosiero:Flago-de-Burundo.svg|150px|Flago de Burundo]] | blazono = [[Dosiero:Blason du Burundi.svg|90px|Blazono de Burundo]] | nacia himno = Burundi Bwacu <br /> Nia Burundo | nacia devizo = Ubumwe, Ibikorwa, Iterambere <br /> Unueco, Laboro, Progreso | lokigo-bildo = [[Dosiero:LocationBurundi.svg|250px|Situo]] | oficiala lingvo = [[Burunda lingvo|burunda]], [[Franca lingvo|franca]] | lingvoj = [[Burunda lingvo|burunda]], [[Franca lingvo|franca]], [[svahila lingvo|svahila]] | ĉefurbo = [[Gitego]] | religio = [[romkatolikismo]] (60 %) <br /> [[animismo]] (33 %) | km2 = 27.830 | akvo = 7.8 | loĝantoj = [[Hutuoj]] (83 %) <br /> [[Tutsioj]] (15%) <br /> [[Tvaoj]] (1 %) | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro-jaro = [[2020]] | loĝdenso = 425 | vivlongeco = | valuto = [[Burunda franko]] | valuta kodo = BIF | horzono = +2 | ttt = bi | landkodo = BI | tel = 257 | politika sistemo = [[Prezidenta respubliko]] | ŝtatestro = [[Évariste Ndayishimiye]] | ĉefministro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6|parameter=link}} <small>(ekde la {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | nacia tago = [[1-a de julio]] | sendependeco = [[1-a de julio]] [[1962]] | de kiu = [[Belgio]] | esperanto-asocio = La [[Asocio Nacia por Esperanto en Burundo]] | MEP = [[Usona dolaro|$]]4,517 mlrd | MEP jaro = 2003 | MEP pokapa = $ 739 }} '''Burundo'''<ref name="PIV">[https://vortaro.net/#Burundo_kd Burundo] en [[PIV]] ĉe Vortaro.net.</ref> aŭ '''Burundio'''<ref>Pri la landonomo en Esperanto Inter ''Burundio'' kaj ''Burundo'' plej vaste uzata estas la lasta, kiun ankaŭ rekomendas [[PIV]] kaj [[PMEG]]. Unue [[Lingva Komitato]] deklaras sin por la landnoma formo Burundio kaj ne Burundo, kion por la decido de la koncernatoj lasis UEA dum la [[UK 2008|93-a UK]] akceptante tiam kiel plian landan asocion: Asocion Nacian por Esperanto en Burundo. Pri tiu ĉi diskuto skribis Johan Derks.</ref><ref>[http://home.telfort.nl/derks.esp/Klasika%20Esperanto/Kial%20mi%20preferas%20Burundo%20ol%20Burundio.doc Johan Derks. Kial mi preferas Burundo ol Burundio] {{eo}}</ref>, ([[Burunda lingvo|burunde]] kaj {{fr}} ''Burundi''), Respubliko Burundo [[Burunda lingvo|burunde]] ''Republika y'u Burundi'', {{fr}} ''République du Burundi'') estas malgranda lando en oriento de [[Centra Afriko]] en la regiono de la [[Grandaj Lagoj (Afriko)|Grandaj Lagoj]]. Ĝi estas dividita en [[Provincoj de Burundo|dek-sep provincojn]], ĉiu nomita laŭ sia ĉefurbo. Ĝi limas norde [[Ruando]]n, okcidente — [[Demokratia Respubliko Kongo|Demokratian Respublikon Kongon]], oriente kaj sud-oriente — [[Tanzanio]]n. Aliro al maro mankas. Sud-okcidente ĝi limas la lagon [[Tanganjiko]]. La areo estas nur sub 28.000&nbsp;km² kun proksimuma loĝantaro je {{formatnum:10000000}}. Ekde [[2019]], [[Gitego]] estas ĉefurbo. a urbo kaj eksĉefurbo estas [[Buĵumburo]]. Kvankam la lando estas en la mezo de la kontinento, granda parto de la sudokcidenta landlimo apudas la lagon [[Tanganjiko]]. La loĝantaro konsistas ĉefe el la [[tutsioj]] kaj [[hutuoj]] kaj [[tvaoj]]. Ili okupis Burundon ekde la formiĝo de la lando antaŭ kvin jarcentoj. Burundo estis regata kiel reĝlando de la tutsioj dum pli ol ducent jaroj. Tamen, ĉe la komenco de la [[20-a jarcento]], [[Germanio]] kaj [[Belgio]] okupis la regionon, do Burundo kaj Ruando fariĝis eŭropa kolonio konita kiel Ruanda-Urundi. [[Politika agitado]] okazinta dum la regiono pro sociaj diferencoj inter la tutsioj kaj hutuoj, provokis civilan militon en Burundo meze de la 20-a jarcento. Nuntempe Burundo estas regata kiel prezidenta reprezenta demokrata respubliko. 62 % de la burundanoj estas [[rom-katolika eklezio|katolikoj]], 8 % ĝis 10 % estas [[islamanoj]] kaj la ceteraj sekvas [[animismo|indiĝenajn kredojn]] kaj aliajn [[kristanismo|kristanajn]] konfesiojn. Burundo estas inter la 10 plej malriĉaj landoj de la mondo. Ĝi havas la plej malaltan [[GDP]] per persono.<ref name="xlix">*Eggers, E., ''Historia Vortaro de Burundo'', p. xlix. {{en}}</ref> Burundo havas malaltan [[malneta enlanda produkto|malnetan enlandan produkton]] plejparte pro civilaj militoj, korupto, neadekvata aliro al edukado kaj la efikoj de [[HIV]]/[[Aidoso]]. Burundo estas dense loĝata, kun granda [[elmigrado]]. [[Kobalto]] kaj [[kupro]] estas inter naturaj rimedoj de la lando. La ĉefaj eksportaĵoj inkluzivas [[kafo]]n, [[teo]]n kaj [[sukero]]n kaj tiel plu. == Geografio == [[Dosiero:By-map.png|eta|Mapo de Burundo]] {{Ĉefartikolo|Geografio de Burundo}} Unu el la plej malgrandaj landoj en Afriko, Burundo troviĝas meze de la kontinento kaj havas [[Tropika klimato|tropikan klimaton]].<ref name="Nationsencyclopedia.com Climate of Burundi"/> Ĝi estas dividita en [[Provincoj de Burundo|17 provincojn]], ĉiu nomita laŭ sia ĉefurbo. Ĝi limas norde [[Ruando]]n, okcidente — [[Demokratia Respubliko Kongo|Demokratian Respublikon Kongon]], oriente kaj sud-oriente — [[Tanzanio]]n. Aliro al maro mankas. Sud-okcidente ĝi limas la lagon [[Tanganjiko]]. Areo de la lando estas sub 28.000&nbsp;km². === Reliefo === Burundo estas parto de la [[Albert-Rifto]], la okcidenta etendaĵo de la [[Granda Rifto]]. La lando situas sur [[altebenaĵo]] en la centro de Afriko. La ordinara alteco de la centra altebenaĵo estas 1700 m; ĝi varias de 1525 ĝis 2000 m, kun pli malgrandaj altecoj ĉe la landlimoj. La plej alta pinto, [[Monto Heha]] estas 2640 m. Ĝi situas sudoriente de Buĵumburo, kaj ĝia alteco atingas 2760 m.<ref name="Nationsencyclopedia.com Topography of Burundi">{{Citaĵo el la reto | url = http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-TOPOGRAPHY.html | titolo = Burundi — Topography | titolo-aldono = | alirdato = 2012-12-15 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | lasta = | unua = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktanto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = Encyclopedia of the Nations | eldonisto = | paĝoj = | lingvo = {{en}} | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref> Sud-oriente kaj sude altecoj estas ĉirkaŭ 1370 m. Strio de la grundo laŭlonge de la rivero [[Ruzizi]], norde de la lago Tanganjiko, estas la parto de la [[Granda Rifto]] kaj ĉi tio estas sola teritorio de la lando, situanta malsupre ol 915 m. Apud la lago Tanganjiko troviĝas la plej malalta punkto de la lando — 772 m.<ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://www.countriesquest.com/africa/burundi/land_and_resources.htm | titolo = Burundi, Land and Resources | titolo-aldono = | alirdato = 2012-12-15 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | lasta = | unua = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktanto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = Countries Quest | eldonisto = | paĝoj = | lingvo = {{en}} | arkivurl = https://www.webcitation.org/6CvCYyfWD?url=http://www.countriesquest.com/africa/burundi/land_and_resources.htm | arkivdato = 2012-12-15 | citaĵo = }}</ref> La lago Tanganjiko kaj enfluinta ĝin la ĉelima rivero Ruzizi situas sur ebenaĵo, kiu plilarĝiĝas suden kaj havas fekundajn grundojn. Centre kaj oriente situas ebenaĵoj, ĉirkaŭitaj de montoj kaj marĉoj. === Geologio kaj grundoj === Plejparto de la teritorio konsistas el faldoriĉaj kaj malgrande transformitaj klastaj petroj de la [[Mezoproterozoiko|mezoproterozoika]] [[Kibarana zono]], kiu disvastiĝas ekde Demokratia Respubliko Kongo tra Burundo kaj Ruando ĝis Tanzanio kaj [[Ugando]]. Kibaranaj rokoj estas miksitaj kun [[Granito|granitaj]] specoj kaj tra 350&nbsp;km estas mallarĝa zono de la mafitaj kaj ultramafitaj [[Intruzio (geologio)|intruzioj]]. Oriente de la lando la Kibarana zono estas limigita de la [[Neoproterozoiko|neoproterozoikaj]] akvoprecipitaĵoj Malagarasi kun [[Bazalto|bazalta]] miksaĵo, [[ardezo]], [[Dolomito|dolomita]] [[kalkoŝtono]] kaj [[lafo]]. Ĉe la norda bordo de la lago Tanganjiko la grundo konsistas el [[Terciaro|terciaraj]] kaj [[Kvarternara epoko|kvarternaraj]] sedimentaĵoj.<ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://www.uoguelph.ca/~geology/rocks_for_crops/13burundi.PDF | titolo = Burundi | titolo-aldono = | alirdato = 2012-12-15 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | lasta = | unua = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktanto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldonisto = University of Guelph | paĝoj = | lingvo = {{en}} | arkivurl = https://www.webcitation.org/6CvCfaGff?url=http://www.uoguelph.ca/~geology/rocks_for_crops/13burundi.PDF | arkivdato = 2012-12-15 | citaĵo = }}</ref> En Burundo dominas helaj arbardevenaj grundoj, kiuj formas maldikan [[Humo|human]] tavolon super [[Laterito|lateritaj]] ([[fero]]riĉaj) subgrundoj. [[Aluvia grundo|Aluviaj grundoj]] estas la plej fekundaj, sed ili estas limigitaj de la [[valo]]j de grandaj riveroj. La gravan problemon konsistigas [[erozio]] de la grundo, kaŭzita de la oblikveco de la tera surfaco, precipitaĵoj kaj [[agrikulturo]].<ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/85931/Burundi/40653/Soils | titolo = Burundi | titolo-aldono = Soils | alirdato = 2012-12-15 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | lasta = | unua = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktanto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldonisto = [[Encyclopaedia Britannica]] | paĝoj = | lingvo = {{en}} | arkivurl = https://www.webcitation.org/6CvD25cbX?url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/85931/Burundi | arkivdato = 2012-12-15 | citaĵo = }}</ref> === Minaĵoj === En Burundo troviĝas gravaj minejoj de [[feldspato]], [[kaolino]], [[fosforo]], [[metalo]]j de la [[Platino|platina]] grupo, [[kvarcito]]j, [[Rara tero|rarateraj]] metaloj, [[vanado]], [[kalkoŝtono]]. En provincoj [[Provinco Muyinga|Muyinga]], [[Provinco Cankuzo|Cankuzo]], troviĝas ankaŭ minejoj de [[oro]]. En provincoj [[Provinco Kayanza|Kayanza]] kaj [[Provinco Kirundo|Kirundo]] oni ekspluatas minaĵejojn de [[kasiterito]], [[koltano]] kaj [[volframo]]. En [[1974]] estis malkovritaj minejoj de [[nikelo]], kiuj estas taksataj je 370 milionoj da tunoj (3-5 % de la monda resurso).<ref name="Nationsencyclopedia.com Mining of Burundi">[http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-MINING.html Nationsencyclopedia.com Mining of Burundi] {{en}}</ref> === Klimato === La burunda klimato estas precipe [[Tropika klimato|tropika]]<ref name="Nationsencyclopedia.com Climate of Burundi">[http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-CLIMATE.html Nationsencyclopedia.com Climate of Burundi] {{en}}</ref><ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/85931/Burundi Britannica Climate of Burundi] {{en}}</ref> kaj havas grandajn dumtagajn fluktuadojn de temperaturoj. Tiuj ankaŭ varias depende de alteco en diversaj partoj de la lando. La averaĝa temperaturo en la centra plataĵo estas {{GdC|20}}, en teritorio ĉirkaŭ la lago Tanganjiko — {{GdC|23}}, en plej altaj montoj — {{GdC|16}}. La averaĝa temperaturo en Buĵumburo estas 23 °С.<ref name="Nationsencyclopedia.com Climate of Burundi"/> Precipitaĵo estas malregula, plej abundas en nord-okcidento de la lando. La averaĝa kvanto de precipitaĵo en grandparto de Burundo estas 1300—1600 мм, en la ebenaĵo de Ruzizi kaj en nord-orienta parto de la lando 750—1000 мм.<ref name="Nationsencyclopedia.com Climate of Burundi"/> Laŭ la kvanto de precipitaĵo, oni klasifikas kvar [[sezono]]jn: la longa seka (junio — aŭgusto), la mallonga humida (septembro — novembro), la mallonga seka (decembro — januaro), la longa humida (februaro — majo). === Akvoresursoj === La plej gravaj riveroj de Burundo estas [[Ruzizi]], [[Malagarasi (rivero)|Malagarasi]] kaj [[Ruvubu]], sed neniu el ili estas navigebla. Akvojn de Malagarasi kaj Ruzizi oni uzas por [[irigacio]] en la orienta kaj okcidenta partoj de la lando. Gravaj akvofontoj estas ankaŭ la lagoj [[Viktoria-lago|Viktorio]] kaj Tanganjiko. La rivero [[Kagero (rivero)|Kagero]] estas la plej granda nutranto de la lago Viktorio kaj la fontoj de la rivero [[Ruvjironza (rivero)|Ruvjironza]] — la supra alfluanto de la rivero Kagera — troviĝas en la monto [[Kikizi (monto)|Kikizi]]. Do Kagero estas konsiderata fonta rivero de [[Nilo]]. Riveroj formas grandparton de la burundaj limoj. La riveroj [[Kanjari (rivero)|Kanjari]] kaj Kagera apartigas la landon de Ruando, la rivero Malagarasi formas grandparton de la suda limo.<ref name="Nationsencyclopedia.com Topography of Burundi"/> La lago Tanganjiko estas dividita inter Burundo, Tanzanio kaj Demokratia Respubliko Kongo. Nord-oriente situas la lagoj [[Koĥoĥo (lago)|Koĥoĥo]] kaj [[Rugvero (lago)|Rugvero]]. === Flaŭro kaj faŭno === Agrikulturon en Burundo konsistigas plejparte [[Paŝtejo|paŝteja]] [[bestbredado]], do disvastiĝas [[Senarbarigo|arbohakado]], la erozio de la grundo kaj detruado de la tradiciaj [[Habitato (ekologio)|habitatoj]]. Plejparto da arbaroj estas jam ekstremitaj kaj restas nur eta areo ĉirkaŭ 600&nbsp;km². Ĉiujare arbara areo reduktiĝis je 9 %. Inter restantaj arboj dominas [[eŭkalipto]], [[akacio]], [[figarbo]] kaj [[eleo]]. Grandparto de la lando estas kovrita per [[Savano|savana]] [[vegetaĵaro]]. La burunda faŭno estis pli riĉa antaŭ disvastiĝo de agrikulturo. Nun en la lando ankoraŭ renkontiĝas [[elefanto]]j, [[Amfibia hipopotamo|hipopotamoj]], [[krokodilulo]]j, [[apro]]j, [[leono]]j, [[antilopo]]j, [[galeopiteko]]j.<ref name="Nationsencyclopedia.com Flora and Fauna of Burundi">[http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-FLORA-AND-FAUNA.html Nationsencyclopedia.com Flora and Fauna of Burundi] {{en}}</ref> Abundas [[birdo]]j, inter kiuj la plej disvastiĝintaj estas [[Kronita gruo|kronitaj gruoj]], [[numido]]j, [[perdriko]]j, [[ansero]]j, [[anaso]]j, [[Ordinara koturno|koturnoj]], [[galinago]]j. La teritorio de la lando estas kovejo por 451 birdospecioj. Multaj specioj estas en danĝero pro daŭra kresko de la loĝantaro. En la lago Tanganjiko abundas [[fiŝo]]j, inkluzive [[Nila perko|nilan perkon]] kaj [[Nesala akvo|nesalakvan]] [[sardino]]n. Pli ol 130 tieaj fiŝspecioj estas [[endemio|endemiaj]].<ref name="Nationsencyclopedia.com Flora and Fauna of Burundi"/> === Naturprotektaj areoj === Brurundo havas tri [[Nacia parko|naciajn parkojn]]. La [[nacia parko Kibira]] (37 870 hektaroj) situas en la nord-okcidenta parto de la lando, ĉe limo de la [[nacia parko Njungve]] (Ruando). Ĝi estis establita en [[1933]] kaj konservas malgrandan regionon de la montaj tropikaj arbaroj, kiuj okupas 96 % de ĝia areo. Inter plantoj tie dominas [[Symphonia globulifera]], [[Newtonia buchananii]], [[Albizia gummifera]] kaj [[Entandrophragma excelsum]]. Ankaŭ estas teritorioj, okupitaj de montaj marĉoj kaj [[bambuo]] [[Arundinaria alpine]].<ref>[http://www.birdlife.org/datazone/sites/index.html?action=SitHTMDetails.asp&sid=6034&m=0 Nationsencyclopedia.com Kibira National Park] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121014144909/http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=6034 |date=2012-10-14 }} {{en}}</ref> La [[nacia parko Ruvubu]] (areo 43 630 hektaroj) situas en la nord-orienta parto de la lando, laŭlonge de la samnoma rivero. Ĝi estis establita en [[1980]]. La valo de la rivero Ruvubu formas la vicon de [[meandro]]j, borderitaj per la marĉa vegetaĵaro, arbaroj kaj savanoj.<ref>[http://www.birdlife.org/datazone/sites/index.html?action=SitHTMDetails.asp&sid=6035&m=0 BirdLife IBA Factsheet Ruvubu National Park] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130621194609/http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=6035 |date=2013-06-21 }} {{en}}</ref> Ankaŭ estas la [[nacia parko Risizi]], situanta norde de Buĵumburo <ref>[http://www.travelpod.com/travel-blog-entries/christyjean/1/1224438240/tpod.html Risizi National Park] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110209031846/http://www.travelpod.com/travel-blog-entries/christyjean/1/1224438240/tpod.html |date=2011-02-09 }} {{en}}</ref> == Administra divido de Burundo == {{Ĉefartikolo|Provincoj de Burundo }} {| style="background:transparent;" |colspan="3" align="center"| [[Dosiero:Burundi Provinces (before 2015).png|350px]] |- |colspan="3"| [[Burundo]] estas dividita en dek-sep provincojn, ĉiu nomita pro sia specifa ĉefurbo: |- valign="top" |width="40%"| * [[Provinco Bubanza|Bubanza]] * [[Provinco Bujumbura Mairie|Bujumbura Mairie]] * [[Provinco Bujumbura Rural|Bujumbura Rural]] * [[Provinco Bururi|Bururi]] * [[Provinco Cankuzo|Cankuzo]] * [[Provinco Cibitoke|Cibitoke]] |width="33%"| * [[Provinco Gitega|Gitega]] * [[Provinco Karuzi|Karuzi]] * [[Provinco Kayanza|Kayanza]] * [[Provinco Kirundo|Kirundo]] * [[Provinco Makamba|Makamba]] * [[Provinco Muramvya|Muramvya]] | * [[Provinco Muyinga|Muyinga]] * [[Provinco Mwaro|Mwaro]] * [[Provinco Ngozi|Ngozi]] * [[Provinco Rutana|Rutana]] * [[Provinco Ruyigi|Ruyigi]] |} == Historio == {{Ĉefartikolo|Historio de Burundo}} === Antaŭ [[Koloniismo|koloniigo]] === Unuaj loĝantoj de la lando estis [[pigmeoj]] tvaoj, kiuj estis forpelitaj ĉirkaŭ [[1000]] fare de agrokultivistoj [[hutuoj]]. En la 15-a — [[16-a jarcento]]j ĉi tien aliris [[nomadoj]]-[[Bredado|bestbredistoj]] [[tutsioj]]. En la [[17-a jarcento]] en tiu ĉi teritorio estiĝis sendependa [[Feŭdismo|feŭda]] reĝolando Burundo. La unua konata ''mvami'' (reĝo) [[Ntare I]] unuigis tieajn disajn ŝtatojn kaj kreis la unuecan reĝolandon. Disfloro de tiu okazis dum la regado de la reĝo [[Ntare II]], kiu per militforto vastigis teritorion de la lando preskaŭ ĝis nunaj limoj. Ekde la fino de la [[19-a jarcento]] ĝis la komenco de la [[20-a jarcento]] reĝlandon disŝiris enlandaj militoj. === Kolonia periodo === Unuaj eŭropanoj vizitis la teritorion de la nuna Burundo en [[1858]]. Tio estis [[Britio|brita]] oficiro [[John Hanning Speke]] kaj la fama esploristo [[Richard Francis Burton]], alveturintaj ĉirkaŭaĵon de la lago [[Tanganjiko]]. Ili ĉirkaŭiris ĝin ekde norde, serĉante la fontojn de [[Nilo]]. En [[1871]] [[Henry Morton Stanley]] kaj [[David Livingstone]] atingis [[Buĵumburo]]n kaj esploris la ĉirkaŭaĵon de la rivero [[Ruzizi]]. Post la [[Berlina konferenco (1884)|Berlina konferenco]] de [[1884]]-[[1885]] la [[germana]] [[Germana Orient-Afriko|influzono en Afriko]] estis disvastigita ĝis la nunaj Ruando kaj Burundo. En [[1894]] la germana [[grafo]] [[Gustav Adolf von Götzen]] trovis la lagon [[Kivu]]. Post kvar jaroj la teritorion de la nuna Burundo vizitis unuaj misiistoj.<ref>[http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-HISTORY.html Burundi — History] {{en}}</ref> En la [[1890-aj jaroj]] Burundo iĝis la germana kolonio. Post la [[Unua mondmilito]] ĝi estis transdonita al [[Belgio]]. Tiu regiono estis konsiderata de koloniistoj kiel unueca teritorio Ruando-Urundo. Ekde [[1925]] ĝi estis la parto de [[Kongo Belga]], sed malsame ol Kongo regata rekte de Belgio, ĝi estis regata de tucia aristokratio.<ref>[http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=ad25 History of Burundi] {{en}}</ref> Dum la [[1950-aj jaroj]] la belga registaro malgraŭ internacia premo ĉiam rezignis sendependigi siajn koloniojn. Tamen situacio tie daŭre malboniĝis kaj en [[1959]] komenciĝis la preparado al sendependiĝo de Kongo kaj Ruando-Urundo. En [[1961]] rezulte de balotado en Burundo kaj spite al deziro de la kolonia administracio venkis la [[Naciismo|naciista]] partio [[Unio por la nacia progreso]] ({{fr}} ''Union pour le Progrès national''; ''UPRONA''). Ĝi ricevis 80 % voĉdonojn kaj akiris 58 el 64 mandatoj en la parlamento. Kaj la germanaj kaj belgaj koloniaj registaroj subtenis la tucian superan klason kaj la tucian subpremon de la hutuoj, kiu eĉ estis komparita kun la rasapartismo de la Respubliko de Sudafriko kaj nomita nigra rasapartismo. La tucia princo [[Louis Rwagasore]] estis nomumita ĉefministro, sed samjare la {{daton|13|oktobro}} li estis murdita de agentoj de la opozicia [[Kristana Demokrata Partio (Burundo)|Kristana Demokrata Partio]]. Tio finis unuecon de tutsioj kaj hutuoj, por kiu la princo luktis dum multaj jaroj.<ref>[http://www.iss.co.za/af/profiles/burundi/politics.html Burundi. Political System and history] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110807005820/http://www.iss.co.za/af/profiles/burundi/politics.html |date=2011-08-07 }} {{en}}</ref> === Sendependeco === La {{daton|1|julio}} [[1962]] estis proklamita la sendependiĝo de la Reĝlando Burundo, kiu eliĝis el Ruando-Urundo. De tiam la potencon havis tutsioj, malgraŭ sia [[Etna |malmulteco]]. Reĝo [[Mvambutsa IV]], subtenata de la reganta partio UPRONA, starigis en la lando aŭtoritarisman reĝimon kaj hutuoj ade estis subpremataj.<ref>[http://www.geo-world.ru/africa/burundi/history/page1.html Новейшая история Бурунди] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101204051733/http://geo-world.ru/africa/burundi/history/page1.html |date=2010-12-04 }} {{ru}}</ref> En oktobro [[1965]] hutuoj provis fari ŝtatrenverson, sed malsukcesis. Rezulte de tio okazis novaj arestoj kaj ekzekutoj de reprezentantoj de tiu etno. Samtempe kreskis kontraŭdiroj inter tuciaj gvidantoj. La {{daton|8|julio}} [[1966]] la [[kronprinco]] [[Ntare V|Charles Ndizeye]], subtenata de la armeo sub gvidado de la kolonelo [[Michel Micombero]], detronigis sian patron kaj anstataŭis lin kiel la reĝo Ntare V. Sed jam novembre ankaŭ li estis detronigita de Michel Micombero, kiu deklaris Burundon respubliko kaj iĝis ties unua [[Prezidanto de Burundo|prezidanto]]. En [[1972]] monarĥistoj provis fari ŝtatrenverson, kiu malsukcesis, sed estigis amasajn murdojn, inkluzive la murdon de la eksa reĝo Ntare V. Poste estis aliaj provoj de ŝtatrenversoj, en la lando establiĝis la [[militreĝimo]]. En [[1987]] prenis potencon la [[majoro]] [[Pierre Buyoya]] (tutsio). Dum lia regado ekis gravaj etnaj kunpuŝiĝoj inter tutsioj kaj hutuoj. Rezulte de la unua [[demokratio|demokratia]] [[Prezidanta balotado en Burundo 1993|prezidanta balotado]] la {{daton|1|junio}} [[1993]] estriĝis hutuo [[Melchior Ndadaye]], la gvidanto de la precipe hutua [[Fronto por la Demokratio en Burundo]] ({{fr}} ''Front pour la démocratie du Burundi''; FRODEBU). Sed samjare sekvis la nova milita ŝtatrenverso fare de tutsioj kaj la {{daton|21|oktobro}} li estis mortigita de ili. Leviĝinta ondo de interetnaj bataloj pormomente estingiĝis kaj en [[1994]] la parlamento elektis la novan prezidanton, hutuon [[Cyprien Ntaryamira]]. En aprilo [[1994]] li partoprenis intertraktadon en [[Daresalamo]] ([[Tanzanio]]), kiu celis interpacigi tutsiojn kaj hutuojn en Burundo kaj [[Ruando]]. La {{daton|6|aprilo}} la aviadilo, en kiu revenis hejmen du prezidantoj — burunda Cyprien Ntaryamira kaj ruanda [[Juvénal Habyarimana]] — akcidentis ĉe alflugo al la flughaveno de [[Kigalo]] (Ruando) kaj ĉiuj pasaĝeroj pereis. Hutuoj akuzis tutsiojn pri paffaligo de la aviadilo. Rezulte de tio eksplodis la [[Burunda enlanda milito|interetna milito]], kiu interalie kaŭzis la [[Ruanda genocido|genocidon de tutsioj]]. En [[1995]] okazis [[Parlamenta balotado en Burundo 1995|balotado]], rezulte de kiu venkis la eksribelula partio [[Nacia konsilio por Demokrata Defendo — Fronto por Demokrata Defendo|CNDD-FDD]] ({{fr}} ''Conseil national pour la défense de la démocratie-Forces de défense de la démocratie''). Daŭris la premo al amaskomunikiloj kaj opozicio.<ref>[https://www.monato.be/2007/009143.php Jérémie SABIYUMVA. Kie sukero iĝas oro] {{eo}}</ref> La {{daton|26|marto}} en Buĵumburo ekflamas sangaj bataloj inter la hutuoj kaj tutsioj. En julio [[1996]] estis farita nova ŝtatrenverso kaj potencon denove prenis majoro Pierre Buyoya. La [[Unuiĝintaj Nacioj]] kaj la [[Organizaĵo por Afrika Unueco]] kondamnis ĉi tiun reĝimon, rilate al Burundo estis starigitaj la ekonomiaj sankcioj.<ref>[http://www.worldstory.ru/burundi/01.html Новейшая история Бурунди] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120114084942/http://www.worldstory.ru/burundi/01.html |date=2012-01-14 }} {{ru}}</ref> En aŭgusto 2002 estis subskribita pactraktato, en kiu la prezidanto Pierre Buyoya konsentis post 18 monatoj transdoni povon al [[Domitien Ndayizeye]]. En aprilo [[2003]] okazis la [[Prezidanta balotado en Burundo 2003|prezidanta balotado]], rezulte de kiu estriĝis hutuo [[Domitien Ndayizeye]], kun tucia vicprezidanto. Tamen komence de julio 2003, anoj de la Fronto por Nacia Libero atakis la tiaman ĉefurbon Buĵumburo, 300 homoj pereis. Malgraŭ tio la enlanda milito iom post iom estingiĝis, multaj ribeluloj estis inkluzivigitaj en la registaron kaj armeon.<ref>[https://www.monato.be/2004/008387.html Jérémie SABIYUMVA. Survoje al paco] {{eo}}</ref> La {{daton|13|aŭgusto}} [[2004]] ribeluloj el FNL [[Masakro en Gatumba|atakis la rifuĝejon]] en [[Gatumba]], en la [[Provinco Bujumbura Rural|kampara provinco Buĵumburo]], je 4&nbsp;km de la landlimo kun Demokratia Respubliko Kongo (DRK). Tie loĝis 870 gekonganoj-tucioj, kiuj en junio fuĝis el sia lando por eviti la tiean militon. Atakintoj bruligis domojn kaj mortigis ties loĝantojn. Entute estis murditaj 158 kaj vunditaj 105 rifuĝintoj. Poste reprezentantoj de la FNL diris, ke ili celis nur militan bazon kaj estis devigitaj reagi post kiam oni pafis el la rifuĝejo. La ĉefa ribelgrupo en Kongo, [[RCD Goma]], akuzis pri tio la militistaron de DRK. Laŭdire la atakantoj uzis la lingvon, kiun oni parolas en DRK. Tamen la konga prezidanto [[Joseph Kabila]] refutis la akuzojn kaj postulis internacian enketon. La ceremonion de entombigo partoprenis la prezidanto kaj vic-prezidanto de Burundo, la vic-prezidanto de DRK, reprezentantoj de Ruando kaj tiuj de Unuiĝintaj Nacioj.<ref>[https://www.monato.be/2004/008413.html Jérémie SABIYUMVA. Masakro ĉe rifuĝejo] {{eo}}</ref> Ĉi tiu historio eniris la [[Reta vortaro|Retan vortaron]] kiel ekspliko al la vorto ''masakri'': «Masakritaj estas 158 homoj ĉe rifuĝejo apud la landlimo inter Burundo kaj Demokratia Respubliko Kongo (DRK)».<ref>[https://www.reta-vortaro.de/revo/art/masakr.html Reta vortaro: ''masakri''] {{eo}}</ref> En [[aprilo 2008]] denove eksplodis batalado inter la armeo kaj FNL. Armeaj gvidantoj diris, ke tio komenciĝis post grava atako fare de la ribeluloj en la urbo [[Bubanza]], 50&nbsp;km nordokcidente de Buĵumburo. Siaflanke proparolanto de FNL kulpigis pri la perforto la armeon, kiu igis la ribelulojn sin defendi.<ref>[http://www.eventeo.net/web/index.php/afriko/politiko/456 Forta pafado kaj batalo en Buĝumburo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120111121228/http://www.eventeo.net/web/index.php/afriko/politiko/456 |date=2012-01-11 }} {{eo}}</ref> == Politiko == {{Ĉefartikolo|Politiko de Burundo}} La politika sistemo de Burundo estas [[prezidenta sistemo|prezidenta]] [[reprezenta demokratio|reprezenta demokrata]] [[respubliko]] bazita sur plurpartieco. La [[Prezidanto de Burundo]] estas [[ŝtatestro]] kaj [[registarestro]]. Ekzistas proksimume 21 [[politikaj partioj de Burundo|registritaj partioj en Burundo]]. La [[13-an de marto]] de 1992, la puĉa gvidanto [[Pierre Buyoya]] establis konstitucion,<ref>[http://www.ictj.org/en/where/region1/512.html Burundo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090617232030/http://www.ictj.org/en/where/region1/512.html |date=2009-06-17 }}. Internacia Centro por Transira Justeco. {{en}}</ref> kiu lanĉis plurpartian politikan procezon. Ses jarojn poste, en 1998, la konstitucio estis ŝanĝita, plilarĝigante la [[Nacia Asembleo de Burundo|Nacian Asembleon]] kaj kreante kondiĉojn por du vic-prezidantoj. Pro la [[Konsentoj de Arusha]], Burundo establis la transiran registaron en 2000. La leĝdona branĉo de Burundo estas [[duĉambra parlamento]], konsistanta el la Transira Nacia Asembleo kaj la [[Senato de Burundo|Transira Senato]]. Ekde 2004, la Transira Nacia Asembleo konsistas el 170 membroj, kun la Fronto por Demokratio en Burundo akirinta 38% seĝoj. Laŭ konstituciaj mandatoj de Burundo reprezentado en la Transira Nacia Asembleo estas fiksita kun 60% por hutuoj, 40% por tutsioj, kaj tri membroj por la tvaoj. 30% devas esti inoj. Membroj de la Nacia Asembleo estas elektataj de la tutpopola voĉdono kaj deĵoras dum kvin jaroj.<ref>*Puddington, ''Libereco de la Mondo'', p. 145.</ref> La Transira Senato havas 51 membrojn kaj tri seĝoj estas rezervitaj por eksaj prezidantoj. 30% de la membroj devas esti inoj. Membroj de la Senato estas elektataj de balotadaj asembleoj, kiuj konsistas el reprezentantoj de ĉiu provinco kaj komunumo. Por ĉiu el 17 burundaj provincoj, unu hutua kaj unu tucia senatano estas elektata. <!-- Kune, la leĝdona branĉo de Burundo elektas la prezidanton por kvinjara periodo.<ref name="a146">*Puddington, ., ''Libereco de la Monda'', p. 146.</ref> La prezidanto nomumas la Konsilion de ministroj.<ref name="unburundi" /> La prezidanto ankaŭ rajtas elekti 14 membrojn de la Transira Senato por servi en la Konsilio de ministroj.<ref name="state" /> Membroj de la Konsilio devas esti aprobitaj de du trionoj de la parlamento. La prezidanto ankaŭ elektas du vic-prezidantojn.<ref name="a146" /> Ekde 2008 la prezidanto estas [[Pierre Nkurunziza|Pierre *Nkurunziza]], reelektita en 2015 por la tria periodo dum la kontraŭdira balotado, kaŭzinta grandajn protestojn ene de la lando, amasan perforton kaj fuĝon de la loĝantaro al apudaj landoj pro timo de la nova enlanda milito. La Unua vicprezidanto en 2008 estis d-ro. *Yves *Sahinguvu kaj la Dua vicprezidanto — Gabriel *Ntisezerana.<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-b/burundi.html Burundo - Mondaj Gvidantoj]. [[CIA]]. Kontrolita la 28-an de junio 2008.</ref> La ''Supera Tribunalo'' estas la plej alta tribunalo de Burundo. Estas tri Tribunaloj de Pledoj rekte sub la Supera Tribunalo. Tribunaloj de la Unua Okazo funkcias en ĉiuj provincoj. --> === Interna politiko === En [[2005]] estis aprobita nova [[konstitucio]], kiun subtenis 92 % de la voĉdonintoj.<ref>Sabiyumva J. Ĉu prezidos prezidinto? // [[Monato (gazeto)|Monato]]. 2009. N 3. p. 8.[https://www.esperanto.be/fel/publika/009709p.php] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090130044719/http://www.esperanto.be/fel/publika/009709p.php|date=2009-01-30}} {{eo}}</ref> En [[2007]] la internacia premio por la rajtdefenduloj [[Martin Ennals Award]] estis atribuita por tri homoj, inkluzive la burundan policiston ''Pierre Claver Mbonimpa'', kiu estis maljuste kondamnita en [[1994]] kaj pasigis du jarojn en prizono. Post sia liberigo li establis la ''Asocion por defendo de la homaj rajtoj kaj tiuj de malliberuloj en Burundo'' kaj disvolvigis la aktivan kampanjon kontraŭ turmentado.<ref>[http://www.martinennalsaward.org/en/press/2007-09-01.html Human Rights Defenders from Burundi and Sri Lanka honored with 2007 Martin Ennals Award] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080724093840/http://www.martinennalsaward.org/en/press/2007-09-01.html |date=2008-07-24 }} {{en}}</ref> En la komuna deklaracio, publikigita la {{daton|4|decembro}} [[2008]], la [[Nacia Fronto por la Liberigo de la Hutu-popolo]] (NFL) kaj la registaro de Burundo konsentis respekti pac-interkonsenton subskribitan en 2006. La prezidanto [[Pierre Nkurunziza]] promesis doni al membroj de NFL 33 politikajn postenojn kaj liberigi ĉiujn kaptitajn ribelulojn. La ribelestro [[Agathon Rwasa]] siaflanke konsentis ŝanĝi la nomon de NFL, por transformi ĝin en politikan partion (laŭ la burunda konstitucio la titolo de la politika partio ne havu etnajn indikojn).<ref>Sabiyumva J. Paco — post 13 jaroj // [[Monato (gazeto)|Monato]]. 2009. № 2. p. 13.[https://www.esperanto.be/fel/publika/009710p.php]{{404|date=August 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} {{eo}}</ref> La {{daton|9|januaro}} [[2009]] tiu ĉi promeso estis plenumita kaj PALIPEHUTU-FNL ŝanĝis sian nomon al pli neŭtrala la ''Nacia-Liberegintaj Fortoj — FNL'' ({{fr}} ''Forces nationales de libération'').<ref name="Структура по Бурунди. 4 февраля 2009 года">[http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N09/228/30/PDF/N0922830.pdf?OpenElement Комиссия по миростроительству. Третья сессия. Структура по Бурунди. 4 февраля 2009 года. Обзор прогресса, достигнутого в осуществлении Стратегических рамок миростроительства в Бурунди. Второй промежуточный доклад] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110309061115/http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N09/228/30/PDF/N0922830.pdf?OpenElement |date=2011-03-09 }} {{ru}}</ref> Grava problemo restas grandega kvanto da pafiloj, posedataj de civiluloj. Laŭ takso de la UN en 2006 ĉirkaŭ 100 miloj da familioj havis pafilojn.<ref name="27 октября 2006 г.">[http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N06/582/53/PDF/N0658253.pdf?OpenElement Совет Безопасности ООН. Доклад Генерального секретаря по вопросу о детях и вооруженных конфликтах в Бурунди. 27 октября 2006 г.] {{ru}}</ref> La {{daton|28|aŭgusto}} la parlamento aprobis la ''Leĝon pri pafiloj'', laŭ kiu la civiluloj devis fordoni siajn kontraŭleĝe posedatajn armilojn dum du monatoj.<ref name="Шестой доклад Генерального секретаря"/> La {{daton|22|aprilo}} 2009 estis publikigita la nova Krima Kodo, en kiu estis abrogaciita la [[mortopuno]], la minimuma aĝo de la krima respondeco estis ŝanĝita de 13 al 15 jaroj, ktp. Tamen [[Samseksemo|samseksemaj]] rilatoj daŭre estas taksataj kiel krimo kaj estas punotaj.<ref name="Комиссия по миростроительству. Третья сессия. Структура по Бурунди. 29 июля 2009 года"/> La {{daton|8|junio}} estis registrita 43-a politika partio.<ref name="Шестой доклад Генерального секретаря">[http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N09/615/69/PDF/N0961569.pdf?OpenElement Совет Безопасности ООН. Шестой доклад Генерального секретаря об Объединенном представительстве Организации Объединенных Наций в Бурунди. 30 ноября 2009] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110827095632/http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N09/615/69/PDF/N0961569.pdf?OpenElement |date=2011-08-27 }} {{ru}}</ref> En 2009 finiĝis la grava etapo de paciĝo — ĉiuj ribelaj movadoj senarmiĝis kaj transformiĝis al politikaj partioj. En [[2010]] okazis prezidanta balotado. Komence de 2009 sian partoprenon anoncis la ĉefa opozicia partio de la lando — la [[Fronto por la Demokratio en Burundo]]. Ĝi kandidatigis la eks-prezidanton [[Domitien Ndayizeye]].<ref>Sabiyumva J. Ĉu prezidos prezidinto? // [[Monato (gazeto)|Monato]]. 2009. N 3. p. 8. [https://www.esperanto.be/fel/publika/009709p.php] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090130044719/http://www.esperanto.be/fel/publika/009709p.php|date=2009-01-30}} {{eo}}</ref> ==== Korupto ==== Grava problemo daŭre estas la vaste disvastiĝinta [[korupto]]. Ekzemple en [[aŭgusto 2007]] estis arestita la prezidanto de la Centra banko de la lando ''Isaac Bizimana'', kiun oni suspektis pri ŝtelado de 23 miliardoj da [[burunda franko|burundaj frankoj]] (ĉ. 21,22 usonaj dolaroj) dum operacioj pri aĉetado de nafto.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6931700.stm Burundi's chief banker arrested] {{en}}</ref> En la raporto de la UN estas rimarkite, ke juĝaj aferoj pri korupto estas pritraktitaj en la burundaj juĝejoj malrapidege, inkluzive aferojn pri neleĝa vendo de la prezidanta aviadilo "[[Dassault Falcon 50]]".<ref name="Комиссия по миростроительству. Третья сессия. Структура по Бурунди. 29 июля 2009 года">[http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N09/437/47/PDF/N0943747.pdf?OpenElement Комиссия по миростроительству. Третья сессия. Структура по Бурунди. 29 июля 2009 года. Обзор хода осуществления Стратегических рамок миростроительства в Бурунди. Третий промежуточный доклад] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110827095613/http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N09/437/47/PDF/N0943747.pdf?OpenElement |date=2011-08-27 }} {{ru}}</ref> La {{daton|8|aprilo}} [[2009]] estis murdita [[Ernest Manirumva]], la vic-prezidanto de la ''Organizaĵo pri lukto kontraŭ korupto kaj ekonomia ŝtelado''.<ref name="Комиссия по миростроительству. Третья сессия. Структура по Бурунди. 29 июля 2009 года"/> === Armitaj fortoj === Elspezoj por la armitaj fortoj konsistigis 5,9 % de la nacia [[Malneta enlanda produkto|MEP]] (en [[2006]])<ref name="Burundi on CIA Factbook">[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/by.html Burundi on CIA Factbook] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200424083404/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/by.html |date=2020-04-24 }} {{en}}</ref>. Entuta kvanto de militistoj estis en la [[marto 2006]] 50,5 mil homoj, el kiuj 89,1 % servis en la armeo, 10,9 % en la ĝendarmaro.<ref name="Britannica World Data. Burundi"/> Laŭ atesto de la [[UN]], datita de [[julio 2008]], la burunda loĝantaro daŭre rilatas al la Fortoj de sekureco kun malfido, ĉar 3 % de ĉiuj rompoj de la homaj rajtoj estis faritaj de militistoj. Speciale suferas pro tio virinoj.<ref name="Комиссия по миростроительству. Вторая сессия"/> Gravajn problemojn ankaŭ alfrontas la procezo de malmobilizado, antaŭvidita de la interkonsentoj inter la registaro kaj ribeluloj. Speciale komplika estas la integrado de la eksaj ribeluloj en la armeon kaj ĝendarmaron.<ref name="Комиссия по миростроительству. Вторая сессия">[http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N08/416/79/PDF/N0841679.pdf?OpenElement Комиссия по миростроительству. Вторая сессия. Структура по Бурунди. 23 июня 2008 года. Обзор хода реализации Стратегических рамок миростроительства в Бурунди] {{ru}}</ref> Laŭ la interkonsento inter la registaro kaj ribeluloj, la nombro de la armitaj fortoj devas reduktiĝi ĝis [[decembro 2008]] kaj konsistigi 25 000 por la armeo, 15 000 por la ĝendarmaro.<ref name="Структура по Бурунди. 4 февраля 2009 года"/> === Ekstera politiko === La {{daton|21|septembro}} [[1971]] Burundo aniĝis en la [[Unuiĝintaj Nacioj]];<ref>[http://www.un.org/ru/members/index.shtml Государства — члены ООН] {{ru}}</ref> ĝi estas la ano de la Ekonomia komisio por Afriko kaj preskaŭ ĉiuj neregionaj speciaj agentejoj. Ankaŭ ĝi anas en la [[Afrika banko por evoluo]], la [[Afrika Unio]], la [[Grupo 77]] kaj aliaj. Burundo apartenas al la [[AKP-ŝtatoj]].<ref>{{Citaĵo el la reto| url = http://www.acp.int/content/secretariat-acp| titolo = Secretariat ACP| lingvo = en| arkivurl = https://web.archive.org/web/20150430094853/http://www.acp.int/content/secretariat-acp| arkivdato = 2015-04-30| alirdato = 2015-05-13}}</ref> Kadre de tiu ĝi partoprenas ekde [[2007]] la [[Misio de la Afrika Unio en Somalio|Mision de la Afrika Unio en Somalio]] ({{en}} ''AMISOM''). Entute ĝis aŭgusto [[2009]] tie estis deplojitaj 2 550 burundaj militistoj, el kiuj 29 pereis.<ref>[http://www.hiiraan.com/news2_rss/2009/Aug/burundi_sends_troop_reinforcements_to_somalia.aspx Burundi sends troop reinforcements to Somalia] {{en}}</ref> En [[februaro 2009]] tie pereis 11 burundaj pacigistoj.<ref name="Hejmen en ĉerko"/> En [[septembro 2009]], post plia atako de la somaliaj ribeluloj, gvidataj de generalo [[Nathan Mugisha]], estis mortigitaj 12 burundanoj, kio kaŭzis kvintagan funebron en la lando. Tamen la registaro deklaris, ke Burundo plu partoprenos la pacigan operacon por helpi Somalion. Opozicio akre kritikas tiun pozicion.<ref name="Hejmen en ĉerko">[https://www.esperanto.be/fel/publika/009920p.php Jérémie SABIYUMVA. Hejmen en ĉerko]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{eo}}</ref> Ekde la {{dato|1|julio}} [[2007]] la lando eniris la [[Orient-Afrika Komunumo|Orient-Afrikan Komunumon]] (samtempe kun [[Ruando]]), en kiu jam membras [[Kenjo]], [[Tanzanio]] kaj [[Ugando]]. Pro tio Burundo ekinstruis en la elementaj lernejoj la [[angla]]n kaj la [[svahila]]n lingvojn, kiel plej uzatajn en la komunumo. Estis anoncite pri baldaŭa ŝanĝo de la stratkodoj por konformiĝi al la komunumo. Devos esti starigita komuna merkato por varoj de la membroŝtatoj. Planata estas nova ŝoseo, kiu kunligos la kvin landojn. Eble estiĝos komuna valuto kaj eĉ federacio de orientaj afrikaj ŝtatoj.<ref>[https://www.esperanto.be/fel/publika/009832p.php Jérémie SABIYUMVA. Konceptoj komunaj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{eo}}</ref> En Buĵumburo troviĝas la [[Komerca kaj Ekspluata Banko]] de la Orient-Afrika Komunumo.<ref>[http://esperanto.cri.cn/1/2005/08/09/1@27979.htm Komuna Merkato por Orienta kaj Suda Afriko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110902003427/http://esperanto.cri.cn/1/2005/08/09/1@27979.htm |date=2011-09-02 }} {{eo}}</ref> La {{daton|7|julio}} 2009 la lando eniris la Doganunuiĝon de la Orient-Afrika Komunumo.<ref name="Шестой доклад Генерального секретаря"/> En [[oktobro 2009]] Burundo kaj Ruando komencis la intertraktadon pri la limlinio inter du landoj. Ĝi estis difinita de kolonia belga administracio kaj ofte pasis laŭ riveroj, kiuj dum kelkdekoj ŝanĝis siajn fluojn, aŭ sekiĝis.<ref>[http://www.rosbalt.ru/2009/10/08/678767.html Руанда и Бурунди решили ограничиться]{{404|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ru}}</ref> == Loĝantaro == === Demografio === Post sendependiĝo Burundo spertis grandegan demografian eksplodon. Ekde 1959 ĝis 2004 la loĝantaro kreskis de 2,8 milionoj ĝis 6,9 milionoj. Rezulte de tio por unu familio estas nur po 0,8 hektaro da grundo.<ref name="Доклад генерального секретаря по Бурунди. 16 марта 2004"/> La loĝantaro de Burundo egalas en [[2009]] ĉirkaŭ 8,988,091 homoj (la 81-a loko en la mondo)<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/by.html CIA - The World Factbook - Burundi] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200424083404/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/by.html |date=2020-04-24 }} {{en}}</ref> Laŭ demografoj, se oni ne limigos la nombron de infanoj, la loĝantaro ĝis [[2015]] duobliĝos.<ref>[https://www.esperanto.be/fel/publika/009956p.php Jérémie SABIYUMVA. Familioj je la limo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110823132254/http://www.esperanto.be/fel/publika/009956p.php |date=2011-08-23 }} {{eo}}</ref> 80,9 % konsistigas [[hutuoj]], 15,6 % — [[tutsioj]], 1,6 % — [[Lingala lingvo|lingaloj]], 1,0 % — [[tvaoj]]. Loĝdenseco estas 323,4 homoj/km². En urboj loĝas 10 % de la loĝantaro ([[2005]]). Tutsioj, hutuoj kaj tvaoj loĝas sur la sama teritorio kaj parolas la saman lingvon; konsekvence ili apartenas al la sama [[etno]]. Fakte temas pri [[kasto|kastoj]]. Inter seksoj iom dominas inoj (51,18 %), viroj konsistigas nur 48,82 % (2005). 45,1 % loĝantaro aĝas malpli ol 15 jarojn, 29,0 % — inter 15 kaj 29 jaroj, 13,7 % — inter 30 kaj 44 jaroj, 8,2 % — inter 45 kaj 59 jaroj, 3,2 % — inter 60 kaj 74 jaroj, 0,7 % — inter 75 kaj 84 jaroj, 0,1 % — pli ol 85 jaroj (2005). La averaĝa [[vivdaŭro]] en 2005 estis: 47 jaroj por viroj kaj 49,8 jaroj por virinoj.<ref name="Britannica World Data. Burundi">[http://www.britannica.com/new-multimedia/pdf/wordat035.pdf Britannica World Data. Burundi] {{en}}</ref> En [[2008]] [[naskindico]] estis 46 por 1000 loĝantoj, [[mortindico]] — 16 por 1000 loĝantoj. [[Natura kresko]] estis 30 por 1000 homoj.<ref name="Britannica World Data. Burundi"/> [[Beba mortindico]] estis 60,77 por 1000 novnaskitoj.<ref name="Burundi on CIA Factbook"/> Ekonomie aktiva loĝantaro konsistigis en [[2003]] 3 464 000 homojn (49,2 %).<ref name="Britannica World Data. Burundi"/> En [[2000]] elmigris 12,9 el 1000 loĝantoj (tio estas 80 000 elmigrintoj).<ref>[http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-MIGRATION.html Nationsencyclopedia.com Migration in Burundi] {{en}}</ref> === Rifuĝintoj === Rezulte de senĉesaj kaj longdaŭraj interpuŝiĝoj dum [[1970-aj]] — [[2000-aj]] jaroj pli ol 770 miloj da burundanoj forlasis siajn hejmojn kaj fuĝis al [[Tanzanio]]. En julio 2004 ĉirkaŭ 320 miloj da ili daŭre loĝis en tendaroj. En Burundo mem tiutempe ankaŭ estis ĉirkaŭ 281 miloj da translokitaj personoj, kiuj loĝis en 230 lokoj.<ref name="Доклад генерального секретаря по Бурунди. 16 марта 2004">[http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N04/269/27/IMG/N0426927.pdf?OpenElement Совет Безопасности ООН. Доклад генерального секретаря по Бурунди. 16 марта 2004] {{ru}}</ref> Ekde [[2002]], kiam la situacio iom stabiliĝis, ĝis 2009 revenis en la landon 500 miloj da rifuĝintoj. En [[novembro 2009]] ĉirkaŭ 35 000 burundanoj restis en la rifuĝejo Mtabila (Tanzanio), kiu oficiale estis fermita samjare la {{daton|30|septembro}}.<ref name="Шестой доклад Генерального секретаря"/> Tamen domoj, terenoj kaj aliaj posedaĵoj de multaj revenintoj estis jam okupitaj aŭ detruitaj. Tio kaŭzas gravajn sociajn problemojn kaj interpuŝiĝojn. Pli ol 80 % juĝaj aferoj estas ligitaj al disputoj pri terenoj.<ref name="Комиссия по миростроительству. Вторая сессия"/> La kvanto de rifuĝintoj en [[julio 2007]] estis oficiale taksata je 260 mil.<ref>[http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N07/394/67/PDF/N0739467.pdf?OpenElement Идентичные письма Председателя структуры по Бурунди Комиссии по миростроительству от 21 июня 2007 года на имя Председателя Совета Безопасности, Председателя Генеральной Ассамблеи и Председателя Экономического и Социального Совета] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110819082257/http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N07/394/67/PDF/N0739467.pdf?OpenElement |date=2011-08-19 }} {{ru}}</ref> === Religio === 67 % de la loĝantaro estas [[Kristanismo|kristanoj]] ([[2004]]), el kiuj 62 % estas [[Romkatolika Eklezio|katolikoj]], 5 % — [[Protestantismo|protestantoj]]. 10 % burundanoj estas [[Islamo|islamanoj]], 23 % sekvas tradiciajn kredojn.<ref name="Britannica World Data. Burundi"/> La lastaj baziĝas sur la kredo je la sorto, kiun enkorpigas [[Imana]] kiel la fonto de la tuta [[vivo]] kaj [[Bono kaj malbono|bono]]. Ĉi tio estas la varianto de [[animismo]], ĉar ties adeptoj kredas, ke fizikaj objektoj havas [[animo]]jn kaj ekzistas grava estimo al mortintaj praŭloj. Hutuoj opinias, ke tiuj alvenas kun malbonaj intencoj, tutsioj konsideras influon de la mortintoj malpli forta. [[Bestoj]], laŭ tradiciaj kredoj, ankaŭ havas animajn fortojn.<ref name="Everyculture.com Culture of Burundi">[http://www.everyculture.com/Bo-Co/Burundi.html Everyculture.com Culture of Burundi] {{en}}</ref> Ĉiuj romkatolikaj [[episkopo]]j apartenas al la hutua etno.<ref name="Armita konflikto en Burundio"/> La registaro de [[Jean-Baptiste Bagaza]] (1976 − 1987) deklaris Romkatolikan Eklezion porhutua kaj limigis ĝiajn [[liturgio]]jn, malpermesis religiajn kunvenojn, kiuj ne ricevis antaŭe specialan permeson. Ankaŭ ĝi ŝtatigis katolikajn lernejojn, malpermesis katolikan junularan movadon kaj fermis katolikajn radion kaj gazeton. En [[1986]] estis malpermesitaj la «[[Atestantoj de Jehovo]]» kaj la «[[Adventismo de la Sepa Tago]]». En [[1987]] la nova prezidanto [[Pierre Buyoya]] ĉesigis persekutadon de la Romkatolika Eklezio. Nun la plejparto de la oficialaj festoj estas katolikaj. En [[2002]] la «Atestantoj de Jehovo» kaj la «Adventismo de la Sepa Tago» denove estis leĝigitaj, [[religia libereco]] estis fiksita en la konstitucio kaj gvidantoj de la plejmulto da religiaj komunumoj ricevis [[Diplomatio|diplomatian]] statuson.<ref>[http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html Nationsencyclopedia.com Religions in Burundi] {{en}}</ref> La {{daton|29|decembro}} [[2003]] en Burundo estis murdita la 58-jara apostola [[nuncio]] [[Michael Courtney]]. Pri tio oni akuzis la grupon [[FNL]].<ref name="Armita konflikto en Burundio">[http://www.esperantio.net/index.php?id=539 Armita konflikto en Burundio] {{eo}}</ref> La aŭto, en kiu troviĝis la nuncio kaj tri aliaj pasaĝeroj, estis pripafita en la urbo [[Minago]], je 50&nbsp;km sude de [[Buĵumburo]]. Nur la pastro ricevis vundojn kaj poste forpasis.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/3355289.stm Papal envoy shot dead in Burundi] {{en}}</ref> * Vidu ankaŭ artikolon [[Malnova religio de Burundo]] === Lingvoj === La oficialaj lingvoj de la lando estas [[Burunda lingvo|burunda]] kaj [[franca]]. En Buĵumburo kiel porkomerca lingvo estas disvastigita la [[Svahila lingvo|svahila]], kiun parolas ĉirkaŭ 6400 homoj.<ref>[http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=BI Ethnologue.com Languages of Burundi] {{en}}</ref> Rimarkinde ke la burundan parolas same la tutsioj kaj hutuoj.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/85931/Burundi Britannica Languages of Burundi] {{en}}</ref> En la raporto de la UN estas rimarkigita, ke «juraj aktoj precipe estas publikigataj nur en la franca lingvo, do plejparto de la loĝantaro ne havas eblon ĝustatempe ricevi la juran helpon».<ref name="Комиссия по миростроительству. Вторая сессия"/> ==== Esperanto en Burundo ==== {{Ĉefartikolo|Esperanto-movado en Burundo}} === Historio de la Esperanto-movado === En 1999 Japhet Bayori Ntunzwenimana, reveninta el rifuĝejo en [[Tanzanio]] al [[Rumonge]], ricevis de [[Belgio|belgo]] Emile Van Damme lernolibron "Metodo dekunu"<ref name="Raporto pri la unua Esperanto−kongreso en Burundo">[http://newsgroups.derkeiler.com/pdf/Archive/Soc/soc.culture.esperanto/2006-08/msg00492.pdf Raporto pri la unua Esperanto−kongreso en Burundo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{eo}}</ref>. Poste li mem interesigis kelkajn kiel Diallo Kashindi kaj Léopold Mugabaranoga, kiuj energie eklernis la Internacian Lingvon. Tiuj du varbis aliajn kaj establis diversajn klubojn ĉe lernejoj en Rumonge. Rezulte de kunlaborado de novaj organizaĵoj estiĝis "Club Burundais d’Espéranto" (CBE), inter anoj de kiu estis [[Jérémie Sabiyumva]], nuna prezidanto de [[Asocio Nacia por Esperanto en Burundo]] (ANEB), kiu en [[2008]] aliĝis al [[UEA]]. Dum la tuta [[aŭgusto 2005|aŭgusto]] kaj unuaj dek tagoj de [[septembro 2005|septembro]] de [[2005]] la [[Cseh-metodo|Cseh-metoda]] instruistino [[Tereza Kapista]] gvidis kursojn pri Esperanto, po du semajnoj en Buĵumburo kaj Rumonge. Tio okazis kadre de la iniciato ''Lingvo de paco''<ref>[https://uea.org/vikio/Tekstoj_Pri_Ururimi_Rw'amahoro Ururimi rw'Amahoro. Pri triboj, paco kaj Esperanto] {{eo}}</ref> de UEA, danke al la financa subteno de la [[Fondaĵo Espero]] de UEA kaj [[Fondaĵo Hans]]. La kursojn partoprenis lernantoj de [[Demokratia Respubliko Kongo]], Burundo kaj [[Tanzanio]]. La kursfinintoj sumis entute 73 personojn en Buĵumburo kaj 70 personoj en Rumonge.<ref name="Seminario en centra Afriko">Tereza Kapista. Seminario en centra Afriko // Esperanto. N 1187 (12). Decembro 2005. p. 244-246. (la unua parto); sama. N 1188 (1). Januaro 2006. p. 4-5. (la dua parto). {{eo}}</ref> Dum la seminario estis fondita ANEB.<ref>Esperanto. N 1185 (10). Oktobro 2005. p. 211. {{eo}}</ref> En [[marto 2008]] Klarita Velikova el [[Britio]] gvidis sportan seminarion en Rumonge, dum belgino Grietje Symoens alportis lernomaterialojn kaj tekokomputilojn. En [[januaro 2009]] Cseh-instruisto [[Johan Derks]] kaj lia edzino Svetlana Milanoviĉ faris instruvojaĝon al Burundo. Ilin asistis Hasano Ntahonsigaye, [[Jérémie Sabiyumva]], Léopold Mugabaranoga kaj Pamphile Bahati.<ref name="Projekto en Burundo, Esperanto-centro en Rumonge">[http://www.ipernity.com/blog/78358/174096 Projekto en Burundo, Esperanto-centro en Rumonge] {{eo}}</ref> La {{daton|8|januaro}} 2008 en Buĵumburo estis inaŭgurita la sidejo de [[Afrika Esperanto-Instituto]], direktata de Marteno Mbazumutima. Ĝi estas destinita precipe por organizi kursojn kaj renkontiĝojn de esperantistoj.<ref>[http://www.esperantio.net/index.php?id=473 Afrika Esperanto-Instituto en Burundio] {{eo}}</ref> La {{daton|9|januaro}} 2008 la burunda prezidento [[Pierre Nkurunziza]] akceptis [[Giorgio Silfer]], la Konsulon de la [[Esperanta Civito]], en oficiala aŭdienco ĉe sia rezidejo en [[Ngozi]]. La Konsulon akompanis Frederiko Nimubuna, la prezidanto de ''Societo Internacia de Paco Universala'' (SIPU) kaj Marteno Mbazumutima, la direktoro de Afrika Esperanto-Instituto. Ili traktis precipe la projekton pri konstruado de ''Civito de la Paco'' ({{fr}} ''Cité de la Paix ''). La prezidento promesis sian apogon por trovi la terenon.<ref>[http://www.esperantio.net/index.php?id=474 La burundia Prezidento renkontis la Konsulon] {{eo}}</ref> La {{daton|28|septembro}} [[2009]] la burunda ministerio pri akvo, medio kaj teritorio asignis al SIPU terenon de 25 hektaroj en la [[provinco Makamba]], borde de la lago [[Tanganjiko]]. SIPU estis devigita fari tion dum 12 monatoj.<ref>[http://www.esperantio.net/index.php?id=1005 Asigno de tereno al SIPU en Burundio] {{eo}}</ref> La {{daton|13|aprilo}} 2011 [[Mireille Grosjean]] el [[Svislando]], prezidanto de [[Internacia Ekzamena Komisiono]] atingis Buĵumburon. Ŝi faris tie kvin radioelsendojn kaj unu televidelsendon. Ŝi estis akceptita de ombudsman Sinjoro Rukara. Poste ŝi gvidis kvintagan kurson en Rumonge al 45 gestudentoj. Poste okazis [[Internaciaj Ekzamenoj]] de ILEI UEA. === Esperanto-edukado === Enkadre de la programo "Malnovaj Lernejoj Por Evoluo En Burundo" oni instruas Esperanton en pli ol dek lernejoj de la lando.<ref>[https://uea.org/vikio/Malnovaj_Lernejoj_Por_Evoluo_En_Burundo Malnovaj Lernejoj Por Evoluo En Burundo] {{eo}}</ref> En la lernojaro 2009-2010 funkciis esperanto-kursoj en 37 elementaj kaj mezaj lernejoj tra la lando. Lernejaj Esperanto-kluboj bone adaptiĝas al la loka eduka sistemo, ĉar el kvin tagoj de lernado, unu tago estas destinita por kulturaj aktivecoj kaj en tiu tago funkcias ankaŭ kluboj.<ref>[http://esperanto.cri.cn/641/2009/11/19/1s105601.htm Instruado de Esperanto progresas en Burundo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110902003534/http://esperanto.cri.cn/641/2009/11/19/1s105601.htm |date=2011-09-02 }} {{eo}}</ref> === Esperanto-aranĝoj === ==== Afrikaj kongresoj ==== La 6a [[Afrika_Komisiono_de_UEA#Afrikaj_Kongresoj_de_Esperanto|Afrika Kongreso de Esperanto]] devis okazi en [[Rumonge]] somere de 2016, sed pro subita malpliboniĝo de la politika situacio en Burundo, la [[Afrika Komisiono de UEA|Afrika Komisiono]] decidis fine de 2015 organizi la kongreson en Tanzanio, kaj en januaro 2016 decidis prokrasti ĝin al decembro 2016. La 7a Afrika Kongreso okazos decembre de 2019 en [[Buĵumburo]]. ==== Naciaj kongresoj ==== Naciaj esperanto-kongresoj en Burundo okazis en [[aŭgusto 2006]] en Rumonge (la unua)<ref name="Raporto pri la unua Esperanto−kongreso en Burundo" /> kaj samloke en [[julio 2009]] (la dua).<ref>[http://www.liberafolio.org/Members/jerrybs21/Kongreso Gilbert NIYUKURI. Dua nacia kongreso de Esperanto en Burundo: Kompareto kun la jam okazintaj aranĝoj] {{eo}}</ref> Ilin partoprenis dekoj da esperantistoj el diversaj provincoj de la lando. Funkciis klasĉambroj por komencantoj, progresantoj, kaj instrukapabluloj, estis aranĝitaj ekzamenoj. Eĉ okazis futbala matĉo inter esperantistoj kaj lokanoj.<ref name="Raporto pri la unua Esperanto−kongreso en Burundo" /> Dum la dua kongreso estis aprobita la decido organizi Esperanto-centron en Rumonge kaj eldoni trimonatan revuon «Esperanto en Burundo» (rete kaj papere).<ref>[http://www.ipernity.com/blog/78358/174099 Raporto pri la dua nacia kongreso de Esperanto en Burundo] {{eo}}</ref> La menciita centro devos kombini bibliotekon, publikan komputilejon kaj loĝoĉambron por turistoj (kiel la fonto de enspezoj). Ĝia konstruado kostos ĉirkaŭ 20 000 eŭrojn. Por tiu celo (kaj ne nur por ĉi tiu projekto) estis establita fondaĵo "Esperanto en Evoluo". Sendi mondonacojn por la Esperanto-centro en Rumonge oni povas jene: 1. al la konto de "St. Esperanto en evoluo" ĉe UEA, kodo eeer-u (kontonumero de UEA: 378964 ĉe ING-bank en Nederlando, la BIC estas PSTB NL21 aŭ uzu IBAN-numeron NL24PSTB0000378964); 2. al la konto de "St. Esperanto en evoluo" en IJsselmuiden, Nederlando ĉe RABObank, numero 1312.96.116 (la BIC estas RABO NL2U aŭ uzu IBAN-numeron NL72RABO0131296116).<ref name="Projekto en Burundo, Esperanto-centro en Rumonge" /> ==== Afrikaj Esperantologiaj Semajnoj ==== La ''Afrika Esperantologia Semajno'' okazis en Buĵumburo dufoje — en [[januaro 2007]]<ref>[http://www.esperantio.net/index.php?id=1111 Lingva Seminario en Buĵumburo] {{eo}}</ref> kaj [[januaro 2008]].<ref name="Tre sukcesa la dua AfrES">[http://www.esperantio.net/index.php?id=472 Tre sukcesa la dua AfrES] {{eo}}</ref><ref>[http://www.ipernity.com/blog/32172/38483?lg=nl Mia vojaĝo al Bujumbura] {{eo}}</ref> Ilin aranĝis la [[Societo Internacia por la Paco Universala]], Afrika Esperanto-Instituto kaj [[Kultura Centro Esperantista]]. La duan seminarion gvidis la profesoro [[Giorgio Silfer]].<ref name="Tre sukcesa la dua AfrES" /> ==== Internacia Junulara Festivalo ==== En [[septembro 2009]] en Buĵumburo okazis la internacia Junulara Festivalo, kiun partoprenis pli ol 600 personoj el [[Ruando]], [[Tanzanio]], [[Kenjo]], [[Ugando]], Burundo kaj [[Koreio]]. Ĝi estis organizita de la [[Internacia Junulara Amikeco]] (la religia organizaĵo el Koreio) kunlabore kun la burunda ministerio pri junuloj, kulturoj kaj sportoj. Ĉiuj junuloj, aĝantaj inter 18 ĝis 35 jaroj, estis bonvenaj en la festivalo, sen konsideri iliajn religiojn. Dum la festivalo, junuloj, kiuj havis komputilon, senpage ricevis kurson de Esperanto kaj en iliaj komputiloj oni instalis la edukadan programon Lernu (kurso de Esperanto).<ref>[http://groups.yahoo.com/group/afriko/message/2886 La Internacia Junulara Festivalo en Burundo]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{eo}}</ref><ref>[http://esp-evoluo.host22.com/1_16_Internacia-Junulara-Festivalo-en-Bu-309-umburo-Burundo.html Internacia Junulara Festivalo en Buĵumburo, Burundo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150402190709/http://esp-evoluo.host22.com/1_16_Internacia-Junulara-Festivalo-en-Bu-309-umburo-Burundo.html |date=2015-04-02 }} {{eo}}</ref> ==== Sporta projekto ==== En [[2006]] [[Monda Esperanta Ligo por Sporto]] (MELS) donacis al la burunda [[futbalo|futbala]] klubo "Esperanto", organizita ĉe ĝia loka filio (la prezidanto Venant Hakizimana), bonan pilkon kaj financan subtenon. Entute tiu filio de MELS havis en [[2007]] teamojn en tri sportoj: [[basketbalo]], futbalo kaj [[rugbeo]].<ref name="Sukceson kaj prosperon">[http://www.esperanto.org/mels/ESPERANTO_FK.rtf Sukceson kaj prosperon al FK "Esperanto" en Burundo cele al plia popularigo de Esperanto en Afriko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100716114651/http://www.esperanto.org/mels/ESPERANTO_FK.rtf |date=2010-07-16 }} {{eo}}</ref> Laŭ la iniciato de [[Klarita Velikova]], prezidanto de MELS, estis kreita «Esperanta eduka projekto por sporto kaj kulturo en Burundo, Afriko». Enkadre de tiu la organizaĵo planis kune kun la sia burundo filio kaj ANEB trejni lokanojn kaj popularigi futbalon kaj koreajn batalartojn, instrui sportistojn, organizi sportajn kaj esperantajn eventojn, eldoni kaj disvastigi materialojn pri sporto kaj Esperanto.<ref>[http://www.esperanto.org/mels/BURUNDAprojekto.rtf Esperanta eduka projekto por sporto kaj kulturo en Burundo, Afriko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100716114041/http://www.esperanto.org/mels/BURUNDAprojekto.rtf |date=2010-07-16 }} {{eo}}</ref> En [[aprilo 2008]] Klarita Velikova organizis en Rumonge la dusemajnan seminarion pri korea tradicia luktoarto [[tekvondo]] — unuafoje en Afriko.<ref>[http://www.esperanto.co.kr/bbs/zboard.php?id=korespond&page=50&sn1=&divpage=1&sn=off&ss=on&sc=on&select_arrange=headnum&desc=asc&no=2731&PHPSESSID=26ba7718d5ccebba15abe188dc59369b Unuan fojon kora tradicia Tekkjono en Afriko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120305052531/http://www.esperanto.co.kr/bbs/zboard.php?id=korespond&page=50&sn1=&divpage=1&sn=off&ss=on&sc=on&select_arrange=headnum&desc=asc&no=2731&PHPSESSID=26ba7718d5ccebba15abe188dc59369b |date=2012-03-05 }} {{eo}}</ref> == Ekonomio == Ĉirkaŭ 50 % de la teritorio konsistigas plugtero, 36 % paŝtejoj, restaĵon okupas ĉefe arbaroj kaj grundoj sentaŭgaj por plugado. En agrikulturo laboras pli ol 90 % de la laborkapabla loĝantaro. Plejparto de rikolto restas en la lando. [[Eksporto]] je 54 % konsistas el [[kafo]], ankaŭ oni eksportas [[teo]]n, [[kotono]]n kaj [[felo]]jn. En la lago Tanganjiko okazas [[fiŝkaptado]]. [[Industrio]] estas subevoluinta. [[Nutraĵa industrio|Nutraĵaj]] kaj [[Teksindustrio|teksaj]] [[entrepreno]]j, kaj tiuj pri fabrikado de [[konstrumaterialo]]j kaj [[palmoleo]] plejparte apartenas al [[Eŭropo|eŭropanoj]]. [[Stano]], [[bastnezito]], volframo, koltano, oro kaj [[torfo]] estas elminigataj nur en malgranda kvanto.<ref>[http://www.krugosvet.ru/enc/Earth_sciences/geografiya/BURUNDI.html Кругосвет Бурунди]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ru}}</ref> Same malgrande oni ekspluatas minaĵejojn de nikelo kaj [[uranio]]. Platino ĝis nun ne estas elminigata.<ref>[http://www.infoplease.com/ipa/A0107374.html Infoplease.com History, Geography, Government, and Culture of Burundi] {{en}}</ref> La burunda ekonomio estas unu el la plej malfortaj en la mondo kaj ĝia stato grave dependas de [[internacia helpo]], kiu tamen distribuiĝas ne ĉiam laŭregule. En januaro 2009 kelkaj landoj-kreditoroj malŝuldigis Burundon, entute je 833 milionoj da usonaj dolaroj.<ref name="Комиссия по миростроительству. Третья сессия. Структура по Бурунди. 29 июля 2009 года"/> La usona helpo al Burundo kreskis de 9,6 milionoj da usonaj dolaroj en [[2007]] ĝis preskaŭ 36 milionoj da usonaj dolaroj en 2009.<ref name="Комиссия по миростроительству. Третья сессия. Структура по Бурунди. 29 июля 2009 года"/> Estas realigataj programoj pri [[mikrokreditado]]. Grandskale disfloras [[korupto]]. Krome la komercon grave malhelpas la malbona reputacio de Burundo, kiu en [[2006]] estis agnoskita de spertuloj de [[Forbes]] kiel la 4-a el la plej danĝeraj landoj de la mondo.<ref>[http://www.forbes.com/2006/02/16/dangerous-travel-destinations-ĉ_sb_0216feat_ls.html Most Dangerous Destinations 2006]{{404|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{en}}</ref> === Detruaj sekvoj de enlanda milito === Gravan damaĝon al la ekonomio de la lando alportis longaj militaj konfliktoj. Laŭ taksado de la internacia koalicio de neregistaraj organizaĵoj [[Oxfam]], inter [[1993]] kaj [[2005]] Burundo perdis 37 % de [[MEP]], tio estas 5,7 miliardojn da [[usona dolaro|usonaj dolaroj]].<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/shared/bsp/hi/pdfs/11_10_07_africabillions.pdf Africa’s missing billions. International arms flows and the cost of conflict] {{en}}</ref> Laŭ taksoj de la [[Monda Banko]] ekde [[1999]] ĝis [[2004]] la burunda ekonomio reduktiĝis je 25 %.<ref name="Доклад генерального секретаря по Бурунди. 16 марта 2004"/> MEP inter [[1991]] kaj [[2001]] duoniĝis — de 1,2 miliardoj da usonaj dolaroj al 0,69. Ekstera ŝuldo en 2004 egalis al 204 % MEP aŭ 99 % de ĉiuj enspezoj.<ref name="Доклад генерального секретаря по Бурунди. 16 марта 2004"/> [[Malneta nacia enspezo|MNE]] pokape egalis en 2004 al 110 usonaj dolaroj (tiu averaĝa por landoj de [[Afriko sude de Saharo]] estis 490). La burunda franko inter 2001 kaj 2004 perdis preskaŭ 30 % de la valoro.<ref name="Доклад генерального секретаря по Бурунди. 16 марта 2004"/> === Priekonomiaj taksadoj === La {{daton|8|septembro}} [[2009]] la [[Monda Ekonomia Forumo]] publikigis raporton «The Global Competitiveness Report 2009-2010», en kiu la konkurencpovo de la burunda ekonomio estis taksita ege malalte — ĝi okupis la lastan el 133 lokoj.<ref>[http://www.weforum.org/pdf/GCR09/GCR20092010fullrankings.pdf The Global Competitiveness Report 2009-2010] {{en}}</ref> Antaŭjare ĝi okupis la 132-an lokon, superinte [[Zimbabvo]]n. En la samjara raporto de la Monda Ekonomia Forumo, la burunda ekonomio okupis la 8-an lokon en la listo de landoj, kies ekonomioj estis plej fermitaj en la mondo.<ref>[http://www.weforum.org/documents/getr2009_explorer/index.html The Global Enabling Trade Report 2009] {{en}}</ref> En [[septembro 2009]] la gazeto [[The Times]] publikigis rezultojn de la esplorado de la konsulta firmao ''Maplecroft'', en kiu estas taksitaj la riskoj de la landoj, kiuj estos plej atakeblaj de la [[tutmonda varmiĝo]]. Burundo en tiu listo okupis la 5-an lokon.<ref>[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/environment/article6821896.ece?token=null&offset=24&page=3 Worst climate change offenders to escape effects, report claims]{{404|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{en}}</ref> La lando havas grandan turisman potencialon, danke al sia naturo kaj pitoreskaj vidindaĵoj. La burunda aero estis agnoskita en 2006 unu el la plej puraj en la mondo (la 4-a loko).<ref>[http://www.guardian.co.uk/environment/2006/jan/24/science.climatechange UK ranked fifth best in world green list] {{en}}</ref> Tamen en 2008 Burundo okupis nur la 128-an lokon (el 130) en la listo de la landoj (fare de la Monda Ekonomia Forumo), ordigitaj laŭ ties agrableco por turistoj.<ref>[http://www.weforum.org/pdf/TTCR08/Rankings.pdf The Travel & Tourism Competitiveness Index] {{en}}</ref> === Agrikulturo === Burunda agrikulturo kreas 33,5 % de MEP ([[2005]]).<ref name="Britannica World Data. Burundi"/> En ĝi laboras pli ol 90 % de la laborkapabla loĝantaro. Plugtero okupas 1 100 000 hektarojn (43 % de la areo), el kiuj 74 000 hektaroj (6,7 % de la plugtero) estas irigitaj.<ref name="Nationsencyclopedia.com Agriculture of Burundi">[http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-AGRICULTURE.html Nationsencyclopedia.com Agriculture of Burundi] {{en}}</ref> La ĉefaj eksportaĵoj estas kafo kaj teo. En [[2001]] la eksporto de kafo egalis al 54 % de la tuta eksporto,<ref name="Nationsencyclopedia.com Agriculture of Burundi"/> en [[2006]] — 67,7 %.<ref name="Britannica World Data. Burundi"/> La burunda registaro reguligas la prezan kaj komercan politikon rilate al kafo, ĉiuj eksportaj kontraktoj pri ĝi devas esti aprobitaj. Produktistoj de kotono kaj teo ankaŭ estas subtenetaj de la registaro cele al diversiigo de eksporto. Tia dependeco de la monoproduktoj plurfoje dolore trafis la burundan ekonomion. Ekzemple, falo de la kafoprezoj kaj malkresko de ties produktado kaŭzis reduktiĝon de la eksportaj enspezoj de 66 ĝis 40 milionoj da usonaj dolaroj.<ref name="Доклад генерального секретаря по Бурунди. 16 марта 2004"/> La ĉefaj nutraĵoj por interna konsumado estas [[manioko]], [[fazeolo]], [[banano]]j, [[batato]], [[greno]]j kaj [[sorgo]]. En [[plantejo]]j apudbordaj al la lago Tanganjiko, oni produktas palmoleon. En montaraj regionoj oni kreskigas [[tabako]]n kaj [[tritiko]]n. La brutaro de [[Hejma kapro|kaproj]] en la lando konsistigas 750 000, grandaj kornobrutoj — 396 000, [[ŝafo]]j — 243 000 (2005)<ref name="Britannica World Data. Burundi"/>, [[porko]]j — 61 000, [[Koko (birdo)|kokoj]] — 4 milionoj ([[1999]]).<ref name="Nationsencyclopedia.com Animal Husbandry of Burundi"/> Entute la bruta produktiveco estas tre malalta. Ekzemple averaĝa bovino donas nur 350&nbsp;kg da lakto jare (17 % de la averaĝa tutmonda nivelo).<ref name="Nationsencyclopedia.com Animal Husbandry of Burundi">[http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-ANIMAL-HUSBANDRY.html Nationsencyclopedia.com Animal Husbandry of Burundi] {{en}}</ref> Produktado de lakto en 1999 estis taksata je 23 000 tunoj. Konsumado de viando por persono, laŭ taksado, estas po 48 kalorioj diurne (10 % de la averaĝa tutmonda nivelo).<ref name="Nationsencyclopedia.com Animal Husbandry of Burundi"/> Produktado de agrikulturaj varoj en 2005 estis jena: bananoj — 1 600 000 tunoj, batato — 835 000 tunoj, manioko — 710 000 tunoj, fazeolo — 220 218 tunoj, [[maizo]] — 123 000 tunoj, sorgo — 67 947 tunoj, [[rizo]] — 67 947 tunoj, [[taro]] — 62 000 tunoj, [[Ĝardena pizo|pizo]] — 33 500 tunoj, kafo — 7 800 tunoj, teo — 7 500 tunoj, kotono — 4 654 tunoj.<ref name="Britannica World Data. Burundi"/> === Industrio === Restarigo de la burunda industrio, grave damaĝita dum la enlanda milito, komenciĝis nur en [[1998]], kiam kreskis la produktado de sukero, lakto, [[sapo]], [[botelo]]j, [[kuracilo]]j kaj [[teksaĵo]]j; estis rekonstruitaj kelkaj gravaj fabrikoj kaj rekomenciĝis elminigado de nikelo kaj oro. Plejparto da industriaj entreprenoj troviĝas en Buĵumburo.<ref>[http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-INDUSTRY.html Nationsencyclopedia.com Industry of Burundi] {{en}}</ref> Koltano, nikelo, oro, kaolino, stano kaj volframo estas elterigitaj por eksporto. Kalkoŝtono, torfo kaj [[gruzo]] estas konsumataj enlande.<ref name="Nationsencyclopedia.com Mining of Burundi"/> === Transporto kaj komuniksistemo === Burundo ne havas aliron al maro, ankaŭ [[fervojo]]j mankas. Longeco de la aŭtovojoj en [[2004]] estis 12 322&nbsp;km, el kiuj nur 7 % estis [[Asfalto|asfaltitaj]]. La kvanto de personaŭtoj estis 19 800, [[kamiono]]j kaj [[buso]]j — 14 400.<ref name="Britannica World Data. Burundi"/> [[Aviado|Aera transporto]] estas reprezentita de la [[flugkompanio]] [[Air Burundi]], kiu faras flugojn ene kaj ekster de la lando — al Ruando, Tanzanio, Demokratia Respubliko Kongo. Internaciajn flugojn plenumas ankaŭ flugkompanioj [[Air Zaïre]], [[Sabena]] kaj aliaj<ref name="Nationsencyclopedia.com Transport in Burundi">[http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-TRANSPORTATION.html Nationsencyclopedia.com Transport in Burundi] {{en}}</ref>. La internacia flughaveno en Buĵumburo en 2005 akceptis 73 072 pasaĝerojn, flugigis 63 908 pasaĝerojn, elkargis 3 093 tunojn, enkargis 188 tunojn.<ref name="Britannica World Data. Burundi"/> Ankaŭ estas 7 pli malgrandaj flughavenoj kaj 1 [[aerodromo]] por [[helikoptero]]j.<ref name="Burundi on CIA Factbook"/> Por 1000 burundanoj estis 20 [[poŝtelefono]]j kaj 4,1 [[Fiksa telefono|fiksaj telefonoj]] (2005), 4,8 [[Persona komputilo|personaj komputiloj]] (2004), 7,7 [[Interreto|interretuzantoj]] (2006).<ref name="Britannica World Data. Burundi"/> === Energiprodukta industrio === En 2005 en Burundo estis produktita 137 milionoj da kWh de elektroenergio, dum la konsumado de tiu konsistigis 161,4 milionoj da kWh.<ref name="Burundi on CIA Factbook"/> Ĉiuj [[Petrola produkto|petrolaj produktoj]] estas importitaj el [[Kenjo]] kaj Tanzanio. 94 % da elektroproduktado baziĝas sur la bruligado de ligno kaj torfo.<ref>[http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-ENERGY-AND-POWER.html Nationsencyclopedia.com Energy and Power in Burundi] {{en}}</ref> === Valuto === La nacia valuto estas [[burunda franko]] (BIF), kiu estis enkursigita la {{daton|19|majo}} [[1964]],<ref>[https://www.globalfinancialdata.com/index.php3?action=showghoc&country_name=Burundi Global Financial Data The Global History of Currencies (GHOC). Burundi] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070929122832/http://www.globalfinancialdata.com/index.php3?action=showghoc&country_name=Burundi |date=2007-09-29 }} {{en}}</ref> kiam [[monbileto]]j de la ''Emisia banko de Ruando kaj Burundo'', kiuj havis nominalajn valorojn je 5, 10, 20, 50, 100, 500 kaj 1000 frankojn, estis represitaj de la Banko de la Reĝolando Burundo por nacia moncirkulado. En [[1966]] monbiletoj de la nominala valoro de 20 frankoj kaj pli estis represitaj de la Banko de la Respubliko Burundo por anstataŭigi sur ili la vorton «Reĝlando» per la vorto «Respubliko». En [[1968]] monbiletoj de la nominala valoro de 10 frankoj estis anstataŭigitaj per moneroj. En [[2001]] estis enkursigita la monbileto je 2000 frankoj, en [[2004]] году — je 10 000 frankoj. === Eksteraj ekonomiaj rilatoj === La importo en [[2006]] egalis al 429,6 milionoj da [[Usona dolaro|usonaj dolaroj]] kaj konsistis el jenaj varoj: maŝina aparataro — 21,3 %, transporta aparataro — 15,7 %, minerala brulaĵo — 13,4 %, metalaj konstruaĵoj — 7,2 %, kuraciloj — 6,6 %. La ĉefaj provizantoj estis [[Sauda Arabio]] (12,6 %), [[Belgio]] kaj [[Luksemburgo (lando)|Luksemburgo]] (11,7 %), Kenjo (8,2 %), [[Japanio]] (7,8 %), Rusio (4,7 %), [[Unuiĝinta Reĝlando]] (4,6 %).<ref name="Britannica World Data. Burundi"/> La eksporto en 2006 egalis al 58,6 milionoj da [[Usona dolaro|usonaj dolaroj]] kaj konsistis el jenaj varoj: kafo — 67,7 %, teo — 17,0 %, ledoj kaj feloj — 2,6 %. La ĉefaj aĉetantoj estis: [[Svisio]] (34,4 %), Unuiĝinta Reĝlando (12,3 %), Pakistano (7,8 %), Ruando (5,1 %), aliaj landoj de la [[Eŭropa Unio]] (24,6 %).<ref name="Britannica World Data. Burundi"/> == Kulturo == La kulturo en eŭropa signifo de ĉi tiu vorto restas subevoluinta en la lando. Ege malalta nivelo de legpovo kontribuas al disvastiĝo de antaŭjuĝoj, inkluzive de tiuj savaĝaj kaj danĝeraj. Inter ili menciindas rilato al [[Albinismo|albinoj]], kiuj regule iĝas viktimoj de la fanatikaj murdistoj. Organoj kaj partoj de la korpoj de albinoj estas tre alte taksataj en la [[nigra merkato]]. De [[septembro 2008]] ĝis [[marto 2009]] estis murditaj 8 albinoj. En marto 2009 la burunda polico likvidis la reton de tiaj fikomercistoj en la provinco [[Provinco Ruyigi|Ruyigi]], kio kvietigis albinojn kaj plejparto da ili revenis hejmen el siaj kaŝejoj. Samtempe komenciĝis la albinnombrado por ekscii ties situojn kaj protekti ilin.<ref name="Комиссия по миростроительству. Третья сессия. Структура по Бурунди. 29 июля 2009 года"/> En [[provinco Ruyigi]] en 2004 estis murditaj 20 homoj, akuzitaj pri [[sorĉado]].<ref name="Доклад генерального секретаря по Бурунди. 16 марта 2004"/> === Literaturo === Pro tre disvastigitaj [[Analfabeto|analfabeteco]] kaj [[malriĉeco]] la nacia literaturo preskaŭ tute mankas. Gravan disvastiĝon havas [[folkloro]], parto de kiu estis tradukita al la [[franca lingvo]]. Ankaŭ menciindas la unua verko de la burunda [[esperanto-literaturo]] — teatraĵo fare de ''Nzaniye B. Jesse-Le-Prince'' «La knabino estas mia».<ref>Nzaniye B. Jesse-Le-Prince. La knabino estas mia. Nzaniye B. Jesse-Le-Prince. 1992. 52 p. (La verko de la burunda aŭtoro — unua Esperanto-teatraĵo el Afriko — rakontas pri edzinigo de belulino)[http://katalogo.uea.org/katalogo.php?inf=4546] {{eo}}</ref> === Muzeoj kaj bibliotekoj === Konserviĝis unu el palacoj de la burundaj reĝoj (''mvami''). En [[Gitego]] troviĝas la Nacia muzeo, establita en [[1955]]. En ĝi estas konservitaj specimenoj da la popola ornamarto, historiaj dokumentoj kaj raraĵoj, funkcias biblioteko. Gitego famas pro siaj potaĵoj. En Burundo estas 60 bibliotekoj, el kiuj plej grandaj troviĝas en Buĵumburo kaj ties ĉirkaŭaĵo: la Publika biblioteko (27 000 volumoj), la Biblioteko de Burunda universitato (192 000 volumoj), la Biblioteko de la Franca kulturcentro (33 000 volumoj).<ref>[http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-LIBRARIES-AND-MUSEUMS.html Nationsencyclopedia.com Libraries and Museums of Burundi] {{en}}</ref> En [[Rumongo]] funkcias esperanto-biblioteko, establita de la fonduso [[Esperanto en Evoluo]]. Ĝi estas la unua [[publika biblioteko]] de la urbo kaj enhavas ankaŭ librojn en la franca, angla kaj aliaj lingvoj. === Muziko kaj dancoj === La burunda kaj ruanda muzikoj tre similas, ĉar ambaŭ landoj estas loĝataj de samaj etnoj. Dum familiaj kunvenoj oni kantas ''imvijno'' ([[burunde]] ''imvyino'') kun mallongaj rekantaĵoj kaj granda [[Tamburo|tamburado]]. Iuj kantistoj aŭ malgrandaj muzikaj grupoj plenumas kantojn ''indirimbo'' ([[burunde]] ''indirimbo''). Viroj plenumas ritmajn kantojn kun krioj ''kviŝongora'' ([[burunde]] ''kwishongora''), kaj virinoj — tiujn sentimentajn ''bilito'' ([[burunde]] ''bilito''). La tipa burunda muziko estas ankaŭ «flustrkantado».<ref name="Everyculture.com Culture of Burundi"/> La ĉefaj [[Muzika instrumento|muzikaj instrumentoj]] estas ''inanga'' ([[burunde]] ''inanga''), ''idono'' ([[burunde]] ''idono''), ''ikiĥuseĥama'' ([[burunde]] ''ikihusehama''), ''ikembe'' ([[burunde]] ''ikimbe''). Tamburoj gravas kiel ne nur muzikiloj, sed ankaŭ kiel simboloj de statuso kaj potenco. La plej fama tamburgrupo de la lando estas [[The Royal Drummers of Burundi]]. Unue ĝi konsistis el 20 homoj, kiuj sciis muziki dum multaj generacioj.<ref>[http://www.wisegeek.com/who-are-the-royal-drummers-of-burundi.htm Wisegeek.com The Royal Drummers of Burundi] {{en}}</ref> Ekde la [[1960-aj]] ĝi turneas tra la mondo. Aperis muzikalbumoj: «Batimbo (Musiques Et Chants)» ([[1991]]), «Live at Real World» ([[1993]]) kaj «The Master Drummers of Burundi» ([[1994]]).<ref>[http://www.mapsofworld.com/burundi/culture/royal-drummers.html Maps Of World The Royal Drummers of Burundi] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110812095153/http://www.mapsofworld.com/burundi/culture/royal-drummers.html |date=2011-08-12 }} {{en}}</ref> Tamburadon ofte akompanas dancoj. Speciale famas la burunda danco ''budemera'' ([[burunde]] ''budemera''), kiun dancistoj plenumas ronde, ĉe tio la gvidanto tenas enmane bovinan voston. Dum dancado kantistoj prikantas nupton, virinan belecon, ktp.<ref>[Voyage.e-monsite.com Les Danses] {{en}}</ref> === Festoj === La oficialaj burundaj festoj estas jenaj:<ref>[http://www.worldtravelguide.net/country/46/public_holidays/Africa/Burundi.html Worldtravelguide.net Burundi Travel Guide - Public Holidays] {{en}}</ref> {|class="wikitable" align="center" ! Dato ! Nomo |---- |la {{daton|1|januaro}} |[[Novjaro]] |---- |la {{daton|5|februaro}} |La tago de unueco |---- |la {{daton|1|majo}} |La tago de laboro |---- |movebla<ref>la 40-a tago post Pasko ([[2009]] — la {{daton|21|majo}})</ref> |[[Ĉieliro|Ĉieliro de Jesuo Kristo]] |---- |la {{daton|1|julio}} |La tago de sendependiĝo |---- |la {{daton|15|aŭgusto}} |[[Ĉieliro de Maria]] |---- |la {{daton|13|oktobro}} |La tago de [[Louis Rwagasore|Rwagasore]] |---- |la {{daton|21|oktobro}} |La tago de [[Melchior Ndadaye|Ndadaye]] |---- |la {{daton|1|oktobro}} |[[Ĉiuj Sanktuloj]] |---- |la {{daton|28|oktobro}} |La tago de la respubliko |---- |la {{daton|25|decembro}} |[[Kristnasko]] |----|+ |} === Sporto === Ekde [[1996]] Burundo partoprenas la [[Someraj Olimpikoj|Somerajn Olimpikojn]], al kiuj sendis [[Atletiko|atletikistojn]] kaj [[Naĝado|naĝistojn]]. En la [[Somera Olimpiko 1996]] la burunda [[Kurado|kuristo]] [[Vénuste Niyongabo]] gajnis la unuan lokon en la kurado je 5000 metroj, akirinte la solan olimpikan medalon por sia lando. [[Fédération de Football du Burundi]] ({{eo}} ''La burunda futbala asocio'') estis fondita en [[1948]] kaj aniĝis al [[FIFA]] en [[1972]].<ref>[http://www.fifa.com/associations/association=bdi/ FIFA Burundi] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110726182812/http://www.fifa.com/associations/association=bdi/ |date=2011-07-26 }} {{en}}</ref> En [[1995]] la junulara futbala teamo kvalifikis sin al la [[Futbala Mondpokalo]] por sportistoj ĝis 20 jaroj en [[Kataro (lando)|Kataro]], sed elturniriĝis post la etapo de la grupa turniro. == Edukado == Edukado en Burundo estas deviga por ĉiuj infanoj inter 7 kaj 13 jaroj. La {{daton|26|aŭgusto}} [[2005]] estis deklarite, ke la elementa edukado estos senpaga.<ref name="Совет Безопасности ООН. Пятый доклад">[http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N05/609/27/PDF/N0560927.pdf?OpenElement Совет Безопасности ООН. Пятый доклад Генерального секретаря об Операции Организации Объединенных Наций в Бурунди. 21 ноября 2005 г.] {{ru}}</ref> La [[Elementa lernejo|elementa edukado]] okazas en la burunda kaj franca lingvoj. Lerando en [[mezlernejo]]j daŭras 7 jarojn, en mezaj faklernejoj — 5 jarojn. La sola altlernejo de la lando estas la Burunda universitato, establita en [[1960]]<ref>[http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-EDUCATION.html Nationsencyclopedia.com Education of Burundi] {{en}}</ref> kaj situanta en Buĵumburo. Tre mankas profesiaj instruistoj kaj administrantoj. En mezlernejoj kaj la universitato sekve al [[diskriminacio]] dominas tutsioj.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/85931/Burundi Britannica Education of Burundi] {{en}}</ref> [[Legopovo]] de la burunda loĝantaro (pli ol 15-jaraĝa) en 2003 egalis al 51,6 % (viroj — 58,5 %, virinoj — 45,2 %.<ref name="Britannica World Data. Burundi" /> En 2004 pli ol 560 miloj da infanoj ne frekventis lernejojn.<ref name="Доклад генерального секретаря по Бурунди. 16 марта 2004" /> La burundaj lernejoj en 2003-2004 estis jenaj:<ref name="Britannica World Data. Burundi" /> {| class="wikitable" align="center" ! Lernejoj ! Kvanto de lernejoj ! Kvanto de instruistoj ! Kvanto de lernantoj ! Kvanto de lernantoj <br />por instruisto |---- |Bazlernejoj (7-13 jaroj) |1 512<ref>La informo je [[1998]]</ref> || 18 889 || 968 488 || 51,2 |---- |Mezlernejoj (14-20 jaroj) |4 005 || 8 047 || 140 735 || 17,5 |---- |Altlernejoj |1 || 669 || 15 706 || 23,5 |---- |+ |} == Sano == En Burundo tre mankas kvalifikita medicina personaro kaj kuraciloj. Pro tio ofte eksplodas [[meningito]] kaj [[ĥolero]], kiuj kaŭzas multajn mortojn.<ref>[http://www.who.int/hac/crises/bdi/background/Burundi_May07.pdf WHO Burundi Profile. May 2007] {{en}}</ref> En [[2004]] por unu kuracisto estis 37 581 loĝantoj (entute 200 kuracistoj), por unu lito en malsanulejo — 1657 loĝantoj (entute 3380 litoj).<ref name="Britannica World Data. Burundi" /> Laŭ takso de la [[Unuiĝinta programo de la Unuiĝintaj Nacioj pri HIV/Aidoso]] (2005) Burundo estas unu el 15 landoj, plej trafitaj de ĉi tiu pandemio.<ref name="Совет Безопасности ООН. Четвертый доклад Генерального секретаря об Операции Организации Объединенных Наций в Бурунди. 19 мая 2005 г." /> En la fino de 2001 la kvanton de [[HIV|HIV-infektitoj]] oni taksis kiel 390 000 (tio estas 8,3 % de la plenkreska loĝantaro).<ref>[http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-HEALTH.html Nationsencyclopedia.com Health in Burundi] {{en}}</ref> En 2003 pro malsanoj, ligitaj al HIV/Aidoso, mortis ĉirkaŭ 25 000 homoj.<ref name="Первый доклад Генерального секретаря об Операции Организации Объединенных Наций в Бурунди. 25 августа 2004 г">[http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N04/467/79/IMG/N0446779.pdf?OpenElement Совет Безопасности ООН. Первый доклад Генерального секретаря об Операции Организации Объединенных Наций в Бурунди. 25 августа 2004 г.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110309055423/http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N04/467/79/IMG/N0446779.pdf?OpenElement |date=2011-03-09 }} {{ru}}</ref> La kvanto de georfoj, perdintaj gepatrojn pro HIV/Aidoso, en 2002 estis taksita kiel 160 000.<ref name="о положении в Бурунди. 18 ноября 2002 г">[http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N02/697/19/PDF/N0269719.pdf?OpenElement Совет Безопасности ООН. Доклад Генерального секретаря Совету Безопасности о положении в Бурунди. 18 ноября 2002 г.] {{ru}}</ref> En 2005 el 390 000 infektitoj 190 000 estis virinoj kaj 55 000 infanoj.<ref name="Совет Безопасности ООН. Четвертый доклад Генерального секретаря об Операции Организации Объединенных Наций в Бурунди. 19 мая 2005 г.">[http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N05/347/69/PDF/N0534769.pdf?OpenElement Совет Безопасности ООН. Четвертый доклад Генерального секретаря об Операции Организации Объединенных Наций в Бурунди. 19 мая 2005 г.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110309061112/http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N05/347/69/PDF/N0534769.pdf?OpenElement |date=2011-03-09 }} {{ru}}</ref> == Amaskomunikiloj == Malgraŭ manko de la oficiala limigo de la [[parollibereco]] la burunda registaro firme kontrolas la solan ĉiutagan gazeton [[Le Renouveau du Burundi]], du ĉefajn [[radiostacio]]jn kaj [[televido]]n. Inter gazetoj menciindas: Le Renouveau du Burundi ({{eo}} ''La renoviĝo de Burundo''), Ubumwe ({{eo}} ''Unueco'') — ambaŭ registaraj, Ndongozi ({{eo}} ''Gvidanto'') — katolika, Arc-en-ciel ({{eo}} ''Ĉielarko'') — privata franclingva ĉiutaga gazeto.<ref name="BBC Country Profile of Burundi">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/country_profiles/1068873.stm BBC Country Profile of Burundi] {{en}}</ref> La sola televidkanalo [[La Radiodiffusion et Télévision Nationale de Burundi]] (RTNB) estas sub kontrolo de la registaro kaj dissendas en la burunda, [[svahila]], franca kaj [[angla]] lingvoj.<ref name="BBC Country Profile of Burundi" /> Ĝi estis fondita en [[1984]] kaj ekde 1985 dissendas en koloro.<ref>[http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-MEDIA.html Nationsencyclopedia.org Media of Burundi] {{en}}</ref> En 2004 la kvanto de televidiloj por 1000 loĝantoj estis 37.<ref name="Britannica World Data. Burundi" /> La ĉefa informfonto por la burundanoj estas radio. En la lando funkcias: [[Radio Burundi]] (RTNB), kontrolata de la registaro, dissendas en la burunda, svahila, franca kaj angla lingvoj; [[Bonesha FM]] estas subtenata de internaciaj organizaĵoj; [[Radio Publique Africaine]] estas la privata radiostacio, kiun subtenas la Unuiĝintaj Nacioj kaj aliaj internaciaj organizaĵoj; [[Radio CCIB+]] estas financata de la Komerca ĉambro de Burundo; [[Radio Culture]] parte estas financata de la ministerio pri sanprotektado; [[Radio Isanganiro]] estas la privata radiostacio.<ref name="BBC Country Profile of Burundi" /> Inter [[novaĵagentejo]]j menciindas: [[Agence Burundaise de Presse]] (ABP) kiu estas sub kontrolo de la registaro; [[Azania]] kaj [[Net Press]] estas privataj entreprenoj.<ref name="BBC Country Profile of Burundi" /> En 2006 en la lando estis 60 000 retuzantoj.<ref name="Burundi on CIA Factbook" /> En [[2004]] la burunda ĵurnalisto [[Alexis Sinduhije]], kiu establis en [[2000]] la [[Radio Publique Africaine]] ({{eo}} ''La publika afrika radio''), ricevis la premion de [[CPJ International Press Freedom Awards]] ({{eo}} ''La internacia komitato por defendi ĵurnalistojn «Por la libero por amaskomunikoloj»'').<ref>[http://cpj.org/awards/2004/sinduhije.php 2004 IPFA Alexis Sinduhije] {{en}}</ref> La {{daton|11|marto}} 2009 li estis senkulpigita rilate al akuzoj pri kolumno al prezidanto.<ref name="Совет Безопасности ООН. Пятый доклад" /> En [[2009]] en la listo de la landoj, ordigitaj laŭ nivelo de la parollibereco (fare de la organizaĵo [[Raportistoj sen limoj]]), Burundo okupis la 103-an lokon<ref>[https://web.archive.org/web/20091022183400/http://www.rsf.org/en-classement1003-2009.html Press Freedom Index 2009] {{en}}</ref> (en [[2008]] — la 94-an<ref>[https://web.archive.org/web/20090607100340/http://www.rsf.org/en-classement794-2008.html Press Freedom Index 2008] {{en}}</ref>, en [[2002]] — la 72-an).<ref>[https://web.archive.org/web/20090703081345/http://www.rsf.org/en-classement298-2002.html Press Freedom Index 2002] {{en}}</ref> La {{daton|19|junio}} 2009 la prezidanto Pierre Nkurunziza establis la premion "La ĵurnalisto de la jaro".<ref name="Шестой доклад Генерального секретаря" /> == Interesaĵoj == * En [[2009]] en [[Buĵumburo]] unuafoje okazis [[Beleco-konkurso|beleckonkurso]]. El 82 partoprenantinoj 20 iris al la finalo. Venkis [[Alida Kaneza]], kiu partoprenis internacian beleckonkurson<ref>{{Citaĵo el la reto | url = https://www.monato.be/2009/009711.php | titolo = Fraŭlino Paco | titolo-aldono = | alirdato = 2012-12-12 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = [[Jérémie Sabiyumva]] | lasta = | unua = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktanto = | dato = 2008-12-26 | eldonisto = [[Monato (gazeto)|Monato]] | paĝoj = 21 | lingvo = eo | arkivurl = https://www.webcitation.org/6CrLFroT8?url=http://www.esperanto.be/fel/2009/009711.php | arkivdato = 2012-12-12 | citaĵo = }}</ref><includeonly>2009. № 2. p. 21.</includeonly> * En Burundo loĝas la plej fama pro sia grandeco kaj krueleco [[krokodilulo]] laŭ nomo [[Gustav (krokodilulo)|Gustav]], kiu estis unue eltrovita de la [[Francio|franca]] naturalisto ''Patrice Faye'', loĝanta en la lando, en [[1998]] kaj nomita de li. Tiam oni taksis ĝin 60-jara kaj 6,1 metrojn longa.<ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/2520815.stm | titolo = Burundi's not so gentle giant | titolo-aldono = | alirdato = 2012-12-12 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Christophe Nkurunziza | lasta = | unua = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktanto = | dato = 2002-11-29 | eldonisto = [[BBC News]] | paĝoj = | lingvo = en | arkivurl = https://www.webcitation.org/6CrKH7QbD?url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/2520815.stm | arkivdato = 2012-12-12 | citaĵo = }}</ref> En [[2007]] estis kreita [[Usono|usona]] hororfilmo [[Primeval]], en kiu usonaj televid-ĵurnalistoj en Burundo ĉasas kun kameraoj grandegan, 9 metrojn longan krokodilulon Gustav.<ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://www.imdb.com/title/tt0772193/ | titolo = Primeval (2007) | titolo-aldono = | alirdato = 2012-12-12 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | lasta = | unua = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktanto = | dato = 2007 | eldonisto = [[IMDb]] | paĝoj = | lingvo = en | arkivurl = https://www.webcitation.org/6CrKliG20?url=http://www.imdb.com/title/tt0772193/ | arkivdato = 2012-12-12 | citaĵo = }}</ref> * Fine de 2009 en [[Rusio]] eksplodis skandalo, kaŭzita de la informo, ke la registaro de [[Saĥalena provinco]] mendis por guberniestra novjara festeno la grupon da burundaj tamburistoj. Prezentado de la afrikaj muzikistoj kostus 340 milojn da [[rublo]]j (ĉ. 11 333 usonaj dolaroj). La mendo estis nuligita.<ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://www.kp.ru/daily/24399/576312/ | titolo = Чиновники Сахалина выписали себе бурундийских барабанщиков | titolo-aldono = | alirdato = 2012-12-12 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Сергей СЕМУШКИН | lasta = | unua = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktanto = | dato = 2009-11-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldonisto = | paĝoj = | lingvo = ru | arkivurl = https://www.webcitation.org/6CrKzk8n8?url=http://www.kp.ru/daily/24399/576312/ | arkivdato = 2012-12-12 | citaĵo = }}</ref> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Burundi|n=Kategorio:Burundo}} * {{ueavikio|Burundo}} {{eo}} * [http://www.ipernity.com/doc/97850/4787784/ Johan kaj Svetlana Derks rakontas pri sia vizito al Afriko kaj pri Esperanto-projekto en Burundo. 25 aprilo 2009 (video)] {{eo}} * [http://esperanto.wunderground.com/global/BI.html La vetero en Burundo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060629121201/http://esperanto.wunderground.com/global/BI.html |date=2006-06-29 }} {{eo}} * [http://www.burundi-gov.bi/ La oficiala retpaĝo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081106204744/http://www.burundi-gov.bi/ |date=2008-11-06 }} {{fr}} * [http://esperanto-afriko.webs.com/kurso%20agatabo.pdf Esperanto-lernolibro en runda lingvo - ''Agatabo ko kwiga esperanto mu kirundi] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120324030903/http://esperanto-afriko.webs.com/kurso%20agatabo.pdf |date=2012-03-24 }}'' * [http://esperanto-burundo.webs.com/ Oficiala retpaĝo de la Asocio Nacia por Esperanto en Burundo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101130103758/http://esperanto-burundo.webs.com/ |date=2010-11-30 }} {{eo}} * [http://mirejo3.blogspot.com/2011/05/bujumbura.html Blogo de Mireille Grosjean, 5 ĉapitroj pri Burundo] {{eo}} kaj {{fr}} * {{en}} [http://www.eoearth.org/view/article/51cbf3c77896bb431f6ae0db/ Ekoregionoj de Burundo (''The Encyclopedia of Earth'')] == Referencoj == {{Referencoj|2}} {{Portalo|Afriko}} {{Afrika Unio}} {{Elstara}} {{ADLS|2010|14}} <!-- kaj 15 --> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Burundo| ]] [[Kategorio:Landoj sen maraliro]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1962]] gg7g6bgu8117bm0b0cajumj29gp1g25 0 489 9368950 9368488 2026-05-08T21:25:23Z Alifono 114488 9368950 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lando | nomoenlokalingvo = [[Dosiero:Myanmar long form.png|Pyidaungzu Myanma Naingngandaw|220ra]] | transskribo = Pyidaungsu Myanma Naingngandaŭ | eonomo = Mjanmaa Unio | flago = [[Dosiero:Flago-de-Birmo.svg|120ra]] | blazono = [[Dosiero:Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg|100ra]] | nacia himno = [[Kaba Ma Kjei]] (ကမ္ဘာမကျေ) <br /> Ĝis la fino de la mondo | lokigo-bildo = [[Dosiero:Location Burma (Myanmar) ASEAN.svg|270ra|Situo]] | lingvoj = [[Birma lingvo|Birma/Mjanmaa lingvo]] (65%) <br /> 107 gentaj lingvoj<ref>Cliff, Goddard (2005). The Languages Of East And Southeast Asia: An Introduction. Oxford University Press. ISBN 0-19-924860-5.</ref> | ĉefurbo = [[Nepjido]] | religio = [[Budhismo]] (89%) <br /> [[Kristanismo]] (4%) <br /> [[Islamo]] (4%) | km2 = 676 578 | akvo = 3,06 | loĝantoj = Bamaroj | loĝantaro = 48 798 000 (2007, takso) | loĝdenso = 75 | vivlongeco = | alfabeteco = | valuto = [[Birma kjato]] | valuta kodo = MMK | horzono = +6.30 | ttt = mm | landkodo = MMR | tel = 95 | politika sistemo = Militista [[Junto (politiko)|junto]] | ŝtatestro = prezidanto [[Min Aung Hlaing]] | ĉefministro = ne plu ekzistas ekde 2011 | nacia tago = [[4-a de januaro]] | sendependeco = [[4-a de januaro]] [[1948]] (de [[Britio]]) | esperanto-asocio = - }} '''Mjanmao''' ({{lang-my|မြန်မာ}}, prononco [mjəmà], laŭ la angla formo de la oficiala nomo laŭ la aktuala reganta [[junto (politiko)|junto]] ekde 1989 kaj laŭ [[Unuiĝintaj Nacioj|UN]]; eventuale, malpli ofte, ankaŭ '''''Mjanmaro''''') aŭ '''Birmo'''<ref name="PIV">[https://vortaro.net/#Birmo_kd Birmo] en [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto|PIV]] ĉe Vortaro.net.</ref> (oficiala nomo ĝis 1989, daŭre rekomendata de la [[Akademio de Esperanto]] kaj plu la ordinare uzata nomo en Esperanto), estas lando en [[Sud-Orienta Azio]]. Ĝi landlimas [[Barato]]n, [[Bangladeŝo]]n, [[Laoso]]n, [[Ĉinio]]n kaj [[Tajlando]]n kaj havas proksimume 2 000&nbsp;km da marbordo sude. La landon regas [[Militreĝimo|militista reĝimo]] ekde [[1962]] kaj ne okazis parlamentaj balotadoj de [[1990]], kiam la nuna militista junto malvenkegis en ili, ĝis [[2010]]. La registaro ne obeis la rezulton de la balotado, daŭrigis sian agadon kaj malliberigis la alipartianojn kiel la [[Nobel-premio|Nobelpremiiton]] pri [[Paco]] [[Aung San Suu Kyi]]. Post 17 jaroj, en [[2007]] la Militista Junto kontraŭstaris popolan protestadon, estratan de [[bikŝuo|budhismaj monaĥoj]]. Kapitalismaj okcidentaj landoj subtenis la ribelon. [[Ĉinio]] estas ĉefa ekonomia partnero de Birmo (vidu sube Ekonomio). En [[2010]] tamen okazis ĝenerala balotado, kiun gajnis la partio [[Unia Solidara kaj Evolua Partio]], subtena al la junta reĝimo: La 4-an de februaro 2011 la ĝistiama ĉefministro [[Tein Sein]] iĝis ŝtatprezidento kaj per tiu elekto formale finiĝis la junta reĝimo, kvankam pluregas la samaj homoj. == Bazaj informoj == * '''Landkodo:''' MM. * '''Esperanto-nomo:''' [a] Mjanmao, Mjanmaro * '''Nacia nomo:''' ''Myanma Neinang''. * '''Areo:''' 676.600 kv.km. * '''Politika sistemo:''' militista reĝimo. * '''Ŝtatestro: '''gvidanto de ŝtata konsilio ''Than Shwe'' (1992). * '''Adm. divido:''' 7 regionoj kaj 7 ŝtatoj. * '''Ĉefurbo:''' [[Nepjido|Nejpido]] (ankaŭ ''Pyinmana'' aŭ ''Naypyidaw'') * '''Urboj: '''[[Jangono]] (ankaŭ ''Ranguno,'' 3.662 mil), [[Mandalajo]] (ankaŭ ''Mandalay'' (417 mil), ''Basejn'' (356 mil). * '''Loĝantaro:''' 45.106 mil (1995), inter ili 68% birmanoj, 9% ŝanoj, 7% [[karenoj]], 3% [[ĉinoj]], 13% aliaj. * '''Ŝtatlingvo:''' [[birma lingvo]] * '''Parollingvoj:''' [[karena lingvo|karena]], [[ŝana lingvo|ŝana]], [[Ĉina lingvaro|ĉina]], [[kaĉina lingvo|kaĉina]], [[mon (lingvo)]]. * '''Kredantoj:''' [[Budhismo|budhistoj]]. * '''Eksporto:''' rizo, kaŭĉuko. * '''Organizoj:''' [[Unuiĝintaj Nacioj]] ([[1948]]) == Urboj == La plej granda urbo de la lando, kun 4 477 782 loĝantoj <small>(en [[2005]])</small> estas [[Nepjido|Nejpido]], kiu ĝis [[novembro]] [[2005]] estis la [[ĉefurbo]] de la lando. Ekde [[decembro]] [[2005]], la administracioj estis translokigitaj al la nova ĉefurbo [[Nepjido]]<ref>Noto : '''''Nepjido''''' ([[Birma lingvo|birme]]: နေပြည်တော်မြို့, Naypyitaw), eksa Pjinmano (ပျဉ်းမနားမြို့, Pyinmana, kvankam tiun ŝanĝon de ĉefurbo ne agnoskis ĉiuj landoj kaj internaciaj organizaĵoj en la mondo</ref>, kiu situas ĉirkaŭ 320&nbsp;km norde de Ranguno. La [[6-a de februaro|6-an de februaro]] [[2006]] la translokigo de ĉiuj ministerioj estis oficiale finita. La nova ĉefurbo estas malpermesita al civiluloj kaj eksterlandanoj kaj estis oficiale nomita ''Naypyidaw'' (reĝa urbo) la [[22-a de marto|22-an de marto]] [[2006]]. Aliaj grandaj urboj estas [[Mandalajo]], [[Molamjajn]], [[Bago]], [[Patejn]], [[Taunĝi]]. == Nomo-ŝanĝoj == La reĝimo volis en 1988 liberiĝi de ĉiuj referencoj al la kolonia epoko kaj tial ili decidis ŝanĝi la nomon de la lando al Mianmao. Ankaŭ urboj kaj riveroj ricevis novan nomon. ''Rangoon'' estis rebaptita en ''Yangon'', ''Pagan'' fariĝis ''Bagan'' kaj la rivero ''Irrawaddy'' (Irivadio) fariĝis la rivero ''Ayeyarwady (''Ajejarvadio'')''. Jen la ĉefaj nomŝanĝoj<ref>(nl) ''[https://www.zuidoostaziemagazine.com/birma-of-myanmar/ Is het nu Birma of Myanmar?]'' (Ĉu estas nun Birmo aŭ Mianmao?), Zuidoost-Azië Magazine.</ref>: ''Birma/Burma/'''''Birmo''' → Myanmar/ '''Mjanmao/''' '''Mianmaro'''<ref name=":0" />/ '''Mjanmaro''' ''Rangoon'' / [[Ranguno]] → ''Yangon'' ''Pagan/Pegu → Bagan'' / '''[[Bago]]''' ''Akyab → Sittwe'' ''Amherst → Kyaikkami'' ''Arakan → Rakhine'' ''Bassein →'' '''''[[Patejn]]''''' ''Maymyo → Pyin U Lwin'' ''Moulmein / Mulmejn →  Mawlamyine / '''[[Molamjajn]]''''' ''Myohaung → Mrauk U'' ''Pegu → Bago'' ''Prome → Pyay'' ''Sandoway → Thandwe'' ''Syriam → Thanlyin'' ''Yaunghwe → Nyaung Shwe'' Rivero ''Irrawaddy''/[[Rivero Iravadio|'''Rivero Irovadio''']] → Rivero ''Ayeyarwady'' / [[Iravadio|'''Rivero Ajejarvadio''']] Rivero ''Salween'' → Rivero ''Thanlwin'' Rivero ''Sittang'' → Rivero ''Sittoung'' ''Tennasserim'' → ''Tanintharyi'' == Espererantigo de la nomoj == {{Vidu ankaŭ|Nomoj de Birmo/Mjanmao|Vjetnamoj#Noto pri la nomo de Vjetnamio}} En ĉiu lingvo estas disputo pri la landanomo, kiu estu devena de aŭ "''Bama''" (bazita sur "''Bamar''", la nomo de la plej granda etno en la lando) aŭ de "''Myanma''". La plej konata esperantigo de "''Bama''" estas "Birmo". Ebloj de la esperantigo de "''Myanma''" estas "''Mianmo''" aŭ "'''Mjanmao'''"<ref>Laŭ la vortaro "Großes Wörterbuch Esperanto-Deutsch" de Erich-Dieter Krause, paĝo 483, la lando nomiĝas ankaŭ ''Mjanmo''. Tamen li sub la kapvorto ''Birmo'', paĝo 87, mencias la vorton ''Mjanmaro''.</ref> aŭ "'''Mianmaro'''"<ref name=":0">[http://www.esperantoporun.org/dokumentoj/informiloj/informilo-de-marto-2019/ Informilo Esperanto por UN] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190826111234/http://www.esperantoporun.org/dokumentoj/informiloj/informilo-de-marto-2019/ |date=2019-08-26 }}, marto 2019</ref> aŭ "'''Mjanmaro'''" Tamen, iuj teorie uzas la formon "Birmujo" (aŭ "Mjanmujo").<ref>[http://esperanto-ondo.ru/Recenzoj/R-rossia.htm Recenza eseo de] [[Sergio Pokrovskij]]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.elerno.cn/elibro/FestlibroLisen.pdf |titolo=La arto agadi kune: Festlibro por s-ano Li Sen |alirdato=2014-05-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140530044447/http://www.elerno.cn/elibro/FestlibroLisen.pdf |arkivdato=2014-05-30 }}</ref> Povus anstataŭigi la diron :"el ĉiuj birmoj nur 69% estas la etno nomata ''Bamar'' en Birmo" :: → "el ĉiuj '''birmujanoj''' nur 69% estas '''birmoj'''". Tia ŝanĝado oficiale estis farita por la landonomo "Vjetnamio" (el "Vjetnamo") per la [[Akademio de Esperanto]] en 1 == Historio == Birmo estis parto de la ampleksega [[Brita imperio|Brita Imperio]] kiel [[Brita Birmo]] post la lasta reĝo [[Thibaw Min]] ĝis la [[Dua Mondmilito]]. La [[Birma Kampanjo]] estis serio de bataloj en Brita Birmo, en la [[Pacifika Fronto]] de la Dua Mondmilito, ĉefe inter fortoj de la Brita Imperio kaj Ĉinio, kun subteno de Usono, unuflanke, kontraŭ la invadantaj fortoj de la Japana Imperio, Tajlando, kaj la Hindia Nacia Armeo. Britaj fortoj estis ĉirkaŭ 1 000 000 kaj venis ĉefe el Brita Hindio, kun aliaj koloniaj trupoj, kaj pli malgrandaj nombroj de teraj kaj aeraj fortoj el aliaj kolonioj. La Birma Sendependiga Armeo (konata al Aliancanoj kiel "Birma Perfida Armeo") estis trejnita de la japanoj kaj faris la dekomencajn atakojn kontraŭ fortoj de la Brita Imperio. Ĉiuflanke pereis po pli ol 200 000 homoj. La [[Birma Vojo]] estis vojo kiu ligis Birmon kun la sudokcidento de Ĉinio. Ĝi estis konstruita dum Birmo estis Brita kolonio por sendi liverojn al Ĉinio dum la [[Dua japana-ĉina milito]]. En [[1947]] estis mortigita la generalo Aung San, patro de [[Aung San Suu Kyi]], kiu ĝis tiam klopodis bridi la diferencojn inter birmanoj; post la sendependiĝo en [[1948]] ekis malfacila epoko ĝis la [[puĉo]] de [[1962]], de kiam la militistoj kontraŭstaris arde la minoritatojn, el kiuj multaj rifuĝis en [[Tajlando]] kaj aliaj najbaraj landoj. La 8-an de aŭgusto [[1988]], civitanoj en Mjanmao surstratiĝis por renversi la subpreman socialisman [[Militreĝimo|militreĝimon]] de la diktatoro Ne Win, kiu regis la landon per fera pugno ekde [[1962]]<ref>[https://eo.globalvoices.org/2019/09/5632 Rememorigo de la ribelo '88 por demokratio en Mjanmao], [[The Irrawaddy]] + [[Tutmondaj Voĉoj]], la 9-an de septembro 2019.</ref>. Ne okazis parlamentaj balotadoj ekde [[1990]], kiam la nuna militis,ta junto malvenkegis en tiuj balotoj. La registaro ne obeis la rezulton de la balotado, daŭrigis sian agadon kaj malliberigis la alipartianojn interalie [[Aung San Suu Kyi]], [[Nobel-premio|Nobelpremiiton]] pri [[Paco]]. La [[Safrana Revolucio]] estis sinsekvo de ekonomiaj kaj politikaj protestadoj kaj surstratiĝoj, kiuj okazis en Birmo dum aŭgusto, septembro kaj oktobro 2007. La protestadojn kaŭzis la decido de la nacia militista registaro forigi la subvenciojn de la vendoprezoj de [[benzino]]. == Geografio == Birmo, kio ampleksas ekde malalta [[Himalajo]] norde ĝis la [[duoninsulo de Malako]] sude, havas okcidente la marbordon de [[golfo de Bengalo]], kaj proksime la montaron Arakan. Montarĉenoj estas plej altaj norde kun plej alta altaĵo en monto [[Hkakabo Razi]] (5.967 m), en montaro [[Gaoligong]]. Estas en la lando multaj neaktivaj [[vulkano]]j. Montarĉenoj, situantaj en direkto de norde suden, izolas la terkulturajn ebenaĵojn de la [[rivero]]j [[Ĉindvino]], [[Iravadio]], Sittango kaj Salŭeno. Alia grava rivero kiu trapasas la landon estas [[Mekongo]]. La [[klimato]] estas varia, ĉefe varme tropika, kun meza temperaturo de {{GdC|25}}. La somera [[musono]] estas rigora kaj kaŭzas multajn [[pluvo]]jn. [[Biogeografio|Biogeografie]] la lando troviĝas en la [[Hindoĉina biodiverseco-riĉaĵejo|hindoĉina]] [[ekoprovinco]] de la [[orientaliso]] laŭ la [[tipologio]] de la [[WWF|Monda Natur-Fonduso]] (WWF). Vidu artikolojn [[Nordbirmaj mezvarmaj arbaroj]] kaj [[Orient-himalajaj foliaj kaj koniferaj arbaroj]]. == Administrado == {| class="wikitable" |- ! No. ! Ŝtato/Regiono ! Distriktoj ! Municipoj ! Urboj ! Subdistriktoj ! Vilaĝaroj ! Vilaĝoj |- | 1 | [[Kaĉino]] | 3 | 18 | 20 | 116 | 606 | 2630 |- | 2 | [[Kajaho]] | 2 | 7 | 7 | 29 | 79 | 624 |- | 3 | [[Kajino]] | 3 | 7 | 10 | 46 | 376 | 2092 |- | 4 | [[Ĉin (subŝtato)]] | 2 | 9 | 9 | 29 | 475 | 1355 |- | 5 | [[Sagainga Regiono]] | 8 | 37 | 37 | 171 | 1769 | 6095 |- | 6 | [[Tanintaria Regiono]] | 3 | 10 | 10 | 63 | 265 | 1255 |- | 7 | [[Bagoa Regiono]] | 4 | 28 | 33 | 246 | 1424 | 6498 |- | 8 | [[Magvaja Regiono]] | 5 | 25 | 26 | 160 | 1543 | 4774 |- | 9 | [[Mandalaja Regiono]] | 7 | 31 | 29 | 259 | 1611 | 5472 |- | 10 | [[Ŝtato Mon]] | 2 | 10 | 11 | 69 | 381 | 1199 |- | 11 | [[Ŝtato Raĥine]] | 4 | 17 | 17 | 120 | 1041 | 3871 |- | 12 | [[Jangona Regiono]] | 4 | 45 | 20 | 685 | 634 | 2119 |- | 13 | [[Ŝanio|Ŝtato Ŝan]] | 11 | 54 | 54 | 336 | 1626 | 15513 |- | 14 | [[Iravadia Regiono]] |6 | 26 | 29 | 219 | 1912 | 11651 |- | | '''Totalo''' | '''63''' | '''324''' | '''312''' | '''2548''' | '''13742''' | '''65148''' |} == Ekonomio == [[Dosiero:Longyi.jpg|eta|dekstra|200ra|Birma kamparano vestita per tipa ''longjio'']] La [[ekonomio|ekonomia]] stato de Birmo estas malstabila. [[Agrikulturo|Terkulturado]] estas la ĉefa resursofonto por la landa ekonomio; ĝi okupas preskaŭ 2/3 de la laboranta loĝantaro kaj kontribuas je 40 % al la [[malneta enlanda produkto]] (MEP). La ĉefa produkto estas [[rizo]], kio okupas preskaŭ duonon de la kultivebla tero. Ceteraj produktoj ([[kotono]], [[arakido]], [[kaŭĉukarbo|kaŭĉuko]], [[teo]]) estas duarangaj. Gravas ankaŭ la produktado de [[papavo]], ĉefe en la tiel nomata ortriangulo, angulregiono ĉe la limoj inter Birmo, Laoso kaj Tajlando. La [[arbaro|forsta]] [[Arbarekspluatado|ekspluatado]] estas intensa: Birmo okupas la unuan lokon monde pri produktado de [[Tektono (genro)|tektono]] kaj oni vendas tiun produkton ĉefe al [[Ĉinio]] por mebloindustrio kaj konstruado; tio estas kialo de danĝera senarbarigo de la tuta lando. La industria sektoro, antikveca, trapasas malfacilan situacion pro manko de investado, spite al la klopodoj de la ŝtato por allogi fremdajn [[kapitalo]]jn. Petrolo jam ne estas tiom grava, sed Ĉinio planas konstrui petroldukton el birma haveno Akjabo tra la tuta lando ĝis la suda ĉina urbo Kummingo; tio helpos la petroltransporton el [[Mezoriento]] al Ĉinio sen trapasi la danĝeran markolon [[Malako]]. [[Turismo]] komencis pro ekzotismo de la lando allogi vizitantojn, sed la malfacila politika situacio bremsas ties disvolviĝon. La ĝenerala situacio de grandega malriĉeco favoras la pliampleksiĝon de koruptado kaj de la [[kontrabando]] kaj de la [[nigra merkato]]. == Loĝantaro == Birmo estas arego de 135 etnaj grupoj, kiuj parolas ĉirkaŭ 60 lingvojn. Tia konsisto endanĝerigas la politikan stabilon de la lando, ĉefe ĉar la [[birmanoj]] estas plimulto kun 68 '''%''' ĝis maksimume 70 % de la preskaŭ 53 milionoj da loĝantoj. Ili okupas la centrajn fruktodonajn ebenaĵojn de la valo de la rivero [[Ajejarvadio (rivero)|Iravadio]] kaj la ĉefajn postenojn en politiko kaj ekonomio. Tamen la riĉaj regionoj pri [[oleo]], [[gaso]], tektono kaj [[jado]] estas loĝejo de minoritatoj, kiuj ne tiom ricevas de la landa reĝimo. Britoj dum kolonia epoko helpis tiujn kontraŭstarojn por pli facile regi la landon kaj malfortigi la povon de la birmanoj (aŭ 'bamaroj'). Ekzemple [[Karenoj]] estas grupa nomo por popoloj, vivantaj en suda Birmo en triba sistemo kaj parolantaj ŝino-tibetajn lingvojn. Ili ne formas unuecan grupon, ili diferencas etne, lingve, religie aŭ ekonomie. Laŭ unu tradicia diferencigo ekzistas blankaj kaj ruĝaj karenoj. Kotulio (angle transliterata ''Kawthoolei'') estas nomo uzata de la karenoj kaj ilia sendependiĝa movado la Karena Nacia Unio (KNU) por nomi la ŝtaton, kiun la KNU celas starigi en Birmo. La [[rohinĝoj]] - sialingve ''ruáingga'', prononco laŭ sistemo IFA ɹuájŋɡa, ရိုဟင်ဂျာ rui hang gya, prononco ɹòhɪ̀ɴɡjà, bengale রোহিঙ্গা, prononco ɹohiŋɡa, angle nomataj rohingya, prononco laŭ sistemo IFA roʊˈɪndʒə, do [roŭinĝe], roʊˈhɪndʒə, do [roŭhinĝe] aŭ roʊˈɪŋjə, do [roŭhinje] - estas alia etno. Ties membroj parolas variaĵon de la lingvo parolata ĉirkaŭ la urbego [[Ĉitagongo]] de [[Bangladeŝo]], parto de la [[bengala lingvo]]. Preskaŭ ĉiuj rohinĝoj estas sunaismaj islamanoj. La etnanoj tradicie vivas en la norda parto de la subŝtato [[Raĥine]], kiu limas al Bangladeŝo. == Politiko == [[Birma parlamenta balotado (2015)]] == Birmo en Esperanto == [[Marjorie Boulton]], en sia mikspota libro ''[[Faktoj kaj fantazioj]]'', dediĉas ties 31-an ĉapitron "''Fabelo el Birmo''" al komentoj pri la lando; poste ŝi rakontas fabelon pri "''La kato, kiu kondutis kiel universitata profesoro''".<ref>[[Marjorie Boulton]], [[Faktoj kaj fantazioj|"Faktoj kaj fantazioj]]" (progresiga libro), [[Universala Esperanto-Asocio]], [[Roterdamo]], 1984, dua eldono 1993. paĝoj 253-257.</ref> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == [[Nomoj de Birmo/Mjanmao]] == Ekstera ligilo == {{Projektoj|n=Kategorio:Birmo|ReVo=birm}} (eo) {{ueavikio|Birmo|{{paĝonomo}}}} {{-}} [[Dosiero:Bagan banner2.jpg|775ra]] {{Ŝtatoj en Azio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Birmo| ]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1948]] 9rcxt2ytlmrbfn2u0jgoz4zg6xgz13t 0 514 9368942 9348337 2026-05-08T21:07:45Z Alifono 114488 /* Paroĥoj */ 9368942 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lando | nomoenlokalingvo = Barbados | eonomo = Barbado | flago = [[Dosiero:Flago-de-Barbado.svg|120px|]] | blazono = [[Dosiero:Coat of arms of Barbados.png|120px]] | priskribo de blazono = blazono de Barbado | nacia himno = [[Himno de Barbado|In Plenty and in Time of Need]] | nacia devizo = Pride and industry (esperante: Fiereco kaj laboremeco) | lokigo-bildo = [[Dosiero:LocationBarbados.png|200px]] <br /> Barbado sur la mapo de [[Karibio]] | oficiala lingvo = [[angla]] | lingvoj = barbada angla (baĵana) | ĉefurbo = [[Briĝurbo]] (angle: Bridgetown) | religio = [[Kristanismo]] | km2 = 431 | akvo = <!-- metu ĉi tien nenion krom eventuale ciferon: akvo nekonsidereblas --> | loĝantoj = Barbadano | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro-jaro = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝdenso = 660 | vivlongeco = 73,94 | valuto = [[Barbada dolaro]] ($) | valuta kodo = BBD | horzono = −4 | ttt = bb | landkodo = BB | tel = +1-246 | politika sistemo = [[Parlamento|Parlamenta]] [[demokratio]] kaj [[respubliko]] | ŝtatestro = prezidanto [[Jeffrey Bostic]] | ĉefministro = [[Mia Mottley]] | nacia tago = [[30-a de novembro]] | sendependeco = [[30-a de novembro]] [[1966]] | de kiu = [[Unuiĝinta Reĝlando|Britio]] | esperanto-asocio = | MEP = [[Usona dolaro|$]]6,175 [[miliardo]]j | MEP jaro = 2010 | MEP pokapa = $ 22 296 | kesteroj = {{Informkesto geografiaĵo|insulo |subŝablono = jes |priskribo de bildo= |regiono-ISO = BB |mapo lokumilo = iso |mapo1 lokumilo = |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |zomo = 9 |longo = |larĝo = |plej alta = |plej alta leviĝo = |parenco = Atlantiko |parenco_tipo = Akvejo }} }}<!--fino de la ekstera informkesto --> '''Barbado''' aŭ '''Barbadoso''' ({{lang-en|Barbados}}) estas insula [[ŝtato]] kaj [[respubliko]], unu el la [[Malgrandaj Antiloj]]. Ĝi situas en Norda [[Atlantiko]], 100 km oriente de la [[Kariba Maro]] kaj la [[Alventaj Insuloj]] <ref>{{Cite news|date=2012-08-02|title=Barbados country profile|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-18723928|access-date=2023-10-02}}</ref>. Barbadon enloĝis [[kariboj]] ekde la 13a jarcento, kaj antaŭe aliaj amerikaj indiĝenoj. [[Portugalio]] pretendis pri la insulo inter 1532 kaj 1536, nomante ĝin "{{lang|pt|Os Barbados}}" (esperante: "[[Barbo|La barbuloj]]"), sed la portugaloj ĝin forlasis ĉirkaŭ [[1610]], kaj en [[1625]], anglaj [[Maristo|maristoj]] pretendis la insulon por [[Anglio]], poste [[Unuiĝinta Reĝlando|Britio]]. Barbado sendependiĝis disde Britio en [[1966]], kaj iĝis parto de la [[Komunumo de Nacioj]] <ref name="Commonwealth History">{{cite web|url=http://thecommonwealth.org/our-member-countries/barbados/history|title=Barbados – History|author=Secretariat|work=[[Commonwealth of Nations]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140820080026/http://thecommonwealth.org/our-member-countries/barbados/history|archive-date=20 August 2014}}</ref>. Barbado estas ĉefa ircelo de turistoj en la [[Karibio]], kaj [[turismo]] estas ĝia ĉefa [[industrio]] <ref>{{cite journal|last1=Belle|first1=Nicole|last2=Bramwell|first2=Bill|date=1 August 2005|title=Climate Change and Small Island Tourism: Policy Maker and Industry Perspectives in Barbados|journal=Journal of Travel Research|volume=44|pages=34–38|doi=10.1177/0047287505276589|s2cid=154912745|issn = 0047-2875 }}</ref>. Ĝi estas ankaŭ la plej disvolviĝinta lando en la regiono, kaj, en [[2010]], la ununura lando en la regiono kiu nomiĝas "[[Industrilando|Evoluinta lando]]" laŭ la [[Internacia Valuta Fonduso|IMF]]. == Etimologio == La [[etimologio]] de la nomo "Barbado" ne estas certa. La insulo aperis en [[Hispanio|hispanaj]] [[mapo]]j en [[1511]], nomiĝis ''{{lang|es|Isla de los Barbados}}''.<ref name="worldstatesmen.org">{{citaĵo el la reto |url=http://www.worldstatesmen.org/Barbados.html |titolo=Barbados |lasta=Chabon |unua=Ben |jaro=2000 |verko=World Statesmen.org |alirdato=2011-01-10 }}</ref> Tio kredeble estas [[Hispana lingvo|hispana]] traduko de [[Portugala lingvo|portugala]] nomo, ĉar la unuaj [[Eŭropo|eŭropanoj]] kiuj malkovris la insulo estis [[portugalio|portugalaj]] [[maristo]]j. Kiam la portugala [[Esplorado|esploristo]] Pedro a Campos formale pretendis [[posedrajto|proprieto]]n de la insulo en [[1536]], li nomis ĝin ''{{lang|pt|Ilha Barbados}}'' aŭ ''{{lang|pt|Ilha de os Barbados}}''. La nomo ''{{lang|pt|Ilha de os Barbados}}'' (aŭ ''{{lang|es|Isla de los Barbados}}'') ne klaras. Ĝi signifas ''insulo de la [[Barbo|barbhavaj]]'', sed ne klaras kiu havas la barbojn aŭ kio la barboj estas. Tradicie, estis kredite, ke "la barbhavaj" aludas la barbhavan [[Fikuso|figarbon]] (fikuso aŭ [[Latina lingvo|latine]] ''{{lang|le|ficus citrifolia}}''), kiu havas pendantajn radikojn kiu similas barbojn.<ref name="barbados.org historio">{{citaĵo el la reto |url=http://www.barbados.org/history1.htm |titolo=History of Barbados |verko=Barbados Tourism Encyclopedia |alirdato=2011-01-10 }}</ref> Sed ankaŭ eblas, ke "la barbhavaj" aludas la indiĝenan popolon [[kariboj]], kiu havis barbojn kaj estis danĝeraj batalistoj kaj [[kanibalo]]j kiujn la eŭropanoj timis.<ref name="Enciklopedio Britannica Barbada Historio">{{citaĵo el la reto |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/52655/Barbados/54603/History |titolo=Barbados :: History |verko=Encyclopedia Britannica |alirdato=2011-01-10 }}</ref> Kiam [[Brita imperio|britaj]] maristoj pretendis [[Proprieto|posedrajton]] de la insulo en [[1625]], ili nomis la insulon simple kiel ''{{lang|en|Barbados}}''. Tiu ankoraŭ estas la angla nomo hodiaŭ. == Paroĥoj == {{Ĉefartikolo|Paroĥoj de Barbado}} {| |-style="vertical-align: top;" | Barbado konsistas el 11 [[paroĥo]]j: # [[Krista Kirko (Barbado)|Krista Kirko]] (''{{lang|en|Christ Church}}'') # [[Sankta Andreo (Barbado)|Sankta Andreo]] (''{{lang|en|Saint Andrew}}'') # [[Sankta Georgo (Barbado)|Sankta Georgo]] (''{{lang|en|Saint George}}'') # [[Sankta Jakobo (Barbado)|Sankta Jakobo]] (''{{lang|en|Saint James}}'') # [[Sankta Johano (Barbado)|Sankta Johano]] (''{{lang|en|Saint John}}'') # [[Sankta Jozefo (Barbado)|Sankta Jozefo]] (''{{lang|en|Saint Joseph}}'') # [[Sankta Lucio (Barbado)|Sankta Lucio]] (''{{lang|en|Saint Lucy}}'') # [[Sankta Mikaelo (Barbado)|Sankta Mikaelo]] (''{{lang|en|Saint Michael}}'') # [[Sankta Petro (Barbado)|Sankta Petro]] (''{{lang|en|Saint Peter}}'') # [[Sankta Filipo (Barbado)|Sankta Filipo]] (''{{lang|en|Saint Philip}}'') # [[Sankta Tomaso (Barbado)|Sankta Tomaso]] (''{{lang|en|Saint Thomas}}'') | style="text-align: right;" | [[Dosiero:Barbados parishes numbered.png|eta|Mapo de la paraĥoj de Barbado]] |} [[Dosiero:2019 Independence Day Parade & “We Gatherin” Procession (49146644398).jpg|eta|Parado okaze de la tago de la sendependiĝo en Bridgetown]] Sankta Mikaelo kaj Krista Kirko estas la plej loĝataj paroĥoj. Kune ili havas pli ol duonon de la loĝantaro. La ĉefurbo, Briĝurbo, situas en la okcidento de Sankta Mikaelo. La ĉefa flughaveno, [[Internacia Flughaveno Grantley Adams]], situas en la sudo de Kristo Kirko. Sankta Filipo kaj Krista Kirko estas la plej grandaj paroĥoj. Kune ili estas pli ol kvarono de la insulo. [[Dosiero:Bridgetown barbados parliament building.jpg|eta|Parlamentejo de Barbado]] Sankta Georgo kaj Sankta Tomaso situas en la mezo de la insulo, kaj estas la nuraj paroĥoj sen [[marbordo]]j. Sankta Petro estas la nura paroĥo kiu havas du marbordojn. == Politiko == La [[Ĝenerala guberniestro de Barbado|Guberniestro ĝenerala]] (''Governor General'') estis la reprezentanto en Barbado de la krono de la Unuiĝinta Reĝlando, iam la ŝtatestro de Barbado. En la 30-a de novembro [[2021]] Barbado iĝis [[respubliko]], kun [[Sandra Mason]] anstataŭante la reĝinon Elizabeto kiel ŝtatestro.<ref>Ernie Seon (EFE), [https://www.publico.es/sociedad/barbados-convierte-republica-despide-isabel-ii.html Barbados se convierte en república y se despide de Isabel II] 30-a de Novembro 2021, Alirita la 1an de Decembro 2021.</ref> == Ekstera politiko == Barbado apartenas al la [[AKP-ŝtatoj]], internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj [[Afriko]], [[Karibio]] kaj la [[Pacifiko]]. == Aliaj informoj == * '''Landkodo''': BB. * '''Areo''': {{Unuo|431|km|2}} * '''Politika sistemo''': konstitucia monarĥio. * '''Ŝtatestro''': [[Sandra Mason]] * '''Ĉefministro''': [[Mia Mottley]] * '''Ĉefurbo''': [[Briĝurbo]] (angle: Bridgetown). * '''Loĝantaro''': 300 mil (1996). * '''Ŝtatlingvo''': [[angla lingvo|angla]]. * '''Kredantoj''': [[Protestantismo|protestantoj]]. * '''Eksporto''': [[sukero]], kemiaĵoj, vestoj. * '''Porkapa GNP''': 6.560 $. * '''Valuto''': [[barbada dolaro]]. * '''Historio''': Brita kolonio de [[1627]]. Rajton de memregado akiris en [[1961]]. Sendependa ŝtato kaj membro de Brita Komunumo de [[1966]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|wikt=Barbado|ReVo=barbad}} * http://www.barbados.gov.bb <!-- Barbada Registara Informa Reto --> * http://www.totallybarbados.com/ <!-- _Situs_ _resmi_ turismo --> * http://www.accessbarbados.com/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180805112541/http://accessbarbados.com/ |date=2018-08-05 }} <!-- Barbada Ferio Vojaĝi Gvidi & Negoca Dosierujo --> * http://www.barbadosparliament.com/ <!-- _Official_ _Website_ _of_ _the_ _parliament_ _of_ Barbado --> * http://www.visitbarbados.org/ <!-- _Situs_ _resmi_ turismo --> {{Komunumo de Nacioj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Barbado| ]] [[Kategorio:Karibio]] [[Kategorio:Membroj de la Komunumo de Nacioj]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1966]] 2c10o8gyc0vra0rp3avmwbk9d4o36rn 0 1377 9368947 9336965 2026-05-08T21:18:51Z Aidas 3488 9368947 wikitext text/x-wiki {{TemasPri|nuntempa ŝtato|[[Antikva Grekio]]}} {{Informkesto lando | nomoenlokalingvo = {{Fremdlingve|el|Ελληνική Δημοκρατία}} | transskribo = ''Ellinikí Dhimokratía'' | eonomo = Helena Respubliko | flago = [[Dosiero:Flago-de-Grekio.svg|120px|Flago de Grekio]] | blazono = [[Dosiero:Coat_of_arms_of_Greece.svg|120px|Blazono de Grekio]] | nacia himno = [[Imnos is tin Eleftherian]] | lokigo-bildo = [[Dosiero:EU-Greece.svg|Lokigo|270px]] | lingvoj = [[greka lingvo|greka]] | ĉefurbo = [[Ateno]] (3.027 mil) | religio = [[Ortodoksismo]] | km2 = 131.945 | akvo = 0.8669 | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro-jaro = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝdenso = 81 | valuto = [[Eŭro]] | valuta kodo = EUR | horzono = +2 (en somero +3) | ttt = gr | landkodo = GR | tel = 30 | politika sistemo = [[Respubliko|Demokratia respubliko]] | ŝtatestro = | ĉefministro = | nacia tago = [[25-a de marto]] | sendependeco = [[1829]] | de kiu = la [[Otomana Imperio]] | nacia devizo = }} {{mapo de Grekio}} [[Dosiero:GreekPrefecturesNumbered.png|eta|Provincoj de Grekio.]] '''Grekio''', '''Grekujo''' aŭ '''Helaso''' (oficiale la '''Helena Respubliko''' resp. '''Greka Respubliko''', {{lang-el|Ελλάδα|aŭ=Ελληνική Δημοκρατία}}) estas lando en [[Balkana duoninsulo]], ankaŭ sur la centoj da insuloj de [[Egea Maro|Egea]], [[Ionia Maro|Ionia]] kaj [[Mediteraneo|Mediteranea]] maroj. Grekio limas kun [[Bulgario]], [[Albanio]], [[Nord-Makedonio]] kaj [[Turkio]]. == Bazaj informoj == * '''Naturo:''' la plej granda insulo estas [[Kreto]], la plej alta pinto monto [[Olimpo]], [[Makedonio (Grekio)|Makedonio]] (2.917 m). * '''Urboj:''' [[Tesaloniko]] (789 mil), [[Patraso]] (214 mil), [[Iraklio (urbo)|Iraklio]] (174 mil), [[Lariso (urbo)|Lariso]] (162 mil), [[Volo (urbo)|Volo]] (144 mil). * '''Administra divido:''' 13 administraj regionoj ("periferioj", greke περιφέρεια) kaj 52 provincoj ("prefektujoj", kiuj greke nomigas Νομός, do "nomos"). La dek tri regionoj estas [[Atiko]], [[Epiro (administra regiono)|Epiro]], [[Ioniaj Insuloj (administra regiono)|Ioniaj Insuloj]], [[Kreto]], [[Meza Grekio]], [[Meza Makedonio]], [[Norda Egeo]], [[Okcidenta Grekio]], [[Okcidenta Makedonio]], [[Orienta Makedonio kaj Trakio]], [[Peloponezo (administra regiono)|Peloponezo]], [[Suda Egeo]] kaj [[Tesalio]]. * '''Loĝantaro:''' 10.816 mil (2011), inter ili Grekoj - 91,56%. * '''Etnaj minoritatoj:''' Valaĥoj (ĉ. 140 000); turkoj (ĉ. 60 000); pomakoj (ĉ. 30 000); albanoj; bulgardevenaj slavoj. * '''Eksporto:''' vesto, [[olivoleo]], [[frukto]], [[tabako]], naftoproduktoj. * '''GNP:''' totala - 195 mlrd $; pokapa - 18.002$. * '''Monunuo:''' ekde 1999 [[Eŭro]] EUR (= 100 leptoj: greke λεπτό [lepto], plurale λεπτά [lepta]), antaŭe la [[moderna greka draĥmo]] * '''Organizoj:''' [[UNO]] ([[1945]]), [[NATO]], [[EU]] == Geografio == La plej suda duoninsulo estas [[Moreo]], kiu kune kun la cetero de la kontinenta Grekio formas la plej sudan parton de la duoninsulo de [[Balkanio]]. La [[Triĥonida (lago)|lago Triĥonida]] ({{lang-el|Λίμνη Τριχωνίδα|ligilo=ne}}) estas la plej granda natura lago de Grekio, post la lago Granda Prespo (kiu tamen ne estas tuta en Grekio). Por administracio rigardu la artikolojn [[Regionaj unuoj de Grekio]] kaj [[Regionoj de Grekio]]. == Historio == {{Ĉefartikolo|Historio de Grekio}} En [[1829]] Grekio akiris [[Greka milito de sendependigo|sendependecon]] de la [[Osmanida imperio]], kiel [[reĝlando Grekio]], sed tion sekvis tuta vico da politikaj renversoj, inter kiuj elstaris la [[Dua Greka Respubliko]], kaj militaj diktaturoj. ĉefe post la [[diktaturo de la koloneloj|puĉo de la koloneloj]]. Moderna demokratia respubliko formiĝis en [[1975]]. Dum la [[Dua Mondmilito]] Grekion okupis potencoj de Akso; pli precize: [[Nazia Germanio]], [[Italio]] kaj [[Bulgario]]. La [[batalo de Grekio]] aŭ ''Operaco Marita'' estis la invado de la Reĝlando Grekio fare de la fortoj de la Akso dum la [[Dua Mondmilito]], en kiu tiuj batalis kontraŭ la aliancanoj (Grekio kaj la [[Komunumo de Nacioj]]). Aparte grava estis la [[Batalo de Kreto]]. Dume funkciis la [[Greka kontraŭnazia rezistmovado]]. Ĝi daŭris ĝis la retiriĝo de la germanaj kaj bulgaraj trupoj en oktobro 1944. Tiam startis malfacila kunvivado inter la diversaj frakcioj de la rezistado kio rezultis en la [[Greka Enlanda Milito]]. De la restarigo de la demokratio tre ofte la eventoj de la politiko kaj de la politikaj sukcedoj ege rilatis al la surstrata agado ĉefe de studentoj kaj junuloj, sed ne nur. Tiele oni povas resumi:: * En [[1973]] [[:en:Athens_Polytechnic_uprising|studentaj protestoj]] kontraŭ la [[Diktaturo de la koloneloj|militista diktaturo]], estrita de [[Georgios Papadopoulos]] kaj [[Dimitrios Ioannidis]], estis subpremitaj perforte de polico kaj tio akcelis la falon de tiu diktaturo. * En [[1974]] en balotado venkis la konservativa partio kaj ekprezidentis [[Konstantino Karamanlis]], onklo de la posta ĉefministro [[Kostas Karamanlis]]. * En [[1981]] Grekio eniris en la [[EU]] kaj venkis en balotado la [[Socialisma partio (Grekio)|socialisma partio]] de [[Andreas Papandreu]]. * En [[1985]] rememoro de la studenta insurekcio de 1973 konvertiĝis en denovaj perfortaĵoj inter policanoj kaj studentoj. * En [[1991]] novaj surstrataj violentoj inter manifestaciantoj kaj policanoj post la mortigo de instruisto dum protestoj kontraŭ la reformo de la instrusistemo. * En [[1995]] novaj violentoj inter studentoj kaj policanoj. Granda detruo en [[Ateno]]. * En [[1999]] novaj atakoj de policanoj kontraŭ manifestaciantoj kontraŭ vizito de [[Bill Clinton]]. Atakoj de [[anarkiisto]]j kontraŭ financaj kaj ŝtataj institucioj. * En [[2003]] grupoj de anarkiistoj kaj radikaluloj kontraŭstaris la policon okaze de la Pintokunsido de la [[EU]] en [[Saloniko]]. * En [[2004]] venkis en balotado la konservativa partio de [[Kostas Karamanlis]]. * En [[2007]] okazis tajdo da [[Incendio|incendioj]] tra la tuta Grekio, kaj oni kuligpis malefikecon kaj [[Korupto|koruptadon]] de la registaro. Tamen la konservativa partio denove venkis. * En decembro [[2008]] okazis surstrataj bataloj de policanoj kontraŭ studentoj. == Politiko == La [[Registaro de Grekio]] (greke Κυβέρνηση της Ελληνικής Δημοκρατίας; oficiale: La Registaro de la Helena Respubliko kaj ankaŭ La helena registaro) estas la registara instanco de Grekio, establita en sia nuna formo en 1974. La registaro funkcias en la ĉefurbo Ateno. La gvida figuro en la registaro estas la Ĉefministro de Grekio. Li rekomendas al la Prezidanto la nomumon de ministroj kaj vicministroj. La ĉefministro, la ministroj kaj iliaj deputitoj estas membroj de la Konsilio de Ministroj, kiu estas la supera decida komitato. Kutime la ministroj kaj iliaj deputitoj estas membroj kaj laboras en la parlamento. La vicministroj ne estas membroj de la registaro. La [[prezidanto de Grekio]] estas la grekia [[ŝtatestro]]. La nuna postenulo, [[Konstantinos Tasoulas ]], prenis sian oficon la 13-an de marto 2025. En la [[respubliko]] Grekio, ŝtato kun [[parlamenta demokratio]], la taskoj de la ŝtatestro parte limiĝas je ceremoniaj funkcioj kaj la politikaj funkcioj havas malvastajn limojn. == Administracio == La [[Regionoj de Grekio]] (greke Περιφέρειες της Ελλάδας) estas la oficialaj regionaj administraciaj dividoj de Grekio. La lando dividas al 13 regionojn (naŭ sur la kontinenta parto de lando kaj kvar insulaj grupoj), kiuj plis subdividas en 54 prefektujoj. # [[Atiko]] # [[Meza Grekio]] # [[Meza Makedonio]] # [[Kreto (insulo)|Kreto]] # [[Orienta Makedonio kaj Trakio]] # [[Epiro (administra regiono)|Epiro]] # [[Ioniaj insuloj]] # [[Norda Egeo]] # [[Peloponezo (administra regiono)|Peloponezo]] # [[Suda Egeo]] # [[Tesalio]] # [[Okcidenta Grekio]] # [[Okcidenta Makedonio]] == Ekonomio == [[Dosiero:Greece_Product_Exports_(2019).svg|alternative=Graphical depiction of Greece's product exports in percent for 2019.|eta|Proporcia reprezento de eksportataj produktoj de Grekio, 2019]] Grekio estas [[Bonfaro|bonfara]] ŝtato kie larĝa [[publika sektoro]] kontribuas ĉirkaŭ 50% de [[MEP]]. [[Turismo en Grekujo|Turismo]] estas tre grava branĉo de la ekonomio de la lando, kun granda parto de MEP kaj fremdvaluta enspezo. En 2001, Grekio aliĝis al la [[Eŭrozono]] kaj ekde tiam la [[laŭleĝa pagilo]] estas la eŭro (anstataŭ la [[Draĥmo (Moderno)|draĥmo]] kiu estis uzata ĝis tiam). Grekio estis inter la ĉefaj profitantoj de la eniro en la Eŭropan Union kaj la helpo kiun ĝi ricevis de la Unio sumiĝas al 2,6% de la [[Malneta Nacia Produkto|malneta nacia produkto]]. MNP kreskis je jara rapideco de 4% averaĝe de 2003 ĝis 2007, interalie kiel rezulto de registaraj investoj ligitaj al aranĝado de la [[Somera Olimpiko 2004|Atenaj Olimpikoj]] (2004). La greka [[komerca floto]] estas la plej granda en la mondo, kaj la [[Ŝipkonstruado|ŝipindustrio]] estas grava branĉo de la greka ekonomio. La nacia aviadkompanio de Grekio estas [[Aegean Airlines]]. == Turismo == {{Ĉefartikolo|Turismo en Grekujo}} '''Turismo en Grekujo''' estas unu el la plej gravaj sektoroj de la landa ekonomio. [[Grekujo]] estas unu el la plej vizitataj turismejoj de [[Eŭropo]] ekde proksimume 1970. Turismo estas stimulata de vasta ŝato al [[Kulturo de Grekio|greka kulturo]] kaj [[Historio de Grekio|greka historio]], kiun spegulas ĝiaj 19 mondaj heredaĵoj laŭ [[Unesko]], inter la [[Listo de mondaj heredaĵoj|plej multaj por unu lando]] en Eŭropo kaj en la mondo,<ref name="Unesco">{{cite web|title=Greece Properties inscribed on the World Heritage List (19)|access-date=2025-05-26|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/gr|publisher=[[UNESCO]] }}</ref> kaj de ĝiaj longa marbordo, multaj insuloj, kaj belaj strandoj. <ref>{{cite book|url= https://books.google.com/books?id=NusCmIGiCg8C&pg=PA369&dq=%22Glorious+beaches%22+Greece&ei=DA4JSd-cJ5rStQPLqqyQAg |title=Greece |edition=7th|first1=Paul |last1=Hellander |first2=Kate |last2=Armstrong |date=2006 |publisher=[[Lonely Planet]]|isbn=978-1740597500 |pages=1-772|via=[[Google Books]]}}</ref> En 2023 Grekujo estis la 10-a plej vizitata lando de la mondo, kun proksimume 33 milionoj da turistoj.<ref>{{cite web|url=https://www.visualcapitalist.com/ranked-the-most-visited-countries-in-2023/ |title=Ranked: The 10 Most Visited Countries in 2023|date=2024-06-24 |first=Bruno |last=Venditti |url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250528092946/https://www.visualcapitalist.com/ranked-the-most-visited-countries-in-2023/|archive-date=2025-05-28 }}</ref> ==Kulturo== {{Ĉefartikolo|Kulturo de Grekio|Fonduso Helena por Kulturo|Centro por la Greka Lingvo}} ===Festoj=== * [[Datreveno de la Ne]] {{Ĉefartikolo|Greka kuirarto}} == Heredaĵoj == <!--* Apolona templo -... Kiu el la multaj? Kaj se klaras kiu celiĝas, kie estas artikolo pri la templo? --> * [[Delfo]] * [[Atena Akropolo]] * [[Partenono]] * [[Atoso|monto Atoso]] * insulo kaj urbo [[Rodiso]] * [[Olimpio]] * [[Kreto (insulo)|Kreto]] * [[helena civilizo]] === Grekaj epopeoj === * [[Iliado|Iliada]] * [[Odiseado|Odisea]] ([[8-a jarcento a.K.]]) == Esperanto en Grekio == [[Enciklopedio de Esperanto - G|EdE-G]] La unua esperantisto en Grekio estis Em. Dragoumis en Ateno (1904). Favoraj artikoloj aperis en diversaj gazetoj, kiel "Akropolis", "Deltion" kaj "Psiĥiatria kaj Neŭrologia Revuo" de d-ro [[Simonidis Vlavianos]], sed mem la movado ne ekfloris. La movado ekkomenciĝis en 1905 en la tiama princlando Samos sur la samnoma insulo ([[Osmana imperio|antaŭmilita Turkio]]). Pioniro estis d-ro [[Anakreon Stamatiadis|A. Stamatiadis]], kiu 8. dec. 1906 en la urbo [[Vathi]] fondis E-Societon (SES) kun 11 anoj. Kurson gvidis la fondinto-prez. por 24 personoj, ĉiuj troveblaj en la [[Adresaro de la Esperantistoj|adresaro de Zamenhof]]; la plej malnova sub la n-ro 12.151. Aliaj kursoj funkciis en la komerca lernejo kaj en la mastruma lernejo por knabinoj. Stranga epizodo provizore haltigis la progreson. Malklera vilaĝano ŝerce persvadita de du advokatoj, ke Esperanto estas nur formo de [[framasonismo]], kiu sendube havas [[Kontraŭklerikala|kontraŭreligian]] celon, sukcesis konvinki kelkajn fanatikulojn en la najbara vilaĝo, ke ili punu la malpiajn esperantistojn. Trideko da ili, armitaj per bastonegoj, forkegoj, kap-rompiloj kaj hakiloj iris rekte al la ejo de SES kaj, trovinte neniun pro la trofrueco de la horo, kontentiĝis per tio, ke ili disrompis la kadron de Zamenhof-portreto kaj la bibliotekon, dispecigis la librojn kaj difektis ĉiujn meblojn. Krome ili kriadis, ke ili revenos por mortigi la esperantistojn, se ili daŭrigus kunveni en la ejo. La princo-reganto malpermesis la agadon de SES kun la preteksto, ke per la regula funkciado de SES la publika ordo estas malhelpita. La nova princo-reganto 13 sept. 1907 denove permesis la societan agadon, kaj SES tuj pliiĝis, tiutempe kalkulinte 235 anojn. La ateston pri studado akiris 90 E-istoj, inter ili la princino [[Heleno Kopasis]], fondintino de Virina E Grupo. En jan. 1909 estis ekeldonita la gazeto Greklingva E-ano; pri kiu la samosa deputitaro decidis, ke ĝi fariĝu ŝtata kaj presita senpage en la princa presejo, kaj surportu sur ĝia unua paĝo la princlandan blazonon. Okazis leĝa decido ankaŭ pri la reprezentado oficiala de Samos ĉe la [[5-a UK]], kiun rolon plenumis Stamatiadis. La entuziasmon pro la sukcesoj bone esprimis granda E koncerto en la urba teatro. Venis ankoraŭ pli favora leĝo sub n-ro 2342 la 8 okt.1910, kiu E-n enkondukis kiel devigan fakon en ĉiujn lernejojn de Samos. Laŭ la Grek-lingva E-isto de dec. 1911 E estis instruata en 31 urboj kaj urbetoj de 50 geinstruistoj por 1740 gelernantoj. La movado etendiĝis el Samos al la ĉirkaŭaj urboj kaj insuloj en Grekujo (kaj Turkujo). En Patraso [[Paul Bünemann]] laboris por la antaŭenpuŝo de E, gvidante en 1909 du sukcesajn kursojn. En [[Etolio-Akarnanio|Etolikon]] de la provinco de [[Mesolongi|Mesolonghi]] [[Georgo Sokos]] fondis grupetoj, en apr. 1909. En [[Artao (urbo)|Arta]] [[G. Demetrio Konstantopoulos|D.G. Konstantopoulos]] fondis grupon samjare. Eta moviĝo estis observata en aliaj grekaj urboj, kiel en [[Pireo]], (f-ino [[Mario Tsantas]]), Sira, Paksos, Volo, [[Lamia]], Tripoliso kaj en la insulo Kreto, kie [[J. J. Serkedakis]] fondis societon. En jul. 1925 Stamatiadis reveninta post longa restado el [[Konstantinopolo]] revigligis la dormintan SES en [[Samoso (insulo)|Samoso]], aperigis dum unu jaro gazeton Samosa E-isto. De aŭg. 1926 Stamatiadis loĝis en Ateno; kaj laŭ lia iniciato la ministro de instruado eldonis cirkuleron (n-ro.57.363, 28 okt. 1926.) pri la [[Instruado de Esperanto|instruado de E]] en ĉiuj instruistaj lernejoj de elementa kaj mezgrada instruado; senpagajn kursojn gvidis la iniciatinto: La ministeria cirkulero sub n-ro 65.8%, 7 nov. 1931 rilatas la daŭrigon de la instruado de E en la instruistaj lernejoj, en la [[Gimnazio|gimnazioj]] kaj la pedagogia altlernejo. Krome la ĉefdirektoro de [[P. T. T.|PTT]] aprobis la instruadon de E en siaj lernejoj, kaj mem Stamatiadis gvidis la kursojn. En 1927 li gvidis 2 specialajn kursojn ankaŭ por 44 policistoj. En 1926 fondiĝis [[Helena Esperanto-Asocio|Helena E Asocio]], la fondintoj estis: [[Klisthenis Filaretos]], [[Aristovoulis Zannos]], d-ro Stamatiadis, V. Nikolaidis Mihaelo Manousos, [[Aleksandro Eŭstathianos]], [[Konstanteno Stekos]], [[Miltiado Mangivas]], s-ino [[Roksano Manoussou|Roksano M. Manouso]], s-ino Pantelaki, [[Petro Duzinas]]. Post Athen kun siaj 7 E Asocioj (Atena Studenta E Grupo, fondita en 1928, ''E-ista Akademio'', ''Helena Virina E Ligo'' ambaŭ fonditaj en 1929) E atingis en [[Saloniko|Saloniki]] sub la tiama gvidado de [[Johano SPATHARIS|Johano Spatharis]] pli da progresoj, ol en ĉiuj aliaj urboj. (Sukcesoj en PTT, Universitato kaj en la ĉirkaŭurboj.) Aliaj lokoj, kie estas movado. Pireo, Halkis; Akrata; [[Stavroupolis]] (Ĉiam Antaŭen), Kavalla, [[Aleksandropolis|Aleksandroupolis]], [[Edessa|Edeasa]], Drama, Serras, [[Joannina|Johannina]], Florina, [[Mitileno (insulo)|Mitileno]], Kreto ([[Heraklio|Heraklion]]; [[Retimno (provinco)|Rethimno]]), [[Ksilokastro]] (La Sincereco), Kitkis, Kakovatos (Olimpio) kaj fine Andricaina kaj [[Patraso]] kaj 4 E-Grupoj en la insulo [[Cyprus]] per la zorgoj kaj perdistancaj E-kursoj de Stamatiadis. [[HEA]] en 1931 eksiĝis el K. R. kaj ne plu kunlaboras kun [[ICK]]. ===Greklingva esperantisto=== GREKLINGVA ESPERANTISTO estis organo de la grekaj esperantistoj eldonita de la [[Samosa Esperanta Societo]] dum la komenco de 20-a jarcento. == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|n=Kategorio:Grekujo|s=Kategorio:Grekio|ReVo=greki}} {{Div col|cols = 3}} * [[Antikva Grekio]] * [[Kulturo de Grekujo]] * [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2004]] * [[Helena mitologio]] * [[Helenigo]] * [[Bizanca imperio]] * [[Bizanco]] * [[Osmanida imperio]] * [[Ponto Rio-Antirio]] * [[Tuthelenismo]] * [http://www.sarti-info.cjb.hu/ Sarti Info] * [[Greci]] * [[Listo de urboj de Grekio]] * [[Landnomoj]] * [[Greka-turka milito (1919-1922)]] * [[Cirilo kaj Metodo]] * [[Armenoj en Grekio]] {{Div col end}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{el}}) * {{ueavikio|Grekujo|{{paĝonomo}}}} ({{eo}}) * [http://www.eoearth.org/article/Greece?topic=49460 Greka geografio (''The Encyclopedia of Earth'')] ({{en}}) * [http://www.parliament.gr paĝoj de la greka parlamento] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101210205021/http://www.parliament.gr/ |date=2010-12-10 }} * [http://www.gnto.gr/?langID=2 oficialaj paĝoj de la greka turisma organizaĵo] * [http://www.gogreece.com pliaj turismaj paĝoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170504011457/http://www.gogreece.com/ |date=2017-05-04 }} * [http://www.traveldir.org/greece/ pliaj ligoj al turismaj paĝoj pri Grekio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060418092557/http://www.traveldir.org/greece/ |date=2006-04-18 }} * [http://vitrifolk.apinc.org/costumes-grece.html tradiciaj vestoj de Grekio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060831032017/http://vitrifolk.apinc.org/costumes-grece.html |date=2006-08-31 }} * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ Grekio] en [[Monda faktolibro de CIA]] {{Membroŝtatoj de la Eŭropa Unio}} {{NATO}} {{Ŝtatoj en Eŭropo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Grekio| ]] [[Kategorio:Ŝtatoj de la Eŭropa Unio]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1821]] [[Kategorio:Membroj de la Nordatlantika Traktat-Organizo]] lup6vwuxm0fzzfcgmvv1nauqrkjs99y 0 2340 9368841 9320972 2026-05-08T12:58:26Z ThomasPusch 1869 /* Eksteraj ligiloj */ 9368841 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lando |nomoenlokalingvo = Кыргыз Республикасы<br />Кыргызская республика |transskribo = Kyrgyz Respublikasy<br />Kyrgyzskaya respublika |eonomo = Kirgiza Respubliko |flago = [[Dosiero:Flago-de-Kirgizio.svg|150px]] |blazono = [[Dosiero:National emblem of Kyrgyzstan.svg|100px]] |nacia himno = |nacia devizo = |lokigo-bildo = [[Dosiero:Kyrgyzstan (orthographic projection).svg|270px]] |oficiala lingvo = la [[Kirgiza lingvo|kirgiza]], la [[Rusa lingvo|rusa]] |lingvoj = |ĉefurbo = [[Biŝkeko]] (616 mil) |religio = [[islamo]] |km2 = 198.500 |akvo = 3,6 |loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} |loĝantaro-jaro = {{WikidataLoĝantaroDato}} |loĝantao_denso = auto |vivlongeco = |valuto = [[Kirgiza somo]] |valuta kodo = KGS |horzono = +6 |ttt = |landkodo = KG |tel = +996 |politika sistemo = [[Parlamenta respubliko]] |ŝtatestro = [[Sadir Ĵaparov]] |ĉefministro = [[Adylbek Kasymaliev]] |nacia tago = |sendependeco = [[31-a de aŭgusto|la 31-an de aŭgusto]] 1991 |de kiu = [[Sovetunio]] |esperanto-asocio = |MEP = |MEP jaro = |MEP pokapa = 2.100 [[USD]] ''(2009)'' }} [[Dosiero:YurtIssykFamily.jpg|alternative=Kirgizia familio antaŭ jurto, tradicia loĝejo|eta|Kirgizia familio antaŭ [[jurto]], tradicia loĝejo |350x350ra]] '''Kirgizio''' ({{lang-ky|Кыргызстан}}, {{lang-ru|Кыргызстан}}), formale '''Kirgiza Respubliko''', estas lando en [[Centra Azio]], kies landlimoj tuŝas tiujn de [[Ĉinio]], [[Kazaĥio]], [[Taĝikio]] kaj [[Uzbekio]]. Ĝia ĉefurbo estas [[Biŝkeko]] (antaŭe nomita Frunze de 1926 ĝis 1991). Kirgizio estas montara [[lando sen maraliro]]. Ĝi estis socialista respubliko de Sovetunio, sed sendependiĝis en 1991.[[Dosiero:Kyrgyzstan.png|eta|350px|Mapo de Kirgizio]] == Geografio == [[Dosiero:Kyrgyzstan Topography.png|eta|350px|Topografio]] '''Loko:''' [[Centra Azio]], [[nordo|norde]] ol [[Ĉinio]]. '''Geografia situo:''' 41° N 75° E '''Landlimoj:''' 3.878 km '''Limantaj landoj:''' [[Ĉinio]] 858 km, [[Kazaĥio]] 1.051 km, [[Taĝikio]] 870 km, [[Uzbekio]] 1.099 km. '''Marbordo:''' 0 km. '''Klimato:''' Seka kontinenta ĝis arkta en alta [[Tjanŝano]]; subtropika sudokcidente (Valo de Fergana); modera en norda monteta zono. '''Tereno:''' La tuta nacio konsistas el la pintoj de [[Tjanŝano]] kaj ĝiaj interrilataj valoj kaj basenoj. '''Plej malalta punkto:''' Kara-Darja 132 m '''Plej alta punkto:''' [[Ĝengiŝ Ĉokusu]] (Pik Pobedi) 7.439 m === Administraj dividoj === {{Ĉefartikolo|Teritoria organizado de Kirgizio}} Kirgizio konsistas el 7 provincoj (''oblastar'') kaj 1 administra urbo. === Urboj === * [[Biŝkeko]] (ĉefurbo de la lando) * Ĉefurboj de la ĉi-subaj [[oblasto]]j === Provincoj ([[oblasto]]j) === * [[Provinco Batken]] * [[Provinco Ĉuj]] * [[Provinco Isik-Köl]] * [[Provinco Ĵalalabat]] * [[Provinco Narin]] * [[Provinco Oŝ]] * [[Provinco Talas]] == Ekonomio == La ekonomio de Kirgizio estis severe frapata per la disfalo de Soveta komercobloko. En [[1990]], ĉirkaŭ 98% da Kirgiziaj eksportoj iris al aliaj partoj de [[Sovetunio]]. Do, la ekonomia efikeco de la nacio dum la fruaj [[1990-oj]] estis pli malbona ol tiu de ĉiu eks-Soveta respubliko, krom [[Armenio]], [[Azerbajĝano]] kaj [[Taĝikio]]. Malgraŭ pliboniĝanta ekonomia efikeco, malfaciloj daŭras sekurante adekvatajn fiskajn enspezojn, kaj provizante laŭcelan socialan sekurecon. En [[2019]] ĝi estas konsiderata kiel [[evolulando]]<ref>{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weoselco.aspx?g=2200&sg=All+countries+%2f+Emerging+market+and+developing+economies |title=World Economic Outlook Database, aprilo 2019 |publisher=International Monetary Fund|access-date=29-a septembro 2019 |archive-date=22-a decembro 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222001529/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weoselco.aspx?g=2200&sg=All+countries+%2f+Emerging+market+and+developing+economies |url-status=live|language=angle}}</ref>. * '''[[Malneta Enlanda Produkto|MEP]]''': $11,66 miliardoj; -1% po-jara kreskado; po-kapa MEP $2.100. ''([[2009]] takso)'' * '''Po-sektora MEP:''' agrikulturo 30,7%; industrio 15,9%; servado 53,4%. ''([[2009]] takso)'' * '''Loĝantaro sub nivelo de malriĉeco:''' 40%. ''([[2004]] takso)'' * '''Inflacio:''' 7,9% ''([[2009]] takso)'' * '''Laboristaro:''' 2,34 milionoj. (agrikulturo kaj forstkultivado 48%; industrio 12,5%; servado 39,5%) ''([[2005]] takso)'' * '''Senlaboreco:''' 18% ''([[2004]] takso)'' * '''Buĝeto:''' Enspezo $1,27 miliardoj; elspezo $1,28 miliardoj. ''([[2009]] takso)'' * '''Ekstera ŝuldo:''' $3,5 miliardoj. ''([[2008]] takso)'' * '''Eksportoj:''' $1,33 miliardoj (2009), al 27,2% [[Svislando]], 19,2% [[Rusio]], 14,3% [[Uzbekujo]] 11,4% [[Kazaĥujo]] 6,7% [[Francio]] ''([[2008]] takso)'' * '''Eksportaĵoj:''' [[Kotono]], [[lano]], [[viando]], [[tabako]], [[oro]], [[hidrargo]], [[uranio]], [[natura gaso]], [[hidroelektro]], maŝinaro, ŝuoj. * '''Importoj:''' $2,38 miliardoj, el [[Rusio]] 36,6%, [[Ĉinio]] 17,9%, [[Kazaĥujo]] 9,2%, [[Germanio]] 8,2% ''([[2008]] takso)'' * '''Importaĵoj:''' [[Oleo]] kaj gaso, ĥemioj, maŝinaro, nutraĵoj. * '''Internacia ekonomia helpo (ricevanto):''' $329,4 milionoj. ([[1995]] takso). Reduktiginte elspezojn, finiginte prezo-subvenciojn, kaj enkondukinte [[AVI|aldonvaloran imposton]], la kirgiza registaro entute ŝajnas celanta al libera-merkata sistemo, kiu laŭcele stimulos kreskadon. Tiuj reformoj kondukis Kirgizion al la aliĝo al la [[MKO]] je la [[20-a de decembro]], [[1998]]. Allogo de eksterlandaj investantoj foje kaŭzas politikan streĉiĝon. Tiel en [[2019]] okazis manifestacioj kontraŭ la "[[Ĉinio|ĉina]] ekspansio", kiuj foje transformiĝis je [[:n:Protestoj en Kazaĥio – kontraŭ la ĉinoj kaj por demokratio|perfortaj atakoj]] kontraŭ la ĉinaj entreprenoj. == Historio == Dum multaj jarcentoj loĝita per [[irano|iranaj]] triboj, kiel [[Sogdianoj]], kaj poste per [[turkio|turkecaj]] enmigrintoj, la areo de Kirgizio estis borde al la [[Persa imperio]]. === Rusia Imperio kaj koloniismo === En [[1876]] la [[Rusia Imperio]] aneksis Kirgizion kaj pliseverigis nacian kaj ekonomian subpremon. La unua kontraŭkolonia ribelo de la popoloj de Centra Azio okazis en la Ferghana Valo en [[1898]] en la urbo Anjiyan. === Unua Mondmilitio kaj "Chon urkun" === [[Dosiero:Ata-Beyit Memorial near Bishkek 03-2016 img01.jpg|eta|350x350ra|Ata-Beyit, monumento en apudeco de [[Biŝkeko]] en memoro al la evento Urkun.]] La kolonia politiko de la Rusia Imperio kaj ĉefe la enkonduko de deviga militservo por centrazianoj lige al la [[Unua Mondmilito]] kaŭzis en [[1916]] ribelon<ref>(ru) [http://www.fergananews.com/article.php?id=7003 La Tragedio de 1916: Naŭdek Kvin Jaroj de la Ribelo]. Alirite la 20-an de julio 2011. [https://web.archive.org/web/20110629100018/http://www.fergananews.com/article.php?id=7003 Arkivita] de la originalo la 29-an de junio 2011</ref>, kiu finiĝis kun "''Chon Urkun"'' aŭ granda elmigrado, dum kiu almenaŭ 300 000 homoj estus mortigitaj<ref name=":0">(nl, ru) [https://www.npostart.nl/langs-de-nieuwe-zijderoute/19-03-2023/VPWON_1305650 Herwonnen vrijheid] (Reakirite libereco) Langs de nieuwe zijderoute''',''' Seizoen 1, Aflevering 3,la 19-an de marto 2023.</ref>, kvankam laŭ Rudolf Rummel la nombro multe varias de 100 000 ĝis 500 000<ref>(en) ''[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.TAB12.1.GIF Russian democide - Estimates, sources and calculations]''</ref>. Diskriminacio kontraŭ la kulturo, tradicioj, religio, kaj lingvo de la loka loĝantaro ankaŭ kontribuis al la pliiĝo de protestoj. La apartigo de la [[kirgizoj]] de siaj plej bonaj valoj havis profundan efikon al ilia nacia konscio. Precipe dum la unua mondmilito, la situacio de la kirgizoj iĝis tre malfacila, kaj la kolero de la homoj pliiĝis. Multaj kirgizoj tiam fuĝis al [[Ĉinio]]. Entute pli ol 300 mil homoj forlasis Centran Azion (ĉefe el Kirgizio, sed ankaŭ el Kazaĥion) al Ĉinio<ref>(ru) Moiseev V. A''.,'' [https://web.archive.org/web/20070927233502/http://new.hist.asu.ru/biblio/ruskit/14.html Rusio kaj Ĉinio en Mezazio (dua duono de la 19-a jarcento - 1917)]</ref>. La evento de 1916 estas la plej granda nacia liberiga movado de la kirgizoj en la dua duono de la 19-a jarcento kaj en la komenco de la 20-a jarcento. Ĝi estis por ĉiam konservita en la kirgiza popola memoro sub la nomo "''Urkun''". En Kirgizio, ekzistas granda nombro da monumentoj dediĉitaj al la okazaĵoj de 1916. === Kirgiza Soveta Socialisma Respubliko === En [[1919]] [[Soveto|soveta]] reĝpovo establiĝis kaj la [[5-a de decembro|15-an de decembro]], [[1936]], la [[Kirgiza Soveta Socialisma Respubliko]] estis establigata kiel plena Unia Respublika de [[Sovetunio]]. === Sendependa lando === La lando gajnis sian sendependecon post la disfalo de Sovetunio la [[31-a de aŭgusto|31-an de aŭgusto]], [[1991]], kaj fine ĝi eniris la nove formitan [[Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj|Komunumon de Sendependaj Ŝtatoj]] (KSŜ) je la [[21-a de decembro]], [[1991]]. En [[1992]] Kirgizio aliĝis al la [[UN]] kaj la [[OSKE]]. En 2005 kadre de la unua ondo de [[kolora revolucio|koloraj revolucioj]] okazis en Kirgizio la [[tulipa revolucio]], sekve de kiu Askar Akajev, reginto ekde 1991 kaj akuzita pri korupto kaj aŭtoritatismo, estis forpelita. Poste la prezidentan postenon okupis [[Kurmanbek Bakijev]]. Dum lia oficperiodo okazis interalie [[Interetna insurekcio kontraŭ uzbekoj en Kirgizio en 2010|granda pogromo]] de lokaj [[uzbekoj]], dum kiu 893 homoj estis murditaj kaj 400 mil fuĝis al [[Uzbekio]]. En 2010 okazis la tiel nomata "aprila revolucio", dum kiu Kurmanbek Bakijev, akuzita pri korupto kaj aŭtoritatismo, estis forpelita kaj la prezidentan postenon provizore okupis [[Roza Otunbajeva]] ĝis en 2011 estis elektita [[Almazbek Atambajev]]. En 2017 li malgajnis la baloton kaj en 2019 estis arestita kaj kondamnita al 11 jaroj de enprizonigo pro korupto kaj aŭtoritatismo. Kiam polico venis aresti lin, li barikadis sin hejme kaj pafis el pistolo ĝis oni promesis al li, ke oni ne ekzekutos lin tuj, sed juĝos. La {{daton|5|10|2020}} post anonco de anticipaj rezultoj de parlamenta baloto protestantoj kontestantaj ilian rezultojn [[:n:Protestantoj en Kirgizio provas eksigi prezidanton|sturmokupis sidejon]] de la registaro kaj prezidanto de la lando kaj proklamis starigon de nova registaro. == Politiko == * '''Politika sistemo:''' [[respubliko]], [[demokratio]]. [[Universala balotrajto]] post 18 jaraĝo. * '''Plenuma potenco:''' Ŝtatestro (prezidanto) elektita 5-jare; Ĉefministro nomumita per prezidanto; kabineto nomumita per prezidanto laŭ rekomendo de ĉefministro. * '''Leĝdona potenco:''' Duĉambra Supera Koncilio, aŭ ''Ĵogorku Keneŝ'': Asembleo de Reprezentoj de la Popolo (70 seĝoj) kaj Leĝdona Asembleo (35 seĝoj) ambaŭ elektita 5-jare. * '''Jura potenco''': Supera Kortumo, nomumita je 10-jara oficperiodoj per la Supera Koncilio, laŭ prezidanta rekomendo; Konstitucia Kortumo; Apelacia Kortumo. * '''[[Socialdemokratia Partio de Kirgizio]]:''' Ĉefpartio de la ŝtato. == Demografio == * '''Etnoj:''' Kirgizoj 52,4%; [[rusio|rusoj]] 18,0%; [[Uzbekio|uzbekoj]] 15; [[Ukrainio|ukrainoj]] 2,5%; [[Germanio|germanoj]] 1,4%; alioj 10,8%. * '''Religioj:''' [[islamismo|islamanoj]] 75%, [[ortodoksismo|rusaj ortodoksanoj]] 20%, aliaj 5% * '''Aĝogrupoj:''' '''0-14 jaroj:''' 32,3% (viroj 16,5%, virinoj 15,8%), '''15-64 jaroj:''' 61,6% (viroj 30,2%, virinoj 31,4%), '''65+ jaroj:''' 6,1% (viroj 2,4%, virinoj 3,7%) ''([[2004]] takso)'' * '''Loĝantara kreskado:''' 1,25% jare ''([[2004]] takso)'' * '''Naskiĝoj:''' 22,13 naskiĝoj/1.000 loĝantoj ''([[2004]] takso)'' * '''Mortoj:''' 7,19 mortoj/1.OO0 loĝantoj ''([[2004]] takso)'' * '''Infana morteco:''' 36,81 mortoj / 1.000 viva naskiĝoj ''([[2004]] takso)'' * '''Vivatendo ĉe naskiĝo:''' 67,84 jaroj (viroj 63,84; virinoj 72,05 ''([[2004]] takso)'' * '''Fekundeco:''' 2,71 infanoj naskiĝitaj / virino ''([[2004]] takso)'' == Lingvoj == Kirgizio estas unu el la du iamaj sovetaj respublikoj ([[Kazaĥio]] estanta la alia), kiuj konservis la [[rusa lingvo|rusan lingvon]] kiel oficialan lingvon post la sendependiĝo, aldonante al ĝi la [[Kirgiza lingvo|kirgizan lingvon]], kiu faris ke lando estas oficiale dulingva (ekde septembro [[1991]]). Ĉi tiu decido estis klara bonvenigo al la nova sendependa lando de etnaj rusoj kiuj loĝis en la lando, sed ankaŭ klopodo redukti la neeviteblan [[Cerbofuĝo|cerbofuĝon]]. Laŭ la [[censo]] de [[2009]], la pli parolata lingvo estas la [[Kirgiza lingvo|kirgiza]] (71%), sekvata de la neoficiala [[uzbeka lingvo|uzbeka]] (15%) antaŭ la dua oficiala [[rusa lingvo]] (9%). La kirgiza apartenas al la grupo de [[Tjurka lingvaro|tjurklingvaj]] lingvoj kaj ĝis la dudeka jarcento ĝi estis skribita per la araba alfabeto. En 1928 la [[latina alfabeto]] estis enkondukita, kiu havis mallongan vivon, ĉar en [[1941]] ĝi estis denove anstataŭigita, ĉi-foje per la [[cirila alfabeto]]. Ĝenerale la loĝantaro tra la tuta lando komprenas kaj parolas la rusan lingvon, krom en iuj foraj montaraj regionoj. La rusa estas la gepatra lingvo de la plej multaj loĝantoj en [[Biŝkeko]] kaj la plej multaj ekonomiaj kaj politikaj aferoj estas farataj en tiu lingvo. Ĝis antaŭ nelonge, la [[kirgiza lingvo]] estis nur parolata lingvo en familia kunteksto kaj estis malofte uzata dum kunvenoj aŭ aliaj okazaĵoj. Tamen plej multaj parlamentaj kunvenoj nuntempe okazas en la kirgizia lingvo, kun samtempa [[Interpretado (tradukado)|interpretado]] por tiuj, kiuj ne scias ĉi tiun lingvon. Kirgizoj denove komencas pli paroli la kirgizan, ankaŭ en la ĉefurbo, post kiam ili rimarkis ke Rusio invadis alian landon, eĉ post internaciaj protestoj<ref name=":0" />. Ĝenerale, oni povas diri, ke la rusa superregas en la nordo kaj nordoriento, la kirgiza en la sudoriento kaj la [[uzbeka lingvo]] en la sudo, sudokcidento kaj en la areoj de [[Oŝo (urbo)|Oŝ]] kaj Žalalabad. === Esperanto en Kirgizio === {{Ĉefartikolo|Esperanto en Kirgizio}} Esperantistoj en Kirgizio ne havas organizaĵon, sed ekzistas grupo en [[Fejsbuko]]<ref>(eo) [https://www.facebook.com/groups/kirgizio Esperanto en Kirgizio (Kirgizujo, Kirgizlando, Kirgizstano, Biŝkeko)], Facebook</ref>. == Naturmedio == Almenaŭ 50 [[uranio]]-minejoj por la sovetia nuklea milita maŝino, estis fermitaj sed povus disvastigi malstabilajn radioaktivajn rubojn aŭ polui la ĉirkaŭan [[Grundakvo|grundakvon]]. En [[1998]] preskaŭ du tunoj da [[natria cianido]] destinita al la kirgiza orminejo Kumtor hazarde disverŝiĝis en la riveron Barskoön kaj, sekve, en la akvojn de [[Isik-Köl]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{projektoj|commonscat=Kyrgyzstan|n=Kategorio:Kirgizujo|ReVo=kirgizi}} * [[Siberia ibekso]], unu el [[simbolo]]j de la lando * ''[[Epopeo de Manas]]'' * [[Komuzo]] * [[Interetna insurekcio kontraŭ uzbekoj en Kirgizio en 2010]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.gov.kg/ Oficiala registara retejo de Kirgizio] (rusa, angla, kirgiza) * {{ueavikio|Kirgizujo|{{paĝonomo}}}} (eo) * Elita Bakirova, ''[https://eo.globalvoices.org/2020/10/9701/ Fordonu vin al tiuj ĉi nekutimaj superstiĉoj antaŭ ol viziti Kirgizion]'', [[Tutmondaj Voĉoj|Global Voices en Esperanto]] (eo) * [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/kg.html ''CIA world factbook''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20051204000535/http://www.cia.gov/cia/publications/factbook//geos/kg.html |date=2005-12-04 }} ([[Monda faktolibro de CIA]], {{en}}) * [http://www.tokmak.kg/nevkg/ ''Kyrgyzstan News''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100529034739/http://www.tokmak.kg/nevkg |date=2010-05-29 }} (en) {{Provincoj de Kirgizio}} {{Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj}} {{ŜOK}} {{Ŝtatoj en Azio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kirgizio| ]] [[Kategorio:Landoj sen maraliro]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1991]] 6hnmvlsfafrqi3eiocjg90iywdl94e9 9368842 9368841 2026-05-08T12:59:53Z ThomasPusch 1869 /* Eksteraj ligiloj */ 9368842 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lando |nomoenlokalingvo = Кыргыз Республикасы<br />Кыргызская республика |transskribo = Kyrgyz Respublikasy<br />Kyrgyzskaya respublika |eonomo = Kirgiza Respubliko |flago = [[Dosiero:Flago-de-Kirgizio.svg|150px]] |blazono = [[Dosiero:National emblem of Kyrgyzstan.svg|100px]] |nacia himno = |nacia devizo = |lokigo-bildo = [[Dosiero:Kyrgyzstan (orthographic projection).svg|270px]] |oficiala lingvo = la [[Kirgiza lingvo|kirgiza]], la [[Rusa lingvo|rusa]] |lingvoj = |ĉefurbo = [[Biŝkeko]] (616 mil) |religio = [[islamo]] |km2 = 198.500 |akvo = 3,6 |loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} |loĝantaro-jaro = {{WikidataLoĝantaroDato}} |loĝantao_denso = auto |vivlongeco = |valuto = [[Kirgiza somo]] |valuta kodo = KGS |horzono = +6 |ttt = |landkodo = KG |tel = +996 |politika sistemo = [[Parlamenta respubliko]] |ŝtatestro = [[Sadir Ĵaparov]] |ĉefministro = [[Adylbek Kasymaliev]] |nacia tago = |sendependeco = [[31-a de aŭgusto|la 31-an de aŭgusto]] 1991 |de kiu = [[Sovetunio]] |esperanto-asocio = |MEP = |MEP jaro = |MEP pokapa = 2.100 [[USD]] ''(2009)'' }} [[Dosiero:YurtIssykFamily.jpg|alternative=Kirgizia familio antaŭ jurto, tradicia loĝejo|eta|Kirgizia familio antaŭ [[jurto]], tradicia loĝejo |350x350ra]] '''Kirgizio''' ({{lang-ky|Кыргызстан}}, {{lang-ru|Кыргызстан}}), formale '''Kirgiza Respubliko''', estas lando en [[Centra Azio]], kies landlimoj tuŝas tiujn de [[Ĉinio]], [[Kazaĥio]], [[Taĝikio]] kaj [[Uzbekio]]. Ĝia ĉefurbo estas [[Biŝkeko]] (antaŭe nomita Frunze de 1926 ĝis 1991). Kirgizio estas montara [[lando sen maraliro]]. Ĝi estis socialista respubliko de Sovetunio, sed sendependiĝis en 1991.[[Dosiero:Kyrgyzstan.png|eta|350px|Mapo de Kirgizio]] == Geografio == [[Dosiero:Kyrgyzstan Topography.png|eta|350px|Topografio]] '''Loko:''' [[Centra Azio]], [[nordo|norde]] ol [[Ĉinio]]. '''Geografia situo:''' 41° N 75° E '''Landlimoj:''' 3.878 km '''Limantaj landoj:''' [[Ĉinio]] 858 km, [[Kazaĥio]] 1.051 km, [[Taĝikio]] 870 km, [[Uzbekio]] 1.099 km. '''Marbordo:''' 0 km. '''Klimato:''' Seka kontinenta ĝis arkta en alta [[Tjanŝano]]; subtropika sudokcidente (Valo de Fergana); modera en norda monteta zono. '''Tereno:''' La tuta nacio konsistas el la pintoj de [[Tjanŝano]] kaj ĝiaj interrilataj valoj kaj basenoj. '''Plej malalta punkto:''' Kara-Darja 132 m '''Plej alta punkto:''' [[Ĝengiŝ Ĉokusu]] (Pik Pobedi) 7.439 m === Administraj dividoj === {{Ĉefartikolo|Teritoria organizado de Kirgizio}} Kirgizio konsistas el 7 provincoj (''oblastar'') kaj 1 administra urbo. === Urboj === * [[Biŝkeko]] (ĉefurbo de la lando) * Ĉefurboj de la ĉi-subaj [[oblasto]]j === Provincoj ([[oblasto]]j) === * [[Provinco Batken]] * [[Provinco Ĉuj]] * [[Provinco Isik-Köl]] * [[Provinco Ĵalalabat]] * [[Provinco Narin]] * [[Provinco Oŝ]] * [[Provinco Talas]] == Ekonomio == La ekonomio de Kirgizio estis severe frapata per la disfalo de Soveta komercobloko. En [[1990]], ĉirkaŭ 98% da Kirgiziaj eksportoj iris al aliaj partoj de [[Sovetunio]]. Do, la ekonomia efikeco de la nacio dum la fruaj [[1990-oj]] estis pli malbona ol tiu de ĉiu eks-Soveta respubliko, krom [[Armenio]], [[Azerbajĝano]] kaj [[Taĝikio]]. Malgraŭ pliboniĝanta ekonomia efikeco, malfaciloj daŭras sekurante adekvatajn fiskajn enspezojn, kaj provizante laŭcelan socialan sekurecon. En [[2019]] ĝi estas konsiderata kiel [[evolulando]]<ref>{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weoselco.aspx?g=2200&sg=All+countries+%2f+Emerging+market+and+developing+economies |title=World Economic Outlook Database, aprilo 2019 |publisher=International Monetary Fund|access-date=29-a septembro 2019 |archive-date=22-a decembro 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222001529/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weoselco.aspx?g=2200&sg=All+countries+%2f+Emerging+market+and+developing+economies |url-status=live|language=angle}}</ref>. * '''[[Malneta Enlanda Produkto|MEP]]''': $11,66 miliardoj; -1% po-jara kreskado; po-kapa MEP $2.100. ''([[2009]] takso)'' * '''Po-sektora MEP:''' agrikulturo 30,7%; industrio 15,9%; servado 53,4%. ''([[2009]] takso)'' * '''Loĝantaro sub nivelo de malriĉeco:''' 40%. ''([[2004]] takso)'' * '''Inflacio:''' 7,9% ''([[2009]] takso)'' * '''Laboristaro:''' 2,34 milionoj. (agrikulturo kaj forstkultivado 48%; industrio 12,5%; servado 39,5%) ''([[2005]] takso)'' * '''Senlaboreco:''' 18% ''([[2004]] takso)'' * '''Buĝeto:''' Enspezo $1,27 miliardoj; elspezo $1,28 miliardoj. ''([[2009]] takso)'' * '''Ekstera ŝuldo:''' $3,5 miliardoj. ''([[2008]] takso)'' * '''Eksportoj:''' $1,33 miliardoj (2009), al 27,2% [[Svislando]], 19,2% [[Rusio]], 14,3% [[Uzbekujo]] 11,4% [[Kazaĥujo]] 6,7% [[Francio]] ''([[2008]] takso)'' * '''Eksportaĵoj:''' [[Kotono]], [[lano]], [[viando]], [[tabako]], [[oro]], [[hidrargo]], [[uranio]], [[natura gaso]], [[hidroelektro]], maŝinaro, ŝuoj. * '''Importoj:''' $2,38 miliardoj, el [[Rusio]] 36,6%, [[Ĉinio]] 17,9%, [[Kazaĥujo]] 9,2%, [[Germanio]] 8,2% ''([[2008]] takso)'' * '''Importaĵoj:''' [[Oleo]] kaj gaso, ĥemioj, maŝinaro, nutraĵoj. * '''Internacia ekonomia helpo (ricevanto):''' $329,4 milionoj. ([[1995]] takso). Reduktiginte elspezojn, finiginte prezo-subvenciojn, kaj enkondukinte [[AVI|aldonvaloran imposton]], la kirgiza registaro entute ŝajnas celanta al libera-merkata sistemo, kiu laŭcele stimulos kreskadon. Tiuj reformoj kondukis Kirgizion al la aliĝo al la [[MKO]] je la [[20-a de decembro]], [[1998]]. Allogo de eksterlandaj investantoj foje kaŭzas politikan streĉiĝon. Tiel en [[2019]] okazis manifestacioj kontraŭ la "[[Ĉinio|ĉina]] ekspansio", kiuj foje transformiĝis je [[:n:Protestoj en Kazaĥio – kontraŭ la ĉinoj kaj por demokratio|perfortaj atakoj]] kontraŭ la ĉinaj entreprenoj. == Historio == Dum multaj jarcentoj loĝita per [[irano|iranaj]] triboj, kiel [[Sogdianoj]], kaj poste per [[turkio|turkecaj]] enmigrintoj, la areo de Kirgizio estis borde al la [[Persa imperio]]. === Rusia Imperio kaj koloniismo === En [[1876]] la [[Rusia Imperio]] aneksis Kirgizion kaj pliseverigis nacian kaj ekonomian subpremon. La unua kontraŭkolonia ribelo de la popoloj de Centra Azio okazis en la Ferghana Valo en [[1898]] en la urbo Anjiyan. === Unua Mondmilitio kaj "Chon urkun" === [[Dosiero:Ata-Beyit Memorial near Bishkek 03-2016 img01.jpg|eta|350x350ra|Ata-Beyit, monumento en apudeco de [[Biŝkeko]] en memoro al la evento Urkun.]] La kolonia politiko de la Rusia Imperio kaj ĉefe la enkonduko de deviga militservo por centrazianoj lige al la [[Unua Mondmilito]] kaŭzis en [[1916]] ribelon<ref>(ru) [http://www.fergananews.com/article.php?id=7003 La Tragedio de 1916: Naŭdek Kvin Jaroj de la Ribelo]. Alirite la 20-an de julio 2011. [https://web.archive.org/web/20110629100018/http://www.fergananews.com/article.php?id=7003 Arkivita] de la originalo la 29-an de junio 2011</ref>, kiu finiĝis kun "''Chon Urkun"'' aŭ granda elmigrado, dum kiu almenaŭ 300 000 homoj estus mortigitaj<ref name=":0">(nl, ru) [https://www.npostart.nl/langs-de-nieuwe-zijderoute/19-03-2023/VPWON_1305650 Herwonnen vrijheid] (Reakirite libereco) Langs de nieuwe zijderoute''',''' Seizoen 1, Aflevering 3,la 19-an de marto 2023.</ref>, kvankam laŭ Rudolf Rummel la nombro multe varias de 100 000 ĝis 500 000<ref>(en) ''[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.TAB12.1.GIF Russian democide - Estimates, sources and calculations]''</ref>. Diskriminacio kontraŭ la kulturo, tradicioj, religio, kaj lingvo de la loka loĝantaro ankaŭ kontribuis al la pliiĝo de protestoj. La apartigo de la [[kirgizoj]] de siaj plej bonaj valoj havis profundan efikon al ilia nacia konscio. Precipe dum la unua mondmilito, la situacio de la kirgizoj iĝis tre malfacila, kaj la kolero de la homoj pliiĝis. Multaj kirgizoj tiam fuĝis al [[Ĉinio]]. Entute pli ol 300 mil homoj forlasis Centran Azion (ĉefe el Kirgizio, sed ankaŭ el Kazaĥion) al Ĉinio<ref>(ru) Moiseev V. A''.,'' [https://web.archive.org/web/20070927233502/http://new.hist.asu.ru/biblio/ruskit/14.html Rusio kaj Ĉinio en Mezazio (dua duono de la 19-a jarcento - 1917)]</ref>. La evento de 1916 estas la plej granda nacia liberiga movado de la kirgizoj en la dua duono de la 19-a jarcento kaj en la komenco de la 20-a jarcento. Ĝi estis por ĉiam konservita en la kirgiza popola memoro sub la nomo "''Urkun''". En Kirgizio, ekzistas granda nombro da monumentoj dediĉitaj al la okazaĵoj de 1916. === Kirgiza Soveta Socialisma Respubliko === En [[1919]] [[Soveto|soveta]] reĝpovo establiĝis kaj la [[5-a de decembro|15-an de decembro]], [[1936]], la [[Kirgiza Soveta Socialisma Respubliko]] estis establigata kiel plena Unia Respublika de [[Sovetunio]]. === Sendependa lando === La lando gajnis sian sendependecon post la disfalo de Sovetunio la [[31-a de aŭgusto|31-an de aŭgusto]], [[1991]], kaj fine ĝi eniris la nove formitan [[Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj|Komunumon de Sendependaj Ŝtatoj]] (KSŜ) je la [[21-a de decembro]], [[1991]]. En [[1992]] Kirgizio aliĝis al la [[UN]] kaj la [[OSKE]]. En 2005 kadre de la unua ondo de [[kolora revolucio|koloraj revolucioj]] okazis en Kirgizio la [[tulipa revolucio]], sekve de kiu Askar Akajev, reginto ekde 1991 kaj akuzita pri korupto kaj aŭtoritatismo, estis forpelita. Poste la prezidentan postenon okupis [[Kurmanbek Bakijev]]. Dum lia oficperiodo okazis interalie [[Interetna insurekcio kontraŭ uzbekoj en Kirgizio en 2010|granda pogromo]] de lokaj [[uzbekoj]], dum kiu 893 homoj estis murditaj kaj 400 mil fuĝis al [[Uzbekio]]. En 2010 okazis la tiel nomata "aprila revolucio", dum kiu Kurmanbek Bakijev, akuzita pri korupto kaj aŭtoritatismo, estis forpelita kaj la prezidentan postenon provizore okupis [[Roza Otunbajeva]] ĝis en 2011 estis elektita [[Almazbek Atambajev]]. En 2017 li malgajnis la baloton kaj en 2019 estis arestita kaj kondamnita al 11 jaroj de enprizonigo pro korupto kaj aŭtoritatismo. Kiam polico venis aresti lin, li barikadis sin hejme kaj pafis el pistolo ĝis oni promesis al li, ke oni ne ekzekutos lin tuj, sed juĝos. La {{daton|5|10|2020}} post anonco de anticipaj rezultoj de parlamenta baloto protestantoj kontestantaj ilian rezultojn [[:n:Protestantoj en Kirgizio provas eksigi prezidanton|sturmokupis sidejon]] de la registaro kaj prezidanto de la lando kaj proklamis starigon de nova registaro. == Politiko == * '''Politika sistemo:''' [[respubliko]], [[demokratio]]. [[Universala balotrajto]] post 18 jaraĝo. * '''Plenuma potenco:''' Ŝtatestro (prezidanto) elektita 5-jare; Ĉefministro nomumita per prezidanto; kabineto nomumita per prezidanto laŭ rekomendo de ĉefministro. * '''Leĝdona potenco:''' Duĉambra Supera Koncilio, aŭ ''Ĵogorku Keneŝ'': Asembleo de Reprezentoj de la Popolo (70 seĝoj) kaj Leĝdona Asembleo (35 seĝoj) ambaŭ elektita 5-jare. * '''Jura potenco''': Supera Kortumo, nomumita je 10-jara oficperiodoj per la Supera Koncilio, laŭ prezidanta rekomendo; Konstitucia Kortumo; Apelacia Kortumo. * '''[[Socialdemokratia Partio de Kirgizio]]:''' Ĉefpartio de la ŝtato. == Demografio == * '''Etnoj:''' Kirgizoj 52,4%; [[rusio|rusoj]] 18,0%; [[Uzbekio|uzbekoj]] 15; [[Ukrainio|ukrainoj]] 2,5%; [[Germanio|germanoj]] 1,4%; alioj 10,8%. * '''Religioj:''' [[islamismo|islamanoj]] 75%, [[ortodoksismo|rusaj ortodoksanoj]] 20%, aliaj 5% * '''Aĝogrupoj:''' '''0-14 jaroj:''' 32,3% (viroj 16,5%, virinoj 15,8%), '''15-64 jaroj:''' 61,6% (viroj 30,2%, virinoj 31,4%), '''65+ jaroj:''' 6,1% (viroj 2,4%, virinoj 3,7%) ''([[2004]] takso)'' * '''Loĝantara kreskado:''' 1,25% jare ''([[2004]] takso)'' * '''Naskiĝoj:''' 22,13 naskiĝoj/1.000 loĝantoj ''([[2004]] takso)'' * '''Mortoj:''' 7,19 mortoj/1.OO0 loĝantoj ''([[2004]] takso)'' * '''Infana morteco:''' 36,81 mortoj / 1.000 viva naskiĝoj ''([[2004]] takso)'' * '''Vivatendo ĉe naskiĝo:''' 67,84 jaroj (viroj 63,84; virinoj 72,05 ''([[2004]] takso)'' * '''Fekundeco:''' 2,71 infanoj naskiĝitaj / virino ''([[2004]] takso)'' == Lingvoj == Kirgizio estas unu el la du iamaj sovetaj respublikoj ([[Kazaĥio]] estanta la alia), kiuj konservis la [[rusa lingvo|rusan lingvon]] kiel oficialan lingvon post la sendependiĝo, aldonante al ĝi la [[Kirgiza lingvo|kirgizan lingvon]], kiu faris ke lando estas oficiale dulingva (ekde septembro [[1991]]). Ĉi tiu decido estis klara bonvenigo al la nova sendependa lando de etnaj rusoj kiuj loĝis en la lando, sed ankaŭ klopodo redukti la neeviteblan [[Cerbofuĝo|cerbofuĝon]]. Laŭ la [[censo]] de [[2009]], la pli parolata lingvo estas la [[Kirgiza lingvo|kirgiza]] (71%), sekvata de la neoficiala [[uzbeka lingvo|uzbeka]] (15%) antaŭ la dua oficiala [[rusa lingvo]] (9%). La kirgiza apartenas al la grupo de [[Tjurka lingvaro|tjurklingvaj]] lingvoj kaj ĝis la dudeka jarcento ĝi estis skribita per la araba alfabeto. En 1928 la [[latina alfabeto]] estis enkondukita, kiu havis mallongan vivon, ĉar en [[1941]] ĝi estis denove anstataŭigita, ĉi-foje per la [[cirila alfabeto]]. Ĝenerale la loĝantaro tra la tuta lando komprenas kaj parolas la rusan lingvon, krom en iuj foraj montaraj regionoj. La rusa estas la gepatra lingvo de la plej multaj loĝantoj en [[Biŝkeko]] kaj la plej multaj ekonomiaj kaj politikaj aferoj estas farataj en tiu lingvo. Ĝis antaŭ nelonge, la [[kirgiza lingvo]] estis nur parolata lingvo en familia kunteksto kaj estis malofte uzata dum kunvenoj aŭ aliaj okazaĵoj. Tamen plej multaj parlamentaj kunvenoj nuntempe okazas en la kirgizia lingvo, kun samtempa [[Interpretado (tradukado)|interpretado]] por tiuj, kiuj ne scias ĉi tiun lingvon. Kirgizoj denove komencas pli paroli la kirgizan, ankaŭ en la ĉefurbo, post kiam ili rimarkis ke Rusio invadis alian landon, eĉ post internaciaj protestoj<ref name=":0" />. Ĝenerale, oni povas diri, ke la rusa superregas en la nordo kaj nordoriento, la kirgiza en la sudoriento kaj la [[uzbeka lingvo]] en la sudo, sudokcidento kaj en la areoj de [[Oŝo (urbo)|Oŝ]] kaj Žalalabad. === Esperanto en Kirgizio === {{Ĉefartikolo|Esperanto en Kirgizio}} Esperantistoj en Kirgizio ne havas organizaĵon, sed ekzistas grupo en [[Fejsbuko]]<ref>(eo) [https://www.facebook.com/groups/kirgizio Esperanto en Kirgizio (Kirgizujo, Kirgizlando, Kirgizstano, Biŝkeko)], Facebook</ref>. == Naturmedio == Almenaŭ 50 [[uranio]]-minejoj por la sovetia nuklea milita maŝino, estis fermitaj sed povus disvastigi malstabilajn radioaktivajn rubojn aŭ polui la ĉirkaŭan [[Grundakvo|grundakvon]]. En [[1998]] preskaŭ du tunoj da [[natria cianido]] destinita al la kirgiza orminejo Kumtor hazarde disverŝiĝis en la riveron Barskoön kaj, sekve, en la akvojn de [[Isik-Köl]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{projektoj|commonscat=Kyrgyzstan|n=Kategorio:Kirgizujo|ReVo=kirgizi}} * [[Siberia ibekso]], unu el [[simbolo]]j de la lando * ''[[Epopeo de Manas]]'' * [[Komuzo]] * [[Interetna insurekcio kontraŭ uzbekoj en Kirgizio en 2010]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.gov.kg/ Oficiala registara retejo de Kirgizio] ({{ky}}, {{en}}, {{ru}}) * {{ueavikio|Kirgizujo|{{paĝonomo}}}} ({{eo}}) * Elita Bakirova, ''[https://eo.globalvoices.org/2020/10/9701/ Fordonu vin al tiuj ĉi nekutimaj superstiĉoj antaŭ ol viziti Kirgizion]'', [[Tutmondaj Voĉoj|Global Voices en Esperanto]] ({{eo}}) * [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/kg.html ''CIA world factbook''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20051204000535/http://www.cia.gov/cia/publications/factbook//geos/kg.html |date=2005-12-04 }} ([[Monda faktolibro de CIA]], {{en}}) * [http://www.tokmak.kg/nevkg/ ''Kyrgyzstan News''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100529034739/http://www.tokmak.kg/nevkg |date=2010-05-29 }} ({{en}}) {{Provincoj de Kirgizio}} {{Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj}} {{ŜOK}} {{Ŝtatoj en Azio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kirgizio| ]] [[Kategorio:Landoj sen maraliro]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1991]] sdfx1cmh0kj1ywcafe9nxhp894t7sxz 9368843 9368842 2026-05-08T13:00:50Z ThomasPusch 1869 /* Eksteraj ligiloj */ 9368843 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lando |nomoenlokalingvo = Кыргыз Республикасы<br />Кыргызская республика |transskribo = Kyrgyz Respublikasy<br />Kyrgyzskaya respublika |eonomo = Kirgiza Respubliko |flago = [[Dosiero:Flago-de-Kirgizio.svg|150px]] |blazono = [[Dosiero:National emblem of Kyrgyzstan.svg|100px]] |nacia himno = |nacia devizo = |lokigo-bildo = [[Dosiero:Kyrgyzstan (orthographic projection).svg|270px]] |oficiala lingvo = la [[Kirgiza lingvo|kirgiza]], la [[Rusa lingvo|rusa]] |lingvoj = |ĉefurbo = [[Biŝkeko]] (616 mil) |religio = [[islamo]] |km2 = 198.500 |akvo = 3,6 |loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} |loĝantaro-jaro = {{WikidataLoĝantaroDato}} |loĝantao_denso = auto |vivlongeco = |valuto = [[Kirgiza somo]] |valuta kodo = KGS |horzono = +6 |ttt = |landkodo = KG |tel = +996 |politika sistemo = [[Parlamenta respubliko]] |ŝtatestro = [[Sadir Ĵaparov]] |ĉefministro = [[Adylbek Kasymaliev]] |nacia tago = |sendependeco = [[31-a de aŭgusto|la 31-an de aŭgusto]] 1991 |de kiu = [[Sovetunio]] |esperanto-asocio = |MEP = |MEP jaro = |MEP pokapa = 2.100 [[USD]] ''(2009)'' }} [[Dosiero:YurtIssykFamily.jpg|alternative=Kirgizia familio antaŭ jurto, tradicia loĝejo|eta|Kirgizia familio antaŭ [[jurto]], tradicia loĝejo |350x350ra]] '''Kirgizio''' ({{lang-ky|Кыргызстан}}, {{lang-ru|Кыргызстан}}), formale '''Kirgiza Respubliko''', estas lando en [[Centra Azio]], kies landlimoj tuŝas tiujn de [[Ĉinio]], [[Kazaĥio]], [[Taĝikio]] kaj [[Uzbekio]]. Ĝia ĉefurbo estas [[Biŝkeko]] (antaŭe nomita Frunze de 1926 ĝis 1991). Kirgizio estas montara [[lando sen maraliro]]. Ĝi estis socialista respubliko de Sovetunio, sed sendependiĝis en 1991.[[Dosiero:Kyrgyzstan.png|eta|350px|Mapo de Kirgizio]] == Geografio == [[Dosiero:Kyrgyzstan Topography.png|eta|350px|Topografio]] '''Loko:''' [[Centra Azio]], [[nordo|norde]] ol [[Ĉinio]]. '''Geografia situo:''' 41° N 75° E '''Landlimoj:''' 3.878 km '''Limantaj landoj:''' [[Ĉinio]] 858 km, [[Kazaĥio]] 1.051 km, [[Taĝikio]] 870 km, [[Uzbekio]] 1.099 km. '''Marbordo:''' 0 km. '''Klimato:''' Seka kontinenta ĝis arkta en alta [[Tjanŝano]]; subtropika sudokcidente (Valo de Fergana); modera en norda monteta zono. '''Tereno:''' La tuta nacio konsistas el la pintoj de [[Tjanŝano]] kaj ĝiaj interrilataj valoj kaj basenoj. '''Plej malalta punkto:''' Kara-Darja 132 m '''Plej alta punkto:''' [[Ĝengiŝ Ĉokusu]] (Pik Pobedi) 7.439 m === Administraj dividoj === {{Ĉefartikolo|Teritoria organizado de Kirgizio}} Kirgizio konsistas el 7 provincoj (''oblastar'') kaj 1 administra urbo. === Urboj === * [[Biŝkeko]] (ĉefurbo de la lando) * Ĉefurboj de la ĉi-subaj [[oblasto]]j === Provincoj ([[oblasto]]j) === * [[Provinco Batken]] * [[Provinco Ĉuj]] * [[Provinco Isik-Köl]] * [[Provinco Ĵalalabat]] * [[Provinco Narin]] * [[Provinco Oŝ]] * [[Provinco Talas]] == Ekonomio == La ekonomio de Kirgizio estis severe frapata per la disfalo de Soveta komercobloko. En [[1990]], ĉirkaŭ 98% da Kirgiziaj eksportoj iris al aliaj partoj de [[Sovetunio]]. Do, la ekonomia efikeco de la nacio dum la fruaj [[1990-oj]] estis pli malbona ol tiu de ĉiu eks-Soveta respubliko, krom [[Armenio]], [[Azerbajĝano]] kaj [[Taĝikio]]. Malgraŭ pliboniĝanta ekonomia efikeco, malfaciloj daŭras sekurante adekvatajn fiskajn enspezojn, kaj provizante laŭcelan socialan sekurecon. En [[2019]] ĝi estas konsiderata kiel [[evolulando]]<ref>{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weoselco.aspx?g=2200&sg=All+countries+%2f+Emerging+market+and+developing+economies |title=World Economic Outlook Database, aprilo 2019 |publisher=International Monetary Fund|access-date=29-a septembro 2019 |archive-date=22-a decembro 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222001529/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weoselco.aspx?g=2200&sg=All+countries+%2f+Emerging+market+and+developing+economies |url-status=live|language=angle}}</ref>. * '''[[Malneta Enlanda Produkto|MEP]]''': $11,66 miliardoj; -1% po-jara kreskado; po-kapa MEP $2.100. ''([[2009]] takso)'' * '''Po-sektora MEP:''' agrikulturo 30,7%; industrio 15,9%; servado 53,4%. ''([[2009]] takso)'' * '''Loĝantaro sub nivelo de malriĉeco:''' 40%. ''([[2004]] takso)'' * '''Inflacio:''' 7,9% ''([[2009]] takso)'' * '''Laboristaro:''' 2,34 milionoj. (agrikulturo kaj forstkultivado 48%; industrio 12,5%; servado 39,5%) ''([[2005]] takso)'' * '''Senlaboreco:''' 18% ''([[2004]] takso)'' * '''Buĝeto:''' Enspezo $1,27 miliardoj; elspezo $1,28 miliardoj. ''([[2009]] takso)'' * '''Ekstera ŝuldo:''' $3,5 miliardoj. ''([[2008]] takso)'' * '''Eksportoj:''' $1,33 miliardoj (2009), al 27,2% [[Svislando]], 19,2% [[Rusio]], 14,3% [[Uzbekujo]] 11,4% [[Kazaĥujo]] 6,7% [[Francio]] ''([[2008]] takso)'' * '''Eksportaĵoj:''' [[Kotono]], [[lano]], [[viando]], [[tabako]], [[oro]], [[hidrargo]], [[uranio]], [[natura gaso]], [[hidroelektro]], maŝinaro, ŝuoj. * '''Importoj:''' $2,38 miliardoj, el [[Rusio]] 36,6%, [[Ĉinio]] 17,9%, [[Kazaĥujo]] 9,2%, [[Germanio]] 8,2% ''([[2008]] takso)'' * '''Importaĵoj:''' [[Oleo]] kaj gaso, ĥemioj, maŝinaro, nutraĵoj. * '''Internacia ekonomia helpo (ricevanto):''' $329,4 milionoj. ([[1995]] takso). Reduktiginte elspezojn, finiginte prezo-subvenciojn, kaj enkondukinte [[AVI|aldonvaloran imposton]], la kirgiza registaro entute ŝajnas celanta al libera-merkata sistemo, kiu laŭcele stimulos kreskadon. Tiuj reformoj kondukis Kirgizion al la aliĝo al la [[MKO]] je la [[20-a de decembro]], [[1998]]. Allogo de eksterlandaj investantoj foje kaŭzas politikan streĉiĝon. Tiel en [[2019]] okazis manifestacioj kontraŭ la "[[Ĉinio|ĉina]] ekspansio", kiuj foje transformiĝis je [[:n:Protestoj en Kazaĥio – kontraŭ la ĉinoj kaj por demokratio|perfortaj atakoj]] kontraŭ la ĉinaj entreprenoj. == Historio == Dum multaj jarcentoj loĝita per [[irano|iranaj]] triboj, kiel [[Sogdianoj]], kaj poste per [[turkio|turkecaj]] enmigrintoj, la areo de Kirgizio estis borde al la [[Persa imperio]]. === Rusia Imperio kaj koloniismo === En [[1876]] la [[Rusia Imperio]] aneksis Kirgizion kaj pliseverigis nacian kaj ekonomian subpremon. La unua kontraŭkolonia ribelo de la popoloj de Centra Azio okazis en la Ferghana Valo en [[1898]] en la urbo Anjiyan. === Unua Mondmilitio kaj "Chon urkun" === [[Dosiero:Ata-Beyit Memorial near Bishkek 03-2016 img01.jpg|eta|350x350ra|Ata-Beyit, monumento en apudeco de [[Biŝkeko]] en memoro al la evento Urkun.]] La kolonia politiko de la Rusia Imperio kaj ĉefe la enkonduko de deviga militservo por centrazianoj lige al la [[Unua Mondmilito]] kaŭzis en [[1916]] ribelon<ref>(ru) [http://www.fergananews.com/article.php?id=7003 La Tragedio de 1916: Naŭdek Kvin Jaroj de la Ribelo]. Alirite la 20-an de julio 2011. [https://web.archive.org/web/20110629100018/http://www.fergananews.com/article.php?id=7003 Arkivita] de la originalo la 29-an de junio 2011</ref>, kiu finiĝis kun "''Chon Urkun"'' aŭ granda elmigrado, dum kiu almenaŭ 300 000 homoj estus mortigitaj<ref name=":0">(nl, ru) [https://www.npostart.nl/langs-de-nieuwe-zijderoute/19-03-2023/VPWON_1305650 Herwonnen vrijheid] (Reakirite libereco) Langs de nieuwe zijderoute''',''' Seizoen 1, Aflevering 3,la 19-an de marto 2023.</ref>, kvankam laŭ Rudolf Rummel la nombro multe varias de 100 000 ĝis 500 000<ref>(en) ''[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.TAB12.1.GIF Russian democide - Estimates, sources and calculations]''</ref>. Diskriminacio kontraŭ la kulturo, tradicioj, religio, kaj lingvo de la loka loĝantaro ankaŭ kontribuis al la pliiĝo de protestoj. La apartigo de la [[kirgizoj]] de siaj plej bonaj valoj havis profundan efikon al ilia nacia konscio. Precipe dum la unua mondmilito, la situacio de la kirgizoj iĝis tre malfacila, kaj la kolero de la homoj pliiĝis. Multaj kirgizoj tiam fuĝis al [[Ĉinio]]. Entute pli ol 300 mil homoj forlasis Centran Azion (ĉefe el Kirgizio, sed ankaŭ el Kazaĥion) al Ĉinio<ref>(ru) Moiseev V. A''.,'' [https://web.archive.org/web/20070927233502/http://new.hist.asu.ru/biblio/ruskit/14.html Rusio kaj Ĉinio en Mezazio (dua duono de la 19-a jarcento - 1917)]</ref>. La evento de 1916 estas la plej granda nacia liberiga movado de la kirgizoj en la dua duono de la 19-a jarcento kaj en la komenco de la 20-a jarcento. Ĝi estis por ĉiam konservita en la kirgiza popola memoro sub la nomo "''Urkun''". En Kirgizio, ekzistas granda nombro da monumentoj dediĉitaj al la okazaĵoj de 1916. === Kirgiza Soveta Socialisma Respubliko === En [[1919]] [[Soveto|soveta]] reĝpovo establiĝis kaj la [[5-a de decembro|15-an de decembro]], [[1936]], la [[Kirgiza Soveta Socialisma Respubliko]] estis establigata kiel plena Unia Respublika de [[Sovetunio]]. === Sendependa lando === La lando gajnis sian sendependecon post la disfalo de Sovetunio la [[31-a de aŭgusto|31-an de aŭgusto]], [[1991]], kaj fine ĝi eniris la nove formitan [[Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj|Komunumon de Sendependaj Ŝtatoj]] (KSŜ) je la [[21-a de decembro]], [[1991]]. En [[1992]] Kirgizio aliĝis al la [[UN]] kaj la [[OSKE]]. En 2005 kadre de la unua ondo de [[kolora revolucio|koloraj revolucioj]] okazis en Kirgizio la [[tulipa revolucio]], sekve de kiu Askar Akajev, reginto ekde 1991 kaj akuzita pri korupto kaj aŭtoritatismo, estis forpelita. Poste la prezidentan postenon okupis [[Kurmanbek Bakijev]]. Dum lia oficperiodo okazis interalie [[Interetna insurekcio kontraŭ uzbekoj en Kirgizio en 2010|granda pogromo]] de lokaj [[uzbekoj]], dum kiu 893 homoj estis murditaj kaj 400 mil fuĝis al [[Uzbekio]]. En 2010 okazis la tiel nomata "aprila revolucio", dum kiu Kurmanbek Bakijev, akuzita pri korupto kaj aŭtoritatismo, estis forpelita kaj la prezidentan postenon provizore okupis [[Roza Otunbajeva]] ĝis en 2011 estis elektita [[Almazbek Atambajev]]. En 2017 li malgajnis la baloton kaj en 2019 estis arestita kaj kondamnita al 11 jaroj de enprizonigo pro korupto kaj aŭtoritatismo. Kiam polico venis aresti lin, li barikadis sin hejme kaj pafis el pistolo ĝis oni promesis al li, ke oni ne ekzekutos lin tuj, sed juĝos. La {{daton|5|10|2020}} post anonco de anticipaj rezultoj de parlamenta baloto protestantoj kontestantaj ilian rezultojn [[:n:Protestantoj en Kirgizio provas eksigi prezidanton|sturmokupis sidejon]] de la registaro kaj prezidanto de la lando kaj proklamis starigon de nova registaro. == Politiko == * '''Politika sistemo:''' [[respubliko]], [[demokratio]]. [[Universala balotrajto]] post 18 jaraĝo. * '''Plenuma potenco:''' Ŝtatestro (prezidanto) elektita 5-jare; Ĉefministro nomumita per prezidanto; kabineto nomumita per prezidanto laŭ rekomendo de ĉefministro. * '''Leĝdona potenco:''' Duĉambra Supera Koncilio, aŭ ''Ĵogorku Keneŝ'': Asembleo de Reprezentoj de la Popolo (70 seĝoj) kaj Leĝdona Asembleo (35 seĝoj) ambaŭ elektita 5-jare. * '''Jura potenco''': Supera Kortumo, nomumita je 10-jara oficperiodoj per la Supera Koncilio, laŭ prezidanta rekomendo; Konstitucia Kortumo; Apelacia Kortumo. * '''[[Socialdemokratia Partio de Kirgizio]]:''' Ĉefpartio de la ŝtato. == Demografio == * '''Etnoj:''' Kirgizoj 52,4%; [[rusio|rusoj]] 18,0%; [[Uzbekio|uzbekoj]] 15; [[Ukrainio|ukrainoj]] 2,5%; [[Germanio|germanoj]] 1,4%; alioj 10,8%. * '''Religioj:''' [[islamismo|islamanoj]] 75%, [[ortodoksismo|rusaj ortodoksanoj]] 20%, aliaj 5% * '''Aĝogrupoj:''' '''0-14 jaroj:''' 32,3% (viroj 16,5%, virinoj 15,8%), '''15-64 jaroj:''' 61,6% (viroj 30,2%, virinoj 31,4%), '''65+ jaroj:''' 6,1% (viroj 2,4%, virinoj 3,7%) ''([[2004]] takso)'' * '''Loĝantara kreskado:''' 1,25% jare ''([[2004]] takso)'' * '''Naskiĝoj:''' 22,13 naskiĝoj/1.000 loĝantoj ''([[2004]] takso)'' * '''Mortoj:''' 7,19 mortoj/1.OO0 loĝantoj ''([[2004]] takso)'' * '''Infana morteco:''' 36,81 mortoj / 1.000 viva naskiĝoj ''([[2004]] takso)'' * '''Vivatendo ĉe naskiĝo:''' 67,84 jaroj (viroj 63,84; virinoj 72,05 ''([[2004]] takso)'' * '''Fekundeco:''' 2,71 infanoj naskiĝitaj / virino ''([[2004]] takso)'' == Lingvoj == Kirgizio estas unu el la du iamaj sovetaj respublikoj ([[Kazaĥio]] estanta la alia), kiuj konservis la [[rusa lingvo|rusan lingvon]] kiel oficialan lingvon post la sendependiĝo, aldonante al ĝi la [[Kirgiza lingvo|kirgizan lingvon]], kiu faris ke lando estas oficiale dulingva (ekde septembro [[1991]]). Ĉi tiu decido estis klara bonvenigo al la nova sendependa lando de etnaj rusoj kiuj loĝis en la lando, sed ankaŭ klopodo redukti la neeviteblan [[Cerbofuĝo|cerbofuĝon]]. Laŭ la [[censo]] de [[2009]], la pli parolata lingvo estas la [[Kirgiza lingvo|kirgiza]] (71%), sekvata de la neoficiala [[uzbeka lingvo|uzbeka]] (15%) antaŭ la dua oficiala [[rusa lingvo]] (9%). La kirgiza apartenas al la grupo de [[Tjurka lingvaro|tjurklingvaj]] lingvoj kaj ĝis la dudeka jarcento ĝi estis skribita per la araba alfabeto. En 1928 la [[latina alfabeto]] estis enkondukita, kiu havis mallongan vivon, ĉar en [[1941]] ĝi estis denove anstataŭigita, ĉi-foje per la [[cirila alfabeto]]. Ĝenerale la loĝantaro tra la tuta lando komprenas kaj parolas la rusan lingvon, krom en iuj foraj montaraj regionoj. La rusa estas la gepatra lingvo de la plej multaj loĝantoj en [[Biŝkeko]] kaj la plej multaj ekonomiaj kaj politikaj aferoj estas farataj en tiu lingvo. Ĝis antaŭ nelonge, la [[kirgiza lingvo]] estis nur parolata lingvo en familia kunteksto kaj estis malofte uzata dum kunvenoj aŭ aliaj okazaĵoj. Tamen plej multaj parlamentaj kunvenoj nuntempe okazas en la kirgizia lingvo, kun samtempa [[Interpretado (tradukado)|interpretado]] por tiuj, kiuj ne scias ĉi tiun lingvon. Kirgizoj denove komencas pli paroli la kirgizan, ankaŭ en la ĉefurbo, post kiam ili rimarkis ke Rusio invadis alian landon, eĉ post internaciaj protestoj<ref name=":0" />. Ĝenerale, oni povas diri, ke la rusa superregas en la nordo kaj nordoriento, la kirgiza en la sudoriento kaj la [[uzbeka lingvo]] en la sudo, sudokcidento kaj en la areoj de [[Oŝo (urbo)|Oŝ]] kaj Žalalabad. === Esperanto en Kirgizio === {{Ĉefartikolo|Esperanto en Kirgizio}} Esperantistoj en Kirgizio ne havas organizaĵon, sed ekzistas grupo en [[Fejsbuko]]<ref>(eo) [https://www.facebook.com/groups/kirgizio Esperanto en Kirgizio (Kirgizujo, Kirgizlando, Kirgizstano, Biŝkeko)], Facebook</ref>. == Naturmedio == Almenaŭ 50 [[uranio]]-minejoj por la sovetia nuklea milita maŝino, estis fermitaj sed povus disvastigi malstabilajn radioaktivajn rubojn aŭ polui la ĉirkaŭan [[Grundakvo|grundakvon]]. En [[1998]] preskaŭ du tunoj da [[natria cianido]] destinita al la kirgiza orminejo Kumtor hazarde disverŝiĝis en la riveron Barskoön kaj, sekve, en la akvojn de [[Isik-Köl]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{projektoj|commonscat=Kyrgyzstan|n=Kategorio:Kirgizujo|ReVo=kirgizi}} * [[Siberia ibekso]], unu el [[simbolo]]j de la lando * ''[[Epopeo de Manas]]'' * [[Komuzo]] * [[Interetna insurekcio kontraŭ uzbekoj en Kirgizio en 2010]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.gov.kg/ Oficiala registara retejo de Kirgizio] ({{ky}}, {{en}}, {{ru}}) * {{ueavikio|Kirgizujo|{{paĝonomo}}}} ({{eo}}) * Elita Bakirova, ''[https://eo.globalvoices.org/2020/10/9701/ Fordonu vin al tiuj ĉi nekutimaj superstiĉoj antaŭ ol viziti Kirgizion]'', [[Tutmondaj Voĉoj]] (Global Voices en Esperanto, {{eo}}) * [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/kg.html ''CIA world factbook''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20051204000535/http://www.cia.gov/cia/publications/factbook//geos/kg.html |date=2005-12-04 }} ([[Monda faktolibro de CIA]], {{en}}) * [http://www.tokmak.kg/nevkg/ ''Kyrgyzstan News''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100529034739/http://www.tokmak.kg/nevkg |date=2010-05-29 }} ({{en}}) {{Provincoj de Kirgizio}} {{Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj}} {{ŜOK}} {{Ŝtatoj en Azio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kirgizio| ]] [[Kategorio:Landoj sen maraliro]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1991]] aohoruuupkv0hdasg8y0v15yq8w5pq4 9368845 9368843 2026-05-08T13:01:36Z ThomasPusch 1869 /* Eksteraj ligiloj */ 9368845 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lando |nomoenlokalingvo = Кыргыз Республикасы<br />Кыргызская республика |transskribo = Kyrgyz Respublikasy<br />Kyrgyzskaya respublika |eonomo = Kirgiza Respubliko |flago = [[Dosiero:Flago-de-Kirgizio.svg|150px]] |blazono = [[Dosiero:National emblem of Kyrgyzstan.svg|100px]] |nacia himno = |nacia devizo = |lokigo-bildo = [[Dosiero:Kyrgyzstan (orthographic projection).svg|270px]] |oficiala lingvo = la [[Kirgiza lingvo|kirgiza]], la [[Rusa lingvo|rusa]] |lingvoj = |ĉefurbo = [[Biŝkeko]] (616 mil) |religio = [[islamo]] |km2 = 198.500 |akvo = 3,6 |loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} |loĝantaro-jaro = {{WikidataLoĝantaroDato}} |loĝantao_denso = auto |vivlongeco = |valuto = [[Kirgiza somo]] |valuta kodo = KGS |horzono = +6 |ttt = |landkodo = KG |tel = +996 |politika sistemo = [[Parlamenta respubliko]] |ŝtatestro = [[Sadir Ĵaparov]] |ĉefministro = [[Adylbek Kasymaliev]] |nacia tago = |sendependeco = [[31-a de aŭgusto|la 31-an de aŭgusto]] 1991 |de kiu = [[Sovetunio]] |esperanto-asocio = |MEP = |MEP jaro = |MEP pokapa = 2.100 [[USD]] ''(2009)'' }} [[Dosiero:YurtIssykFamily.jpg|alternative=Kirgizia familio antaŭ jurto, tradicia loĝejo|eta|Kirgizia familio antaŭ [[jurto]], tradicia loĝejo |350x350ra]] '''Kirgizio''' ({{lang-ky|Кыргызстан}}, {{lang-ru|Кыргызстан}}), formale '''Kirgiza Respubliko''', estas lando en [[Centra Azio]], kies landlimoj tuŝas tiujn de [[Ĉinio]], [[Kazaĥio]], [[Taĝikio]] kaj [[Uzbekio]]. Ĝia ĉefurbo estas [[Biŝkeko]] (antaŭe nomita Frunze de 1926 ĝis 1991). Kirgizio estas montara [[lando sen maraliro]]. Ĝi estis socialista respubliko de Sovetunio, sed sendependiĝis en 1991.[[Dosiero:Kyrgyzstan.png|eta|350px|Mapo de Kirgizio]] == Geografio == [[Dosiero:Kyrgyzstan Topography.png|eta|350px|Topografio]] '''Loko:''' [[Centra Azio]], [[nordo|norde]] ol [[Ĉinio]]. '''Geografia situo:''' 41° N 75° E '''Landlimoj:''' 3.878 km '''Limantaj landoj:''' [[Ĉinio]] 858 km, [[Kazaĥio]] 1.051 km, [[Taĝikio]] 870 km, [[Uzbekio]] 1.099 km. '''Marbordo:''' 0 km. '''Klimato:''' Seka kontinenta ĝis arkta en alta [[Tjanŝano]]; subtropika sudokcidente (Valo de Fergana); modera en norda monteta zono. '''Tereno:''' La tuta nacio konsistas el la pintoj de [[Tjanŝano]] kaj ĝiaj interrilataj valoj kaj basenoj. '''Plej malalta punkto:''' Kara-Darja 132 m '''Plej alta punkto:''' [[Ĝengiŝ Ĉokusu]] (Pik Pobedi) 7.439 m === Administraj dividoj === {{Ĉefartikolo|Teritoria organizado de Kirgizio}} Kirgizio konsistas el 7 provincoj (''oblastar'') kaj 1 administra urbo. === Urboj === * [[Biŝkeko]] (ĉefurbo de la lando) * Ĉefurboj de la ĉi-subaj [[oblasto]]j === Provincoj ([[oblasto]]j) === * [[Provinco Batken]] * [[Provinco Ĉuj]] * [[Provinco Isik-Köl]] * [[Provinco Ĵalalabat]] * [[Provinco Narin]] * [[Provinco Oŝ]] * [[Provinco Talas]] == Ekonomio == La ekonomio de Kirgizio estis severe frapata per la disfalo de Soveta komercobloko. En [[1990]], ĉirkaŭ 98% da Kirgiziaj eksportoj iris al aliaj partoj de [[Sovetunio]]. Do, la ekonomia efikeco de la nacio dum la fruaj [[1990-oj]] estis pli malbona ol tiu de ĉiu eks-Soveta respubliko, krom [[Armenio]], [[Azerbajĝano]] kaj [[Taĝikio]]. Malgraŭ pliboniĝanta ekonomia efikeco, malfaciloj daŭras sekurante adekvatajn fiskajn enspezojn, kaj provizante laŭcelan socialan sekurecon. En [[2019]] ĝi estas konsiderata kiel [[evolulando]]<ref>{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weoselco.aspx?g=2200&sg=All+countries+%2f+Emerging+market+and+developing+economies |title=World Economic Outlook Database, aprilo 2019 |publisher=International Monetary Fund|access-date=29-a septembro 2019 |archive-date=22-a decembro 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222001529/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weoselco.aspx?g=2200&sg=All+countries+%2f+Emerging+market+and+developing+economies |url-status=live|language=angle}}</ref>. * '''[[Malneta Enlanda Produkto|MEP]]''': $11,66 miliardoj; -1% po-jara kreskado; po-kapa MEP $2.100. ''([[2009]] takso)'' * '''Po-sektora MEP:''' agrikulturo 30,7%; industrio 15,9%; servado 53,4%. ''([[2009]] takso)'' * '''Loĝantaro sub nivelo de malriĉeco:''' 40%. ''([[2004]] takso)'' * '''Inflacio:''' 7,9% ''([[2009]] takso)'' * '''Laboristaro:''' 2,34 milionoj. (agrikulturo kaj forstkultivado 48%; industrio 12,5%; servado 39,5%) ''([[2005]] takso)'' * '''Senlaboreco:''' 18% ''([[2004]] takso)'' * '''Buĝeto:''' Enspezo $1,27 miliardoj; elspezo $1,28 miliardoj. ''([[2009]] takso)'' * '''Ekstera ŝuldo:''' $3,5 miliardoj. ''([[2008]] takso)'' * '''Eksportoj:''' $1,33 miliardoj (2009), al 27,2% [[Svislando]], 19,2% [[Rusio]], 14,3% [[Uzbekujo]] 11,4% [[Kazaĥujo]] 6,7% [[Francio]] ''([[2008]] takso)'' * '''Eksportaĵoj:''' [[Kotono]], [[lano]], [[viando]], [[tabako]], [[oro]], [[hidrargo]], [[uranio]], [[natura gaso]], [[hidroelektro]], maŝinaro, ŝuoj. * '''Importoj:''' $2,38 miliardoj, el [[Rusio]] 36,6%, [[Ĉinio]] 17,9%, [[Kazaĥujo]] 9,2%, [[Germanio]] 8,2% ''([[2008]] takso)'' * '''Importaĵoj:''' [[Oleo]] kaj gaso, ĥemioj, maŝinaro, nutraĵoj. * '''Internacia ekonomia helpo (ricevanto):''' $329,4 milionoj. ([[1995]] takso). Reduktiginte elspezojn, finiginte prezo-subvenciojn, kaj enkondukinte [[AVI|aldonvaloran imposton]], la kirgiza registaro entute ŝajnas celanta al libera-merkata sistemo, kiu laŭcele stimulos kreskadon. Tiuj reformoj kondukis Kirgizion al la aliĝo al la [[MKO]] je la [[20-a de decembro]], [[1998]]. Allogo de eksterlandaj investantoj foje kaŭzas politikan streĉiĝon. Tiel en [[2019]] okazis manifestacioj kontraŭ la "[[Ĉinio|ĉina]] ekspansio", kiuj foje transformiĝis je [[:n:Protestoj en Kazaĥio – kontraŭ la ĉinoj kaj por demokratio|perfortaj atakoj]] kontraŭ la ĉinaj entreprenoj. == Historio == Dum multaj jarcentoj loĝita per [[irano|iranaj]] triboj, kiel [[Sogdianoj]], kaj poste per [[turkio|turkecaj]] enmigrintoj, la areo de Kirgizio estis borde al la [[Persa imperio]]. === Rusia Imperio kaj koloniismo === En [[1876]] la [[Rusia Imperio]] aneksis Kirgizion kaj pliseverigis nacian kaj ekonomian subpremon. La unua kontraŭkolonia ribelo de la popoloj de Centra Azio okazis en la Ferghana Valo en [[1898]] en la urbo Anjiyan. === Unua Mondmilitio kaj "Chon urkun" === [[Dosiero:Ata-Beyit Memorial near Bishkek 03-2016 img01.jpg|eta|350x350ra|Ata-Beyit, monumento en apudeco de [[Biŝkeko]] en memoro al la evento Urkun.]] La kolonia politiko de la Rusia Imperio kaj ĉefe la enkonduko de deviga militservo por centrazianoj lige al la [[Unua Mondmilito]] kaŭzis en [[1916]] ribelon<ref>(ru) [http://www.fergananews.com/article.php?id=7003 La Tragedio de 1916: Naŭdek Kvin Jaroj de la Ribelo]. Alirite la 20-an de julio 2011. [https://web.archive.org/web/20110629100018/http://www.fergananews.com/article.php?id=7003 Arkivita] de la originalo la 29-an de junio 2011</ref>, kiu finiĝis kun "''Chon Urkun"'' aŭ granda elmigrado, dum kiu almenaŭ 300 000 homoj estus mortigitaj<ref name=":0">(nl, ru) [https://www.npostart.nl/langs-de-nieuwe-zijderoute/19-03-2023/VPWON_1305650 Herwonnen vrijheid] (Reakirite libereco) Langs de nieuwe zijderoute''',''' Seizoen 1, Aflevering 3,la 19-an de marto 2023.</ref>, kvankam laŭ Rudolf Rummel la nombro multe varias de 100 000 ĝis 500 000<ref>(en) ''[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.TAB12.1.GIF Russian democide - Estimates, sources and calculations]''</ref>. Diskriminacio kontraŭ la kulturo, tradicioj, religio, kaj lingvo de la loka loĝantaro ankaŭ kontribuis al la pliiĝo de protestoj. La apartigo de la [[kirgizoj]] de siaj plej bonaj valoj havis profundan efikon al ilia nacia konscio. Precipe dum la unua mondmilito, la situacio de la kirgizoj iĝis tre malfacila, kaj la kolero de la homoj pliiĝis. Multaj kirgizoj tiam fuĝis al [[Ĉinio]]. Entute pli ol 300 mil homoj forlasis Centran Azion (ĉefe el Kirgizio, sed ankaŭ el Kazaĥion) al Ĉinio<ref>(ru) Moiseev V. A''.,'' [https://web.archive.org/web/20070927233502/http://new.hist.asu.ru/biblio/ruskit/14.html Rusio kaj Ĉinio en Mezazio (dua duono de la 19-a jarcento - 1917)]</ref>. La evento de 1916 estas la plej granda nacia liberiga movado de la kirgizoj en la dua duono de la 19-a jarcento kaj en la komenco de la 20-a jarcento. Ĝi estis por ĉiam konservita en la kirgiza popola memoro sub la nomo "''Urkun''". En Kirgizio, ekzistas granda nombro da monumentoj dediĉitaj al la okazaĵoj de 1916. === Kirgiza Soveta Socialisma Respubliko === En [[1919]] [[Soveto|soveta]] reĝpovo establiĝis kaj la [[5-a de decembro|15-an de decembro]], [[1936]], la [[Kirgiza Soveta Socialisma Respubliko]] estis establigata kiel plena Unia Respublika de [[Sovetunio]]. === Sendependa lando === La lando gajnis sian sendependecon post la disfalo de Sovetunio la [[31-a de aŭgusto|31-an de aŭgusto]], [[1991]], kaj fine ĝi eniris la nove formitan [[Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj|Komunumon de Sendependaj Ŝtatoj]] (KSŜ) je la [[21-a de decembro]], [[1991]]. En [[1992]] Kirgizio aliĝis al la [[UN]] kaj la [[OSKE]]. En 2005 kadre de la unua ondo de [[kolora revolucio|koloraj revolucioj]] okazis en Kirgizio la [[tulipa revolucio]], sekve de kiu Askar Akajev, reginto ekde 1991 kaj akuzita pri korupto kaj aŭtoritatismo, estis forpelita. Poste la prezidentan postenon okupis [[Kurmanbek Bakijev]]. Dum lia oficperiodo okazis interalie [[Interetna insurekcio kontraŭ uzbekoj en Kirgizio en 2010|granda pogromo]] de lokaj [[uzbekoj]], dum kiu 893 homoj estis murditaj kaj 400 mil fuĝis al [[Uzbekio]]. En 2010 okazis la tiel nomata "aprila revolucio", dum kiu Kurmanbek Bakijev, akuzita pri korupto kaj aŭtoritatismo, estis forpelita kaj la prezidentan postenon provizore okupis [[Roza Otunbajeva]] ĝis en 2011 estis elektita [[Almazbek Atambajev]]. En 2017 li malgajnis la baloton kaj en 2019 estis arestita kaj kondamnita al 11 jaroj de enprizonigo pro korupto kaj aŭtoritatismo. Kiam polico venis aresti lin, li barikadis sin hejme kaj pafis el pistolo ĝis oni promesis al li, ke oni ne ekzekutos lin tuj, sed juĝos. La {{daton|5|10|2020}} post anonco de anticipaj rezultoj de parlamenta baloto protestantoj kontestantaj ilian rezultojn [[:n:Protestantoj en Kirgizio provas eksigi prezidanton|sturmokupis sidejon]] de la registaro kaj prezidanto de la lando kaj proklamis starigon de nova registaro. == Politiko == * '''Politika sistemo:''' [[respubliko]], [[demokratio]]. [[Universala balotrajto]] post 18 jaraĝo. * '''Plenuma potenco:''' Ŝtatestro (prezidanto) elektita 5-jare; Ĉefministro nomumita per prezidanto; kabineto nomumita per prezidanto laŭ rekomendo de ĉefministro. * '''Leĝdona potenco:''' Duĉambra Supera Koncilio, aŭ ''Ĵogorku Keneŝ'': Asembleo de Reprezentoj de la Popolo (70 seĝoj) kaj Leĝdona Asembleo (35 seĝoj) ambaŭ elektita 5-jare. * '''Jura potenco''': Supera Kortumo, nomumita je 10-jara oficperiodoj per la Supera Koncilio, laŭ prezidanta rekomendo; Konstitucia Kortumo; Apelacia Kortumo. * '''[[Socialdemokratia Partio de Kirgizio]]:''' Ĉefpartio de la ŝtato. == Demografio == * '''Etnoj:''' Kirgizoj 52,4%; [[rusio|rusoj]] 18,0%; [[Uzbekio|uzbekoj]] 15; [[Ukrainio|ukrainoj]] 2,5%; [[Germanio|germanoj]] 1,4%; alioj 10,8%. * '''Religioj:''' [[islamismo|islamanoj]] 75%, [[ortodoksismo|rusaj ortodoksanoj]] 20%, aliaj 5% * '''Aĝogrupoj:''' '''0-14 jaroj:''' 32,3% (viroj 16,5%, virinoj 15,8%), '''15-64 jaroj:''' 61,6% (viroj 30,2%, virinoj 31,4%), '''65+ jaroj:''' 6,1% (viroj 2,4%, virinoj 3,7%) ''([[2004]] takso)'' * '''Loĝantara kreskado:''' 1,25% jare ''([[2004]] takso)'' * '''Naskiĝoj:''' 22,13 naskiĝoj/1.000 loĝantoj ''([[2004]] takso)'' * '''Mortoj:''' 7,19 mortoj/1.OO0 loĝantoj ''([[2004]] takso)'' * '''Infana morteco:''' 36,81 mortoj / 1.000 viva naskiĝoj ''([[2004]] takso)'' * '''Vivatendo ĉe naskiĝo:''' 67,84 jaroj (viroj 63,84; virinoj 72,05 ''([[2004]] takso)'' * '''Fekundeco:''' 2,71 infanoj naskiĝitaj / virino ''([[2004]] takso)'' == Lingvoj == Kirgizio estas unu el la du iamaj sovetaj respublikoj ([[Kazaĥio]] estanta la alia), kiuj konservis la [[rusa lingvo|rusan lingvon]] kiel oficialan lingvon post la sendependiĝo, aldonante al ĝi la [[Kirgiza lingvo|kirgizan lingvon]], kiu faris ke lando estas oficiale dulingva (ekde septembro [[1991]]). Ĉi tiu decido estis klara bonvenigo al la nova sendependa lando de etnaj rusoj kiuj loĝis en la lando, sed ankaŭ klopodo redukti la neeviteblan [[Cerbofuĝo|cerbofuĝon]]. Laŭ la [[censo]] de [[2009]], la pli parolata lingvo estas la [[Kirgiza lingvo|kirgiza]] (71%), sekvata de la neoficiala [[uzbeka lingvo|uzbeka]] (15%) antaŭ la dua oficiala [[rusa lingvo]] (9%). La kirgiza apartenas al la grupo de [[Tjurka lingvaro|tjurklingvaj]] lingvoj kaj ĝis la dudeka jarcento ĝi estis skribita per la araba alfabeto. En 1928 la [[latina alfabeto]] estis enkondukita, kiu havis mallongan vivon, ĉar en [[1941]] ĝi estis denove anstataŭigita, ĉi-foje per la [[cirila alfabeto]]. Ĝenerale la loĝantaro tra la tuta lando komprenas kaj parolas la rusan lingvon, krom en iuj foraj montaraj regionoj. La rusa estas la gepatra lingvo de la plej multaj loĝantoj en [[Biŝkeko]] kaj la plej multaj ekonomiaj kaj politikaj aferoj estas farataj en tiu lingvo. Ĝis antaŭ nelonge, la [[kirgiza lingvo]] estis nur parolata lingvo en familia kunteksto kaj estis malofte uzata dum kunvenoj aŭ aliaj okazaĵoj. Tamen plej multaj parlamentaj kunvenoj nuntempe okazas en la kirgizia lingvo, kun samtempa [[Interpretado (tradukado)|interpretado]] por tiuj, kiuj ne scias ĉi tiun lingvon. Kirgizoj denove komencas pli paroli la kirgizan, ankaŭ en la ĉefurbo, post kiam ili rimarkis ke Rusio invadis alian landon, eĉ post internaciaj protestoj<ref name=":0" />. Ĝenerale, oni povas diri, ke la rusa superregas en la nordo kaj nordoriento, la kirgiza en la sudoriento kaj la [[uzbeka lingvo]] en la sudo, sudokcidento kaj en la areoj de [[Oŝo (urbo)|Oŝ]] kaj Žalalabad. === Esperanto en Kirgizio === {{Ĉefartikolo|Esperanto en Kirgizio}} Esperantistoj en Kirgizio ne havas organizaĵon, sed ekzistas grupo en [[Fejsbuko]]<ref>(eo) [https://www.facebook.com/groups/kirgizio Esperanto en Kirgizio (Kirgizujo, Kirgizlando, Kirgizstano, Biŝkeko)], Facebook</ref>. == Naturmedio == Almenaŭ 50 [[uranio]]-minejoj por la sovetia nuklea milita maŝino, estis fermitaj sed povus disvastigi malstabilajn radioaktivajn rubojn aŭ polui la ĉirkaŭan [[Grundakvo|grundakvon]]. En [[1998]] preskaŭ du tunoj da [[natria cianido]] destinita al la kirgiza orminejo Kumtor hazarde disverŝiĝis en la riveron Barskoön kaj, sekve, en la akvojn de [[Isik-Köl]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{projektoj|commonscat=Kyrgyzstan|n=Kategorio:Kirgizujo|ReVo=kirgizi}} * [[Siberia ibekso]], unu el [[simbolo]]j de la lando * ''[[Epopeo de Manas]]'' * [[Komuzo]] * [[Interetna insurekcio kontraŭ uzbekoj en Kirgizio en 2010]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.gov.kg/ Oficiala registara retejo de Kirgizio] ({{ky}}, {{en}}, {{ru}}) * {{ueavikio|Kirgizujo|{{paĝonomo}}}} ({{eo}}) * Elita Bakirova, ''[https://eo.globalvoices.org/2020/10/9701/ Fordonu vin al tiuj ĉi nekutimaj superstiĉoj antaŭ ol viziti Kirgizion]'', [[Tutmondaj Voĉoj]] ({{eo}}, la projekto ''Global Voices'' en Esperanto) * [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/kg.html ''CIA world factbook''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20051204000535/http://www.cia.gov/cia/publications/factbook//geos/kg.html |date=2005-12-04 }} ([[Monda faktolibro de CIA]], {{en}}) * [http://www.tokmak.kg/nevkg/ ''Kyrgyzstan News''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100529034739/http://www.tokmak.kg/nevkg |date=2010-05-29 }} ({{en}}) {{Provincoj de Kirgizio}} {{Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj}} {{ŜOK}} {{Ŝtatoj en Azio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kirgizio| ]] [[Kategorio:Landoj sen maraliro]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1991]] 6dszymwsycauqivqgeg6c6m3i9stw9g 0 2765 9369086 9287828 2026-05-09T08:22:17Z Alifono 114488 9369086 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lando | | nomoenlokalingvo = المملكة المغربية </b> ⴰⵎⵔⵓⴽ </b> Royaume du Maroc | transskribo = Al-Mamlaka al-Maghribija </b> Amrok | eonomo = Maroko | flago = [[Dosiero:Flago-de-Maroko.svg|150px|Flago de Maroko]] | blazono = [[Dosiero:Coat of arms of Morocco.svg|110px|Blazono de Maroko]] | nacia himno = [[Al-naŝid al-ŝarif]] | nacia devizo = "Allah, al Waţan, al Malik"{{spaces|2}}<small><br />"Dio, Nacio, Reĝo"</small> | lokigo-bildo = Morocco (orthographic projection, WS claimed).svg | priskribo de lokigo-bildo = Maroko (malhelverda)<br>Okcidenta Saharo (helverda) | oficiala lingvo = [[Araba lingvo|araba]] [[Berbera lingvo|berbera]] | lingvoj = berbera, darija, francia | ĉefurbo = [[Rabat]] (519 mil) | religio = [[islamo]] | km2 = 446.550 | akvo = | loĝantoj = | loĝantaro = 33.848.242 <br />([[2014]]) | loĝdenso = 75 | vivlongeco = | valuto = [[maroka dirhamo]] | valuta kodo = MAD | horzono = [[UTC+1]]<ref>{{Cite journal |title=Décret royal n° 455-67 du 23 safar 1387 (2 juin 1967) portant loi relatif à l'heure légale (Reĝa dekreto pri la oficiala tempo) |url=http://bdj.mmsp.gov.ma/Fr/Document/10117-D%C3%A9cret-royal-n-455-67-du-23-safar-1387-2-juin-19.aspx?KeyPath=594/596/608/714/10117 |journal=Bulletin Officiel du Royaume du Maroc |issue=2854 |via=Banque de Données Juridiques |language=france }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230113013757/http://bdj.mmsp.gov.ma/Fr/Document/10117-D%C3%A9cret-royal-n-455-67-du-23-safar-1387-2-juin-19.aspx?KeyPath=594/596/608/714/10117 |date=2023-01-13 }}</ref> <br />UTC+0 (dum [[ramadano]])<ref>{{Cite web |title=Changements d'heure pour ramadan, quels impacts ? (Ŝanĝoj de tempo dum ramadano, kiuj implikaĵoj?|url=https://telquel.ma/2018/05/14/changements-dheure-pour-ramadan-quels-impacts_1593439?fbrefresh=7 |access-date=2023-01-13 |website=TelQuel |language=france}}</ref> | ttt = ma | landkodo = MA | tel = 212 | politika sistemo = [[Konstitucia monarkio]] | ŝtatestro = [[Mohamedo la 6-a]] | ĉefministro = [[Aziz Akhannouch]] | nacia tago = [[30-a de julio]] | sendependeco = | de kiu = | esperanto-asocio = | MEP = | MEP jaro = | MEP pokapa = }} '''Maroko''' ({{lang-ar|المملكة المغربية}}, ''Al-Mamlaka al-Maghribija'', [[Berbera lingvaro|berbere]] ⴰⵎⵔⵓⴽ, amrok, {{lang-fr|Royaume du Maroc}}) estas lando en nordokcidenta [[Afriko]], okcidente de [[Alĝerio]]. Kvankam lando de suprasahara Afriko, ĝi historie havis rilaton ĉefe kun [[Hispanio]], sed ankaŭ kun [[Francio]] poste, ankaŭ kun [[Portugalio]] dekomence, kaj lastatempe kun aliaj eŭropaj landoj pro aferoj rilataj ĉefe al [[elmigrado]] tiaj kiaj [[Italio]], [[Belgio]] aŭ [[Nederlando]]. Ekde la nordafrika vidpunkto, ĝi estis ĉiam kultura kaj religia referenco por la tuta Berbero, sed ankaŭ por islama mondoj kiuj vidis okcidenten tiun referencan landon. Same estas unu el la du anguloj de Nordafriko kune kun [[Egiptio]] oriente, kun kiu ĝi estas unu el la du plej loĝataj landoj en kaj norde de Saharo. == Ĝeneralaj faktoj == *'''Etimologio:''' "Maroko" estas eŭropa misprononco de la nomo de la malnova ĉefurbo ''Marakeŝ''; arabe ĝi nomiĝas "al-Maghrib", t.e. "sunsubirejo, okcidento". *'''Ŝtatestro: '''reĝo '''[[Mohamedo la 6-a (Maroko)|Mohamedo la 6-a]]'''. *'''Ĉefurbo:''' [[Rabato|Rabat]] (519 mil). *'''Urboj: '''[[Kazablanko]] (3.500 mil), [[Marakeŝo]] (673 mil), [[Tanĝero]] (640 mil). Vidu: ''[[Listo de urboj de Maroko]]''. *'''Adm. divido:''' 28 provincoj kaj 2 urbaj prefekturoj. *'''Diskutataj teritorioj:''' [[Ceŭto]], [[Melilo]], [[Okcidenta Saharo]] *'''Loĝantaro:''' 26.562 mil (1995), inter ili 73,9% marokaj araboj, 25,4% berberoj. *'''Kredantoj:''' [[Islamo|islamanoj]]. *'''Eksporto:''' fosfatoj, mineraloj, frukto, tabako, fiŝaj konservaĵoj. *'''Pokapa [[Malneta Nacia Produkto|MNP]]:''' 1.110 $. *'''Organizoj:''' [[Unuiĝintaj Nacioj|UN]] ([[1956]]) *'''Heredaĵo:''' historiaj urboj estas ''Feso, Marakeŝo, Mekneso'' kaj ''Rabato.'' Antikvaj lokoj: ''Volubiliso'' kaj ''Likso'' (apud Laraŝo). == Geografio == '''Maroko''' situas nord-okcidente de [[Afriko]] en regiono [[Magrebo]]. Ĝi estas limata okcidente de la [[Atlantiko|Atlantika Oceano]], norde de [[Mediteraneo]], sude de la dezerto [[Saharo]]. Ĝin oriente kaj sud-oriente [[Limo (geografia linio)|landlimas]] [[Alĝerio]] kaj sude [[Maŭritanio]] kaj [[Okcidenta Saharo]]. Ĝi havas ankaŭ landlimon kun [[Hispanio]] ĉe la mediteranebordaj urboj [[Ceŭto]] kaj [[Melilo]]. Maroko estas montara lando: ĝi entenas la [[montarmasivo]]jn [[Atlasa Montaro|Atlaso]] (fakte tri montoĉenoj) kaj [[Rif-montaro]]. La plej alta monto estas [[Tubkal]], kiu atingas 4.162 m de alto. Inter Rif kaj [[Meza Atlaso]] estas la [[valo]] de [[Sebu]]. Ekde [[Laraŝo]] ĝis [[Agadir]] estas la atlantika ebenaĵo kaj inter tiu kaj la Meza Atlaso estas [[altebenaĵo]] situanta super 500 m de altitudo. Sude de [[Anti-Atlaso]] jam komenciĝas la dezerto de [[Saharo]]. La klimato estas mediteranea, kun klare vintra distribuado de pluvokvanto (kiu varias inter 300 kaj 800&nbsp;mm (kaj 1000&nbsp;mm en la regiono de [[Tanĝero-Tetuano]]) kaj januaraj temperaturoj ĉirkaŭ 12 – {{GdC|13}} ĉe marbordo kaj {{GdC|10}} en [[Feso|Fez]], [[Meknes]], [[Uĝda|Uĥda]] kaj [[Marakeŝo]]. La juliaj temperaturoj ĉirkaŭas {{GdC|25}} ĉe marbordoj kaj internaj lokoj. En la montaroj pluvo estas pli abunda kaj temperaturoj estas pli malaltaj. En Saharo la klimato estas tute dezerta. La precipaj riveroj estas la jenaj: [[Sebu]], [[Muluja]], Rbia kaj [[Rivero Dra|Dra]]. [[Dosiero:Maroc carte.gif|330px|eta|Mapo de Maroko]] == Ekologio == La precipa parto de la [[vegetaĵaro]] estas de la tipo [[Mediteraneo|mediteranea]]. Estas tre karakteriza de la lando la t.n. [[mediteraneaj nordafrikaj arbaroj kaj duonarbaroj]], la [[mediteraneaj koniferaj kaj miksaj arbaroj]], la [[mediteraneaj sekaj duonarbaroj de akacio kaj arganio]] kaj la [[mediteraneaj sekaj duonarbaroj kaj stepo]]. En la sudoriento estas granda areo de [[dezerto]]. La precipaj specioj de arboj estas [[Quercus ilex|anzino]], [[korkokverko]], [[arganio]], [[Halepa pino]], [[pinastro]] kaj [[Atlasa cedro]]; krome estas [[Pinofitoj|koniferoj]] kaj [[junipero]]j en montaro; krome estas [[stepo]] antaŭ dezerto. En cedroarbaroj loĝas [[simio]]j. En la sudo [[kamparano]]j uzas [[dromedaro]]jn dum norde [[azeno]]jn. == Historio == :''Pliaj informoj: [[Historio de Maroko]]'' === Antikveco === La aktuala tereno de Maroko estis loĝata almenaŭ de la [[Neolitiko]], kun restaĵoj de la [[9-a jarmilo a.K.|9-a jarmilo A.K.E.]] (antaŭ la komuna erao), de la kapsiana kulturo, kiam la tereno estis malpli dezerta. En tiu tempo aŭ malpli poste venis la loĝantoj kiuj povas esti konsiderataj antaŭuloj de la nunaj [[Amaziĥoj|berberoj]]. La [[Fenicio|fenicoj]] okupis diversajn koloniojn en la marbordo. Tiu nordokcidenta parto de Afriko, en nuna Maroko kaj ĉirkaŭaĵoj, estis en la antikveco nomata ''Maŭritanio'', ne konfuzinda kun la nuna [[Maŭritanio|samnoma lando]]. Tiun areon okupis la [[Romio|romianoj]], kiu kreis la provincon [[Mauretania Tingitana]]. En la [[5-a jarcento]] invadis tiun regionon la [[vandaloj]] kaj aliaj gotaj popoloj. Parton rekonkeris la [[Bizanca imperio]], sed la montarojn plu dominis la berberaj triboj, praktike sendependaj. === Araba dominado === [[Dosiero:Rabat city walls.jpg|eta|[[Rabato|Rabat]], ĉefurbo de Maroko]] [[Dosiero:Menara Garden,Morocco,Marrakech.jpg|eta|Marakeŝo]] Fine de la [[7-a jarcento]] alvenis al la regiono la [[araboj]], kiuj konkeris, regis kaj [[islamo|islamigis]] la loĝantojn. La [[Idrisida dinastio|Idrisidoj]] (arabe الأدارسة al-Adārisah, berbere: Idrisijen) estis araba Zajdisma-Ŝijaisma dinastio de Maroko, kiu regis el [[788]] al [[974]]. La plej alta povo de la regiono pli simila al la nuna Maroko estis atingita per la regado de du dinastioj devenantaj el la suda dezerta parto, kaj de berbera origino, la [[almoravidoj]] unue, kaj la [[almohadoj]] poste, kiuj regis eĉ en parto de la nuna [[Hispanio]] (''[[Al-Andalus]]'') La [[Ŭattasida dinastio]] estis reganta en Maroko ĉefe dum la 15a kaj 16a jarcentoj, kiel Regno de Fez. Abu Abd Allah al-Ŝeiĥ Muhammad ibn Jahja al-Mahdi estis la unua Ŭattasida Sultano. Li kontrolis nur la nordan parton de Maroko, dum la sudo estis dividita en kelkaj princlandoj. La Ŭattasidoj estis finfine anstataŭitaj en 1554, post la Batalo de Tadla, fare de la [[Saadianoj|Saadiaj]] princoj de Tagmadert kiuj estis regantaj la tutan sudon de Maroko ekde 1511. === 17-a ĝis 19-a jarcentoj === En la [[17-a jarcento]], la [[aliida dinastio|aliidoj]] (idoj de [[Mulay Ali Sharif]]) akiris la kontrolon de la lando kaj formis [[dinastio]]n, kiu regas ĝis nun, dekomence kun la titoloj de [[sultano]]j. Parton de la marbordo okupis [[Portugalio]] kaj Hispanio. Ankaŭ la ceteraj landoj de Eŭropo ekinteresiĝis pri la regiono, sekve al la impulso de la [[Historio de la koloniismo en Afriko|koloniismo en Afriko]]. === 20-a jarcento === Dum la lasta parto de la [[19-a jarcento]] la lando estis okupita de [[Francio]] kaj [[Hispanio]], kiuj kreis [[Protektorato]]jn, sub la laŭnoma regado de la [[sultano]], sed baze dominis la landon. La plej granda parto de la lando iĝis la [[Franca protektorato de Maroko]]. En ambaŭ zonoj okazis insurekcioj kaj militoj kontraŭ la eŭropa hegemonio, ĉefe en 1912 kaj 1919 en la zono de Marakeŝo. La berberoj de Rif ribeliĝis kontraŭ la hispanoj inter la jaroj 1909 kaj 1926. En 1931 okazis nova ribelado berbera en la Meza Atlaso kaj en la Antaŭatlaso. {{Ĉefartikolo|Operaco Torĉo}} Post la [[Dua Mondmilito]] la sento por sendependeco pliampleksiĝis kaj la tiam nomata sultano [[Mohamedo la 5-a (Maroko)|Mohamedo la 5-a]] petis la sendependecon; la francoj ekziligis lin al Madagaskaro, sed la protestado pliiĝis kaj [[Unuiĝintaj Nacioj|UN]] traktis la aferon. Maroko akiris oficialan sendependecon en [[1956]], malgraŭ tio Hispanio kontrolas Mediteraneajn [[Haveno|havenurbojn]] ĉe la Afrika bordo - [[Ceŭto]] kaj [[Melilo]]. La [[Sablomilito]] (arabe حرب الرمال ḥarb ar-rimāl) okazis laŭlonge de la landlimo inter Alĝerio kaj Maroko en Oktobro [[1963]], kaj estis klopodo fare de Maroko postuli la areojn de [[Tinduf]] kaj de Beŝar kiujn Francio estis aliginta al [[Franca Alĝerio]] kelkajn jardekojn antaŭe. Tiu mallonga konflikto finis per restigado de landlimoj en la sama antaŭa loko kaj malstreĉigado inter Alĝerio kaj Maroko kiu pluas ĝis nuntempe. En proksima pasinteco Maroko havis teritoriajn pretendojn kun [[Maŭritanio]] pro la iama hispana dependa teritorio en [[Okcidenta Saharo]]. En [[1979]] Maŭritanio rezignis pri siaj pretendoj kaj nun la tutan teritorion de Okcidenta Saharo okupas Maroko, kiu konstruis en la dezerto 2.720 kilometrojn longan [[Maroka muro|Marokan muron]] por protekti sin kontraŭ atakoj de la [[gerilo]] de [[Fronto Polisario]], kiu celas proklami en Okcidenta Saharo sendependan ŝtaton, dum ĝi organizas liberan kolektivan survivadon en rifuĝejojn de okcidenta Alĝerio. === 21-a jarcento === La 30an de januaro 2017 Maroko estis reakceptita en la [[Afrika Unio]]. {{Ĉefartikolo|Protestoj en Maroko en 2025}} En 2025 okazis diversaj protestoj fare de junuloj kontraŭ la socia, politika kaj ekonomia situacioj en la lando. Tio kondukis al kelkaj reformoj fare de la registaro. == Teritoria organizado == Post la lastaj reformoj post la konstitucio de [[1992]] la Regno Maroko estas organizata laŭ unua nivelo en 16 regionoj, kiuj siavice estas dividitaj. Maroko havas dek [[vilajo]]jn (wilayas) kiuj enhavas 13 provincojn, 24 prefektaĵojn kaj aliajn 31 provincojn, siavice dividitaj en municipoj (komunumoj) kaj ruraj kaj urbaj. La aŭtoritato estas la guberniestro de la ĉefurbo regiona. Sube listiĝas la administraj regionoj (inklude la regionojn okupitajn de la Okcidenta Saharo; la okupa intenco de Maroko pri tiu teritorio ne estas agnoskitaj de la internacia komunumo): [[Dosiero:Regions of Morocco including Western Sahara.svg|eta|275px|Regionoj de Okcidenta Saharo (disputita) kaj Maroko]] # [[Ĉauia-Uardigha]] ([[Settat]]) # [[Duĥala-Abda]] ([[Safi]]) # [[Fez-Bulemane]] ([[Feso|Fez]]) # [[Gharb-Chrarda-Beni Hssen]] ([[Kenitro|Kenitra]]) # Granda Kasablanko ([[Kazablanko]]) # [[Guelmim-Es Semara]] ([[Guelmin]])* okupita de Maroko sen agnosko de la internacia komunumo # [[Ajuno-Bujador-Sakia El Hamra]] ([[Ajuno]])* okupita de Maroko sen agnosko de la internacia komunumo # [[Marakeŝo-Tensift-Al Hauz]] ([[Marakeŝo]]) # [[Meknes-Tafilalet]] ([[Meknes]]) # [[Orienta Regiono]] ([[Uĝda|Uĥda]]) # [[Oued Ed-Dahab-Lagouira]] ([[Daĥlo]])* okupita de Maroko sen agnosko de la internacia komunumo # [[Rabat-Sale-Zemmur-Zaër]] ([[Rabato|Rabat]]) # [[Suss-Massa-Drâa]] ([[Agadir]]) # [[Tadla-Azilal]] ([[Beni Mellal]]) # [[Tanĝero-Tetuano]] ([[Tanĝero|Tanger]]) # [[Taza-Al Hoceima-Taunate]] ([[Alhucemo]]) == Politiko == Maroko estas [[monarkio]], fakte la ununura restanta monarkio en Afriko; en ĝi la reĝo havas pli da povo ol reĝoj ekzemple de Eŭropo. Regule okazas balotadoj por elekti membrojn de la parlamento. === Granda Maroko === {{Ĉefartikolo|Granda Maroko}} [[Dosiero:Gran Marruecos.PNG|eta|dekstra|350px|Nigre la teritorio de Maroko, malhelruĝe okupita, helruĝe reklamita kaj grize koncepto de la granda Maroko, okupante [[Maŭritanio]]n kaj parton de [[Malio]] kaj [[Alĝerio]]]] La koncepto [[iredentismo|iredentista]] de '''Granda Maroko''' ekuziĝis komence de la [[1940-aj jaroj]] fare de la Naciista Maroka Partio [[Istiqlal]], kiel [[armilo]] de [[propagando]] por allogi la apogon de la maroka popolo kontraŭ la [[koloniismo|kolonia reĝimo]] [[Francio|franca]]. Post la sendependo maroka en [[1956]], kaj post la morto de la [[sultano]] Mohamedo la 5-a ([[1961]]), lia filo [[Hasano la 2-a (Maroko)|Hasano la 2-a]] revivigis la koncepton de "Granda Maroko" kiel plilongigo de la proceso sendependisma. Tiu proceso ekis per la finigo de la [[protektorato]] franca, la rekupero de [[Tanĝero]] kaj la fino de la hispana protektorato de la nordo de Maroko. Tuj poste Maroko akiris la teritoriojn de [[Ifni]] post milito kontraŭ Hispanio, ([[1957]]-[[1958]]), kaj aliajn sudajn teritoriojn (Tarfajo). La justigo de tiu koncepto de la "Granda Maroko" estus je memproklamita sinsekvo inter la diversaj [[dinastio]]j kiuj estis regintaj en la nuna maroka teritorio (nome [[almohadoj]] aŭ [[benimerinoj]]) kaj la aktuala Maroko. Tiele oni inkludus la teritoriojn de la [[Okcidenta Saharo]], de la tuta [[Maŭritanio]], de la okcidentaj areoj de [[Alĝerio]] (provincoj de [[Provinco Beŝar|Beŝar]] kaj [[Provinco Tinduf|Tinduf]], kaj de la areoj loĝataj de la [[tuatoj]], [[Ceŭto]], [[Melilo]], kaj de la aliaj hispanaj nordafrikaj teritorioj. == Demografio == === Etnoj === [[Dosiero:Mujer en un mercado de Marruecos.JPG|200px|eta|Virino en merkato de Maroko]] * Berbera aŭ araba: 97,5% * [[Sefardoj]]: 1%. Aktuale estas 5000 [[judoj]] (iam estis multaj pliaj) kiuj loĝas en Maroko * Aliaj (majoritate eŭropaj kaj subsaharaj): 1,5% === Religio === Majoritato islama (98,3%, ĉefe sunaistoj; la [[Islamo]] alvenis al la teritorio de la aktuala Maroko en 682). Minoritatoj kristana (0,6%, ne rilata kun la [[kristanismo]] kiu setlis en la teritorio en romiaj tempoj), juda (1%; judoj ĉeestas la teritorion ekde la romiaj tempoj) kaj de aliaj religioj (1,8%). (2000). La reĝo estas la supra religia islama aŭtoritato, nome Emiro de ĉiuj kredantoj. === Lingvoj === Estas du oficialaj lingvoj en Maroko: [[klasika araba]] kaj berbera, kvankam la leĝoj estas ankaŭ tradukataj al la [[Franca lingvo|franca]] kaj foje al la [[Hispana lingvo|hispana]]. La plimulta parolata lingvo estas la [[Araba lingvo#Dialektoj de la araba lingvo|maroka araba]], iom post iom tre influita de la nomata klera lingvo. Fakte estas [[diglosio]] kaj eĉ [[triglosio]]. La reĝo de Maroko kiu volas, ke sia parolado atingu la plejparton de la loĝantaro parolas la dialektan araban. La zonoj berberoparolantaj uzas ĉiutage siajn tri dialektojn de la [[berbera lingvaro]] (nome [[tarifit]], [[Tamaziĥta lingvo|tamaziĥta]] kaj [[Ŝelha lingvo|ŝelha]]/''tachelhit''). La franca estas la lingvo de komerco, ekonomio kaj universitato. Krome tre granda parto de la loĝantaro scipovas ĉu la hispanan ĉu la francan depende de la regiono ĉu tiu estis parto de la respektivaj protektorujoj. Tiele en la nordokcidenta parto, tio estas ĉirkaŭ la urboj de [[Tetuano]] kaj [[Nador]] oni scipovas la hispanan, krom la okcidentsahara populacio de la antikva [[Hispania Saharo]]; ankaŭ en plejparto de la populacio de [[Laraŝo]], [[Tanĝero]], [[Alhucemo]] kaj [[Sidi Ifni]]. Male majoritate oni scipovas la francan ĉirkaŭ urboj kiaj [[Rabato|Rabat]], [[Agadir]], [[Kenitro]], [[Kazablanko]], [[Taza]], Fez, [[Marakeŝo]], [[Meknes]] kaj [[Uĝda|Uĥda]]. Krome estas en ambaŭ zonoj minoritataj grupok kiuj scipovas ankaŭ la alian lingvon. == Ĉefaj urboj == {| class="wikitable" |+ '''Listo de urboj kun pli da {{formatnum:60000}} loĝantoj en 2004'''<ref>[http://gazetteer.de/wg.php?x=&men=gcis&lng=fr&dat=32&srt=npan&col=aohdq&geo=-134 ''Les villes les plus grandes avec des statistiques de la population du Maroc''] ĉe ''World Gazetteer''</ref> !Urboj !Informo !Loĝantaro |- |[[Kazablanko]] (Dar el-Beida) || * Ekonomia ĉefurbo * 1-a urbaro de Maroko * Granda Kasablanko || {{formatnum:4997}} 054 |- |[[Rabato|Rabat]]-[[Sala (Maroko)|Sala]]|| * Ŝtata ĉefurbo * Ĉefurbo de Rabat-Salé-Zemmur-Zaër * [[Imperiaj urboj de Maroko|Imperia urbo]] ||2 {{formatnum:727932}} |- |[[Feso|Fez]]|| * Ĉefurbo de Fez-Bulemane * Spirita ĉefurbo * Imperia urbo ||1 {{formatnum:008782}} |- |[[Marakeŝo]] || * Ĉefurbo de Marakeŝo-Tensift-Al Hauz * Imperia urbo * 1-a turisma urbo de Maroko * Scienca ĉefurbo ||1 {{formatnum:036500}} |- |[[Tanĝero]] || * Ĉefurbo de Tanĝero-Tetuano * 2-a ekonomia urbo * la plej grava komerchaveno ||890 849 |- | [[Meknes]] || * Ĉefurbo de Meknes-Tafilalet * Imperia urbo * ''Le Petit Paris'' * ''Le Versailles du Maroc'' * Ĉefurbo de agrikulturo ||876 152 |- | [[Agadir]] || * Ĉefurbo de Souss-Massa-Drâa * 2-a turisma urbo * la plej grava fiŝkapta haveno ||742 130 |- | [[Uĝda|Oujda]]|| * Ĉefurbo de l'Oriental * Ĉefurbo de maroka muziko [[Raï|Rai]] ||614 053 |- | [[Kenitro]] || * Ĉefurbo de Gharb-Chrarda-Beni Hssen * Usona bazo ||581 543 |- | [[Tetuano]] || * Somera ĉefurbo ||437 773 |- | [[Safi]] || * Ĉefurbo de Duĥala-Abda * Grava haveno por eksportado de sardinoj ||394 856 |- | [[Mohamedio]] || ||296 815 |- |[[Ajuno]] || * Ajuno-Bujdur-Sakia el Hamra * Ĉefurbo de [[Okcidenta Saharo]] ||290 148 |- | [[Beni Mellal]] || * Ĉefurbo de Tadla-Azilal ||232 691 |- | [[Ĥuribga]] || * Ĉefurbo de la ekspluatado de [[fosfato]] ||210 082 |- | [[El Jadida]] ||| |203 863 |- | [[Taza]] || * Ĉefurbo de Taza-Al Hoceima-Taunate * Koridoro de Taza liganta marokajn okcidenton kaj orienton, inter Atlaso kaj Rif ||196 210 |- | [[Nador]] || * 2-a banka urbo kaj 1-a siderurgia centro |195 508 |- | [[Settat]] || * Ĉefurbo de Chauia-Uardigha ||144 188 |- | [[Ksar el-Kebir]] ||||114 439 |- | [[Laraŝo]] ||||113 142 |- | [[Ĥemisset]] ||||110 751 |- | [[Gelmim]]|| * Ĉefurbo de Gelmim-Es Smara ||123 149 |- | [[Berreĉid]]|| ||102 767 |- | [[Berkane]]|| * Ĉefurbo por eksportado de oranĝoj ||92 000 |- | [[Essauira]]|| ||72 911 |- | [[Daĥlo]]|| * Ĉefurbo de Oued Ed-Dahab-Lagouira ([[Okcidenta Saharo]]) || {{formatnum:82832}} |- | [[Uarzazate]]|| * ''Maroka holivudo'' ||78 481 |- |} ===Aliaj lokoj=== *[[Buĥluf]] == Kulturo == * [[Tahar Ben Jelloun]] == Festoj == {| class="wikitable" style="margin:0 auto; width:34em;" |+<span style="font-size:1.5em">'''Festoj'''</span> |- ! style="background:#efefef;" | Islama dato ! style="background:#efefef;" | festo ! style="background:#efefef;" | araba nomo |- | 10-a/11-a Du-l-Hiyya | festo de ofero | Aid al-Adha |- | 1-a Muharram | Unua tago de la jaro | fatih muharram |- | 1-a/2-a Ĉaual | La festeto (fino de [[Ramadano]]) | Aid al-Fitr |- | 26-a Ramadano | la nokto de destino | lailat al qadr |- | 10-a Muharram | | Aĉura |- | 12-a Rabie al awal | festo de la naskiĝo de Mohamedo | Aid al mawlid |} == Maroko en Esperanto == [[Marjorie Boulton]], en sia mikspota libro [[Faktoj kaj fantazioj]], dediĉas ties 29an ĉapitron "Fabelo el Maroko" al komentoj pri la lando; poste ŝi rakontas fabelon pri berbero kiu serĉas edukitan edzinon.<ref>[[Marjorie Boulton]], "''[[Faktoj kaj fantazioj]]''", (progresiga libro), [[Universala Esperanto-Asocio]], [[Roterdamo]], 1984, dua eldono 1993. Paĝoj 237-242.</ref> == Esperanto-movado == Unuaj pioniroj estis en [[1906]] francaj oficiroj. Kapitano [[Fernando Redondo Ituarte]] en 1913 fondis en [[Melilo]] Esperanto-societon. Laboris en [[Tanĝero|Tanger]] R. Manfred (fotografisto, 1925), gvidis ankaŭ kursojn Vincent C. Richard. En la 1930-aj jaroj esperantistoj troviĝis en urboj [[Ceŭto|Ceŭta]], [[Tetuano]], [[Casablanca|Kazablanko]], [[Meknes]], [[Kenitro|Kenitra]] kaj Tanger; UEA havis [[delegito de UEA|delegitojn]] en kvar urboj. Poste la movado ne estis tiom vigla. Sed Mohamed Gharbi, juna viro el Tanger, estis membro de la komisiono pri agado en arablingvaj landoj de [[Universala Esperanto-Asocio|UEA]]. En [[1944]] fondiĝis [[Maroka Esperanto-Asocio]], sed ĝi malaperis iam post la sendependiĝo de la lando en [[1956]]. Vidu ankaŭ [https://monainformado.wordpress.com/about/ MONA]. === Esperantistoj === * Abdesselam Arif * [[Ben Sion Ohana]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Flaŭro de Maroko]] * [[Granda Maroko]] * [[Morocco (filmo)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=marok}} * {{ueavikio|{{paĝonomo}}|{{paĝonomo}}}} {{eo}} {{Ligo de Arabaj Ŝtatoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Maroko| ]] [[Kategorio:Mediteraneaj landoj]] [[Kategorio:Membroj de la Ligo de Arabaj Ŝtatoj]] orepdp7a2pm71vltilac5gi1t1ontvy 0 2865 9369031 9302239 2026-05-09T04:32:33Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369031 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kontinento |Bildo = [[Dosiero:Central America (orthographic projection).svg|300ra]] |Areo = 522 760 |Loĝantaro = 50 690 000 |Loĝantoj = centramerikanoj |Landoj = {{BLZ}}<br />{{CRI}}<br />{{SLV}}<br />{{GUA}}<br />{{HND}}<br />{{NIC}}<br />{{PAN}}<br />{{Meksiko}}&nbsp;<small>(parte)</small> |Dependaj teritorioj = [[Dosiero:Flag of San Andrés y Providencia.svg|20ra|borde]] [[Departemento Sankta Andreo kaj Providenco]] (apartenanta al<br />{{COL}}) |Lingvoj = {{Kaŝebla listo|listostilo=text-align:center;|1=[[Hispana lingvo|hispana]] (oficiala en 6 landoj) |2=[[Garifuna lingvo|garifuna]] |3=[[Angla lingvo|angla]] |4=[[Kreola lingvo|belizkreola]] |5=[[majaa lingvaro]] |6=[[lingvoj de Eŭropo]] |7=[[Mezamerika lingva areo|lingvoj de Mezameriko]].}} |Horzonoj = {{flago|BLZ}} {{flago|Kostariko}} {{flago|Salvadoro}} {{flago|Gvatemalo}} {{flago|Honduro}} {{flago|Nikaragvo}} [[UTC-06:00|UTC-6]]<br />{{flago|PAN}} {{flago|COL}} [[UTC-05:00|UTC-5]] |Plej vastaj urboj = {{flago|Gvatemalo}} [[Gvatemalurbo]]<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.laprensa.com.ni/2010/01/28/internacionales/14598|titolo=Ciudad de Guatemala la más extensa y poblada de la Ciudad de Guatemla|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130518042708/http://www.laprensa.com.ni/2010/01/28/internacionales/14598|arkivdato=18-a de majo de 2013}}</ref><ref>{{citaĵo el la reto|url=http://guatemala.costasur.com/es/ciudad-de-guatemala.html|titolo=Ciudad de Guatemala|alirdato=2021-12-20|arkivurl=https://web.archive.org/web/20210927225202/https://guatemala.costasur.com/es/ciudad-de-guatemala.html|arkivdato=2021-09-27}}</ref><br />{{flago|Salvadoro}} [[San-Salvadoro]]<br />{{flago|Kostariko}} [[San-Joseo]]<br />{{flago|Panamo}} [[Panamurbo]]<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.municipio.gob.pa/es/localizacioacutenyclima.html|titolo=Municipio de Panamá|alirdato=3-a de januaro de 2010|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100420004830/http://www.municipio.gob.pa/es/localizacioacutenyclima.html|arkivdato=20-an de aprilo de 2010}}</ref><br />{{flago|Honduro}} [[Tegucigalpo]]<br />{{flago|Nikaragvo}} [[Managvo]] {{Flago|Honduro}} [[San Pedro Sula]]<br />{{flago|Gvatemalo}} [[Villa Nueva (Gvatemalo)|Villa Nueva]]<ref name="PoblaciónGT">{{citaĵo el la reto|url=http://www.ine.gob.gt/np/poblacion/Municipios2008%272020.xls|titolo=Población por Ciudad|alirdato=23-an de julio de 2020|jaro=2020|eldonejo=www.ine.gob.gt|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130715105232/http://www.ine.gob.gt/np/poblacion/Municipios2008%272020.xls|arkivdato=2013-07-15}}</ref> |Plej grandaj urboj = '''laŭ metropola areo'''<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-2&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&va=&pt=a|titolo=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-2&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&va=&pt=a|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130518172846/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-2&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&va=&pt=a|arkivdato=18-an de majo de 2013}}</ref><ref name="PoblaciónGT20">{{citaĵo el la reto |url=http://www.ine.gob.gt/np/poblacion/Municipios2008%272020.xls |titolo=Población por ciudad y área metropolitana en el año 2020 |alirdato=22-an de julio de 2020 |jaro=2020 |eldonejo=www.ine.gob.gt |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130715105232/http://www.ine.gob.gt/np/poblacion/Municipios2008%272020.xls |arkivdato=2013-07-15 }}</ref><br />{{flago|Gvatemalo}} [[Gvatemalurbo]]<br /> {{flago|Salvadoro}} [[San-Salvadoro]]<br />{{flago|Honduro}} [[Tegucigalpo]]<br />{{flago|Nikaragvo}} [[Managvo]]<br />{{flago|Panamo}} [[Panamurbo]]<br />{{flago|Kostariko}} [[San-Joseo]]<br />{{flago|Honduro}} [[San Pedro Sula]]<br />{{flago|Gvatemaoa}} [[Kobano]]<br />{{flago|Gvatemalo}} [[Ketzaltenango]] |Organizoj = [[Centramerika Parlamento]], [[Sistemo pri Integrigo de Centra Ameriko]] }} '''Centra Ameriko''' estas longa [[istmo]], kiu kuras de [[Jukatano]] en suda [[Meksiko]] ĝis la [[Panama kanalo]] aŭ la limo de [[Kolombio]], konektante la du kontinentojn de Ameriko. Centra Ameriko estas laŭ [[geologio|geologia]] mezurilo sufiĉe nova tero, kun multe da [[vulkano|vulkana]] aktivo. Escepte de anglalingva Belizo ĝi entute apartenas al [[Latin-Ameriko]]. Diversaj difinoj de "Centra Ameriko" ekzistas. En politika geografio, ĝia plej malvasta senco celas la kvin landojn, kiuj apartenis al la [[Ĝenerala Kapitaneco de Gvatemalo]] kaj sendependiĝis de [[Hispanio]] en la [[15-a de septembro]] de [[1821]]: [[Gvatemalo]], [[Honduro]], [[Salvadoro]], [[Nikaragvo]], kaj [[Kostariko]]. Kutime, ĝi ankaŭ inkludas [[Panamo]]n kaj [[Belizo]]n. Por natura geografio, pli konvenas fiksi la limojn de Centra Ameriko pli vaste, ĉe la [[Terkolo de Tehuantepeko|Tevantepeka Terkolo]] en Meksiko kaj la Rivero [[Atrato]] en Kolombio. [[Domingo]], kvankam ĝi nek nature nek historie estas parto de Centra Ameriko, nuntempe partoprenas en strukturoj kiel la [[Sistemo pri Integrigo de Centra Ameriko]] kaj la Traktato pri Libera Komerco inter Usono, Centra Ameriko, kaj Domingo ([[CAFTA]]). == Historio == === Antaŭkolonia === [[Dosiero:Flickr - archer10 (Dennis) - Guatemala-1619.jpg|eta|maldekstra|Piramido de [[Tikal]] en Gvatemalo.]] La unuaj homoj atingis Centran Amerikon post transiri en Amerikon el norda Azio tra [[Beringio]] antaŭ 15&nbsp;000 jaroj. Antaŭ la alveno de eŭropanoj, diversaj kulturoj evoluis en Centra Ameriko, kiuj havis densan loĝantaron. Ĝi estis zono de kultura transiro, parte koincida kun la suda parto de [[Mezameriko]]. La mezamerikaj socioj estis pli malsimplaj ol la pli sudaj. Iuj el la grupoj loĝantaj en Centra Ameriko estis indiĝenaj de la ĉirkaŭkaribaj landoj kaj aliaj enmigrintaj el la nordo. La [[majaoj]] estas mezamerika kulturo, kiu dum jam trimiljara historio okupas vastan regionon de suda [[Meksiko]] tra [[Gvatemalo]] ĝis okcidenta [[Honduro]] kaj norda [[Salvadoro]]. Inter la aliaj etnoj, kiuj loĝis en Centra Ameriko dum jarmiloj, estas la [[lenkoj]], [[tuloj]], [[hikakoj]], [[pajoj]], [[Nazoj (popolo)|nazoj]] kaj [[bribrioj]]. La ĉefaj centramerikoriginaj lingvaroj estas la [[Majaa lingvaro|majaa]], la {{Ill|lingvo=d|trad=Q1546494|eo=ŝinkaj lingvoj|teksto=ŝinka}}, kaj la [[lenka-misumalpa-ĉibĉa lingvaro|lenka-misumalpa-ĉibĉa]], kiu diversiĝis en la regiono. El centra kaj norda Mezameriko migris la [[naŭatloj]], kiuj parolis [[Jut-azteka lingvaro|jut-aztekajn lingvojn]], kaj la [[ĉorotegoj]], kies lingvo apartenis al la [[otomi-mangea lingvaro]]. [[Dosiero:Copan (3831024263).jpg|eta|maldekstra|170ra|Steleo en [[Copán]], Honduro]] Kiel indikas eltrovoj en la Kavernoj de Talgua en [[Honduro]], Centra Ameriko spertis la influon de la {{Ill|lingvo=d|trad=Q13341477|eo=ĉavina kulturo}}, kiu ekzistis de okcidenta [[Peruo]] ĝis [[Ekvadoro]] en Suda Ameriko, inter la bordoj de la maro kaj de la arbaro, de [[15-a jarcento a.K.|1500&nbsp;a.K.]] ĝis [[500 a.K.]]. La registrita [[historio]] de Ameriko komenciĝis per la evoluo de skribo dum la epoko de pleja malsimpleco de ties civilizoj, ĉefe de la [[majaoj]] post la jaro [[292]]. Ili faris valorajn atingojn rilate al sia kalendaro, matematiko, astronomio, geologio, kaj aliaj aferoj. La klasika majaa epoko fermiĝis per la disfalo de la urboj ĉirkaŭ la jaro 900. [[Tikal]], [[Palenque]], kaj [[Copán]] estis inter la ĉefaj majaaj urbocivitoj. === Kolonia === {{Ĉefartikolo|Ĝenerala Kapitaneco de Gvatemalo}} [[Dosiero:1798 Cassini Map of Florida, Louisiana, Cuba, and Central America - Geographicus - MessicoFlorida-cassini-1798.jpg|eta|200ra|Centra Ameriko en 1798.]] De la [[16-a jarcento]] ĝis la komenco de la [[19-a jarcento]], Centra Ameriko estis apartenigita al la [[Ĝenerala Kapitaneco de Gvatemalo]], foje nomata Reĝlando de Gvatemalo, kies konsisto kaj interna divido plurfoje aliiĝis. Oficiale ĝi estis parto de la [[Vicreĝlando Nova Hispanio|Vicreĝlando Nova Hispanujo]], kaj tial regata de la hispana [[vicreĝo]] en [[Meksikurbo]]. Tamen, ĝi ne estis administrata de la vicreĝo, sed de aŭtonoma Ĝenerala Kapitano, kiu komence havis siajn instalaĵojn en la urbo Gracias Lempira, poste estis transigita al [[Antikva Gvatemalo (urbo)|Santiago de los Caballeros de Guatemala]], laste al [[Gvatemalurbo]]. Dum tiu epoko la regiono spertis grandajn ŝanĝojn demografiajn, sociajn, ekonomiajn, kaj lingvajn. Venis grandaj populacioj de eŭropdevenaj kolonianoj, kiuj fondis gravajn urbojn, kiel ankaŭ de afrikaj sklavigitoj, krom la indiĝenaj loĝantoj. La hispana iĝis la ĉefa lingvo de la regiono. Dum la periodo de la [[Hispana Konstitucio de 1812|Kadiza Konstitucio]] (1812-1814 kaj 1820-1821), la Reĝlando de Gvatemalo malaperis kaj estis anstataŭigita per du provincoj sendependaj inter si, la Provinco de Gvatemalo kaj la Provinco de Nikaragvo kaj Kostariko. En 1821, tuj antaŭ la sendependiĝo, oni kreis tri pliajn provincojn, [[Ĉiapaso]]n, [[Salvadoro]]n, kaj [[Honduro]]n, disigitajn de [[Gvatemalo]].<ref name=millan>{{harvnb|Rieu-Millan|1990|p=43}}</ref> === Sendependiĝo === Influate de la sendependistaj movadoj de la cetera Ameriko, Centra Ameriko deklaris sian sendependecon de [[Hispanujo]] sen perforta batalado la [[15-an de septembro]] de [[1821]]. La dato ankoraŭ estas festata kiel tago de sendependiĝo de la centramerikaj landoj krom [[Panamo]] kaj [[Belizo]]. La hispana {{Ill|lingvo=d|trad=Q56923|eo=ĝenerala kapitano}}, [[Gabino Gaínza]], rolis kiel intertempa ĉefreganto ĝis nova registaro formiĝis. La unua sendependeco havis mallongan vivon, ĉar Centra Ameriko estis aneksita al la [[Unua Meksika Imperio]] de [[Agustín de Iturbide]] la [[5-an de januaro]] de [[1822]]. La centramerikiaj liberaluloj protestis prie, sed la armeo de Meksiko estrata de Generalo Vicente Filísola okupis [[Gvatemalurbo]]n kaj subpremis la malpacon. Post la abdiko de Iturbide, la reprezentantoj de la centramerikaj provincoj deklaris absolutan sendependecon disde Hispanujo, Meksiko, kaj ĉiu alia ekstera lando la [[1-an de julio]] de [[1823]], kaj oni starigis respublikan regadsistemon en la [[Unuiĝintaj Provincoj de Centra Ameriko|Unuiĝintaj Provincoj de la Centro de Ameriko]]. [[Ĉiapaso]] tamen decidis per referendumo disiĝi de Gvatemalo kaj resti ŝtato de Meksiko. Centra Ameriko, same kiel ĉiuj latinamerikaj nacioj krom [[Brazilo]], abolis tute kaj definitive la sklavecon post sendependiĝi. === Postkolonia === [[Dosiero:Flag of the Federal Republic of Central America.svg|eta|Flago de la Federala Respubliko de la Centro de Ameriko.]] [[Dosiero:Flag of the United Provinces of Central America.svg|eta|Flago de la Unuiĝintaj Provincoj de la Centro de Ameriko.]] Centramerikaj liberaluloj havis grandajn esperojn pri sia nova respubliko (kiu baldaŭ alinomis sin al [[Federa Respubliko de Centra Ameriko]]). Ĉar la konservativuloj volis ne cedi la privilegiojn, kiujn ili havis de la kolonia epoko, serio de enlandaj konfliktoj kaj militoj eksplodis, kiuj fine kaŭzis la disfalon de respubliko en la ankoraŭ ekzistantajn naciojn dum 1838 kaj 1839. Oni faris plurajn provojn kaj konferencojn por reunuigi ilin dum la [[19-a jarcento]] kaj la komenco de la 20-a, sed neniu sukcesis. Ili tamen starigis militan aliancon por sukcese forpeli invadon fare de la [[Usono|usona]] [[filibustro]] [[William Walker]] dum 1856 kaj 1857. Daŭris disputoj inter [[Nikaragvo]] kaj [[Kolombio]] pri teritorioj: la [[Miskita Marbordo]], la [[Departemento Sankta Andreo kaj Providenco]], kaj la kontinenta breto inter la du landoj.<ref>{{citaĵo el gazeto|titolo=Fallo Colombia y Nicaragua|gazeto=Territorial and maritime dispute Colombia and Nicaragua|fecha=23 de noviembre de 2012|url=https://www.icj-cij.org/|alirdato=20-an de septembro de 2019}}</ref>. [[Panamo]] evoluigis rilatojn al siaj centramerikaj najbarlandoj post kiam ĝi disiĝis de Kolombio en [[1903]]. De 1991 funkcias {{Ill|lingvo=d|trad=Q190023|eo=Centramerika Parlamento}} havanta reprezentantojn de Salvadoro, Gvatemalo, Honduro, Nikaragvo, Panamo, kaj Domingo; Kostariko neniam aliĝis. Fine de la 20-a jarcento, efikis al Centra Ameriko ekonomia transformo de agrikultura al subregionskala kapitalisma sistemo.<ref>{{Citaĵo el libro|familia nomo=Abelardo.|persona nomo=Morales Gamboa,|titolo=La diáspora de la posguerra : regionalismo de los migrantes y dinámicas territoriales en América Central.|url=https://www.worldcat.org/oclc/950220886|alirdato=27-a de julio de 2018|dato=2000|eldonejo=D - FLACSO|isbn=9789977681429|oclc=950220886}}</ref> == Geografio == [[Dosiero:CIA map of Central America.png|eta|Centramerika reliefo.]] Naturgeografie, Centra Ameriko konsistas el la meza teritorio de Ameriko, inter la [[Terkolo de Tehuantepeko|Tevantepeka Terkolo]] kaj la valo de la Rivero [[Atrato]]. Tio inkludas la sep regnojn [[Belizo]]n, [[Kostariko]]n, [[Salvadoro]]n, [[Gvatemalo]]n, [[Honduro]]n, [[Nikaragvo]]n kaj [[Panamo]]n. Nordokcidente ĝi ankaŭ inkludas la kvin [[Meksiko|meksikajn]] ŝtatojn [[Campeche]], [[Chiapas]], [[Quintana Roo]], [[Tabasco]] kaj [[Yucatán]], politike [[Norda Ameriko|nordamerikajn]], kaj sudoriente la okcidentan parton de la [[Golfo Urabá]] (parto de [[Darienio]] en la [[Departemento Ĉokoo]]) kaj la insularon [[Departemento Sankta Andreo kaj Providenco|Sankta Andreo, Providenco, kaj Sankta Katalino]] en [[Kolombio]], politike [[Suda Ameriko|sudamerikajn]]. La kontinenta tero de Centra Ameriko formas maldikan kolon interligantan la du grandajn masojn de Ameriko en la okcidenta duonsfero kaj disigantan la Atlantikan kaj Pacifikan oceanojn. Ĝin trairas la Centra Montaro, pli malalta kaj mallonga kompare al aliaj montaroj amerikaj. Ĝi sidas sur la Kariba Plato kaj ampleksas 523&nbsp;000 kvadratajn kilometrojn. Centra Ameriko konsistigas nur 1 % de la tera surfaco de la mondo, sed havas 8 % de ĝiaj naturrezervejoj en 144 protektejoj kaj 124 naturparkoj, kie reprezentiĝas 22 vivzonoj, 17 ekologiaj regionoj, kaj 20&nbsp;000 plantaj specioj. === Geologio === [[Dosiero:Tectonic plates Caribbean.png|eta|maldekstra|Centra Ameriko kaj la [[Karibia Plato]].]] Centra Ameriko estas regiono plejparte monta kaj kruta. Ĝi enhavas plurajn montajn nivelojn konektitajn al la strukturoj de Norda Ameriko kaj Suda Ameriko kaj estas unu el la grandaj vulkanaj aksoj de la Tero. 60 vulkanoj troviĝas en la internejo (preskaŭ ĉiuj neaktivaj) kaj 31 sur la Pacifika oceanbordo (plejparte aktivaj), iuj pli ol 4000&nbsp;m [[altitudo|altaj super la marnivelo]]. La tero supreniras draste de la Pacifika borda regiono ĝis la montopintoj kaj subeniras maldraste en la regiono apud la [[Kariba Maro]]. Centra Ameriko estas regiono de Ameriko, kies terkrusto estas aparte malstabila, ĉar ĝi sidas sur la okcidenta limo de la [[Karibia Plato|Kariba Tektona Plato]]. De la norda landlimo de Gvatemalo al la orienta de Panamo, ĝia Pacifika marbordo havas longon de 2830&nbsp;km kaj la Kariba proksimume 2740&nbsp;km. La subŝovo de oceana krusto al tiu bordo komencinta antaŭ 25 milionoj da jaroj levis la teron el la maro. En la norda parto la terenoj estas sablaj kaj kalkaj sur kristala bazo. Terrompa zono etendiĝas surorienten, formante la basenojn de la lagoj Xolotlán kaj Cocibolca. Sude de tiu zono troviĝas vulkanaro pli ol 1500&nbsp;km longa kun pli ol 40 grandaj vulkanoj, iuj aktuale aktivaj. La Pacifika [[oceanbordo]] estas pli taŭga por homa loĝado, sed malpli favora por tropikaj kultivaĵoj, ĉar pluvas malpli ol sur la atlantika. === Riveroj === [[Dosiero:Centralamerican-subcontinen.png|eta|Fizika mapo de Centra Ameriko.]] En Centra Ameriko la riveroj estas mallongaj pro ĝia istma formo kaj fontas en la montaroj paralelaj al la Pacifika bordo. Ilia akvokvanto varias malregule, kreskante dum la somero. La plej longaj kaj volumenaj apartenas al la [[Kariba Maro|Kariba]] baseno, dum tiuj, kiuj fluas Pacifiken, estas pli multaj kaj malpli grandaj, krom en la Panama Istmo, kie la Karibaj riveroj estas malpli grandaj ol la Pacifikaj. Iuj riveroj servas kiel landlimoj: la Segovia aŭ Coco inter Honduro kaj Nikaragvo, la Motagua inter Gvatemalo kaj Honduro, la Usumacinta inter Gvatemalo kaj Meksiko, la San Juan inter Nikaragvo kaj Kostariko, kaj la Sixaola inter Kostariko kaj Panamo. Elstaras pro granda areo la nikaragvaj Cocibolca aŭ [[Lago de Nikaragvo]] kaj Xolotlán aŭ [[Lago de Managvo]]) kaj la [[Lago Gatuno]] en la [[Panama Kanalo]]. Inter la plej longaj riveroj estas: * {{Ill|lingvo=d|trad=Q1139679|eo=Rivero Usumacinta}} (Gvatemalo, Meksiko), kiu fontas en Quiché, Gvatemalo, kaj fluas en la Meksikan Golfon. Parto de ĝia vojo servas kiel limo inter Gvatemalo kaj Meksiko. Proksimuma longo: 1100&nbsp;km. * [[Rivero Lempa]] (Salvadoro, Gvatemalo, Honduro) fontas en {{Ill|lingvo=d|trad=Q261613|eo=Chiquimula (urbo)|teksto=Chiquimula}}, Gvatemalo, kaj elfluas en Salvadoro inter la departementoj Usulután kaj San Vicente. Longo: 422&nbsp;km. * [[Rivero Motagua]] (Gvatemalo) fontas en Quiché, Gvatemalo, kaj elfluas sur la limo inter Honduro kaj Gvatemalo. Longo: 486&nbsp;km. * [[Rivero Ulúa]] (Honduro), kiu fontas en la montaro Opatoro kaj elfluas en la Honduran Golfon. Proksimuma longo: 358&nbsp;km. * [[Rivero Coco]] (Nikaragvo, Honduro) servas kiel landlimo inter Honduro kaj Nikaragvo kaj elfluas sur la Kariba marbordo. Longo: 680&nbsp;km. === Klimato === En Centra Ameriko la tropika klimato dominas, kun pli da pluvo en la atlantika flanko ol la pacifiko. La pluvkvanto estas variema kaj dependas de la direkto de la ventoj kaj la situo de la intertropika kunblova zono, sed ĉiam abunda kaj bone distribuata. La temperaturo estas modera en ambaŭ bordoj de la [[kontinento]] variante malforte inter la tago kaj nokto kaj laŭsezone, sed ĝin influas la nubokvanto kaj la alteco. En montaj zonoj ĉefe la alteco determinas la karakterojn de la klimato. De marnivelo ĝis proksimume 900&nbsp;m troviĝas tiel nomataj "varmejoj" (''tierras calientes''), kun ĉiam somereca temperaturo kaj abunda pluvo. Inter 1.000&nbsp;m kaj 2500&nbsp;m super marnivelo estas mezvarmejoj, kie la averaĝa jara temperaturo estas inter {{GdC|15}} kaj {{GdC|25}}; pluvo plej abundas fine de la norda somero. Super 2500 m estas malvarmejoj, kun averaĝaj temperaturoj malpli ol {{GdC|20}} kaj konsiderindaj tagaj amplitudoj de varmovario. === Biodiverseco === [[Dosiero:Carcharhinus perezi at Roatan2.jpg|eta|dekstra|{{Ill|lingvo=d|trad=Q592165|eo=Kariba rifa ŝarko}} en [[Roatán]], Honduro]] [[Dosiero:Quetzal at Biotopo del Quetzal in Baja Verapaz, Guatemala.jpg|eta|dekstra|[[Kecalo]] (''Pharomachrus mocinno''), simbola birdo de [[Gvatemalo]].]] [[Ekologio|Ekologie]] Centra Ameriko ege gravas, ĉar sur tiu ĉi malvasta regiono konsistanta el suda Meksiko kaj sep malgrandaj landoj troviĝas 11 % el la surtera totalo de [[specio]]j animalaj kaj vegetalaj. Ĝi estas neanstataŭebla trezoro de [[biodiverseco]]. Tial la [[organizaĵo]] [[Naturprotekto Internacie]] (angle : ''Conservation International'') indikis ĝin kiel [[biodiverseco-riĉaĵejo]]n. Centra Ameriko ankaŭ ampleksas la [[Centramerikaj pinaroj-kverkaroj|Centramerikajn pinarojn-kverkarojn]], kiu estas [[tutmondaj 200]]-regiono signita de la [[Monda Natur-Fonduso]] (WWF). Tiu diverseco fontas el la situo de Centra Ameriko kiel trairejo inter du kontinentoj kaj du oceanoj kaj kiel rifuĝejo dum glaciepokoj, kaj el geografia izoliĝo kiam la regiono estis insularo. La [[flaŭro]] kaj [[faŭno (biologio)|faŭno]] de Centra Ameriko enhavas [[specio]]jn komunajn al Norda kaj Suda [[Ameriko]], krom granda nombro de [[endemio]]j. Endemioj estas nur 7 % de la nun konataj specioj, sed ĉar ĝi estas unu el la plej biodiversaj regionoj de la mondo, la absoluta nombro de endemiaj specioj estas grandega. Centra Ameriko estas oportuna regiono por [[ekoturismo]]. En [[Gvatemalo]] kaj [[Salvadoro]] prezentiĝas bonaj ŝancoj observi birdojn, en [[Nikaragva]] marajn speciojn, dum [[Honduro]] havas la plej multajn [[pino|pinarojn]]. La plej granda korala [[rifo]] de [[Ameriko]] kaj dua plej granda de la mondo, loĝata de multaj specioj de fiŝoj, etendiĝas antaŭ la karibaj marbordoj de Meksiko, Belizo, Gvatemalo, kaj Honduro. == Politiko == === Nacioj === [[Dosiero:Centroamerica politico.png|eta|350ra|Mapo de la regnoj de Centra Ameriko kaj iliaj ĉefurboj.]] Laŭ tradicia politiko difino, Centra Ameriko inkludas la teritorion de la meza parto de Ameriko situantan inter la suda limo de Meksiko kaj la okcidenta de Kolombio. Ĝi dividiĝas en sep sendependajn regnojn: Belizo, Kostariko, Salvadoro, Gvatemalo, Honduro, Nikaragvo, kaj Panamo. Ankaŭ troviĝas [[Francujo|franca]] insuleto, [[Klipertono]]. La landoj de Centra Ameriko teorie estas [[Prezidenta respubliko|prezidentaj respublikoj]], krom [[Belizo]], kiu havas [[konstitucia monarkio|parlamentan sistemon]] laŭ la brita modelo kiel [[komunuma reĝlando]]; tamen la landoj plejparte havis ĥaosan politikan vivon inter la sendependiĝo de Hispanio kaj la nuntempo. Tio inkludis sangoplenajn diktaturojn, enlandajn militojn kaj aliajn perfortaĵojn organizitajn laŭ ideologiaj kriterioj, kie interbatalis armeoj aŭ naciaj gardistaroj kaj revoluciaj gerilistaroj. * [[Gvatemala Enlanda Milito|Gvatemalo]] kaj [[Intercivitana Milito de Salvadoro|Salvadoro]] estis la landoj, kiuj plej suferis politikojn de vera ekstermo kontraŭ sektoroj de sia loĝantaro dum la enlandaj militoj de la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj, kies vundoj ankoraŭ saniĝas.<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.adnmundo.com/contenidos/politica/asesinan_candidatos_rigoberta_menchu_guatemala_elecciones_.html|titolo=http://www.adnmundo.com/contenidos/politica/asesinan_candidatos_rigoberta_menchu_guatemala_elecciones_.html|alirdato=2021-09-13|arkivurl=https://web.archive.org/web/20211026001923/http://www.adnmundo.com/contenidos/politica/asesinan_candidatos_rigoberta_menchu_guatemala_elecciones_.html|arkivdato=2021-10-26}}</ref><ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.diariocolatino.com/es/20130213/nacionales/112687/%E2%80%9CEl-Salvador-est%C3%A1-madurando-y-va-por-el-camino-de-la-democracia%E2%80%9D-Luis-Narv%C3%A1ez.htm|titolo=http://www.diariocolatino.com/es/20130213/nacionales/112687/%E2%80%9CEl-Salvador-est%C3%A1-madurando-y-va-por-el-camino-de-la-democracia%E2%80%9D-Luis-Narv%C3%A1ez.htm|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130216074703/http://www.diariocolatino.com/es/20130213/nacionales/112687/%E2%80%9CEl-Salvador-est%C3%A1-madurando-y-va-por-el-camino-de-la-democracia%E2%80%9D-Luis-Narv%C3%A1ez.htm|arkivdato=16 de febrero de 2013}}</ref> * [[Nikaragvo]] ankaŭ estis travivanta demokratiĝon kaj alkutimiĝon al kulturo de paco post enlandaj militoj, sed kun daŭraj suspektoj pri balotaj trompoj.<ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.eltiempo.com/mundo/latinoamerica/home/fraude-colosal-en-elecciones-de-nicaragua-denuncia-ex-vicepresidente-sergio-ramirez_4659900-1|titolo=http://www.eltiempo.com/mundo/latinoamerica/home/fraude-colosal-en-elecciones-de-nicaragua-denuncia-ex-vicepresidente-sergio-ramirez_4659900-1}}</ref> Post [[2018]] ĝi suferas fortan socipolitikan krizon kaj la reganta reĝimo estas konsiderata kiel aŭtoritatista. * [[Honduro]] ŝajnis esti stabiliganta sian demokration ĝis la puĉo, kiu eksigis la prezidanton Manuel Zelaya la [[28-a de junio|28-an de junio]] de [[2009]]. * [[Panamo]] estas demokratio post la usona invado, kiu finis la diktaturon de [[Manuel Antonio Noriega]] en 1989. * [[Kostariko]] demokratiĝis pli frue ol la aliaj landoj de la regiono. Post la lasta enlanda milito, okazinta en 1948, ĝi abolis sian armeon, kio permesis trankvilan kaj pacan alternon je regopovo inter politikaj partioj.<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.elespiritudel48.org/docu/h013.htm|titolo=http://www.elespiritudel48.org/docu/h013.htm|alirdato=2021-09-13|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110909091956/http://www.elespiritudel48.org/docu/h013.htm|arkivdato=2011-09-09}}</ref> {|class="wikitable sortable" align="center" |+ |- ! style="background: #ABCDEF;"|Landoj ! style="background: #ABCDEF;"|Areo<br />(km²) ! style="background: #ABCDEF;"|Loĝantoj<br />(2018) ! style="background: #ABCDEF;"|Loĝdenso (loĝantoj en km²) ! style="background: #ABCDEF;"|[[Ĉefurbo]] |- | style="text-align:left;" | {{BLZ}} | align="right" | 22&nbsp;966 | align="right" | 387 879 | align="right" | 16,65 | style="text-align:left;" | [[Belmopano]] |- | style="text-align:left;" | {{CRI}} | align="right" | 51&nbsp;100 | align="right" | 5&nbsp;003 000 | align="right" | 96,93 | style="text-align:left;" | [[San-Joseo (Kostariko)|Sanjoseo]] |- | style="text-align:left;" | {{SLV}} | align="right" | 21&nbsp;041 | align="right" | 6 427 479 | align="right" | 304,72 | style="text-align:left;" | [[San-Salvadoro]] |- | style="text-align:left;" | {{GTM}} | align="right" | 108&nbsp;889 | align="right" | 17 613 245 | align="right" | 158,38 | style="text-align:left;" | [[Gvatemalurbo]] |- | style="text-align:left;" | {{HND}} | align="right" | 112&nbsp;492 | align="right" | 9 417 167 | align="right" | 83,71 | style="text-align:left;" | [[Tegucigalpo]] |- | style="text-align:left;" | {{NIC}} | align="right" | 130&nbsp;375 | align="right" | 6 351 956 | align="right" | 48,53 | style="text-align:left;" | [[Managvo]] |- | style="text-align:left;" | {{PAN}} | align="right" | 75&nbsp;517 | align="right" | 4 170 607 | align="right" |55,12 | style="text-align:left;" | [[Panamurbo]] |- | style="text-align:left;" | '''Totalo''' | align="right" | 522&nbsp;380 | align="right" | 49 371 333 | align="right" | 93,69 | align="left" | --- |} === Supernaciaj organizoj === [[Dosiero:Supranational Central American isthmus Bodies-pt.svg|eta|200ra|dekstra|Centramerikaj landoj kaj integrigaj organizoj (PARLACEN, MCCA y SICA/ODECA)]] Post la sendependiĝo disde Hispanujo kaj la mallonga anekso al la [[Unua Meksika Imperio]] de Iturbide, Centra Ameriko unuiĝis kiel la [[Unuiĝintaj Provincoj de Centra Ameriko|Unuiĝintaj Provincoj de la Centro de Ameriko]] en 1823. Tiun politikan unuon disfaligis interna milito inter 1838 kaj 1840. Pluraj postaj provoj reunuigi ĝin malsukcesis. Nova vojo al la integrigo de Centra Ameriko ekis per la subskribo de la Traktato de Sansalvadoro en 1951, kiu kreis la [[Organizaĵo de Centramerikaj Ŝtatoj|Organizaĵon de Centramerikaj Ŝtatoj]] (ODECA). Tiun procezon bremsis konfliktoj inter la ŝtatoj. !n 1991, post kiam la internaj konfliktoj estis solvitaj, naskiĝis la [[Sistemo pri Integrigo de Centra Ameriko|Sistemo pri Centramerika Integrigo]] (SICA) kun nova jura kadro. La sidejo de SICA estas [[San-Salvadoro|Sansalvadoro]], [[Salvadoro]]. Aktuale Centra Ameriko posedas regionajn organizojn kiel la [[Centramerika Parlamento]] (PARLACEN), la [[Centramerika Banko por Ekonomia Integrigo]] (BCIE), la [[Centramerika Kortumo de Justico]] (1907), krom multaj traktatoj kulturaj, politikaj, kaj ekonomiaj, ekzemple la [[Komuna Centramerika Merkato]] (MCCA). La regiona integriga procezo de Centra Ameriko inkludas regnojn, kiuj tradicie ne konsideriĝis centramerikaj, ekzemple [[Panamo]]n, [[Belizo]]n, kaj eĉ la [[Dominika Respubliko|Dominikan Respublikon]]. Kontraste, [[Kostariko]], kvankam ĝi estas parto de Centrameriko laŭ ĉiuj difinoj, ne tre entuziasmis pri la integriga procezo kaj ne ratifis iujn el la devigaj traktatoj. [[Panamo]] provis forlasi la [[Centramerika Parlamento|Centramerikan Parlamenton]] en 2009, sed revenis post kiam ĝia propra supera kortumo deklaris la forlason kontraŭkonstitucia en 2012. == Plej loĝataj urboj == {| class="wikitable sortable" border="1" cellpadding="5" align="center" |----- ! N.º. ! Urbo ! Lando ! Loĝantoj laŭ<br />Unuiĝintaj Nacioj<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://esa.un.org/wup2009/unup/index.asp?panel=3|titolo=http://web.archive.org/web/http://esa.un.org/wup2009/unup/index.asp?panel=3|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111008040750/http://esa.un.org/wup2009/unup/index.asp?panel=3|archivedate=8-a de oktobro, 2011|alirdato=2022-07-28|arkivurl=https://web.archive.org/web/20111008040750/http://esa.un.org/wup2009/unup/index.asp?panel=3|arkivdato=2011-10-08}}</ref> ! Loĝantoj laŭ <br />Citypopulation |- |1 |[[Gvatemalurbo]] |{{GTM}} |2&nbsp;918&nbsp;000 |3&nbsp;025&nbsp;000 |- |2 ||[[San-Joseo (Kostariko)|Kostariko]] |{{CRI}} |1&nbsp;170&nbsp;000 |1&nbsp;830&nbsp;000 |- |3 |[[Panamurbo]] |{{PAN}} |1&nbsp;673&nbsp;000 |1&nbsp;450&nbsp;000 |- |4 |[[Tegucigalpo]] |{{HND}} |1&nbsp;123&nbsp;000 |1&nbsp;130&nbsp;000 |- |5 |[[San-Salvadoro]] |{{SLV}} |1&nbsp;098&nbsp;000 |1&nbsp;930&nbsp;000 |- |6 |[[San Pedro Sula]] |{{HND}} |1 200&nbsp;000 |1&nbsp;210&nbsp;000 |- |7 |[[Managvo]] |{{NIC}} |956&nbsp;000 |1&nbsp;310&nbsp;000 |} == Religio == Laŭ enketo farita de CEPAL en 2010, la plej ofta religio estas [[kristanismo]] kun 87 % de la loĝantoj; ĝia plej ofte praktikata eklezio estas [[katolikismo]], kiu estis la sola permesata religio dum la kolonia epoko, kun 49 %, kaj 36 % estas [[protestanto]]j, plejparte pentekostanoj. Ĉirkaŭ 11 % deklaris sin [[Ateismo|senreligiaj]], kaj nekristanaj religioj kune sumas 2 %.<ref>{{citaĵo el la reto|aŭtoro=Clifton L. Holland|titolo=Religion in Central America|url=http://www.prolades.com/cra/regions/cam/reldirca2.htm|alirdato=18-an de septembro, 2014|dato=2001-2010|arkivurl=https://web.archive.org/web/20211227170710/http://www.prolades.com/cra/regions/cam/reldirca2.htm|arkivdato=2021-12-27}}</ref> == Etnoj == La etna konsisto de ĉi tiu regiono de [[Ameriko]] estas diversa. La ĉefa grupo, la [[mestizo]]j, devenas de mikso inter hispanaj koloniistoj kaj indiĝenaj virinoj. [[Honduro]] havas la plej grandan proporcion de mestizoj, pli ol 80%, sed ili estas malpli granda plimulto en [[Panamo]], [[Nikaragvo]], kaj [[Belizo]]. [[Kostariko]] estas la sola lando kie homoj el [[Eŭropo|eŭropa]] deveno estas la plimulto, pro tio, ke la indiĝena loĝantaro ĉiam estis maldensa. En [[Gvatemalo]] kaj [[Nikaragvo]] blankuloj konsistigas pli ol sesonon de la loĝantaro. Kvankam la plimulto el la blankuloj devenas de la kolonianoj el [[Hispanujo]], aliaj devenas de postkoloniaj eŭropaj enmigrintoj. La indiĝena loĝantaro estas malgranda, krom en [[Gvatemalo]], kie indiĝenoj estas proksimume du kvinonoj de la loĝantoj kaj plejparte apartenas al 24 majaaj etnoj. La plimulto de centramerikaj indiĝenoj loĝas en kamparaj zonoj. Afrikdevenuloj plejparte loĝas en [[Belizo]], [[Panamo]], [[Nikaragvo]], kaj [[Kostariko]]. Idoj de aziaj, ĉefe [[Ĉinujo|ĉinaj]] enmigrintoj loĝas en [[Panamo]] kaj [[Kostariko]]. Estas grave konscii, ke la efektivaj difinoj kaj kriterioj pri aparteno al etno, kiel en la cetera Latina Ameriko, varias de lando al lando kaj havas ecojn pli socikulturajn ol genetikajn. == Lingvoj == [[Dosiero:Codex Tro-Cortesianus.jpg|eta|[[Madrida Kodekso]], ekzemplo de majaa skribo.]] La oficiala kaj plej ofta lingvo en Centra Ameriko estas la [[Hispana lingvo|hispana]], escepte de Belizo, kie la [[Angla lingvo|angla]] estas la oficiala, kvankam la hispana ankaŭ tie estas grava. La ĉefa komunaĵo de la centramerika hispana dialekto estas la uzado de ''[[voseo]]'' en variaj gradoj kaj kuntekstoj; la sola escepto estas Panamo, kie oni uzas la karibian hispanan. Kelkaj indiĝenaj lingvoj estas mortintaj post la hispana konkero, sed multaj vivas. La plej grava laŭ nombro de parolantoj estas la [[majaa lingvaro]], kiu konsistas el 26 parencaj lingvoj parolataj en [[Mezameriko]] de almenaŭ 6 milionoj da indiĝenoj devenintaj de la antikvaj majaoj. En 1996 Gvatemalo formale kaj nome agnoskis 21 majaajn lingvojn kaj Meksiko 8 pliajn, kiuj ne estas parolataj en Gvatemalo. Laŭ teritorio ankaŭ gravas la [[lenka-misumalpa-ĉibĉa lingvaro]], kiu etendiĝas ĝis Suda Ameriko. Ankaŭ ĉeestas en Centra Ameriko la [[ŝinkaj lingvoj]], kiuj verŝajne originis en la regiono, kaj aliaj alvenintaj el Mezameriko, kiel la [[ĉiapasaj-mangeaj lingvoj]] kaj la {{Ill|lingvo=d|trad=Q1186896|eo=navata lingvo}}, kaj verŝajne la [[tekistla-hikaka lingvaro]]. La [[Garifuna lingvo|garifunan]], apartenantan al la [[aravaka lingvaro]] kaj parolatan de 200 mil homoj, oni enportis en Centran Amerikon dum la kolonia epoko. == Migrado == Milionoj da centramerikanoj migris al aliaj mondregionoj pro socipolitikaj konfliktoj kaj ekonomiaj malfacilaĵoj, plejparte en [[Usono]]n. Tie en 2020 loĝis almenaŭ 3,9 milionoj da centramerikanoj en 2020, kvankam Usono rifuzas al multaj leĝan permeson enmigri. Migrado al Centrameriko estas multe malplia, kaj grandparte konsistas el venezuelanoj kaj kolombianoj (respektive 150 000 kaj 80 000, proksimume) migrintaj en Panamon kaj Kostarikon; ankaŭ signifa kvanto da usonanoj loĝas en ĉiuj centramerikaj landoj (entute proksimume 60 000). La ĉefa translima migrado ene de la regiono estas de Nikaragvo al Kostariko (proksimume 350 000).<ref name="Immigrant and Emigrant Populations by Country of Origin and Destination">{{Cite web|url=https://www.migrationpolicy.org/programs/data-hub/charts/immigrant-and-emigrant-populations-country-origin-and-destination?width=1000&height=850&iframe=true|titolo=''Immigrant and Emigrant Populations by Country of Origin and Destination''|lang=en|aŭtoro=Migration Policy. Migration Policy Institute}}</ref> == Ekonomio == [[Dosiero:Lake Atitlán.jpg|eta|[[Lago de Atitlán]] ([[Gvatemalo]]), populara celo de [[naturturismo]] en Centra Ameriko.]] [[Dosiero:CintaCosteraPanama.jpg|eta|220ra|[[Panamurbo]] en [[Panamo]], la urbo plej alloga de la istmo por negocado.]] La [[ekonomio]] de Centra Ameriko baziĝas precipe sur agrikulturo, turismo, kaj iuj malgrandaj industrioj, havante en 2022 [[Malneta enlanda produkto|malnetan enlandan produkton]] de 291.200 milionoj da dolaroj.<ref>https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPD@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD/CMQ</ref> Malgraŭ la gravo de turismo, ĝia kreskado estas malpli ol la tutmonda averaĝo, pro malorganizeco kaj manko de institucioj por reklami turismejojn, krom la neregateco de krimoj en iuj turismejoj.<ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.centralamericadata.com/es/article/home/Turismo_centroamericano_crece_menos_que_promedio_mundial|titolo=Turismo centroamericano crece menos que promedio mundial }}</ref> La eksportaĵoj iras precipe al [[Usono]], al [[Eŭropo]], aŭ inter la landoj de la regiono.<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.radiolaprimerisima.com/noticias/21375|titolo=http://www.radiolaprimerisima.com/noticias/21375|alirdato=2021-12-09|arkivurl=https://web.archive.org/web/20200818114736/http://www.radiolaprimerisima.com/noticias/21375/|arkivdato=2020-08-18}}</ref> Importaĵoj venas precipe inter landoj de la regiono, aŭ de Usono, Meksiko, Brazilo, Kolombio, Venezuelo, kaj Argentino. La [[Panama Kanalo]] estas la konektilo inter Centra Ameriko kaj la cetera mondo, per kiu pasas komerco inter Centra Ameriko, [[Suda Ameriko]], [[Usono]], [[Eŭropo]] kaj [[Azio]]. Nuntempe Centra Ameriko efektivigas kiel bloko traktaton pri libera komerco kun [[Usono]], nomatan [[CAFTA|CAFTA-RD]], kaj negocas alian kun [[Peruo]]. La regiono estas aparte alloga por entreprenoj (speciale fabrikaj) pro sia geografia proksimeco al Usono, siaj malaltegaj salajroj, kaj siaj notindaj fiskaj avantaĝoj. Cetere, la falo de prezoj de kafo kaj aliaj eksportaĵoj kaj la rimedoj de struktura ĝustigo antaŭenigitaj de internaciaj financaj institucioj parte ruinigis la agrikulturon, favorante la kreskon de ''maquiladoras'' (entreprenoj, kiuj importas materialon el Usono kaj eksportas la fabrikitajn produktojn al tiu sama lando). Tiu sektoro konsistigas 42% el la totala eksportado de [[Salvadoro]], 55% el tiu de [[Gvatemalo]], kaj 65% el tiu de [[Honduro]]. Tamen, la kontribuo de ''maquiladoras'' al la ekonomioj de tiuj landoj estas kritikata; la materialoj estas importataj, la dungoj estas malsekuraj kaj malbone pagataj, kaj la fiskaj favoresceptoj damaĝas la ŝtatan financon.<ref name=":0">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.insumisos.com/diplo/NODE/663.HTM|titolo=Las “maquilas” no admiten sindicalistas {{!}} El Dipló|alirdato=26-an de junio, 2019|verko=www.insumisos.com|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120415155108/http://www.insumisos.com/diplo/NODE/663.HTM|arkivdato=2012-04-15}}</ref> Dungitoj spertas insultojn kaj perfortan konduton, maljustajn eksigojn (aparte de gravedaj laboristoj), longajn laborprogramojn, kaj nepagon de ekstra deĵortempo. Laŭ Lucrecia Bautista, kunordiganto pri ''maquilas'' de la kontrolista entrepreno Coverco, "la normoj de labora juro estas regule marespektataj en la ''maquilas'' kaj politika volo ne estas por aplikigi ilin". Laborinspektistoj indulgas la entreprenojn por ke la investintoj ne malkontentiĝu. "La sindikatanoj estas celataj per premado, kaj foje forkaptoj aŭ murdoj. En iuj kazoj, entreprenestroj uzis la servojn de ''[[Bando|maras]]''. Lastloke, en entreprenistaj ejoj cirkulas 'nigraj listoj' de la nomoj de sindikatistoj aŭ politikaj aktivistoj."<ref name=":0" /> == Transporto kaj komunikado == La ĉefa ŝoseo de Centra Ameriko estas la [[Tut-Amerika Ŝoseo]], kiu konektas Nordan Amerikon kaj Sudan Amerikon trairante ĉiun Centramerikan landon krom Belizo. Ĉiu lando ankaŭ havas siajn proprajn ĉefsoseojn kun primaraj kaj sekundaraj vojretoj konektantaj ĉiujn urbojn kaj havenojn. La plej konektata flughaveno estas la {{Ill|lingvo=d|trad=Q1420178|eo=Internacia Flughaveno de Tocumen}} en Panamurbo, de kie oni povas flugi rekte al ĉiuj ĉefurboj de Centrameriko kaj al ĉiuj de Latinameriko krom La Paz. La ĉefaj submaraj kablaj konektoj de Centra Ameriko estas [[MAYA-1 (kablo)|MAYA-1]], kun transdonokapablo de 95 GBps, kaj [[ARCOS-1]], kun transdonokapablo de 960 GBps. Panamo havas konekton ankaŭ kun [[SAC (kablo)|SAC]], kun 3840 GBps, kaj [[PAN AM]], kun 40 GBps. Gvatemalo havas konekton kun [[SAm-1]], kun 1920 GBps. La alireblo de la Interreto estas malmulta relative al aliaj regionoj. == Vidu ankaŭ == * [[Mezameriko]] {{Portalo Biologio}} * [[Nearktiso]] * [[Neotropiso]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{en}} [http://www.cepf.net/resources/hotspots/North-and-Central-America/Pages/Mesoamerica.aspx Biodiverseco-riĉaĵejo Centra Ameriko (Naturprotekto Internacie)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140703221618/http://www.cepf.net/resources/hotspots/North-and-Central-America/Pages/Mesoamerica.aspx |date=2014-07-03 }} {{Portalo Geografio}} {{Projektoj|n=Portalo:Centra Ameriko|q=Centra Ameriko|ReVo=amerik.Centr0o}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Mezameriko| ]] [[Kategorio:Global 200]] [[Kategorio:Biodiverseco-riĉaĵejoj]] aiydvou7d3fsxf31o50ozrxpkpyxzuo 0 2879 9369156 9362459 2026-05-09T10:07:10Z ThomasPusch 1869 /* Famuloj */ 9369156 wikitext text/x-wiki {{Granda dosiero|Montreal Twilight Panorama 2006.jpg|700px|{{center|Panorama vido de la urbocentro de Montrealo}}}} {{Geokesto2 | urbo |sen banderolo=jes | nomo = Montrealo | alia_nomo = {{Lang-fr|Montréal}} | alia_nomo1 = {{Lang-en|Montreal}} | kategorio = urbo | oficiala_nomo = Ville de Montréal | moto = ''Concordia Salus'' ("bonstato per harmonio") | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Montreal Montage 2020.jpg | dosiero2 = Montreal Montage July 7 2014.jpg | dosiero3 = TE-Collage Montréal.png | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosiero_grandeco = 300px | dosiero_priskribo =bildaro de 2020 | flago = Flag of Montreal.svg | flago_noto = flago <!-- por eviti nedeziratan ruĝan ligilon pri mankanta e-lingva artikolo aparta pri la urba flago --> | blazono = Armoiries de Montréal.svg | blazono_noto = blazono <!-- por eviti nedeziratan ruĝan ligilon pri mankanta e-lingva artikolo aparta pri la urba blazono --> | lando = Kanado | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Kebekio | ŝtato_tipo = Provinco | regiono = Montreal-regiono | regiono_tipo = Regiono | histregiono = [[Malsupra Kanado]], [[Nova Francio]] | parenco = [[Granda Montrealo]] | rivero = [[Sankt-Laŭrenco (rivero)|Sankt-Laŭrenco]] | situo = Montrealo | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 45 | lat_m = 30 | lat_s = 00 | lat_NS = N | long_d = 73 | long_m = 40 | long_s = 00 | long_EW = W | plej_alta = | plej_alta_leviĝo = 233 | plej_malalta_leviĝo = 6 | areo = 365.13 | areo_rondumo = 2 | areo_metropolo = 4259.0 | areo_urbo = 1677.0 | loĝantaro = 1649519 | loĝantaro_dato = 2011 | loĝantaro_denseco = auto | loĝantaro_urbo = 3316615 | loĝantaro_urbo_denseco = auto | loĝantaro_metropolo = 3824221 | loĝantaro_metropolo_noto = | loĝantaro_metropolo_denseco = auto | establita = 1642 | establita_tipo = Fondita | establita1 = 1832 | establita1_tipo = establita | urbestro = Valérie Plante | horzono = [[UTC-05:00]] | horzono_DST = [[UTC-04:00]] | poŝtkodo = [[poŝtkodoj de Kanado|H]] | areo_kodo = 514, 438 kaj 450, 579 (metropola regiono) | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = Situa mapo de Montrealo | mapo_lokumilo = Montrealo | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = Situa mapo (OSM) de Centra Montrealo | mapo1_lokumilo = Centra Montrealo | mapo2 = | mapo2_fono = | mapo2_priskribo = Situo enkadre de Kebekio kaj Kanado | mapo2_lokumilo = Kebekio | tipo2=reliefo | retpaĝo = [http://www.ville.montreal.qc.ca www.ville.montreal.qc.ca] | commons = Montreal, Quebec | notoj = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=10|frame-align=center|frame-width=260}} }} '''Montrealo''' ({{Lang-fr|Montréal}} [mɔ̃.ʁe.al], {{Lang-en|Montreal}} [ˌmʌn.triːˈɒl]), estas [[milionurboj|milionurbo]] en suda [[Kebekio]], [[Kanado]], sur la [[insulo Montrealo]], ĉirkaŭita de la rivero [[Sankt-Laŭrenco]] kaj [[Rivière des Prairies]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Historie, loĝantaro en 1996: {{formatnum:1775788}}; loĝantaro de la metropola areo proksimume {{unuo|3.5}} milionoj. Montrealo estas la dua plej granda metropolo en Kanado, post [[Toronto]], kaj estas kultura, komerca, financa, kaj industria centro. Ĝi estas la dua plej granda franclingva urbo en la mondo, kvankam la plejparto de ĝia loĝantaro ankaŭ parolas la anglan. == Geografio == [[Dosiero:Old Port of Montreal (French- Vieux-Port de Montréal).jpg|maldekstra|eta|Malnova haveno en Montrealo]] [[Dosiero:CentrevilleMontrealété.jpg|eta|maldekstra|250px|Centro de Montrealo]] La urbo okupas la orientan kaj centran parton de la insulo Montrealo, kaj apudaj insuloj [[insulo Bizard|Bizard]], [[insulo des Soeurs|des Soeurs]], [[insulo Sankta Helena (Kebekio)|Sankta Helena]] kaj [[insulo Notre-Dame|Notre-Dame]]. Post unuiĝo de ĉiuj municipoj de la insulo kun Montrealo en [[2002]], pluraj urboj elektis en [[2006]] eliĝi de la unuigita municipo. Montrealo kaj la malunuiĝintaj municipoj nun konstituas la regionon [[Montreal-regiono|Montrealo]], unu el la 17 regionoj de Kebekio. [[Granda Montrealo]] ({{lang-fr|'''Grand Montréal'''}}; {{lang-en|'''Great Montreal'''}}) estas la metropola areo centrita sur Montrealo. Ĝi havis 3 635 571  loĝantojn laŭ la rezultoj de la censo de 2006, kio faras ĝin la plej loĝata regiono en la provinco [[Kebekio]] kaj la dua plej loĝata en [[Kanado]], post la [[Granda Toronto|Toronto Metropola Areo]] <ref>{{cite web|url=http://journalmetro.com/actualites/montreal/719530/grand-montreal-maintenant-4-millions-de-personnes/|title=Grand Montréal: maintenant 4 millions de personnes|website=journalmetro.com|date=12 February 2015|access-date=30a de Aprilo 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171020112833/http://journalmetro.com/actualites/montreal/719530/grand-montreal-maintenant-4-millions-de-personnes/|archive-date=20a de Oktobro 2017}}</ref>. Montrealo posedas bonegan havenon sur la [[marvojo Sankt-Laŭrenco]], kiu ligas la urbon al la industriaj urbegoj de la [[Grandaj Lagoj]]. Kiel la plej grava haveno de Kanado, ĝi estas transferejo por petrolo, greno, sukero, maŝinaĵo, kaj manufakturitaj varoj. Ĝi ankaŭ estas grava fervoja centro, kaj havas du internaciajn flughavenojn, Dorval (nun nomata laŭ [[Internacia Flughaveno Montréal-Trudeau|Pierre Trudeau]]) kaj [[Internacia Flughaveno Montréal-Mirabel|Mirabel]]. Ĝia subtera fervojo, la [[Metroo de Montrealo|metroo]], inaŭguriĝis en 1966. La urbaj industrioj inkluzivas medicinaĵojn, altteknologiaĵojn, ŝtalon, vestaĵojn, manĝaĵojn, elektronikaĵojn, purigitan petrolon, transportilojn, teksaĵojn, presaĵojn, kaj tabakon. Ĝi ankaŭ estas financa servcentro, kiu multe pligrandiĝis en la 80-aj jaroj. La urbo situas piede de la [[Monto Royal]], de kiu venas ĝia nomo kaj kiu estas ornamita de granda arbara parko en la urbocentro. En la suba parto je la riverbordo estas [[Malnova Montrealo]], kun la [[Malnova Haveno]], [[Placo Jacques-Cartier]] kaj la [[Urbodomo de Montrealo|urbodomo]], la [[Place d'Armes]], kaj la [[Baziliko Notre-Dame]]. Post epoko de neglekto, en la jaroj 1960 Malnova Montrealo spertis vastan renovigon kaj gajnis komercan, registaran, kaj privatan enloĝantaron. En la urbocentro estas la [[Placo Ville-Marie]], moderna komerckomplekso (1962); ĉirkaŭ ĝi etendiĝas la Subtera Urbo, unu el la plej grandaj en la mondo, kiu ofertas protektitan aliron al butikoj, restoracioj, oficoj, komercoj, metrostacioj, kaj aliaj transportligoj. == Vidindaĵoj kaj servoj == Montrealo posedas belartan muzeon, modernartan muzeon kaj simfonion en la Place-des-Arts kulturkomplekso, ekologian muzeon, insektmuzeon, kaj [[Botanika Ĝardeno de Montrealo|unu el la plej grandaj kaj gravaj botanikaj ĝardenoj]] en la mondo. Ĝi ankaŭ havas multajn belegajn kirkojn, kiel la pilgrimejo Notre-Dame-de-Bon-Secours (la "kirko de la maristoj") en la Malnova Haveno; la [[Katedralo Maria Reĝino de la Mondo]], kaj la [[Oratorio de Sankt-Josefo]], la plej granda kirko en Kanado kun la plej granda konstruaĵo de sia speco en la mondo krom tiu de [[Baziliko de Sankta Petro de Romo|baziliko de Sankta Petro]] en [[Romo]]. Distrocentro kaj kazino okupas la terenojn de la 1967 Mondekspozicio en la insuloj [[Insulo Sainte-Hélène|Sainte-Hélène]] kaj [[Insulo Notre-Dame|Notre-Dame]]. La hoketeamo Montreal Canadiens ludas en la Bell Centre, kaj la Olimpia Stadiono, seĝo de la 1976 Olimpikoj, posedas la plej altan klinitan turon en la mondo. Ankaŭ la kanada piedpilkoteamo la [[Aluetoj de Montrealo]] ludas en la stadiono McGill. Montrealo estas tre grava centro de la geja komunumo de Kanado kaj Nordameriko kaj havas unu el la plej grandaj gejaj kvartaloj en la mondo. La urbo estas la sidejo de la franclingvaj [[Universitato de Montrealo]] kaj [[Universitato de Kebekio|Universitato de Kebekio en Montrealo]], kaj la anglalingvaj [[Universitato McGill]] kaj [[Universitato Concordia]]. La [[Centra stacidomo de Montrealo]] (france ''Gare Centrale'', angle ''Central Station'') estas stacio de [[exo (Montrealo)|exo]] sur linioj [[exo3 - Mont-Saint-Hilaire]], [[exo5 - Mascouche]] kaj nun fermita [[exo6 - Deux-Montagnes]], situanta en arondismento Ville-Marie de Montrealo. Ĝi estis malfermita en 1943. ===Aliaj=== * [[Hotelo Reĝino Elizabeto]] * ''[[Insectarium de Montréal]]'' * [[Olimpika Stadiono de Montrealo]] * [[Memora Centro pri la Holokaŭsto de Montrealo]] * [[Centro Bell]] === Amaskomunikiloj === * ''[[Festival du nouveau cinéma]]'' * ''[[La Presse]]'' * ''[[Le Devoir]]'' == Historio == Indiana fortikaĵo, Hochelaga, troviĝis sur la insulo kiam [[Jacques Cartier]] ĝin vizitis en 1535, kaj [[Samuel de Champlain]] vizitis en 1603, sed Francoj ne ĝin priloĝis ĝis 1642, kiam grupo da pastroj, monaĥinoj, kaj migrantoj sub [[Paul Chomedey de Maisonneuve|Paul Chomedey, senjoro de Maisonneuve]] fondis la vilaĝon de Ville-Marie. La vilaĝo kreskis kaj fariĝis grava centro de la peltkomerco kaj la komencloko por la okcidentaj esploroj de [[Louis Jolliet|Jolliet]], [[Jacques Marquette|Marquette]], [[René Robert Cavelier de La Salle|La Salle]], [[Pierre Gaultier de Varennes et de la Vérendrye|La Vérendrye]], kaj [[Daniel Greysolon, sieur Du Lhut|Duluth]]. Ĝi fariĝis fortikaĵo en 1725 kaj daŭris franca posedaĵo ĝis 1760, kiam [[Pierre de Rigaud de Vaudreuil|Vaudreuil de Cavagnal]] ĝin cedis al la brita armeo sub [[Jeffrey Amherst|Amherst]]. La kreskon de la urbo helpis malfermo en 1825 de la [[Kanalo de Lachine]], kiu ebligis akvoaliron al la Grandaj Lagoj. De 1844 al 1849, Montrealo estis la ĉefurbo de Unuiĝinta Kanado. La [[Kanada-Pacifika Fervojo]] fondis sian ĉeflokon ĉi tie en la jaroj 1880. Montrealo ricevis la multe gratulitan [[Internacia ekspozicio|Mondekspozicion]] de 1967, sub la nomo Tero de Homoj, kaj pligrandigis sian internacian famon per la okazigo de la [[Olimpiaj ludoj|Olimpikoj]] de [[Somera Olimpiko 1976|1976]]. == Famuloj == * en Montrealo naskiĝis interalie: ** [[Suzanne Clément]] (n. 1969), aktorino ** [[Colin Ferguson]] (n. 1972), aktoro ** [[Sándor Fülöp (ombudsmano)]] ** [[Katalin Cseh (politikisto)]] * en Montrealo mortis interalie: ** hungara [[aktoro]] [[Alice Rajna]] ** hungara [[arkitekto]] [[Aladár Münnich]] ** hungardevena [[kuracisto]] [[György Kárpáti]] ** hungara [[pianisto]] [[Arnold Székely]] ** esperantista juda vortaristo [[Harry Fineman]] en 1969 == Arondismentoj == {{ĉefa|Arondismentoj de Montrealo}} # Côte-des-Neiges / Notre-Dame-de-Grâce (166 116 h.) # Villeray / Saint-Michel / Parc-Extension (146 800 h.) # Rosemont / Petite-Patrie (134 066 h.) # Mercier / Hochelaga-Maisonneuve (128 758 h.) # Ahuntsic / Cartierville (126 931 h.) # Rivière-des-Prairies / Pointe-aŭ-Trembles # Plateau Mont-Royal (100 986 h.) # Montréal-Nord (85 146 h.) # Saint-Laurent (78 747 h.) # LaSalle (74 538 h.) # Saint-Léonard (73 044 h.) # Ville-Marie (71 716 h.) # Sud-Ouest (70 209 h.) # Verdun (63 441 h.) # Pierrefonds / Roxboro # Lachine (41 246 h.) # Anjou (38 962 h.) # Outremont (23 094 h.) # L'Île-Bizard / Sainte-Geneviève == Najbaraj municipoj == <center> {{geografia ĉirkaŭaĵo | Centro = Montrealo | Nordokcidente = [[Lavalo]] | Norde = [[Montréal-Est]]<br /> | Nordoriente = {{Senapartligilo|Repentigny (Kebekio)}} | Oriente = [[Longejlo]]<br />[[Saint-Lambert (Kebekio)|Saint-Lambert]] | Sudoriente = [[Brossard]]<br /> | Sude = [[IR 14 Kahnawake|Kahnawake]]<br />[[Sainte-Catherine (Kebekio)|Sainte-Catherine]] | Sudokcidente = [[Saint-Constant (Kebekio)|Saint-Constant]] | Okcidente = [[Vaudreuil-Dorion]]<br />[[L'Île-Perrot]] }} </center> == Bildaro == {{Granda dosiero|Montreal Twilight Panorama 2006.jpg|1000px|Panoramo de la centro de Montrealo}} <gallery perrow=5> Concordia University (new Engineering building).jpg|La komplekso de Integrita Inĝenierarto, Komputiko kaj Belartoj de [[Universitato Concordia]] ĉe Strato Sainte-Catherine Montreallatinquart.JPG|[[Strato Saint Denis]] vintre en la [[Latina kvartalo (Montrealo)|Latina kvartalo]] QuartieInternational1.JPG|Centro CDP Capital, vidite de Placo [[Jean-Paul Riopelle]] QuartierInternational2.JPG|[[Placo Victoria (Montrealo)|Placo Victoria]], kun Hotelo W maldekstre 1000mtl.jpg|[[1000 de La Gauchetière]] Montreal City Hall Jan 2006.jpg|[[Urbodomo de Montrealo]] Montreal in 1784.jpg|La urbo vidite de [[Monto Royal]] 1784 Bird's_eye_view_of_Montreal_1889.jpg|Industriigita urbo 1889 Montreal canada.jpg|[[Insulo Montrealo]] vintre, vidite de spaco Bourse-de-montreal.jpg|[[Bursa Turo]] Central train station, Montreal 2006-01-09.JPG|Promenejo en la [[Centra stacidomo de Montrealo]] Autoroute_Ville-Marie.jpg|[[Kebekia ŝoseo 720|Rapidŝoseo Ville-Marie]], proksime de [[Malnova Montrealo]] Udemontreal.jpg|[[Universitato de Montrealo]], paviljono Roger-Gaudry Mcgill University (Arts Buildings).jpg|[[Universitato McGill]], Konstruaĵo de la Artoj </gallery> == Partneraj urboj == {| | valign="top" | * [[Dosiero:Flago-de-Turkio.svg|20px]] [[Akhisar]], [[Turkio]] * [[Dosiero:Flago-de-Alĝerio.svg|20px]] [[Alĝero]], [[Alĝerio]] * [[Dosiero:Flago-de-Nederlando.svg|20px]] [[Amsterdamo]], [[Nederlando]] * [[Dosiero:Flago-de-Grekio.svg|20px]] [[Ateno]], [[Grekio]] * [[Dosiero:Flago-de-Hispanio.svg|20px]] [[Barcelono]], [[Hispanio]] * [[Dosiero:Flago-de-Libano.svg|20px]] [[Bejruto]], [[Libano]] * [[Dosiero:Flago-de-Belgio.svg|20px]] [[Bruselo]], [[Belgio]] * [[Dosiero:Flago-de-Rumanio.svg|20px]] [[Bukareŝto]], [[Rumanio]] * [[Dosiero:Flago-de-Sud-Koreio.svg|20px]] [[Busano]], [[Sud-Koreio]] * [[Dosiero:Flago-de-Maroko.svg|20px]] [[Kazablanko]], [[Maroko]] * [[Dosiero:Flago-de-Irlando.svg|20px]] [[Dublino]], [[Irlando]] * [[Dosiero:Flago-de-Britio.svg|20px]] [[Glasgovo]], [[Britio]] * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20px]] [[Hanovro]], [[Germanio]] * [[Dosiero:Flago-de-Kubo.svg|20px]] [[Havano]], [[Kubo]] | valign="top" | * [[Dosiero:Flago-de-Japanio.svg|20px]] [[Hiroŝimo]], [[Japanio]] * [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|20px]] [[Honolulu]], [[Usono]] * [[Dosiero:Flago-de-Pakistano.svg|20px]] [[Lahore]], [[Pakistano]] * [[Dosiero:Flago-de-Peruo.svg|20px]] [[Limo]], [[Peruo]] * [[Dosiero:Flago-de-Portugalio.svg|20px]] [[Lisbono]], [[Portugalio]] * [[Dosiero:Flago-de-Britio.svg|20px]] [[Londono]], [[Britio]] * [[Dosiero:Flago-de-Kolombio.svg|20px]] [[Cali]], [[Kolombio]] * [[Dosiero:Flago-de-Francio.svg|20px]] [[Liono]], [[Francio]] * [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|20px]] [[Nov-Orleano]], [[Usono]] * [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|20px]] [[Novjorko]], [[Usono]] * [[Dosiero:Flago-de-Francio.svg|20px]] [[Parizo]], [[Francio]] * [[Dosiero:Flago-de-Italio.svg|20px]] [[Romo]], [[Italio]] * [[Dosiero:Flago-de-Italio.svg|20px]] [[Milano]], [[Italio]] * [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|20px]] [[Ŝanhajo]], [[Ĉinio]] * [[Dosiero:Flago-de-Armenio.svg|20px]] [[Jerevano]], [[Armenio]] |} == Montrealo en Esperanto == En la kvina kanto de la verko de [[Abel Montagut]] nome ''[[Poemo de Utnoa]]'' okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo [[Noa]]) pere de la drogo ''anoŭdo''. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto [[Valmikio]] kaj poste la japana pentristo [[Hokusajo]] kiuj montras al li laŭvice la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, unue en [[Azio]], kaj poste venas la vico de [[Fidiaso]], kaj poste [[Maria Sklodovska]], kiuj montras al Utnoa la mirindaĵojn de [[Eŭropo]]. La venontaj ĉiĉeronoj estas ankaŭ laŭvice unue [[Akenatono]] kaj poste [[Sunĝata Kejta]] kiuj omaĝas la historian gravon de Afriko. En Ameriko estas unue [[Nezaŭhtezoma]] kaj poste [[Neil Armstrong]] la ĉiĉerono kiu vidigas la civilizajn atingojn de Montrealo: {{citaĵo|:Al nordo ili milvas, al Montrealo havena, :kie kolosas alta, geodezia kupolo, :la teron prezentanta laŭ fundaj kernorilatoj, :en formo unueca kaj sendivide totala.<ref>[[Abel Montagut]], ''[[Poemo de Utnoa]]''. Pro Esperanto. Vieno, 1993. ISBN 3-85182-007-X. 225 p., p. 129.</ref>}} == Esperanto en Montrealo == Montrealo gastigis la [[IJK 1992|Internacian Junularan Kongreson (IJK) de 1992]] kaj la [[Tut-Amerika Kongreso de Esperanto|Tut-Amerikan Kongreson de Esperanto]] (TAKE) de 2008. De la 1a ĝis la 8a de aŭgusto 2020, Montrealo devis gastigi la 105an [[Universala Kongreso de Esperanto|Universalan Kongreson de Esperanto]]. Ĝi estis tamen prokrastita pro la [[Kronvirusa pandemio de 2019-2021|kronvirusa pandemio]], kaj [[UK 2020|anstataŭigita]] per [[Virtuala Kongreso de Esperanto]]. Du jarojn poste, de la 6a ĝis la 13a de aŭgusto 2022, la urbo ricevis la [[UK 2022|107an Universalan Kongreson]]. Ĝi estis la unua UK en Kanado depost [[UK 1984]] en [[Vankuvero]] kaj la unua UK en orienta Nordameriko depost [[UK 1910]] en [[Vaŝingtono]] ([[Usono]]). == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} {{PlurajLingvokodoj|fr|en}} {{projektoj|n=Kategorio:Montrealo|ReVo=montreal}} [[File:Montreal, Canada banner-Montreal Biosphere.jpg|775px]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Montrealo| ]] [[Kategorio:Urboj en Kebekio]] [[Kategorio:Urboj de Kanado]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Somerolimpikaj urboj]] cuo11agcdfby5vl0cp5ahdhya3rkqwe 0 3059 9369116 9288409 2026-05-09T09:07:07Z Alifono 114488 9369116 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lando | nomoenlokalingvo = संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल | eonomo=Nepalo | flago = [[Dosiero:Flago-de-Nepalo.svg|120px|<center>La standardo de Nepalo]] | blazono = | nacia himno = [[Sajaun Thungā Phulkā]] [[Dosiero:Sayaun Thunga Phool Ka (instrumental).ogg]] | nacia devizo = जननी जन्मभूमिष्च स्वर्गादपि गरीयसी <br /> Patrino kaj patrolando estas pli karaj ol la paradizo | lokigo-bildo = [[Dosiero:Nepal (orthographic projection).svg|Lokigo|270px]] | lingvoj = [[Nepalia lingvo|Nepalia]] (nacia), [[Nevara lingvo|Nepala]] (el Katmanduo) | ĉefurbo = [[Katmanduo]] | religio = [[hinduismo|hinduoj]] (80 %) kaj [[budhismo|budhistoj]]. | km2 = 147181 | akvo = 2.8 | loĝantaro = 26494504 | loĝantaro-jaro= 2011 | referenco por loĝantaro=Zensus 2011: General Bureau of Statistics, Kathmandu, Nepal, Nov. 2012 | name - referenco por loĝantaro=unpop | loĝdenso = 180 | valuto = [[Nepala rupio]]| valuta kodo = NPR | horzono = +5:45 <br />(somere +5:45) | ttt = np | landkodo = NP | tel = 977 | politika sistemo = Federacia demokratia [[respubliko]] | ŝtatestro = prezidanto [[Ram Chandra Paudel]] (राम चन्द्र पौडेल) ekde marto 2023 | ĉefministro = [[Sushila Karki]] (सुशीला कार्की) ekde majo 2025 | nacia tago = [[28-a de decembro]] | sendependeco = neniam dependa; unuiĝis la 21-an de decembro 1768 | parlamento = [[Parlamento de Nepalo]] (ekde marto 2018) | esperanto-asocio = [[Esperanto en Nepalo]] }} '''Nepalo'''<ref name="PIV">[https://vortaro.net/#Nepalo_kd Nepalo] en [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto|PIV]] ĉe Vortaro.net.</ref>, oficiale "Federacia Demokratia Respubliko Nepalo" ({{lang-ne|संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल|t=''Sanghija Loktāntrik Gaṇatantra Nepāl''}}), estas lando je la suda flanko de la [[montaro]] [[Himalajo]], inter [[Barato]] kaj [[Aŭtonoma Regiono Tibeto|Tibeto]] ([[Ĉinio]]). Dum estis monarkio, ĝi estis la ununura regno religie hinduisma; nun estas laika respubliko. Tamen ĝi estos ĉiam unu el la plej altaj ŝtatoj super la marnivelo: ja ĝi enhavas 8 el la 14 [[Listo de la montoj pli altaj ol 8000 m|plej altaj mondaj montopintoj]]. == Historio == === Frua historio === Dum sia historio de kelkmil jaroj Nepalo travivis diversajn reĝajn dinastiojn. La plej antikva estis la Kiratoj, kiuj regis de la [[9-a jarcento a.K.]] ĝis la [[1-a jarcento|1-a jarcento p.K.]] Laŭ legendoj menciitaj de kronikistoj, la [[Budho]] vizitis [[Katmanduo]]n en la sepa regado de la sekva dinastio, la Liĉavioj, kaj la imperiestro [[Aŝoko]] venis al la valo kaj konstruis kvin [[stupao]]jn en kaj ĉirkaŭ [[Lalitpur|Patano]]. Danke al tre granda surskribita ŝtona kolono konstruita tie, oni scias, ke Aŝoko vizitis ankaŭ [[Lumbinio|Lumbini]]. Historiistoj estas certaj, ke Aŝoko iris al Lumbini, sed ankoraŭ mankas pruvoj, kiuj atestus, ke Aŝoko ja venis en Katmandoun, kvankam ekzistas famaj Aŝokaj monumentoj en Patan. Anstataŭe oni diris, ke lia fratino venis en Nepalon kaj starigis la templon "Ĉarumati". La Liĉivioj regis de siaj palacoj en Katmanduo de la 1-a ĝis la [[9-a jarcento|9-a jarcento p.K.]] Neniu el tiuj konstruaĵoj restas, sed oni trovas [[epigrafo]]jn kaj [[skulptaĵo]]jn faritajn tiam diversloke en la valo. Post la Liĉavioj venis la [[dinastio]] Malla, komence unuigita sed poste disfalonta en tri regnojn. Ankaŭ dum tiu tempo tre riĉaj kulturaĵoj estis kreitaj, multe el kiuj ankoraŭ ekzistas. Kvankam ili mem ne estis Nevaroj, ili akceptis la [[Nevara lingvo|nevaran lingvon]] (tiam nomatan ''nepalbhasa'', tio signifas ''nepala lingvo'') kiel la oficialan lingvon kaj multe helpis kreskigi la lingvon kaj ĝian literaturon. Poste venis la dinastio Ŝāha. De ĝia bazo en [[Gurkoj|Gurka]] (100 [[km]] nordokcidente de Katmanduo) ĝi etendis sian potencon ĝis la valo de Katmanduo kaj poste unuigis la tutan teritorion de Nepalo. La reĝo Prithvi Narājan Ŝāha, kiu atakis la valon ĉirkaŭ la jaro [[1768]], estis tiom kruela, ke li tranĉis la nazojn de la venkitoj el Kirtipur. Do sekvis subpremo de la loka lingvo, kulturo kaj tradicio. Dum ĉirkaŭ 100 jaroj (de [[1850]] ĝis 1950) la Rana dinastio regis la landon. Kvankam ili ne estis reĝoj, ili herede regis ĝin kiel ĉefministroj, kiam la reĝoj nur estis kiel bildoj. Ili regis la landon kun helpoj de [[Britoj]] kiuj tiam regis la Hindan subkontinenton. La [[Reĝlando Nepalo]] (en nepale नेपाल अधिराज्य) estis ŝtato formita en 1768 per la unuiĝo de Nepalo fare de la reĝo Prithvi Narajan kaj kiu ekzistis dum 240 jaroj ĝis la abolo de la monarkio en 2008. === Post la Dua Mondmilito === Inter 1955 kaj 1972 la reĝo estis [[Mahendra de Nepalo|Mahendra]]. En 1972 heredis la tronon [[Birendra de Nepalo|Birendra]], kiu daŭrigis la absolutisman regadon en la stilo de la antaŭaj monarkoj. En [[1996]] ekis la perarmila revolucio de la [[Maoismo|Maoistoj]], kiuj postulis egalajn rajtojn por ĉiuj etnoj. Mortis pli ol 13.000 da homoj dum la [[Enlanda milito en Nepalo]]. En [[2001]] okazis [[masakro de la nepala reĝfamilio]], dum kiu, laŭ la oficiala raporto, la Princo Dipendra mortigis siajn patron, la reĝon Birendra, patrinon, gefratojn kaj aliajn kaj poste mortigis sin mem. [[Dosiero:Patan temples.jpg|eta|250px|Hindaj temploj en Patan, la ĉefurbo de unu el la tri mezepokaj dinastioj.]] Heredis la tronon la frato de la reĝo Birendra, [[Ĝanendra de Nepalo|Ĝanendra]], kiu reĝis rekte, ekde februaro [[2005]]. Ne estis [[parlamento]] kaj li mem elektas homojn por igi ilin ministroj. En aprilo [[2006]], dum la Dua Popola Movado (जन अन्दोलन २), li forlasis la rektan reĝadon kaj reregis la parlamento. La nova registaro forprenis ĉiujn politikajn rajtojn de la reĝo. Baldaŭ kreiĝis granda okpartia registaro kun partopreno de la Maoistoj. La okpartia registaro planis asembleon de elektitoj por verki la novan landan konstitucion. La Maoistoj proponas krei federan respublikon de Nepalo, kie estus ĉirkaŭ 9 - 13 ŝtatoj kun aŭtonomaj rajtoj por la ĉefaj gentoj. Pro disputo inter la Maoistoj kaj la aliaj sep partioj la proponitaj elektoj de novembro [[2007]] prokrastiĝis. La proponitaj elektoj finfine okazis la 10-an de aprilo [[2008]]. La Maoistoj gajnis la plejmulton da parlamentaj seĝoj, nome 220 el 601. La 28-an de majo 2008 la Parlamento voĉdonis la proponon '''aboli la monarkion''' post 240 jaroj de tia regado; nur 4 deputitoj el eta monarkia partio voĉdonis kontraŭe.<ref>El País, 29-a de majo 2008, Georgina Higueras, "Nepal se declara república federal después de 240 años de monarquía".</ref> Jam la {{daton|12|novembro}} [[2009]] miloj da maoistaj aktivuloj manifestaciis en Katmanduo, por protesti kontraŭ la registara koalicio. Skandante sloganojn kaj salutante per ruĝaj flagoj, manifestaciantoj ĉirkaŭis la ĉefan registaran komplekson kaj blokis ĉiujn enirejojn de la loko. Ilin kontraŭstaris armitaj kontraŭtumultaj policistoj. La Maoistoj diris, ke ili deziras debaton en parlamento pri la etendo de prezidentaj povoj, ĉar la prezidento [[Ram Baran Yadav|Ram Baran Jadav]] agis malkonstitucie, kiam li malakceptis ilian decidon maldungi la armean ĉefon pli frue ĉi-jare. La Maoistoj akuzis la estron de la armeo, ke li kontraŭis la mikson de miloj da siatempaj maoistaj ribeluloj en la nacian armeon. Tiu prezidenta decido jam estigis la disfalon en majo de la registaro gvidata de Maoistoj. La koalicia registaro rifuzis diskuti pri la postuloj kaj petis, ke la Maoistoj ĉesigu siajn protestojn.<ref>[http://www.eventeo.net/web/index.php/azio/politiko/1725-maoistoj-protestas-en-katmanduo Maoistoj protestas en Katmanduo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{eo}}</ref> Inter la 25-a de majo [[2009]] kaj la 6-a de februaro [[2011]] estis ĉefministro [[Madhav Kumar Nepal]]. De februaro 2011 la ĉefministro estas [[Jhala Nath Khanal]], prezidanto de la [[Nepala Komunista Partio|Komunista Partio de Nepalo (Uniiĝinta Marksista–Leninista)]] (CPN (UML)). La 28-an de aŭgusto elektiĝis D-ro Baburam Bhattarai, la vic-prezidanto de la Unuiĝinta Komunista Partio de Nepalo (Maoista) kiel ĉefministro. La 20-an de septembro 2015 la Parlamento jesis pri la nova Konstitucio. La 11-an de oktobro 2015 nova ĉefministro elektiĝis: K.P. Oli. Tuj poste [[Barato]] komencis bloki la landon malpermesante iun importon, ĉefe [[nafto]]n. Tio paralizas la tutan landon. [[Bidhya Devi Bhandari]], komunisto, ekde la 29-a de oktobro 2015 estis la unua ŝtata prezidantino de la respubliko Nepalo. En septembro 2025, grandskalaj protestoj kaj manifestacioj, ofte nomataj la [[Nepalaj protestoj de la generacio Z en 2025|Generacio Z protestoj]] okazis tra Nepalo, ĉefe organizitaj de Generacio Z studentoj kaj junaj civitanoj. La protestoj komenciĝis post tutlanda malpermeso de multaj popularaj sociaj amaskomunikiloj, sed originis de la publika frustriĝo pri la perceptita korupto kaj montrado de riĉeco fare de registaraj oficistoj kaj iliaj familioj, same kiel akuzoj pri misadministrado de publikaj financoj. La ​​movado rapide disetendiĝis por ampleksi pli larĝajn temojn de regado, [[travidebleco (politiko)|travidebleco]] kaj politika respondigebleco. La protestoj rapide eskaladis kun perforto kontraŭ publikaj oficistoj kaj vandalismo de registaraj kaj politikaj konstruaĵoj okazantaj tra la tuta lando. La 9an de septembro 2025, la ĉefministro [[Khadga Prasad Sharma Oli|K. P. Sharma Oli]], kune kun multaj aliaj ministroj, demisiis kaj fuĝis el la lando responde al la protestoj. == Geografio == [[Dosiero:Nepala mapo (2013).svg|eta|250px|Mapo de Nepalo]] [[Dosiero:Nepal topo en.jpg|eta|maldekstra|250px|Topografio de Nepalo]] Nepalo estas kamparana [[trapezo|trapezforma]] lando; ĝi longas 800 [[kilometro]]jn kaj larĝas 200 kilometrojn kaj entute kovras 147.181&nbsp;km². Nepalo kutime dividiĝas en tri regionoj; la monta (''himāl'' हिमाल), monteta (''pahāḍ'' पहाड) kaj ebenaĵa (''tarāi'' तराई) regionoj. Tiuj naturaj zonoj etendiĝas de oriento al okcidento kaj apartiĝas de la grandaj riveroj de Nepalo. La ''Tarai''-ebenaĵoj, kiuj limas al Hindio, estas parto de norda montdorso de la Indo-Gangetikaj ebenaĵoj. Ili estis formitaj kaj daŭre estas akvumitaj de tri grandaj riveroj; la Koŝio, la Narajanio (la Gandak-rivero de Hindio) kaj la Karnalio. La regiono havas varman, humidan klimaton. La monteta regiono (''Pahāḍ'') apudas la montojn kun alteco de 1.000 ĝis 4.000 metroj. Du malaltaj montregionoj nome la [[Mahabharat Lek]] kaj [[Ŝivalik]]-regiono (ankaŭ nomita Ĉuria regiono) kuŝas en la regiono. La Katmandu-valo kuŝas en la monteta zono kaj estas la plej fekunda kaj popolriĉa areo de la lando. En la monta regiono (''Himāl''), kiu atingas altecon de pli ol 3000 metroj, loĝas nur malmultaj homoj. Vidu artikolon [[Orient-himalajaj foliaj kaj koniferaj arbaroj]]. == Tertremoj == Nepalo apartenas al la landoj, kie la eblo pri [[tertremo]]j estas tre granda. Numero kvar en la listo de landoj. Jam en la jaro [[1933]] (laŭ nepala kalendaro 1990) okazis tertremo. La 25-an de aprilo [[2015]] okazis denove forta tertremo kun forto 7,9 sur la skalo de Richter. Supozeble la nombro de mortintoj atingas 8000 personojn. Vunditoj estas 14000. Multaj kulturaj heredaĵoj estis detruitaj. Nepalanoj nomas tiun tertremon 'Tertremo de [[Gurkoj|Gorkha]]'. == Administra divido == Nepalo estas dividita en 14 [[Zonoj de Nepalo|zonojn]] kaj 75 [[Distriktoj de Nepalo|distriktojn]] grupitaj en kvin [[Regionoj de Nepalo|regionojn]]. Ĉiu distrikto estas estrata de distrikta ĉefo kiu respondecas por firmteni la leĝon kaj ordon kaj kunordigas la laboron de agentejoj de la diversaj registaraj ministrejoj. {| border="0" width="100%" | colspan="2" | La 14 zonoj estas:|| rowspan="8" width="302" style="vertical-align: top;" | [[Dosiero:Nepal zones.png|dekstra|450px]] |- | width="25%" | <small>1</small> [[Bagmati Zono|Bāgmati]] || width="25%" | <small>8</small> [[Lumbini Zone|Lumbini]] || |- | <small>2</small> [[Bheri Zono|Bheri]] || <small>9</small> [[Mahakali Zono|Mahākāli]] |- | <small>3</small> [[Dhavalagiri Zono|Dhavalāgiri]] || <small>10</small> [[Meĉi Zono|Meĉi]] |- | <small>4</small> [[Gandaki Zono|Gaṇḍaki]] || <small>11</small> [[Narajani Zono|Nārājaṇi]] |- | <small>5</small> [[Ĝanakpur Zono|Ĝanakpur]] || <small>12</small> [[Rapti Zono|Rāpti]] |- | <small>6</small> [[Karnali Zono|Karṇāli]] || <small>13</small> [[Sagarmatha Zono|Sagarmāthā]] |- | <small>7</small> [[Kosi Zono|Kosi]] || <small>14</small> [[Seti Zono|Seti]] |} == Politiko == La [[Prezidanto de Nepalo]] ({{lang-ne|संघीय प्रजातान्त्रिक गणराज्य नेपालका राष्ट्रपति|t=''Nēpālkō Rāṣṭrapati''}}) estas la [[ŝtatestro]] de la Federacia Demokratia Respubliko Nepalo (establita en majo 2008 post kiam la lando estis deklarita [[respubliko]]). La prezidanto estas la nominala estro de la [[plenuma povo]], la unua civitano de la lando, kaj la [[ĉef-komandanto]] de la Nepalaj Armitaj Fortoj. La prezidanto estas nerekte elektita de elektistaro konsistanta el la Federacia [[Parlamento de Nepalo]] kaj la provincaj asembleoj de ĉiu el la sep provincoj de Nepalo , kiuj mem ĉiuj estas rekte elektitaj. La [[Ĉefministro de Nepalo]] (nepale नेपालको प्रधानमन्त्री, Nēpālakō pradhānamantrī) estas la registarestro de Nepalo. Kune kun la Konsilio de Ministroj, la Ĉefministro ekzercas la ekzekutivan povon de la lando. == Kulturo kaj heredaĵoj == Nepalo estas lando fascine multkolora: kun antikva historio, viglaj kulturoj kaj popoloj, [[biodiverseco]] kaj majestaj pejzaĝoj. Ĝiaj geografiaĵoj etendiĝas de belaj altaj neĝpintoj en la nordo, tra malpli altaj montoj en la mezo ĝis bela, fekunda [[ebenaĵo]] kun multaj arbaroj en la sudo. Situante inter Tibeto ([[Ĉinio]]) kaj la [[gango|Ganga ebenaĵo]] (Barato), Nepalo tra sia historio sentis la influon de du tre malsamaj [[civilizo]]j, sed samtempe kreis identecon por si mem. La lando havas preskaŭ 23 [[miliono]]jn da homoj, parolantaj 70 lingvojn aŭ dialektojn. Nepalo estis oficiale hindua reĝlando, sed fakte ĝi ĉiam estis kaj ankoraŭ restas lando de multaj religioj. La [[templo]] de Paŝupatinat en Katmanduo estas unu el la kvar plej gravaj lokoj por adorantoj de [[Ŝivo|Ŝiva]]. La [[Budho]], la "Lumo de Azio," naskiĝis en Lumbini, kiu situas en la suda ebenaĵo, faronte Nepalon sankta celo por pilgrimantoj. La multaj etnoj ofte kultas siajn proprajn diojn. Kvar lokoj de Nepalo estas agnoskitaj kiel [[Monda heredaĵo de Unesko|monda heredaĵo de UNESKO]]. En la unua, la valo de Katmanduo, reliefiĝas la urbo de [[Baktapuro]], la reĝaj placoj de Katmanduo kaj [[Lalitpur|Patano]], la [[stupao]]j de Svajam­bunat kaj Baŭdnat, kaj la temploj de Paŝupatinat kaj Ĉangu Narajan. Dua kultura heredaĵo estas [[Lumbinio|Lumbini]]. Plie estas la naturaj zonoj Everest Nacia Parko (1.148 [[Kvadrata kilometro|km²]]) kaj Reĝa Ĉitaŭn Nacia Parko (932&nbsp;km²). Vidu apartan artikolon ''[[Naciaj parkoj en Nepalo]]''. === Demografio === La [[Gurungoj]], nomitaj ankaŭ Tamu, estas etna grupo el diversaj partoj de Nepalo. === La valo de Katmanduo === Je alteco de ĉirkaŭ 1.300 [[metro]]j super marnivelo la valo de Katmanduo entenas la [[ĉefurbo]]n kaj estas ankaŭ la komerca kaj kultura centro de Nepalo. Ĝi kovras 360&nbsp;km² en formo de ovo ĉirkaŭita de verdaj montoj, mezurante 24&nbsp;km orientalokcidente kaj 19&nbsp;km nordalsude. Pasintece la valofundo estis kovrita de lago. Laŭ legendo la bodisatvo Manĝuŝri venis de Ĉinio kaj tranĉis la sudan monton por lasi la akvon elflui. Poste li kreis la unuan loĝantaron. La Nevaroj, kiuj originale nomiĝis Nepaloj, estas la indiĝenoj de la valoj, kiuj ornamis kaj fortigis la valon politike, ekonomie, socie kaj religie dum la pasintaj 2,000 jaroj. La elstaraj monumentoj de la valo, kiuj nun estas la zonoj de la Monda Heredaĵo, estas ekzemploj de la arto kaj [[arkitekturo]] de la Nevaroj. Kaj same, dekoj da festivaloj ankaŭ estas vivantaj heredaĵoj de ili. La urbo Katmanduo dekomence estis fando­poto, kaj tio klarigas ĝian riĉan kulturon. Ĝi havas unikan urboplanon kun kvartalojn centritajn sur temploj kaj internaj kortoj. Ĉiam ĝi estis fonto de inspiro por multaj artistoj kaj verkistoj, kaj post la malfermiĝo de Nepalo en [[1950]] ankaŭ por multaj homoj el la tuta mondo. Nun, pro amasa [[enlanda migrado]], homoj el ĉiuj etnoj loĝas en la ĥaosa ĉefurbo. ===Festoj=== [[Holio]] (Hindia, होली, holī), populara kiel la festo de koloro, estas fama printempa festo en Barato kaj Nepalo. La festo daŭras du tagojn ekde la plenluna tago inter la mezoj de februaro kaj marto. == Naturo == * ''[[Cyrtodactylus nepalensis]]'' == Nepalo en Esperanto == [[Marjorie Boulton]], en sia mikspota libro [[Faktoj kaj fantazioj]], dediĉas ties 11an ĉapitron "Fabelo el Nepalo" al komentoj pri la lando; poste ŝi rakontas interesan fabelon pri paserino kaj [[pizo]] kiuj interrilatas kun la altaj instancoj de la ŝtato.<ref>[[Marjorie Boulton]], "''[[Faktoj kaj fantazioj]]''", (progresiga libro), [[Universala Esperanto-Asocio]], [[Roterdamo]], 1984, dua eldono 1993. paĝoj 95-97.</ref> Krome: * {{eo}} [[Tibor Sekelj|Sekelj, Tibor]] 1958 : En la regno de Nepalo, ''Geografia Revuo'' 3(3), 4-10. * {{eo}} Sekelj, Tibor 1959 : ''Nepalo malfermas la pordon''. * {{eo}} [[Razen Manandhar|Manandhar, Razen]] 2009: ''Vojaĝo al Muktinath'' == Esperanto en Nepalo == {{ĉefartikolo|Esperanto-movado en Nepalo}} {{ĉefartikolo|Nepala Esperanto-Asocio}} == Ceteraj informoj == * '''Eksporto:''' greno, lignaĵo, herboj. * '''Pokapa GNP:''' 200 $. Nepalo estas unu el la dek plej malriĉaj landoj el la mondo. * '''Organizoj:''' [[Unuiĝintaj Nacioj|UN]] ([[1955]]) * '''Heredaĵo:''' ''Sagarmāthā'' nacia parko, valo de [[Katmanduo]], Ĉitvana reĝa parko, ''[[Lumbinio|Lumbini]]'' (naskiĝloko de [[Budho]]). == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{projektoj |Commons=Category:Nepal |wikinews=Kategorio:Nepalo |ReVo=nepal}} * [[Listo de urboj de Nepalo]] * [[Parlamento de Nepalo]] * [[Dhaka topi]] * [[Dhanuŝadham]] * [[Gurkoj]] * [[Ŝerpoj]] == Eksteraj ligiloj == * {{ueavikio|{{paĝonomo}}|{{paĝonomo}}}} {{eo}} * [http://esperanto.org.np/ Retejo de la Nepala Esperanto-Asocio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110308110922/http://www.esperanto.org.np/ |date=2011-03-08 }} {{eo}} * [http://www.razeno.blogspot.com/ Blogo pri Nepalo] {{eo}} * [http://razeno.googlepages.com/ hejmpaĝo de nepala esperantisto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080511220805/http://razeno.googlepages.com/ |date=2008-05-11 }} {{eo}} * [https://uea.facila.org/artikoloj/kongresoj-kaj-kunvenoj/esperantistoj-ekskursis-en-nepalo-r356/ Raporto pri la 5-a speciala ekskurso en Nepalo] por esperantistaj turistoj, aperinta en la retejo UEA Facila je 2023-03-27 {{eo}} * [https://www.youtube.com/watch?v=hfBMBNtafGg/ Bonvenon al la 188-a Dimanĉa Kunveno!], [[YouTube|jutuba]] filmeto aperinta 2024-10-27 ({{eo}}) {{Ŝtatoj en Azio}} {{leginda}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Nepalo| ]] [[Kategorio:Landoj sen maraliro]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 2008]] rmhrxkhz3jw1850ydyf26vrdvkw1wqs 0 3318 9368839 9353093 2026-05-08T12:52:19Z Marcos 230 korekto de ligilo al la artikolo pri la saraika lingvo 9368839 wikitext text/x-wiki {{Pp-duone-artikolo|small=yes}} {{Informkesto lando | | nomoenlokalingvo = {{lang-ur|اسلامی جمہوریۂ پاکستان}} {{lang-en|Islamic Republic of Pakistan}} | transskribo = | eonomo = Islama Respubliko de Pakistano | flago = [[Dosiero:Flago-de-Pakistano.svg|150px|La [[flago de Pakistano]]]] | blazono = [[Dosiero:Coat of arms of Pakistan.svg|120px|La [[blazono de Pakistano]]]] | nacia himno = | lokigo-bildo = [[Dosiero:Pakistan (orthographic projection).svg|270px]] | lingvoj = [[urdua]], [[angla]] | ĉefurbo = [[Islamabado]] | religio = [[Islamo]] | km2 = 880254 | akvo = | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro-jaro = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝdenso = | valuto = [[Pakistana rupio]] | horzono = +5 | ttt = pk | landkodo = PK | tel = +92 | politika sistemo = Federacia Respubliko | ŝtatestro = [[Arif Alvi]] | ĉefministro = [[Anwar ul Haq Kakar]] | nacia tago = | sendependeco = | esperanto-asocio = [[Pakistana Esperanto-Asocio]] }} [[Dosiero:Pakistan-demography.png|eta|250px|Kresko de pakistana loĝantaro laŭ jaroj]] '''Pakistano'''<ref name="PIV">[https://vortaro.net/#Pakistano_kd Pakistano] en [[PIV]] ĉe Vortaro.net.</ref> ({{lang-ur|پاکِستان‎ |t=''Pākistān''}} {{IFA|[pɑːkɪst̪ɑːn]}}; {{lang-en|Pakistan}}, {{IFA|[ˌpɑːkɪˈstɑːn]}}), oficiale la '''Islama Respubliko de Pakistano''' ({{lang-ur|اِسلامی جُمہُوریۂِ پاکِستان | t=''Islāmī Jumhūriyah-yi Pākistān''}}, {{lang-en|Islamic Republic of Pakistan}}), estas suverena ŝtato en [[Suda Azio]]. Ĝi estas laŭ areo (796&thinsp;095&nbsp;km²) la dua plej granda en [[Suda Azio]], kaj la 36-a en la mondo. Ĝi havas 1&thinsp;046 kilometrojn da [[marbordo]] ĉe la [[Araba Maro]] kaj la [[Golfo de Omano]] en la sudo, kaj ĝi najbaras [[Afganio]]n kaj [[Irano]]n en la okcidento, [[Barato]]n en la oriento kaj [[Ĉinio]]n en la plej fora nordoriento. Ĝi estas separata el [[Taĝikio]] pare de la mallarĝa [[Vaĥana Koridoro]] de Afganio en la nordo, kaj sude ankaŭ kunhavas malgrandan [[marlimo]]n kun [[Omano]]. Pakistano kun 180 milionoj da loĝantoj estas [[Listo de landoj laŭ loĝantaro|la sesa plej dense loĝata lando]] en la mondo kaj estas la dua plej dense loĝata lando kun Islama plimulto post [[Indonezio]]. Ĝia teritorio estis parto de [[Brita Hindio]], kaj sendependiĝis de la nuna [[Barato]] en [[1947]]. La teritorio kiu nune konstituas Pakistanon estis iam hejmo de kelkaj antikvaj kulturoj, kiaj tiuj de [[Mehrgarh]] de la [[Neolitiko]], kaj de la [[Bronzepoko]] tui nome [[Induso-civilizacio]], kaj estis poate hejmo de regnoj regataj de popoloj de diversajreligioj kaj kulturoj, kiaj [[hinduoj]], [[Hinda-Greka Regno|hindo-grekoj]], [[Islamo|islamanoj]], [[Timuridoj|turko-mongoloj]], [[afganoj]] kaj [[Sikismo|sikoj]]. La areo estis regata de nombraj imperioj kaj dinastioj, kiaj la hinda [[Maŭrja imperio]], la persa [[Akemenida Imperio]], [[Aleksandro la Granda|Aleksandro la Granda el Makedonio]], la araba [[Umajida Kaliflando]], la [[Mongola Imperio]], la [[Mogola Imperio]], la [[Durana Imperio]], la [[Sika Imperio]] kaj la [[Brita Hindio|Brita Imperio]]. Kiel rezulto de la [[Pakistana Movado]] estrita de [[Muhammad Ali Jinnah]] kaj de la lukto de la tuta [[Hinda Subkontinento|subkontinento]] por la sendependeco, Pakistano estis kreita en 1947 kiel sendependa lando por islamanoj el la regionoj orienta kaj okcidenta de la subkontinento kie estas islama majoritato. Dekomence [[Dominio de Pakistano|dominio]], Pakistano adoptis [[Konstitucio de Pakistano|novan konstitucion]] en 1956, kaj iĝis islama respubliko. [[Bangladeŝa Liberigo-Milito|Enlanda milito]] en 1971 rezultis en la disigo de [[Orienta Pakistano]] de la nova lando nome [[Bangladeŝo]]. Pakistano estas [[Federacio|federacia]] [[Parlamento|parlamenta]] [[respubliko]] konsistanta el kvar provincoj kaj kvar federaciaj teritorioj. Ĝi estas kaj etne kaj lingve ege varia lando, kun simila vario en ĝia geografio kaj [[faŭno]]. [[Regiona regpovo|Regiona]] kaj [[meza potenco]],<ref name="Buzan2004">{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=XvtS5hKg9jYC&pg=PR8|titolo=The United States and the great powers: world politics in the twenty-first century|alirdato=27a de decembro 2011|aŭtoro=Barry Buzan|jaro=2004|eldoninto=Polity|ISBN=978-0-7456-3374-9|paĝoj=71, 99}}</ref><ref name=Solomon>{{Cite web|author=Hussein Solomon|title=South African Foreign Policy and Middle Power Leadership|url=http://www.iss.co.za/Pubs/Monographs/No13/Solomon.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20020624231948/http://www.iss.co.za/Pubs/Monographs/No13/Solomon.html|archivedate=24a de junio de 2002|accessdate=27a de decembro de 2011|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2014-10-20|arkivurl=https://web.archive.org/web/20020624231948/http://www.iss.co.za/Pubs/Monographs/No13/Solomon.html|arkivdato=2002-06-24}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20020624231948/http://www.iss.co.za/Pubs/Monographs/No13/Solomon.html |date=2002-06-24 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.iss.co.za/Pubs/Monographs/No13/Solomon.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-10-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20020624231948/http://www.iss.co.za/Pubs/Monographs/No13/Solomon.html |arkivdato=2002-06-24 }}</ref> Pakistano havas la sepan plej grandajn armitajn fortojn en la mondo kaj ankaŭ estas nuklea potenco same kiel deklarita [[Listo de ŝtatoj kun nukleaj armiloj|nuklearmita ŝtato]], estante la unusola lando en la [[islama mondo]], kaj la dua en [[Sudazio]], kiu havas tiun statuson. Ĝi havas duon-[[Industriigita ekonomio|industriigitan ekonomion]] kun bon-integra [[agrikultura sektoro]], ĝia [[ekonomio]] estas la 26-a plej grandan en la mondo laŭ [[aĉetpovo]] kaj 45-a plej granda laŭ nominala [[MEP]] kaj ankaŭ estas karakterizitaj inter la emerĝantaj kaj kresk-gvidaj ekonomioj de la mondo. La post-sendependeca historio de Pakistano estis karakterizita de periodoj de militista regado, politika malstabileco kaj konfliktoj kun najbara Barato. La lando daŭre renkontas malfacilajn problemojn, inkluzive de [[troloĝateco]], [[terorismo]], [[malriĉeco]], [[analfabeteco]], kaj [[korupto]]. Ĝi vicigis 16-a sur la Indico de Feliĉa Planedo de 2012.<ref>[http://tribune.com.pk/story/446303/pakistan-among-top-20-happiest-countries-beating-india-us-report/ Pakistan among top 20 happiest countries, beating India, US: Report]</ref> Ĝi estas membro de la [[Unuiĝintaj Nacioj]], la [[Komunumo de Nacioj]], la Venontaj Dekunu, EKO, la 8 Disvolviĝantaj, de la Grupo Cairns, [[Protokolo de Kioto]], [[Internacia Pakto pri Civilaj kaj Politikaj Rajtoj]], RKD, UNCHR, de la Grupo de Dekunu, Grupo de 24, la Grupo de 20 formiĝantaj landoj, [[Ekonomia kaj Socia Konsilio de Unuiĝintaj Nacioj]], kaj estis fondinta membro de la [[Organizaĵo de la Islama Konferenco]] (nun la [[Organizo de Islama Kunlaboro]]), la [[Sud-Azia Unuiĝo por Regiona Kunlaboro]] kaj aliancano de la [[CERN]].<ref>[http://tribune.com.pk/story/671298/thumbs-up-pakistan-meets-criteria-for-cern/ Thumbs up: Pakistan meets criteria for CERN]</ref> {| class="infobox borderless" |+ Naciaj simboloj de Pakistano (oficialaj) |- ! '''Nacia besto''' | | [[Dosiero:Markhor.jpg | 50px]] |- ! '''Nacia birdo''' | | [[Dosiero:Keklik.jpg | 50px]] |- ! '''Nacia arbo''' | | [[Dosiero:Pedrengo cedro nel parco Frizzoni.jpg | 50px]] |- ! '''Nacia floro''' | | [[Dosiero:Jasminum officinale.JPG | 50px]] |- ! '''Nacia hereda besto''' | | [[Dosiero:Snow Leopard 13.jpg | 50px]] |- ! '''Nacia hereda birdo''' | | [[Dosiero:Vándorsólyom.JPG | 50px]] |- ! '' Nacia akva mara mamulo '' | | [[Dosiero:Platanista gangetica.jpg | 50px]] |- ! '''Nacia reptilio''' | | [[Dosiero:Persiancrocodile.jpg | 50px]] |- ! '''Nacia amfibio''' | | [[Dosiero:Bufo stomaticus04.jpg | 50px]] |- ! '''Nacia frukto''' | | [[Dosiero:Chaunsa.JPG | 50px]] |- ! '''Nacia moskeo''' | | [[Dosiero:Shah Faisal Mosque (Islamabad, Pakistan).jpg | 50px]] |- ! '''Nacia maŭzoleo''' | | |- ! '' Nacia rivero '' | | [[Dosiero:Indus river from karakouram highway.jpg | 50px]] |- ! '''Nacia monto''' | | [[Dosiero:K2, Mount Godwin Austen, Chogori, Savage Mountain.jpg | 50px]] |- |} == Etimologio == La nomo '''Pakistano''' laŭlitere signifas "Tero de la Pureco" en la [[urdua]] kaj la [[persa]]. Ĝi estis kreita en 1933 kiel ''Pakstan'' fare de [[Choudhry Rahmat Ali]], [[aktivulo]] de la [[Pakistana Movado]], kiu publikigis ĝin en sia pamfleto ''Now or Never'' (Nune aŭ neniam),<ref name="nowornever">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00islamlinks/txt_rahmatali_1933.html|titolo=Now or never: Are we to live or perish for ever?|alirdato=2007-12-04|aŭtoro=Choudhary Rahmat Ali|dato=1933-01-28|eldoninto=Columbia University}}</ref> utiligante ĝin kiel [[akronimo]]n ("tridek milionoj da islamaj fratoj kiuj vivas en PAKSTAN") rilatante al la nomoj de la kvin nordaj regionoj de la [[Brita Raĝo]]: nome '''P'''anĝabo, [[Ĥajber-Paŝtulando|Nordokcidenta-Lima-Provinco]] ('''A'''fgania provinco), '''K'''aŝmiro, '''S'''indo, kaj Baluĉis'''tan'''".<ref name="Now or Never">{{Citaĵo el gazeto|url=http://en.wikisource.org/wiki/Now_or_Never;_Are_We_to_Live_or_Perish_Forever%3F|titolo=Now or Never. Are we to live or perish forever?|aŭtoro=Choudhary Rahmat Ali|dato=28a de januaro 1933}}</ref><ref name="Ikram1995">{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=7q9EubOYZmwC&pg=PA177|titolo=Indian Muslims and partition of India|alirdato=23-a de decembro 2011|aŭtoro=S.M. Ikram|dato=1-a de januaro 1995|eldoninto=Atlantic Publishers & Dist|ISBN=978-81-7156-374-6|paĝoj=177–}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.chaudhryrahmatali.com/now%20or%20never/index.htm | title=Rahmat Ali ::Now or Never | publisher=The Pakistan National Movement | accessdate=14a de aprilo de 2011 | author=Rahmat Ali | page=2 | titolo=Arkivita kopio | alirdato=2014-10-20 | arkivurl=https://web.archive.org/web/20110419012150/http://www.chaudhryrahmatali.com/now%20or%20never/index.htm | arkivdato=2011-04-19 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20110419012150/http://www.chaudhryrahmatali.com/now%20or%20never/index.htm | archivedate=2011-04-19 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.chaudhryrahmatali.com/now%20or%20never/index.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-10-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110419012150/http://www.chaudhryrahmatali.com/now%20or%20never/index.htm |arkivdato=2011-04-19 }}</ref> La litero '''i''' estis aldonita por moderigi elparolon kaj formi la lingve ĝustan kaj senchavan nomon.<ref name="davison">{{Citaĵo el gazeto|titolo=Where is the Middle East?|aŭtoro=Roderic H. Davidson|jaro=1960|gazeto=Foreign Affairs|volumo=38|numero=4|COI=10.2307/20029452|paĝoj=665–675}}</ref> == Historio == Pakistano havas longan historion de kolonio kaj civilizacio inkluzivanta la [[Civilizacio de la Valo de la Induso]]. La pliparto estis konkerita en la 1-a jarmilo antaŭ nia erao fare de persoj kaj poste de grekoj. Postaj alvenoj inkluzivas la arabojn, afganojn, turkojn, baluĉojn kaj mongolojn. La teritorio estis enkadrigita en la brita ''Raj'' ([[Brita Hindio]]) en la 19a jarcento. Ekde sia sendependeco sub estreco de [[Muhammad Ali Jinnah]], la lando spertis periodojn de grava milita kaj ekonomia kreskoj, kaj periodoj de malstabileco, kun la secesio de [[Orienta Pakistano]] (nuntempa [[Bangladeŝo]]). === Frua tempo kaj mezepoko === [[Dosiero:TNMStandingBuddha.jpg|eta|200px|dekstra|Stara [[Budho]] el [[Gandaro]]]] Kelkaj el la plej fruaj antikvaj homaj civilizoj en Sudazio originis de areoj ampleksantaj aktualan Pakistanon. La plej fruaj konataj loĝantoj en la regiono estis Soanianoj dum la Malsupra [[Paleolitiko]], de kiu ŝtonaj iloj estis trovitaj en la [[Soana Valo]] de [[Panĝabo]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.assemblage.group.shef.ac.uk/issue7/chauhan.html#distribution|titolo=An Overview of the Siwalik Acheulian & Reconsidering Its Chronological Relationship with the Soanian – A Theoretical Perspective|alirdato=22a de decembro 2011|aŭtoro=Parth R. Chauhan|verko=Sheffield Graduate Journal of Archaeology|eldoninto=[[University of Sheffield]]}}</ref> La [[Indusa rivero|Indusa regiono]], kiu kovras la plej grandan parton de Pakistano, estis la loko de pluraj sinsekvaj antikvaj kulturoj inkluzive de la Neolitika [[Mehrgarh]]<ref name=vipul/> kaj de la [[Bronzepoko|bronzepoka]] [[Indus-civilizacio]] (2800-1800 a.K.) ĉe [[Harapo]] kaj [[Mohenjo-Daro]].<ref name="Arnett2006">{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=Tmn91va2e4UC&pg=PT180|titolo=India Unveiled|alirdato=23a de decembro|aŭtoro=Robert Arnett|dato=15a de julio de 2006|eldoninto=Atman Press|ISBN=978-0-9652900-4-3|paĝoj=180–}}</ref><ref>{{Cite web|title=Mohenjo-Daro|url=http://www.mnsu.edu/emuseum/archaeology/sites/middle_east/mohenjo_daro.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100601181841/http://www.mnsu.edu/emuseum/archaeology/sites/middle_east/mohenjo_daro.html|archivedate=22a de decembro de 2011|author=Meghan A. Porter|publisher=Minnesota State University|accessdate=[[15a de januaro]] 2010|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2014-10-21|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100601181841/http://www.mnsu.edu/emuseum/archaeology/sites/middle_east/mohenjo_daro.html|arkivdato=2010-06-01}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100601181841/http://www.mnsu.edu/emuseum/archaeology/sites/middle_east/mohenjo_daro.html |date=2010-06-01 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.mnsu.edu/emuseum/archaeology/sites/middle_east/mohenjo_daro.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-10-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100601181841/http://www.mnsu.edu/emuseum/archaeology/sites/middle_east/mohenjo_daro.html |arkivdato=2010-06-01 }}</ref> La [[Veda Civilizo]] (1500-500 a.K.), karakterizita fare de [[Hindarja grupo|hind-arja]] kulturo, kondukis al la fundamentoj de [[hinduismo]], kiu establiĝis en la regiono.<ref name=guide>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.co.in/books?id=WJMlW-zDE14C|titolo=Pakistan: a primary source cultural guide|alirdato=23a de oktobro 2011|aŭtoro=Marian Rengel|jaro=2004|loko=Nov-Jorko, NY|eldoninto=The Rosen Publishing Group Inc|ISBN=0-8239-4001-2|paĝoj=58–59,100–102}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/503627/Rigveda|titolo=Britannica Online – Rigveda|alirdato=16a de decembro 2011|eldoninto=Encyclopædia Britannica}}</ref> [[Multan]] estis grava hinduisma pilgrima centro. La veda civilizo prosperis en la antikva urbo de [[Gandhara]] nome Takṣaśilā, nun [[Taksila]] en Panĝabo. <ref name=vipul>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com.pk/books?id=wsiXwh_tIGkC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|titolo=The Pearson Indian History Manual for the UPSC Civil Services Preliminary Examination|alirdato=2011-12-28|aŭtoro=Vipul Singh|jaro=2008|eldoninto=Dorling Kindesley, licensees of Pearson Education India|ISBN=81-317-1753-4|paĝoj=3–4, 15, 88–90, 152, 162}}</ref> Sinsekvaj antikvaj imperioj kaj regnoj regis la regionon: la persa [[Aĥemenida Imperio]] proksimume 519 a.K., la imperio de [[Aleksandro la Granda]] en 326 a.K.<ref>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/?id=vSwi2TYabS4C&pg=PA7&dq=alexander+founded+empire+in+india+327#v=onepage&q=alexander%20founded%20empire%20in%20india%20327%3F&f=false|titolo=Government Leaders, Military Rulers, and Political Activists|alirdato=15a de aprilo 2012|jaro=2001|loko=Westport, Connecticut|eldoninto=The Oryx Press|ISBN=1-57356-153-3|paĝo=7|redaktinto=David W. del Testa}}</ref> kaj la [[Maŭrja Imperio]] fondite fare de [[Ĉandragupto Maŭrjo]] kaj etendite fare de Aŝoko ĝis 185 a.K.<ref name=vipul/> La [[Hind-Greka Regno]] fondita fare de Demetrio de Baktrio (180-165 a.K.) inkludis Gandhara kaj Panĝabon kaj atingis ĝian plej grandan amplekson sub Menandro (165-150 a.K.), prosperante la grek-budhanan kulturon en la regiono.<ref name=vipul/><ref name="Taxila">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.heritage.gov.pk/html_Pages/guide_to_historic_taxila.htm|titolo=Guide to Historic Taxila|alirdato=15a de januaro 2010|aŭtoro=Ahmad Hasan Dani|eldoninto=The National Fund for Cultural Heritage|arkivurl=https://web.archive.org/web/20170605063128/http://www.heritage.gov.pk/html_Pages/guide_to_historic_taxila.htm|arkivdato=2017-06-05}}</ref> Taxila havis unu el la plej fruaj universitatoj kaj centroj de alteduko en la mondo.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=A selection from the writings of Joseph Needham|aŭtoro=Joseph Needham|jaro=1994|eldoninto=McFarland & Co|citaĵo=When the men of Alexander the Great came to Taxila in India in the fourth century BC they found a university there the like of which had not been seen in Greece, a university which taught the three Vedas and the eighteen accomplishments and was still existing when the Chinese pilgrim Fa-Hsien went there about AD 400.|ISBN=978-0-89950-903-7|paĝo=24}}</ref><ref>{{Cite book|author1=Hermann Kulke|author2=Dietmar Rothermund|title=A History of India|year=2004|publisher=Routledge|isbn=0-415-32919-1|quote=In the early centuries the centre of Buddhist scholarship was the University of Taxila.|page=157}}</ref><ref>{{Cite journal|author1=Balakrishnan Muniapan|author2=Junaid M. Shaikh|title=Lessons in corporate governance from Kautilya's Arthashastra in ancient India|journal=World Review of Entrepreneurship, Management and Sustainable Development 2007|year=2007|volume=3|issue=1|pages=50–61|doi=10.1504/WREMSD.2007.012130 |issn = 1746-0573 }}</ref><ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Ancient Indian Education: Brahmanical and Buddhist|aŭtoro=Radha Kumud Mookerji|originjaro=reprint 1989|jaro=1951|eldono=2|eldoninto=Motilal Banarsidass|ISBN=81-208-0423-6|paĝoj=478–479}}</ref> [[Dosiero:Darbarscene.jpg|eta|[[Mogola Imperio|Mogola imperiestro]] [[Aŭrangzebo]]]] La [[Mezepoka periodo]] (642-1219 p.K.) estas difinita per la disvastiĝo de [[Islamo]] en la regiono. Dum tiu periodo, [[Sufiismo|sufiaj]] [[misiisto]]j ludis pivotan rolon en konvertado de plimulto de la regiona budhana kaj hindua loĝantaro al Islamo.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=A history of Islamic societies|aŭtoro=Ira Marvin Lapidus|jaro=2002|eldoninto=Cambridge University Press|ISBN=0-521-77933-2|paĝoj=382–384}}</ref> La [[Rai Dinastio]] (489-632 p.K.) de [[Sindo]], ĉe sia [[zenito]], regis tiun regionon kaj la ĉirkaŭajn teritoriojn.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Al Hind the Making of the Indo Islamic World|aŭtoro=Andre Wink|jaro=1996|eldoninto=Brill Academic Publishers|ISBN=90-04-09249-8|paĝo=152}}</ref> La [[Pala Dinastio]] estis la lasta budhana imperio kiu sub [[Dharampala]] kaj [[Devapala]] etendiĝis trans Sudazio de kio nun estas Bangladeŝo tra [[Norda Hindio]] ĝis Pakistano kaj poste al la regiono de Kambojoj en Afganio. La araba generalo [[Muhammad bin Kasim]] konkeris [[Induso|Indusan valon]] el [[Sindo]] ĝis [[Multan]] en suda [[Panĝabo]] en 711 p.K.,<ref name="Information of Pakistan"/> nome la saman jaron kiam okazis la islama invado al [[Hispanio]] en la alia pinto (okcidento) de la islama tiama imperio. La oficiala kronologio de la pakistana registaro identigas tion kiel la punkto kiam la "fondo" de Pakistano estis metita.<ref name="Information of Pakistan">{{Cite web|title=History in Chronological Order|publisher=Ministry of Information and Broadcasting, Government of Pakistan|url=http://www.infopak.gov.pk/History.aspx|accessdate=15a de januaro de 2010|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2014-10-21|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100723113602/http://infopak.gov.pk/History.aspx|arkivdato=2010-07-23}} {{Citaĵo el la reto |url=http://infopak.gov.pk/History.aspx |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2022-01-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100723113602/http://infopak.gov.pk/History.aspx |arkivdato=2010-07-23 }}</ref> Tiu konkero metis la scenejon por la regulo de pluraj sinsekvaj islamaj imperioj en la regiono, inkluzive de la [[Gaznavida Imperio]] (975-1187 p.K.), la [[Guridoj|Gurida Regno]] kaj la [[Delhia Sultanujo|Delhia Sultanlando]] (1206-1526 p.K.). La [[Lodi-dinastio]], la lasta de la Delhia Sultanlando, estis anstataŭigita de la [[Mogola Imperio]] (1526-1857 p.K.). La Mogoloj prezentis persan literaturon kaj altan kulturon, establante la radikojn de hind-persa kulturo en la regiono.<ref>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/?id=g3JhKNSk8tQC&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|titolo=Turko-Persia in historical perspective|alirdato=2011-12-28|aŭtoro=Robert L. Canfield|jaro=2002|eldoninto=Cambridge University Press|ISBN=978-0-521-52291-5|paĝoj=4–21}}</ref> === Kolonia periodo === {{Ĉefartikolo|Brita Hindio|Pakistana Movado|Dispartigo de Hindio}} La laŭpaŝa malkresko de la Mogola Imperio en la komenco de la [[18a jarcento]] rajtigis [[Sikismo|sikajn regantojn]] kontroli grandajn areojn ĝis la [[Brita Orienthinda Kompanio]] akiris potencprenon super Sudazio.<ref name="congress">{{Citaĵo el la reto|url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Pakistan.pdf|titolo=Country Profile: Pakistan|alirdato=28a de decembro 2011|jaro=2005|formato=PDF|eldoninto=Library of Congress|paĝoj=2, 3, 6, 8}}</ref> La [[Ribelo de Sipajoj]] de 1857, ankaŭ konata kiel la Sipajo-Ribelo, estis la plej grava armita lukto de la regiono kontraŭ la britoj..<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.thenagain.info/webchron/india/sepoyreb.html|titolo=Sepoy Rebellion: 1857|alirdato=19a de decembro 2013|dato=12a de septembro 2003|eldoninto=Thenagain.info}}</ref> La plejparte neviolenta porsendependeca lukto gvidita fare de la [[Barata Nacia Kongreso]] engaĝis milionojn da manifestacianoj en amaskampanjoj de [[civila malobeo]] en la [[1920-aj jaroj]] kaj [[1930-aj jaroj]].<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Concise encyclopaedia|aŭtoro=John Farndon|dato=1999-03-01|eldoninto=Dorling Kindersley Limited|ISBN=0-7513-5911-4|paĝo=455}}</ref><ref name="Lak2008">{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=YrDtAAAAMAAJ|titolo=India express: the future of a new superpower|alirdato=2012-03-14|aŭtoro=Daniel Lak|dato=2008-03-04|eldoninto=Viking Canada|ISBN=978-0-670-06484-7|paĝo=113}}</ref> [[Dosiero:All India Muslim League Working Committee Lahore 1940.jpg|eta|maldekstra|260px|La Laborkomitato de 1940 de la [[Tuthindia Islama Ligo|Islama Ligo]] en [[Lahore]]]] La [[Tuthindia Islama Ligo]] pliiĝis al populareco en la fino de la [[1930-aj jaroj]] meze de timoj de sub-reprezentantaro kaj neglekto de islamanoj en [[politiko]] de eventuala fina hindia ŝtato. En lia prezidenta deklaro de [[29a de decembro]] [[1930]], [[Muhammad Ikbal]] postulis "la formadon de firmigita Nordokcidenta Hind-islama Ŝtato" konsistanta el [[Panĝabo]], [[Nordokcidenta Limprovinco]], [[Sindo]] kaj [[Baluĉistano]].<ref name="iqbal1">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00islamlinks/txt_iqbal_1930.html|titolo=Sir Muhammad Iqbal's 1930 Presidential Address|alirdato=19a de decembro 2006|verko=Speeches, Writings, and Statements of Iqbal}}</ref> [[Muhammad Ali Jinnah]], la fondinto de Pakistano, apogis la du-landan teorion kaj igis la islaman ligon adopti la Lahore Rezolucion de 1940, populare konata kiel la Pakistana Rezolucio.<ref name="congress"/> Komence de 1947, Britio sciigis la decidon fini sian regadon en Hindio. En junio de 1947, la naciismaj gvidantoj de brita Hindio - inkluzive de [[Jawaharlal Nehru]] kaj Abul Kalam Azad reprezentanta la Kongreson, Jinnah reprezentantan la islaman ligon, kaj Master Tara Singh reprezentanta la [[siĥoj]]n - konsentis pri la proponitaj esprimoj de translokigo de potenco kaj sendependeco.<ref name=jinnah>{{Citaĵo el libro|titolo=Jinnah of Pakistan|aŭtoro=Stanley Wolpert|jaro=2002|eldoninto=Oxford University Press|ISBN=0-19-577462-0|paĝoj=306–332}}</ref> Post Jinnah, estis dua [[Ĝenerala Guberniestro de Pakistano]] la bengala [[Ĥaŭaĝa Nazimuddin]]. La moderna stato de Pakistano estis establita la 14an de aŭgusto 1947 (27a de [[Ramadano]] 1366 en la [[Islama kalendaro]]) en la orientaj kaj nordokcidentaj regionoj de brita Hindio, kie ekzistis islama plimulto. Ĝi konsistis el la provincoj de [[Baluĉio]], [[Orienta Bengalo]], la [[Nordokcidenta Limprovinco]], Okcidenta Panĝabo kaj Sindo.<ref name="congress"/><ref name=jinnah/> La sekcio de Panĝabo kaj de la bengalaj provincoj kaŭzis komunumajn tumultojn en tuta Barato kaj Pakistano; milionoj da islamanoj translokiĝis al Pakistano kaj milionoj da hinduoj kaj sikhoj translokiĝis al Barato.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Genocide: a history.|aŭtoro=William D. Rubinstein|jaro=2004|eldoninto=[[Pearson Longman]] Publishers|ISBN=0-582-50601-8|paĝo=270}}</ref> Disputo pri [[Ĝamuo kaj Kaŝmiro]] kondukis al la [[Unua Kaŝmira Milito]].<ref name="Bhaumik1996">{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=iftjFki3fhYC&pg=PA6|titolo=Insurgent Crossfire: North-East India|alirdato=15a de aprilo 2012|aŭtoro=Subir Bhaumik|jaro=1996|eldoninto=Lancer Publishers|ISBN=978-1-897829-12-7|paĝo=6}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/uncom1.htm|titolo=Resolution adopted by the United Nations Commission for India and Pakistan|alirdato=19a de januaro 2010|eldoninto=Mount Holyoke College|arkivurl=https://web.archive.org/web/20140902172823/https://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/uncom1.htm|arkivdato=2014-09-02}}</ref> === Sendependeco kaj moderna Pakistano === === Lasta problemaro === En la lastaj jardekoj Pakistano suferis gravajn problemojn: [[Dosiero:1965 Indo-Pak War DestroyedShermanTank.jpg|eta|Tanko Ŝerman detruita dum la Barat-Pakistana Milito de 1965.]] * Eksteraj, ĉar okcidenta regiono estas najbara kaj similkultura kun tiu orienta de [[Afganio]] kaj, dum ties milito kaj poste, okazis movoj en tiu areo. Krome daŭras konflikto kontraŭ [[Barato]] pro norda regiono [[Kaŝmiro]]. En tiu areo okazis jam multaj konfliktoj kaj militoj, kiel la [[Barat-Pakistana Milito de 1965]]. Tiu estis kulmino de bataleto kiu okazis inter Aprilo 1965 kaj Septembro 1965 inter Pakistano kaj Barato. La konflikto ekis post la Operaco Ĝibraltaro fare de Pakistano, kiu celis enfiltri fortojn en [[Ĝamuo kaj Kaŝmiro]] por stimuli ribelon kontraŭ la regado fare de Barato. Barato reagis per lanĉo de tut-skala milita atako en Okcidenta Pakistano. Tiu dekseptaga milito okazigis milojn da perdoj ambaŭflanke kaj estis atestilo de la plej granda engaĝiĝo de armitaj vehikloj kaj de la plej granda tanka batalo ekde la Dua Mondmilito. Alfrontoj inter la du ŝtatoj finis post [[Unuiĝintaj Nacioj]] ordonis batalĉeson deklarita post la diplomata interveno fare de Sovetunio kaj Usono, kaj la sekva proklamo de la Taŝkenta Deklaro. La [[Kargila Milito]], konata ankaŭ kiel Kargila konflikto, estis armita konflikto inter Barato kaj Pakistano kiu okazis inter majo kaj julio 1999 en la Kargila distrikto de Kaŝmiro kaj aliloke en la Linio de Kontrolo (LK). * Internaj, ĉar okazis kelkaj militistaj [[puĉo]]j kaj mortigoj de [[politikisto]]j. La [[Pakistana puĉo de 1958]] referencas al okazaĵoj kiuj okazis en Pakistano inter la 7a de Oktobro, kiam la Prezidento de Pakistano nome Iskander Mirza nuligis la validon de la Konstitucio de Pakistano kaj deklaris militjuron, kaj la 27a de oktobro, kiam Mirza mem estis elpostenigita de la Generalo [[Aĝub Ĥan]], nome ĉefkomandanto de la Pakistana Armeo. Siavice la generalo [[Muhammad Zia-ul-Hak]] iĝis la sesa Prezidento de Pakistano, nome el 1978 ĝis sia morto en 1988, post esti deklaranta militjuron en 1977. Lastatempe, nome en oktobro de [[1999]] la generalo [[Pervez Muŝaraf]] per puĉo forigis la registaron de [[Navaz Ŝarif]], en junio [[2001]] tiu generalo nomis sin prezidento, en aprilo 2002 li venkis ĉe fraŭda referendumo, en la jaro [[2004]] li ricevis la apogon de [[Usono]] kiel pago al la lukto kontraŭ supozataj aliancanoj de [[Alkaido]], en oktobro [[2007]] li venkis en fraŭda balotado, sekvis tumultoj kaj la 27-an de [[decembro de 2007]] estis mortigita [[Benazir Bhutto]], ĉefa kandidato de la opozicio. == Geografio == * Areo: 880.254 aŭ 796 095&nbsp;kvadrataj kilometroj depende el la mezuroj ** el ili semotaŭga: 27% === Administrado === {{Ĉefartikolo|Administraj unuoj de Pakistano}} ==== Provincoj ==== [[Dosiero:Sub Pakistan.png|eta|290px|1 Baluĉistano, 2 Ĥajber-Paŝtulando, 3 Panĝabo, 4 Sindo, 5 Islamabada Ĉefurba Teritorio, 6 Federacie Administrataj Tribareoj, 7 Azad Kaŝmiro kaj 8 Gilgit-Baltilando.]] La [[Administraj unuoj de Pakistano]] konsistas el kvar [[provinco]]j, unu [[federacia distrikto|federacia]] [[ĉefurba teritorio]], du aŭtonomaj kaj disputataj teritorioj kaj grupo de federacie administrataj [[tribo|tribaj]] areoj. Sub tiu supra nivelo, estas tri pliaj niveloj de regado, nome 149 [[distrikto]]j (''zillahoj''), 588 sub-distriktoj (''tehsiloj''), kaj kelkaj miloj de [[municipo]]j.<ref>{{Cite web|url = http://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/LIST%20OF%20DISTRICTS%20%26%20TEHSILS.pdf|title = List of Districts, Tehsils/Talukas|month = julio |year = 2014|accessdate = Septembro de 2014|website = Pakistan Bureau of Statistics|publisher = |last = |first = }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/LIST%20OF%20DISTRICTS%20%26%20TEHSILS.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-10-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20161009115713/http://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/LIST%20OF%20DISTRICTS%20%26%20TEHSILS.pdf |arkivdato=2016-10-09 }}</ref> La kvar provincoj estas la jenaj: * [[Baluĉistano (Pakistano)|Baluĉistano]] * [[Ĥajber-Paŝtulando]] (de 1901 ĝis 2010 ''Nordokcidenta limregiona provinco'') * [[Panĝabo (Pakistano)|Panĝabo]] * [[Sindo]] Teritorioj estas la jenaj: * [[Islamabada Ĉefurba Teritorio]] * [[Gilgit-Baltilando]] * [[Libera Kaŝmiro]] aŭ [[Azad Kaŝmiro]] * [[Federacie Regataj Tribujoj]] aŭ [[Federacie Administrataj Tribareoj]] == Demografio == [[Dosiero:WV banner Pakistan.jpg|center|775px]] [[Dosiero:Pakistan Karachi-cobbler.jpg|eta|dekstra|250px|Tradicia metio en la bazaro de Karaĉio.]] * Loĝantaro: 180 440 005 ([[2012]], takso), ** % urbana: 37% (2000) ** homoj po kvadrata kilometro: 181,8 (2000) ** homoj po kvadrata kilometro da semotaŭga tero: 673,3 (2000) ** jara kresko: 2,17% (2000, takso) ** naskoj: 32,11 po 1000 homoj po jaro (2000, takso) ** mortoj: 9,51 po 1000 homoj po jaro (2000, takso) ** migrantoj: -0,9 po 1000 homoj po jaro (2000, takso) ** mortokvanto de beboj: 82,49 mortoj po 1000 naskoj (2000, takso) ** infanoj po virino: 4,56 infanoj naskita po virino (2000, takso) ** meza longeco de vivo: 61,07 jaroj (60,27 viroj, 61,91 virinoj) (2000, takso) <br />alfabeta: 37,8% (50% viroj, 24,4% virinoj) (1995, takso) === Ĉefaj urboj === La oficiala ĉefurbo estas [[Islamabado]] La plej grandaj urboj (loĝantaro en milionoj en 2000): <ul> <table cellspacing=0 cellpadding=0> <tr> <td align=right>12,10</td> <td>&nbsp; [[Karaĉio]] (18-a plej loĝata tutmonde)</td> </tr> <tr> <td align=right>6,35</td> <td>&nbsp; [[Lahoro]]</td> </tr> <tr> <td align=right>2,60</td> <td>&nbsp; [[Ravalpindio]]</td> </tr> <tr> <td align=right>2,25</td> <td>&nbsp; [[Fajsalabad]]</td> </tr> </table> </ul> === Ĉefaj etnoj === * panĝaba * sinda * paŝtua * beluĉa * muhaĝira (islamanoj, kiuj rifuĝis el [[Hindio]]) * [[Aimakoj]] nomadaj === Religio === 97 % [[islamo]] (77 % [[sunaismo]], 20 % [[ŝijaismo]]), 3 % [[kristanismo]], [[hinduismo]] kaj aliaj === Lingvoj === La {{J|oficiala lingvo}} estas la [[urdua lingvo|urdua]] (simila al la [[Hinda lingvo]], sed literumita per la [[araba alfabeto]]) kun 11 milionoj da parolantoj kaj la [[angla lingvo|angla]] – malnova lingvo de la [[Brita imperio]] kaj nuna lingvo de la riĉularo kaj registaro – kun tri milionoj da parolantoj<ref>(en) [https://data.humdata.org/dataset/pakistan-languages Nombro de parolantoj laŭ gepatra lingvo por la lingvoj parolataj en Pakistano], [[Tradukistoj sen landlimoj|Tradukistoj Sen Landlimoj]].</ref>. Popole: <table cellspacing=0 cellpadding=0> <tr><td align="right"> 58 %</td><td>&nbsp; [[panĝaba lingvo|panĝaba]]</td></tr> <tr><td align="right"> 9,8 %</td><td>&nbsp; [[saraika lingvo|saraika]] (tiu lingvo parolata en la regiono de [[Multano]] estas laŭ kelkaj dialekto de la panĝaba, laŭ aliaj aparta lingvo)</td></tr> <tr><td align="right"> 12 %</td><td>&nbsp; [[sinda lingvo|sinda]]</td></tr> <tr><td align="right"> 8 %</td><td>&nbsp; [[paŝtua lingvo|paŝtua]]</td></tr> <tr><td align="right"> 8 %</td><td>&nbsp; [[urdua lingvo|urduo]]</td></tr> <tr><td align="right"> 3 %</td><td>&nbsp; [[Baluĉa lingvo|baluĉa]]</td></tr> </table> La panĝaba, kiun parolas ne malpli ol 40% de la loĝantaro, ne havas oficialan statuson nek estas instruata eĉ en lernejoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://eo.globalvoices.org/2022/09/13395/ | titolo = Ciferecigante lingvon kun du skriboj: Satdeep Gill pri la kreskanta ĉeesto de la panĝaba en Interreto | titolo-aldono = Interreto estas tio kion ni mem faras el ĝi | alirdato = 2023-10-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Rezwan | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-09-04 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Tutmondaj Voĉoj]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20231021145902/https://eo.globalvoices.org/2022/09/13395/ | arkivdato = 2023-10-21 | citaĵo = }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.lrc.columbia.edu/languages/punjabi/punjabi.html|title=Home > Language Studies > LRC Languages > Punjabi|author=Sandeep Singh|publisher=Language Resource Center, Columbia University|date=|accessdate=|language=|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2011-11-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110714122525/http://www.lrc.columbia.edu/languages/punjabi/punjabi.html|arkivdato=2011-07-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714122525/http://www.lrc.columbia.edu/languages/punjabi/punjabi.html|archivedate=2011-07-14}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.lrc.columbia.edu/languages/punjabi/punjabi.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-11-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110714122525/http://www.lrc.columbia.edu/languages/punjabi/punjabi.html |arkivdato=2011-07-14 }}</ref>. == [[Ekonomio]] == 58 Gd (1998, takso) po kapo: 0,41 kd (1998, takso) <br />kreskanta procento: 3,1% (1999, takso) <br />[[inflacio]]: 6% (1999, takso) <br />senokupa: 7% (1998 kaj 1999) == Politiko == [[Dosiero:Nawaz Sharif1.jpg|eta|La tiama ĉefministro Navaz Ŝarif en la [[Blanka Domo (Vaŝingtono)]], 1998.]] La '''Ĉefministro de Pakistano''' ({{lang-ur|وَزِیرِ اَعظَم| t=Wazīr-ē Aʿẓam}} {{IFA|[ʋəˈziːr-ˌeː ˈɑː.zəm]}}; laŭvorte "[[Granda Veziro]]"), estas la [[Ĉefministro|estro de la registaro]] de la [[Islama Respubliko Pakistano]] kiu estas nomumita por plenumi la postenon de estro de la ekzekuta povo.<ref name="BBC_PM_role">{{Citaĵo el novaĵo|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/82559.stm|titolo=Prime minister|alirdato=8a de septembro 2012|dato=16a de oktobro 2008|eldoninto=[[BBC News]]|lingvo=en-GB}}</ref> Laŭ la [[Konstitucio de Pakistano]], Pakistano havas [[Parlamenta demokratio|parlament-demokratian]] [[Parlamenta demokratio|sistemon]] de regado (registaro), kie la Ĉefministro estas la plenuma aŭtoritato kaj politika estro de la lando kaj prezidas la registaron. [[Ŝahbaz Ŝarif]] estas la nuna [[Ĉefministro de Pakistano]]. La [[Nacia Asembleo de Pakistano]] ({{lang-ur|قومی اسمبلئ پاکستان‬|t=Qaumī Asimbli'e Pākistān}} estas la malalta ĉambro de la [[duĉambra parlamento]] de Pakistano nome Majlis-e-Ŝura, kiu enhavas ankaŭ la Prezidentecon kaj la Senaton (alta ĉambro). Kaj la Nacia Asembleo kaj la Senato kunsidas en la Parlamentejo en [[Islamabado]]. {{Ĉefartikolo|Listo de ĉefministroj de Pakistano}} [[Registaro]]: de generaloj.<br /> Prezidento: [[Mamnoon Hussain]] <br />sendependeco: la [[14-a de aŭgusto|14-an de aŭgusto]] [[1947]] de [[Britio]] <br />organizoj: [[UNO]] ([[1947]]) <br />[[konstitucio]]: la [[10-a de aprilo|10-an de aprilo]] [[1973]], nula dum [[1977]]-[[1985|85]] kaj [[1999]]-nun ([[2002]]). La [[Pakistana Armeo]] ({{lang-ur|پاک فوج‬|t= Pak Fauj}} {{IFA|[pɑk fɒ~ɔd͡ʒ]}}); laŭ NATO raportnomo: PA) estas la terbaza armeo de la Pakistanaj Armitaj Fortoj. Laŭ la [[International Institute for Strategic Studies]] (IISS), ĝi havis proksimume 620,000 aktivan personaron en 2015. En la ekstera politiko Pakistano tenas proksimajn rilatojn kun Usono, servante kiel bazo por ties influo en Afganio. Samtempe ĝi proksimas al Ĉinio, kiu uzas ĝin por ricevi aliron al havenoj de la Hinda oceano, regata de Barato, kaj kontraŭstari Baraton, sian ĉefan rivalon en Azio. Ĉinio reciprokas ĝin per abunda investado je kreado kaj modernigado de infrastrukturo. Pakistano havas grandajn teritoriajn pretendojn al Barato, speciale en la sunaisma Kaŝmiro, kie dum jardekoj daŭras sepraisma movado, celanta sendependiĝon aŭ aliĝon al Pakistano. En 2020 estis prezentita [[:n:Nova mapo de Pakistano pensigis Baraton pri milito kontraŭ Pakistano kaj Ĉinio|nova oficiala mapo]] de Pakistano, kiu montris la disputatajn teritoriojn kiel ĝian parton, kio ekstreme indignigis Baraton. == Kulturo == Pakistano fondiĝis en [[1947]] por doni hejmlandon al ĉiuj islamanoj de la [[hinda subkontinento]]. Fakte estiĝis per la sendependeco de pakistana ŝtato el du partoj kun multaj diversaj etnoj. Pro la forfalo de [[orienta Pakistano]] en [[1971]], kiu iĝis [[Bangladeŝo]] la principo de hejmŝtato por islamanoj tute ne plu validas, ĉar nuntempe Pakistano estas la hejmo al nur malpli ol triono de la 400 milionoj da hindaj islamanoj. La trovo de identeco estas pro tio malfacila daŭre evoluanta procedo en Pakistano. Same malfacile estas do ankaŭ la difino de "pakistana kulturo". Tiu entenas aŭ ĉiujn kulturajn evoluojn de la ŝtato Pakistano ekde ties estiĝo aŭ la tuton de la diversaj kulturoj, kiuj troveblas en la nuntempaj limoj de Pakistano. En la unua kazo la pakistana kulturo rilatas al nur mallonga historia periodo de 60 jaroj. Tia difino, tamen ne ĝusta rilate al la jarmile maljuna kulturlando, kio fakte estas grandaj partoj de Pakistano. Tial oni prefere uzu la duan difinon, kvankam ĝi rilatas al geografia areo, kiu neniam reprezentis kulturan aŭ politikan unuon aŭ eĉ ankaŭ ne centron de ĝi. Ankaŭ rimarkindas, ke la nuntempaj ŝtatlimoj disigas plurajn regionajn kulturregionojn kaj identecojn. Tiel kvar el la kvin pli gravaj popoloj – punĝaboj, paŝtunoj, beluĉoj kaj la urdlingva popolo troveblas grandnombre en almenaŭ unu el la najbaraj landoj: punĝaboj kaj urdulingvanoj en [[Barato]], paŝtunoj kaj beluĉoj en [[Afganujo]] kaj beluĉoj en [[Irano]]. Laŭ sia situo rande de la [[hinda subkontinento]] Pakistano montras fortan rilaton al la hinda kulturo, kiu tamen superis la persa-araban. Tiel ekde la [[8-a jarcento]] [[islamo]] multe influis kaj troveblas ĉie en la socio nuntempe. Pro la plej juna historio de la ŝtato Pakistano, ĝia islama kulturo devas ĉiam esti rigardata rilate al la tradicio de islamo en la tuta subkontinento. {{Ĉefartikolo|Listo de muzeoj en Pakistano}} === Arkitekturo === [[Dosiero:Buddha-Vajrapani-Herakles.JPG|eta|maldekstra|Ekzemplo de kunfandiĝo de greka kaj hinda-budhisma esprimmanieroj per la Gandara stilo: [[Budho]] kun [[Heraklo]]]] [[Dosiero:Masoleum of Rukn-i-Alam.jpeg|eta|Persa konstrustilo: Tombejo de Shah Rukn-i-Alam ([[14-a jarcento]]) en [[Multan]]]] [[Dosiero:July 9 2005 - The Lahore Fort-Another sideview of Naulakha pavillion.jpg|eta|maldekstra|[[Mogola arkitekturo]]: pavilono Naulakha ([[1633]]) en la [[Fortikaĵo de Lahore|fortikaĵo de Lahoro]]]] [[Dosiero:Jinnah_Mausoleum.JPG|eta|[[Mazar-e-Quaid]] ([[1970]]) estas la tombejo de la ŝtatfondinto [[Ali Jinnah]].]] Unua urba altkulturo kun grandaj konstruaĵaroj sur la nuntempa areo de Pakistano estis la [[induso-civilizacio|indusa civilizo]] meze de la [[3-a jarmilo a.K.]]. Konserviĝis kelkaj konstruaĵoj kiel ruinoj ĝis nun. Arkeologoj elfosis multajn malnovajn urbojn, inter kiuj estis [[Mohenĝo-Daro]], [[Harapo]] kaj [[Kot Diji]], kiuj distingiĝis per unuforma, celstreba plano kun larĝaj stratoj kaj tre evoluitaj instalaĵoj por al- kaj for-konduko de akvo kaj necesejoj. La plej multaj de la konservitaj argilbrikaj konstruaĵoj estas loĝejoj aŭ publikaj konstruaĵoj kiel banejoj kaj metiejoj. Monumentaj reprezentoj aŭ templaj konstruaĵoj kiel konataj el antikva [[Egiptujo]] kaj la fruaj civilizoj de [[Mezopotamio]], tute mankas. La arkitekturo de la indusaj urboj spegulas do la "burĝan" econ de la indusa kulturo kun sufiĉe similaj sociaj tavoloj. Post neniigo de la indusa civilizo ankaŭ arkitekturo preskaŭ neniiĝis. La [[vedoj|veda]] epoko postlasis neniujn arkitektajn atestojn. Verŝajne oni uzis materialojn kiel ligno kaj argilo por konstruado. Nur kun la estiĝo de [[budhismo]] estiĝis elstaraj monumentoj, ĉefe religiaj, kiuj postrestis ĝis nun. Aldoniĝis persa kaj greka influoj kaj tiel estiĝis la grekobudhisma stilo, kiu klimaksis ekde la [[1-a jarcento]] p.K. per la stilo Gandhara. En la ĉefurbo de Gandhara, nome [[Taksila]], en la nordo de Punĝabo troviĝas gravaj restaĵoj de budhismaj [[stupao]]j kaj aliaj konstruaĵoj kun aparte rekoneblaj grekaj-baktraj stileroj, kiel [[ionika ordo|ionikaj]] pilieroj apud ruinoj el aliaj epokoj. Ĉefe bela ekzemplo estas la ruinoj de la budhisma monaĥejo [[Takht-i-Bahi]] (ĉirkaŭ [[1-a jarcento|1-a]] ĝis [[7-a jarcento]] p.K.) en la nordokcidenta limprovinco. La alveno de islamo en la regiono de la nuna Pakistano en la [[8-a jarcento]] subite haltigis la budhisman arkitekturon kaj preparis la vojon al ĉefe senbilda se temas pri homoj, nur per ornamaĵoj esprimiĝanta islama konstruarto. Fruaj [[moskeo]]j montras ankoraŭ la araban stilon, kiel la ruino de la moskeo de [[Banbhore]] el la jaro [[727]], la unua islama diejo sur la hinda subkontinento. === Literaturo === [[Dosiero:Iqbal.jpg|eta|dekstra|140px|alt=Muhammad Iqbal|[[Muhammad Iqbal]], nacia poeto de Pakistano]] Pakistano havas [[literaturo]]n en la [[urdua]], [[Sinda lingvo|sinda]], panĝaba, puŝta, baluka, persa, [[angla]] kaj multaj aliaj lingvoj.<ref name="MohanramRajan1996">{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=H_uwA78YZDoC&pg=PA107|titolo=English postcoloniality: literatures from around the world|alirdato=2-a de januaro 2012|aŭtoro=Alamgir Hashmi|aliaj=Gita Rajan|jaro=1996|eldoninto=Greenwood Publishing Group|ISBN=978-0-313-28854-8|paĝoj=107–112|redaktinto=Radhika Mohanram}}</ref> Antaŭ la [[19-a jarcento]] ĝi konsistis plejparte el lirika kaj religia [[poezio]], misteraj kaj folkloraj verkoj. Dum la kolonia epoko, indiĝenaj literaturaj figuroj influitaj per okcidenta literatura [[realismo]] prenis supren ĉiam pli multfacetajn temojn kaj rakontajn formojn. Prozfikcio nun estas tre populara.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.the-south-asian.com/Jan2002/Pakistani-Literature3-the-Novel.htm|titolo=Pakistani Literature – Evolution & trends|alirdato=24-a de decembro 2011|aŭtoro=Gilani Kamran|jaro=2002|monato=januaro|eldoninto=the-south-asian magazine}}</ref><ref name=granta>{{Citaĵo el la reto|url=http://tribune.com.pk/story/53272/granta-the-global-reach-of-pakistani-literature/|titolo=Granta: The global reach of Pakistani literature|alirdato=24-a de decembro 2011|aŭtoro=Huma Imtiaz|dato=26a de septembro 2010|verko=The Express Tribune}}</ref> La nacia poeto de Pakistano, nome [[Muhammad Ikbal]], verkis poezion en la urdua kaj la persa. Li estis forta propagandanto de la politika kaj spirita reanimado de islama civilizo kaj instigis islamanojn ligiĝi ĉie en la mondo por kaŭzi sukcesan revolucion.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.iranicaonline.org/articles/iqbal-muhammad|titolo=Iqbal, Muhammad|alirdato=1-a de januaro 2012|aŭtoro=Annemarie Schimmel|dato=2004-12-15|eldoninto=Encyclopædia Iranica}}</ref><ref>{{Cite web|author=Nadeem Shafique|title=Global Apprecaition of Allama Iqbal|url=http://www.bzu.edu.pk/jrlanguages/Vol-1%202001/Nadeem%20Shafiq-3.pdf|work=Bahauddin Zakariya University|publisher=Journal of Research, Faculty of Languages and Islamic Studies|pages=47–49|accessdate=1-a de januaro 2012|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2014-10-17|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120118104825/http://www.bzu.edu.pk/jrlanguages/Vol-1%202001/Nadeem%20Shafiq-3.pdf|arkivdato=2012-01-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120118104825/http://www.bzu.edu.pk/jrlanguages/Vol-1%202001/Nadeem%20Shafiq-3.pdf|archivedate=2012-01-18}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.bzu.edu.pk/jrlanguages/Vol-1%202001/Nadeem%20Shafiq-3.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-10-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120118104825/http://www.bzu.edu.pk/jrlanguages/Vol-1%202001/Nadeem%20Shafiq-3.pdf |arkivdato=2012-01-18 }}</ref><ref name="allamaiqbal.com">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.allamaiqbal.com/person/biography/biotxtread.html|titolo=Allama Iqbal – Biography|alirdato=7-a de januaro 2011|aŭtoro=Iqbal Academy|dato=2006-05-26|formato=PHP|arkivurl=https://web.archive.org/web/20101119075055/http://allamaiqbal.com/person/biography/biotxtread.html|arkivdato=2010-11-19}}</ref> Bonkonata reprezentanto de nuntempa pakistana urdua-literaturo estas [[Faiz Ahmed Faiz]]. [[Sadequain]] estas konata pro sia [[kaligrafio]] kaj pentraĵoj.<ref name=granta/> Sufi-poetoj [[Ŝaho Abdul Latif]], [[Bulleh Ŝaho]], [[Mian Muhammad Baĥŝ]] kaj [[Ĥavaja Farid]] estas tre popularaj en Pakistano..<ref>{{Cite web|author=Muhammad Zahid Rifat|title=Paying tributes to popular Sufi poets|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-268638505.html|work=highbeam.com|publisher=The Nation|date=3-a de oktobro 2011|accessdate=25-a de decembro 2011|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2014-10-17|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130117074308/http://www.highbeam.com/doc/1G1-268638505.html|arkivdato=2013-01-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130117074308/http://www.highbeam.com/doc/1G1-268638505.html|archivedate=2013-01-17}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-268638505.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-10-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130117074308/http://www.highbeam.com/doc/1G1-268638505.html |arkivdato=2013-01-17 }}</ref> [[Mirza Kaliĉ Beg]] estis nomita la patro de moderna sinda prozo.<ref name="Karnani2003">{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=dL5owdAV5TcC&pg=PA50|titolo=L.H. Ajwani|alirdato=25-a de decembro 2011|aŭtoro=Chetan Karnani|jaro=2003|eldoninto=Sahitya Akademi|ISBN=978-81-260-1664-8|paĝoj=50–}}</ref> === Muziko === === Kino === === Kuirarto === == Transportoj == ''[[Pakistan International Airlines]]'' ({{lang-ur|پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز}}) ofte mallongigita kiel PIA ({{lang-ur|پی‌آئی‌اے‎}}) estas nacia [[flugkompanio]] de Pakistano. Ties ĉefa sidejo estas la Internacia Flughaveno Ĝinah de Karaĉio dum ankaŭ la Internacia Flughaveno Alama-Ikbal de Lahoro kaj la Internacia Flughaveno Nova-Islamabado de Islamabado servas kiel duarangaj kernoj. == Sporto == == Grava heredo == * [[Mohenĝo-daro]], * [[Damadola]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} ==Literaturo== * Ahmed, Akbar (1997). Jinnah, Pakistan and Islamic Identity: The Search for Saladin. Routledge. ISBN 978-0-415-14966-2 * Cohen, Stephen Philip (2006). The Idea of Pakistan. [[Brookings Institution Press]] ISBN 978-0-8157-1503-0 * Lieven, Anatol (2012). Pakistan: A Hard Country. PublicAffairs. ISBN 978-1-61039-145-0 * Malik, Hafeez (2006). The Encyclopedia of Pakistan. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-597735-6 * Malik, Iftikhar (2005). Culture and Customs of Pakistan (Culture and Customs of Asia). Greenwood. ISBN 978-0-313-33126-8 * McCartney, Matthew (2011). Pakistan – The Political Economy of Growth, Stagnation and the State, 1951–2009 Routledge. ISBN 978-0-415-57747-2 * Raja, Masood Ashraf (2010) [1857–1947]. Constructing Pakistan: Foundational Texts and the Rise of Muslim National Identity. Oxford. ISBN 978-0-19-547811-2 * Spear, Percival (2007). India, Pakistan and the West. Read Books Publishers. ISBN 1-4067-1215-9 === Plia legaĵo === * Jaffrelot, Christophe [https://eo.mondediplo.com/article2657.html La nova ĉampiono de la pakistana armeo] 'Le Monde Diplomatique', septembro 2018. == Vidu ankaŭ == * [[Listo de ekoregionoj en Pakistano]] * [[Listo de politikaj partioj el Pakistano]] * [[Listo de ĉefministroj de Pakistano]] * [[Pakistana Movado]] * [[Administraj unuoj de Pakistano]] * [[Pakistana Deklaro]] * [[Tago de la Sendependeco de Pakistano]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj |wikinewscat=Pakistano |q=Pakistano |ReVo=pakistan }} * {{ueavikio|{{paĝonomo}}|{{paĝonomo}}}} ({{eo}}) * [http://www.pakistan.gov.pk Oficiala retejo] (nur {{en}}) * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/pakistan.htm Pakistan] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120829212601/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/pakistan.htm |date=2012-08-29 }} from ''UCB Libraries GovPubs'' * {{Dmoz|Regional/Asia/Pakistan}} * [http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12965779 Pakistan] from the [[BBC News]] * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/438805/Pakistan Pakistan] at ''[[Encyclopædia Britannica]]'' * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=PK Key Development Forecasts for Pakistan] el International Futures * [http://www.geohive.com/earth/population_now.aspx Population Of Pakistan] * [http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/PAK/Year/2012/Summary World Bank Pakistan Summary Trade Statistics] {{ŜOK}} {{Ŝtatoj en Azio}} {{Havenda artikolo|Pakistano}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pakistano| ]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1947]] [[Kategorio:Membroj de la Komunumo de Nacioj]] djmwmy3qlh4cbix69u5qvqily86iycd 0 6482 9369068 9281532 2026-05-09T07:10:48Z ThomasPusch 1869 /* Famuloj */ 9369068 wikitext text/x-wiki {{Apartigila paĝo|Houston (apartigilo)}} {{Granda dosiero|Houston Skyline (5374518048).jpg|800px|{{center|Panorama vido de la urbocentro de Houston nokte je januaro 2011}}}} {{Informkesto urbo |sen banderolo= jes |bildo={{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Houston_montage.jpg | dosiero2 = Montage Houston.jpg | dosiero3 = | dosiero4 = | piedlinio = Fotomuntaĵo }} |bildo-larĝeco = 300px |regiono-ISO=US-TX|Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!-->|tipo1=reliefo |situo sur mapo2=Houston (Teksaso) |situo de2=Situa mapo de Houston |zomo=9 |rimarko_tipo=Kromnomita |rimarko=[[:en:The Energy Capital of the World|{{lang|en|''The Energy Capital of the World''}}]] <ref>{{cite web|url= https://www.texasmonthly.com/energy/evolution-energy-capital-world/ | title= The Evolution of the Energy Capital of the World| publisher= John Nova Lomax, Texas Monthly, February 14, 2017| accessdate=February 28, 2020}}</ref><br>Monda Ĉefurbo de Energio }} '''Hustono''',<ref>[[Majstro (vortaro)]], Gerard van Wilgen</ref><ref>[http://esperanto-afriko.webs.com/kurso%20angle.pdf The International Language Esperanto A Course] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141222130058/http://esperanto-afriko.webs.com/kurso%20angle.pdf |date=2014-12-22 }} [[Afrika Komisiono de UEA|Afrika Oficejo de UEA]]</ref><ref>[[Ĉina Radio Internacia]]: [http://esperanto.cri.cn/2521/2019/10/04/173s207410.htm Novaĵoj (Oktobro 07)] [https://web.archive.org/web/20160305014541/http://esperanto.cri.cn/581/2012/08/26/1s140017.htm Kunsido pri la ĉina insularo Diaoyu okazis en Hustono]. ĈRI uzas ankaŭ la anglan vorton "Houston".[http://esperanto.china.org.cn/2013-02/17/content_27971468.htm][http://www.espero.com.cn/se/txt/2013-02/20/content_518487.htm][http://www.espero.com.cn/old/epch/z-18s/s1/s1-2/s1-2-12.htm]</ref><ref>[http://eo.mondediplo.com/article1102.html Usono, versio « latina »] [[Le Monde diplomatique]]</ref><ref>[http://bernd.wechner.info/Esperanto/PDF/fec2.pdf Free Esperanto Course], Bernd Wechner</ref> '''Hjustono''',<ref>[http://esperanto.us/dratizitaj/Dratizitaj_1.html Romano de Ŭalter Ĝan ŬILJAMZ]</ref><ref>[[EsperantoLand]]: [http://www.esperantoland.org/gruppen/leggrupo.php?grid=36&R=6&lingvo=eo Grupo en Hjustono, Teksaso (Usono)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140823090325/http://www.esperantoland.org/gruppen/leggrupo.php?grid=36&R=6&lingvo=eo |date=2014-08-23 }}, [http://www.esperantoland.org/gruppen/mapo.php?mapo=6&lingvo=de Norda Ameriko]</ref><ref>[http://www.uh.edu/engines/epi2580.htm Prof. John H. Lienhard: The Engines of Our Ingenuity (la maŝinoj de nia ingenieco)]</ref> aŭ '''Houstono'''<ref>[[Praktika Esperanto-Japana Vortareto]], Hirotaka Masaaki</ref> ([[angle]] '''''Houston''''' [HJUstn]) estas urbo en [[Teksaso]], [[Usono]], fondita de la fratoj Allen kaj nomita honore al [[Sam Houston]], [[militestro]] en la [[Meksik-usona milito|milito]] kontraŭ [[Meksiko]] por la usoneco de Teksaso. Houston estis la ĉefurbo de [[Teksaso]] ĝis [[1830]] ([[Aŭstino]] nun estas la ĉefurbo). == Geografio == * '''loko''': {{Koordinatoj gms|29|45|36|N|95|21|36|U|montru=entekste}}. * '''horzono:''' [[GMT]]-6h (-5h de aprilo ĝis oktobro) Houston estas la tria plej granda urbo de Usono, kun proksimume 2,5 milionoj da loĝantoj - konkrete, laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Estas pli ol 4,5 milionoj da personoj, kiuj loĝas en la [[aglomeraĵo]], la Metropola Regiono ''(Houston Metropolitan Area)''. Houston kovras ĉirkaŭ 1500 km² kaj ĝi estas la plej granda usona urbo, kiu ne havas terzonajn leĝojn. ==Servoj== * [[Universitato de Houston]] * [[MD Anderson Kancera Centro de Universitato de Teksaso]] == Industrio == Houston estas mondkonata pro sia [[nafto|nafta]] industrio kaj sia ŝip-kanalo. Houston estas la tria plej uzata usona mar[[haveno]]. ===Entreprenoj=== * ''[[Intuitive Machines]]'' == Pseŭdonomo == Houston estas ankaŭ konata per la nomo ''"Bayou City"''. == Astronomio == Troviĝas en Houston ankaŭ la [[kosmocentro]] de [[NASA]] (''[[Lyndon B. Johnson Space Center|Nasa Johnson Space Center]]''), la ''[[Reliant Astrodome]]'', kaj [[Rice-Universitato]]. == Transporto == La ĉefa [[flughaveno]] estas ''"[[George Bush Intercontinental Airport]]"'' (IAH), nomita laŭ [[George H. W. Bush]]. [[METRORail]] estas sistemo de [[malpeza trajno|malpeza fervojo]] por la urbo Houston. == Famuloj == * [[Johnny "Guitar" Watson]] * [[Jaclyn Smith]] (n. 1945), aktorino == Esperanto == * La urba Esperanto-asocio estas [https://web.archive.org/web/20020808130229/http://esperantohouston.org/indexdu.html ''Esperanto Society of Houston''] (retejo jen arkivigita en 2002). == Galerio == <gallery> Dosiero:Large Houston Landsat.jpg|Satelita foto Dosiero:Houston Texas CBD.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px|Houston (Teksaso) --> </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Houston Rockets]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=huston|ReVo titolo=Hustono}} * [http://www.houstontx.gov/ Oficiala retejo] ''(angle kaj hispane)'' {{navigilo Teksaso}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Teksaso]] [[Kategorio:Milionurboj]] lcus6ik8iq2gay3pl30wgchuxj494os 9369070 9369068 2026-05-09T07:11:31Z ThomasPusch 1869 /* Famuloj */ 9369070 wikitext text/x-wiki {{Apartigila paĝo|Houston (apartigilo)}} {{Granda dosiero|Houston Skyline (5374518048).jpg|800px|{{center|Panorama vido de la urbocentro de Houston nokte je januaro 2011}}}} {{Informkesto urbo |sen banderolo= jes |bildo={{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Houston_montage.jpg | dosiero2 = Montage Houston.jpg | dosiero3 = | dosiero4 = | piedlinio = Fotomuntaĵo }} |bildo-larĝeco = 300px |regiono-ISO=US-TX|Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!-->|tipo1=reliefo |situo sur mapo2=Houston (Teksaso) |situo de2=Situa mapo de Houston |zomo=9 |rimarko_tipo=Kromnomita |rimarko=[[:en:The Energy Capital of the World|{{lang|en|''The Energy Capital of the World''}}]] <ref>{{cite web|url= https://www.texasmonthly.com/energy/evolution-energy-capital-world/ | title= The Evolution of the Energy Capital of the World| publisher= John Nova Lomax, Texas Monthly, February 14, 2017| accessdate=February 28, 2020}}</ref><br>Monda Ĉefurbo de Energio }} '''Hustono''',<ref>[[Majstro (vortaro)]], Gerard van Wilgen</ref><ref>[http://esperanto-afriko.webs.com/kurso%20angle.pdf The International Language Esperanto A Course] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141222130058/http://esperanto-afriko.webs.com/kurso%20angle.pdf |date=2014-12-22 }} [[Afrika Komisiono de UEA|Afrika Oficejo de UEA]]</ref><ref>[[Ĉina Radio Internacia]]: [http://esperanto.cri.cn/2521/2019/10/04/173s207410.htm Novaĵoj (Oktobro 07)] [https://web.archive.org/web/20160305014541/http://esperanto.cri.cn/581/2012/08/26/1s140017.htm Kunsido pri la ĉina insularo Diaoyu okazis en Hustono]. ĈRI uzas ankaŭ la anglan vorton "Houston".[http://esperanto.china.org.cn/2013-02/17/content_27971468.htm][http://www.espero.com.cn/se/txt/2013-02/20/content_518487.htm][http://www.espero.com.cn/old/epch/z-18s/s1/s1-2/s1-2-12.htm]</ref><ref>[http://eo.mondediplo.com/article1102.html Usono, versio « latina »] [[Le Monde diplomatique]]</ref><ref>[http://bernd.wechner.info/Esperanto/PDF/fec2.pdf Free Esperanto Course], Bernd Wechner</ref> '''Hjustono''',<ref>[http://esperanto.us/dratizitaj/Dratizitaj_1.html Romano de Ŭalter Ĝan ŬILJAMZ]</ref><ref>[[EsperantoLand]]: [http://www.esperantoland.org/gruppen/leggrupo.php?grid=36&R=6&lingvo=eo Grupo en Hjustono, Teksaso (Usono)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140823090325/http://www.esperantoland.org/gruppen/leggrupo.php?grid=36&R=6&lingvo=eo |date=2014-08-23 }}, [http://www.esperantoland.org/gruppen/mapo.php?mapo=6&lingvo=de Norda Ameriko]</ref><ref>[http://www.uh.edu/engines/epi2580.htm Prof. John H. Lienhard: The Engines of Our Ingenuity (la maŝinoj de nia ingenieco)]</ref> aŭ '''Houstono'''<ref>[[Praktika Esperanto-Japana Vortareto]], Hirotaka Masaaki</ref> ([[angle]] '''''Houston''''' [HJUstn]) estas urbo en [[Teksaso]], [[Usono]], fondita de la fratoj Allen kaj nomita honore al [[Sam Houston]], [[militestro]] en la [[Meksik-usona milito|milito]] kontraŭ [[Meksiko]] por la usoneco de Teksaso. Houston estis la ĉefurbo de [[Teksaso]] ĝis [[1830]] ([[Aŭstino]] nun estas la ĉefurbo). == Geografio == * '''loko''': {{Koordinatoj gms|29|45|36|N|95|21|36|U|montru=entekste}}. * '''horzono:''' [[GMT]]-6h (-5h de aprilo ĝis oktobro) Houston estas la tria plej granda urbo de Usono, kun proksimume 2,5 milionoj da loĝantoj - konkrete, laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Estas pli ol 4,5 milionoj da personoj, kiuj loĝas en la [[aglomeraĵo]], la Metropola Regiono ''(Houston Metropolitan Area)''. Houston kovras ĉirkaŭ 1500 km² kaj ĝi estas la plej granda usona urbo, kiu ne havas terzonajn leĝojn. ==Servoj== * [[Universitato de Houston]] * [[MD Anderson Kancera Centro de Universitato de Teksaso]] == Industrio == Houston estas mondkonata pro sia [[nafto|nafta]] industrio kaj sia ŝip-kanalo. Houston estas la tria plej uzata usona mar[[haveno]]. ===Entreprenoj=== * ''[[Intuitive Machines]]'' == Pseŭdonomo == Houston estas ankaŭ konata per la nomo ''"Bayou City"''. == Astronomio == Troviĝas en Houston ankaŭ la [[kosmocentro]] de [[NASA]] (''[[Lyndon B. Johnson Space Center|Nasa Johnson Space Center]]''), la ''[[Reliant Astrodome]]'', kaj [[Rice-Universitato]]. == Transporto == La ĉefa [[flughaveno]] estas ''"[[George Bush Intercontinental Airport]]"'' (IAH), nomita laŭ [[George H. W. Bush]]. [[METRORail]] estas sistemo de [[malpeza trajno|malpeza fervojo]] por la urbo Houston. == Famuloj == * [[Johnny "Guitar" Watson]] (1935-1996), kantisto, kantoverkisto kaj gitaristo de bluso, soulo, kaj funko * [[Jaclyn Smith]] (n. 1945), aktorino == Esperanto == * La urba Esperanto-asocio estas [https://web.archive.org/web/20020808130229/http://esperantohouston.org/indexdu.html ''Esperanto Society of Houston''] (retejo jen arkivigita en 2002). == Galerio == <gallery> Dosiero:Large Houston Landsat.jpg|Satelita foto Dosiero:Houston Texas CBD.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px|Houston (Teksaso) --> </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Houston Rockets]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=huston|ReVo titolo=Hustono}} * [http://www.houstontx.gov/ Oficiala retejo] ''(angle kaj hispane)'' {{navigilo Teksaso}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Teksaso]] [[Kategorio:Milionurboj]] n8xivdiaftrc00trjkn10g9znvml7wy 9369071 9369070 2026-05-09T07:11:57Z ThomasPusch 1869 /* Transporto */ 9369071 wikitext text/x-wiki {{Apartigila paĝo|Houston (apartigilo)}} {{Granda dosiero|Houston Skyline (5374518048).jpg|800px|{{center|Panorama vido de la urbocentro de Houston nokte je januaro 2011}}}} {{Informkesto urbo |sen banderolo= jes |bildo={{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Houston_montage.jpg | dosiero2 = Montage Houston.jpg | dosiero3 = | dosiero4 = | piedlinio = Fotomuntaĵo }} |bildo-larĝeco = 300px |regiono-ISO=US-TX|Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!-->|tipo1=reliefo |situo sur mapo2=Houston (Teksaso) |situo de2=Situa mapo de Houston |zomo=9 |rimarko_tipo=Kromnomita |rimarko=[[:en:The Energy Capital of the World|{{lang|en|''The Energy Capital of the World''}}]] <ref>{{cite web|url= https://www.texasmonthly.com/energy/evolution-energy-capital-world/ | title= The Evolution of the Energy Capital of the World| publisher= John Nova Lomax, Texas Monthly, February 14, 2017| accessdate=February 28, 2020}}</ref><br>Monda Ĉefurbo de Energio }} '''Hustono''',<ref>[[Majstro (vortaro)]], Gerard van Wilgen</ref><ref>[http://esperanto-afriko.webs.com/kurso%20angle.pdf The International Language Esperanto A Course] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141222130058/http://esperanto-afriko.webs.com/kurso%20angle.pdf |date=2014-12-22 }} [[Afrika Komisiono de UEA|Afrika Oficejo de UEA]]</ref><ref>[[Ĉina Radio Internacia]]: [http://esperanto.cri.cn/2521/2019/10/04/173s207410.htm Novaĵoj (Oktobro 07)] [https://web.archive.org/web/20160305014541/http://esperanto.cri.cn/581/2012/08/26/1s140017.htm Kunsido pri la ĉina insularo Diaoyu okazis en Hustono]. ĈRI uzas ankaŭ la anglan vorton "Houston".[http://esperanto.china.org.cn/2013-02/17/content_27971468.htm][http://www.espero.com.cn/se/txt/2013-02/20/content_518487.htm][http://www.espero.com.cn/old/epch/z-18s/s1/s1-2/s1-2-12.htm]</ref><ref>[http://eo.mondediplo.com/article1102.html Usono, versio « latina »] [[Le Monde diplomatique]]</ref><ref>[http://bernd.wechner.info/Esperanto/PDF/fec2.pdf Free Esperanto Course], Bernd Wechner</ref> '''Hjustono''',<ref>[http://esperanto.us/dratizitaj/Dratizitaj_1.html Romano de Ŭalter Ĝan ŬILJAMZ]</ref><ref>[[EsperantoLand]]: [http://www.esperantoland.org/gruppen/leggrupo.php?grid=36&R=6&lingvo=eo Grupo en Hjustono, Teksaso (Usono)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140823090325/http://www.esperantoland.org/gruppen/leggrupo.php?grid=36&R=6&lingvo=eo |date=2014-08-23 }}, [http://www.esperantoland.org/gruppen/mapo.php?mapo=6&lingvo=de Norda Ameriko]</ref><ref>[http://www.uh.edu/engines/epi2580.htm Prof. John H. Lienhard: The Engines of Our Ingenuity (la maŝinoj de nia ingenieco)]</ref> aŭ '''Houstono'''<ref>[[Praktika Esperanto-Japana Vortareto]], Hirotaka Masaaki</ref> ([[angle]] '''''Houston''''' [HJUstn]) estas urbo en [[Teksaso]], [[Usono]], fondita de la fratoj Allen kaj nomita honore al [[Sam Houston]], [[militestro]] en la [[Meksik-usona milito|milito]] kontraŭ [[Meksiko]] por la usoneco de Teksaso. Houston estis la ĉefurbo de [[Teksaso]] ĝis [[1830]] ([[Aŭstino]] nun estas la ĉefurbo). == Geografio == * '''loko''': {{Koordinatoj gms|29|45|36|N|95|21|36|U|montru=entekste}}. * '''horzono:''' [[GMT]]-6h (-5h de aprilo ĝis oktobro) Houston estas la tria plej granda urbo de Usono, kun proksimume 2,5 milionoj da loĝantoj - konkrete, laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Estas pli ol 4,5 milionoj da personoj, kiuj loĝas en la [[aglomeraĵo]], la Metropola Regiono ''(Houston Metropolitan Area)''. Houston kovras ĉirkaŭ 1500 km² kaj ĝi estas la plej granda usona urbo, kiu ne havas terzonajn leĝojn. ==Servoj== * [[Universitato de Houston]] * [[MD Anderson Kancera Centro de Universitato de Teksaso]] == Industrio == Houston estas mondkonata pro sia [[nafto|nafta]] industrio kaj sia ŝip-kanalo. Houston estas la tria plej uzata usona mar[[haveno]]. ===Entreprenoj=== * ''[[Intuitive Machines]]'' == Pseŭdonomo == Houston estas ankaŭ konata per la nomo ''"Bayou City"''. == Astronomio == Troviĝas en Houston ankaŭ la [[kosmocentro]] de [[NASA]] (''[[Lyndon B. Johnson Space Center|Nasa Johnson Space Center]]''), la ''[[Reliant Astrodome]]'', kaj [[Rice-Universitato]]. == Transporto == La ĉefa [[flughaveno]] estas ''"George Bush Intercontinental Airport"'' (IAH), nomita laŭ [[George H. W. Bush]]. [[METRORail]] estas sistemo de [[malpeza trajno|malpeza fervojo]] por la urbo Houston. == Famuloj == * [[Johnny "Guitar" Watson]] (1935-1996), kantisto, kantoverkisto kaj gitaristo de bluso, soulo, kaj funko * [[Jaclyn Smith]] (n. 1945), aktorino == Esperanto == * La urba Esperanto-asocio estas [https://web.archive.org/web/20020808130229/http://esperantohouston.org/indexdu.html ''Esperanto Society of Houston''] (retejo jen arkivigita en 2002). == Galerio == <gallery> Dosiero:Large Houston Landsat.jpg|Satelita foto Dosiero:Houston Texas CBD.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px|Houston (Teksaso) --> </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Houston Rockets]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=huston|ReVo titolo=Hustono}} * [http://www.houstontx.gov/ Oficiala retejo] ''(angle kaj hispane)'' {{navigilo Teksaso}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Teksaso]] [[Kategorio:Milionurboj]] 71lazjda7g3hd68ged1tmekhjyco0hk 0 6660 9369157 9289893 2026-05-09T10:30:55Z ThomasPusch 1869 eventoj de 1944 koncizigitaj al 150 % de la tolerebla spaco, pli koncizigi mi ne sukcesas TP 9369157 wikitext text/x-wiki {{KalendaroJulio}} {{Julio}} La '''22-a de julio''' estas la 203-a tago de la jaro (la 204-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 162 tagoj restas. Je la 22-a de julio okazis, interalie: == Eventoj == * [[-776]]: [[Antikva Grekio]]: kelkaj [[historiisto]] opinias, ke en [[Olimpio]] komenciĝis unuaj [[Antikvaj Olimpikaj Ludoj]] * [[259]]: [[Papo Dionizio|Dionozio]] iĝis papo * [[838]]: [[Arab–bizancaj militoj]]: trupoj de [[Abasida Kaliflando]] venkis trupojn de imperiestro de [[Bizanca Imperio]] en la batalo de Anzen ([[Turkio]]) * [[971]]: Venko de [[Bizanca Imperio|bizanca armeo]] super la rusa en batalo de [[Silistra|Dorostolon]] * [[1018]]: Militiro al Kievo: [[Batalo apud la rivero Okcidenta Bugo]] - pola princo [[Boleslao la 1-a (Pollando)|Boleslao la 1-a]] venkis la rusan princon [[Jaroslavo la Saĝa]] (inter[[dinastio|dinastiaj]] kunpuŝiĝoj) * [[1099]]: [[Gotfredo de Bouillon]] iĝis unua [[monarko]] de la [[Jerusalema reĝlando]] * [[1209]]: [[Genocido]]: kadre de kontraŭ[[Albigensismo|albigensa]] militiro [[krucmilitoj|krucmilitistoj]] masakris 20 mil [[kataro]]jn kaj katolikojn de [[Béziers]], kiuj rezistis * [[1227]]: En batalo de [[Bornhöved]] dana armeo malvenkis kontraŭ koaliciaj fortoj de germanaj urboj * [[1246]]: Itala kaj pola [[franciskanoj]] [[Johano de Plano Carpini]] kaj [[Benedykt Polak]] atingis [[Karakorumo (Mongolio)|Karakorumon]], la ĉefurbon de [[Mongola Imperio]] * [[1270]]: En [[Ĉeĥio]] [[pluvo|pluvis]] sen halto de la 22-a de julio ĝis la mezo de septembro, kies konsekvenco estis [[inundo]]j, malsukcesaj kaj multekostaj rikoltoj * [[1331]]: Militantaj trupoj de la [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] transiris [[Vistulo]]n enirante al [[Kujavio]] * [[1342]]: Grandaj [[inundo]]j en [[Mez-Eŭropo]] komenciĝis * [[1456]]: Hungara militestro [[János Hunyadi]] venkis armeon de [[Otomana Imperio]] en batalo de [[Beogrado]] * [[1458]]: Dum [[Dektrijara Milito (1454–66)|Dektrijara milito]]: kontraŭ [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] pola armeo iranta al [[Malbork]] sieĝis [[kastelo]]n en [[Papowo Biskupie]] * [[1499]]: [[Svisoj]] venkis armeon de la Ligo de [[ŝvaboj]] en batalo de [[Dornach]] * [[1515]]: Dum [[Vieno|Viena]] kunveno de [[monarko]]j oni subskribis politikan [[traktato]]n inter [[Jogajlidoj]] (reĝo de Pollando [[Sigismondo la 1-a (Pollando)|Sigismondo la 1-a]] kaj reĝo de Ĉeĥio kaj Hungario [[Vladislao la 2-a Jogajlido]]) kaj [[Habsburgoj]] (romia-germana imperiestro [[Maksimiliano la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Maksimiliano la 1-a]]) * [[1520]]: Dum prusa [[milito]] trupoj de la [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] atakis apud [[Pisz]] kelkcentpersonan taĉmenton de polaj kaj [[ĉeĥoj|ĉeĥaj]] [[soldisto]]j * [[1587]]: [[Nordameriko]]: dua grupo de britaj [[koloniismo|koloniistoj]] alvenis al la [[kolonio Roanoke]], en [[Norda Karolino]], por restarigi la forlasitan [[setlado|setlejon]] * [[1598]]: [[Kontraŭjudismo|Kontraŭjudisma]] [[verko]] de [[William Shakespeare]] ''[[La Venecia Komercisto]]'' enregistriĝis kiel kontrolebla publikaĵo * [[1654]]: Dum pola-rusa milito la rusa armeo sub gvido de Aleksej Trubeckoj [[masakro|masakris]] loĝantaron de urbo Mścisław ([[Mahilova regiono]]) - oni [[murdo|murdis]] 15 mil personojn (kun virinoj kaj infanoj) krom 700 [[metiisto]]j, bezonataj al [[Granda Duklando de Moskvo]] * [[1657]]: [[Sveda diluvo]]: en privata nobela urbo Międzybóż ([[Ĥmelnicka provinco]]) kapitulacis armeo de [[György Rákóczi la 2-a]] batalanta kontraŭ du polaj [[militisto]]j * [[1686]]: [[Albany (Nov-Jorkio)|Albany]], la ĉefurbo de Nov-Jorkio, [[urbo|urbiĝis]] * [[1793]]: [[Dispartigoj de Pollando|Dua dispartigo de Pollando]]: [[Sejmo (Pollando)|Sejmo]] de [[Grodno]], kunsidanta sub [[kanono|kanontubo]]j de rusa armeo, subskribis traktaton kun [[Rusia Imperio]], en kiu ĝi cedis [[vojevodio]]jn de [[Minsko]], [[Kievo]], Bracaław (nun [[Vinica provinco]]) kaj Kamieniec Podolski (nun [[Ĥmelnicka provinco]]) kaj partojn de la [[Vilno|Vilna]], de [[Navahrudak]], [[Bresto (Belorusio)|Bresto]] kaj de la [[Lucko|Volinia]] * [[1793]]: Skota komercisto kaj vojaĝisto [[Alexander Mackenzie]], ligita kun [[Nord-Okcidenta Kompanio]], atingis [[Pacifiko]]n * [[1796]]: [[Ohio]]: [[Klevlando]] fondiĝis * [[1802]]: [[Gia Long]] konkeris [[Hanojo]]n unuigante [[Vjetnamio]]n, kiu travivis jarcentojn da [[Feŭdo|feŭdaj]] militoj * [[1805]]: [[Napoleonaj Militoj]]: [[Milito de la Tria Koalicio]]: [[Batalo de Kabo Finisterre (1805)|Batalo de Kabo Finisterre]] - senrezulta [[marbatalo]] inter franca-hispana [[floto]] gvidata de hispana admiralo [[Pierre-Charles Villeneuve]] kaj la brita de [[admiralo]] Robert Calder * [[1807]]: [[Napoleonaj Militoj]]: En [[Dresdeno]] [[Napoleono Bonaparte]] altrudis konstitucion al [[Varsovia Dukejo]] kune kun la [[Franca civila kodekso|Napoleona kodekso]] reguliganta [[civila juro|civilan juron]] * [[1812]]: [[Napoleonaj Militoj]]: Malvenko de franca armeo kun la angla-hispana-portugala en batalo de [[Salamanko]] * [[1854]]: Angla astronomo [[John Russell Hind]] malkovris asteroidon [[30 Uranio|Uranio]] * [[1864]]: [[Konfederaciitaj ŝtatoj de Usono]] malvenkis en batalo de [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]] * [[1880]]: [[Pollando]]: granda [[incendio]] de [[Żelechów]] * [[1894]]: Unua en la historio [[ralio]] laŭ la itinero [[Parizo]]-[[Rueno]] * [[1898]]: [[Geedziĝo]] de [[Vladimir Lenin]] kaj [[Nadeĵda Krupskaja]] en preĝejo de vilaĝo Ŝuŝenkoje * [[1908]]: En [[Detrojto (Miĉigano)]] fondiĝis entrepreno ''Fisher Body Company'', produktanta [[kaleŝo]]jn kaj [[karoserio]]jn, pliposte enirinta [[korporacio]]n [[General Motors]] * [[1916]]: [[Unua Mondmilito]]: En [[Namibio]] aperis unua numero de eldonata germana ĵurnalo "Allgemeine Zeitung" (kiel "Der Kriegsbote") * [[1917]]: [[Unua Mondmilito]]: Post rifuzo flanke de [[Polaj Legioj (1914-1918)|Polaj Legioj]] ĵuri fidelecon al germana imperiestro germanoj arestis [[Józef Piłsudski]] kaj [[Kazimierz Sosnkowski]] * [[1920]]: [[Pola-bolŝevika milito|Soveta-Pola Armeo]]: pola generalo [[Tadeusz Rozwadowski]] iĝis ĉefo de Ĝenerala [[Stabo]] * [[1921]]: [[Rif-milito]]: en la [[batalo de Annual]] en [[Hispana Maroko]] la hispana armeo suferis gravan malvenkon flanke de ribelemaj [[berberoj]], kio kaŭzas enlandan politikan krizon en [[Hispanio]] * [[1927]]: [[Italio]]: futbalklubo [[AS Roma]] fondiĝis * [[1930]]: [[Kolĥozo]]-centro de [[Sovetunio]] establis pritakson de kolektivaj farmistoj en [[labortago]]j anstataŭ [[mono]] * [[1934]]: Usona bankorabisto [[John Dillinger]] estis pafmortigita de funkciuloj de [[FBI]] antaŭ kinejo en [[Ĉikago]]; [[Varsovio]]n atingis [[Kulmino|kulmina]] ondo de la plej granda [[inundo]] en la [[intermilita periodo]] * [[1936]]: [[Valerij Ĉkalov]] atingis [[insulo]]n Udd ([[Oĥotska Maro]]) dum la unua seninterrompa [[flugo]] de [[Moskvo]] al [[Fora Oriento]] pere de [[Tupolev ANT-25]]; [[Hispana Enlanda Milito]]: Populara Plenuma Komitato de [[Valencio]] transprenis regopovon en [[Valencia Komunumo]] * [[1940]]: [[Dua Mondmilito]]: [[Libera Francio]]: [[administracio]] de [[Nov-Hebridoj]] elektis flankon de generalo [[Charles de Gaulle]]; negativa respondo de [[Britio]] al t.n. pacaj proponoj de [[Adolf Hitler]]; [[Estonio]] revenigis sovetajn regopovojn kaj voĉdonis pri aliĝo al [[Sovetunio]] * [[1941]]: [[Dua Mondmilito]]: Naziaj okupantaj taĉmentoj komencis detrui [[sinagogo]]n en [[Murowana Goślina]]; dua atako de [[Luftwaffe]] al [[Moskvo]] (ĉ. 150 [[bombaviadilo]]j); soveta 3-a Aviada Korpuso atakis [[aerodromo]]jn, i.a. en [[Vicebsko]] * [[1942]]: [[Holokaŭsto]]: [[Granda Kampanjo]] realigata kadre de [[Operaco Reinhardt]] komenciĝis - [[germanoj]] komencis likvidi [[varsovia geto|Varsovian geton]] - ĉi tage Varsovion forlasis 6250 judoj * [[1943]]: [[Volinia masakro]]: [[ukrainoj|ukrainaj]] naciistoj murdis 43 [[poloj]]n en vilaĝo Dymitrówka (nun en [[Volina provinco]]); [[Pola Enlanda Armeo]] el [[Mińsk Mazowiecki]] likvidis distriktan [[gestapo|gestapestron]]; alfronte de [[Orlov (Kirova provinco)|Orlova]] grupiĝo de sovetaj partizanoj nokte eksplodigis ĉ. 6 km de [[relo]]j - unu el la plej grandaj [[rezisto|prifervojaj agadoj]] en la subtera Eŭropo; nokte de la 21-a/22-a de julio soveta [[aviado]] atakis fervojajn nodojn en [[Brjansk]] kaj Orlov, kaj [[stacidomo]]jn en [[Karaĉev]] kaj [[Jenakijeve]], [[brita aerarmeo|RAF]] atakis [[Duisburg]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: laŭvica atako de Leningrada kaj [[Volĥov]]a Frontoj al Mga ([[Leningrada provinco]]) komencita (ĝis la 4-a de aŭgusto, sen terenaj gajnoj); [[Aliancanoj|Aliancitaj]] armeoj konkeris [[Palermo]]n * [[1944]]: [[Dua Mondmilito]]: Pola divizio kun sovetianoj liberigis [[Lubartów]], [[Kock]] kaj [[Tomaszów Lubelski|Tomaszów]]; la Ruĝa Armeo konkeris [[Siemiatycze]], [[Kamjanec-Podilskij|Kamjanec]], [[Chełm]] kaj [[Lublin]]; en la [[Kastelo de Lublin]] retiriĝantaj germanaj unuoj murdis 300 polojn kaj judojn, same 450 malliberulojn en [[Majdanek]], kiu estis likvidita; en [[Lvovo]] (Lvivo) [[Pola Enlanda Armeo|ekis]] [[Operaco Tempesto|Operacon Tempesto]]; prepariĝas likvido de [[partizano]]j el [[Iwonicz-Zdrój]]; al [[Koncentrejo Ravensbrück]] alvenis transporto de polaj virinoj el [[Varsovio]]; usona 15-a Aviada Armeo atakis [[aerodromo]]jn en [[Rumanio]] - pezaj [[bombaviadilo]]j atakis [[nafto]]kampojn en [[Ploiești]]; [[Litovio]]: trupoj de la sovetia Balta Fronto konkeris [[Panevėžys]]; en [[Chełm]] fondiĝis [[Pola Komitato de Nacia Liberigo]]; [[Usono]]: fine de [[Ekonomia Modelo de Bretton Woods|ekonomia konferenco en Bretton Woods]] decidiĝis postmilita fondo de [[Monda Banko]] kaj [[Internacia Monunua Fonduso]] * [[1945]]: [[Dua Mondmilito]]: Batalo en la [[Golfo de Tokio]] komenciĝis - la lasta [[marbatalo]] en [[Pacifiko]], gajnita de [[Usono]] * [[1946]]: [[Mandata Palestino]]: [[Cionismo|cionismaj]] [[terorismo|teroristaj]] organizaĵoj Irgun kaj [[Stern-grupo|''Leĥi'']] bombatencis kontraŭ hotelo ''King David'' en [[Jerusalemo]], kie troviĝis brita ĉefmilitistejo - 91 personoj mortis, 45 vundiĝis (respondo al [[britoj|brita]] eniro al la [[Juda Agentejo por Israelo]] la 29-an de junio) * [[1947]]: [[Flago de Barato]] estas adoptita * [[1949]]: [[Pollando]]: en Raszyn ([[distrikto Pruszkowski]]) ekfunkciis [[radiostacio]] de [[Pola Radio]], kies 335-metra [[elsendomasto]] estis la plej alta en Eŭropo * [[1952]]: [[Stalinismo]]: [[Sejmo (Pollando)|Pola Sejmo]] voĉdonis [[konstitucio]]n, kiu la saman tagon ekvalidis kaj akceptis novan nomon por la ŝtato: [[Pola Popola Respubliko]] - nuligo de la [[disigo de povoj]] * [[1955]]: [[Stalinismo]]: Oficiala malfermo de la [[Varsovia Kultur- kaj Sciencpalaco]] je la nomo de [[Stalin]] (por poloj simbolo de la sklavigo de Pollando) kaj de la [[Nacia Stadiono en Varsovio|Stadiono de la 10-jariĝo]] * [[1955]]: Premiero de la ĉeĥa historia filmo ''[[Jan Žižka (filmo, 1955)|Jan Žižka]]'' de reĝisoro [[Otakar Vávra]] surbaze de la verko de [[Alois Jirásek]] * [[1969]]: Federacia Kortumo de Justeco en [[Karlsruhe]] decidis, ke la romano ''[[Fanny Hill]]'', unue publikigita en 1749, ne estas maldecaĵo laŭ senco de la [[krima juro]] * [[1976]]: Papo [[Paŭlo la 6-a]] eksigis la agadon de [[Sacerdota Fratio de Sankta Pio la 10-a]] kaj ties fondinton - [[Marcel Lefebvre]] * [[1977]]: Ĉina reformisma politikisto [[Deng Xiaoping]] refoje aperas kiel ĉefgvidanto * [[1983]]: Abolicio de la [[milita stato en Pollando]] fare de Pola [[Ŝtato|Ŝtat]]-Konsilio kun parta konservo de [[reprezalio|reprezalia]] leĝaro - la [[militjuro]] dauris 586 tagojn dum kiuj pereis ĉirkaŭ 100 personoj kaj preskaŭ 10 000 estis internigitaj, ĝi profundigis ekonomian kolapson kaj malfortigis [[Solidareco (Pollando)|''Solidarecon'']] * [[1985]]: Teroristoj de [[Hizbolaho]] atencis kontraŭ sinagogo en [[Kopenhago]] - unu persono pereis kaj 20 vundiĝis * [[1986]]: [[Ĉambro de komunuloj]] de [[Parlamento de la Unuiĝinta Reĝlando]] voĉdonis por forigo de la [[korpa puno]] en publikaj lernejoj * [[1987]]: [[Palestino|Palestina]] kreinto de kontraŭisraelaj [[satiro|satiraj]] desegnaĵoj [[Naĝi al-Ali]] estis pafe vundita je [[vizaĝo]] antaŭ [[Londono|londona]] sidejo de [[Kuvajto|kuvajta]] gazeto, kun kiu li kunlaboris * [[1989]]: [[Vytautas-Magnus-Universitato]] remalfermita en [[Litovio]] * [[1993]]: [[Bosnia Milito]]: dum la [[sieĝo]] de [[Sarajevo]], kiu komenciĝis la 5-an de aprilo 1992, la plej alta nombro de registritaj [[pafo]]j okazis (3 777) * [[1994]]: [[Yahya Jammeh]] iĝis prezidento de Gambio rezulte de sensanga militista puĉo; lasta dispecaĵo de [[kometo]] [[Kometo Shoemaker-Levy 9]] koliziis kun [[Jupitero (planedo)|Jupitero]]; [[Ŝlagro]]: ĉeĥa [[premiero]] de la mondfama [[muzikalo]] de [[Andrew Lloyd Webber]] kaj [[Tim Rice]] ''[[Jesus Christ Superstar]]'' okazis en [[Prago]] - dum kvar jaroj estis 1288 ripetojn * [[1997]]: [[Furorlibro]]: verkita kaj ilustrita de Eiichiro Oda, ''[[One Piece]]'', la plej vendata [[mangao]] en la historio, debutis en semajna japana "[[Shōnen Jump]]" * [[1998]]: [[Inundo]] komenciĝis en orienta [[Ĉeĥio]] mortigante 7 homojn * [[1999]]: [[Mikrosofto]] ebligis utiligon de la unua versio de [[Windows Live Mesenger]] * [[2003]]: [[Irako]]: usonaj soldatoj atakis domon en [[Mosulo]] kaj mortigis la filojn de [[Saddam Hussein]] post longa batalo * [[2005]]: [[Microsoft]] anoncis oficialan nomon de la sistemo [[Vindozo Vista]], pli frue konata kiel Longhorn; [[Metroo de Londono|Londona metroa polico]] erare mortpafis brazilanon [[Jean Charles de Menezes]]; Rusia [[atletiko|atletikistino]] [[Jelena Isinbajeva]] kiel unua virino atingis en [[Londono]] 5 metrojn dum [[stangoaltsaltado]] * [[2007]]: Oficanta Partio de Justeco kaj Evoluo de ĉefministro [[Recep Tayyip Erdoğan]] gajnis parlamentan baloton en [[Turkio]] akirante 341 lokojn en 550-persona [[Granda Nacia Asembleo de Turkio]] * [[2009]]: La plej longa plena [[suna eklipso]] en la [[21-a jarcento]] * [[2011]]: [[Atakoj en Norvegio (2011)|Atakoj en Norvegio]]: norvega [[dekstra ekstremismo|dekstra ekstremisto]] [[Anders Behring Breivik]] bombis oficejon de la registaro en [[Oslo]] - ok homoj pereis, 14 vundiĝis en la eksplodo. Samtage li mortpafis 68 junulojn en la insulo [[Utøya]] * [[2013]]: 95 personoj pereis kaj 2395 vundiĝis en [[tertremo]] kun [[epicentro]] apud urbo Dingxi en ĉina provinco [[Gansuo]] * [[2014]]: Urbo [[Severodoneck]] estis liberigita de teroristoj el [[Luganska provinco|Luganska Popola Respubliko]] * [[2016]]: 18-jara atencinto pafmortigis en [[vendejaro]] de [[Munkeno]] 9 personojn, 35 vundis kaj sinmortigis * [[2018]]: Pola [[alpa skiado|skigrimpisto]] [[Andrzej Bargiel]] [[descendskiado|descendis]] de la plej malfacile [[grimpado|grimpebla]] [[montopinto]] [[K2]] kiel unua homo en la historio * [[2022]]: En [[Varsovio]] [[Instituto pri Nacia Memoro]] enmanigis al 30 familioj notojn pri identigitaj [[viktimo]]j de germana kaj [[komunista krimo|komunista teroro]] en Pollando — ĝis nun post falo de [[totalismo|totalismaj]] imperioj oni memorigis jam 220 personojn batalantajn kontraŭ germana-soveta [[okupado]] de la [[Dua Pola Respubliko]]; [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: [[Novaĵagentejo]] [[Reuters]]: ukrainaj armitaj fortoj detruis 100 gravajn rusajn celojn, en tio komandopunktojn ==[[Esperantujo]]== * [[2017]]: La 102-a [[UK 2017|Universala Kongreso de Esperanto]] komenciĝis en [[Seulo]] ([[Sud-Koreio]]) == Naskiĝoj == * [[1478]]: [[Filipo la 1-a de Kastilio]], reĝo de Hispanio (m. [[1506]]) * [[1510]]: [[Aleksandro de Mediĉo]], duko de Florenco (m. [[1537]]) * [[1559]]: [[Laŭrenco de Brindisi]], itala sanktulo, teologo kaj [[doktoro de eklezio]] (m. [[1619]]) * [[1596]]: [[Miĥail Fedoroviĉ Romanov]], [[caro]] de Rusio (m. [[1645]]) * [[1597]]: [[Virgilio Mazzocchi]], itala komponisto (m. [[1646]]) * [[1713]]: [[Jacques-Germain Soufflot]], franca arkitekto (m. [[1780]]) * [[1745]]: [[János Krizosztom Hannulik]], hungara pastro, poeto latinlingva (m. [[1816]]) * [[1784]]: [[Friedrich Bessel]], germana astronomo, geodeziisto kaj matematikisto (m. [[1846]]) * [[1799]]: [[Pauline-Marie Jaricot]], franca [[Servisto de Dio|servistino de Dio]] (m. [[1862]]) * [[1800]]: [[Jakob Lorber]], aŭstra-slovenia verkisto de mistikaĵoj, muzikisto, [[mistiko|mistikulo]], astrologo kaj [[teozofo]] (m. [[1864]]) * [[1806]]: [[Ludwig Roß]], germana arkeologo kaj klasika filologo (m. [[1859]]) * [[1822]]: [[Johann Gregor Mendel]], aŭstra-ĉeĥa genetikisto (m. [[1884]]) * [[1831]]: [[Komei]], [[imperiestro de Japanio]] (m. [[1867]]) * [[1843]]: [[Antal Stašek]], ĉeĥa verkisto, tradukisto kaj politikisto (m. [[1931]]) * [[1849]]: [[Emma Lazarus]], usona poetino, pionirino de [[cionismo]] (m. [[1887]]) * [[1849]]: [[Géza Zichy]], hungara komponisto, pianisto, verkisto, [[mecenato]] (m. [[1924]]) * [[1866]]: [[Fritz Schullerus]], hungara pentristo (m. [[1898]]) * [[1871]]: [[Ákos Buttykay]], hungara komponisto (m. [[1935]]) * [[1878]]: [[Janusz Korczak]], pola-juda kuracisto, pedagogo, murdita en [[Treblinka]] kun siaj [[infano]]j de [[Varsovia geto]] (m. [[1942]]) * [[1880]]: [[Rudolf Brandsch]], rumanuja politikisto (m. [[1953]]) * [[1887]]: [[Gustav Hertz]], germana fizikisto Nobelpremiita (m. [[1975]]) * [[1888]]: [[Kirk Bryan]], usona [[geologo]] kaj [[geomorfologio|geomorfologo]] (m. [[1950]]) * [[1889]]: [[James Whale]], usona filmreĝisoro (m. [[1957]]) * [[1892]]: [[Arthur Seyß-Inquart]], aŭstra juristo kaj nazia politikisto (m. [[1946]]) * [[1894]]: [[Vince Tóth]], hungara juristo kaj [[hungara esperantisto]], polickapitano kaj [[fakdelegito]] pri [[polico]] kaj [[filatelo]] en [[Internacia Esperanto-Ligo]], sekretario de [[Esperanto-movado en Hungario|Hungarlanda Esperanto-Societo]], administracianto de "[[Literatura Mondo]]" kaj tradukisto (m. nekonata) * [[1894]]: [[Juci Lábass]], hungara aktorino kaj operetkantistino (m. [[1932]]) * [[1894]]: [[Oskar Maria Graf]], germana verkisto kaj anarkiisto (m. [[1967]]) * [[1895]]: [[León de Greiff]], kolombia poeto, diplomato, muzikologo (m. [[1976]]) * [[1898]]: [[Alexander Calder]], usona skulptisto (m. [[1977]]) * [[1906]]: [[Antal Rónai]], rumania hungara dirigento (m. [[1996]]) * [[1912]]: [[Kurt Mathias von Leers]], germana teologo kaj martiro (m. [[1945]]) * [[1914]]: [[Lili Muráti]], hungara aktorino (m. [[2003]]) * [[1926]]: [[Béla Fazakas]], rumania hungara kuracisto kaj pedagogo (m. [[2019]]) * [[1928]]: [[Éva Sükösd]], rumania hungara geologino kaj geografino * [[1934]]: [[Louise Fletcher]], usona aktorino (m. [[2022]]) * [[1938]]: [[Terence Stamp]], brita aktoro (m. [[2025]]) * [[1942]]: [[Toyohiro Akiyama]], japana ĵurnalisto kaj [[kosmonaŭto]] * [[1942]]: [[Katalin Bartók]], rumania hungara botanikistino (m. [[2021]]) * [[1946]]: [[Mireille Mathieu]], franca kantistino * [[1946]]: [[György Markos]], hungara aktoro, humuristo, parodiisto kaj instruisto * [[1946]]: [[Danny Glover]], usona aktoro * [[1947]]: [[Dénes Molnár]], rumania hungara grafikisto (m. [[2000]]) * [[1947]]: [[Marcin Wolski]], pola verkisto, [[satiro|satiristo]], publicisto * [[1948]]: [[Yves-Thibault de Silguy]], franca politikisto kaj diplomato * [[1949]]: [[Lasse Virén]], finna [[longdistanca kuro|longdistanca kuranto]], politikisto * [[1951]]: [[György Frunda]], rumania hungara advokato, politikisto * [[1951]]: [[Barna Holló]], rumania hungara grafikisto, tekstilisto * [[1957]]: [[Ŭatanabe Takaŝi]], japana [[animeo|animea]] reĝisoro * [[1958]]: [[Ahmad Kazemi]], irana militestro (m. [[2006]]) * [[1973]]: [[Rufus Wainwright]], uson-kanada kantisto * [[1974]]: [[Franka Potente]], germana aktorino * [[1975]]: [[Paweł Kowal]], pola politologo, historiisto, publicisto, politikisto * [[1976]]: [[Kokia]], japana kantistino kaj komponistino * [[1978]]: [[Tibor Hartel]], rumania hungara biologo, instruisto * [[1980]]: [[Kate Ryan]], flandra kantistino * [[1980]]: [[Botond Polgár]], rumania hungara skulptisto * [[1992]]: [[Selena Gomez]], usona aktorino, kantistino kaj [[produktoro]] * [[1997]]: [[Fergus Riordan]], skota aktoro * [[2013]]: [[Princo Georgo de Kembriĝo]], brita princo == Mortoj == * [[1461]]: [[Karlo la 7-a (Francio)|Karlo la 7-a]], reĝo de Francio (n. [[1403]]) * [[1540]]: [[Johano la 1-a (Hungario)|Johano la 1-a]], reĝo de Hungario (n. [[1487]]) * [[1575]]: [[Franciscus Maurolycus]], itala matematikisto, astronomo kaj [[historiografio|historiografo]] (n. [[1494]]) * [[1619]]: [[Laŭrenco de Brindisi]], itala franciskano, sacerdoto, katolika sanktulo (n. [[1559]]) * [[1645]]: [[Gaspar de Guzmán y Pimentel]], hispana politikisto, [[favoratulo]] de [[Filipo la 4-a (Hispanio)|Filipo la 4-a]] (n. [[1587]]) * [[1676]]: [[Klemento la 10-a]], papo (m. [[1590]]) * [[1684]]: [[Josefa de Óbidos]], portugala-hispana pentristino (n. [[1630]]) * [[1765]]: [[Carl Alexander Clerck]], sveda [[entomologo]] kaj [[araneo|araneologo]] (n. [[1709]]) * [[1800]]: [[Christian Heinrich Schmid]], germana juristo, literatursciencisto, [[retoriko|retorikisto]] (n. [[1771]]) * [[1802]]: [[Marie François Xavier Bichat]], franca anatomo kaj fiziologo (n. [[1771]]) * [[1813]]: [[George Shaw]], angla [[botanikisto]] kaj [[zoologo]] (n. [[1751]]) * [[1826]]: [[Giuseppe Piazzi]], itala astronomo kaj matematikisto (n. [[1746]]) * [[1832]]: [[Napoleono la 2-a]], imperiestro de Francio (n. [[1811]]) * [[1841]]: [[János Munkácsy]], hungara ĵurnalisto, redaktoro kaj dramverkisto (n. [[1802]]) * [[1850]]: [[Vicente López Portaña]], hispana pentristo (n. [[1772]]) * [[1853]]: [[Christoffer Wilhelm Eckersberg]], dana pentristo (n. [[1783]]) * [[1863]]: [[Karl Schuberth]], germana violonĉelisto (n. [[1811]]) * [[1869]]: [[John August Roebling]], germana-usona arkitekto kaj pontokonstruisto (n. [[1806]]) * [[1869]]: [[Károly Sasku]], hungara advokato, inĝeniero, instruisto kaj politikisto (n. [[1806]]) * [[1870]]: [[Josef Strauss]], aŭstria komponisto (n. [[1827]]) * [[1897]]: [[Elek Jakab (historiisto)|Elek Jakab]], hungara historiisto, arkivisto kaj akademiano (n. [[1820]]) * [[1907]]: [[Antal Kerpely (patro)|Antal Kerpely]], hungara inĝeniero pri [[forno]], [[profesoro]] (n. [[1837]]) * [[1909]]: [[Detlev von Liliencron]], germana verkisto (n. [[1844]]) * [[1916]]: [[James Whitcomb Riley]], usona poeto (n. [[1849]]) * [[1922]]: [[Gustav Compter]], germana pedagogo kaj naturscienculo (n. [[1831]]) * [[1925]]: [[Sophie Marie-Aline Menu de Ménil]], franca baronino, edzino de [[Félicien Menu de Ménil]], prizorgantino de [[UK 1907]], kontribuanta [[IKUE-kongreso]]jn kaj starigon de [[Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista]] (n. [[1870]]) * [[1932]]: [[Errico Malatesta]], itala anarkiisto, verkisto kaj teoriulo (n. [[1853]]) * [[1934]]: [[John Dillinger]], usona bankorabisto (n. [[1903]]) * [[1944]]: [[Oleksandr Olesj]], ukraina poeto (n. [[1878]]) * [[1955]]: [[Paul Hans Albrecht]], germana muzeisto kaj historiisto (n. [[1894]]) * [[1958]]: [[Miĥail Zoŝĉenko]], rusa verkisto (n. [[1895]]) * [[1965]]: [[Árpád Kostyala]], hungara, rumania hungara ĵurnalisto, tradukisto (n. [[1889]]) * [[1966]]: [[Stasys Tijūnaitis]], litova esperantisto, kunlaboranto de [[Adomas Jakštas]], kunlaboranto de "[[Litova Stelo]]" kaj ''[[Ĝermolisto de Esperanto-eldonaĵoj|Litova Almanako]]'', partoprenanto de [[UK 1924]] (n. [[1888]]) * [[1967]]: [[Carl Sandburg]], usona-sveda poeto kaj historiisto (n. [[1878]]) * [[1968]]: [[Giovannino Guareschi]], itala verkisto, ĵurnalisto, humuristo (n. [[1878]]) * [[1979]]: [[Sándor Kocsis]], hungara futbalisto (n. [[1929]]) * [[1982]]: [[Sonny Stitt]], usona saksofonisto (n. [[1924]]) * [[1986]]: [[Ede Staal]], nederlanda [[kantaŭtoro]] (n. [[1941]]) * [[1989]]: [[Martti Talvela]], finna basa operkantisto (n. [[1935]]) * [[1990]]: [[Manuel Puig]], argentina verkisto (n. [[1932]]) * [[1999]]: [[Zdenko Křimský]], [[ĉeĥa esperantisto]], sekretario de [[ĈEA]] kaj komitatano de [[UEA]], entreprenisto de firmao [[Interhelpo]], akirinta siatempe urbocentran oficejon en [[Prago]], kiun li renovigis kaj ekipis, iniciatinto de broŝuro ''Sociologia esploro de sintenoj al Esperanto'' (n. [[1934]]) * [[2001]]: [[Miklós Mészöly]], hungara verkisto kaj poeto (n. [[1919]]) * [[2004]]: [[Illinois Jacquet]], usona ĵazmuzikisto, [[tenorsaksofonisto]] (n. [[1922]]) * [[2004]]: [[Sacha Distel]], franca [[kanzono|kanzonisto]], komponisto kaj gitaristo (n. [[1933]]) * [[2004]]: [[Ferenc K. Kiss]], rumania hungara poeto, lokhistoriisto (n. [[1913]]) * [[2007]]: [[László Kovács (kameraisto)|László Kovács]], hungara-usona kameraisto (n. [[1933]]) * [[2019]]: [[Marek Rymuszko]], pola raportisto, verkisto, publicisto kaj [[esoterismo|esoterulo]] (n. [[1948]]) * [[2024]]: [[John Mayall]], angla kantisto kaj gitaristo (n. [[1933]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * Laŭ [[Okcidenta astrologio]] la unua tago sub la [[Zodiako|zodiaka signo]] [[Leono (konstelacio)|Leono]]: ♌ (ĝis la [[23-a de aŭgusto]]) * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: sankta [[Maria Magdala]], [[Disĉiplo|disĉiplino]] de [[Jesuo]] * ''malnovaj festoj'': [[Pola Popola Respubliko]]: Nacia Festo de Renaskiĝo de [[Pollando]] (ĝis [[1989]]) * Loke: [[Pi-proksimeca tago]]: tago de la [[proksimuma kalkulado]] de [[Pi (nombro)]]: (ekvivalento de la usona noto de la nombro Pi el la 14-a de marto (3.14) aŭ la [[Pi-tago]], eŭropa maniero noti la daton 22/7=~3.1428) == Tagoj de [[semajno]] == La '''22-a de julio''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; {{Projektoj}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]. [[Kategorio:22-a de julio| ]] [[Kategorio:Julio|22]] [[Kategorio:22-a tago de la monato|#07]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0722]] cur08rqeqnlub2ccdfbwek3dsydwrlo 9369159 9369157 2026-05-09T10:44:58Z ThomasPusch 1869 + Colin Ferguson, Vince Tóth iom pli koncize 9369159 wikitext text/x-wiki {{KalendaroJulio}} {{Julio}} La '''22-a de julio''' estas la 203-a tago de la jaro (la 204-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 162 tagoj restas. Je la 22-a de julio okazis, interalie: == Eventoj == * [[-776]]: [[Antikva Grekio]]: kelkaj [[historiisto]] opinias, ke en [[Olimpio]] komenciĝis unuaj [[Antikvaj Olimpikaj Ludoj]] * [[259]]: [[Papo Dionizio|Dionozio]] iĝis papo * [[838]]: [[Arab–bizancaj militoj]]: trupoj de [[Abasida Kaliflando]] venkis trupojn de imperiestro de [[Bizanca Imperio]] en la batalo de Anzen ([[Turkio]]) * [[971]]: Venko de [[Bizanca Imperio|bizanca armeo]] super la rusa en batalo de [[Silistra|Dorostolon]] * [[1018]]: Militiro al Kievo: [[Batalo apud la rivero Okcidenta Bugo]] - pola princo [[Boleslao la 1-a (Pollando)|Boleslao la 1-a]] venkis la rusan princon [[Jaroslavo la Saĝa]] (inter[[dinastio|dinastiaj]] kunpuŝiĝoj) * [[1099]]: [[Gotfredo de Bouillon]] iĝis unua [[monarko]] de la [[Jerusalema reĝlando]] * [[1209]]: [[Genocido]]: kadre de kontraŭ[[Albigensismo|albigensa]] militiro [[krucmilitoj|krucmilitistoj]] masakris 20 mil [[kataro]]jn kaj katolikojn de [[Béziers]], kiuj rezistis * [[1227]]: En batalo de [[Bornhöved]] dana armeo malvenkis kontraŭ koaliciaj fortoj de germanaj urboj * [[1246]]: Itala kaj pola [[franciskanoj]] [[Johano de Plano Carpini]] kaj [[Benedykt Polak]] atingis [[Karakorumo (Mongolio)|Karakorumon]], la ĉefurbon de [[Mongola Imperio]] * [[1270]]: En [[Ĉeĥio]] [[pluvo|pluvis]] sen halto de la 22-a de julio ĝis la mezo de septembro, kies konsekvenco estis [[inundo]]j, malsukcesaj kaj multekostaj rikoltoj * [[1331]]: Militantaj trupoj de la [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] transiris [[Vistulo]]n enirante al [[Kujavio]] * [[1342]]: Grandaj [[inundo]]j en [[Mez-Eŭropo]] komenciĝis * [[1456]]: Hungara militestro [[János Hunyadi]] venkis armeon de [[Otomana Imperio]] en batalo de [[Beogrado]] * [[1458]]: Dum [[Dektrijara Milito (1454–66)|Dektrijara milito]]: kontraŭ [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] pola armeo iranta al [[Malbork]] sieĝis [[kastelo]]n en [[Papowo Biskupie]] * [[1499]]: [[Svisoj]] venkis armeon de la Ligo de [[ŝvaboj]] en batalo de [[Dornach]] * [[1515]]: Dum [[Vieno|Viena]] kunveno de [[monarko]]j oni subskribis politikan [[traktato]]n inter [[Jogajlidoj]] (reĝo de Pollando [[Sigismondo la 1-a (Pollando)|Sigismondo la 1-a]] kaj reĝo de Ĉeĥio kaj Hungario [[Vladislao la 2-a Jogajlido]]) kaj [[Habsburgoj]] (romia-germana imperiestro [[Maksimiliano la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Maksimiliano la 1-a]]) * [[1520]]: Dum prusa [[milito]] trupoj de la [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] atakis apud [[Pisz]] kelkcentpersonan taĉmenton de polaj kaj [[ĉeĥoj|ĉeĥaj]] [[soldisto]]j * [[1587]]: [[Nordameriko]]: dua grupo de britaj [[koloniismo|koloniistoj]] alvenis al la [[kolonio Roanoke]], en [[Norda Karolino]], por restarigi la forlasitan [[setlado|setlejon]] * [[1598]]: [[Kontraŭjudismo|Kontraŭjudisma]] [[verko]] de [[William Shakespeare]] ''[[La Venecia Komercisto]]'' enregistriĝis kiel kontrolebla publikaĵo * [[1654]]: Dum pola-rusa milito la rusa armeo sub gvido de Aleksej Trubeckoj [[masakro|masakris]] loĝantaron de urbo Mścisław ([[Mahilova regiono]]) - oni [[murdo|murdis]] 15 mil personojn (kun virinoj kaj infanoj) krom 700 [[metiisto]]j, bezonataj al [[Granda Duklando de Moskvo]] * [[1657]]: [[Sveda diluvo]]: en privata nobela urbo Międzybóż ([[Ĥmelnicka provinco]]) kapitulacis armeo de [[György Rákóczi la 2-a]] batalanta kontraŭ du polaj [[militisto]]j * [[1686]]: [[Albany (Nov-Jorkio)|Albany]], la ĉefurbo de Nov-Jorkio, [[urbo|urbiĝis]] * [[1793]]: [[Dispartigoj de Pollando|Dua dispartigo de Pollando]]: [[Sejmo (Pollando)|Sejmo]] de [[Grodno]], kunsidanta sub [[kanono|kanontubo]]j de rusa armeo, subskribis traktaton kun [[Rusia Imperio]], en kiu ĝi cedis [[vojevodio]]jn de [[Minsko]], [[Kievo]], Bracaław (nun [[Vinica provinco]]) kaj Kamieniec Podolski (nun [[Ĥmelnicka provinco]]) kaj partojn de la [[Vilno|Vilna]], de [[Navahrudak]], [[Bresto (Belorusio)|Bresto]] kaj de la [[Lucko|Volinia]] * [[1793]]: Skota komercisto kaj vojaĝisto [[Alexander Mackenzie]], ligita kun [[Nord-Okcidenta Kompanio]], atingis [[Pacifiko]]n * [[1796]]: [[Ohio]]: [[Klevlando]] fondiĝis * [[1802]]: [[Gia Long]] konkeris [[Hanojo]]n unuigante [[Vjetnamio]]n, kiu travivis jarcentojn da [[Feŭdo|feŭdaj]] militoj * [[1805]]: [[Napoleonaj Militoj]]: [[Milito de la Tria Koalicio]]: [[Batalo de Kabo Finisterre (1805)|Batalo de Kabo Finisterre]] - senrezulta [[marbatalo]] inter franca-hispana [[floto]] gvidata de hispana admiralo [[Pierre-Charles Villeneuve]] kaj la brita de [[admiralo]] Robert Calder * [[1807]]: [[Napoleonaj Militoj]]: En [[Dresdeno]] [[Napoleono Bonaparte]] altrudis konstitucion al [[Varsovia Dukejo]] kune kun la [[Franca civila kodekso|Napoleona kodekso]] reguliganta [[civila juro|civilan juron]] * [[1812]]: [[Napoleonaj Militoj]]: Malvenko de franca armeo kun la angla-hispana-portugala en batalo de [[Salamanko]] * [[1854]]: Angla astronomo [[John Russell Hind]] malkovris asteroidon [[30 Uranio|Uranio]] * [[1864]]: [[Konfederaciitaj ŝtatoj de Usono]] malvenkis en batalo de [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]] * [[1880]]: [[Pollando]]: granda [[incendio]] de [[Żelechów]] * [[1894]]: Unua en la historio [[ralio]] laŭ la itinero [[Parizo]]-[[Rueno]] * [[1898]]: [[Geedziĝo]] de [[Vladimir Lenin]] kaj [[Nadeĵda Krupskaja]] en preĝejo de vilaĝo Ŝuŝenkoje * [[1908]]: En [[Detrojto (Miĉigano)]] fondiĝis entrepreno ''Fisher Body Company'', produktanta [[kaleŝo]]jn kaj [[karoserio]]jn, pliposte enirinta [[korporacio]]n [[General Motors]] * [[1916]]: [[Unua Mondmilito]]: En [[Namibio]] aperis unua numero de eldonata germana ĵurnalo "Allgemeine Zeitung" (kiel "Der Kriegsbote") * [[1917]]: [[Unua Mondmilito]]: Post rifuzo flanke de [[Polaj Legioj (1914-1918)|Polaj Legioj]] ĵuri fidelecon al germana imperiestro germanoj arestis [[Józef Piłsudski]] kaj [[Kazimierz Sosnkowski]] * [[1920]]: [[Pola-bolŝevika milito|Soveta-Pola Armeo]]: pola generalo [[Tadeusz Rozwadowski]] iĝis ĉefo de Ĝenerala [[Stabo]] * [[1921]]: [[Rif-milito]]: en la [[batalo de Annual]] en [[Hispana Maroko]] la hispana armeo suferis gravan malvenkon flanke de ribelemaj [[berberoj]], kio kaŭzas enlandan politikan krizon en [[Hispanio]] * [[1927]]: [[Italio]]: futbalklubo [[AS Roma]] fondiĝis * [[1930]]: [[Kolĥozo]]-centro de [[Sovetunio]] establis pritakson de kolektivaj farmistoj en [[labortago]]j anstataŭ [[mono]] * [[1934]]: Usona bankorabisto [[John Dillinger]] estis pafmortigita de funkciuloj de [[FBI]] antaŭ kinejo en [[Ĉikago]]; [[Varsovio]]n atingis [[Kulmino|kulmina]] ondo de la plej granda [[inundo]] en la [[intermilita periodo]] * [[1936]]: [[Valerij Ĉkalov]] atingis [[insulo]]n Udd ([[Oĥotska Maro]]) dum la unua seninterrompa [[flugo]] de [[Moskvo]] al [[Fora Oriento]] pere de [[Tupolev ANT-25]]; [[Hispana Enlanda Milito]]: Populara Plenuma Komitato de [[Valencio]] transprenis regopovon en [[Valencia Komunumo]] * [[1940]]: [[Dua Mondmilito]]: [[Libera Francio]]: [[administracio]] de [[Nov-Hebridoj]] elektis flankon de generalo [[Charles de Gaulle]]; negativa respondo de [[Britio]] al t.n. pacaj proponoj de [[Adolf Hitler]]; [[Estonio]] revenigis sovetajn regopovojn kaj voĉdonis pri aliĝo al [[Sovetunio]] * [[1941]]: [[Dua Mondmilito]]: Naziaj okupantaj taĉmentoj komencis detrui [[sinagogo]]n en [[Murowana Goślina]]; dua atako de [[Luftwaffe]] al [[Moskvo]] (ĉ. 150 [[bombaviadilo]]j); soveta 3-a Aviada Korpuso atakis [[aerodromo]]jn, i.a. en [[Vicebsko]] * [[1942]]: [[Holokaŭsto]]: [[Granda Kampanjo]] realigata kadre de [[Operaco Reinhardt]] komenciĝis - [[germanoj]] komencis likvidi [[varsovia geto|Varsovian geton]] - ĉi tage Varsovion forlasis 6250 judoj * [[1943]]: [[Volinia masakro]]: [[ukrainoj|ukrainaj]] naciistoj murdis 43 [[poloj]]n en vilaĝo Dymitrówka (nun en [[Volina provinco]]); [[Pola Enlanda Armeo]] el [[Mińsk Mazowiecki]] likvidis distriktan [[gestapo|gestapestron]]; alfronte de [[Orlov (Kirova provinco)|Orlova]] grupiĝo de sovetaj partizanoj nokte eksplodigis ĉ. 6 km de [[relo]]j - unu el la plej grandaj [[rezisto|prifervojaj agadoj]] en la subtera Eŭropo; nokte de la 21-a/22-a de julio soveta [[aviado]] atakis fervojajn nodojn en [[Brjansk]] kaj Orlov, kaj [[stacidomo]]jn en [[Karaĉev]] kaj [[Jenakijeve]], [[brita aerarmeo|RAF]] atakis [[Duisburg]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: laŭvica atako de Leningrada kaj [[Volĥov]]a Frontoj al Mga ([[Leningrada provinco]]) komencita (ĝis la 4-a de aŭgusto, sen terenaj gajnoj); [[Aliancanoj|Aliancitaj]] armeoj konkeris [[Palermo]]n * [[1944]]: [[Dua Mondmilito]]: Pola divizio kun sovetianoj liberigis [[Lubartów]], [[Kock]] kaj [[Tomaszów Lubelski|Tomaszów]]; la Ruĝa Armeo konkeris [[Siemiatycze]], [[Kamjanec-Podilskij|Kamjanec]], [[Chełm]] kaj [[Lublin]]; en la [[Kastelo de Lublin]] retiriĝantaj germanaj unuoj murdis 300 polojn kaj judojn, same 450 malliberulojn en [[Majdanek]], kiu estis likvidita; en [[Lvovo]] (Lvivo) [[Pola Enlanda Armeo|ekis]] [[Operaco Tempesto|Operacon Tempesto]]; prepariĝas likvido de [[partizano]]j el [[Iwonicz-Zdrój]]; al [[Koncentrejo Ravensbrück]] alvenis transporto de polaj virinoj el [[Varsovio]]; usona 15-a Aviada Armeo atakis [[aerodromo]]jn en [[Rumanio]] - pezaj [[bombaviadilo]]j atakis [[nafto]]kampojn en [[Ploiești]]; [[Litovio]]: trupoj de la sovetia Balta Fronto konkeris [[Panevėžys]]; en [[Chełm]] fondiĝis [[Pola Komitato de Nacia Liberigo]]; [[Usono]]: fine de [[Ekonomia Modelo de Bretton Woods|ekonomia konferenco en Bretton Woods]] decidiĝis postmilita fondo de [[Monda Banko]] kaj [[Internacia Monunua Fonduso]] * [[1945]]: [[Dua Mondmilito]]: Batalo en la [[Golfo de Tokio]] komenciĝis - la lasta [[marbatalo]] en [[Pacifiko]], gajnita de [[Usono]] * [[1946]]: [[Mandata Palestino]]: [[Cionismo|cionismaj]] [[terorismo|teroristaj]] organizaĵoj Irgun kaj [[Stern-grupo|''Leĥi'']] bombatencis kontraŭ hotelo ''King David'' en [[Jerusalemo]], kie troviĝis brita ĉefmilitistejo - 91 personoj mortis, 45 vundiĝis (respondo al [[britoj|brita]] eniro al la [[Juda Agentejo por Israelo]] la 29-an de junio) * [[1947]]: [[Flago de Barato]] estas adoptita * [[1949]]: [[Pollando]]: en Raszyn ([[distrikto Pruszkowski]]) ekfunkciis [[radiostacio]] de [[Pola Radio]], kies 335-metra [[elsendomasto]] estis la plej alta en Eŭropo * [[1952]]: [[Stalinismo]]: [[Sejmo (Pollando)|Pola Sejmo]] voĉdonis [[konstitucio]]n, kiu la saman tagon ekvalidis kaj akceptis novan nomon por la ŝtato: [[Pola Popola Respubliko]] - nuligo de la [[disigo de povoj]] * [[1955]]: [[Stalinismo]]: Oficiala malfermo de la [[Varsovia Kultur- kaj Sciencpalaco]] je la nomo de [[Stalin]] (por poloj simbolo de la sklavigo de Pollando) kaj de la [[Nacia Stadiono en Varsovio|Stadiono de la 10-jariĝo]] * [[1955]]: Premiero de la ĉeĥa historia filmo ''[[Jan Žižka (filmo, 1955)|Jan Žižka]]'' de reĝisoro [[Otakar Vávra]] surbaze de la verko de [[Alois Jirásek]] * [[1969]]: Federacia Kortumo de Justeco en [[Karlsruhe]] decidis, ke la romano ''[[Fanny Hill]]'', unue publikigita en 1749, ne estas maldecaĵo laŭ senco de la [[krima juro]] * [[1976]]: Papo [[Paŭlo la 6-a]] eksigis la agadon de [[Sacerdota Fratio de Sankta Pio la 10-a]] kaj ties fondinton - [[Marcel Lefebvre]] * [[1977]]: Ĉina reformisma politikisto [[Deng Xiaoping]] refoje aperas kiel ĉefgvidanto * [[1983]]: Abolicio de la [[milita stato en Pollando]] fare de Pola [[Ŝtato|Ŝtat]]-Konsilio kun parta konservo de [[reprezalio|reprezalia]] leĝaro - la [[militjuro]] dauris 586 tagojn dum kiuj pereis ĉirkaŭ 100 personoj kaj preskaŭ 10 000 estis internigitaj, ĝi profundigis ekonomian kolapson kaj malfortigis [[Solidareco (Pollando)|''Solidarecon'']] * [[1985]]: Teroristoj de [[Hizbolaho]] atencis kontraŭ sinagogo en [[Kopenhago]] - unu persono pereis kaj 20 vundiĝis * [[1986]]: [[Ĉambro de komunuloj]] de [[Parlamento de la Unuiĝinta Reĝlando]] voĉdonis por forigo de la [[korpa puno]] en publikaj lernejoj * [[1987]]: [[Palestino|Palestina]] kreinto de kontraŭisraelaj [[satiro|satiraj]] desegnaĵoj [[Naĝi al-Ali]] estis pafe vundita je [[vizaĝo]] antaŭ [[Londono|londona]] sidejo de [[Kuvajto|kuvajta]] gazeto, kun kiu li kunlaboris * [[1989]]: [[Vytautas-Magnus-Universitato]] remalfermita en [[Litovio]] * [[1993]]: [[Bosnia Milito]]: dum la [[sieĝo]] de [[Sarajevo]], kiu komenciĝis la 5-an de aprilo 1992, la plej alta nombro de registritaj [[pafo]]j okazis (3 777) * [[1994]]: [[Yahya Jammeh]] iĝis prezidento de Gambio rezulte de sensanga militista puĉo; lasta dispecaĵo de [[kometo]] [[Kometo Shoemaker-Levy 9]] koliziis kun [[Jupitero (planedo)|Jupitero]]; [[Ŝlagro]]: ĉeĥa [[premiero]] de la mondfama [[muzikalo]] de [[Andrew Lloyd Webber]] kaj [[Tim Rice]] ''[[Jesus Christ Superstar]]'' okazis en [[Prago]] - dum kvar jaroj estis 1288 ripetojn * [[1997]]: [[Furorlibro]]: verkita kaj ilustrita de Eiichiro Oda, ''[[One Piece]]'', la plej vendata [[mangao]] en la historio, debutis en semajna japana "[[Shōnen Jump]]" * [[1998]]: [[Inundo]] komenciĝis en orienta [[Ĉeĥio]] mortigante 7 homojn * [[1999]]: [[Mikrosofto]] ebligis utiligon de la unua versio de [[Windows Live Mesenger]] * [[2003]]: [[Irako]]: usonaj soldatoj atakis domon en [[Mosulo]] kaj mortigis la filojn de [[Saddam Hussein]] post longa batalo * [[2005]]: [[Microsoft]] anoncis oficialan nomon de la sistemo [[Vindozo Vista]], pli frue konata kiel Longhorn; [[Metroo de Londono|Londona metroa polico]] erare mortpafis brazilanon [[Jean Charles de Menezes]]; Rusia [[atletiko|atletikistino]] [[Jelena Isinbajeva]] kiel unua virino atingis en [[Londono]] 5 metrojn dum [[stangoaltsaltado]] * [[2007]]: Oficanta Partio de Justeco kaj Evoluo de ĉefministro [[Recep Tayyip Erdoğan]] gajnis parlamentan baloton en [[Turkio]] akirante 341 lokojn en 550-persona [[Granda Nacia Asembleo de Turkio]] * [[2009]]: La plej longa plena [[suna eklipso]] en la [[21-a jarcento]] * [[2011]]: [[Atakoj en Norvegio (2011)|Atakoj en Norvegio]]: norvega [[dekstra ekstremismo|dekstra ekstremisto]] [[Anders Behring Breivik]] bombis oficejon de la registaro en [[Oslo]] - ok homoj pereis, 14 vundiĝis en la eksplodo. Samtage li mortpafis 68 junulojn en la insulo [[Utøya]] * [[2013]]: 95 personoj pereis kaj 2395 vundiĝis en [[tertremo]] kun [[epicentro]] apud urbo Dingxi en ĉina provinco [[Gansuo]] * [[2014]]: Urbo [[Severodoneck]] estis liberigita de teroristoj el [[Luganska provinco|Luganska Popola Respubliko]] * [[2016]]: 18-jara atencinto pafmortigis en [[vendejaro]] de [[Munkeno]] 9 personojn, 35 vundis kaj sinmortigis * [[2018]]: Pola [[alpa skiado|skigrimpisto]] [[Andrzej Bargiel]] [[descendskiado|descendis]] de la plej malfacile [[grimpado|grimpebla]] [[montopinto]] [[K2]] kiel unua homo en la historio * [[2022]]: En [[Varsovio]] [[Instituto pri Nacia Memoro]] enmanigis al 30 familioj notojn pri identigitaj [[viktimo]]j de germana kaj [[komunista krimo|komunista teroro]] en Pollando — ĝis nun post falo de [[totalismo|totalismaj]] imperioj oni memorigis jam 220 personojn batalantajn kontraŭ germana-soveta [[okupado]] de la [[Dua Pola Respubliko]]; [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: [[Novaĵagentejo]] [[Reuters]]: ukrainaj armitaj fortoj detruis 100 gravajn rusajn celojn, en tio komandopunktojn ==[[Esperantujo]]== * [[2017]]: La 102-a [[UK 2017|Universala Kongreso de Esperanto]] komenciĝis en [[Seulo]] ([[Sud-Koreio]]) == Naskiĝoj == * [[1478]]: [[Filipo la 1-a de Kastilio]], reĝo de Hispanio (m. [[1506]]) * [[1510]]: [[Aleksandro de Mediĉo]], duko de Florenco (m. [[1537]]) * [[1559]]: [[Laŭrenco de Brindisi]], itala sanktulo, teologo kaj [[doktoro de eklezio]] (m. [[1619]]) * [[1596]]: [[Miĥail Fedoroviĉ Romanov]], [[caro]] de Rusio (m. [[1645]]) * [[1597]]: [[Virgilio Mazzocchi]], itala komponisto (m. [[1646]]) * [[1713]]: [[Jacques-Germain Soufflot]], franca arkitekto (m. [[1780]]) * [[1745]]: [[János Krizosztom Hannulik]], hungara pastro, poeto latinlingva (m. [[1816]]) * [[1784]]: [[Friedrich Bessel]], germana astronomo, geodeziisto kaj matematikisto (m. [[1846]]) * [[1799]]: [[Pauline-Marie Jaricot]], franca [[Servisto de Dio|servistino de Dio]] (m. [[1862]]) * [[1800]]: [[Jakob Lorber]], aŭstra-slovenia verkisto de mistikaĵoj, muzikisto, [[mistiko|mistikulo]], astrologo kaj [[teozofo]] (m. [[1864]]) * [[1806]]: [[Ludwig Roß]], germana arkeologo kaj klasika filologo (m. [[1859]]) * [[1822]]: [[Johann Gregor Mendel]], aŭstra-ĉeĥa genetikisto (m. [[1884]]) * [[1831]]: [[Komei]], [[imperiestro de Japanio]] (m. [[1867]]) * [[1843]]: [[Antal Stašek]], ĉeĥa verkisto, tradukisto kaj politikisto (m. [[1931]]) * [[1849]]: [[Emma Lazarus]], usona poetino, pionirino de [[cionismo]] (m. [[1887]]) * [[1849]]: [[Géza Zichy]], hungara komponisto, pianisto, verkisto, [[mecenato]] (m. [[1924]]) * [[1866]]: [[Fritz Schullerus]], hungara pentristo (m. [[1898]]) * [[1871]]: [[Ákos Buttykay]], hungara komponisto (m. [[1935]]) * [[1878]]: [[Janusz Korczak]], pola-juda kuracisto, pedagogo, murdita en [[Treblinka]] kun siaj [[infano]]j de [[Varsovia geto]] (m. [[1942]]) * [[1880]]: [[Rudolf Brandsch]], rumanuja politikisto (m. [[1953]]) * [[1887]]: [[Gustav Hertz]], germana fizikisto Nobelpremiita (m. [[1975]]) * [[1888]]: [[Kirk Bryan]], usona [[geologo]] kaj [[geomorfologio|geomorfologo]] (m. [[1950]]) * [[1889]]: [[James Whale]], usona filmreĝisoro (m. [[1957]]) * [[1892]]: [[Arthur Seyß-Inquart]], aŭstra juristo kaj nazia politikisto (m. [[1946]]) * [[1894]]: [[Vince Tóth]], [[hungara esperantisto]], juristo, polickapitano kaj [[fakdelegito]] pri [[polico]] kaj [[filatelo]] en [[Internacia Esperanto-Ligo|IEL]], sekretario de [[Hungarlanda Esperanto-Societo|HES]], administranto de "[[Literatura Mondo]]" kaj tradukisto (m. nekonata) * [[1894]]: [[Juci Lábass]], hungara aktorino kaj operetkantistino (m. [[1932]]) * [[1894]]: [[Oskar Maria Graf]], germana verkisto kaj anarkiisto (m. [[1967]]) * [[1895]]: [[León de Greiff]], kolombia poeto, diplomato, muzikologo (m. [[1976]]) * [[1898]]: [[Alexander Calder]], usona skulptisto (m. [[1977]]) * [[1906]]: [[Antal Rónai]], rumania hungara dirigento (m. [[1996]]) * [[1912]]: [[Kurt Mathias von Leers]], germana teologo kaj martiro (m. [[1945]]) * [[1914]]: [[Lili Muráti]], hungara aktorino (m. [[2003]]) * [[1926]]: [[Béla Fazakas]], rumania hungara kuracisto kaj pedagogo (m. [[2019]]) * [[1928]]: [[Éva Sükösd]], rumania hungara geologino kaj geografino * [[1934]]: [[Louise Fletcher]], usona aktorino (m. [[2022]]) * [[1938]]: [[Terence Stamp]], brita aktoro (m. [[2025]]) * [[1942]]: [[Toyohiro Akiyama]], japana ĵurnalisto kaj [[kosmonaŭto]] * [[1942]]: [[Katalin Bartók]], rumania hungara botanikistino (m. [[2021]]) * [[1946]]: [[Mireille Mathieu]], franca kantistino * [[1946]]: [[György Markos]], hungara aktoro, humuristo, parodiisto kaj instruisto * [[1946]]: [[Danny Glover]], usona aktoro * [[1947]]: [[Dénes Molnár]], rumania hungara grafikisto (m. [[2000]]) * [[1947]]: [[Marcin Wolski]], pola verkisto, [[satiro|satiristo]], publicisto * [[1948]]: [[Yves-Thibault de Silguy]], franca politikisto kaj diplomato * [[1949]]: [[Lasse Virén]], finna [[longdistanca kuro|longdistanca kuranto]], politikisto * [[1951]]: [[György Frunda]], rumania hungara advokato, politikisto * [[1951]]: [[Barna Holló]], rumania hungara grafikisto, tekstilisto * [[1957]]: [[Ŭatanabe Takaŝi]], japana [[animeo|animea]] reĝisoro * [[1958]]: [[Ahmad Kazemi]], irana militestro (m. [[2006]]) * [[1973]]: [[Colin Ferguson]], uson-kanada aktoro * [[1973]]: [[Rufus Wainwright]], uson-kanada kantisto * [[1974]]: [[Franka Potente]], germana aktorino * [[1975]]: [[Paweł Kowal]], pola politologo, historiisto, publicisto, politikisto * [[1976]]: [[Kokia]], japana kantistino kaj komponistino * [[1978]]: [[Tibor Hartel]], rumania hungara biologo, instruisto * [[1980]]: [[Kate Ryan]], flandra kantistino * [[1980]]: [[Botond Polgár]], rumania hungara skulptisto * [[1992]]: [[Selena Gomez]], usona aktorino, kantistino kaj [[produktoro]] * [[1997]]: [[Fergus Riordan]], skota aktoro * [[2013]]: [[Princo Georgo de Kembriĝo]], brita princo == Mortoj == * [[1461]]: [[Karlo la 7-a (Francio)|Karlo la 7-a]], reĝo de Francio (n. [[1403]]) * [[1540]]: [[Johano la 1-a (Hungario)|Johano la 1-a]], reĝo de Hungario (n. [[1487]]) * [[1575]]: [[Franciscus Maurolycus]], itala matematikisto, astronomo kaj [[historiografio|historiografo]] (n. [[1494]]) * [[1619]]: [[Laŭrenco de Brindisi]], itala franciskano, sacerdoto, katolika sanktulo (n. [[1559]]) * [[1645]]: [[Gaspar de Guzmán y Pimentel]], hispana politikisto, [[favoratulo]] de [[Filipo la 4-a (Hispanio)|Filipo la 4-a]] (n. [[1587]]) * [[1676]]: [[Klemento la 10-a]], papo (m. [[1590]]) * [[1684]]: [[Josefa de Óbidos]], portugala-hispana pentristino (n. [[1630]]) * [[1765]]: [[Carl Alexander Clerck]], sveda [[entomologo]] kaj [[araneo|araneologo]] (n. [[1709]]) * [[1800]]: [[Christian Heinrich Schmid]], germana juristo, literatursciencisto, [[retoriko|retorikisto]] (n. [[1771]]) * [[1802]]: [[Marie François Xavier Bichat]], franca anatomo kaj fiziologo (n. [[1771]]) * [[1813]]: [[George Shaw]], angla [[botanikisto]] kaj [[zoologo]] (n. [[1751]]) * [[1826]]: [[Giuseppe Piazzi]], itala astronomo kaj matematikisto (n. [[1746]]) * [[1832]]: [[Napoleono la 2-a]], imperiestro de Francio (n. [[1811]]) * [[1841]]: [[János Munkácsy]], hungara ĵurnalisto, redaktoro kaj dramverkisto (n. [[1802]]) * [[1850]]: [[Vicente López Portaña]], hispana pentristo (n. [[1772]]) * [[1853]]: [[Christoffer Wilhelm Eckersberg]], dana pentristo (n. [[1783]]) * [[1863]]: [[Karl Schuberth]], germana violonĉelisto (n. [[1811]]) * [[1869]]: [[John August Roebling]], germana-usona arkitekto kaj pontokonstruisto (n. [[1806]]) * [[1869]]: [[Károly Sasku]], hungara advokato, inĝeniero, instruisto kaj politikisto (n. [[1806]]) * [[1870]]: [[Josef Strauss]], aŭstria komponisto (n. [[1827]]) * [[1897]]: [[Elek Jakab (historiisto)|Elek Jakab]], hungara historiisto, arkivisto kaj akademiano (n. [[1820]]) * [[1907]]: [[Antal Kerpely (patro)|Antal Kerpely]], hungara inĝeniero pri [[forno]], [[profesoro]] (n. [[1837]]) * [[1909]]: [[Detlev von Liliencron]], germana verkisto (n. [[1844]]) * [[1916]]: [[James Whitcomb Riley]], usona poeto (n. [[1849]]) * [[1922]]: [[Gustav Compter]], germana pedagogo kaj naturscienculo (n. [[1831]]) * [[1925]]: [[Sophie Marie-Aline Menu de Ménil]], franca baronino, edzino de [[Félicien Menu de Ménil]], prizorgantino de [[UK 1907]], kontribuanta [[IKUE-kongreso]]jn kaj starigon de [[Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista]] (n. [[1870]]) * [[1932]]: [[Errico Malatesta]], itala anarkiisto, verkisto kaj teoriulo (n. [[1853]]) * [[1934]]: [[John Dillinger]], usona bankorabisto (n. [[1903]]) * [[1944]]: [[Oleksandr Olesj]], ukraina poeto (n. [[1878]]) * [[1955]]: [[Paul Hans Albrecht]], germana muzeisto kaj historiisto (n. [[1894]]) * [[1958]]: [[Miĥail Zoŝĉenko]], rusa verkisto (n. [[1895]]) * [[1965]]: [[Árpád Kostyala]], hungara, rumania hungara ĵurnalisto, tradukisto (n. [[1889]]) * [[1966]]: [[Stasys Tijūnaitis]], litova esperantisto, kunlaboranto de [[Adomas Jakštas]], kunlaboranto de "[[Litova Stelo]]" kaj ''[[Ĝermolisto de Esperanto-eldonaĵoj|Litova Almanako]]'', partoprenanto de [[UK 1924]] (n. [[1888]]) * [[1967]]: [[Carl Sandburg]], usona-sveda poeto kaj historiisto (n. [[1878]]) * [[1968]]: [[Giovannino Guareschi]], itala verkisto, ĵurnalisto, humuristo (n. [[1878]]) * [[1979]]: [[Sándor Kocsis]], hungara futbalisto (n. [[1929]]) * [[1982]]: [[Sonny Stitt]], usona saksofonisto (n. [[1924]]) * [[1986]]: [[Ede Staal]], nederlanda [[kantaŭtoro]] (n. [[1941]]) * [[1989]]: [[Martti Talvela]], finna basa operkantisto (n. [[1935]]) * [[1990]]: [[Manuel Puig]], argentina verkisto (n. [[1932]]) * [[1999]]: [[Zdenko Křimský]], [[ĉeĥa esperantisto]], sekretario de [[ĈEA]] kaj komitatano de [[UEA]], entreprenisto de firmao [[Interhelpo]], akirinta siatempe urbocentran oficejon en [[Prago]], kiun li renovigis kaj ekipis, iniciatinto de broŝuro ''Sociologia esploro de sintenoj al Esperanto'' (n. [[1934]]) * [[2001]]: [[Miklós Mészöly]], hungara verkisto kaj poeto (n. [[1919]]) * [[2004]]: [[Illinois Jacquet]], usona ĵazmuzikisto, [[tenorsaksofonisto]] (n. [[1922]]) * [[2004]]: [[Sacha Distel]], franca [[kanzono|kanzonisto]], komponisto kaj gitaristo (n. [[1933]]) * [[2004]]: [[Ferenc K. Kiss]], rumania hungara poeto, lokhistoriisto (n. [[1913]]) * [[2007]]: [[László Kovács (kameraisto)|László Kovács]], hungara-usona kameraisto (n. [[1933]]) * [[2019]]: [[Marek Rymuszko]], pola raportisto, verkisto, publicisto kaj [[esoterismo|esoterulo]] (n. [[1948]]) * [[2024]]: [[John Mayall]], angla kantisto kaj gitaristo (n. [[1933]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * Laŭ [[Okcidenta astrologio]] la unua tago sub la [[Zodiako|zodiaka signo]] [[Leono (konstelacio)|Leono]]: ♌ (ĝis la [[23-a de aŭgusto]]) * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: sankta [[Maria Magdala]], [[Disĉiplo|disĉiplino]] de [[Jesuo]] * ''malnovaj festoj'': [[Pola Popola Respubliko]]: Nacia Festo de Renaskiĝo de [[Pollando]] (ĝis [[1989]]) * Loke: [[Pi-proksimeca tago]]: tago de la [[proksimuma kalkulado]] de [[Pi (nombro)]]: (ekvivalento de la usona noto de la nombro Pi el la 14-a de marto (3.14) aŭ la [[Pi-tago]], eŭropa maniero noti la daton 22/7=~3.1428) == Tagoj de [[semajno]] == La '''22-a de julio''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; {{Projektoj}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]. [[Kategorio:22-a de julio| ]] [[Kategorio:Julio|22]] [[Kategorio:22-a tago de la monato|#07]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0722]] 3z60fwvauxdz5qmnq2c4e0x8jm1s22s 9369160 9369159 2026-05-09T10:52:38Z ThomasPusch 1869 /* Eventoj */ 9369160 wikitext text/x-wiki {{KalendaroJulio}} {{Julio}} La '''22-a de julio''' estas la 203-a tago de la jaro (la 204-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 162 tagoj restas. Je la 22-a de julio okazis, interalie: == Eventoj == * [[-776]]: [[Antikva Grekio]]: kelkaj [[historiisto]] opinias, ke en [[Olimpio]] komenciĝis unuaj [[Antikvaj Olimpikaj Ludoj]] * [[259]]: [[Papo Dionizio|Dionozio]] iĝis papo * [[838]]: [[Arab–bizancaj militoj]]: trupoj de [[Abasida Kaliflando]] venkis trupojn de imperiestro de [[Bizanca Imperio]] en la batalo de Anzen ([[Turkio]]) * [[971]]: Venko de [[Bizanca Imperio|bizanca armeo]] super la rusa en batalo de [[Silistra|Dorostolon]] * [[1018]]: Militiro al Kievo: [[Batalo apud la rivero Okcidenta Bugo]] - pola princo [[Boleslao la 1-a (Pollando)|Boleslao la 1-a]] venkis la rusan princon [[Jaroslavo la Saĝa]] (inter[[dinastio|dinastiaj]] kunpuŝiĝoj) * [[1099]]: [[Gotfredo de Bouillon]] iĝis unua [[monarko]] de la [[Jerusalema reĝlando]] * [[1209]]: [[Genocido]]: kadre de kontraŭ[[Albigensismo|albigensa]] militiro [[krucmilitoj|krucmilitistoj]] masakris 20 mil [[kataro]]jn kaj katolikojn de [[Béziers]], kiuj rezistis * [[1227]]: En batalo de [[Bornhöved]] dana armeo malvenkis kontraŭ koaliciaj fortoj de germanaj urboj * [[1246]]: Itala kaj pola [[franciskanoj]] [[Johano de Plano Carpini]] kaj [[Benedykt Polak]] atingis [[Karakorumo (Mongolio)|Karakorumon]], la ĉefurbon de [[Mongola Imperio]] * [[1270]]: En [[Ĉeĥio]] [[pluvo|pluvis]] sen halto de la 22-a de julio ĝis la mezo de septembro, kies konsekvenco estis [[inundo]]j, malsukcesaj kaj multekostaj rikoltoj * [[1331]]: Militantaj trupoj de la [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] transiris [[Vistulo]]n enirante al [[Kujavio]] * [[1342]]: Grandaj [[inundo]]j en [[Mez-Eŭropo]] komenciĝis * [[1456]]: Hungara militestro [[János Hunyadi]] venkis armeon de [[Otomana Imperio]] en batalo de [[Beogrado]] * [[1458]]: Dum [[Dektrijara Milito (1454–66)|Dektrijara milito]]: kontraŭ [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] pola armeo iranta al [[Malbork]] sieĝis [[kastelo]]n en [[Papowo Biskupie]] * [[1499]]: [[Svisoj]] venkis armeon de la Ligo de [[ŝvaboj]] en batalo de [[Dornach]] * [[1515]]: Dum [[Vieno|Viena]] kunveno de [[monarko]]j oni subskribis politikan [[traktato]]n inter [[Jogajlidoj]] (reĝo de Pollando [[Sigismondo la 1-a (Pollando)|Sigismondo la 1-a]] kaj reĝo de Ĉeĥio kaj Hungario [[Vladislao la 2-a Jogajlido]]) kaj [[Habsburgoj]] (romia-germana imperiestro [[Maksimiliano la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Maksimiliano la 1-a]]) * [[1520]]: Dum prusa [[milito]] trupoj de la [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] atakis apud [[Pisz]] kelkcentpersonan taĉmenton de polaj kaj [[ĉeĥoj|ĉeĥaj]] [[soldisto]]j * [[1587]]: [[Nordameriko]]: dua grupo de britaj [[koloniismo|koloniistoj]] alvenis al la [[kolonio Roanoke]], en [[Norda Karolino]], por restarigi la forlasitan [[setlado|setlejon]] * [[1598]]: [[Kontraŭjudismo|Kontraŭjudisma]] [[verko]] de [[William Shakespeare]] ''[[La Venecia Komercisto]]'' enregistriĝis kiel kontrolebla publikaĵo * [[1654]]: Dum pola-rusa milito la rusa armeo sub gvido de Aleksej Trubeckoj [[masakro|masakris]] loĝantaron de urbo Mścisław ([[Mahilova regiono]]) - oni [[murdo|murdis]] 15 mil personojn (kun virinoj kaj infanoj) krom 700 [[metiisto]]j, bezonataj al [[Granda Duklando de Moskvo]] * [[1657]]: [[Sveda diluvo]]: en privata nobela urbo Międzybóż (nun Меджибіж, Meĝibinĵ, en [[Ĥmelnicka provinco]]) kapitulacis armeo de [[György Rákóczi la 2-a]] batalanta kontraŭ polaj [[militisto]]j * [[1686]]: [[Albany (Nov-Jorkio)|Albany]], la ĉefurbo de Nov-Jorkio, [[urbo|urbiĝis]] * [[1793]]: [[Dispartigoj de Pollando|Dua dispartigo de Pollando]]: [[Sejmo (Pollando)|Sejmo]] de [[Grodno]]/Gardinas, kunsidanta sub [[kanono|kanontubo]]j de rusa armeo, subskribis traktaton kun [[Rusia Imperio]], en kiu ĝi cedis [[vojevodio]]jn de [[Minsko]], [[Kievo]], Bracław (nun Брацлав, Braclav, en [[Vinica provinco]]) kaj Kamieniec Podolski (nun [[Ĥmelnicka provinco]]) kaj partojn de la [[Vilno|Vilna]], de [[Navahrudak]], [[Bresto (Belorusio)|Bresto]] kaj de la [[Lucko|Volinia]] * [[1793]]: Skota komercisto kaj vojaĝisto [[Alexander Mackenzie]], ligita kun [[Nord-Okcidenta Kompanio]], atingis [[Pacifiko]]n * [[1796]]: [[Ohio]]: [[Klevlando]] fondiĝis * [[1802]]: [[Gia Long]] konkeris [[Hanojo]]n unuigante [[Vjetnamio]]n, kiu travivis jarcentojn da [[Feŭdo|feŭdaj]] militoj * [[1805]]: [[Napoleonaj Militoj]]: [[Milito de la Tria Koalicio]]: [[Batalo de Kabo Finisterre (1805)|Batalo de Kabo Finisterre]] - senrezulta [[marbatalo]] inter franca-hispana [[floto]] gvidata de hispana admiralo [[Pierre-Charles Villeneuve]] kaj la brita de [[admiralo]] Robert Calder * [[1807]]: [[Napoleonaj Militoj]]: En [[Dresdeno]] [[Napoleono Bonaparte]] altrudis konstitucion al [[Varsovia Dukejo]] kune kun la [[Franca civila kodekso|Napoleona kodekso]] reguliganta [[civila juro|civilan juron]] * [[1812]]: [[Napoleonaj Militoj]]: Malvenko de franca armeo kun la angla-hispana-portugala en batalo de [[Salamanko]] * [[1854]]: Angla astronomo [[John Russell Hind]] malkovris asteroidon [[30 Uranio|Uranio]] * [[1864]]: [[Konfederaciitaj ŝtatoj de Usono]] malvenkis en batalo de [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]] * [[1880]]: [[Pollando]]: granda [[incendio]] de [[Żelechów]] * [[1894]]: Unua en la historio [[ralio]] laŭ la itinero [[Parizo]]-[[Rueno]] * [[1898]]: [[Geedziĝo]] de [[Vladimir Lenin]] kaj [[Nadeĵda Krupskaja]] en preĝejo de vilaĝo Ŝuŝenkoje * [[1908]]: En [[Detrojto (Miĉigano)]] fondiĝis entrepreno ''Fisher Body Company'', produktanta [[kaleŝo]]jn kaj [[karoserio]]jn, pliposte enirinta [[korporacio]]n [[General Motors]] * [[1916]]: [[Unua Mondmilito]]: En [[Namibio]] aperis unua numero de eldonata germana ĵurnalo "Allgemeine Zeitung" (kiel "Der Kriegsbote") * [[1917]]: [[Unua Mondmilito]]: Post rifuzo flanke de [[Polaj Legioj (1914-1918)|Polaj Legioj]] ĵuri fidelecon al germana imperiestro germanoj arestis [[Józef Piłsudski]] kaj [[Kazimierz Sosnkowski]] * [[1920]]: [[Pola-bolŝevika milito|Soveta-Pola Armeo]]: pola generalo [[Tadeusz Rozwadowski]] iĝis ĉefo de Ĝenerala [[Stabo]] * [[1921]]: [[Rif-milito]]: en la [[batalo de Annual]] en [[Hispana Maroko]] la hispana armeo suferis gravan malvenkon flanke de ribelemaj [[berberoj]], kio kaŭzas enlandan politikan krizon en [[Hispanio]] * [[1927]]: [[Italio]]: futbalklubo [[AS Roma]] fondiĝis * [[1930]]: [[Kolĥozo]]-centro de [[Sovetunio]] establis pritakson de kolektivaj farmistoj en [[labortago]]j anstataŭ [[mono]] * [[1934]]: Usona bankorabisto [[John Dillinger]] estis pafmortigita de funkciuloj de [[FBI]] antaŭ kinejo en [[Ĉikago]]; [[Varsovio]]n atingis [[Kulmino|kulmina]] ondo de la plej granda [[inundo]] en la [[intermilita periodo]] * [[1936]]: [[Valerij Ĉkalov]] atingis [[insulo]]n Udd ([[Oĥotska Maro]]) dum la unua seninterrompa [[flugo]] de [[Moskvo]] al [[Fora Oriento]] pere de [[Tupolev ANT-25]]; [[Hispana Enlanda Milito]]: Populara Plenuma Komitato de [[Valencio]] transprenis regopovon en [[Valencia Komunumo]] * [[1940]]: [[Dua Mondmilito]]: [[Libera Francio]]: [[administracio]] de [[Nov-Hebridoj]] elektis flankon de generalo [[Charles de Gaulle]]; negativa respondo de [[Britio]] al t.n. pacaj proponoj de [[Adolf Hitler]]; [[Estonio]] revenigis sovetajn regopovojn kaj voĉdonis pri aliĝo al [[Sovetunio]] * [[1941]]: [[Dua Mondmilito]]: Naziaj okupantaj taĉmentoj komencis detrui [[sinagogo]]n en [[Murowana Goślina]]; dua atako de [[Luftwaffe]] al [[Moskvo]] (ĉ. 150 [[bombaviadilo]]j); soveta 3-a Aviada Korpuso atakis [[aerodromo]]jn, i.a. en [[Vicebsko]] * [[1942]]: [[Holokaŭsto]]: [[Granda Kampanjo]] realigata kadre de [[Operaco Reinhardt]] komenciĝis - [[germanoj]] komencis likvidi [[varsovia geto|Varsovian geton]] - ĉi tage Varsovion forlasis 6250 judoj * [[1943]]: [[Volinia masakro]]: [[ukrainoj|ukrainaj]] naciistoj murdis 43 [[poloj]]n en vilaĝo Dymitrówka (nun en [[Volina provinco]]); [[Pola Enlanda Armeo]] el [[Mińsk Mazowiecki]] likvidis distriktan [[gestapo|gestapestron]]; alfronte de [[Orlov (Kirova provinco)|Orlova]] grupiĝo de sovetaj partizanoj nokte eksplodigis ĉ. 6 km de [[relo]]j - unu el la plej grandaj [[rezisto|prifervojaj agadoj]] en la subtera Eŭropo; nokte de la 21-a/22-a de julio soveta [[aviado]] atakis fervojajn nodojn en [[Brjansk]] kaj Orlov, kaj [[stacidomo]]jn en [[Karaĉev]] kaj [[Jenakijeve]], [[brita aerarmeo|RAF]] atakis [[Duisburg]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: laŭvica atako de Leningrada kaj [[Volĥov]]a Frontoj al Mga ([[Leningrada provinco]]) komencita (ĝis la 4-a de aŭgusto, sen terenaj gajnoj); [[Aliancanoj|Aliancitaj]] armeoj konkeris [[Palermo]]n * [[1944]]: [[Dua Mondmilito]]: Pola divizio kun sovetianoj liberigis [[Lubartów]], [[Kock]] kaj [[Tomaszów Lubelski|Tomaszów]]; la Ruĝa Armeo konkeris [[Siemiatycze]], [[Kamjanec-Podilskij|Kamjanec]], [[Chełm]] kaj [[Lublin]]; en la [[Kastelo de Lublin]] retiriĝantaj germanaj unuoj murdis 300 polojn kaj judojn, same 450 malliberulojn en [[Majdanek]], kiu estis likvidita; en [[Lvovo]] (Lvivo) [[Pola Enlanda Armeo|ekis]] [[Operaco Tempesto|Operacon Tempesto]]; prepariĝas likvido de [[partizano]]j el [[Iwonicz-Zdrój]]; al [[Koncentrejo Ravensbrück]] alvenis transporto de polaj virinoj el [[Varsovio]]; usona 15-a Aviada Armeo atakis [[aerodromo]]jn en [[Rumanio]] - pezaj [[bombaviadilo]]j atakis [[nafto]]kampojn en [[Ploiești]]; [[Litovio]]: trupoj de la sovetia Balta Fronto konkeris [[Panevėžys]]; en [[Chełm]] fondiĝis [[Pola Komitato de Nacia Liberigo]]; [[Usono]]: fine de [[Ekonomia Modelo de Bretton Woods|ekonomia konferenco en Bretton Woods]] decidiĝis postmilita fondo de [[Monda Banko]] kaj [[Internacia Monunua Fonduso]] * [[1945]]: [[Dua Mondmilito]]: Batalo en la [[Golfo de Tokio]] komenciĝis - la lasta [[marbatalo]] en [[Pacifiko]], gajnita de [[Usono]] * [[1946]]: [[Mandata Palestino]]: [[Cionismo|cionismaj]] [[terorismo|teroristaj]] organizaĵoj Irgun kaj [[Stern-grupo|''Leĥi'']] bombatencis kontraŭ hotelo ''King David'' en [[Jerusalemo]], kie troviĝis brita ĉefmilitistejo - 91 personoj mortis, 45 vundiĝis (respondo al [[britoj|brita]] eniro al la [[Juda Agentejo por Israelo]] la 29-an de junio) * [[1947]]: [[Flago de Barato]] estas adoptita * [[1949]]: [[Pollando]]: en Raszyn ([[distrikto Pruszkowski]]) ekfunkciis [[radiostacio]] de [[Pola Radio]], kies 335-metra [[elsendomasto]] estis la plej alta en Eŭropo * [[1952]]: [[Stalinismo]]: [[Sejmo (Pollando)|Pola Sejmo]] voĉdonis [[konstitucio]]n, kiu la saman tagon ekvalidis kaj akceptis novan nomon por la ŝtato: [[Pola Popola Respubliko]] - nuligo de la [[disigo de povoj]] * [[1955]]: [[Stalinismo]]: Oficiala malfermo de la [[Varsovia Kultur- kaj Sciencpalaco]] je la nomo de [[Stalin]] (por poloj simbolo de la sklavigo de Pollando) kaj de la [[Nacia Stadiono en Varsovio|Stadiono de la 10-jariĝo]] * [[1955]]: Premiero de la ĉeĥa historia filmo ''[[Jan Žižka (filmo, 1955)|Jan Žižka]]'' de reĝisoro [[Otakar Vávra]] surbaze de la verko de [[Alois Jirásek]] * [[1969]]: Federacia Kortumo de Justeco en [[Karlsruhe]] decidis, ke la romano ''[[Fanny Hill]]'', unue publikigita en 1749, ne estas maldecaĵo laŭ senco de la [[krima juro]] * [[1976]]: Papo [[Paŭlo la 6-a]] eksigis la agadon de [[Sacerdota Fratio de Sankta Pio la 10-a]] kaj ties fondinton - [[Marcel Lefebvre]] * [[1977]]: Ĉina reformisma politikisto [[Deng Xiaoping]] refoje aperas kiel ĉefgvidanto * [[1983]]: Abolicio de la [[milita stato en Pollando]] fare de Pola [[Ŝtato|Ŝtat]]-Konsilio kun parta konservo de [[reprezalio|reprezalia]] leĝaro - la [[militjuro]] dauris 586 tagojn dum kiuj pereis ĉirkaŭ 100 personoj kaj preskaŭ 10 000 estis internigitaj, ĝi profundigis ekonomian kolapson kaj malfortigis [[Solidareco (Pollando)|''Solidarecon'']] * [[1985]]: Teroristoj de [[Hizbolaho]] atencis kontraŭ sinagogo en [[Kopenhago]] - unu persono pereis kaj 20 vundiĝis * [[1986]]: [[Ĉambro de komunuloj]] de [[Parlamento de la Unuiĝinta Reĝlando]] voĉdonis por forigo de la [[korpa puno]] en publikaj lernejoj * [[1987]]: [[Palestino|Palestina]] kreinto de kontraŭisraelaj [[satiro|satiraj]] desegnaĵoj [[Naĝi al-Ali]] estis pafe vundita je [[vizaĝo]] antaŭ [[Londono|londona]] sidejo de [[Kuvajto|kuvajta]] gazeto, kun kiu li kunlaboris * [[1989]]: [[Vytautas-Magnus-Universitato]] remalfermita en [[Litovio]] * [[1993]]: [[Bosnia Milito]]: dum la [[sieĝo]] de [[Sarajevo]], kiu komenciĝis la 5-an de aprilo 1992, la plej alta nombro de registritaj [[pafo]]j okazis (3 777) * [[1994]]: [[Yahya Jammeh]] iĝis prezidento de Gambio rezulte de sensanga militista puĉo; lasta dispecaĵo de [[kometo]] [[Kometo Shoemaker-Levy 9]] koliziis kun [[Jupitero (planedo)|Jupitero]]; [[Ŝlagro]]: ĉeĥa [[premiero]] de la mondfama [[muzikalo]] de [[Andrew Lloyd Webber]] kaj [[Tim Rice]] ''[[Jesus Christ Superstar]]'' okazis en [[Prago]] - dum kvar jaroj estis 1288 ripetojn * [[1997]]: [[Furorlibro]]: verkita kaj ilustrita de Eiichiro Oda, ''[[One Piece]]'', la plej vendata [[mangao]] en la historio, debutis en semajna japana "[[Shōnen Jump]]" * [[1998]]: [[Inundo]] komenciĝis en orienta [[Ĉeĥio]] mortigante 7 homojn * [[1999]]: [[Mikrosofto]] ebligis utiligon de la unua versio de [[Windows Live Mesenger]] * [[2003]]: [[Irako]]: usonaj soldatoj atakis domon en [[Mosulo]] kaj mortigis la filojn de [[Saddam Hussein]] post longa batalo * [[2005]]: [[Microsoft]] anoncis oficialan nomon de la sistemo [[Vindozo Vista]], pli frue konata kiel Longhorn; [[Metroo de Londono|Londona metroa polico]] erare mortpafis brazilanon [[Jean Charles de Menezes]]; Rusia [[atletiko|atletikistino]] [[Jelena Isinbajeva]] kiel unua virino atingis en [[Londono]] 5 metrojn dum [[stangoaltsaltado]] * [[2007]]: Oficanta Partio de Justeco kaj Evoluo de ĉefministro [[Recep Tayyip Erdoğan]] gajnis parlamentan baloton en [[Turkio]] akirante 341 lokojn en 550-persona [[Granda Nacia Asembleo de Turkio]] * [[2009]]: La plej longa plena [[suna eklipso]] en la [[21-a jarcento]] * [[2011]]: [[Atakoj en Norvegio (2011)|Atakoj en Norvegio]]: norvega [[dekstra ekstremismo|dekstra ekstremisto]] [[Anders Behring Breivik]] bombis oficejon de la registaro en [[Oslo]] - ok homoj pereis, 14 vundiĝis en la eksplodo. Samtage li mortpafis 68 junulojn en la insulo [[Utøya]] * [[2013]]: 95 personoj pereis kaj 2395 vundiĝis en [[tertremo]] kun [[epicentro]] apud urbo Dingxi en ĉina provinco [[Gansuo]] * [[2014]]: Urbo [[Severodoneck]] estis liberigita de teroristoj el [[Luganska provinco|Luganska Popola Respubliko]] * [[2016]]: 18-jara atencinto pafmortigis en [[vendejaro]] de [[Munkeno]] 9 personojn, 35 vundis kaj sinmortigis * [[2018]]: Pola [[alpa skiado|skigrimpisto]] [[Andrzej Bargiel]] [[descendskiado|descendis]] de la plej malfacile [[grimpado|grimpebla]] [[montopinto]] [[K2]] kiel unua homo en la historio * [[2022]]: En [[Varsovio]] [[Instituto pri Nacia Memoro]] enmanigis al 30 familioj notojn pri identigitaj [[viktimo]]j de germana kaj [[komunista krimo|komunista teroro]] en Pollando — ĝis nun post falo de [[totalismo|totalismaj]] imperioj oni memorigis jam 220 personojn batalantajn kontraŭ germana-soveta [[okupado]] de la [[Dua Pola Respubliko]]; [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: [[Novaĵagentejo]] [[Reuters]]: ukrainaj armitaj fortoj detruis 100 gravajn rusajn celojn, en tio komandopunktojn ==[[Esperantujo]]== * [[2017]]: La 102-a [[UK 2017|Universala Kongreso de Esperanto]] komenciĝis en [[Seulo]] ([[Sud-Koreio]]) == Naskiĝoj == * [[1478]]: [[Filipo la 1-a de Kastilio]], reĝo de Hispanio (m. [[1506]]) * [[1510]]: [[Aleksandro de Mediĉo]], duko de Florenco (m. [[1537]]) * [[1559]]: [[Laŭrenco de Brindisi]], itala sanktulo, teologo kaj [[doktoro de eklezio]] (m. [[1619]]) * [[1596]]: [[Miĥail Fedoroviĉ Romanov]], [[caro]] de Rusio (m. [[1645]]) * [[1597]]: [[Virgilio Mazzocchi]], itala komponisto (m. [[1646]]) * [[1713]]: [[Jacques-Germain Soufflot]], franca arkitekto (m. [[1780]]) * [[1745]]: [[János Krizosztom Hannulik]], hungara pastro, poeto latinlingva (m. [[1816]]) * [[1784]]: [[Friedrich Bessel]], germana astronomo, geodeziisto kaj matematikisto (m. [[1846]]) * [[1799]]: [[Pauline-Marie Jaricot]], franca [[Servisto de Dio|servistino de Dio]] (m. [[1862]]) * [[1800]]: [[Jakob Lorber]], aŭstra-slovenia verkisto de mistikaĵoj, muzikisto, [[mistiko|mistikulo]], astrologo kaj [[teozofo]] (m. [[1864]]) * [[1806]]: [[Ludwig Roß]], germana arkeologo kaj klasika filologo (m. [[1859]]) * [[1822]]: [[Johann Gregor Mendel]], aŭstra-ĉeĥa genetikisto (m. [[1884]]) * [[1831]]: [[Komei]], [[imperiestro de Japanio]] (m. [[1867]]) * [[1843]]: [[Antal Stašek]], ĉeĥa verkisto, tradukisto kaj politikisto (m. [[1931]]) * [[1849]]: [[Emma Lazarus]], usona poetino, pionirino de [[cionismo]] (m. [[1887]]) * [[1849]]: [[Géza Zichy]], hungara komponisto, pianisto, verkisto, [[mecenato]] (m. [[1924]]) * [[1866]]: [[Fritz Schullerus]], hungara pentristo (m. [[1898]]) * [[1871]]: [[Ákos Buttykay]], hungara komponisto (m. [[1935]]) * [[1878]]: [[Janusz Korczak]], pola-juda kuracisto, pedagogo, murdita en [[Treblinka]] kun siaj [[infano]]j de [[Varsovia geto]] (m. [[1942]]) * [[1880]]: [[Rudolf Brandsch]], rumanuja politikisto (m. [[1953]]) * [[1887]]: [[Gustav Hertz]], germana fizikisto Nobelpremiita (m. [[1975]]) * [[1888]]: [[Kirk Bryan]], usona [[geologo]] kaj [[geomorfologio|geomorfologo]] (m. [[1950]]) * [[1889]]: [[James Whale]], usona filmreĝisoro (m. [[1957]]) * [[1892]]: [[Arthur Seyß-Inquart]], aŭstra juristo kaj nazia politikisto (m. [[1946]]) * [[1894]]: [[Vince Tóth]], [[hungara esperantisto]], juristo, polickapitano kaj [[fakdelegito]] pri [[polico]] kaj [[filatelo]] en [[Internacia Esperanto-Ligo|IEL]], sekretario de [[Hungarlanda Esperanto-Societo|HES]], administranto de "[[Literatura Mondo]]" kaj tradukisto (m. nekonata) * [[1894]]: [[Juci Lábass]], hungara aktorino kaj operetkantistino (m. [[1932]]) * [[1894]]: [[Oskar Maria Graf]], germana verkisto kaj anarkiisto (m. [[1967]]) * [[1895]]: [[León de Greiff]], kolombia poeto, diplomato, muzikologo (m. [[1976]]) * [[1898]]: [[Alexander Calder]], usona skulptisto (m. [[1977]]) * [[1906]]: [[Antal Rónai]], rumania hungara dirigento (m. [[1996]]) * [[1912]]: [[Kurt Mathias von Leers]], germana teologo kaj martiro (m. [[1945]]) * [[1914]]: [[Lili Muráti]], hungara aktorino (m. [[2003]]) * [[1926]]: [[Béla Fazakas]], rumania hungara kuracisto kaj pedagogo (m. [[2019]]) * [[1928]]: [[Éva Sükösd]], rumania hungara geologino kaj geografino * [[1934]]: [[Louise Fletcher]], usona aktorino (m. [[2022]]) * [[1938]]: [[Terence Stamp]], brita aktoro (m. [[2025]]) * [[1942]]: [[Toyohiro Akiyama]], japana ĵurnalisto kaj [[kosmonaŭto]] * [[1942]]: [[Katalin Bartók]], rumania hungara botanikistino (m. [[2021]]) * [[1946]]: [[Mireille Mathieu]], franca kantistino * [[1946]]: [[György Markos]], hungara aktoro, humuristo, parodiisto kaj instruisto * [[1946]]: [[Danny Glover]], usona aktoro * [[1947]]: [[Dénes Molnár]], rumania hungara grafikisto (m. [[2000]]) * [[1947]]: [[Marcin Wolski]], pola verkisto, [[satiro|satiristo]], publicisto * [[1948]]: [[Yves-Thibault de Silguy]], franca politikisto kaj diplomato * [[1949]]: [[Lasse Virén]], finna [[longdistanca kuro|longdistanca kuranto]], politikisto * [[1951]]: [[György Frunda]], rumania hungara advokato, politikisto * [[1951]]: [[Barna Holló]], rumania hungara grafikisto, tekstilisto * [[1957]]: [[Ŭatanabe Takaŝi]], japana [[animeo|animea]] reĝisoro * [[1958]]: [[Ahmad Kazemi]], irana militestro (m. [[2006]]) * [[1973]]: [[Colin Ferguson]], uson-kanada aktoro * [[1973]]: [[Rufus Wainwright]], uson-kanada kantisto * [[1974]]: [[Franka Potente]], germana aktorino * [[1975]]: [[Paweł Kowal]], pola politologo, historiisto, publicisto, politikisto * [[1976]]: [[Kokia]], japana kantistino kaj komponistino * [[1978]]: [[Tibor Hartel]], rumania hungara biologo, instruisto * [[1980]]: [[Kate Ryan]], flandra kantistino * [[1980]]: [[Botond Polgár]], rumania hungara skulptisto * [[1992]]: [[Selena Gomez]], usona aktorino, kantistino kaj [[produktoro]] * [[1997]]: [[Fergus Riordan]], skota aktoro * [[2013]]: [[Princo Georgo de Kembriĝo]], brita princo == Mortoj == * [[1461]]: [[Karlo la 7-a (Francio)|Karlo la 7-a]], reĝo de Francio (n. [[1403]]) * [[1540]]: [[Johano la 1-a (Hungario)|Johano la 1-a]], reĝo de Hungario (n. [[1487]]) * [[1575]]: [[Franciscus Maurolycus]], itala matematikisto, astronomo kaj [[historiografio|historiografo]] (n. [[1494]]) * [[1619]]: [[Laŭrenco de Brindisi]], itala franciskano, sacerdoto, katolika sanktulo (n. [[1559]]) * [[1645]]: [[Gaspar de Guzmán y Pimentel]], hispana politikisto, [[favoratulo]] de [[Filipo la 4-a (Hispanio)|Filipo la 4-a]] (n. [[1587]]) * [[1676]]: [[Klemento la 10-a]], papo (m. [[1590]]) * [[1684]]: [[Josefa de Óbidos]], portugala-hispana pentristino (n. [[1630]]) * [[1765]]: [[Carl Alexander Clerck]], sveda [[entomologo]] kaj [[araneo|araneologo]] (n. [[1709]]) * [[1800]]: [[Christian Heinrich Schmid]], germana juristo, literatursciencisto, [[retoriko|retorikisto]] (n. [[1771]]) * [[1802]]: [[Marie François Xavier Bichat]], franca anatomo kaj fiziologo (n. [[1771]]) * [[1813]]: [[George Shaw]], angla [[botanikisto]] kaj [[zoologo]] (n. [[1751]]) * [[1826]]: [[Giuseppe Piazzi]], itala astronomo kaj matematikisto (n. [[1746]]) * [[1832]]: [[Napoleono la 2-a]], imperiestro de Francio (n. [[1811]]) * [[1841]]: [[János Munkácsy]], hungara ĵurnalisto, redaktoro kaj dramverkisto (n. [[1802]]) * [[1850]]: [[Vicente López Portaña]], hispana pentristo (n. [[1772]]) * [[1853]]: [[Christoffer Wilhelm Eckersberg]], dana pentristo (n. [[1783]]) * [[1863]]: [[Karl Schuberth]], germana violonĉelisto (n. [[1811]]) * [[1869]]: [[John August Roebling]], germana-usona arkitekto kaj pontokonstruisto (n. [[1806]]) * [[1869]]: [[Károly Sasku]], hungara advokato, inĝeniero, instruisto kaj politikisto (n. [[1806]]) * [[1870]]: [[Josef Strauss]], aŭstria komponisto (n. [[1827]]) * [[1897]]: [[Elek Jakab (historiisto)|Elek Jakab]], hungara historiisto, arkivisto kaj akademiano (n. [[1820]]) * [[1907]]: [[Antal Kerpely (patro)|Antal Kerpely]], hungara inĝeniero pri [[forno]], [[profesoro]] (n. [[1837]]) * [[1909]]: [[Detlev von Liliencron]], germana verkisto (n. [[1844]]) * [[1916]]: [[James Whitcomb Riley]], usona poeto (n. [[1849]]) * [[1922]]: [[Gustav Compter]], germana pedagogo kaj naturscienculo (n. [[1831]]) * [[1925]]: [[Sophie Marie-Aline Menu de Ménil]], franca baronino, edzino de [[Félicien Menu de Ménil]], prizorgantino de [[UK 1907]], kontribuanta [[IKUE-kongreso]]jn kaj starigon de [[Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista]] (n. [[1870]]) * [[1932]]: [[Errico Malatesta]], itala anarkiisto, verkisto kaj teoriulo (n. [[1853]]) * [[1934]]: [[John Dillinger]], usona bankorabisto (n. [[1903]]) * [[1944]]: [[Oleksandr Olesj]], ukraina poeto (n. [[1878]]) * [[1955]]: [[Paul Hans Albrecht]], germana muzeisto kaj historiisto (n. [[1894]]) * [[1958]]: [[Miĥail Zoŝĉenko]], rusa verkisto (n. [[1895]]) * [[1965]]: [[Árpád Kostyala]], hungara, rumania hungara ĵurnalisto, tradukisto (n. [[1889]]) * [[1966]]: [[Stasys Tijūnaitis]], litova esperantisto, kunlaboranto de [[Adomas Jakštas]], kunlaboranto de "[[Litova Stelo]]" kaj ''[[Ĝermolisto de Esperanto-eldonaĵoj|Litova Almanako]]'', partoprenanto de [[UK 1924]] (n. [[1888]]) * [[1967]]: [[Carl Sandburg]], usona-sveda poeto kaj historiisto (n. [[1878]]) * [[1968]]: [[Giovannino Guareschi]], itala verkisto, ĵurnalisto, humuristo (n. [[1878]]) * [[1979]]: [[Sándor Kocsis]], hungara futbalisto (n. [[1929]]) * [[1982]]: [[Sonny Stitt]], usona saksofonisto (n. [[1924]]) * [[1986]]: [[Ede Staal]], nederlanda [[kantaŭtoro]] (n. [[1941]]) * [[1989]]: [[Martti Talvela]], finna basa operkantisto (n. [[1935]]) * [[1990]]: [[Manuel Puig]], argentina verkisto (n. [[1932]]) * [[1999]]: [[Zdenko Křimský]], [[ĉeĥa esperantisto]], sekretario de [[ĈEA]] kaj komitatano de [[UEA]], entreprenisto de firmao [[Interhelpo]], akirinta siatempe urbocentran oficejon en [[Prago]], kiun li renovigis kaj ekipis, iniciatinto de broŝuro ''Sociologia esploro de sintenoj al Esperanto'' (n. [[1934]]) * [[2001]]: [[Miklós Mészöly]], hungara verkisto kaj poeto (n. [[1919]]) * [[2004]]: [[Illinois Jacquet]], usona ĵazmuzikisto, [[tenorsaksofonisto]] (n. [[1922]]) * [[2004]]: [[Sacha Distel]], franca [[kanzono|kanzonisto]], komponisto kaj gitaristo (n. [[1933]]) * [[2004]]: [[Ferenc K. Kiss]], rumania hungara poeto, lokhistoriisto (n. [[1913]]) * [[2007]]: [[László Kovács (kameraisto)|László Kovács]], hungara-usona kameraisto (n. [[1933]]) * [[2019]]: [[Marek Rymuszko]], pola raportisto, verkisto, publicisto kaj [[esoterismo|esoterulo]] (n. [[1948]]) * [[2024]]: [[John Mayall]], angla kantisto kaj gitaristo (n. [[1933]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * Laŭ [[Okcidenta astrologio]] la unua tago sub la [[Zodiako|zodiaka signo]] [[Leono (konstelacio)|Leono]]: ♌ (ĝis la [[23-a de aŭgusto]]) * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: sankta [[Maria Magdala]], [[Disĉiplo|disĉiplino]] de [[Jesuo]] * ''malnovaj festoj'': [[Pola Popola Respubliko]]: Nacia Festo de Renaskiĝo de [[Pollando]] (ĝis [[1989]]) * Loke: [[Pi-proksimeca tago]]: tago de la [[proksimuma kalkulado]] de [[Pi (nombro)]]: (ekvivalento de la usona noto de la nombro Pi el la 14-a de marto (3.14) aŭ la [[Pi-tago]], eŭropa maniero noti la daton 22/7=~3.1428) == Tagoj de [[semajno]] == La '''22-a de julio''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; {{Projektoj}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]. [[Kategorio:22-a de julio| ]] [[Kategorio:Julio|22]] [[Kategorio:22-a tago de la monato|#07]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0722]] 2dz8mqok751iww993wq5afh6sta50lf 0 11244 9369030 9189385 2026-05-09T04:25:02Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369030 wikitext text/x-wiki {{Informkesto milito |kunpuŝiĝo = Centjara milito |konflikto = |dosiero = [[Dosiero:Hundred years war collage.jpg|300ra]] |komentario = En la hora senco, ekante altmaldekstre: batalo de La Rochelle, batalo de Azincourt, batalo de Patay, sieĝo de Orléans |daŭro = [[1337]] - [[1453]] (116 jaroj) |loko = Ĉefe [[Reĝlando Francio]] kaj [[Burgonjaj Malaltaj Landoj]] |rezulto = Franca venko ([[traktato de Picquigny]]) |flanko1 = [[Dosiero:Blason France moderne.svg|15ra]] [[Reĝlando Francio]]<br />[[Dosiero:Blason Castille Léon.svg|15ra]] [[Reĝlando Kastilio]]<br />[[Dosiero:Blason region fr Bretagne.svg|15ra]] [[Duklando Bretonio]] ([[Domo de Blois]])<br />[[Dosiero:Blason région fr Champagne-Ardenne.svg|15ra]] [[Graflando de Ĉampanjo]]<br />[[Dosiero:Royal arms of Scotland.svg|15ra]] [[Reĝlando Skotlando]]<br />[[Dosiero:Armoiries Gênes.svg|15ra]] [[Ĝenova Respubliko]]<br />[[Dosiero:Armoiries Jean de Luxembourg superseding.svg|15ra]] [[Reĝlando Bohemio]]<br />[[Dosiero:Aragon arms.svg|15ra]] [[Reĝlando Aragono]] |flanko2 = [[Dosiero:Royal Arms of England (1340-1367).svg|15ra]] [[Reĝlando Anglio]]<br />[[Dosiero:Blason fr Bourgogne.svg|15ra]] [[Duklando Burgonjo]]<br />[[Dosiero:Blason region fr Bretagne.svg|15ra]] [[Duklando Bretonio]] ([[Domo de Montfort-l'Amaury]]) <br />[[Dosiero:Armoiries Portugal 1247.svg|15ra]] [[Reĝlando Portugalio]]<br />[[Dosiero:Blason Royaume Navarre.svg|15ra]] [[Reĝlando Navaro]]<br />[[Dosiero:Blason Nord-Pas-De-Calais.svg|15ra]] [[Graflando Flandrio]]<br />[[Dosiero:Hainaut Modern Arms.svg|15ra]] [[Graflando Henegovio]]<br />[[Dosiero:Blason de l'Aquitaine et de la Guyenne.svg|15ra]] [[Duklando Akvitanio]]<br />[[Dosiero:Arms of the Count of Luxembourg.svg|15ra]] [[Duklando Luksemburgo]] |kaŭzo = [[Eduardo la 3-a (Anglio)|Eduardo la 3-a]] depostulas la francan kronon kaj defias [[Filipo la 6-a (Francio)|Filipon la 6-an]] |komandanto1 = |komandanto2 = |forto1 = |forto2 = |perdoj1 = |perdoj2 = }} [[Dosiero:Battle of Agincourt, St. Alban's Chronicle by Thomas Walsingham.jpg|eta|300ra|La angloj dum la [[batalo de Azincourt]]. Ili rekoneblas per sia kvaronumita standardo (kun lilioj kaj rampantaj leopardoj) kaj per la ĉeesto de arkistoj.]] La '''Centjara milito''' inter la [[Francio|francoj]] kaj la [[Anglio|angloj]] daŭris de [[1337]] ĝis [[1453]]. En 1337, la reĝo [[Eduardo la 3-a (Anglio)|Eduardo la 3-a de Anglio]] (''Edward III'', [[1327]]–[[1377]]), ne plu volis ĵuri fidelecon al la franca reĝo [[Filipo la 6-a (Francio)|Filipo la 6-a de Francio]] (''Philippe VI''), pri la teritorio [[Gujeno]] (''Guyenne'', en sudokcidenta Francio). En [[1453]] je la [[17-a de julio]], la reĝo [[Karolo la 7-a (Francio)|Karolo la 7-a de Francio]] (''Charles VII'') reprenis Gujenon de [[Henriko la 6-a (Anglio)|Henriko la 6-a]] (''Henri VI''). Tio finigis la Centjaran Militon. Sed eblas ankaŭ opinii ke ĝi finiĝis nur en [[1475]], per la [[traktato de Picquigny]]. La Centjara Milito estas tre grava periodo en la historio kaj de Francio kaj de Anglio kaj de la rilatoj inter tiuj, ĉar ĝi ludis gravan rolon por aferoj kiel reĝa heredo, teritorioj, kaj grava mezepoka valoro: nome la honoro. La centjara milito estis la unua milito en Eŭropo, en kiu oni uzis [[pulvo|pulvajn]] batalilojn kaj en kiu grandparte batalis profesiaj soldatoj, nome [[pagosoldato]]j.<ref>Guilhem Pépin, Françoise Bériac-Lainé, Frédéric Boutoulle et Ausonius-Institut de recherche sur l'Antiquité et le Moyen Âge (Pessac, Gironde), ''Routiers et mercenaires pendant la guerre de Cent Ans: hommage à Jonathan Sumption: actes du colloque de Berbiguières'', 13a-14a de septembro 2013, Ausonius Éditions, 2016, cop. 2016 (ISBN 9782356131492, OCLC 944956993, rete [https://www.worldcat.org/title/routiers-et-mercenaires-pendant-la-guerre-de-cent-ans-hommage-a-jonathan-sumption-actes-du-colloque-de-berbiguieres-13-14-septembre-2013/oclc/944956993] Alirita la 16an de Oktobro 2018.).</ref> == Daŭro == Ĝia nomo "Centjara milito"<ref>{{Citaĵo de libro| aŭtoro=Philippe Contamine | titolo=La guerra dei cent'anni | eldoninto="Il Mulino | jaro=2007 | isbn=978-88-15-12041-0 | lingvo={{it}} }}</ref> aperis dum la [[19-a jarcento]], en lernejaj libroj. Tamen ĉiam mirigis ĝia longdaŭro. Kvankam la milito daŭris pli ol cent jarojn, malmultaj estis la bataloj, kaj longaj la pacaj momentoj. Tio tamen ne kaŝu la intensan perfortecon kiu regis dum tiu periodo. Pro la longa daŭro oni dividas la militon en periodojn. Diverslandaj historiistoj ne ĉiam interkonsentas pri ili; angloj emas distingi pli da fazoj. Tiutempe ne estis klare, ke iam la longan serion de bataloj oni komprenos kiel unu longegan militon. Superrigardon donas jena tabelo: {| class="wikitable" |- ! Tempo !! Angla historiografio !! Franca historiografio |- | 1337–1364 || eduarda milito ||rowspan="2"| unua fazo |- | 1369–1389 || karola milito |- | 1415–1429 || milito de Lankastro ||rowspan="2"| dua fazo |- | 1429–1475 || (fina fazo) |} == Kaŭzoj == === Gujeno === [[Dosiero:Guyenne 1328.svg|eta|Francio en 1328: Gujeno rozkolore en sudokcidenta Francio.]] La unua kaŭzo estis la problemo pri [[Gujeno]]. Estas interkonsentita inter fakuloj ke tiu afero estis pli grava ol la dinastia (sukceda) afero.<ref>Michel Balard, Jean-Philippe Genet kaj Michel Rouche, ''Le Moyen Âge en Occident'', Hachette, 2003, 352 p. (ISBN 9782011455406). p. 234.</ref> La franca reĝo [[Ludoviko la 9-a (Francio)|Sankta Ludoviko]] (''Saint Louis'', aŭ ''Louis IX'', [[1226]]–[[1270]]), per la [[Traktato de Parizo (1259)|Pariza traktato en 1259]], permesis al la Angloj okupi teritoriojn sur la kontinento. Sed ili estis parto de la franca reĝlando, kaj la angla reĝo devis ĵuri fidelon pri ili al la franca reĝo, kiu kelkfoje ilin reprenis por pruvi sian potencon, ekzemple en [[1294]]. La angla reĝo [[Eduardo la 3-a (Anglio)|Eduardo la 3-a]] laciĝis pri la francaj limuzurpoj: en [[1336]] li rifuzis ĵuri. Gujeno estis konsiderinda problemo por la reĝoj kaj de Francio kaj de Anglio: Eduardo la 3-a estis vasalo de [[Filipo la 6-a (Francio)|Filipo la 6-a de Francio]] kaj tiele devis rekoni la suverenecon de la reĝo de Francio sur Gujeno. En la praktiko, decido fartia en Gujeno povis esti submetita al plendo antaŭ la tribunalo de Parizo kaj ne al Londono. La reĝo de Francio havis tiel la povon nuligi ĉiujn jurajn decidojn faritajn de la reĝo de Anglio en [[Akvitanio]], kio estis tute neakceptebla por la Angloj. El tiam, la suvereneco sur Gujeno estis celo de konstanta konflikto inter la du monarkioj dum pluraj generacioj.<ref>Jean Favier, ''La Guerre de Cent Ans'', Paris, Fayard, 1980, 678 p. p. 13. (ISBN 2-213-00898-1, rete [https://www.fayard.fr/histoire/la-guerre-de-cent-ans-9782213008981] Alirita la 16an de Oktobro 2018.).</ref> En 1323, la patro de Filipo la 6-a, nome Karlo de Valois, ekspedicie por la konto de la reĝo [[Karlo la 4-a (Francio)|Karlo la Bela]], kaptis fortikaĵon konstruita de la Angloj en Saint-Sardos, en teritorio de la duko de Gujeno, malgraŭ fortaj protestoj fare de [[Eduardo la 2-a (Anglio)|Eduardo la 2-a de Anglio]] kaj de la najbara senjoro Raymond-Bernard de Montpezat. Tiu lasta plendis per armoj la 16an de oktobro 1323, kiam la reĝa prokuroro de la reĝo de Francio troviĝis en Saint-Sardos por oficialigi la aliancon. Estre de sia truparo, plifortigita de angloj, la senjoro de Montpezat atakis la kastelon de Saint-Sardos kaj ruinigis la vilaĝon. Li mortigis la tutan soldataron kaj eĉ la reprezentanto de Karlo la 4-a estis pendumita.<ref>Jean Favier, ''La Guerre de Cent Ans'', Paris, Fayard, 1980, 678 p. (ISBN 2-213-00898-1, rete [https://www.fayard.fr/histoire/la-guerre-de-cent-ans-9782213008981] Alirita la 16an de Oktobro 2018.) p. 14.</ref> La [[Parlamento de Parizo|Parlamento]], argumentinte ke la duko de Gujeno ne omaĝis sian suverenon, konfiskis la duklandon en julio 1324. La reĝo de Francio invadis preskaŭ tutan Akvitanion, sed akceptis malvolonte redoni tiun teritorion en 1325. Por rehavi sian duklandon, la reĝo Eduardo la 2-a de Anglio devis subiĝi: li sendis sian filon, la estontan Eduardon la 2-an, omaĝi sed la reĝo de Francio proponis al li nur Gujenon sen [[Agen]]. ĉio pliboniĝis en 1327 kiam Eduardo la 3-a rehavis sian duklandon kontraŭ la promeso de milita kompensi.<ref>Jean Favier, ''La Guerre de Cent Ans'', Paris, Fayard, 1980, 678 p. (ISBN 2-213-00898-1, rete [https://www.fayard.fr/histoire/la-guerre-de-cent-ans-9782213008981]) Alirita la 16an de Oktobro 2018.) p. 15.</ref> Sed la Francoj, devigis Eduardon la 3-an veni omaĝi, kion li faris la 6an de junio 1329. Tamen, dum tiu ceremonio, Filipo la 6-a konfirmis, ke la omaĝo ne estas farita por la teroj kiuj estis forigitaj el la duklando de Gujeno fare de Karlo la 4-a (partikulare Agen). Eduardo konsideris, ke lia omaĝo ne signifas la rezignon pri la senigitaj teroj.<ref>Hundred Years War [https://www.bartleby.com/topics/Hundred-Years-War-Essay], The Columbia Encyclopedia, 6a eld. New York: Columbia University Press, 2001–04. Alirita la 16an de Oktobro 2018.</ref><ref>Chroniques de Jean Froissart: [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k297594/f112.table «Comment le roi de France envoya en Angleterre de son plus espécial conseil, pour savoir par les registres d’Angleterre comment le dit hommage se devoit faire; et comment le roi d’Angleterre lui envoya unes lettres, contenant le dit hommage».] Chroniques de Jean Froissart, Livre I, partie I, ĉap. 53 p. 43-45 [rete] (retejo de la Bibliothèque Nationale de France). Alirita la 16an de Oktobro 2018.</ref> === Heredeco === La dua kaŭzo temas pri heredeco. La lasta [[Kapetidoj|kapetida]] reĝo [[Karolo la 4-a (Francio)|Karolo la 4-a]] (''Charles IV'', 1322–1328) forpasis kaj ne lasis filon, kaj ĉiuj liaj fratoj estis mortintaj. Li havis nur fratinon, [[Izabela de Francio|Izabela]] (''Isabelle''), kiu estis edziniĝinta al la angla reĝo [[Eduardo la 2-a (Anglio)|Eduardo la 2-a]]. Ties filo Eduardo la 3-a estis la nova reĝo ekde [[1327]]. La parizaj universitataj profesoroj tamen decidis, laŭ la [[salfranka leĝo]], ke la franca reĝo nepre devis esti la kuzo de mortinta Karolo la 4-a, Filipo la 6-a de la [[Valezianoj|Valeziana]] [[dinastio]] ''(dynastie des Valois)''. Eduardo la 3-a rifuzis tion kaj volis esti kaj franca kaj angla reĝo. [[Dosiero:Dinastio-centjara.PNG|eta|400ra|Franca dinastio]] Por kompreni la dinastian aferon de 1328, necesas reeniri dekon da jaroj. En 1316, la morto de [[Ludoviko la 10-a (Francio)|Ludoviko la 10-a]], nur du jarojn post tiu de lia patro [[Filipo la 4-a (Francio)|Filipo la 4-a]], markis la finon de la «kapeta miraklo»: el 987 al 1316, la kapetaj reĝoj ĉiam havis filon por transdoni al tiu la kronon mortintaj. El la unua edzino, Marguerite de Bourgogne kiu estis kondamnita pro malfidelo,<ref>Marguerite de Bourgogne estis kondamnita post sia rekono ke ŝi el 1311 havis {{JN|ekstergeedzeca rilato}} kun la kavaliro Philippe d’Aunay.</ref> Ludoviko la 10-a havis nur unu filinon, Jeanne de Navarre. Je lia morto, lia dua edzino estis graveda de filo. Nome [[Johano la 1-a (Francio)|Johano la Postmorta]], sed li vivis nur kvar tagojn antaŭ morti.<ref>Boris Bove, ''Le temps de la guerre de Cent ans: 1328-1453'', Paris, Belin, coll. «Histoire de France», 2009, 669 p. (ISBN 978-2-7011-3361-4, rete [https://www.belin-editeur.com/le-temps-de-la-guerre-de-cent-ans-1328-1453] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181016171214/https://www.belin-editeur.com/le-temps-de-la-guerre-de-cent-ans-1328-1453 |date=2018-10-16 }} p. 30.) Alirita la 16an de Oktobro 2018.</ref> Ĝis tiam neniam okazis tio: la rekta heredanto de la Reĝlando Francio estas virino nome Jeanne de Navarre. La tiama decido estis ege grava, ĉar iĝos kutimo aplikota en 1328. La malfidelo de la reĝino Marguerite estis nur ekskuzo por apartigi ŝian filinon Jeanne, kaj elekti [[Filipo la 5-a (Francio)|Filipon la 5-a]] (frato de Ludoviko la 10-a) kiel reĝo de Francio. Fakte temis pri geopolitika elekto rezulte de malakcepto de fremdulo kiel edzo de la reĝino kaj estro de la lando. La Kapetoj zorgis laŭleĝe plifortigi siajn posedaĵojn liginte al la krono la posedojn de iliaj vasaloj mortintaj sen masklaj hereduntoj. Filipo la 4-a estis enkondukinta la «clause de la masculinité» (maskla rajto), laŭ la esprimo de Jean Favier.<ref>Jean Favier, ''La Guerre de Cent Ans'', Paris, Fayard, 1980, 678 p. (ISBN 2-213-00898-1, p. 31.).</ref> Nur tridek jarojn poste, ĉirkaŭ 1350, monaĥo de la abatejo de Saint-Denis, kiu verkis la oficialan kronikon de la regno, vokis la [[salfranka leĝo|salfrankan leĝon]] por plifortigi la lokon de la reĝo de Francio en la propaganda konkurenco kontraŭ [[Eduardo la 3-a (Anglio)|Eduardo la 3-a]].<ref>Favier 1980, p. 37.</ref> Tiu leĝo datas el la epoko de Frankoj kaj tio indikas, ke la virinoj devis esti ekskluditaj de la «terre salique». La termino "salique" devenas de la rivero Sala, nuntempe [[IJssel]], en [[Nederlando]], tero de la Saliaj Frankoj.<ref>Alain Rey (dir.), ''Dictionnaire historique de la langue française'', 1998.</ref> Tiu leĝo estis reprenita, adaptita al la situacio kaj metita kiel argumento en la disputoj pri la [[legitimeco]] de la reĝo. [[Dosiero:EdwardIII-Cassell.jpg|eta|dekstra|Eduardo la 3-a (Anglio).]] Post la mallonga reĝado de Filipo la 5-a, mortinta li mem sen maskla heredunto, estis lia pli juna frato, [[Karlo la 4-a (Francio)|Karlo la 4-a]], kiu profite de la antaŭaĵo metita de sia pli aĝa frato, kroniĝis en 1322. Sed ankaŭ lia reĝado daŭris malmulte. Mortonta la reĝo decidis, ke, se lia graveda edzino naskos filon, tiu estu reĝo. Sed se temos pri filino, la nobeloj elektu la venonntan reĝon.<ref>Favier 1980, p. 32.</ref> Kiam tiu tria kaj lasta filo de Filipo la 5-a mortis sen maskla posteulo en 1328, la dinastia afero estis jena: Isabelle de France, lasta filino de Filipo la 5-a, havas filon, Eduardo la 3-a, reĝo de Anglio.<ref>Favier 1980, p. 33.</ref> Ĉu ŝi povas transpasigi rajton kiun ŝi mem ne havas laŭ la kutimo fiksita dek jarojn antaŭe? Eduardo la 3-a proponis sin kiel kandidato, sed estis [[Filipo la 6-a (Francio)|Filipo la 6-a]] de Valois la elektito.<ref>Alix Ducret, «Cent ans de malheur: les origines de la guerre de Cent Ans» [http://www.historia-nostra.com/?option=com_content&task=view&id=482&Itemid=58] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181016165311/http://www.historia-nostra.com/?option=com_content&task=view&id=482&Itemid=58|date=2018-10-16}}, Historia Nostra. Konsultita la 16an de Oktobro 2018.</ref> Li estis la filo de Charles de Valois, juna frato de Filipo la 5-a kaj tiele li estis descendanto de la maskloj de la linio kapeta. La pajroj de Francio malakceptis doni la kronon al eksterlanda reĝo, laŭ la sama logiko de nacia politiko de antaŭ dek jaroj.<ref>«Comment le père au roi Édouard fut marié à la fille au beau roi Philippe de France», Chroniques de Jean Froissart, Livre I, partie I, chap. 3, p. 5-6 [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k297594], Bibliothèque Nationale de France. Konsultita la 16an de Oktobro 2018.</ref><ref>Favier 1980, p. 36.</ref> Ne tute bonvole, Eduardo la 3-a de Anglio tiam omaĝis al Filipo la 6-a, kaj tiel li iĝis lia vasalo en Gujeno.<ref>Favier 1980, p. 16.</ref><ref>[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k297594/f112.table Comment le roi de France envoya en Angleterre de son plus espécial conseil, pour savoir par les registres d’Angleterre comment le dit hommage se devoit faire; et comment le roi d’Angleterre lui envoya unes lettres, contenant le dit hommage.] Chroniques de Jean Froissart, Livre I, partie I, chap. 53 p. 43-45 [arkive], Bibliothèque Nationale de France. Konsultita la 16an de Oktobro 2018.</ref> Eduardo la 3-a, omaĝinta kaj rekonita de la reĝo Filipo la 6-a de Valois, kaj akceptinta rezignojn en Gujeno (sed konservinta la rejton reklami la teritoriojn maljuste konfiskitajn),<ref>Alix Ducret</ref> esperis, ke li povos libere agadi en Skotlando. Sed Filipo la 6-a konfirmis sian apogon al [[Davido la 2-a (Skotlando)|David Bruce]]. Eduardo la 3-a tiam uzis la ekskuzon de sia reĝa [[legitimeco]] por ekmiliti.<ref>Michel Balard, Jean-Philippe Genet kaj Michel Rouche, Le Moyen Âge en Occident, Hachette, 2003, 352 p. (ISBN 9782011455406). p. 234.</ref> == Ĉefaj fazoj de la konflikto == La Centjara milito okazis laŭ du grandaj movoj konsiderindaj ene de unusola strukturo: unua periodo, el [[1337]] al [[1380]], kiam okazis la malaltigo de la povo de la franca monarkio, post kriza periodo sekvita de reestablo; kaj dua periodo, el [[1415]] al [[1453]], kiam reokazis la sama ciklo: malaltiĝo, krizo, reestablo. Tiuj du periodoj estis separitaj de longa batalpaŭzo okazigita de povokonfliktoj en ambaŭ partioj. Oni povas subdividi tiujn du grandajn periodojn en du fazoj: [[Dosiero:Hundred years war.gif|dekstre|eta|Flave: teritorioj kontrolitaj de Francoj; grize: teritorioj kontrolitaj de Angloj; malhelgrize: teritorioj kontrolitaj de la duko de Burgonjo.]] * el 1337 al [[1364]], la taktika genio de Eduardo la 3-a de Anglio okazigis sukcedon de anglaj venkoj sur la franca kavalerio. La franca nobelaro estis komplete senprestiĝa kaj la lando dronis en enlanda milito. Post la [[traktato de Brétigny]], granda parto de Francio estis kontrolita de la Angloj; * el 1364 al 1380, [[Karlo la 5-a (Francio)|Karlo la 5-a]] entreprenis paciencan rekonkeron de la franca teritorio. La reĝo komprenis, ke la fina venko okazos ĉirkaŭ la sento de nacia aparteno. Li ne malhelpis la Anglojn rabadi la kamparon fare de militrabado dum li mem trankviligis la loĝantaron sendante la [[Grandes Compagnies|sendungajn soldulojn]] batali en [[Reĝlando Kastilio|Kastilion]]. Evitante detruajn batalojn kiuj oftis dum la unua fazo de la konflikto, li reprenis iom post iom plurajn fortikaĵojn el la malamikoj. En [[1375]], Eduardo la 3-a kontrolis sur la kontinento nur [[Kalezo]]n, [[Ĉerburgo]]n, [[Bresto]]n, [[Bordozo]]n, [[Bajono]]n, kaj kelkajn fortikaĵojn en la [[Centra Masivo]]; * el 1380 al [[1429]], la minoritato kaj poste la frenezo de [[Karlo la 6-a (Francio)|Karlo la 6-a]] ebligis ke la «granduloj», nome la membroj de la alta franca nobelaro, prenis la kontrolon de la Reĝlando. Rezultis rivaleco inter la [[Duklando Burgonjo|dukoj de Burgonjo]] kaj la [[duko de Orleano|dukoj de Orleanoj]] kio degeneris en [[Enlanda milito inter armanjakanoj kaj burgonjanoj|interna milito]]. [[Henriko la 5-a (Anglio)|Henriko la 5-a]] profitis el tio kaj reprenis terenon en la kontinento. Tiel okazis la franca malvenkego de la [[batalo de Azincourt]]. En [[1419]], la [[murdo de Johano Sentima]] okazigis aliancon angla-burgonjonan kaj la nuligon de la [[Armanjakoj|partio de Armagnac]]. Pro la [[traktato de Troyes]] de [[1420]], Henriko la 5-a edziĝis al la filino de Karlo la 6-a, kaj tiele li iĝis la heredanto de tiu lasta kaj tiel li arigis la titolojn de reĝo de Anglio kaj de [[Regenteco|regento]] de Francio. La [[Dauphin|daŭfeno]] [[Karlo la 7-a (Francio)|Karlo]] estis senheredita. Tamen, post la tro frua morto de Henriko la 5-a, lia filo [[Henriko la 6-a (Anglio)|Henriko la 6-a]], kiu tiam aĝis nur kelkajn monatojn, prenis la titolojn de reĝo kaj de Francio kaj de Anglio; * el 1429 al [[1453]], la Angloj estis iom post iom forigitaj el Francio. [[Johana de Arko]] plifortigis la [[Nacia identeco|nacian identecon]] kaj sidigis [[Karlo la 7-a (Francio)|Karlon la 7-an]] sur la francan tronon kontraŭ la decidoj de la [[traktato de Troyes]] kiuj estis senheredigintaj lin. La Angloj, senigitaj de la apogo de la loĝantaro, estis malrapide forigitaj de la kontinento. En [[1435]], la [[Traktato de Arras (1435)|Traktato de Arras]] finigis la aliancon angla-burgonjan kaj malekvilibrigis definitive la fortorilatojn favore de la Francoj. En [[1453]], la Angloj kontrolis nur [[Kalezo]]n post ilia malvenko okazinta en [[Batalo de Castillon|Castillon]]. Sed la paco estis finfine subskribita nur en 1475, dum la regadoj de [[Ludoviko la 11-a (Francio)|Ludoviko la 11-a]] kaj de [[Eduardo la 4-a (Anglio)|Eduardo la 4-a]]. == [[1337]]–[[1364]]: Anglaj venkoj de Eduardo la 3-a == === Delegita milito === [[Dosiero:Edward-III-king-England.jpg|eta|maldekstre|Eduardo la 3-a<br />(kuŝanta sur la [[Abatejo Westminster]]).]] [[Dosiero:Phil6france.jpg|eta|dekstre|Filipo la 6-a, reĝo de Francio<br />(detalo de la miniaturo ''Le procès de Robert d'Artois'', ĉirkaŭ 1336, Parizo, [[Nacia Biblioteko de Francio|BnF]], franca [[Manuskripto|ms.]] 18437, folio 2).]] Kvankam la milito estis deklarita en [[1337]], la konflikto ekis nur poste. Ambaŭ reĝoj ne estis riĉaj, kaj devis negoci la impostojn kun siaj respektivaj [[parlamento]]j, nome pruntedoni la necesan monon por la milito. Tiele la kontraŭantoj ekmilitis pere de aliancanoj intermetitaj. Nome, Eduardo la 3-a de Anglio subtenis [[Johano de Montfort|Johanon de Montfort]] kontraŭ [[Charles de Blois]], parenco de Filipo la 6-a de Francio, dum la [[Hereda milito de Bretonio]].<ref>«Comment le comte de Montfort s’en alla en Angleterre et fit hommage au roi d’Angleterre de la duché de Bretagne». Chroniques de Jean Froissart, Livre I, partie I, chap. 152, p. 133-134, Bibliothèque Nationale de France [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fgallica.bnf.fr%2Fark%3A%2F12148%2Fbpt6k297594%2Ff112.table] kaj «Comment les douze pairs et les barons de France jugèrent que messire Charles de Blois devoit être duc de Bretagne; et comment ledit messire Charles les pria qu’ils lui veuillent aider». Chroniques de Jean Froissart, Livre I, partie I, chap. 154, p. 134, Bibliothèque Nationale de France [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fgallica.bnf.fr%2Fark%3A%2F12148%2Fbpt6k297594%2Ff112.table].</ref> Siaflanke, la Francoj subtenis la Skotojn en milito kontraŭ la Angloj.<ref>«Comment le roi David d’Escosse avec la reine sa femme vinrent à Paris au roi de France; et comment il et tous les barons d’Escosse lui promirent et jurèrent qu’ils ne feroient point paix aux Anglois sans son conseil». Chroniques de Jean Froissart, Livre I, partie I, chap. 75, p. 67, Bibliothèque Nationale de France [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fgallica.bnf.fr%2Fark%3A%2F12148%2Fbpt6k297594%2Ff112.table].</ref>. Dekomence, dum Eduardo la 3-a, kiel nepo de Filipo la 6-a, povis postuli la kronon de Francio, la reĝo de Francio, ne havante postulon pri la krono de Anglio, havis nur unu celon: nome rekuperi [[Gujeno]]n. Tiele li bezonis premi Eduardon la 3-an de Anglio akcepti la konfiskon kaj finigi siajn postulojn al la krono de Francio. La Francoj, kun la plifortigo de [[Ĝenova Respubliko|ĝenovaj]] [[soldulo]]j, havis la avantaĝon de marforto. Tiele, la franca ŝiparo rabadis regule la anglajn havenojn<ref>Blaye, Portsmouth, Plymouth kaj Southampton estis rabitaj: {{harvsp|Favier|1980|p=91}}.</ref>. Oni organizis strategion de [[blokado]] ĉar la vino de Gujeno kaj la salo de [[Bretonio]] aŭ de [[Poitou]] estis gravaj por Anglio. Pro tialoj de publika sano: tiam [[vino]] estis malpli malsaniga ol [[akvo]] kaj salo estis nemalhavebla por la konservado de manĝaĵoj.<ref>Philippe Richardot, ''Y a-t-il une pensée navale dans l’occident médiéval ?'', [http://www.stratisc.org/PN7_Richardot.html stratis.org] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121122011427/http://www.stratisc.org/PN7_Richardot.html |date=2012-11-22 }}.</ref> La komerco de lano al Flandrio kaj de [[Bordoza vino]] estis interrompita kaj la anglaj financoj malboniĝis. La flandraj teksistoj ege suferintaj pro la konflikto insurekciis kontraŭ sia grafo [[Ludoviko la 1-a (Flandrio)|Ludoviko la 1-a]]<ref>{{harvsp|Favier|1980|p=91}}.</ref>. Estritaj de [[Jacob van Artevelde]] kiu alpoviĝis en Flandrio, alianciĝis al la reĝo de Anglio<ref>{{Citaĵo|Comment les seigneurs d’Angleterre firent alliance avec les Flamands par donner et par promettre, et espécialement avec Jaquemart d’Artevelle }}. ''Chroniques de Jean Froissart'', Livre I, partie I, ĉap. 66, Bibliothèque nationale de France, rete en [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k297594/f129.table]<nowiki>, p. 60.}}</nowiki></ref>. [[Dosiero:BattleofSluys.jpeg|eta|dekstre|[[Batalo de la Kluzo]] ĉe Sluys. Miniaturo de Loyset Liédet el ''Chroniques'' de Jean Froissart, BNF, Fr.2643.]] Kiam rekomenciĝis la komerco kun Anglio, la Francoj sendis sian ŝiparon al [[Sluis]], ĉe la elfluejo de la kanalo kiu ligas [[Bruĝo]]n kun la [[Norda Maro]], por devigi marblokadon. La 24an de junio 1340, okazis la [[Batalo de la Kluzo|la batalo de Sluis]], kaj tie la franca ŝiparo, kiu enhavis nombrajn bretonajn ŝipojn<ref>1340: la duko de Bretonio havigis fortan ŝiparon de Bretonio al la franca ŝiparo, detruita la 24an de junion, en la haveno de Sluis, fare de la angla-flandra koalicia ŝiparo. {{Citaĵo|Environ quatre-vingts grands vaisseaux}} dit d'Argentré, vidu ankaŭ La Borderie, ''Histoire des villes de France'', de Aristide M. Guilbert, ''Mnémonique de l'histoire, ou précis d'histoire universelle en tableaux…'' de C. M. Nicolle.</ref>, suferis totalan malvenkon kiu ŝanĝegis la avantaĝon de la franca marŝipa forto. Tiu malvenko finigis la projekton sendi francajn trupojn por subteni la Skotojn, kaj permesis al Eduardo la 3-a de Anglio rekomenci la komercon de lano<ref>{{en}} J. S. Kepler, [http://links.jstor.org/sici?sici=0038-7134(197301)48%3A1%3C70%3ATEOTBO%3E2.0.CO%3B2-1 «The Effects of the Battle of Sluys upon the Administration of English Naval Impressment, 1340-1343»] ''Speculum'', vol. 48, n° 1, (jan. 1973), p. 70-77.</ref>. Komence de la 1340-aj jaroj, la reveno de anglaj lanoj ne rekuperis tamen la prosperon en Flandrio kaj tial la aŭtoritato de Jacob van Artevelde estis opoziciata. Krome, la papo [[Klemento la 6-a]] estis elsendinta [[ekskomuniko]]n por la Flandroj<ref name="Bordonove135">Georges Bordonove, La guerre de 600 ans, Robert Laffont, 1971, 319 p. (ISBN 9782221016114), p. 135.</ref>, Ludoviko de Flandrio sukcesis venki en la graflandon kaj devigis Jacob van Artevelde reagi per fuĝo antaŭen. Tiu lasta malagnoskis la grafon de Flandrio kaj proponis la graflandon al [[Eduardo de Woodstock]], filo de Eduardo la 3-a de Anglio, nome estonta [[Eduardo de Woodstock|Nigra Princo]]. Sed estis tro malfrue por li. Opoziciata eĉ en sia propra urbo [[Gento]], Jacob van Artevelde estis murdita dum insurekcio la 17an aŭ la 24an de julio 1345. Tiam Flandrio abandonis Eduardon la 3-an kaj realianciĝis al Francio<ref>{{en}} «Jacob van Artevelde», ''Encyclopædia Britannica'', [http://concise.britannica.com/ebc/article-9001572/Jacob-van-Artevelde Britannica Concise Encyclopedia] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070929133344/http://concise.britannica.com/ebc/article-9001572/Jacob-van-Artevelde |date=2007-09-29 }}</ref>. Fortigita pro sia nova marforto, armeo de Eduardo la 3-a de Anglio elŝipiĝis en [[Brest]] en [[1343]]. Tamen, lia aliancano [[Johano de Montfort]] estis kaptita en [[Nantes]], poste mortigita en [[1345]]. [[Charles de Blois]] restis la nura kandidato al la duklando de Bretonio. Oni subskribis batalhalton en Bretonio, kaj la Angloj retenis la kontrolon de Brest ĝis [[1397]]. Timante anglan invadon, Filipo la 6-a sukcesis konvinki sian iaman skotan aliancanon por ataki Anglion el la nordo ĉar, Eduardo la 3-a estis grupiginta sian armeon en la sudo de la lando, kaj tial la skota landlimo devis esti malforte defendita<ref name="Marshall">{{en}} Henrietta Elizabeth Marshall, ''David II. The Battle of Neville's cross'', Scotland's Story, p. 194, [http://www.mainlesson.com/display.php?author=marshall&book=scotland&story=nevilles The Baldwin Project] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120307230130/http://www.mainlesson.com/display.php?author=marshall&book=scotland&story=nevilles |date=2012-03-07 }}.</ref>. La 7an de oktobro 1346, [[Davido la 2-a (Skotlando)|Davido la 2-a de Skotlando]], [[Listo de skotaj monarkoj|reĝo de Skotlando]], atakis Anglion estre de 12 000 homoj. Sed li estis kaj venkita kaj kaptita en la [[batalo de Neville's Cross]]. Eduardo la 3-a de Anglio jam estis libera por elŝipiĝi en Francion. === Anglaj venkoj === [[Dosiero:Battle of crecy froissart.jpg|eta|dekstra|250ra|La batalo de Crécy, el la Kronikoj de Froissart.]] Tiu periodo distingiĝis per anglaj venkoj. Estis rajdadoj, grandaj bataloj kaj militpaŭzoj. Jen la gravaj bataloj: * La ŝipa [[batalo de la Kluzo]] (''Sluis'' en [[Zelanda Flandrujo]]), je la [[24-a de junio]] [[1340]]. (''Sluis'' estis la antaŭhaveno de [[Bruĝo]]). * La [[batalo de Crécy]] (pr. ''Kresi''), je la [[26-a de aŭgusto]] [[1346]]. Ĝi okazis post granda angla rajdo en norda Francio. La angloj sieĝis [[Calais|Kalezon]] kaj konkeris ĝin post dek unu monatoj en 1347. * La [[Batalo de Poitiers (1356)|batalo de Poitiers]] (pr. ''Pŭatje''), fakte ĉe vilaĝo ''Maupertuis'', en okcidenta Francio) je la [[19-a de septembro]] [[1356]]. La franca reĝo, [[Johano la 2-a (Francio)|Johano la 2-a]] ''(Jean II le Bon)'' estis kaptita. La [[8-a de majo|8-an de majo]] [[1360]], la angloj kaj la francoj traktatis. Ili subskribis la [[Bretinja Packontrakto|Bretinjan packontrakton]] ''(Brétigny)'', per kiu Francio perdis multe da teritorioj. Krome ĝi devis pagi por la liberigo de reĝo Johano ostaĝmonon. Anglio rezignis pretendi la francan reĝecon. == [[1364]]–[[1380]]: Franca rekonkero == La nova franca reĝo, [[Karolo la 5-a]] (''Charles V le Sage'', [[1364]]–[[1380]]) volis repreni la perditajn teritoriojn. Tiucele, li decidis lacigi la Anglojn, ĝenante iliajn rabadojn. Kiam la Angloj ekvenis, oni kaŝis ĉion. Tiel, la Angloj ne povis manĝi, loĝi, kaj finfine, ili preferis foriri. La Angloj kiuj ne partoprenis la militon ekpensis ke tio sennecese multe kostis. Iuj ribelis pro diversaj kialoj, ekzemple en [[1381]] (la [[Angla kamparana ribelo|kamparana ribelo]] en sudorienta Anglio). Iom post iom, la Francoj reprenis teritoriojn, kaj finfine, la Angloj gardis nur [[Calais|Kalezon]] (''Calais'', norda Francio), [[Bresto]]n ''(Brest)'', [[Bordozo]]n ''(Bordeaux)'' kaj [[Bajono]]n (''Bayonne'', sudokcidenta Francio). == [[1389]]–[[1429]]: Militpaŭzoj, traktatoj, anglaj konkeroj, kaj francaj baraktadoj == [[Dosiero:John duke of burgundy.jpg|eta|dekstre|200ra|Johano Sentima.]] Dum tiu periodo okazis nova milito: la [[enlanda milito|intercivitana milito]] inter la [[Armanjakoj]] kaj la [[Burgonjo|Burgonjanoj]]. Fakte, la nova franca reĝo, [[Karlo la 6-a (Francio)|Karlo la 6-a]] (''Charles VI le Fou'', [[1380]]-[[1422]]), freneziĝis en [[1392]]. Tial la povon volis preni liaj onkloj. Inter ili, la Burgonja duko [[Filipo la 3-a]] ''(Philippe III le Hardi)'' estis unu el la plej potencaj. Kiam li forpasis en [[1404]], la [[duko de Orleano|Orleana duko]] prenis la reĝan povon. La filo de Filipo, [[Johano Sentima]] ''(Jean sans Peur)'' volis la povon kaj pro tio li mortigis la Orleanan dukon je la [[23-a de novembro]] [[1407]]. Honora milito ekis. La filo de la Orleana duko fondis la grupon de la Armanjakoj por kontraŭi la grupon de la Burgonjanoj (vidu [[Civila milito inter armanjakanoj kaj burgonjanoj]]). Tiu milito apartenas al la Centjara Milito, ĉar tiuj grupoj kelkfoje aliancis kun la Angloj, ekzemple en [[1418]]. Pro la reĝa frenezo, je la [[21-a de majo]] [[1420]] estis subskribata traktato inter la Francoj kaj la Angloj. Karolo la 6-a edzigis sian filinon Katerinon al la hereda filo de la angla reĝo, estonta [[Henriko la 6-a (Anglio)|Henriko la 6-a]] ''(Henry VI)''. Plie, li akceptis ke post lia morto Henriko la 6-a iĝu franca reĝo. La Angloj denove konkeris teritoriojn en la kontinento. En [[1415]] ili venkis la Francojn apud [[Batalo de Azincourt|Azincourt]]. En [[1424]] ili prenis [[Vernejo]]n ''(Verneuil)'' kaj poste urbojn en la [[Mena regiono]] ''(le Maine)''. En [[1428]] ili sieĝis [[Orléans|Orleanon]] ''(Orléans)''. [[Johana de Arko]] ''(Jeanne d'Arc)'', kiu estis konvinkinta la reĝon pri sia misio, venis je la [[29-a de aprilo]] [[1429]] kaj forpelis la Anglojn. La franca reĝo [[Karolo la 7-a (Francio)|Karolo la 7-a]] ''(Charles VII le Victorieux)'' povis firmigi sian memon. Li subskribis la [[Arras|Arasan]] ''(Arras)'' packontrakton je aŭgusto de [[1435]]. == [[1429]]–[[1475]]: Francaj rekonkeroj == Karolo la 7-a preparis sian landon por repreni multe da teritorioj. Li kreis konstantan, trejnitan armeon. En [[1449]], li forpelis la Anglojn el [[Normandio]] kaj el Gujeno. Li venkis la Anglojn apud [[Forminio]] ''(Formigny)'' en [[1450]], kaj apud [[Kastijono]] ''(Castillon)'' en [[1453]]. Post tio Bordozo subiĝis al Francio. Nur Kalezo restis angle regata (ĝis 1559). En 1453 ankaŭ komenciĝis la [[Milito de la Rozoj]] ''(War of the Roses)'' en Anglio. Ne okazis pliaj bataloj inter Anglio kaj Francio. En [[1475]] la [[Pikinja traktato]] ''(Picquigny)'' inter la franca reĝo [[Ludoviko la 11-a (Francio)|Ludoviko la 11-a]] ''(Louis XI)'' kaj la angla reĝo [[Eduardo la 4-a (Anglio)|Eduardo la 4-a]] ''(Edward IV)'' finis la centjaran militon. La anglaj gereĝoj tamen plu oficiale nomis sin "reĝoj de Francio", ĝis la jaro 1815. == La rolo de malgrandaj etnoj == === Bretonoj === La [[bretonoj]] troviĝis geografie proksime de la moviĝanta batalfronto, kaj estis atendeble, ke la rezulto de la milito influos ilian sorton. La angloj promesis al ili aŭtonomecon kaj efektive, dum ili regis Bretonion, ne multe enmiksiĝis en internajn aferojn. Post la morto de la duko Johano la 3-a de Bretonio de 1341 ĝis 1364 okazis la [[hereda milito de Bretonio|sukceda milito de Bretonio]]. En 1347 Francio konkeris Bretonion. En la [[batalo de Auray]] (1364) la bretona duko Johano la 5-a helpis la anglojn, kaj la francoj malvenkis. Tamen en 1365 per la [[unua traktato de Guérande (1365)|unua traktato de Guérande]] Bretonio iĝis dependa de Francio, sed kun konsiderinda aŭtonomeco; fakte la duko de Bretonio povis elekti sian reĝon inter la du landoj kaj elektis la francan. === Eŭskoj === La iama franca parto de Eŭskio en 1223 iĝis angla teritorio. La rilato inter angloj kaj [[eŭskoj]] estis neklara; unuflanke la angloj deziris aliancon kaj promesis aŭtonomecon, aliflanke ili plurfoje rabatakis la eŭskojn. Eŭskio restis angla reĝa posedaĵo ĝis 1461. == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Literaturo == * Allmand, Christopher, ''The Hundred Years War: England and France at War, ĉ. 1300 – ĉ. 1450'', Cambridge University Press, 1988, ISBN 0-521-31923-4 * Bell, Adrian R., ''War and the Soldier in the Fourteenth Century'', The Boydell Press, November 2004, ISBN 1-84383-103-1 * Braudel, Fernand, ''The Perspective of the World,'' Vol III of ''Civilization and Capitalism'' 1984 (in French 1979). * Burne, Alfred, ''The Agincourt War'', Wordsworth Military Library, ISBN 1-84022-211-5 * Curry, Anne, ''The Hundred Years War'', Macmillan Press, 1993 * Dunnigan, James F., and Albert A. Nofi. [http://www.hyw.com/Books/History/1_help_c.htm ''Medieval Life & The Hundred Years War''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121221103436/http://www.hyw.com/Books/History/1_Help_C.htm |date=2012-12-21 }}, Online Book. * Neillands, Robin, ''The Hundred Years War'', Routledge, 2001, ISBN 978-0-415-26131-9 * Perroy, Edouard, ''The Hundred Years War'', Capricorn Books, 1965. * Ross, Charles, ''The Wars of the Roses'', Thames and Hudson, 1976. * Seward, Desmond, ''The Hundred Years War. The English in France 1337–1453'', Penguin Books, 1999, ISBN 0-14-028361-7 * Sumption, Jonathan, ''The Hundred Years War I: Trial by Battle'', University of Pennsylvania Press, September 1999, ISBN 0-8122-1655-5 * Sumption, Jonathan, ''The Hundred Years War II: Trial by Fire'', University of Pennsylvania Press, October 2001, ISBN 0-8122-1801-9 * Wagner, John A., ''Encyclopedia of the Hundred Years War'', Westport, CT: Greenwood Publishing Group, August 2006. ISBN 0-313-32736-X == Vidu ankaŭ == * [[Batalo de Montiel]] * [[Historio de Francio]] * [[Krizo de la 14-a jarcento]] * [[Milito de la du Petroj]] {{Leginda}} * {{Tradukita|lingvo= fr |artikolo=Guerre de Cent Ans |revizio=152975330 }} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Centjara milito| ]] [[Kategorio:Historio de Francio]] [[Kategorio:Historio de Anglio]] [[Kategorio:Enlandaj militoj]] [[Kategorio:Militoj de la 14-a jarcento]] [[Kategorio:Militoj de la 15-a jarcento]] mj6xzzftmoos5v6020qmncrj4541xyb 0 14054 9368932 9361502 2026-05-08T20:29:46Z Alifono 114488 ref 4 9368932 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lingvo |Lingvo=Svahila lingvo |Propra_nomo=Kiswahili |Landoj= [[Tanzanio]], [[Kenjo]], [[Ugando]] kaj en limaj regionoj de najbaraj landoj |Parolantoj=proksimume 60 milionoj |Denaske= |Fremdlingve= |Klasifiko=[[Niĝerkonga lingvaro]] |Fam2=Benue-konga |Fam3=[[Bantua lingvaro]] |Fam4='''Svahila''' |Oficiala lingvo= [[Tanzanio]], [[Kenjo]], [[Ugando]], [[Demokratia Respubliko Kongo]] |Reguligita de= |Mapo = Swahili-speaking Africa.png |Mapopriskribo = Regionoj kie homoj parolas la svahilan |Skribo= [[Latina alfabeto]] |Koloro= Niĝerkonga |ISO1= sw |ISO2B= swa |ISO2T= |SIL= SWA |vikipedio=sw |Specimeno= La [[Patro Nia]]:<br /> Baba yetu uliye mbinguni, <br /> jina lako litukuzwe.<br /> Ufalme wako ufike.<br /> Utakalo lifanyike duniani mbinguni.<br /> Utupe leo mkate wetu wa kila siku.<br /> Utusamehe makosa yetu,<br /> kama tunavyowasamehe na sisi waliotukosea.<br /> Usitutie katika kishawishi,<br /> lakini utuopoe maovuni.<br /> Amina. }} La '''svahila lingvo'''<ref>(eo) [https://vortaro.net/#svahila_kd Svahila], PIV 2020</ref> (malofte '''sŭahila''' aŭ '''suahila'''<ref>Plej fidela al la svahila prononco estus la esperantigo "sŭahila", kiu tamen estas problema, ĉar "ŭ" post konsonanto ne estas kutima en Esperanto kaj estas eĉ kontraŭ-[[Fundamento|Fundamenta]]. "svahila" estas la plej kutima formo, kaj ankaŭ sekvas la Esperantan kutimon en tiaj okazoj uzi "v" anstataŭ "ŭ" (kiel ĉe "Urugvajo"). Tamen [[Bernard Golden]] uzas ''sŭahila'' (vidu apartan ĉapitron).</ref>; svahile: '''kiswahili''' [elp. kisŭaHIli])<ref>Ki: La prefikso ki- estas gramatika prefikso uzata (en la svahila lingvo) por ĉiuj nomoj de lingvoj.</ref> apartenas al la[[bantua lingvaro]] de la [[svahiloj]] (ene de la [[niĝerkonga lingvaro]]) parolata en sub-sahara Afriko kaj granda parto de [[Orienta Afriko]]. Kun 230 milionoj da parolantoj, ĝi estas unu el la dek plej parolataj lingvoj en la mondo<ref name=":2">(eo) ''[https://esperanto.cgtn.com/2025/11/21/ARTI1763706042066768 Esperanto ĉe UNESKO en Samarkando - intervjuo kun Maximiliano Garcia]'', esperanto.cgtn.com, la 21-an de novembro 2025</ref>. [[Oficiala lingvo]] en [[Tanzanio]], [[Kenjo]], [[Ugando]] kaj [[Ruando]], ĝi estas vaste parolata krome en [[Demokratia Respubliko Kongo]] (kie ĝi estas unu el kvar naciaj lingvoj) kaj depost 2004 ĝi estas unu el la oficialaj lingvoj de [[Afrika Unio]]. La svahila estas oficiala lingvo ankaŭ de la [[Orient-Afrika Komunumo]] kaj de la [[Sud-Afrika Disvolviĝa Komunumo]] (Komunumo por la Evoluigo de la Sudo de Afriko). Ekde [[2025]] la svahila estas agnoskita kiel la sepa laborlingvo de [[Unesko]]<ref name=":2" />. == Parolantaro == Kun pli ol 230 milionoj da parolantoj, ĝi estas unu el la dek plej parolataj lingvoj en la mondo, kvankam ne estas [[unuanimeco]] pri tiu nombro<ref name=":1">(eo) Mesaĝo de UEA okaze de la monda tago de la svahila, la 7-an de julio 2024, Gazetara komuniko de UEA, N-ro 1174, 2024-07-07</ref>, La nombro de svahil-parolantoj, ĉu kiel gepatra ĉu kiel dua lingvo, foje estas taksata je nur ĉirkaŭ 80 milionoj da personoj.<ref>[https://language.stanford.edu/programs-languages/african-and-middle-eastern-languages "HOME – Home".] Swahililanguage.stanford.edu. Arkivita el originalo la 15an de Decembro 2016. Alirita la 19an de Julio 2016. "After Arabic, Swahili is the most widely used African language but the number of its speakers is another area in which there is little agreement. The most commonly mentioned numbers are 50, 80, and 100 million people. [...] The number of its native speakers has been placed at just under 2 million." </ref> == Disvastigo == [[Dosiero:Map - DR Congo%2C major languages.svg|200ra|eta|maldekstra|{{centre|Lingvomapo de la kvar naciaj lingvoj de la [[Demokratia Respubliko Kongo]] (ekzistas pli ol 200 lokaj lingvoj)}}]] La svahila estas ĉefe en [[Tanzanio]], [[Kenjo]] kaj en la apudaj insuloj, [[Ugando]], [[Burundo]] kaj [[Ruando]] kaj en la landlimaj regionoj de [[Kongo]], [[Zambio]] kaj [[Mozambiko]].<ref>Mugane, John (21-a de junio 2022). [https://www.ohioswallow.com/extras/9780896804890_chapter_01_and_toc.pdf "The Story of Swahili" (PDF).] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220702105949/https://www.ohioswallow.com/extras/9780896804890_chapter_01_and_toc.pdf|date=2022-07-02}} Center for International Studies, [[Universitato de Ohio]]. Alirita la 21-an de junio 2022.</ref> Pro komunaj klopodoj fare de la prilingvaj registaraj entoj de [[Tanzanio]], la svahila estas unu el tri oficialaj lingvoj (la aliaj estas la angla kaj la franca) de la [[Orient-Afrika Komunumo]] (OAK) kiu kunigas tiuregionajn landojn, nome [[Burundo]], [[Kenjo]], [[Ruando]], [[Tanzanio]], kaj [[Ugando]]. Ĝi estas ankaŭ [[lingvafrankao]] de aliaj areoj en la regiono de la [[Afrikaj Grandaj Lagoj]] kaj [[Orienta Afriko|Orienta]] kaj [[Suda Afriko]], inklude kelkajn partojn de [[Demokratia Respubliko Kongo]] (DRK), [[Malavio]]n, [[Mozambiko]]n, la sudan pinton de [[Somalio]], kaj [[Zambio]]n.<ref>{{Cite book|last=Mazrui, Ali Al'Amin.|title=Swahili state and society : the political economy of an African language|date=1995|publisher=East African Educational Publishers|isbn=0-85255-729-9|oclc=441402890}}</ref><ref>Prins 1961</ref><ref>{{Cite web|title=Development and Promotion of Extractive Industries and Mineral Value Addition|url=http://www.eac.int/treaty/index.php?option=com_content&view=article&id=206&Itemid=331|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161021151552/http://www.eac.int/treaty/index.php?option=com_content&view=article&id=206&Itemid=331|archive-date=21a de Oktobro 2016|access-date=20a de Julio 2016|publisher= [[Orient-Afrika Komunumo]]}}</ref> La svahila estas ankaŭ unu el la laborlingvoj de la [[Afrika Unio]] kaj de la [[Sud-Afrika Disvolviĝa Komunumo]]. La [[Orient-Afrika Komunumo]] kreis institucion nomitan la Orient-Afrika Svahila Komisiono (OSK) kiu ekoperaciis en 2015. Tiu institucio nuntempe servas kiel la ĉefa ento kiu promocias la lingvon en la [[Orienta Afriko|Orientafrika mondoregiono]], same kiel ĝi kunordigas ĝian disvolvigon kaj uzadon por regiona integrigo kaj daŭrigebla ĝenerala disvolvigo.<ref name="Press Release on EAKC">[https://www.eac.int/press-releases/138-education,-science-technology-news/738-east-african-kiswahili-commission-discusses-strategy-implementation-plan#:~:text=About%20the%20East%20African%20Kiswahili,Operations%20Plan%20for%202016%2D2017. Press Release on EAKC]</ref> En ĵusaj jaroj [[Sud-Afriko]],<ref>{{cite news|url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2018-09-17-kiswahili-gets-ministers-stamp-to-be-taught-in-sa-schools/|title=Kiswahili gets minister's stamp to be taught in SA schools|newspaper=[[The Sowetan]]|last=Sobuwa|first=Yoliswa|date=17a de Septembro 2018|access-date=9a de Oktobro 2018|archive-date=18a de Septembro 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180918231128/https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2018-09-17-kiswahili-gets-ministers-stamp-to-be-taught-in-sa-schools/|url-status=live}}</ref> [[Bocvano]],<ref>{{Cite web |url=https://www.languagemagazine.com/2020/10/12/botswana-to-introduce-swahili-language-in-local-schools/ |title=Botswana to Introduce Swahili Language in Local Schools |date=12a de Oktobro 2020 |access-date=21a de Februaro 2021 |archive-date=22a de Marto 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210322162812/https://www.languagemagazine.com/2020/10/12/botswana-to-introduce-swahili-language-in-local-schools/ |url-status=live }}</ref> [[Namibio]],<ref>{{Cite web |url=https://neweralive.na/posts/pandemic-disrupts-kiswahili-adoption-plans |title=Pandemic disrupts Kiswahili adoption plans |access-date=21a de Februaro 2021 |archive-date=5a de Decembro 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205223846/https://neweralive.na/posts/pandemic-disrupts-kiswahili-adoption-plans |url-status=live }}</ref> [[Etiopio]],<ref>{{Cite web |title=AAU to Start Teaching Kiswahili Language – Ethiopian Monitor |date=9a de Februaro 2022 |url=https://ethiopianmonitor.com/2022/02/09/addis-ababa-university-to-start-ma-ba-degrees-in-kiswahili-language/ |access-date=2022-04-08 |language=en-US |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220517112858/https://ethiopianmonitor.com/2022/02/09/addis-ababa-university-to-start-ma-ba-degrees-in-kiswahili-language/ |archivedate=2022-05-17 }}</ref> kaj [[Sud-Sudano]]<ref>{{Cite web |last=Mbamalu |first=Socrates |date=2019-03-13 |title=Tanzania to send Kiswahili teachers to South Sudan |url=https://thisisafrica.me/arts-and-culture/tanzania-to-send-kiswahili-teachers-to-south-sudan/ |access-date=2022-04-08 |website=This is africa |language=en-US}}</ref> ekproponis la svahilan kiel studobjekton en lernejoj aŭ disvolvis planojn por fari tion. == Lingvoj kaj dialektoj parencaj al la svahila == La nuntempa norma svahila lingvo baziĝas sur la [[dialekto]] ''kiunguja'', parolata en [[Zanzibaro]], kiu estas insulo ĉe Tanzanio. La svahila ne estas unuforma lingvo ĉar ekzistas ne malmultaj diversaj variaĵoj, iuj el kiuj ne estas reciproke kompreneblaj<ref>(en) "''[http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol9num2/khamis.pdf#search=%22%22swahili%20literature%22%22 The Heterogeneity of Swahili Literature] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060127005440/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol9num2/khamis.pdf#search=%22%22swahili%20literature%22%22|date=2006-01-27}}''e" (PDF). Nordic Journal of African Studies 9(2): 11-21 (2000)</ref>. [[Komora lingvo|Ŝikomora]] (aŭ [[Komora lingvo|Komora]]), oficiala lingvo en [[Komoroj]] kaj parolata ankaŭ en [[Majoto]] (''Shimaore''), estas tre rilata al svahila kaj estas foje konsiderata dialekto de svahila, kvankam aliaj fakuloj konsideras ĝin aparta lingvo.<ref>Nurse kaj Hinnebusch, 1993, p. 18</ref> En 2022, baze sur la svahila kresko kiel elstara internacia lingvo, [[Unuiĝintaj Nacioj]] deklaris la [[7-a de julio|7-an de Julio]] Tagon de la svahila lingvo<ref name=":1" /> omaĝe al la dato kiam [[Julius Nyerere]] adoptis la svahilan kiel unuigintan lingvon por la afrikaj luktoj por sendependeco.<ref>{{Cite web |title=UNESCO declares July 7 World Kiswahili Language Day |url=https://www.uonbi.ac.ke/news/un-declares-july-7-world-kiswahili-language-day |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220730061449/https://www.uonbi.ac.ke/news/un-declares-july-7-world-kiswahili-language-day |archive-date=30a de Julio 2022 |access-date=2022-08-09 |website=unesco.org |language=en|date=2021-11-24 }}</ref> == Klasigo == La svahila estas [[Bantua lingvaro|bantua lingvo]] de la sabakia branĉo.<ref>Derek Nurse, Thomas J. Hinnebusch, Gérard Philippson. 1993. ''Swahili and Sabaki: A Linguistic History''. University of California Press</ref> Spite sian kondiĉon de afrika lingvo, ĝi ricevis fortan influon de la araba kaj, en la lastaj du jarcentoj, de la angla kaj de la portugala; tiu laste menciita je malplia grado (''mvinyo'', ''bendera'', ''meza'', ''limau'', por [[vino]], [[flago]], [[tablo]] kaj [[citrono]] el ''vinho'', ''bandeira'', ''mesa'' kaj ''limão'' respektive). Tiuj influoj limiĝas tamen al la vortotrezoro, ĉar la gramatiko plu estas absolute bantua. Dum la jarcentoj la svahila estis perdinta la distingon de [[tono]]j. Temas pri lingvo kun gramatiko (sistemo de klasoj) tre regula kun preskaŭ absoluta ekvivalento inter skribado kaj prononcado. En la klasigo de la bantuaj lingvoj fare de Malcolm Guthrie, la svahila estas en la bantua zono G, dum la aliaj sabakiaj lingvoj estas en zono E70, ofte laŭ la nomo ''Nyika.'' Historiaj lingvistoj konsideras la araban influon super svahila ege grava, ĉar ĝi prenas ĉirkaŭ 40% de sia vortotrezoro rekte el [[araba lingvo]], kaj fakte la lingvo mem estis dekomence disvastigita fare de [[Araba sklavkomerco|arabaj sklavistoj]] laŭlonge de la marbordoj de [[Orienta Afriko]].<ref name="bbc.com" /><ref>Derek Nurse, Thomas T. Spear. 1985. Arabic loan words make up to 40% of the language. ''The Swahili: Reconstructing the History and Language of an African Society'', 800–1500. University of Pennsylvania Press</ref><ref>Thomas Spear. 2000. "Early Swahili History Reconsidered". ''The International Journal of African Historical Studies'', Vol. 33, No. 2, pp. 257–290</ref> == Historio == === Originoj === La svahila lingvo estiĝis kiam la bantuaj popoloj renkontiĝis kun [[Arabio|arabaj]] komercistoj, kaj aparte [[Araba sklavkomerco|sklavistoj]], ĉe la marbordo (kaj la vorto "svahilo" mem venis el la [[Araba lingvo|araba]] vorto ''sahel'' ساحل: "el la marbordo", "marbordanoj").<ref name="bbc.com">[https://www.bbc.com/news/world-africa-60333796 "'It's time we move from the coloniser's language'".] BBC News. 17a de Februaro 2022. </ref> Same pri la dezirataj varoj nome [[eburo]], spicoj, fererco kaj ĉefe la afrikanoj mem por la [[sklaveco]]. Fakte la kerno de la svahila lingvo originiĝis el la bantuaj lingvoj de la marbordoj de Orienta Afriko. Multo de la bantua vortotrezoro de la svahila havas parencajn vortojn en la lingvoj [[Pokomoj|pokomo]], [[Taitaoj|taita]] kaj mijikenda<ref>{{Cite book|last=Polomé|first=Edgar|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED012888.pdf|title=Swahili Language Handbook|publisher=Centre for Applied Linguistics|year=1967|pages=28|access-date=12a de Septembro 2019|archive-date=27a de Novembro 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127014857/http://files.eric.ed.gov/fulltext/ED012888.pdf|url-status=live}}</ref> kaj malpli amplekse ankaŭ en aliaj orientafrikaj Bantuaj lingvoj. Kvankam opinioj de fakuloj varias pri la afero, historie oni konsideris, ke almenaŭ ĉirkaŭ 16-20% de la svahila vortotrezoro estas derivita el pruntvortoj, ĉefe el la [[Araba lingvo|araba]], sed ankaŭ el aliaj kontribuintaj lingvoj, kiel [[Persa lingvo|persa]], [[Hindustana lingvo|hindustana]], [[Portugala lingvo|portugala]], kaj [[Malaja lingvo|malaja]].<ref>{{Cite web |last=Ali |first=Hassan O. |title=A Brief History of the Swahili Language |url=http://www.glcom.com/hassan/swahili_history.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170512022044/http://www.glcom.com/hassan/swahili_history.html |archive-date=12a de Majo 2017 |access-date=30a de Septembro 2017 |website=Swahili Language & Culture}}</ref> {| class="wikitable" |+ Fontolingvoj de pruntitaj vortoj en svahila<ref>"1. Loanwords in Swahili", T. Schadeberg, in Tadmor, Uri. Loanwords in the World's Languages: A Comparative Handbook. Germany: De Gruyter, 2009.</ref> ! Fontolingvoj !! Procento |- | [[Araba lingvo|Araba]] (ĉefe Omana araba) || 15% |- | [[Angla lingvo|Angla]] || 4.6% |- | [[Portugala lingvo|Portugala]] || 0.9–1.0% |- | [[Hindustana lingvo|Hindia]] || 0.7–3.9% |- | [[Persa lingvo|Persa]] (ĉefe Irana persa) || 0.4–3.4% |- | [[Malagasa lingvo|Malagasa]] || 0.2–0.4% |} Omana araba estas la ĉefa fonto de plej granda parto el arabaj pruntovortoj en svahila.<ref>Baldi, Sergio, [https://journals.pan.pl/dlibra/publication/98881/edition/85189/content/folia-orientalia-2012-vol-xlix-arabic-loans-in-east-african-languages-through-swahili-a-survey-baldi-sergio?language=en Arabic Loans in East African Languages through Swahili: A Survey] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230414173407/https://journals.pan.pl/dlibra/publication/98881/edition/85189/content/folia-orientalia-2012-vol-xlix-arabic-loans-in-east-african-languages-through-swahili-a-survey-baldi-sergio?language=en |date=2023-04-14 }}, Folia Orientalia, 2012, PAS Journals Repository</ref><ref>Nurse kaj Hinnebusch, 1993, p. 321</ref> En la teksto "Early Swahili History Reconsidered", tamen, Thomas Spear notis, ke la svahila retenas grandan kvanton de gramatiko, vortotrezoro kaj sonoj hereditaj el la Sabakia lingvo. Fakte, se temas pri la ĉiutaga vortotrezoro, uzante listojn de cent vortoj, 72–91% estis hereditaj el la Sabakia lingvo (kiun oni konsideras parenca lingvo) dum 4–17% estis pruntovortoj el aliaj afrikaj lingvoj. Nur 2–8% estis el neafrikaj lingvoj, kaj arabaj pruntovortoj konstituis nur parton el tio.<ref>{{Cite journal|jstor = 220649|title = Early Swahili History Reconsidered|last1 = Spear|first1 = Thomas|journal = The International Journal of African Historical Studies|year = 2000|volume = 33|issue = 2|pages = 257–290|doi = 10.2307/220649| issn = 0361-7882}}</ref> Laŭ aliaj fontoj, ĉirkaŭ 40% de la svahila vortotrezoro devenas el araba.<ref name="bbc.com"/><ref>{{Cite web |url=http://www.bbc.co.uk/languages/other/swahili/guide/facts.shtml |title=A Guide to Swahili - 10 facts about the Swahili language |access-date=30a de Septembro 2017 |archive-date=5a de Septembro 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170905184549/http://www.bbc.co.uk/languages/other/swahili/guide/facts.shtml |url-status=live }}</ref> Restas nekonsiderata, ke granda nombro de la pruntitaj vortoj havas Bantuajn ekvivalentojn. La preferita uzado de arabdevenaj pruntitaj vortoj hegemonias ĉe la marbordo, kie lokanoj, pro kultura proksimeco, aŭ eĉ deveno mem el araba kulturo, plie uzas pruntitajn vortojn, dum lokanoj de la internaj teroj tendencas uzi la bantuajn ekvivalentojn. La lingvo mem estis dekomence skribata per [[araba skrib-sistemo]], kio havigas lumon pri la kulturaj rilatoj inter araba kaj la klera aŭ prestiĝa uzado de la svahila almenaŭ en marbordaj areoj.<ref>{{cite web |url=http://www.glcom.com/hassan/swahili_history.html |title=Swahili history |last=Juma |first=Abdurahman |publisher=glcom.com |access-date=30a de Septembro 2017 |archive-date=12a de Majo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170512022044/http://www.glcom.com/hassan/swahili_history.html |url-status=live }}</ref> La plej fruaj konataj dokumentoj skribitaj en svahila estas leteroj skribitaj en [[Kilwa Kisiwani|Kilwa]], [[Tanzanio]], en 1711 en la araba skribsistemo kiuj estis senditaj al la portugaloj de Mozambiko kaj iliaj lokaj aliancanoj. La originalaj leteroj estas konservitaj en la Historiaj Arkivoj de [[Goao|Goa]], [[Barato]].<ref>{{cite book |first=E. A. |last=Alpers |title=Ivory and Slaves in East Central Africa |location=London |year=1975 |pages=98–99}}</ref><ref>{{cite journal |first=T. |last=Vernet |title=Les cités-Etats swahili et la puissance omanaise (1650–1720) |journal=Journal des Africanistes |volume=72 |issue=2 |year=2002 |pages=102–05|doi=10.3406/jafr.2002.1308 }}</ref> === Kolonia epoko === Ĉiuokaze iel la svahila iĝis [[lingvafrankao]] en la regiono.<ref>[https://www.britannica.com/topic/Swahili-language "Swahili language".] [[Encyclopaedia Britannica]]. Arkivita el la originalo la 23an de Julio 2019. Alirita la 30an de Januaro 2021. </ref> Variaj koloniaj popoloj kiuj hegemoniis sur la marbordo de Orienta Afriko ludis gravan rolon en la kresko kaj disvastigo de la svahila. Je la alveno de araboj en Orienta Afriko, ili uzis la svahilan kiel lingvo de komerco kaj ankaŭ por instrui [[Islamo]]n al la lokaj Bantuaj popoloj. Tio rezultis en la fakto, ke la svahila dekomence estis verkita en araba skribo. Poste la [[Portugalio|portugaloj]] koloniigis la tieajn regionojn, kaj tiu kontakto kun portugaloj rezultis en pliigo de vortotrezoro de la svahila kaj precize tre ofte en gravaj aferoj por la moderna vivo (varoj, politikaj institucioj ktp.). La lingvo estis formaligita en institucia nivelo kiam [[Germanio|germanoj]] ekkontrolis ĝin post la [[Berlina Konferenco]]. Vidinte, ke ĝi estas jam disvastigita lingvo, la germanoj formaligis ĝin kiel la oficiala lingvo uzenda en lernejoj (tial [[lernejo]] en svahila estas nomataj ''Shule'' (el germana ''Schule'')) kaj en aferoj pri administracio, komerco kaj juĝsistemo. Ĉar germanoj kontrolis la ĉefan svahil-parolantan regionon en Orienta Afriko, ili ŝanĝis la alfabetan sistemon el araba al la [[latina alfabeto]]. Post la [[Unua Mondmilito]] la areo de la Germana Orientafriko estis kaptita de la [[Anglio|angloj]]. Jam en la [[19-a jarcento]] ankaŭ multaj baratanoj kaj pakistananoj venis tien por komerco. Pro tio, la svahila havas fremdajn vortojn de ĉiuj lingvoj de ĉi tiuj popoloj. Tamen la [[gramatiko]], kaj la ofte uzataj [[vorto]]j, ĉefe devenas de la bantua lingvofamilio, kies lingvoj estis parolataj de la unuaj parolantoj de la svahila. La [[Araba lingvo|araba]] alportis la plej multajn fremdajn vortojn, sekvate de la [[Angla lingvo|angla]]. Britoj trovis la svahilan enradikiĝinta en multaj areoj, ne nur en la marbordaj regionoj. Tiukadre la Britoj decidis formaligi ĝin kiel la lingvo uzenda tra tuta orientafrika regiono (kvankam en [[Brita Orienta Afriko|Brita Orientafriko]] [Kenjo kaj Ugando] plej grandaj partoj de areoj estis uzantaj anglan kaj variajn Nilotajn kaj aliajn Bantuajn lingvojn dum svahila estis ĉefe limigita al la marbordo). En Junio 1928, inter-teritoria kongreso en kiu partoprenis reprezentantoj de [[Kenjo]], [[Tanganiko]], [[Ugando]], kaj [[Zanzibaro]] okazis en [[Mombasa]]. La zanzibara dialekto estis elektita kiel norma svahila por tiuj areoj,<ref name=":0">{{cite web |url=http://aboutworldlanguages.com/Swahili |title=Swahili |publisher=About World Languages |access-date=30a de Septembro 2017 |archive-date=1a de Oktobro 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171001030923/http://aboutworldlanguages.com/Swahili |url-status=live }}</ref> kaj oni adoptis normigan ortografion por la svahila.<ref>{{cite web |url=http://lexikos.journals.ac.za/pub/article/viewFile/918/437 |title=Dictionaries and the Standardization of Spelling in Swahili |publisher=Lexikos |last=Mdee |first=James S. |volume=9 |year=1999 |pages=126–27 |access-date=2a de Junio 2017 |archive-date=28a de Oktobro 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191028234354/http://lexikos.journals.ac.za/pub/article/viewFile/918/437 |url-status=live }}</ref> Oni ne povas precizigi kiam la formado de la svahila okazis, sed ja dum la 16-a ĝis la 17-a jarcento; kaj jam estas dokumentoj el la 18-a kaj dum la 19-a jarcentoj el kiuj oni povas pristudi ne nur ties evoluon, sed eĉ la diversajn [[dialekto]]jn. Ĉefe la komercemo de araboj portis la lingvon kiel utila rimedo interkompreniĝi kun diversaj popoloj landinterne el la marbordo ĝis la orienta parto de [[Kongo]]. Tiele disvastiĝis la svahila al diversaj regionoj, plej ofte nur kiel dua lingvo komerca, krom la propra gepatra. Fama konata komercisto estis [[Tippu Tip]] kiu per karavanoj en la [[1870-aj jaroj]] rilatigis diversajn popolojn kaj disvastigis la lingvon.<ref>Elliot, Charles (1907). Preface. [https://archive.org/stream/cu31924028752644/cu31924028752644_djvu.txt Tippoo Tib: The Story of His Career in Zanzibar & Central Africa.] Brode, Heinrich. Tradukita de Havelock, H. London: Arnold. pp. 8-9.</ref> Dum la komenco de la [[Koloniismo|kolonia periodo]], kiam oni ekproduktis la unuajn [[lernolibro]]jn por la svahila, la [[Zanzibaro|zanzibara]] [[dialekto]] de la svahila iĝis la norma [[dialekto]]. Tial la nuntempe disvastigata versio de la svahila devenas de tiu dialekto. La aliaj dialektoj ankoraŭ estas iomete uzataj, kvankam forte influitaj de la zanzibara dialekto. Tiu normigo okazis ĉefe fare de eŭropanoj kaj pere de la skriba lingvaĵo, vortaroj ktp. Ĉiukaze kaj misiistoj kaj [[koloniismo|koloniismaj]] administrantoj tre ofte malhelpis aŭ almenaŭ ne apogis la disvastigon de lingvo kiu funkcias nur kiel interpopola komunikilo kaj anstataŭe ili preferis aŭ la eŭropajn lingvojn koloniismajn aŭ la lokajn tribajn parolmanierojn, kiujn ili povis kontroli pli facile ol la tro (por ili) etenda interpopola svahila. === Sendependa periodo === Post sendependiĝo de la afrikaj landoj, la svahila plurfoje estis akiranta kaj perdanta oficialan statuson el iuj el ili. En [[Ugando]] dum la regado de [[Idi Amin]] en 1971-1979, ĝi iĝis la oficiala lingvo de la militistaro, do estis foje traktata kiel "lingvo de perforto". Post la falo de la diktaturo de Amin la svahila perdis sian statuson kaj popularecon kaj reviviĝis en la lando nur fine de la 1990-aj danke al klopodoj de la Orientafrika Komunumo<ref name="Kial la svahila ne iĝis unuiga lingvo de Afriko?"/>. En [[Tanzanio]] la svahila estas devige uzata kiel lingvo de instruado en lernejoj eĉ en kamparaj areoj, kie malmultaj konas ĝin<ref name="Kial la svahila ne iĝis unuiga lingvo de Afriko?"/>. == Svahila Marbordo == {{Ĉefartikolo|Svahila Marbordo}} La termino '''svahila marbordo''' referencas al marborda areo en [[orienta Afriko|Sud-Orienta Afriko]] loĝata de parolantoj de la svahila lingvo. Ĝi ĉefe konsistas el marborda [[Kenjo]], [[Tanzanio]] kaj norda [[Mozambiko]]. La termino povas ampleksi ankaŭ kelkajn el la insuloj de la [[Hinda Oceano]], kiaj [[Zanzibaro]], [[Pate]] kaj [[Komoroj]], kiuj kuŝas ĉe la svahila marbordo. La svahila marbordo havas distingajn [[kulturo]]n, [[demografio]]n, [[religio]]n kaj [[geografio]]n, kaj kiel rezulto - kun aliaj faktoroj, kiaj [[ekonomio]] - vidis aperintajn movadojn por separismo.<ref>"Contagion of discontent: Muslim extremism spreads down east Africa coastline," ''The Economist ''(3a de Novembro 2012)</ref> == Nuna stato == La svahila estas la sola ŝtata lingvo en [[Tanzanio]], kaj unu el la du ŝtatlingvoj de [[Kenjo]] (kune kun la [[angla lingvo|angla]]). Ĝi estas multe uzata por kompreniĝo inter la diversaj triboj de Orientafriko, kiuj ĉiuj havas siajn tribajn lingvojn. Tamen nuntempe en Tanzanio la plejmulto de la homoj (kaj ĉefe la junuloj) regas la svahilan same bone kiel sian triban lingvon. Por pli da informoj pri la lingva situacio en Tanzanio, rigardu la paĝon pri [[Tanzanio]]. La svahila estas oficiala lingvo de [[Ugando]], [[Tanzanio]] kaj [[Kenjo]], same kiel de la [[Afrika Unio]] (kun la angla, la [[Franca lingvo|franca]], la [[Araba lingvo|araba]], la [[Hispana lingvo|hispana]] kaj la [[Portugala lingvo|portugala]]). En la [[Demokratia Respubliko Kongo]] ĝi havas la statuson de "nacia lingvo". En februaro [[2021]], la 21-a pintokunveno de la [[Orient-Afrika Komunumo]] rezoluciis pri aprobo de svahila kiel oficiala lingvo de la komunumo (kune kun la angla kaj la franca). Sekvante tiun decidon en 2022 registaro de Ugando donis al la svahila statuson de oficiala lingvo<ref name="Kial la svahila ne iĝis unuiga lingvo de Afriko?">{{citaĵo el la reto | url = https://eo.globalvoices.org/2022/08/13437/ | titolo = Kial la svahila ne iĝis unuiga lingvo de Afriko? | titolo-aldono = La 7-an de julio okazis la unua Monda Tago de la Svahila Lingvo | alirdato = 2023-10-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Njeri Wangari, Cecilia Maundu | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-08-31 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Tutmondaj Voĉoj]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230823110731/https://eo.globalvoices.org/2022/08/13437/ | arkivdato = 2023-08-23 | citaĵo = }}</ref>. En 2020, [[Sud-Afriko]] proponis la svahilan kiel elekteblan lernobjekton en lernejoj. En 2022 Tanzanio anoncis planojn konstrui svahilan universitaton kaj donis tiucele 100 akrojn en [[Bagamoyo]]<ref name="Kial la svahila ne iĝis unuiga lingvo de Afriko?"/>. Ĝi estas uzata de ĉirkaŭ 80 milionoj da personoj en Orienta Afriko kaj ĝi estas konsiderata "[[Lingvafrankao]]" en teritorio kie ekzistas dekoj da aliaj lingvoj. Kurioze, nur 2% el la loka loĝantaro konsideras ĝin gepatra lingvo en la socilingvistikaj enketoj. Laŭ kelkaj ĉirkaŭkalkuloj, la parolantoj de la svahila povus esti inter 120 kaj 150 milionoj da personoj.<ref>2005 World Bank Data.</ref> Oni antaŭvidas konstantan pliigon de la parolantoj de svahila, danke al la gravo lastatempe atribuita fundamente de la edukaj institucioj de Kenjo kaj Tanzanio, kie ĝi estas oficiala lingvo, same kiel pro la kreskanta intereso flanke de la [[Afrik-usonanoj|afrikusona]] [[komunumo]] por ties studo kaj disvastigo kiel lingvo de konstruado [[panafrikanismo]]. == Trajtoj == [[Dosiero:Askari makumbusho matini Kiswahili - Kiarabu.png|257x257px|eta|Svahila en araba skribo - memortabulo ĉe Askari Monumento, Dar es Salaam.]] Kiel en la aliaj [[Bantua lingvaro|bantuaj lingvoj]], en la svahila ekzistas diversaj substantivaj klasoj, kiuj estas signalataj de la prefikso de la substantivo. La verboj kaj adjektivoj devas kongrui kun la substantiva klaso de la ĉefa [[substantivo]]. La svahila havas fonetikan [[ortografio]]n, uzante 24 el la 26 latinaj literoj. Ĝi estas fonetika en la senco ke ĉiu sono estas skribata en nur unu maniero. Tamen kelkaj sonoj estas skribataj per pli ol unu litero (ekz. sh por la sono ''ŝ''), do malkiel Esperanto ĝi ne estas fonetika en la senco ke ĉiu litero nur reprezentas unu sonon. La svahila skribiĝis per la araba alfabeto ĝis la [[18-a jarcento]], sed la formo skribata kutima en la aktualo uzas la [[latina alfabeto|latinan alfabeton]]. Ĵuse oni disvastigis la skribsistemon Mandombe por kelkaj centrafrikaj lingvoj, inter kiuj estas la svahila, kvankam tiu estas minoritata kaj ligata al la kongaj lingvoj kaj la religio kimbanga. La moderna skribsistemo estas [[fonemo|fonembaza]], pro kio ties legado kaj prononcado estas sufiĉe facila, diference ekzemple de la angla kaj franca, kie la etimologia skribsistemo hegemonias super la fonema, partikulare ĉe la vokaloj. === Fonologio === === Vortotrezoro === [[Dosiero:Swahili-pn.jpg|eta|209x209px|[[Patro nia]] en la svahila lingvo, en Jerusalemo ]] ==== Salutoj kaj ĉiutagaĵoj ==== * jambo: Saluton! * * hujambo?: Saluton! Kiel vi (singulare) fartas? * sijambo: Saluton! Mi fartas bone. * hamjambo?: Saluton! Kiel vi (plurale) fartas? * hatujambo: Saluton! Ni fartas bone. * usiku mwema: Bonan nokton * lala salama: dormu bone * hamna shida: Ĉio en ordo * habari: Kiel vi fartas? (laŭvorte "novaĵo(j)") * shikamoo: Respektomontra saluto al aŭtoritatoj aŭ maljunuloj * marahaba: Respondo al ''shikamoo'' * bwana: Sinjoro * mama: Sinjorino * pole sana: Mi bedaŭras * samahani: Pardonu (araba prunto) * asante / ahsante: Dankon * kwa heri : Adiaŭ * Karibu: Bonvenon Noto: ''jambo'' estas vorto dirata al kiu supozeble ne konas aŭ parolas la lingvon. Se oni interkomprenas la svahilan, la respondo estas ''sijambo''; se la interparolanto ne parolas ĝin, la respondo estas ''jambo'' simple. ==== Pruntvortoj ==== {{Div col|cols = 2}} * hoteli: [[hotelo]] (de la angla ''hotel'') * baisikeli: [[biciklo]] (de la angla ''bicycle'') * polisi: [[polico]] (de la angla ''police'') * kadi: [[karto]] (de la angla ''card'') * picha: [[foto]] (de la angla ''picture'') * safi: pura (de la araba ''sāfī'', 'pura') * krismasi: [[kristnasko]] (de la angla ''Christmas'') * daktari: [[kuracisto]] (de la angla ''doctor)'' * askari: gvardio (de la araba ''`askarī'', 'soldato') * kondomu / kondom / ndomu: [[kondomo]] (de la angla ''condom'') * mvinyo : [[vino]] (de la portugala "vinho") * meza : [[tablo]] (de la portugala "mesa") * bendera : [[flago]] (de la portugala "bandeira") * limau : [[citrono]] (de la portugala "limão") Noto: granda parto de la vortotrezoro devenas de la araba, angla kaj portugala pro historiaj, ekonomiaj kaj koloniaj kialoj. ==== Manĝoj kaj utilaĵoj ==== * baridi: malvarma (de la araba ''bārid'') * chumvi: [[salo]] * kahawa: [[kafo]] (de la araba ''qahwa'') * chai: [[teo]] (de la hinda '' चाय chai'') * sukari: [[sukero]] (de la araba ''sukkar'') * chakula: manĝo * nyama: [[viando]] * limau : [[citrono]] ''(de la portugala)'' * mvinyo: [[vino]] ''(de la portugala)'' * nanasi : [[ananaso]] ==== Animaloj ==== * jogoo: [[koko]] * simba: [[leono]] * popo: [[vesperto]] * pweza: [[polpo]] * tembo: [[elefanto]] * kiboko: [[hipopotamo]] * chui: [[leopardo]] * duma: [[gepardo]] * fisi: [[hieno]] * mbwa: [[hundo]] * paka: [[kato]] * nyani: [[paviano]] * sokwe: [[ĉimpanzo]] * ndege: [[birdo]] * mbuni: [[struto]] * nge: [[skorpio]] * buibui: [[araneo]] * bui: [[araneo|araneego]] * mjusi: [[lacerto]] * nyoka: [[serpento]] * punda: [[azeno]] * pundamilia: [[zebro]] * farasi: [[ĉevalo]] * ng'ombe: [[bovo|bov(in)o]] * twiga: [[ĝirafo]] ==== Gramatikaĵoj ==== * sasa: nun * zaidi: pli (de la araba ''ziyāda'') * chache zaidi: malpli ==== Utilaĵoj ==== * meza: tablo * jua kali: forta suno * mtoto: infano * hoteli ya chakula / mkahawa / mgahawa: [[restoracio]] * daladala: [[aŭtobuso]] (en Tanzanio) * matatu: [[aŭtobuso]] (en Kenjo) * chumba: [[ĉambro]] * choo: [[necesejo]] * rafiki: amiko (de la araba ''rafīq'', 'kompano') ==== Koloroj ==== * -eupe: blanka * -euse: nigra * -ekundu: ruĝa * -a buluu: bluo (de la angla ''blue'') * -a majani: verdo * -a manjano: flavo ''Noto: en svahila oni diras ''rangi ya buluu''; koloro '''de''' bluo'' ==== Diversaĵoj ==== * pole pole: malrapide * bendera, mabendera: flago, flagoj * hamna shida / hakuna shida / hamna noma / hakuna matatizo / hakuna matata: Ne estas problemoj ==== Nombroj ==== * Nulo : sifuri (de la araba ''sifar'') * Unu: moja * Du: mbili * Tri: tatu * Kvar: nne * Kvin: tano * Ses: sita (de la araba ''sitta'') * Sep: saba (de la araba ''saba`a'') * Ok: nane * Naŭ: tisa (de la araba ''tisa`'') * Dek: kumi * Dekunu: kumi na moja * Dudek: ishirini (de la araba ''`ishrīn'') * Unua: -a kwanza * Dua: -a pili * Tria: -a tatu ==== Direktoj ==== * kulia: dekstre * kushoto: maldekstre * kilometa / kilomita: [[kilometro]] ==== Vehikloj ==== * gari: [[aŭto]] (de la angla ''car'') * pikipiki: [[motorciklo]] * mafuta: [[benzino]] * forbaifor: ĉiaterena veturilo (de la angla ''four by four'': 4x4) * dala dala: aŭtobuso / aŭ kamioneto de transporto de pasaĝeroj ==== Verboj ==== * kusema: paroli * kusalimu / kuamkia: saluti * kuhitaji: bezoni (''nahitaji: mi bezonas, sihitaji: mi ne bezonas'') ==== Monatoj ==== * Januari<ref name="lernolibro">Laŭ "Lehrbuch des modernen Swahili", de Brauner/Herms, sur paĝo 81</ref>: [[januaro]] * Februari<ref name="lernolibro"/>: [[februaro]] * Machi<ref name="lernolibro"/>: [[marto]] * Aprili<ref name="lernolibro"/>: [[aprilo]] * Mei<ref name="lernolibro"/>: [[majo]] * Juni<ref name="lernolibro"/>: [[junio]] * Julai<ref name="lernolibro"/>: [[julio]] * Agosti<ref name="lernolibro"/>: [[aŭgusto]] * Septemba<ref name="lernolibro"/>: [[septembro]] * Oktoba<ref name="lernolibro"/>: [[oktobro]] * Novemba<ref name="lernolibro"/>: [[novembro]] * Desemba<ref name="lernolibro"/>: [[decembro]] Ĉiuj monato-nomoj estas fremdaj vortoj el la angla, sed ekzistas ankaŭ alternativaj monato-nomoj, p. ek.: mwezi ya pili, dua monato. {{Div col end}} == Literaturo == La plej uzata formo de komenca poezio estis la ''utendi'' aŭ ''utenzi'', kaj estis rilata al religiaj temoj, nome la legendaj heredoj de la araba kultura influo. == Dialektoj == Oni povas paroli kaj pri [[dialekto]]j rilataj al lokaj areoj kaj pri parolmanieroj rilataj al la diversaj uzaĵoj de la lingvo. Ekzemple ''ki-setla'' estus la svahila de la koloniismaj aŭ poste eŭropaj parolantoj, tro simpligita al nura komunikado kun servistoj aŭ subuloj; el tie iĝis fame konataj esprimoj kiaj ''bwana'', ''hakuna matata'', ''simba'', uzataj en romanoj, filmoj ktp. ''Swahili safi'' estus la pura [[lingvo]]. == La tezoj de Bernard Golden == [[Bernard Golden]] en tre interesa kaj bonkvalita eseo ''La sŭahila lingvo kaj Esperanto – komparo kaj kontrasto''<ref>[[Bernard Golden]], ''La sŭahila lingvo kaj Esperanto – komparo kaj kontrasto'', en ''[[Interlingvo inter Lingvoj. Prilingvaj Eseoj]]'', diversaj aŭtoroj, [[UEA]], [[Roterdamo]], [[2015]]. ISBN 9789290171232. 271 paĝoj. paĝoj 15-28.</ref> disvolvas kuriozan tezon komparante la svahilan kun Esperanto. La eseo unuflanke priskribas la fenomenon de ''nenormala'' interpopola [[lingvo]] kia estas la svahila, kaj krome ĝi estas komparata en diversaj sencoj kun [[Esperanto]], kaj precipe rilate al ties historio kaj sociologio. Nome oni priskribas la komercan naskiĝon de la svahila, kompare al la praktika intereso de komencaj esperantistoj, la malfacilon pri uzado de ambaŭ por [[poezio]], ĉefe en la komencaj stadioj, la atakojn aŭ malhelpojn kontraŭ la svahila fare de naciismaj sentoj, de religiaj nuancoj, de edukistoj kaj de politikistoj, kio iel ripetiĝas en la kazo de Esperanto. Tamen oni komparas la du diversajn vojojn por normigo kiuj okazis en ambaŭ lingvoj, kaze de la svahila ĉefe ĉirkaŭ la dua kvarono de la 20a jarcento. La aliro al la literaturo estis avantaĝo por Esperanto, dum la troa ligo al kulturaj naskokernoj (Islamo kaj komerco por la svahila, eŭropaj intelektuloj por Esperanto) similigis malavantaĝojn. Alia diferenco estas ke en la procezo de disvastigo kaj normigo ĉe la svahila gravan rolon ludis komercistoj, misiistoj, administrantoj kaj politikistoj, dum ĉe Esperanto apenaŭ. Fina konkludo estas ke spite malhelpojn la svahila venkis, dum al Esperanto mankas ankoraŭ multo por tio. ==== Piĝinoj, kreolaj lingvoj kaj planlingvoj ==== Ankaŭ Bernard Golden, en sia artikolo ''Piĝinoj, kreolaj lingvoj kaj planlingvoj'',<ref>Bernard Golden, ''Piĝinoj, kreolaj lingvoj kaj planlingvoj'' [1988] en ''[[Interlingvo inter Lingvoj. Prilingvaj Eseoj]]'', diversaj aŭtoroj, [[UEA]], [[Roterdamo]], [[2015]]. ISBN 9789290171232. 271 paĝoj. paĝoj 29-46.</ref> eliras de la konceptoj de [[piĝino]]j kiel porokazaj helplingvoj, nenies gepatraj lingvoj kaj [[Kreola lingvo|kreolaj lingvoj]] kiel jam primaraj lingvoj devenaj el piĝinoj. Tradicie [[lingvisto]]j iom malatentis ilin, kvankam ja ili konstituas interesajn lingvajn fenomenojn, kaj fakte modelojn por planlingvoj, kiuj siavice plej ofte havas piĝinajn interetnajn celojn, kaj same kiel ili estas mikslingvoj. Kreolaj plej ofte estas facilaj lingvoj mikse inventitaj de filoj de parolantoj de piĝinoj. Tre interesaj kazoj de tiaj lingvoj estas [[Papiamento]] kaj la svahila. Esperanto povus profiti el tiaj fenomenoj, se ĝi pligrandigas sian facilecon kaj piĝinecon, dum povas esti malhelpita en sia etendiĝo pro alproksimiĝo al funkciado de nacilingvoj. Paŝoj al tiu piĝiniĝo estus la bazaj vortaroj kaj evito de gramatikaj komplikaĵoj de la "trunko" de [[Kálmán Kalocsay|Kalocsay]], la facila lingvaĵo de la revuo ''[[Kontakto]]'' aŭ la [[Zagreba metodo|Zagreba Metodo]]. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Lingvoj de Tanzanio]] * [[Lingvistiko]] * [[Listo de lingvoj]] * [[Vortaro esperanto svahila]] * [[Shaaban Robert|Shaaban bin Robert]] * [[Siti binti Saad]] * [[Jan Knappert]] * [[Maorea lingvo]] * [[Orienta Afriko]] * [[Svahillingva Vikipedio]] * [[Svahiloj]] * [[Zanzibaro]] * [[Saba Saba (Tanzanio)]] == Bibliografio == * [[Bernard Golden]], ''La sŭahila lingvo kaj Esperanto – komparo kaj kontrasto'', en ''[[Interlingvo inter Lingvoj. Prilingvaj Eseoj]]'', diversaj aŭtoroj, [[UEA]], [[Roterdamo]], [[2015]]. ISBN 9789290171232. 271 paĝoj. paĝoj 15-28. * Nurse, Derek, kaj Hinnebusch, Thomas J. ''Swahili and Sabaki: a linguistic history''. 1993. Series: University of California Publications in Linguistics, v. 121. * Prins, A.H.J. 1961. "The Swahili-Speaking Peoples of Zanzibar and the East African Coast (Arabs, Shirazi and Swahili)". ''Ethnographic Survey of Africa'', eldonita de Daryll Forde. London: [[International African Institute]]. * Wilfred Whiteley, ''Swahili: The Rise of a National Language'', Lonfdono, Methuen. * [[Nino Vessella]], ''Skizo de sŭahila metriko'', [[Hans Dubois]], [[Bellinzona]], [[1980]]. 65 paĝoj. * [[Nino Vessella]], ''Kompara analizo de la sŭahila kaj Esperanto'', [[CoEdEs]], [[Milano]], [[1998]]. 26 paĝoj. * [[Nino Vessella]], ''Esperanto kompare kun la sŭahila lingvo: kontrastlingvistikaj kaj socilingvistikaj aspektoj'', en ''[[Esperanto kaj aliaj lingvoj - kontrastlingvistikaj kaj socilingvistikaj aspektoj]]'', Aktoj de la 31-a Esperantologia Konferenco en la 93-a Universala Kongreso de Esperanto, Roterdamo 2008, Red. Detlev Blanke, [[UEA]], [[Roterdamo]], [[2012]]. ISBN 9789290171201. 122 paĝoj. * [[Nino Vessella]], ''Baza sŭahila gramatiko'', [[Université Espoir du Congo]], [[Baraka]], [[2024]]. ISBN 9791222733029. 62 paĝoj. == Eksteraj ligiloj == {{Portalo Lingvo}} {{Projektoj|wikt= Kategorio:Svahila|n=Kategorio:Svahila lingvo}} * {{ueavikiokat|Svahila_lingvo|la {{paĝonomo}}}} ({{eo}}) * [https://uea.org/vikio/Kategorio:Nova%C4%B5oj_-_E-Klubo_Reta prezento de esperantlingva reta kurso pri la svahila pere de la retejo] ''[[Whatsapp]]'' ({{eo}}) * [https://uea.org/v/images/c/c3/Konga_Stelo_02.pdf kvarpaĝa prezento pri la svahila en n-ro 02, oktobro 2024, de la informilo] [[Konga Stelo]] ({{eo}}) * [http://www.kamusiproject.org Kamusi Project] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071115043002/http://kamusiproject.org/ |date=2007-11-15 }} reta vortaro * [http://makalima.online.fr/ Mwanasimba] Plena metodo por lerni la svahilan - ({{fr}}/{{en}}) * [http://leonido.online.fr/ Kisa cha Mzee Meko] Tanzania bildstrio kun esperanto-traduko ({{sw}}/{{eo}}) * [https://eo.wikibooks.org/wiki/Svahila Baza svahila kurso] ĉe [[Vikilibroj]] ({{sw}}/{{eo}}) * [https://www.edistudio.it/articolo.php?id=64 ''Salale!''], eldonita de [[Edistudio]], [[1984]]. ISBN 88-7036-021-0. 175 paĝoj. Svahilaj teatraĵoj: "Aliyeonia Pepo" de ''Farouk Topan'' kaj "Mashetani" de ''Ebrahim Hussein'' esperantigitaj de [[Nino Vessella]] ({{eo}}) * [https://www.esperanto-afriko.org/2024/07/09/monda-tago-de-la-svahila-lingvo/ Monda Tago de la svahila lingvo] 2024 en la retejo de Esperanto en Afriko ({{eo}}) * [https://uea.facila.org/artikoloj/lingvo/tago-de-la-svahila-lingvo-r439/ Tago de la svahila lingvo], artikolo en [[UEA.facila]] aperinta 2024-07-29 ({{eo}}) * {{citaĵo el la reto | url = https://eo.globalvoices.org/2022/08/13437/ | titolo = Kial la svahila ne iĝis unuiga lingvo de Afriko? | titolo-aldono = La 7-an de julio okazis la unua Monda Tago de la Svahila Lingvo | alirdato = 2023-10-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Njeri Wangari, Cecilia Maundu | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-06-18 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Tutmondaj Voĉoj]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230823110731/https://eo.globalvoices.org/2022/08/13437/ | arkivdato = 2023-08-23 | citaĵo = }} {{-}} {{Havenda artikolo|Svahila lingvo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Svahila lingvo| ]] [[Kategorio:Bantua lingvaro]] jq9zf1me9o9y3o49oc40x5vjpbmpr4x 0 15075 9369023 9297168 2026-05-09T02:54:25Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369023 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Catherine BAKER''' (naskiĝis la [[16-an de julio]] 1947 en [[Lille]]) estas [[Francio|franca]] [[ĵurnalisto]] kaj liberecana [[verkisto]]. Ŝi ankaŭ elfaris elsendojn en franca radio (''[[France-Culture]]''). == Ĉefaj libroj == * 1982: ''Ballade dans les solitudes ordinaires'' (Vagado tra ordinaraj solecoj) * 1985: ''Insoumission à l’école obligatoire'' (Malsubmetiĝo je l’deviga lernejsistemo) :en kiu ŝi kritikas la devigan lernej-sistemon, kaj pravigas la familiojn, kiuj elektis ne sendi siajn infanojn lernejen, sed ilin instrui mem [[Hejminstruo|hejme]]. * 2004:''Pourquoi faudrait-il punir?'' (Kial necesus puni?) kontraŭ la karcera sistemo (vidu en Eksteraj ligiloj) == Citaĵoj == {{Vikicitaro}} :*"Tujpost, ke l’malleviĝo de Eklezio evidentiĝis, nepris al la ŝtato, ke ĝi urĝe trovu al si rimedon por ŝovi sin en la mensojn, kaj tio tiom totalism-maniere, kiom Eklezio estis sukcesinta." :*"Kiu ne miras plu, ne indignas plu." :*"Oni donas okupojn al la infanoj, tiamaniere kiel armeo okupas invadintan landon." :*"La celo de la institucio klaras : enteni la infanojn, eĉ se nur kiel rubaĵojn." :*"Plejparte el la homoj forgesintas sian infanecon. Se ne, neniam povus ili konduti kontraŭ la buboj per tiom malinteligenta suferigemo." :*"Tiuj ame ŝatas al la steloj, la insektoj, geometrio, la korpoj, la ideoj, la mondon ili posedas. El la ordinaraj nomoj ili elfaras proprajn nomojn." :*"Enlerneje la buboj iĝas tiaj ŝablonaj fabrikaĵoj, kiaj la plenkreskuloj, tiom senkoloraj kaj sengustaj." :*"Etikedoj ĉiam tro malgrandas, elstare tro malgrandas." :*"Senokupeco estas patrino de ĉiuj ideoj." == Vidu ankaŭ == * [[Hejminstruo]] == Eksteraj ligiloj == * [http://infokiosques.net/imprimersans2.php3?id_article=262 ĉapitro el lia libro pri edukado] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060623050232/http://infokiosques.net/imprimersans2.php3?id_article=262 |date=2006-06-23 }} * [http://ecolesdifferentes.info/CBINSCHAP4.htm alia ĉapitro "Contre la trouille"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070311004921/http://ecolesdifferentes.info/CBINSCHAP4.htm |date=2007-03-11 }} * [http://www.avoixautre.be/article.php3?id_article=575 intervjuo (france)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070311012913/http://www.avoixautre.be/article.php3?id_article=575 |date=2007-03-11 }} * [http://abolition.prisons.free.fr/ TTT-paĝo pri ŝia lasta libro (france)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110720224915/http://abolition.prisons.free.fr/ |date=2011-07-20 }} {{Bibliotekoj}} {{Unua}} {{DEFAŬLTORDIGO:Baker, Catherine}} [[Kategorio:Francaj verkistoj de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Francaj verkistoj de la 21-a jarcento]] [[Kategorio:Hejminstruo]] [[Kategorio:Francaj instruistoj]] [[Kategorio:Francaj pedagogoj]] islgbz9w3ut4ig9y6sl1l6flpobgy3q 0 16237 9369040 9053841 2026-05-09T05:12:51Z Sj1mor 12103 9369040 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:06-10-06rightcentralincisor.jpg|eta|Homa incizivo]] La '''incizivo''' (aŭ sinonime: '''tranĉodento'''; {{Lang-la|dentes incisivi}}) estas [[dento]] de [[mamuloj]] kiu servas por kapti kaj tranĉi la nutraĵon. La incizivoj * estas forte evoluintaj, ĉizilformaj ekz. ĉe la [[ronĝuloj]], * etaj kompare kun la aliaj ekz. ĉe [[karnovoroj]] * kaj mankas kiel ĉe la [[remaĉuloj]] en la supra makzelo. Incizivo kun malfermitaj [[dento]]radikoj karakterizas la ordon de ronĝuloj, [[leporuloj]] kaj [[rostruloj]] (elefanta [[dentego]]). Tio signifas, ke la incizivoj de tiuj bestoj kreskas daŭre dum la tuta vivo. La homaj tranĉodentoj havas ĉizilformon, la antaŭa parto estas konveksa. La incizivoj de la supra [[makzelo]] estas pli grandaj ol tiu de la suba. La homo havas incizivon en la supra/suba makzelo en la dekstra-maldekstra flanko 2-2. == Vidu ankaŭ == * [[Inciziva osto]] * [[Kanino]] {{Projektoj|ReVo=incizi}} [[Kategorio:Dento]] 0xcfn9e7y1hshbnodukdx5hus55lks2 0 16424 9369043 9116414 2026-05-09T05:13:37Z Sj1mor 12103 9369043 wikitext text/x-wiki {{Tiu ĉi artikolo|temas pri [[dento]]. Se vi volas artikolon pri la [[Nord-Makedonio|makedona]] vilaĝo, [[Kanino (Makedonio)|alklaku ĉi tie]].''}}{{Informkesto organizaĵo}} '''Kaninoj''' (sinonimo: '''kojnodentoj;''' latine: ''dentes canini'') estas [[dento]]j, kiuj situas en la [[mamulo|mamula]] dentaro inter la [[Incizivo|tranĉodentoj]] kaj [[vangodento|premolaroj]]. Ilia [[dento]]krono ĝenerale estas pintohava. La kaninoj * estas forte evoluintaj ĉe la [[karnovoroj]], [[vespertuloj]], * mankas ekz. ĉe [[ronĝuloj]], [[leporuloj]], * kreskas dum la tuta vivo, ĉar havas malfermitajn [[dentoradiko]]jn, ekz. ĉe la [[suedoj]]. La kanino de la [[homo]] finiĝas pinte, la [[facio|facia]] ([[vestiblo|vestibla]]) surfaco de la dento estas konveksa, la surfaco de la langa flanko estas konkava. La radiko estas longa, duflanke platigita. Homo havas kvar kaninojn, po du en la supra kaj la suba makzelo, dekstre kaj maldekstre. [[Dosiero:Gebit hoektanden.PNG|eta|Homaj kaninoj en dentaro (ruĝaj)]] <gallery> Eckzahnführung B 20090930 01.JPG|fermita Eckzahnführung B 20090930 02.JPG|duonfermita Eckzahnführung B 20090930 03.JPG|malfermita </gallery> La suprajn kaninojn oni ankaŭ nomas ''okuldentoj.'' [[Dosiero:African Elephant in Kenya.jpg|eta|dekstra|250px|[[Afrika elefanto]] en [[Kenjo]].]] [[Daniel Moirand]] en sia listo de proponitaj vortoj por sia traduko de [[La Libro de la mirindaĵoj]] de [[Marko Polo]] proponas la vorton "tusko" laŭ anglalingva ekvivalento por la [[elefanto|elefantaj]] dentegoj, fonto de la [[eburo]].<ref>[[Marko Polo]], ''La Libro de la mirindaĵoj, aŭ La priskribo de la mondo'', traduko, notoj, antaŭparolo, epilogo kaj postparolo de [[Daniel Moirand]], publikigis [[UEA]], Rotterdam, [[2001]] ([[Serio Oriento-Okcidento]], n-ro 34, 445 paĝoj, p. 57) ISBN = 92-9017-075-1</ref> [[Dosiero:Pygmy Hippopotamus Skull.jpg|eta|maldekstra|180px|<!-- Kranio _eines_ _Zwergflusspferdes_ _mit_ _mächtigen_ _Stoßzähnen_ -->]] [[Dosiero:Eckzahn.png|eta|maldekstra|180px|<!-- Kanino - _Oberkiefer_ (_OK_), _Unterkiefer_ (_UK_) -->]] {{-}} == Vidu ankaŭ == * [[Kanisedoj]] ==Referencoj== {{Referencoj}} {{Projektoj|ReVo=kanin}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Dento]] jiqn77kip3udokye0opyh7gvzuhmbnu 0 16425 9369041 9022121 2026-05-09T05:13:06Z Sj1mor 12103 9369041 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Gray997.png|eta|Vangodentoj]] '''Vangodentoj''' estas la tutaj [[vangodento#Premolaro|premolaroj]] kaj [[vangodento#Molaro|molaroj]]. ==Premolaro== '''Premolaroj''' (''dentes premolares'') aū '''antaūmolaroj''' situas en la [[mamulo|mamula]] [[dentaro]] inter la [[kanino]] kaj molaroj. La homan premolaron karakterizas 2 tuberetoj. La homo havas premolaron en la supra/suba makzelo en la dekstra-maldekstra flanko 2-2. La supra premolaro ofte havas du radikojn. ==Molaro== Sinonimoj de molaro: '''mueldento''', '''maĉdento'''. '''Molaroj''' sekvas la premolarojn en la mamula dentaro. La molaroj estas restantaj (permanentaj) dentoj, kiujn ne antaŭas laktodento (deciduaj, elfalantaj, nerestantaj dentoj). La homa molaro estas granda, forta dento, sur ĝia surfaco troviĝas 4 tuberetoj, kaŭzante supre H, sube X-forman kaveton. La homo havas molaron en la supra/suba makzelo en la dekstra-maldekstra flanko 3-3. La supra mueldento havas ĝenerale 3 radikojn, la suba nur 2 (kelkfoje unuiĝanta al 1). La tria mueldento nomiĝas [[saĝodento]] (dentes serotinus). La vangodentoj formiĝis dum la evoluo al la nutrado, nutraĵo, tiel ni distingas kelkajn dentotipojn de la bestoj: * ŝirdentoj de la karnovoroj * tuberata dento de la ĉiovoraj * falda dento de la herbovoraj Oni nomas ĉe [[karnovoro]]j la plej lastan premolaron de la supra makzelo kaj la unuan molaron de la suba makzelo ŝirdento (dentes sectorius). Ĝi estas granda, forta. La tuberetan denton de la [[ĉiomanĝanto|ĉiovoraj]] karakterizas la tuberetoj sur la surfaco, longa radiko kal mallonga krono. La faldan denton de la herbovoraj karakterizas la emajlokovritaj, duraj faldoj dentosurface, mallonga radiko kaj relative alta krono. {{Projektoj|ReVo=molar|ReVo titolo=molaro}} [[Kategorio:Anatomio]] [[Kategorio:Dento]] 3f07dpgp2rwzolqoi862cjwk7pq5l59 0 18280 9368831 9043280 2026-05-08T12:21:52Z Sj1mor 12103 9368831 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Manifestación nacionalista vasca en Montevideo.jpg|300px|eta|Manifestacio de eŭskaj naciistoj en [[Montevideo]], [[Urugvajo]].]] '''Eŭska naciismo''' estas unu el la gravaj temoj de eŭska kaj hispana politiko. == Antaŭaĵoj == Romianoj trovis ambaŭflanke de [[Pireneoj]] popolon, registrite de [[Strabono]] kiel ''ouaskones'', kiujn oni konsideras prauloj de modernaj eŭskoj. La [[Romia imperio|romianoj]] ne multe atentis la eŭskiajn montojn. Tial [[eŭska lingvo]] daŭris malgraŭ [[romiigo]]. Kontinentaj eŭskoj iĝis politike aŭtonomaj en duklando ''Vasconia'' kadre de [[Karolida Imperio]], en la 7-a jarcento. Ankaŭ la invado de [[maŭroj]] en 711 ne multe efikis trans la valoj de [[Ebro]]. Du jarcentojn poste la reĝlando de [[Pamplono]] (poste [[Reĝlando de Navaro]]) estis ilia unua sendependa ŝtato. En la 11-a jarcento oni kreis limojn inter [[Navaro]] kaj [[Kastilio]], sed ĉirkaŭ 1200 [[Alavo]], [[Gipusko]] kaj [[Biskajo]] eliris Navaron kaj aliĝis al la kastilia monarĥio. En komenco de la 16-a jarcento, la titolo de reĝo de Navaro pasis al gereĝoj de Kastilio. La diversaj landoj de la hispanaj reĝoj havis proprajn regmanierojn kaj [[foruo]]jn, Eŭskoj akiris ilin per la "Specialaj Statutoj de Eŭskaj Regionoj". Tiujn statutojn ĝis hodiaŭ invokas la Eŭskaj naciistoj. Tamen, la reĝoj emis [[centrismo]]n kaj dum jarcentoj klopodis unuigi la landaron laŭ la modelo de Kastilio. La eŭskaj landoj restis ekster la komuna administracion ĝis la [[tria karlisma milito]], dum kiu la euŝka kamparanoj favoris la malvenkantan kronkandidaton. Tial, en 1876 leĝo abolis la foruojn (hispane "fueros"), tradiciajn leĝojn kaj rajtojn, metante la eŭskajn landojn en la hispanan doganteritorion, devigante pagon de impostoj al la hispana registaro kaj militservon. == Apero de naciismo == La nova [[liberalismo|liberalisma]] ekonomio aperigis firmaojn pri minejoj, fero kaj ŝtalo. La [[industriigo]] bezonis multajn laboristojn, logante ilin el aliaj partoj de Hispanio. Tiuj enmigrintoj ne parolis la eŭskan. Tiam naskiĝis la moderna eŭska naciismo, ĉefe kun [[Sabino Arana]], fondinto de [[Eŭska Naciisma Partio]]. Laŭ lia opinio, la eŭskoj estas supera kaj aparta raso, subpremata de la hispanoj kaj li kritikis la intermikson de tiu raso kun la eksteruloj. Arana kreis la neologismojn "Euskadi" por nomi la aron de eŭskoj kaj "Euskeria", konfederacio de eŭskoj de [[Iberio]] kaj [[Francio]]. Dum la [[Dua Hispana Respubliko]], ekde 1931, eŭska naciismo reaktiviĝis kaj sukcesis logi ne nur urbajn burĝojn sed ankaŭ terkulturistojn. Dum la [[Hispana Enlanda Milito]] (1936-39) eŭska naciismo, malgraŭ la kontraŭkatolikismo de la respublika registaro, preferis la promeson de aŭtonomeco kaj batalis la flankon de [[Francisco Franco]]. ([[Gernika]]/Guernica estas eŭska urbo). Tamen, la venko de Franco rezultigis la finon de la eŭska autonomio. La premo ekis rapide, ne nur la milita kaj polica premoj sur la politikaj organoj, sed ankaŭ kulture per malpermeso de instruado en la eŭska lingvo. [[ETA]] aperis nur en [[1959]] kaj vigle batalis por eŭska socialisma sendependa regno kontraŭ Franco, ĝis lia morto en 1975. Tamen, dum la demokratia reĝimo ĝi daŭrigis kaj intensigis sian agadon, kun ĉ. 900 murdoj aŭ viktimoj. Post la fino de la reĝimo de Franco, en 1979, esploro indikis ke 38% de loĝantoj en la eŭska regiono pensis sin nur eŭskoj, 14% nur hispanoj, 26% eŭskaj hispanoj kaj 12% ĉefe eŭskoj sed ankaŭ hispanoj, 6% ĉefe hispanoj sed ankaŭ eŭskoj, 4% ne sciis. == Vidu ankaŭ == * ''[[Abertzale]]'' * ''[[Ezker abertzalea]]'' {{Projektoj}} [[Kategorio:Politiko de Eŭskio|Naciismo]] [[Kategorio:Naciismoj en Hispanio]] [[Kategorio:Senŝtata naciismo en Eŭropo|Euska]] 81nsdinrvaoigj6i51nfclpz32p3ufs 0 22026 9368869 9048743 2026-05-08T13:52:20Z Verdulo 1002 9368869 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Papavo |koloro = {{Taksonomio/koloro|planto}} |dosiero = Papaver nudicaule dsc00913.jpg |dosiero larĝo = 250px |priskribo de dosiero = ''Papaver nudicaule'' |regno = [[Plantoj]] ''Plantae'' |divizio = [[Angiospermoj]] ''Magnoliophyta'' |klaso = [[Dukotiledonaj]] ''Magnoliopsida'' |ordo = [[Ranunkolaloj]] ''Ranunculales'' |familio = [[Papavacoj]] ''Papaveraceae'' |genro = '''Papavo''' ''Papaver'' |genro aŭtoritato = [[Carolus Linnaeus|L.]] |specioj de subdivizio = Specioj |subdivizio2 = vidu tekston }} '''Papavo'''<ref name="vortaro.net">[http://vortaro.net/#papavo en vortaro.net]</ref>, papavero<ref name="vortaro.net" /> (''Papaver'') estas [[genro]] el la familio de [[papavacoj]]. [[Dosiero:Mohnblüte1.jpg|eta|maldekstra|''Papaver rhoeas'']] [[Dosiero:IMG-20230720-WA0000(1).jpg|eta|meza|300px|Orientaj Papavoj en Nederlanda ĝardeno]] == Kelkaj specioj == * [[Papaveto]] (''Papaver rhoeas'') ([[Reado]]<ref>NPIV [http://vortaro.net/#reado] Alirita la 14an de Junio 2018.</ref>) * [[Opipapavo|Pansema papavo]], opipapavo (''Papaver somniferum''). Ĝiaj semoj estas spicaĵo ofte uzata en pano kaj dolĉaĵoj. En [[Afganio]] oni produktas el ĝi drogojn. * [[Ornama papavo]] aŭ [[Orienta papavo]] (''Papaver orientale''), plurjara staŭdo,disvastiĝis en Anatolio * [[Braktea papavo]] (''Papaver bracteatum''), disvastiĝis en la Kaŭkazo, Anatolio, Irano (nord-okcidente) kaj Armenio, riĉe enhavas bazmaterialon (tebainon?) por farmacia sintezo de morfino, kodeino, nalaksono) * [[Alpa papavo]] (''Papaver sendtneri'') [[Dosiero:Papaver somniferum 01.JPG|eta|250px|Papavo, [[Opipapavo]] (''Papaver somniferum'')]] [[Dosiero:Papaver lateritium.jpg|eta|250px|Papavo, ''Papaver lateritium'']] == Simbolo == Papavoj estas, precipe en [[Britio]], simbolo de la [[Unua Mondmilito]], precipe ĉar ili abunde floris en la batalkampoj de [[Flandrio]]. (komparu kun [[In Flanders Fields]]). <!-- Tio neniel rilatas al simbola valoro de la planto: Oni produktas papavon en [[Hungario]], kie ĝi estas tre ŝatata manĝaĵo, krome fariĝas el tio [[medikamento]].{{citon}} Vidu: [[Tiszavasvári]]! En [[Afganio]] oni produktas ĝin por drogo. --> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=papav}} * [[morfino]] * [[heroino]] * [[izeropilgrimado]] {{Ĝermo|botaniko}} [[Kategorio:Papavo| ]] [[Kategorio:Spicoj]] [[Kategorio:Papavacoj]] dd9dy581k37ohhvj0mqzmuee8srbkh7 9368926 9368869 2026-05-08T19:17:07Z Verdulo 1002 9368926 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Papavo |koloro = {{Taksonomio/koloro|planto}} |dosiero = Papaver nudicaule dsc00913.jpg |dosiero larĝo = 250px |priskribo de dosiero = ''Papaver nudicaule'' |regno = [[Plantoj]] ''Plantae'' |divizio = [[Angiospermoj]] ''Magnoliophyta'' |klaso = [[Dukotiledonaj]] ''Magnoliopsida'' |ordo = [[Ranunkolaloj]] ''Ranunculales'' |familio = [[Papavacoj]] ''Papaveraceae'' |genro = '''Papavo''' ''Papaver'' |genro aŭtoritato = [[Carolus Linnaeus|L.]] |specioj de subdivizio = Specioj |subdivizio2 = vidu tekston }} '''Papavo'''<ref name="vortaro.net">[http://vortaro.net/#papavo en vortaro.net]</ref>, papavero<ref name="vortaro.net" /> (''Papaver'') estas [[genro]] el la familio de [[papavacoj]]. [[Dosiero:Mohnblüte1.jpg|eta|maldekstra|''Papaver rhoeas'']] == Kelkaj specioj == * [[Papaveto]] (''Papaver rhoeas'') ([[Reado]]<ref>NPIV [http://vortaro.net/#reado] Alirita la 14an de Junio 2018.</ref>) * [[Opipapavo|Pansema papavo]], opipapavo (''Papaver somniferum''). Ĝiaj semoj estas spicaĵo ofte uzata en pano kaj dolĉaĵoj. En [[Afganio]] oni produktas el ĝi drogojn. * [[Ornama papavo]] aŭ [[Orienta papavo]] (''Papaver orientale''), plurjara staŭdo,disvastiĝis en Anatolio * [[Braktea papavo]] (''Papaver bracteatum''), disvastiĝis en la Kaŭkazo, Anatolio, Irano (nord-okcidente) kaj Armenio, riĉe enhavas bazmaterialon (tebainon?) por farmacia sintezo de morfino, kodeino, nalaksono) * [[Alpa papavo]] (''Papaver sendtneri'') [[Dosiero:Papaver somniferum 01.JPG|eta|250px|Papavo, [[Opipapavo]] (''Papaver somniferum'')]] [[Dosiero:Papaver lateritium.jpg|eta|250px|Papavo, ''Papaver lateritium'']] == Simbolo == Papavoj estas, precipe en [[Britio]], simbolo de la [[Unua Mondmilito]], precipe ĉar ili abunde floris en la batalkampoj de [[Flandrio]]. (komparu kun [[In Flanders Fields]]). <!-- Tio neniel rilatas al simbola valoro de la planto: Oni produktas papavon en [[Hungario]], kie ĝi estas tre ŝatata manĝaĵo, krome fariĝas el tio [[medikamento]].{{citon}} Vidu: [[Tiszavasvári]]! En [[Afganio]] oni produktas ĝin por drogo. --> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=papav}} * [[morfino]] * [[heroino]] * [[izeropilgrimado]] {{Ĝermo|botaniko}} [[Kategorio:Papavo| ]] [[Kategorio:Spicoj]] [[Kategorio:Papavacoj]] rtk7gi36cprexf4xfwo9saobylrgifh 9368939 9368926 2026-05-08T20:55:52Z Verdulo 1002 9368939 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Papavo |koloro = {{Taksonomio/koloro|planto}} |dosiero = Papaver nudicaule dsc00913.jpg |dosiero larĝo = 250px |priskribo de dosiero = ''Papaver nudicaule'' |regno = [[Plantoj]] ''Plantae'' |divizio = [[Angiospermoj]] ''Magnoliophyta'' |klaso = [[Dukotiledonaj]] ''Magnoliopsida'' |ordo = [[Ranunkolaloj]] ''Ranunculales'' |familio = [[Papavacoj]] ''Papaveraceae'' |genro = '''Papavo''' ''Papaver'' |genro aŭtoritato = [[Carolus Linnaeus|L.]] |specioj de subdivizio = Specioj |subdivizio2 = vidu tekston }} '''Papavo'''<ref name="vortaro.net">[http://vortaro.net/#papavo en vortaro.net]</ref>, papavero<ref name="vortaro.net" /> (''Papaver'') estas [[genro]] el la familio de [[papavacoj]].o == Kelkaj specioj == * [[Papaveto]] (''Papaver rhoeas'') ([[Reado]]<ref>NPIV [http://vortaro.net/#reado] Alirita la 14an de Junio 2018.</ref>) * [[Opipapavo|Pansema papavo]], opipapavo (''Papaver somniferum''). Ĝiaj semoj estas spicaĵo ofte uzata en pano kaj dolĉaĵoj. En [[Afganio]] oni produktas el ĝi drogojn. * [[Ornama papavo]] aŭ [[Orienta papavo]] (''Papaver orientale''), plurjara staŭdo,disvastiĝis en Anatolio * [[Braktea papavo]] (''Papaver bracteatum''), disvastiĝis en la Kaŭkazo, Anatolio, Irano (nord-okcidente) kaj Armenio, riĉe enhavas bazmaterialon (tebainon?) por farmacia sintezo de morfino, kodeino, nalaksono) * [[Alpa papavo]] (''Papaver sendtneri'') [[Dosiero:Mohnblüte1.jpg|eta|maldekstra|''Papaver rhoeas'']] [[Dosiero:Papaver somniferum 01.JPG|eta|meza|250px|Papavo, [[Opipapavo]] (''Papaver somniferum'')]] [[Dosiero:Papaver lateritium.jpg|eta|250px|Papavo, ''Papaver lateritium'']] == Simbolo == Papavoj estas, precipe en [[Britio]], simbolo de la [[Unua Mondmilito]], precipe ĉar ili abunde floris en la batalkampoj de [[Flandrio]]. (komparu kun [[In Flanders Fields]]). <!-- Tio neniel rilatas al simbola valoro de la planto: Oni produktas papavon en [[Hungario]], kie ĝi estas tre ŝatata manĝaĵo, krome fariĝas el tio [[medikamento]].{{citon}} Vidu: [[Tiszavasvári]]! En [[Afganio]] oni produktas ĝin por drogo. --> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=papav}} * [[morfino]] * [[heroino]] * [[izeropilgrimado]] {{Ĝermo|botaniko}} [[Kategorio:Papavo| ]] [[Kategorio:Spicoj]] [[Kategorio:Papavacoj]] 111smuf5rxqm20i7hpvwhz53np3y85x 0 28739 9369009 9324048 2026-05-08T23:52:21Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369009 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto | nomo = Carl Friedrich Gauß | dosiero = Carl Friedrich Gauss.jpg | grandeco de dosiero = 200px | priskribo de dosiero = Carl Friedrich Gauß <!-- | naskonomo = Johann Carl Friedrich Gauß --> | dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1777|4|30}} | loko de naskiĝo = [[Braunschweig]], [[Brunsvigo-Wolfenbüttel]], {{Sankta Romia Imperio}} (Germanio) | dato de morto = la {{daton|23|februaro|1855}} | loko de morto = [[Göttingen]], {{Hanovro}} (Germanio) | loĝloko = | civitaneco = | nacio = germano | etneco = | kampo = [[matematikisto]], [[fizikisto]], [[astronomo]] kaj [[geodezio|geodeziisto]] | labor-institucioj = | alma_mater = | doktoreca konsilisto = | doktorecaj studentoj = | fama_pro = | influoj = | influis = | premioj = | religio = | subskribo = }} '''Johano Karlo Frederiko GAŬSO''', {{lang-de|Johann Carl Friedrich Gauß}}, minuskle skribita '''Gauß''', majuskle '''GAUß''' aŭ '''GAUSS'''<ref>aŭ '''GAUẞ''' kun la litero [[ẞ]], majuskla ß, kiu tamen en multaj litertipoj mankas kaj ofte estas malĝuste montrata komputile.</ref>, en [[Latino]]: Carolus Fridericus Gauss, laŭ [[PIV]] '''Gaŭso''' (naskiĝis la {{daton|30|aprilo|1777}} en [[Braunschweig]], mortis la {{daton|23|februaro|1855}} en [[Göttingen]]) estis [[Germanio|germana]] [[matematikisto]], kiu kontribuis al multaj fakoj kiaj [[fiziko]], [[astronomio]], [[nombroteorio]], [[algebro]], [[statistiko]], [[analitiko]], [[diferenciala geometrio]], [[geodezio]], [[terfiziko]], [[mekaniko]], [[elektrostatiko]], [[Matrico|matriciko]] kaj [[optiko]]. Foje aludita kiel la ''Princeps mathematicorum''<ref>{{citaĵo el libro| |lasta=Zeidler |unua=Eberhard |titolo=Oxford User's Guide to Mathematics |loko=Oxford, UK |eldoninto=Oxford University Press |jaro=2004 |ISBN=0-19-850763-1 |paĝo=1188 }}</ref> (en [[Latino]], "princo de la matematikistoj") kaj "pli granda matematikisto ekde la antikveco", Gauss havis esceptan influon en multaj kampoj de matematiko kaj scienco, kaj estas rangita kiel unu el plej influaj matematikistoj de la historio.<ref name="scientificmonthly">Dunnington, G. Waldo. (Majo 1927). Wayback [http://www.mathsong.com/cfgauss/Dunnington/1927/] The Sesquicentennial of the Birth of Gauss, dato 2008-02-26-02-06-29- ''Scientific Monthly'' XXIV: 402–414. Alirita la 29an de Junio 2005. Nune disponebla ĉe {{citaĵo el la reto||url=http://gausschildren.org/genwiki/index.php?title=The_Sesquicentennial_of_the_Birth_of_Gauss|titolo=The Sesquicentennial of the Birth of Gauss}} Alirita la 23an de Februaro 2014. Kompleta biografia artikolo.</ref> Ekinteresiĝinte pri matematikaj problemoj li forlasis la studon de klasikaj lingvoj kaj studis [[matematiko]]n en Göttingen. En sia doktoriga [[disertacio]] li pruvis la faman [[Fundamenta teoremo de la algebro|fundamentan teoremon de la algebro]] dirantan, ke ĉiu [[Algebro|algebra]] [[ekvacio]] (= ĉiu [[polinomo]] ne konstanta) havas solvon (en la [[Kompleksa Nombro|kompleksaj nombroj]]). En [[1807]] Gaŭso iĝis en Göttingen profesoro pri [[matematiko]] kaj, pro sia intereso kaj siaj sukcesoj pri [[astronomio]], ankaŭ direktoro de la astronomia observejo. Li restis en tiuj pozicioj ĝis sia morto kaj faris multajn gravajn eltrovojn, sed ankaŭ okupiĝis praktike pri [[fiziko]] kaj [[tekniko]]. Interalie li kun [[Wilhelm Weber]] en [[1833]] konstruis la unuan elektromagnetan [[telegrafo]]n (tri jarojn antaŭ [[Samuel Morse]]). == Komencaj jaroj == [[Dosiero:Statue-of-Gauss-in-Braunschweig.jpg|maldekstre|eta|Statuo de Gauss ĉe sia naskoloko, [[Braunschweig|Brunsvigo]].]] Carl Friedrich Gauss naskiĝis la [[30-an de aprilo]] [[1777]] en [[Braunschweig|Brunsvigo (Braunschweig)]], en [[Brunsvigo-Wolfenbüttel]] (nun parto de [[Malsupra Saksio]], [[Germanio]]), kiel la filo de malriĉaj laborist-klasaj gepatroj.<ref name="wichita state">{{citaĵo el la reto|1=|url=http://www.math.wichita.edu/history/men/gauss.html|titolo=Carl Friedrich Gauss|lasta=|unua=|verko=|eldonisto=[[Wichita State University]]|alirdato=2016-02-14|arkivurl=https://web.archive.org/web/20160219103236/http://www.math.wichita.edu/history/men/gauss.html|arkivdato=2016-02-19}}</ref><ref>[https://www.bbc.com/mundo/noticias-45207968]</ref> Lia patrino ne estis legokapabla kaj neniam memoris la daton de lia nasko, kaj memoris nur ke li estis naskiĝinta en merkredo, ok tagojn post la [[Ĉieliro de Jesuo|Festo de la Ĉieliro]], kiu siavice okazas 39 tagojn post [[Pasko]]. Gauss poste solvos tiun kaporompilon pri sia naskodato en la kunteksto de la [[kalkulo de la dato de Pasko]], derivante metodojn por kalkuli la daton kaj en pasintaj kaj en estontaj jaroj.<ref>{{citaĵo el la reto|1=|url=http://american_almanac.tripod.com/gauss.htm|titolo=Gauss Birthday Problem|lasta=|unua=|verko=|eldonisto=|alirdato=2016-02-14|arkivurl=https://web.archive.org/web/20220206053629/http://american_almanac.tripod.com/gauss.htm|arkivdato=2022-02-06}}</ref> Li estis kristane baptita kaj [[Konfirmacio|konfirmaciita]] en preĝejo ĉe la lernejo kiun ĉeestis li dum la infanaĝo.<ref>{{citaĵo el la reto||aŭtoro=Susan Chamberless |url=http://www.gausschildren.org/genwiki/index.php?title=Letter:WORTHINGTON,_Helen_to_Carl_F._Gauss_-_1911-07-26 |titolo=Letter:WORTHINGTON, Helen to Carl F. Gauss – 1911-07-26 |eldonisto=Susan D. Chambless |dato=2000-03-11 |alirdato={{FormatoDato|2011-09-14}}}}</ref> Gauss estis [[mirinfano]]. Kiam li estis okjaraĝa, li imagis kiel sumi ĉiujn numerojn de 1 ĝis 100 (nome [[Sumformulo de Gauss]]).<ref>"Gauss, Carl Friedrich (1777-1855)." (2014). In The Hutchinson Dictionary of scientific biography. Abington, United Kingdom: Helicon.</ref> Estas ankaŭ multaj aliaj rakontoj pri lia frumatureco dum li estis ankoraŭ bebinfano, kaj li faris siajn unuajn revoluciajn matematikajn malkovrojn dum li estis ankoraŭ dekjarulo. Li kompletigis siajn ''Disquisitiones Arithmeticae'', nome sian ''[[magnum opus]]'', en 1798 en la aĝo de 21, kvankam ĝi ne estis publikigita ĝis 1801. Tiu verko estis fundamenta por fiksi la [[nombroteorio]]n kiel propra fako kaj ĝi restis la grundo ĝis la nuntempo. La intelektaj kapabloj de Gauss altiris la atenton de la [[Karl Wilhelm Ferdinand, Duko de Brunsvigo|Duko de Brunsvigo]],<ref name="scientificmonthly"/> kiu sendis lin al la ''Collegium Carolinum'' (nuntempa [[Brunsviga Universitato de Teknologio]]), kie li studis de 1792 ĝis 1795, kaj al la [[Universitato de Göttingen]] de 1795 ĝis 1798. Kiam li estis en la universitato, Gauss sendepende remalkovris kelkajn gravajn teoremojn.<ref>O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F., "Carl Friedrich Gauss", MacTutor History of Mathematics archive, University of St Andrews. [http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Gauss.html] Alirita la 14an de Februaro 2016.</ref> Lia ekfamiĝo okazis en 1796 kiam li montris, ke regula [[plurlatero]] povas esti konstruita pere de [[rektilo]] kaj [[cirkelo]] se kaj nur se la nombro de lateroj estas la produto de diferencaj [[Nombro de Fermat|Fermat-primoj]] kaj [[Potenco (matematiko)|potenco]] de 2. Tio estis grava malkovro en grava fako de matematiko; konstruproblemoj estis okupintaj matematikistojn ekde la epoko de la [[Antikva Grekio|antikvaj grekoj]], kaj tiu malkovro laste kondukis al Gauss elekti matematikon anstataŭ [[filologio]]n kiel kariero. Gauss estis tiom kontenta pro tia rezulto ke li postulis ke oni metu regulan dekseplateron surdesegnita sur lia tomboŝtono. La tomboŝtonisto malakceptis, asertante ke la malfacila konstruo esence aspektus kiel cirklo.<ref>Pappas, Theoni: Mathematical Snippets, Paĝo 42. Pgw 2008</ref> La jaro 1796 estis la plej produktanta kaj por Gauss kaj por la nombroteorio. Li malkovris la konstruadon de la dekseplatero la 30an de marto.<ref>Carl Friedrich Gauss §§365–366 en ''Disquisitiones Arithmeticae''. Leipzig, Germanio, 1801. New Haven, CT: Yale University Press, 1965.</ref> Li poste antaŭeniris en [[modula aritmetiko]], ege simpligante la manipuladon en nombroteorio. La [[8an de aprilo]] li iĝis la unua kiu demonstris la leĝon pri kvadratika reciprokeco. Tiu rimarkinda ĝenerala leĝo ebligis al matematikistoj determini la solveblon de ajna kvadratika ekvacio en modula aritmetiko. La [[Prima teoremo]], imagita la 31an de majo havigas bonan komprenon pri kiel la [[primo]]j estas distribuataj inter la [[entjero]]j. Gauss ankaŭ malkovris ke ĉiu pozitiva entjero estas reprezentebla kiel sumo de maksimume tri triangulaj nombroj la [[10an de julio]] kaj poste faris en sia [[taglibro]] la noton: "[[Eŭreka|ΕΥΡΗΚΑ]]! num&nbsp;=&nbsp;Δ&nbsp;+&nbsp;Δ&nbsp;+&nbsp;Δ". La [[1an de oktobro]] li publikigis rezulton pri la nombro de solvoj de polinomioj kun koeficientoj en finiaj kampoj, kio 150 jarojn poste kondukos al la [[Konjekto (matematiko)|konjektoj]] de Weil. == Mezaj jaroj == [[Dosiero:Therese Gauss.jpg|eta|La filino de Gauss nome Therese (1816–1864).]] La 9an de oktobro 1805,<ref name=":2">{{Cite web|url=http://gausschildren.org/genwiki/index.php?title=GAUSS,_Carl_Friedrich_(1777-1855)|title=Person:GAUSS, Carl Friedrich (1777–1855) – Gauss's Children|website=gausschildren.org|language=en|access-date=10a de decembro 2017}}</ref> Gauss edzinigis Johanna Osthoff (1780–1809), kaj havis du filojn kaj unu filinon kun ŝi.<ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cite book|title=Math and mathematicians : the history of math discoveries around the world|last=Bruno|first=Leonard C.|date=2003|origyear=1999|publisher=U X L|others=Baker, Lawrence W.|isbn=978-0-7876-3813-9|location=Detroit, Mich.|page=[https://archive.org/details/mathmathematicia00brun/page/180 180]|oclc=41497065|url=https://archive.org/details/mathmathematicia00brun/page/180}}</ref> Johanna mortis la 11an de oktobro 1809,<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref>{{Cite web|url=https://www.ancestry.com/genealogy/records/johanna-elizabeth-osthoff_14646886|title=Johanna Elizabeth Osthoff 1780–1809 – Ancestry|website=www.ancestry.com|language=en-us|access-date=10a de decembro 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201202212025/https://www.ancestry.com/genealogy/records/johanna-elizabeth-osthoff_14646886|archivedate=2020-12-02}}</ref> kaj ŝia plej ĵusa filo, nome Louis, mortis la venontan jaron.<ref name=":2" /> Gauss eniris en forta deprimo el kiu li neniam plene rekuperiĝis. Li poste edziĝis al Minna Waldeck (1788–1831)<ref name=":2" /><ref name=":3" /> la 4an de aŭgusto 1810,<ref name=":2" /> kaj havis tri pliajn filojn.<ref name=":3" /> Gauss neniam estis la sama sen sia unua edzino, kaj li, ĝuste kiel lia patro, kreskiĝis por dominadi siajn filojn.<ref name=":3" /> Minna Waldeck mortis la 12an de septembro 1831.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> Gauss havis ses infanojn. Kun Johanna (1780–1809), liaj gefiloj estis Joseph (1806–1873), Wilhelmina (1808–1846) kaj Louis (1809–1810). Kun Minna Waldeck li havis tri gefilojn: Eugene (1811–1896), Wilhelm (1813–1879) kaj Therese (1816–1864). Eugene kunhavis grandkvante la talenton de Gauss pri lingvoj kaj kalkulo.<ref name="gausschildren">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.gausschildren.org/genwiki/index.php?title=Letter:GAUSS,_Charles_Henry_to_Florian_Cajori_-_1898-12-21|titolo=Letter: Charles Henry Gauss to Florian Cajori – 21 December 1898|alirdato=14a de septembro 2011|dato=11a de marto 2000|eldoninto=Susan D. Chambless}}</ref> Post la morto de sia dua edzino en 1831 Therese ekhavis la dommastrinecon kaj zorgis pri Gauss dum la cetero de lia vivo. Lia patrino estis loĝanta en lia hejmo el 1817 ĝis sia morto en 1839.<ref name="scientificmonthly"/> Gauss eventuale havis konfliktojn kun siaj filoj. Li ne volis, ke iu el liaj filoj eniru en matematikon aŭ scienco pro "timo al malaltigo de la familinomo", ĉar li kredis, ke neniu el ili povos surpasi siajn proprajn atingojn.<ref name="gausschildren" /> Gauss volis, ke Eugene iĝu advokato, sed Eugene deziris studi lingvojn. Ili havis diskuton pri festo kiun Eugene tenis, kion Gauss malakcepti pagi. La filo koleriĝis kaj ĉirkaŭ 1832 elmigris al Usono. Dum li laboris por la ''American Fur Company'' (felkompanio) en la [[Usona Mezokcidento]], li lernis la lingvon de [[Siuoj]]. Poste, li translokiĝis al [[Misurio]] kaj iĝis sukcesa negocisto. Ankaŭ Wilhelm elmigris al Usono en 1837 kaj setliĝis en Misurio, starte kiel farmisto kaj poste riĉiĝis en ŝunegocoj en [[Sankta Luiso]]. Eugene bezonis multajn jarojn por sukcese kontraŭagadi sian reputacion inter la amikoj kaj kolegoj de Gauss. Pri tio estas letero de Robert Gauss al Felix Klein de 3a de septembro 1912. == Karieraj atingoj == === Algebro === [[Dosiero:Disqvisitiones-800.jpg|eta|Titolpaĝo de la verko de Gauss nome ''Disquisitiones Arithmeticae''.]] En sia doktoriga disertacio (''in absentia'') de 1799 nome ''Nova pruvo de ke la teoremo ke ĉiu integra racia algebra funkcio de unu variablo povas esti solvita laŭ realaj faktoroj de unua aŭ dua grado'', Gauss pruvis la faman [[Fundamenta teoremo de la algebro|fundamentan teoremon de la algebro]] dirantan, ke ĉiu [[Algebro|algebra]] [[ekvacio]] (= ĉiu [[polinomo]] ne konstanta) kun kompleksaj koeficientoj havas almenaŭ unu kompleksan [[Radiko (matematiko)|radikan]] solvon (en la [[Kompleksa Nombro|kompleksaj nombroj]]). Matematikistoj kiaj [[Jean le Rond d'Alembert]] estis produktintaj falsajn pruvojn antaŭ li, kaj la disertacio de Gauss enhavas kritikon kontraŭ la verko de d'Alembert. Ironie laŭ la nuntempaj normigoj, ankaŭ la propraj klopodoj de Gauss ne estas akcepteblaj, pro la uzado de la kurva teoremo de Jordan. Tamen, li sinsekve produktis tri aliajn pruvojn, el kiuj la lasta en 1849 estas jam ĝenerale rigore prava. Liaj klopodoj klarigis la koncepton de kompleksaj nombroj rimarkinde survoje. Gauss ankaŭ faris gravajn kontribuojn al la [[nombroteorio]] per sia libro de 1801 nome ''Disquisitiones Arithmeticae'' (en [[Latino]], por Aritmetikaj Esploradoj), kiu, inter aliaj aferoj, enkondukis la simbolon ≡ por kongruo kaj uzis ĝin en pura prezentado de [[modula aritmetiko]], enhavante la unuajn du pruvojn de la leĝo de kvadratika reciprokeco, disvolviginte la teoriojn de [[Dulineara formo|dulinearaj]] kaj trilinearaj [[Kvadrata formo|kvadrataj formoj]], asertante la [[:en:Class number problem|klasnombran problemon]] por ili, kaj montris, ke regula [[dekseplatero]] (17-latera poligono) povas esti konstruita pere de [[rektilo]] kaj [[cirkelo]]. === Astronomio === [[Dosiero:Bendixen - Carl Friedrich Gauß, 1828.jpg|eta|maldekstre|Portreto de Gauss publikigita en ''Astronomische Nachrichten'' 1828.]] La 1an de januaro 1801, la itala astronomo [[Giuseppe Piazzi]] malkovris la [[nanplanedo]]n [[Cereso]]. Piazzi povis sekvi Cereson nur dum iom pli ol unu monato, sekvante ĝin dum tri gradoj tra la nokta ĉielo. Poste ĝi malaperis portempe malantaŭ la lumego de la [[Suno]]. Kelkajn monatojn poste, kiam Cereso reaperis, Piazzi ne povis relokigi ĝin: la matematikaj iloj tiame ne estis kapablaj ekstrapoli pozicion el tiom malabunda kvanto de informo — tri gradoj reprezentas malpli ol 1% de la totala [[orbito]]. Gauss aŭdis pri la problemo kaj frontis ĝin. Post tri monatoj de intensa laboro, li antaŭdiris la pozicion de Cereso en decembro 1801 — ĝuste ĉirkaŭ unu jaron post ties unua vidaĵo — kaj tio rezultis akurata en nur duon-grado kiam ĝi estis remalkovrita de [[Franz Xaver von Zach]] la 31an de decembro en [[Gotha]], kaj unu tagon poste de [[Heinrich Olbers]] en [[Bremeno]].<ref>Bruno, Leonard C. (2003) [1999]. [[iarchive:mathmathematicia00brun/page/179/mode/2up|Math and mathematicians: the history of math discoveries around the world.]] Baker, Lawrence W. Detroit, Mich.: U X L. p. 179. ISBN 978-0-7876-3813-9. OCLC 41497065. Alirita la 6an de junio 2020.</ref> La metodo de Gauss postulis determini [[koniko]]n en spaco, havigante unu fokuson (la Suno) kaj la konikon kun tri donitaj linioj (linioj de lumo el la Tero, kiu estas mem moviĝante laŭ elipso, al la planedo) kaj havante la tempon kiuj bezonas la planedon por trapasi la arkojn determinitajn de tiuj linioj (kies longoj povas estis kalkulataj pere de la [[Leĝoj de Kepler|Dua Leĝo de Kepler]]). Tiu problemo kondukas al ekvacio de oka grado, el kiu unu solvo, nome la orbito de la Tero, estas konata. La serĉata solvo estas tiam separata el la ceteraj ses baze sur fizikaj kondiĉoj. En tiu verko, Gauss uzis kompletajn alproksimigajn metodojn kiujn li kreis por tiu preciza celo.<ref>{{Cite book|title=Development of mathematics in the 19th century|last1=Klein|first1=Felix|last2=Hermann|first2=Robert |isbn=978-0-915692-28-6|year=1979|publisher=Math Sci Press}}</ref> Unu el tiaj metodoj estis la "rapida transformo de Fourier". Kvankam tiu metodo estas atribuata al artikolo de 1965 de [[James Cooley]] kaj [[John Tukey]],<ref>{{cite journal |last=Cooley |first=James W. |first2=John W. |last2=Tukey |title=An algorithm for the machine calculation of complex Fourier series |journal= Mathematics of Computation |volume=19 |issue= 90|pages=297–301 |year=1965 |doi=10.2307/2003354 |jstor=2003354 |doi-access=free |issn=0025-5718}}</ref> Gauss disvolvigis ĝin kiel trigonometria interpolada metodo. Lia artikolo, ''Theoria Interpolationis Methodo Nova Tractata'',<ref>{{cite book |last1=Gauss |first1=C.F. |date=1876| orig-year=n.d. | title= Theoria Interpolationis Methodo Nova Tractata | work=Carl Friedrich Gauss Werke| location=Göttingen |language=la|pages=265–327 |url=https://archive.org/stream/werkecarlf03gausrich#page/n277/mode/2up|publisher=Göttingen] K. Gesellschaft der Wissenschaften zu Göttingen }}</ref> estis publikigita nur postmorte en la Volumo 3a de liaj kolektitaj verkoj. Tiu artikolo antaŭis la unuan prezentadon fare de [[Joseph Fourier]] pri la temo en 1807.<ref>{{Cite journal|last=Heideman|first=M.|author2=Johnson, D.|author3=Burrus, C.|title=Gauss and the history of the fast fourier transform|journal=IEEE ASSP Magazine|year=1984|volume=1|issue=4|pages=14–21|doi=10.1109/MASSP.1984.1162257|url=http://www.cis.rit.edu/class/simg716/Gauss_History_FFT.pdf}}</ref> Zach notis, ke "sen la inteligenta laboro kaj kalkuloj de Doktoro Gauss ni eble ne estus trovinta Cereson denove". Kvankam Gauss estis ĝis tiam finance subtenita per sia [[stipendio]] el la Duko, li dubis pri la sekureco de tiu aranĝo, kaj ne kredis, ke la pura matematiko estas tiom grava ke meritas subtenon. Tiel li serĉis postenon en astronomio, kaj en 1807 li estis nomumita Profesoro de Astronomio kaj Direktoro de la [[Astronomia Observatorio de Gotingeno]], posteno kiun li tenis por la cetero de sia vivo. [[Dosiero:Normal Distribution PDF.svg|eta|240px|Kvar [[Normala distribuo|normalaj distribuoj]].]] La malkovro de Cereso kondukis Gauss al sia laboro pri teorio de la moviĝo de planetoidoj ĝenata de la grandaj planedoj, eventuale publikigita en 1809 kiel ''Theoria motus corporum coelestium in sectionibus conicis solem ambientum'' (Teorio de la movo de la ĉielaj korpoj moviĝantaj en konikoj ĉirkaŭ la Suno). En la procezo, li tiom simpligis la komplikan matematikon de la orbitaj antaŭscioj de la 18-a jarcento ke lia verko restas kiel mejloŝtona en la astronomia kalkulado.<ref>Felix Klein, Vorlesungen über die Entwicklung der Mathematik im 19. Jahrhundert. Berlin: Julius Springer Verlag, 1926.</ref> Ĝi enkondukis la koncepton de la Gauss-a gravita konstanto, kaj enhavas influan traktadon de la metodo de la minimumaj kvadratoj, proceduro uzita en ĉiuj sciencoj ĝis nuntempe por minimumigi la efikon de la mezureraro. Gauss pruvis tiun metodo sub la kompreno de la [[Normala distribuo|normale distribuitaj]] eraroj (vidu la [[Andrej Markov|teoremon Gauss–Markov]] kaj la multajn aferojn nomitajn laŭ Gauss). Tiu metodo estis priskribita pli frue fare de [[Adrien-Marie Legendre]] en 1805, sed Gauss plendis, ke li estis uzinta ĝin ekde 1794 aŭ 1795.<ref>Oscar Sheynin, [http://sheynin.de/download/hist_stat.pdf ''History of Statistics''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210308113901/http://sheynin.de/download/hist_stat.pdf |date=2021-03-08 }}, Berlin: NG Verlag Berlin, 2012, p. 81.</ref> En la historio de [[statistiko]], tiu malkonsento estas nomata la "prioritata disputo pri la malkovro de la metodo de la minimumaj kvadratoj."<ref>Stephen M. Stigler, "Gauss and the Invention of Least Squares," ''Ann. Statist.'', '''9'''(3), 1981, pp. 465–474.</ref> === Geodezia esplorado === [[Dosiero:Gauß-Stein Garlste.jpg|eta|maldekstre|Fosteto de [[Termezurado|geodezia termezurado]] en Garlste (nune Garlstedt).]] En 1818 Gauss, metis siajn kalkulkapablojn al praktika uzado, realigante [[Termezurado|geodezian termezuradon]] de la [[Hanovro|Reĝlando Hanovro]], lige al antaŭaj danaj termezuradoj. Por helpi la termezuradon, Gauss inventis la [[heliotropo (ilo)|heliotropon]], nome ilo kiu uzas spegulon por reflekti sunlumon al grandaj distancoj, por mezuri lokojn. === Ne-Eŭklida geometrio === Gauss postulis ankaŭ esti malkovrinto de la eblo de [[Eŭklida geometrio|ne-Eŭklidaj geometrioj]] sed neniam publikigis tion. Tiu malkovro estis grava paradigma ŝanĝo en matematiko, ĉar ĝi liberigis matematikistojn el la erara miskredo, ke la [[aksiomo]]j de [[Eŭklido]] estis la nura vojo por fari [[geometrio]]n kongrua kaj ne-kontraŭdira. Esplorado pri tiuj geometrioj kondukis al, inter aliaj aferoj, la teorio de [[Albert Einstein|Einstein]] pri la [[ĝenerala relativeco]], kiu priskribas la universon kiel ne-Eŭklida. Lia amiko [[Farkas Bolyai|Farkas Wolfgang Bolyai]] kun kiu Gauss estis ĵurinta "amikecon kaj defendon de la vero" kiel studentoj, estis malsukcese klopodinta dum multaj jaroj pruvi la paralelan postulaton el la aliaj aksiomoj de geometrio de Eŭklido. [[Dosiero:Bolyai János (Márkos Ferenc festménye).jpg|eta|dekstre|220px|[[János Bolyai]] estis hungara matematikisto, ellaboristo de neeŭklida geometrio, militinĝeniero, filo de [[Farkas Bolyai]]. Gauss ege kunlaboris kun la patro kaj polemikis kun la filo por la pionireco de la neeŭklida geometrio.]] La filo de Bolyai, nome [[János Bolyai]], malkovris la ne-Eŭklidan geometrion en 1829; lia verko estis publikigita en 1832. Vidinte tion, Gauss skribis al Farkas Bolyai: "Laŭdi tion estus kvazaŭ laŭdi min mem. Por la tuta enhavo de la verko&nbsp;... ĝi koincidas preskaŭ ekzakte kun miaj propraj meditoj kiuj okupis mian menson dum la pasintaj 30 aŭ 35 jaroj." Tiu senpruva aserto metis makulon sur lia rilato kun Bolyai kiu pensis, ke Gauss estas "ŝtelante" lian ideon.<ref name="Krantz2010">{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=ulmAH-6IzNoC&pg=PA171|titolo=An Episodic History of Mathematics: Mathematical Culture through Problem Solving|alirdato=9-a de februaro 2013|aŭtoro=Steven G. Krantz|dato=1-a de aprilo 2010|eldoninto=MAA|ISBN=978-0-88385-766-3|paĝoj=171–}}</ref> Leteroj el Gauss de jaroj antaŭ 1829 malkaŝas lin obskure diskutante la problemon de la paralelaj linioj. Waldo Dunnington, nome biografiisto de Gauss, argumentas en ''Gauss, Titan of Science'' (1955) ke Gauss estis fakte en plena posedo de la ne-Eŭklida geometrio longe antaŭ ĝi estis publikigita de Bolyai, sed ke li malakceptis publikigi ĝin pro sia timo al polemiko.<ref>{{Cite journal|last1=Halsted|first1=G.B.|title=Duncan M.Y. Sommerville|journal=American Mathematical Monthly|year=1912|volume=19|issue=1|pages=1–4|doi=10.2307/2973871|jstor=2973871}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Sondow|first1=J.|title=From the ''Monthly'' Over 100 Years Ago…|journal=American Mathematical Monthly|year=2014|volume=121|issue=10|page=963|doi=10.4169/amer.math.monthly.121.10.963|arxiv=1405.4198}}[https://www.jstor.org/stable/10.4169/amer.math.monthly.121.10.963 jstor.org] [https://arxiv.org/abs/1405.4198 arXiv] "Gauss and the eccentric Halsted".</ref> === Rimarkinda teoremo === La geodezia termezurado de Hanovro, kiu postulis, ke Gauss pasigu somerojn veturante ĉevalrajde dum unu jardeko,<ref>[http://www.keplersdiscovery.com/Gauss.html The Prince of Mathematics] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200918174054/https://www.keplersdiscovery.com/Gauss.html |date=2020-09-18 }}. The Door to Science by keplersdiscovery.com.</ref> kuraĝigis la intereson de Gauss en [[diferenciala geometrio]] kaj [[topologio]], fakoj de matematiko kiu temas pri [[kurbo]]j kaj [[surfaco]]j. Inter aliaj aferoj, li venis al la nocio de la Gauss-a kurbeco. Tio kondukis en 1828 al grava teoremo, nome la "Theorema Egregium" (''rimarkinda teoremo''), establanta gravan proprecon de la nocio de [[Kurbeco (kurbo)|kurbeco]]. Neformale, la teoremo asertas, ke la kurbeco de surfaco povas esti determinata tute per mezurado de [[angulo]]j kaj [[distanco]]j sur la surfaco. Tio estas, kurbeco ne dependas el kiel la surfaco povas esti mergita en 3-dimensia spaco aŭ en 2-dimensia spaco. En 1821, li estis farita eksterlanda membro de la [[Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj]]. Gauss estis elektita Eksterlanda Honora Membro de la [[Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj]] en 1822.<ref name=AAAS>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterG.pdf|titolo=Book of Members, 1780–2010: Chapter G|alirdato=8a de septembro 2016|eldoninto=American Academy of Arts and Sciences}}</ref> === Magnetismo === En 1831, Gauss disvolvigis fruktodonan kunlaboradon kun la profesoro pri fiziko [[Wilhelm Eduard Weber|Wilhelm Weber]], kio kondukis al nova sciaro pri [[magnetismo]] (inklude la trovo por reprezentado de la unuo de magnetismo se temas pri maso, ŝarĝo, kaj tempo) kaj la malkovro de la [[Leĝoj de Kirchhoff pri cirkvitoj]] en elektro.<ref name=":4">{{Cite book|title=Math and mathematicians : the history of math discoveries around the world|last=Bruno|first=Leonard C.|date=2003|origyear=1999|publisher=U X L|others=Baker, Lawrence W.|isbn=978-0-7876-3813-9|location=Detroit, Mich.|page=[https://archive.org/details/mathmathematicia00brun/page/181 181]|oclc=41497065|url=https://archive.org/details/mathmathematicia00brun/page/181}}</ref> Dum tiu tempo li formulis la sianoman [[Gaŭsa leĝo|leĝon]]. Ili konstruis la unuan [[Elektra telegrafo|elektromekanikan telegrafon]] en 1833,<ref name=":4" /> kiu konektis la observatorion kun la instituto de fiziko en Gotingeno. Gauss konstruigis magnetisman [[observatorio]]n en la ĝardeno de la observatorio, kaj kun Weber fondis la "Magnetischer Verein" (''magnetisma asocio''), kiu subtenis mezurojn de la magneta kampo de la Tero en multaj regionoj de la mondo. Li disvolvigis metodon por mezuri la horizontalan intensecon de la magneta kampo kiu estis uzata multe ĝis la dua duono de la 20a jarcento, kaj prilaboris la matematikan teorion por separi la internan kaj eksteran ([[magnetosfero|magnetosferajn]]) fontoj de la magneta kampo de la Tero. == Lastaj jaroj kaj morto == [[Dosiero:Carl Friedrich Gauss on his Deathbed, 1855.jpg|eta|Gauss en sia mortolito (1855).]] [[Dosiero:Grave of Carl Friedrich Gauß at Albani-Friedhof Göttingen 2017 02.jpg|eta|Tombo de Gauss en la tombejo Albanifriedhof en [[Gotingeno]], Germanio.]] Gauss restis mense aktiva en sia maljunaĝo, eĉ suferante pro [[podagro]] kaj ĝenerala malfeliĉo.<ref name=":4" /> Por ekzemplo, estante 62-jaraĝa, li memlernis la [[rusa]]n.<ref name=":4" /> En 1840, Gauss publikigis sian influan ''Dioptrische Untersuchungen'',<ref name="Bühler1">{{Citaĵo el libro|titolo=Gauss: a biographical study|familia nomo=Bühler|persona nomo=Walter Kaufmann|jaro=1987|eldoninto=Springer-Verlag|ISBN=978-0-387-10662-5|paĝoj=144–145|referenco=harv}}</ref> en kiu li havigas la unuan sisteman analizon pri la formado de bildoj sub paraksa alproksimigo (optiko de Gauss).<ref name=Hecht>{{Citaĵo el libro|titolo=Optics|familia nomo=Hecht|persona nomo=Eugene|jaro=1987|eldoninto=Addison Wesley|ISBN=978-0-201-11609-0|paĝo=134|referenco=harv}}</ref> Inter liaj rezultoj, Gauss montris, ke sub paraksa alproksimigo optika sistemo povas esti karakterizata de siaj optikaj kompasdirektoj<ref name=Bass>{{Cite book|title=Handbook of Optics| first1=Michael|last1=Bass|first2=Casimer|last2=DeCusatis| first3=Jay|last3=Enoch|first4=Vasudevan|last4=Lakshminarayanan|publisher=McGraw Hill Professional|year=2009|isbn=978-0-07-149889-0|ref=harv|page=17.7}}</ref> kaj li derivigis el tio la lensoformulon de Gauss.<ref name=Ostdiek>{{Cite book|title=Inquiry into Physics |first1=Vern J. |last1=Ostdiek|first2=Donald J.|last2=Bord|publisher=Cengage Learning|year=2007|isbn=978-0-495-11943-2|ref=harv|page=381}}</ref> En 1845, li iĝis asocia membro de la Reĝa Instituto de Nederlando; kiam tiu iĝis la [[Reĝa Nederlanda Akademio de Artoj kaj Sciencoj]] en 1851, li aliĝis kiel eksterlanda membro.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.dwc.knaw.nl/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000342|titolo=C.F. Gauss (1797–1855)|alirdato=19a de julio 2015|eldoninto=Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences|arkivurl=https://web.archive.org/web/20210928175158/https://www.dwc.knaw.nl/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000342|arkivdato=2021-09-28}}</ref> En 1854, Gauss elektita la temon por la inaŭgura prelego de [[Bernhard Riemann]] nome "Über die Hypothesen, welche der Geometrie zu Grunde liegen" (''Pri la hipotezoj kiuj kuŝas sub la geometrio'').<ref name=Monastyrsky>{{Citaĵo el libro|titolo=Riemann, Topology, and Physics|familia nomo=Monastyrsky|persona nomo=Michael|jaro=1987|eldoninto=Birkhäuser|ISBN=978-0-8176-3262-5|paĝoj=21–22|referenco=harv}}</ref> Reveninte hejmen el la prelego de Riemann, Weber informis, ke Gauss estis feliĉa kaj ekscitita.<ref name="Bühler2">{{Citaĵo el libro|titolo=Gauss: a biographical study|familia nomo=Bühler|persona nomo=Walter Kaufmann|jaro=1987|eldoninto=Springer-Verlag|ISBN=978-0-387-10662-5|paĝo=154|referenco=harv}}</ref> La 23an de februaro 1855, Gauss mortis pro [[Korinfarkto|koratako]] en Gotingeno (tiam [[Reĝlando de Hanovro]] kaj nun [[Malsupra Saksio]]);<ref name="wichita state" /><ref name=":4" /> li estis entombigita en la tombejo Albanifriedhof tie. Du perosnoj faris laŭdajn diskursojn en lia funebro: la bofilo de Gauss nome [[Heinrich Ewald]], kaj [[Wolfgang Sartorius von Waltershausen]], kiu estis amiko kaj biografiisto de la geniulo. La cerbo de Gauss estis konservita kaj studita de [[Rudolf Wagner]], kiu trovis ties mason iom sub la averaĝo, je 1,492&nbsp;gramoj, kaj la cerba areo egala al 219,588 kvadrataj milimetroj<ref>Tiu referenco el 1891 ({{Cite journal |last=Donaldson |first=Henry H. |title=Anatomical Observations on the Brain and Several Sense-Organs of the Blind Deaf-Mute, Laura Dewey Bridgman |journal=The American Journal of Psychology |volume=4 |issue=2 |pages=248–294 |year=1891 |doi=10.2307/1411270 |jstor=1411270|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/imgsrv/download/pdf?id=nnc2.ark%3A%2F13960%2Ft0dv2767v;orient=0;size=100;seq=7;attachment=0 |hdl=2027/nnc2.ark:/13960/t0dv2767v |hdl-access=free }}) diras: "Gauss, 1492 grm. 957 grm. 219588. sq. mm."; i.e. the unit is ''square mm''. En la posta referenco: Dunnington (1927), la unuo estis erare menciita kiel kvadrata cm, kio estus neracie granda areo; la referenco de 1891 estas pli fidinda.</ref> (340 362 kvadrataj coloj). Oni trovis tre disvolvigitajn konvoluciojn, kiuj en la komenco de la 20a jarcento estis sugeste komprenitaj kiel la klarigo de lia genieco.<ref name=bardi>{{Citaĵo el libro|titolo=The Fifth Postulate: How Unraveling A Two Thousand Year Old Mystery Unraveled the Universe|familia nomo=Bardi|persona nomo=Jason|jaro=2008|eldoninto=John Wiley & Sons, Inc.|ISBN=978-0-470-46736-7|paĝo=189}}</ref> == Sekvo == La lastaj [[Germanio|germanaj]] dek-markaj biletoj (antaŭ la enkonduko de la [[eŭro]]) montris [[portreto]]n de Gaŭso. La romano de [[Daniel Kehlmann]] de 2005 nome ''Die Vermessung der Welt'', tradukita anglen kiel ''Measuring the World'' (2006), esploras la vivon kaj verkaron de Gauss tra lenso de historia fikcio, kontrastante ilin kun tiuj de la germana esploristo [[Alexander von Humboldt]]. Filma versio reĝisorita de Detlev Buck estis elsendita en 2012.<ref>baharuka (25a de oktobro 2012). [https://www.imdb.com/title/tt1571401/ "Die Vermessung der Welt (2012) – Internet Movie Database".] Internet Movie Database. Alirita la 6an de junio 2020.</ref> En 2007 [[busto]] de Gauss estis metita en la [[Valhalo (monumento)|Valhalo]].<ref>[https://web.archive.org/web/20090325153748/http://www.stmwfk.bayern.de/downloads/aviso/2004_1_aviso_48-49.pdf "Bayerisches Staatsministerium für Wissenschaft, Forschung und Kunst: Startseite" (PDF).] Stmwfk.bayern.de. Arkivita el la originalo (PDF) la 25an de marto 2009. Alirita la 6an de junio 2020.</ref> En 1929 la pola matematikisto [[Marian Rejewski]], kiu helpis solvi la [[Nazia Germanio|germanan]] ĉifrilon [[Enigma]] en decembro 1932, ekstudis [[Asekura matematiko|aktuarian statistikon]] en Gotingeno. Je peto de sia profesoro en la [[Universitato Adam Mickiewicz]] de [[Poznano]], nome [[Zdzisław Krygowski]], alveninte en Gotingenon Rejewski portis florojn al la tombo de Gauss.<ref>Władysław Kozaczuk, ''Enigma: How the German Machine Cipher Was Broken, and How It Was Read by the Allies in World War Two, Frederick, Maryland, University Publications of America'', 1984, p. 7, noto 6.</ref> La 30an de aprilo 2018, [[Google]] honorigis Gauss en sia estunta 241a naskotago per [[Google Doodle]] montrita en Eŭropo, Israelo, Japanio, Tajvano, partoj de Suda kaj Centra Ameriko kaj Usono.<ref>[https://www.google.com/doodles/johann-carl-friedrich-gaus-241st-birthday "Johann Carl Friedrich Gauß's 241st Birthday".] www.google.com. Alirita la 6an de junio 2020.</ref> == Anekdotoj == Estas kelkaj rakontoj pri lia frua genio. Laŭ unu el tiu, lia talento estis jam evidenta estante tri-jaraĝa kiam li korektis, mense kaj senerare en sia kalkulo, eraron de sia patro kiun li estis farinta sur papero kalkulante financojn. Alia rakonto diras, ke en bazlernejo post miskonduto de la knaba Gauss, lia instruisto, J.G. Büttner, punis lin per tasko: fari liston de [[entjero]]j en [[aritmetika vico]]; laŭ la plej ofta versio, tiuj estis nombroj el 1 ĝis 100. La juna Gauss ŝajne produktis la ĝustan responfon post sekundoj, kio gapigis lian instruiston kaj lian helpanton Johann Christian Martin Bartels. Tamen tiu rakonto estas dubinda. Li referencis matematikon kiel "la reĝino de sciencoj"<ref>Citita en Waltershausen, Wolfgang Sartorius von (1856, repr. 1965). Gauss zum Gedächtniss. Sändig Reprint Verlag H. R. Wohlwend. {{ISBN|3-253-01702-8}}</ref> kaj supozeble iam li apogis kredon en la neceso tuj kompreni la [[Eŭlera idento|Eŭleran identon]] kiel mejloŝtono por iĝi unuaklasa matematikisto.<ref name=First-Class>{{Cite book|last=Derbyshire|first=John|title=Prime Obsession: Bernhard Riemann and the Greatest Unsolved Problem in Mathematics|year=2003|publisher=Joseph Henry Press|location= Washington, DC|isbn=978-0-309-08549-6|page=[https://archive.org/details/primeobsessionbe00derb_0/page/202 202]|url=https://archive.org/details/primeobsessionbe00derb_0|url-access=registration|quote=first-class mathematician.}}</ref> == Verkoj == * 1799: Doktoriga disertacio pri la fundamenta teoremo de algebro, kun la titolo: ''Demonstratio nova theorematis omnem functionem algebraicam rationalem integram unius variabilis in factores reales primi vel secundi gradus resolvi posse''. * 1801: ''Disquisitiones Arithmeticae''. Germana traduko de H. Maser ''Untersuchungen über höhere Arithmetik'' (Disquisitiones Arithmeticae kaj aliaj artikoloj pri nombroteorio) (dua eldono). New York: Chelsea. 1965. ISBN 978-0-8284-0191-3., pp.&nbsp;1–453. Angla traduko de Arthur A. Clarke ''Disquisitiones Arithmeticae'' (dua, korektita eldono). New York: Springer. 1986. ISBN 978-0-387-96254-2.. * 1808: "Theorematis arithmetici demonstratio nova". * 1809: ''Theoria Motus Corporum Coelestium in sectionibus conicis solem ambientium''. * 1811: "Summatio serierun quarundam singularium". Göttingen: Commentationes Societatis Regiae Scientiarum Gottingensis. * 1812: ''Disquisitiones Generales Circa Seriem Infinitam'' <math>1+\frac{\alpha\beta}{\gamma.1}+\mbox{etc.}</math> * 1818: {{Cite journal | title = Theorematis fundamentallis in doctrina de residuis quadraticis demonstrationes et amplicationes novae | publisher = Commentationes Societatis Regiae Scientiarum Gottingensis | location = Göttingen | postscript = <!--None--> }}. Germana traduko de H. Maser {{Cite book | title = Untersuchungen über höhere Arithmetik (Disquisitiones Arithmeticae & other papers on number theory) (Second edition) | publisher = Chelsea | location = New York | year = 1965 | isbn = 978-0-8284-0191-3 | postscript = <!--None-->}}, pp.&nbsp;496–510 * 1821, 1823 and 1826: ''Theoria combinationis observationum erroribus minimis obnoxiae''. Drei Abhandlungen betreffend die Wahrscheinlichkeitsrechnung als Grundlage des Gauß'schen Fehlerfortpflanzungsgesetzes. * 1827: ''Disquisitiones generales circa superficies curvas'', Commentationes Societatis Regiae Scientiarum Gottingesis Recentiores. Volume '''VI''', pp.&nbsp;99–146. [http://www.gutenberg.org/ebooks/36856 "General Investigations of Curved Surfaces"] (publikigita en 1965) Raven Press, New York, tradukita de J.C.Morehead kaj A.M.Hiltebeitel * 1828: {{Cite journal | title = Theoria residuorum biquadraticorum, Commentatio prima | publisher = Commentationes Societatis Regiae Scientiarum Gottingensis. 6 | location = Göttingen | postscript = <!--None-->}}. Germana traduko de H. Maser * 1828: {{Citaĵo el libro|titolo=Untersuchungen über höhere Arithmetik (Disquisitiones Arithmeticae & other papers on number theory) (Second edition)|jaro=1965|loko=Nov-Jorko|eldoninto=Chelsea|ISBN=978-0-8284-0191-3|paĝoj=511–533}} * 1832: {{Cite journal | title = Theoria residuorum biquadraticorum, Commentatio secunda | publisher = Commentationes Societatis Regiae Scientiarum Gottingensis. 7 | location = Göttingen | postscript = <!--None-->}}. Germana traduko de H. Maser {{Cite book | title = Untersuchungen über höhere Arithmetik (Disquisitiones Arithmeticae & other papers on number theory) (Second edition) | publisher = Chelsea | location = New York | year = 1965 | isbn = 978-0-8284-0191-3 | postscript = <!--None-->}}, pp.&nbsp;534–586 * {{Citaĵo el gazeto|titolo=Intensitas vis magneticae terrestris ad mensuram absolutam revocata|jaro=1832|gazeto=Commentationes Societatis Regiae Scientiarum Gottingensis Recentiores|volumo=8|paĝoj=3–44}} [http://www.21stcenturysciencetech.com/translations/gaussMagnetic.pdf English translation] * 1843/44: ''Untersuchungen über Gegenstände der Höheren Geodäsie. Erste Abhandlung'', Abhandlungen der Königlichen Gesellschaft der Wissenschaften in Göttingen. Zweiter Band, pp.&nbsp;3–46 * 1846/47: ''Untersuchungen über Gegenstände der Höheren Geodäsie. Zweite Abhandlung'', Abhandlungen der Königlichen Gesellschaft der Wissenschaften in Göttingen. Dritter Band, pp.&nbsp;3–44 * ''Mathematisches Tagebuch 1796–1814'', Ostwaldts Klassiker, Verlag Harri Deutsch 2005, mit Anmerkungen von Neumamn, ISBN = 978-3-8171-3402-1 ==Referencoj== {{Referencoj|2}} ==Literaturo== * Bühler, Walter Kaufmann (1987). ''Gauss: A Biographical Study''. Springer-Verlag. ISBN 0-387-10662-6. * Dunnington, G. Waldo. (2003). ''Carl Friedrich Gauss: Titan of Science''. The [[Mathematical Association of America]]. ISBN 0-88385-547-X. OCLC 53933110. * Gauss, Carl Friedrich (1965). ''Disquisitiones Arithmeticae''. tr. Arthur A. Clarke. Yale University Press. ISBN 0-300-09473-6. * Hall, Tord (1970). ''Carl Friedrich Gauss: A Biography''. Cambridge, MA: MIT Press. ISBN 0-262-08040-0. OCLC 185662235. * Kehlmann, Daniel (2005). ''Die Vermessung der Welt''. Rowohlt. ISBN 3-498-03528-2. OCLC 144590801. * Simmons, J. (1996). ''The Giant Book of Scientists: The 100 Greatest Minds of All Time''. Sydney: The Book Company. * Tent, Margaret (2006). ''The Prince of Mathematics: Carl Friedrich Gauss''. A K Peters. ISBN 1-56881-455-0. == Vidu ankaŭ == * [[Gaŭso (mezurunuo)]] * [[Gaŭsa lemo]] * [[Gaŭsa distribuo]] ([[normala distribuo]]) * [[Gaŭsa leĝo]] ([[elektrostatiko]]) * [[Teoremo de Ostrogradskij-Gaŭso]] * [[Sumformulo de Gauss]] * [[1001 Gaussia]] {{Projektoj}} * {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Carl Friedrich Gauss |revizio=960983274 }} {{Bibliotekoj}} {{Havenda artikolo}} {{Vivtempo|Gauss, Carl Friedrich}} [[Kategorio:Carl Friedrich Gauss| ]] [[Kategorio:Germanaj matematikistoj]] [[Kategorio:Germanaj fizikistoj]] [[Kategorio:Germanaj astronomoj]] gzdndmxkhmvyvqur32fu9kchvl191rk 0 31463 9368908 9295062 2026-05-08T16:33:38Z Sj1mor 12103 /* Eksteraj ligiloj */ 9368908 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | nomo = Anna Löwenstein | dosiero = Anna Löwenstein 2016-04-30.jpg | priskribo = Anna Löwenstein prelegas dum la 44a Malferma Tago de la Centra Oficejo de Universala Esperanto-Asocio, aprile 2016. | pseŭdonomo = Anna Brennan | dato de naskiĝo = | loko de naskiĝo = {{GBR}} | nacieco = | tradukis = (2006) ''Ksenofobia gvidlibro al la italoj'' | dato de morto = | loko de morto = | verkis = (1999) ''[[La ŝtona urbo]]''{{-}}(2008) ''[[Morto de artisto]]''{{-}}(2021) ''La memoraĵoj de Julia Agripina'' | aliaj aktivaĵoj = | akademiano = | denaska esperantisto = }} '''Anna LÖWENSTEIN''' (naskiĝis en [[1951]] en [[Britio]]) estas esperantistino, kiu famiĝis interalie kiel redaktorino kaj verkistino. Ŝi estis elektita la [[Esperantisto de la Jaro]] 2019.<ref>{{Cite journal|url=https://sezonoj.ru/2019/12/jaro-2/|title=Anna Löwenstein: la Esperantisto de la Jaro 2019|author=Paweł Fischer-Kotowski|journal=[[La Ondo de Esperanto]]|issue=12 (302)|page=8|year=2019|language=eo}}</ref> == Postenoj en Esperantujo == Löwenstein laboris en la Centra Oficejo de [[UEA]] de 1977 ĝis 1981, kie ŝi redaktis la Jarlibron de UEA en 1981. Ŝi iĝis membro de la Virina Komisiono de UEA en 1979. Sub la nomo Anna Brennan ŝi estis fondinto kaj redaktoro de la revuo [[Sekso kaj Egaleco]] de 1979 ĝis 1988, redaktoro de la facila parto de [[Kontakto (revuo)|Kontakto]] (kaj krome verkinto de la listo de 1000 morfemoj uzataj en la facila parto) de 1983 ĝis 1986. Ŝi estas membro de la [[Akademio de Esperanto]] ekde 2001. En oktobro 2020 ŝi estis reelektita kiel sekretario de la Ateista Tutmonda Esperanto-Organizo, [[Ateista Tutmonda Esperanto-Organizo|ATEO]].<ref>[[Arikapalli Giridhar Rao#cite ref-3|↑]] ATEO-Asembleo okazis, http://ateisto.org/agadoj-de-ateo-2/ateo-asembleo-okazis/</ref> == Verkado == Ŝia plej konata verko estas ''[[La ŝtona urbo]]'' (1999), historia romano, kiu aperis kaj en la [[angla]] kaj en Esperanto. En 2010 ĝi aperis ankaŭ en la [[franca]], en traduko de Godeleine Logez. Temas pri [[keltoj|kelta]] [[sklavo|sklavino]], portata al antikva [[Romo]]. La romano aperis en pluraj rapide sinsekvantaj eldonoj. Al tiu romano pri historio en [[Romo]] en la frua [[Romia Imperio|imperia epoko]] sekvis du aliaj pli-malpli samperiodaj historiaj romanoj. Fine de 2008 aperis ĉe [[Flandra Esperanto-Ligo]] en la [[Serio Stafeto]] ''[[Morto de Artisto]]'', en kiu ĉefrolas la imperiestro [[Nerono]], tamen, same kiel en sia unua romano, Löwenstein rakontas la historion tra la okuloj de sklavo. En 2021 estis publikigita en la sama eldonejo ''La Memoraĵoj de Julia Agripina'', en kiu ĉefrolas [[Agripina]], la patrino de Nerono kaj edzino de la imperiestro [[Klaŭdio]]. Same kiel ŝia antaŭa romano, la romano priskribas, interalie, la koruptan efikon de potenco.<ref>Recenzo en [[Sten Johansson]], "Originalaj temoj de sciencfikcio" pri ''La Memoraĵoj de Julia Agripina''. Sciencfikciaj noveloj. Anna_Löwenstein. 164 p. Espéranto France, 2021. En [[Esperanto (gazeto)|Esperanto]], 1364(1) Januaro 2022, p. 13.</ref> Löwenstein verkis ankaŭ plurajn nefikciajn librojn. En 2006 ŝi tradukis en Esperanton la humuran libron ''Ksenofobia gvidlibro al la italoj'', kaj en 2007 ŝi redaktis la libreton ''[[Rusoj loĝas en Rusujo]]'' kun kontribuoj de 17 esperantistoj pri landonomoj en Esperanto. La libreto ''Konciza klarigo pri la landonomoj'' (2009) klarigas, kiel funkcias la du-kategoria sistemo de landonomoj en Esperanto, kaj donas kompletan liston de landoj kaj landanoj laŭ la rekomendo de la [[Akademio de Esperanto]] en ĝiaj ''Oficialaj informoj'' (n-ro 11, 2009) <ref>[http://www.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_11_2009.html Oficialaj informoj n-ro 11]</ref>. == Persona vivo == Anna Löwenstein antaŭe loĝis en [[Italio]], sed nun loĝas en [[Londono]] <ref>[https://movada-vid.punkto.info/2016/07/31/mvp008-esperanta-kulturo/ Podkasto movada-vid.punkto, MvP008 Esperanta kulturo (2016-07-31)]</ref>. Kun sia edzo [[Renato Corsetti]] ŝi havas du filojn, kiuj ambaŭ estas denaskaj esperantistoj. == Verkoj == * ''[[La ŝtona urbo]]'' (1999) (ISBN 9071205770) * ''[[Rusoj loĝas en Rusujo]]'' (2007) * ''[[Morto de Artisto]]'' (2008) (ISBN 978-90-77066-39-3) * ''Konciza klarigo pri la landonomoj'' (2009) * ''La teorio Nakamura'' (2018) (ISBN 9788089366897) * ''[[La Memoraĵoj de Julia Agripina]]'' (2021) Antverpeno: FEL, 564 pp. (ISBN 9789077066737). * [[Things Fall Apart|Aferoj Disfalas]] (2024), traduko de "Things fall appart" (1958) de [[Chinua Achebe]] {{ISBN|9780902756854}} ==Referencoj== {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}}{{Projekto vizaĝoj}} * [http://www.akademio-de-esperanto.org/faktoj/membraro.html Memprezento] en la retejo de la [[Akademio de Esperanto]] * [https://edukado.net/biblioteko/panteono?iid=157 Memprezento ĉe ''edukado.net''] * [http://www.ipernity.com/doc/flandra_esperanto-ligo/3829611 Foto] kun [[Paul Peeraerts]] en januaro 2009 * [http://aleph.onb.ac.at/F?func=find-b&request=löwenstein&find_code=WRD&x=8&y=5 Libroj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20151104164332/http://aleph.onb.ac.at/F?func=find-b&request=l%C3%B6wenstein&find_code=WRD&x=8&y=5 |date=2015-11-04 }} de kaj pri Anna Löwenstein en la [http://www.onb.ac.at/sammlungen/plansprachen/eo/index.htm Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071221233948/http://www.onb.ac.at/sammlungen/plansprachen/eo/index.htm |date=2007-12-21 }} * [http://www.esperantoland.org/ebea/ Artikoloj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080509062042/http://www.esperantoland.org/ebea/ |date=2008-05-09 }} de kaj pri Anna Löwenstein en [[Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj]] (EBEA) * [https://www.youtube.com/watch?v=GGzGvlcKvfA/ EsKu - Epizodo 48 - Anna Lowenstein (1-a parto)] kaj [https://www.youtube.com/watch?v=uN23zUYikcI/ EsKu - Epizodo 50 - Anna Lowenstein (2-a parto)] [[YouTube|jutuba]] filmetoj de la kanalo [https://www.youtube.com/@EskuEsperantoKulturo/videos EsKu - Esperanto-Kulturo] - aperintaj respektive 2024-01-12 kaj 2024-02-09 ({{eo}}) ===Rete legeblaj verkoj=== <!--* [http://www.retbutiko.be/Provlibroj/PDF/La%20ŝtona%20urbo%20-%20Anna%20Loewenstein.pdf La ŝtona urbo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Nekompleta bita provversio de la romano en la Retbutiko--> * [http://www.esperanto.re.it/pdf/rusojenrusujo.pdf Rusoj loĝas en Rusujo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170917032521/http://www.esperanto.re.it/pdf/rusojenrusujo.pdf |date=2017-09-17 }} (Landnomoj en Esperanto, 2007) * [http://bonalingvo.org/docs/klarigoprilandonomoj.pdf Konciza klarigo pri la landonomoj en Esperanto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201014173917/http://bonalingvo.org/docs/klarigoprilandonomoj.pdf |date=2020-10-14 }} (2009) * [https://mx.esperanto-jeunes.org/fichiers/axel/niveau%202/02%20+%20Landnomoj%20en%20Esperanto.pdf Landnomoj en Esperanto - Leksika ekzerco] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170916225425/https://mx.esperanto-jeunes.org/fichiers/axel/niveau%202/02%20+%20Landnomoj%20en%20Esperanto.pdf |date=2017-09-16 }} * [http://www.ilei.info/pdf/Ipr134_rete.pdf Sen lernolibro - ĉu vere preferinde?] artikolo en Internacia Pedagogia Revuo, 2014, n-ro 4, p.&nbsp;11-14 * [http://dvd.ikso.net/revuo/Revuo_Esperanto/2009/12.pdf Dua Vivo: nia kursejo malaperis!] artikolo en la Revuo Esperanto, 2009, n.ro 12, p.&nbsp;247 * [http://www.gazetoteko.com/ske/index.html Arkivo de la gazeto ''"Sekso kaj egaleco"''] *[http://bonalingvo.net/index.php/Sinonimaro_-_Listo Sinonimoj de Anna L. diligentege kolektitaj] {{Unua}} {{Vivtempo|Lowenstein, Anna}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Esperantologoj]] [[Kategorio:Akademio de Esperanto]] [[Kategorio:Britaj esperantistoj]] [[Kategorio:Britaj verkistoj]] [[Kategorio:Anglalingvaj verkistoj]] [[Kategorio:Eŭropaj feministoj]] [[Kategorio:Esperanto-verkistoj]] [[Kategorio:Esperantisto de la Jaro]] [[Kategorio:Anglaj ateistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] sfzfwiqdfwdro01vbonhqz46nora273 0 35771 9368881 9260613 2026-05-08T15:10:05Z Filozofo 3592 /* */ Lingvaj korektoj kaj plibonigoj 9368881 wikitext text/x-wiki '''Fremda Interveno''' estas fakto de [[internacia juro]] kiu okazas kiam fremda registaro intervenas en internaj aferoj de alia ŝtato. Laŭ [[internacia juro]], interveno havas 5 neprajn trajtojn: # estado de paco; # entrudo en internajn aŭ eksterajn aferojn de alia ŝtato; # perforta (milite aŭ ekonomie) formo de tiu entrudo; # celo de intervenanto trudi sian volon; # neesto de konsento je intervenito; Oni povas diri, ke trajtoj '''3''', '''4''' kaj '''5''' estas redundaj. Neniam unuflanka interveno estas akceptebla, sed kolektivaj intervenoj povas esti legitimaj. Nuntempe, nur [[UNO]] rajtas legitimi intervenon. La '''Ĉarto de UNO''' (artikolo 2-a, linio 1-a), malpermesas unuflankajn intervenoj por respekti la suverenecon kaj la egalecon de ŝtatoj. Malgraŭ tio, la nova usona diplomatia doktrino, la [[Doktrino de Bush]], defendas la vidpunkton, ke ekzistas okazoj, kiam la neceso por interveni estas pli forta, ol la internacia principo de ne-interveno, eĉ se la pravigo estas ĝenerala, ne klare difinita, kiel "[[sekureco]]", "[[natur-proktetado]]" aŭ "[[homaj rajtoj]]". {{projektoj|n=Kategorio:Eksterlanda enmikso}} [[Kategorio:Internacia juro]] 7j8js98a71mtc611c1uglira2do7423 0 35905 9369039 9176554 2026-05-09T05:11:50Z Sj1mor 12103 9369039 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Laktodentoj''' (dentes lactes) nomiĝas la [[dento]]j de la infanoj (kaj la unuaj dentoj de la [[mamuloj]]), la procezo nomiĝas dentumiĝo. Ili aperas kaj plene evoluas ĉe homo ĝenerale inter la 6-a kaj la 24-a monato (malofte il aperas pli frue kaj eĉ ĝis la 30-a monato). La laktodentoj nombras en unu dentovica duono: du incizivoj, unu kojnodento kaj du mueldentoj (Tiel la tuta dentaro nombras 5x4=20 dentojn). La plej ĝenerala elkova tempo de la laktodentoj estas: * suba [[incizivo]] (medialis): 6. monato * supra incizivo (medialis): 7. monato * supra incizivo (lateralis): 8. monato * suba incizivo (lateralis): 9. monato * suba unua [[mueldento]]: 12. monato * supra unua mueldento: 15. monato * suba kaj supra [[kojnodento]]: 16. monato * dua mueldento: 20-24. monato La laktodentoj ŝanĝiĝas en la 6-a jaro al la restantaj dentoj (dentes permanentes), tiel dum la tuta vivo evoluas duspeca tipo, kion oni nomas dufoje kreskanta dentaro (diphyodont). La apero de laktodentoj kaj restantaj dentoj karakterizas aĝon de la homo. == Vidu ankaŭ == * [[Dentoformulo]] [[Dosiero:Gebitswissel.jpg|eta|maldekstra|180px|<!-- nn:mini|Ein gut i ferd med å mista mjølketennene. nn->eo:_mini_|_Ein_ _gut_ _i_ _ferd_ _med_ å _mista_ _mjølketennene_. -->]] [[Dosiero:Deciduous permanent teeth.svg|eta|maldekstra|180px|<!-- de:Milchgebiss und Erwachsenengebiss im Vergleich de->eo:Laktodento _und_ _Erwachsenengebiss_ _im_ _Vergleich_ -->]] [[Dosiero:Wechselgebiss1.jpg|eta|maldekstra|180px|<!-- de:300 px|Wechselgebiß (OPG) de->eo:300 _px_|_Wechselgebiß_ (_OPG_) -->]] [[Dosiero:Wechselgebiss2.jpg|eta|maldekstra|180px|<!-- de:300 px|Wechselgebiß (OPG) de->eo:300 _px_|_Wechselgebiß_ (_OPG_) -->]] {{Projektoj|ReVo=dent.lakto0o}} [[Kategorio:Dento]] sdxcqbt9jvad15ush6epuetaird7gzx 0 38585 9369049 8809021 2026-05-09T06:17:22Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369049 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | nomo = Cezaro ROSSETTI | dosiero = | grandeco de dosiero = | priskribo = | pseŭdonimo = | naskonomo = | dato de naskiĝo = 1901 | loko de naskiĝo = [[Glasgovo]] | profesio = vendisto, verkisto | nacieco = {{Flago|Britio}} brita | etno = | lingvo = [[Esperanto]] | lingvoj = | civitaneco = | edukado = | alma_mater = | aktivaj jaroj = | ĝenro = [[Romano]] | temo = | movado = | notinda verko = [[Kredu min, sinjorino!]] | edzo/ino = | partnero = | infanoj = | rilatoj = | influoj = | influituloj = | premioj = | subskribo = | ttt = | montri portalon = }} '''Cezaro ROSSETTI''' /Ĉeza'ro Rose'ti/ ([[1901]]-[[1950]]), skoto de itala-svisa deveno, naskiĝis en [[Glasgovo]] kaj loĝis en Britio. Kune kun sia pli juna frato, [[Reto Rossetti]], li esperantistiĝis en [[1928]]. Li studis estri restoracion en [[Mumbajo]], [[Barato]], laboris kiel kuiristo, mallonge kiel kolportisto, kaj poste kiel vendisto ĉe foiroj<ref>http://esperanto.net/literaturo/roman/crossetti.html</ref>. Lia romano ''[[Kredu min, sinjorino!]]'' (1950), verkita pro instigo de la frato kaj reflektanta parte lian propran vivosperton, estas tradukita en la hungaran, japanan, polan kaj anglan lingvojn. La itala traduko aperis en 2013 zorge de la [[Milana Esperanto-Klubo]]: ĝin eldonis [[Itala Esperanto-Federacio]]. Laŭ Nikolao Gudskov, ''[[Kredu min, sinjorino!]]'' estas la plej bonstila, leĝera, atentokapta romano, kiu iam ajn aperis en Esperanto.<ref>''Epitomo de esperantologio'', p.33.</ref> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|wikisource=Aŭtoro:Cezaro Rossetti}} * [http://wikilivres.ca/wiki/Kredu_Min,_Sinjorino Kredu Min, Sinjorino en Wikilivres] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160306082423/http://wikilivres.ca/wiki/Kredu_Min,_Sinjorino |date=2016-03-06 }} * [http://esperanto.net/literaturo/roman/crossetti.html Mallonga biografio kun foto.] * [http://www.liberafolio.org/2005/aperis/baldurrossetti/ Sperto saĝon akrigas. recenzo pri la fratoj Rossetti]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} far [[Baldur Ragnarsson]], originale eldonita ''[[Juna Amiko]]''. {{Vojaĝo2}} {{Ĝermo|esperantisto}} {{Bibliotekoj}} {{Unua}} {{Vivtempo|Rossetti, Cezaro}} [[Kategorio:Esperanto-verkistoj]] [[Kategorio:Romanistoj]] [[Kategorio:Libroj de Cezaro Rossetti| ]] [[Kategorio:Britaj esperantistoj]] [[Kategorio:Skotaj esperantistoj]] [[Kategorio:Esperanto-movado en Glasgovo]] 0c7wgrpo5rw9cmkjot9o4r3z7rqrhwu 0 62535 9368928 9194993 2026-05-08T19:23:49Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9368928 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=RO|zomo=14}} [[Dosiero:Bailetusnad.jpg|500x500px|eta|Preĝejo en Băile Tușnad|alternative=]] '''Băile Tușnad''' [bəile tuŝnad] ({{lang-hu|Tusnádfürdő}}, ''tuŝnadfurdo''; Esperanto: '''Tuŝnadbanejo''') estas urbo ĉe la piedo de la [[Bodoc-montaro]] ĉe la bordo de la rivero [[Olt]], nordoriente de [[Miercurea Ciuc]]. Ĝi estas kuracloko kaj refreŝiĝejo<ref>(rumana) Andra Munteanu, Băile Tușnad, en : ''[http://metropotam.ro/La-zi/10-statiuni-balneare-din-Romania-art4583150903/ 10 statiuni balneare din Romania] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190209124036/http://metropotam.ro/La-zi/10-statiuni-balneare-din-Romania-art4583150903/ |date=2019-02-09 }}'' (Dek banlokoj en Rumanio), La zi pe Metropotam, la 6-an de septembro 2012, alirite la 7-an de februaro 2019.</ref>. En la sama regiono troviĝas ankaŭ ''Sfânta Ana'' ([[lago Sankta Ana]]), vulkana lago, unika en Rumanio. == Loĝantaro == Băile Tușnad havis 1 969 [[loĝanto]]jn (1992), el kiuj 93 % estis [[hungaroj]]. Alia grava etno estas [[romaoj]]. == Historio == La kuracfontoj estis konataj jam en la 15-a kaj 16-a jarcentoj. La banejo ekfondiĝis en la 1840-aj jaroj kaj konstruiĝis ĉirkaŭ la artefarita lago Ciucaș [ĉukaŝ]. Ĝis [[1919]] kaj inter [[1840]] kaj [[1944]] Băile Tușnad apartenis al [[Hungario]] (''[[Csík]] vármegye''). Ĝi memstariĝis en [[1935]]. En [[1957]] oni boris mineralakvan [[puto]]n kaj en [[2005]] oni establis mineralakvan [[muzeo]]n. En aŭgusto de [[1902]] tie estis organizita la [[Sikula Kongreso]] por debati la staton sociekonomian de [[Sikullando]] kaj por skizi, kion oni devos fari por plirapidigi ĝian evoluon<ref>(rumana) Gidó Csaba, ''[http://multikult.transindex.ro/?cikk=12430 Az 1902-es tusnádi kongresszus és a székely kivándorlás - a Transindex.ro portálról] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130313073814/http://multikult.transindex.ro/?cikk=12430 |date=2013-03-13 }}'', Transindex, la 13-an de septembro 2013, alirite la 7-an de februaro 2019.</ref>. == Turismo == Ortodoksa preĝejo Naturrezervejo ''Piatra Șoimilor'' Naturrezervejo [[lago Sankta Ana]] (''Sfânta Ana,''19,5 <abbr>ha</abbr>) Naturrezervejo ''Tinovul Mohoș'' (240 <abbr>ha</abbr>) == Bibliografio == Magyar nagylexikon, 1-18, 1993-2004, Budapeŝto. == Renomaj personoj == * [[Márta Bokor Szabó]] ([[28-a de oktobro]] [[1938]] - [[Cluj-Napoca]], la [[29-a de oktobro|29-an de oktobro]] [[2006]]) ceramikistino<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.erdelyimuveszet.ro/portfolio/bokormarta/szabokor.htm |titolo=Pro memoria. |alirdato=2007-01-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120127033230/http://www.erdelyimuveszet.ro/portfolio/bokormarta/szabokor.htm |arkivdato=2012-01-27 }}</ref> * [[Antal Jánosi (skulptisto|Antal Jánosi]] ([[Băile Tuşnad]], [[20-a de oktobro]] [[1922]]) skulptisto * [[Attila Korodi]] (n. [[23-a de junio]] [[1977]]): politikisto, ministro por medioprotektado kaj akvomastrumado. * [[Ferenc Kajtsa]] pastro, poeto * [[József Rózsa]] ([[3-a de marto]] [[1893]] – [[10-a de julio]] [[1968]], [[Cluj-Napoca|Cluj]]) verkisto, redaktoro == Eksteraj ligiloj == [http://nepszamlalas.adatbank.transindex.ro/ Popolnombrado 2002] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080614234332/http://nepszamlalas.adatbank.transindex.ro/ |date=2008-06-14 }} == Referencoj == {{Referencoj}}<br /> [[Kategorio:Urboj de Rumanio]] [[Kategorio:Distrikto Harghita]] [[Kategorio:Banlokoj]] [[Kategorio:Turismo]] [[Kategorio:Naturrezervejoj]] cupou0ki6n5g4kogk2d090knte1unn8 0 79995 9369069 9353875 2026-05-09T07:11:13Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369069 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:10 string Chapman Stick.jpg|eta|dekstra|260px|10 korda Chapman Stick]] [[Dosiero:Saltatio Mortis, member "Bruder Frank", 2009.JPG|eta|260px|Chapman Stick, Bruder Frank of Band Saltatio Mortis]] '''Chapman Stick''' (elparolata kiel 'Ĉapman Stik') estas elektronika [[kordinstrumento]] elpensita de [[Emmett Chapman]] ĉirkaŭ la jaro [[1970]]. Li decidis krei muzikilon kiu estis planita por la frapetada tekniko. La unua oficiala modelo de la Chapman Stick ekspediĝis dum [[1974]]. Skize priskribita, ĝi aspektas kiel dika versio de la frettabulo de [[elektra gitaro]] kun 8, 10 aŭ 12 [[kordo]]j ligitaj sur ĝi, sed estas multe pli longa ol gitara frettabulo. Malsimile ol elektra gitaro, oni kutime frapetas la kordojn, anstataŭ plukante ilin. Gitara tekniko bezonas ke unu mano tenas kordojn kontraŭ la fretoj dum la alia mano plukas. Per la Chapman Stick, ambaŭ manoj eblas sonigi notojn per milde frapi la kordojn kontraŭ la frettabulo tuj malantaŭ la taŭga freto por la deziritaj notoj. Tial, ĝi ebligas sonigon de pli da notoj samtempe ol aliaj kordinstrumentoj. Do tiel ĝi estas pli simila al klavara instrumento (ekzemple [[piano]]) ol aliaj muzikinstrumentoj. Tiel multaj melodioj povas esti ludataj per ĝi kaj multaj Stickistoj povas ludi bas-melodion, akordojn, kaj melodion samtempe. == Konstruado == Jaron post jaro, Chapman Stick-oj estis faritaj el multaj materialoj. La unuaj estis faritaj el malmolegaj specoj de [[ligno]], plejparte 'ironwood', sed iom el [[ebono]] kaj aliaj ekzotikaj lignoj, ĝis la fruaj [[1980-aj jaroj]]. La sekvonta grupo estis faritaj el 'polycarbonate' [[rezino]] (kiu estas simila al [[akrila vitro]]), tra la fruaj [[1990-aj jaroj]]. Hodiaŭ ili estas faritaj el multaj malmolaj lignoj (ekzemple: 'padauk', 'purpleheart', [[Barato|Barata]] [[palisandro]], 'tarara', [[acero]] kaj [[mahagono]], kaj ankaŭ el aliaj specialaj materialoj. == Modeloj == Estas ses malsamaj modeloj de la Chapman Stick: * Klasika (10 kordoj, 5 melodiaj + 5 basaj) * Grandioza Stick (12 kordoj, 6 melodiaj + 6 basaj) * Stick-a Baso (8 kordoj, 4 melodiaj + 4 basaj aŭ nedividita kiel [[basgitaro]]) * NS/Stick (8 kordoj preparitaj por plukado, tintigado, aŭ frapetado; kunelpensita de Chapman kaj Ned Steinberger) * Stick XG (varianto de tradicia Stick-a konstruado, farita el struktura [[grafito]], kontinuaj ŝnureroj de [[karbono|karbonaj]] fibroj kaj kun unu cetera freto) * Alda Stick (10 kordoj, 5 melodiaj + 5 basaj, pli mallonga por havi pli alta sono kiel [[gitaro]]) == Musikistoj uzantaj la Chapman Stick == Chapman Stick-oj estas uzitaj en multaj popularaj muzikaj surbendigoj, precipe por anstataŭigi basgitaron. Iom da popularaj artistoj kiuj uzis la Chapman Stick en iliaj surbendigoj kaj en vivaj prezentaĵoj estas Peter Gabriel, King Crimson, Liquid Tension Experiment (en ĉiu de tiuj tri, la Stickisto estis Tony Levin), Kittyhawk (kun multaj Stickistoj), Nick Beggs (Kajagoogoo, John Paul Jones), [[Pink Floyd]], Blue Man Group, Anderson Bruford Wakeman Howe (unu el la reformoj de la grupo [[Yes]], kiu ankaŭ uzis Tony Levin), Bruce Cockburn, Greg Howard sur la albumo nomita ''Before These Crowded Streets'' de Dave Matthews Band , John Myung de Dream Theater, Trey Gunn kun King Crimson, Don Schiff, Aaron Wolf de Darktown Saints, kaj Sean Malone de Cynic. Alphonso Johnson, eks-basgitaristoj de Weather Report, estas unu el la unuaj musikistoj kiuj montris la Chapman Stick al publiko. Li uzis la muzikinstrumenton en du kantoj de la bonega [[albumo]] ''Black Market'' de Weather Report. Certaj surbendigoj influas multajn Stickistojn, ĉar en tiuj surbendigoj la Stick havas ĉefrolon. Iom da ili estas [[1981]]-a [[KD]] nomita ''Discipline'' de King Crimson, kaj la [[1987]]-a KD nomita ''Parallel Galaxy'' de Emmett Chapman. La Chapman Stick ankaŭ estis en la filmo ''Dune'' de David Lynch kiel la muzikinstrumento de Gurney Halleck nomita 'baliset'. Bedaŭrinde la sceno elpreniĝis el la kina versio. Oni povas spekti ĝin nur en ceteraj plivastigaj versioj de la filmo. La kanto ludita en la sceno estis el la ''Parallel Galaxy'' albumo de Emmett Chapman. Ankaŭ, Wayne Lytle, kreanto de Animusic, diris ke en la parto "Stick Figures" la basgitara rolulo estis inspirata de la Chapman Stick. == Externaj ligiloj == * [http://www.stick.com/ Stick.com - Oficiala retpaĝaro] ** [http://www.stick.com/method/ Kiel ĝi funkcias] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080717021215/http://www.stick.com/method/ |date=2008-07-17 }} * [http://www.stickist.com/ Stickist.com] - Retpaĝaro por stickistoj kun mesaĝoj, bildoj, ktp * [http://www.stickiwiki.org/ StickiWiki] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080724081942/http://www.stickiwiki.org/ |date=2008-07-24 }} - Enciklopedio de Stick-a Scio * [https://web.archive.org/web/20090131012837/http://members.aol.com/sticknews/sticknewsarchives/playerdirectory/ listo de ludantoj de la Stick] {{Projektoj}} [[Kategorio:Muzikaj instrumentoj]] [[Kategorio:Kordinstrumentoj]] sctu9unzvu0l8vy0ecvltj72dqv6ta8 0 104206 9368982 7853167 2026-05-08T22:50:13Z ThomasPusch 1869 2 retejoj 9368982 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio}} [[Dosiero:Pam Anderson 2009.jpg|maldekstra|eta|130px|'''Pamela Anderson''' estis aktorino en la televida serio, ''Baywatch'']] [[Dosiero:Hoff3.jpg|dekstra|eta|150px|'''David Hasselhoff''' estis aktoro en la televida serio, ''Baywatch''.]] '''Baywatch''' estas usona [[televida serio]] kun 241 sekvoj, kiu estis scenigita en [[Kalifornio]] kaj ekde 1989 dissendita fare de la usona televido [[NBC]]. La 11 periodoj okupiĝas pri savagadoj de [[teamo]] de sunbrunumitaj, muskolaj viraj kaj plej ofte grandbrustaj, -mamaj virinaj akvosavistoj. La sceno okazas sur belega [[strando]] de [[Malibu (Kalifornio)|Malibu]], kaj la serio dissendas al la publiko pozitivan idealan bildon pri la kalifornia sonĝo (''California Dream''). La serio estis vendita kaj dissendita en 144 landoj. Post la 9-a periodo ŝanĝiĝis la scenejo al insulo [[Havajo]], tiel oni alinomis la serian titolon al ''Baywatch Hawaii''. La sukceso de Baywatch baziĝas plej grande je idealo pri sano kaj juneco, beleco, kiuj karakterizas la teamanojn. Grava efiko de la serio estas la plenumo de la kaŝgapa deziro de homoj tiel la apero de bonstatura [[Seks-bombo|seksbombo]], la silikonbrusta [[Pamela Anderson]], vira ĉefrolulo [[David Hasselhoff]] kaj pli poste aktorado de [[Carmen Electra]], kiuj donis la erotikan guston de la serio. [[Erika Eleniak]] kaj [[Alexandra Daddario]] ankaŭ estas [[aktorino]]j en la serio. Krom la atraktivaj "ĉefstabanoj" aperis en la epizodoj ankaŭ homoj kun [[trodikiĝo|tropezo]], [[handikapulo]]j, etkreskuloj aŭ [[Blindulo|blinduloj]], por kiuj la teamanoj esprimis bedaŭron kaj helpemon. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} ([[angle]]). * {{IMDb titolo}} ([[angle]]). {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Kalifornio]] [[Kategorio:Televidaj programoj de NBC]] 231ezk4fd6y2kba78wr46xoryaj5ev7 0 114911 9369153 9333655 2026-05-09T10:03:09Z ThomasPusch 1869 /* Elektitaj studentoj */ 9369153 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto = ''Grandescunt Aucta Labore''<br />(Pere de laboro,<br /> ĉio pliiĝas kaj kreskas)<br /> sigele: ''En Domino Confido''<br />Mi fidas je la Sinjoro |speco=Publika esplora universitato |lando = |situo = |establita = |gviadanto = |nombro de studentoj = |nombro de kunlaborantoj= |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = CA-QC |situo sur mapo=Montrealo |situo sur mapo2=Centra Montrealo |zomo = 13 |retejo = |kesteroj = {{Informkesto kanada universitato |subŝablono = jes |name = Universitato McGill |native_name = McGill University |image = <!-- [[Dosiero:Mcgill-logo.png|142ra|Shield of McGill University]] --> |motto = ''Grandescunt aucta labore''<br /><small>[Per laboro ĉio pligrandiĝas]</small> |established = 1821 |type = [[Publika universitato|publika]] |endowment = [[Kanada dolaro|CA$]]832,8 milionoj<ref name=endowment>{{citreto | URL = http://www.mcgill.ca/treasury/performance2006/ | Titolo = Report on Endowment Performance 2005-06 | Eldonejo = McGill University | Alirdato = 2007-05-25}} The endowment figure consists ''of investments for McGill endowments, accounts managed on behalf of McGill units and affiliated entities and an allocation from the restricted fund.''</ref> |chancellor = [[H. Arnold Steinberg]] |principal = [[Heather Munroe-Blum]] |city = [[Montrealo]] |state = [[Kebekio|QC]] |country = [[Kanado]] |faculty = 1.572<ref name=facultystaff>{{citreto | URL =http://www.mcgill.ca/about/quickfacts/staff/ | Titolo = Faculty and staff | Eldonejo = McGill University | Alirdato = 2007-07-01}}</ref> |staff = 7.708<ref name=facultystaff /> |undergrad = 23.559<ref name=students>{{citaĵo el la reto|url=http://www.mcgill.ca/about/quickfacts/students/|titolo=Students|eldonisto=McGill University|alirdato=2007-07-01}}</ref> |postgrad = 7.375<ref name=students /> |campus = Urbocentre: 32 ha<br />[[Kampuso Macdonald]]: 650 ha |publictransit= (Urbocentra kampuso)<br />Metroe: [[McGill (metroo de Montrealo)|McGill]]<br />(Kampuso Macdonald)<br />Buse: Macdonald Terminus<br /> Trajne: [[Sainte-Anne-de-Bellevue (exo)|Sainte-Anne-de-Bellevue]] |colours = [[Ruĝa]] kaj [[Blanka]] {{kolorkesto|#FF0000}}{{kolorkesto|#FFFFFF}} |affiliations = [[Asocio de Amerikaj Universitatoj|AAU]], [[Grupo de Dektri (kanadaj universitatoj)|G13]], [[Universitas 21]] |mascot = Marty the [[Martleto|Martlet]] |free_label = Sport-teamoj |free = [[McGill Martlets|Martlets]] (virinoj), [[McGill Redmen|Redmen]] (viroj) |website= [http://www.mcgill.ca/ www.mcgill.ca] |}} }}<!--fino de la ekstera informkesto --> La '''Universitato McGill''', fondita en [[1821]], estas [[angla lingvo|anglalingva]] [[universitato]] en la [[urbo]] [[Montrealo]] ([[Kebekio]], [[Kanado]]). Ĝi estas unu el la plej malnovaj universitatoj en Kanado kaj delonge konsiderata unu el la plej bonaj en [[Nordameriko]]. ==Priskribo== [[Dosiero:Roddick Gates (McGill University) 2005-09-02.jpg|eta|maldekstra|''Roddick Gates'']] U McGill estas tre konata por sia laboro en [[medicino]], [[ĥemio]], [[fiziko]], kaj [[biologio]]. Ĝi tamen havas bonajn programojn en [[juro]], [[religio]], kaj [[humanismo|humanismaj]] temoj. U McGill havas pli ol 28.000 lernantoj. 22% de la lernantoj parolas la [[franca lingvo|francan]] kiel sian denaskan lingvon. La [[Muzeo Redpath]] (france ''Musée Redpath'', angle ''Redpath Museum'') estas muzeo kiu temigas naturhistorion. Ĝi estas parto de la Fakultato de Naturaj Sciencoj de Universitato McGill kaj situas en la nordokcidento de la kampuso, 859 Rue Sherbrooke Ouest. == Historio == [[Dosiero:Redpath Museum 2012.JPG|eta|maldekstra|''Redpath Museum'']] En [[1813]], la [[testamento]] de [[James McGill]] donis lian proprietaĵon kaj 10.000 [[pundo]]jn por krei la ''Reĝan Instituton por la Disvastiĝo de la Scio'', kiu poste kreis la Universitaton McGill en 1821. Inter aliaj famaj McGill-anoj estas ses gajnintoj de la [[Nobela Premio]], du [[ĉefministro de Kanado|ĉefministroj de Kanado]], kaj la [[aktoro]] [[William Shatner]]. {{-|maldekstre}} == Elektitaj instruistoj == * [[Hugh Longbourne Callendar]] * [[Miklós Csörgő]] * [[László Gergely Lukács]] == Elektitaj esploristoj == * [[Ernest Rutherford]] == Elektitaj studentoj == * [[Robert Lantos]] * [[László Rajk (arkitekto)]] * [[Gábor Váli]] * [[Colin Ferguson]] (n. 1972), aktoro [[Dosiero:Mcgill University (Arts Buildings).jpg|eta|maldekstra|350ra|Universitato McGill]] == Notoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Universitato Concordia]] * [[Universitato de Kebekio]] [[Kategorio:Universitatoj en Kebekio|Mcgill]] 18bkrevt6x3iycjs05hvm6hofj75mst 9369154 9369153 2026-05-09T10:05:17Z ThomasPusch 1869 /* Elektitaj studentoj */ 9369154 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto = ''Grandescunt Aucta Labore''<br />(Pere de laboro,<br /> ĉio pliiĝas kaj kreskas)<br /> sigele: ''En Domino Confido''<br />Mi fidas je la Sinjoro |speco=Publika esplora universitato |lando = |situo = |establita = |gviadanto = |nombro de studentoj = |nombro de kunlaborantoj= |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = CA-QC |situo sur mapo=Montrealo |situo sur mapo2=Centra Montrealo |zomo = 13 |retejo = |kesteroj = {{Informkesto kanada universitato |subŝablono = jes |name = Universitato McGill |native_name = McGill University |image = <!-- [[Dosiero:Mcgill-logo.png|142ra|Shield of McGill University]] --> |motto = ''Grandescunt aucta labore''<br /><small>[Per laboro ĉio pligrandiĝas]</small> |established = 1821 |type = [[Publika universitato|publika]] |endowment = [[Kanada dolaro|CA$]]832,8 milionoj<ref name=endowment>{{citreto | URL = http://www.mcgill.ca/treasury/performance2006/ | Titolo = Report on Endowment Performance 2005-06 | Eldonejo = McGill University | Alirdato = 2007-05-25}} The endowment figure consists ''of investments for McGill endowments, accounts managed on behalf of McGill units and affiliated entities and an allocation from the restricted fund.''</ref> |chancellor = [[H. Arnold Steinberg]] |principal = [[Heather Munroe-Blum]] |city = [[Montrealo]] |state = [[Kebekio|QC]] |country = [[Kanado]] |faculty = 1.572<ref name=facultystaff>{{citreto | URL =http://www.mcgill.ca/about/quickfacts/staff/ | Titolo = Faculty and staff | Eldonejo = McGill University | Alirdato = 2007-07-01}}</ref> |staff = 7.708<ref name=facultystaff /> |undergrad = 23.559<ref name=students>{{citaĵo el la reto|url=http://www.mcgill.ca/about/quickfacts/students/|titolo=Students|eldonisto=McGill University|alirdato=2007-07-01}}</ref> |postgrad = 7.375<ref name=students /> |campus = Urbocentre: 32 ha<br />[[Kampuso Macdonald]]: 650 ha |publictransit= (Urbocentra kampuso)<br />Metroe: [[McGill (metroo de Montrealo)|McGill]]<br />(Kampuso Macdonald)<br />Buse: Macdonald Terminus<br /> Trajne: [[Sainte-Anne-de-Bellevue (exo)|Sainte-Anne-de-Bellevue]] |colours = [[Ruĝa]] kaj [[Blanka]] {{kolorkesto|#FF0000}}{{kolorkesto|#FFFFFF}} |affiliations = [[Asocio de Amerikaj Universitatoj|AAU]], [[Grupo de Dektri (kanadaj universitatoj)|G13]], [[Universitas 21]] |mascot = Marty the [[Martleto|Martlet]] |free_label = Sport-teamoj |free = [[McGill Martlets|Martlets]] (virinoj), [[McGill Redmen|Redmen]] (viroj) |website= [http://www.mcgill.ca/ www.mcgill.ca] |}} }}<!--fino de la ekstera informkesto --> La '''Universitato McGill''', fondita en [[1821]], estas [[angla lingvo|anglalingva]] [[universitato]] en la [[urbo]] [[Montrealo]] ([[Kebekio]], [[Kanado]]). Ĝi estas unu el la plej malnovaj universitatoj en Kanado kaj delonge konsiderata unu el la plej bonaj en [[Nordameriko]]. ==Priskribo== [[Dosiero:Roddick Gates (McGill University) 2005-09-02.jpg|eta|maldekstra|''Roddick Gates'']] U McGill estas tre konata por sia laboro en [[medicino]], [[ĥemio]], [[fiziko]], kaj [[biologio]]. Ĝi tamen havas bonajn programojn en [[juro]], [[religio]], kaj [[humanismo|humanismaj]] temoj. U McGill havas pli ol 28.000 lernantoj. 22% de la lernantoj parolas la [[franca lingvo|francan]] kiel sian denaskan lingvon. La [[Muzeo Redpath]] (france ''Musée Redpath'', angle ''Redpath Museum'') estas muzeo kiu temigas naturhistorion. Ĝi estas parto de la Fakultato de Naturaj Sciencoj de Universitato McGill kaj situas en la nordokcidento de la kampuso, 859 Rue Sherbrooke Ouest. == Historio == [[Dosiero:Redpath Museum 2012.JPG|eta|maldekstra|''Redpath Museum'']] En [[1813]], la [[testamento]] de [[James McGill]] donis lian proprietaĵon kaj 10.000 [[pundo]]jn por krei la ''Reĝan Instituton por la Disvastiĝo de la Scio'', kiu poste kreis la Universitaton McGill en 1821. Inter aliaj famaj McGill-anoj estas ses gajnintoj de la [[Nobela Premio]], du [[ĉefministro de Kanado|ĉefministroj de Kanado]], kaj la [[aktoro]] [[William Shatner]]. {{-|maldekstre}} == Elektitaj instruistoj == * [[Hugh Longbourne Callendar]] * [[Miklós Csörgő]] * [[László Gergely Lukács]] == Elektitaj esploristoj == * [[Ernest Rutherford]] == Elektitaj studentoj == * [[Robert Lantos]] (n. 1949), aktoro * [[László Rajk (arkitekto)|László Rajk]] (1949-2019), hungara arkitekto, dekoraciisto kaj politikisto * [[Gábor Váli]], [n. 1936], meteologo * [[Colin Ferguson]] (n. 1972), aktoro [[Dosiero:Mcgill University (Arts Buildings).jpg|eta|maldekstra|350ra|Universitato McGill]] == Notoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Universitato Concordia]] * [[Universitato de Kebekio]] [[Kategorio:Universitatoj en Kebekio|Mcgill]] 9shpj8zidshbspbpu7rw6wa21nscef8 9369155 9369154 2026-05-09T10:06:40Z ThomasPusch 1869 /* Elektitaj studentoj */ 9369155 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto = ''Grandescunt Aucta Labore''<br />(Pere de laboro,<br /> ĉio pliiĝas kaj kreskas)<br /> sigele: ''En Domino Confido''<br />Mi fidas je la Sinjoro |speco=Publika esplora universitato |lando = |situo = |establita = |gviadanto = |nombro de studentoj = |nombro de kunlaborantoj= |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = CA-QC |situo sur mapo=Montrealo |situo sur mapo2=Centra Montrealo |zomo = 13 |retejo = |kesteroj = {{Informkesto kanada universitato |subŝablono = jes |name = Universitato McGill |native_name = McGill University |image = <!-- [[Dosiero:Mcgill-logo.png|142ra|Shield of McGill University]] --> |motto = ''Grandescunt aucta labore''<br /><small>[Per laboro ĉio pligrandiĝas]</small> |established = 1821 |type = [[Publika universitato|publika]] |endowment = [[Kanada dolaro|CA$]]832,8 milionoj<ref name=endowment>{{citreto | URL = http://www.mcgill.ca/treasury/performance2006/ | Titolo = Report on Endowment Performance 2005-06 | Eldonejo = McGill University | Alirdato = 2007-05-25}} The endowment figure consists ''of investments for McGill endowments, accounts managed on behalf of McGill units and affiliated entities and an allocation from the restricted fund.''</ref> |chancellor = [[H. Arnold Steinberg]] |principal = [[Heather Munroe-Blum]] |city = [[Montrealo]] |state = [[Kebekio|QC]] |country = [[Kanado]] |faculty = 1.572<ref name=facultystaff>{{citreto | URL =http://www.mcgill.ca/about/quickfacts/staff/ | Titolo = Faculty and staff | Eldonejo = McGill University | Alirdato = 2007-07-01}}</ref> |staff = 7.708<ref name=facultystaff /> |undergrad = 23.559<ref name=students>{{citaĵo el la reto|url=http://www.mcgill.ca/about/quickfacts/students/|titolo=Students|eldonisto=McGill University|alirdato=2007-07-01}}</ref> |postgrad = 7.375<ref name=students /> |campus = Urbocentre: 32 ha<br />[[Kampuso Macdonald]]: 650 ha |publictransit= (Urbocentra kampuso)<br />Metroe: [[McGill (metroo de Montrealo)|McGill]]<br />(Kampuso Macdonald)<br />Buse: Macdonald Terminus<br /> Trajne: [[Sainte-Anne-de-Bellevue (exo)|Sainte-Anne-de-Bellevue]] |colours = [[Ruĝa]] kaj [[Blanka]] {{kolorkesto|#FF0000}}{{kolorkesto|#FFFFFF}} |affiliations = [[Asocio de Amerikaj Universitatoj|AAU]], [[Grupo de Dektri (kanadaj universitatoj)|G13]], [[Universitas 21]] |mascot = Marty the [[Martleto|Martlet]] |free_label = Sport-teamoj |free = [[McGill Martlets|Martlets]] (virinoj), [[McGill Redmen|Redmen]] (viroj) |website= [http://www.mcgill.ca/ www.mcgill.ca] |}} }}<!--fino de la ekstera informkesto --> La '''Universitato McGill''', fondita en [[1821]], estas [[angla lingvo|anglalingva]] [[universitato]] en la [[urbo]] [[Montrealo]] ([[Kebekio]], [[Kanado]]). Ĝi estas unu el la plej malnovaj universitatoj en Kanado kaj delonge konsiderata unu el la plej bonaj en [[Nordameriko]]. ==Priskribo== [[Dosiero:Roddick Gates (McGill University) 2005-09-02.jpg|eta|maldekstra|''Roddick Gates'']] U McGill estas tre konata por sia laboro en [[medicino]], [[ĥemio]], [[fiziko]], kaj [[biologio]]. Ĝi tamen havas bonajn programojn en [[juro]], [[religio]], kaj [[humanismo|humanismaj]] temoj. U McGill havas pli ol 28.000 lernantoj. 22% de la lernantoj parolas la [[franca lingvo|francan]] kiel sian denaskan lingvon. La [[Muzeo Redpath]] (france ''Musée Redpath'', angle ''Redpath Museum'') estas muzeo kiu temigas naturhistorion. Ĝi estas parto de la Fakultato de Naturaj Sciencoj de Universitato McGill kaj situas en la nordokcidento de la kampuso, 859 Rue Sherbrooke Ouest. == Historio == [[Dosiero:Redpath Museum 2012.JPG|eta|maldekstra|''Redpath Museum'']] En [[1813]], la [[testamento]] de [[James McGill]] donis lian proprietaĵon kaj 10.000 [[pundo]]jn por krei la ''Reĝan Instituton por la Disvastiĝo de la Scio'', kiu poste kreis la Universitaton McGill en 1821. Inter aliaj famaj McGill-anoj estas ses gajnintoj de la [[Nobela Premio]], du [[ĉefministro de Kanado|ĉefministroj de Kanado]], kaj la [[aktoro]] [[William Shatner]]. {{-|maldekstre}} == Elektitaj instruistoj == * [[Hugh Longbourne Callendar]] * [[Miklós Csörgő]] * [[László Gergely Lukács]] == Elektitaj esploristoj == * [[Ernest Rutherford]] == Elektitaj studentoj == * [[Robert Lantos]] (n. 1949), aktoro * [[László Rajk (arkitekto)|László Rajk]] (1949-2019), hungara arkitekto, dekoraciisto kaj politikisto * [[Gábor Váli]], (n. 1936), meteologo * [[Colin Ferguson]] (n. 1972), aktoro [[Dosiero:Mcgill University (Arts Buildings).jpg|eta|maldekstra|350ra|Universitato McGill]] == Notoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Universitato Concordia]] * [[Universitato de Kebekio]] [[Kategorio:Universitatoj en Kebekio|Mcgill]] s0ja67dtlo9f9gh0eflu9zv0bdypv5f 0 121603 9369001 9368741 2026-05-08T23:24:12Z BigBoyNewbie67 (The New Account of BigBoyNewbie69) 256425 9369001 wikitext text/x-wiki '''Fyksian''' (en la Fyksian: Vaijskäskhä) estas projekto de [[arta lingvo]] (kunlingvo) komencita de James Wong, kreinto de Fyksland, en 1996. Ĝi estas kunlingvo inspirita de alternativa historio de la mondo, en kiu ekzistas la fikcia insula nacio Fyksland. Pro la historio kaj geografio de Fyksland, Fiksia estas lingvo plejparte influita (rilate al vortprovizo) de la [[Ĝermana lingvaro|ĝermana]] kaj la [[Kelta lingvaro|kelta]], kvankam ĝi ne estas rekte rilata al iu ajn alia lingvo [[Etimologio|etimologie]]. Kiel izolita lingvo, la Fyksian gramatiko enhavas elementojn similajn al tiuj trovitaj en la [[Finna lingvo|finna]] (ekz. kompleksa kazosistemo), la [[Ĉina lingvaro|ĉina]] (ekz. pronoma distingo), ktp. Fyksian ne celas esti helplingvo. Ĝiaj ĉefaj uzoj estas artaj, ĉar ĝi estas desegnita por la simulado de realisma sed fikcia lingvo kaj mikronacio. Planoj estas uzataj por uzi Fyksland kiel bazon por estontaj fikciaj verkoj. == Alfabeto == La Fyksian [[alfabeto]] konsistas el 24 literoj, el kiuj 18 estas komunaj en la [[latina alfabeto]]. Aa, Ää, Åå, Dd, Ee, Gg, Hh, Ii, Jj, Kk, Ll, Mm, Nn, Oo, Öö, Øø, Pp, Rr, Ss, Tt, Uu, Vv, Ææ, Þþ Åå, Ää, Öö kaj Øø estis origine unu el la lastaj ses literoj inter Ææ kaj Þþ, sed estis reordigitaj la 11-an de aprilo 2026 fare de Vikipedia redaktisto nomita '''Jeffrey Diaz''' en la Toki Pona Vikipedio, kun Åå, Ää, Öö kaj Øø nun kiel la 2-a, 3-a, 15-a kaj 16-a litero respektive. == Gramatiko == '''<big>Verba Sistemo</big>''' - '''Voĉoj''': Aktiva, Pasiva, kaj Meza (indikas refleksivajn/reciprokajn sencojn). - '''Modoj''': Indika, Demanda (aldonu sufikson, -ka), kaj Subjunktiva (aldonu sufikson, -ki). - '''Tempoj''': Estas 11 tempoj por ĉiu modo, inkluzive de simplaj kaj kunmetitaj formoj uzante helpverbojn kiel hävøton. - '''Verbospecoj''': Verboj estas kategoriigitaj kiel Fortaj, Malfortaj, aŭ Neŭtraj (neŭtraj verboj ŝanĝas signifon laŭ konjugacia stilo). - '''Kondiĉaj''': Esprimitaj per konjugitaj modalaj verboj. '''<big>Adjektivoj kaj Adverboj</big>''' Adjektivoj kaj adverboj estas formitaj el substantivaj aŭ verbaj radikoj uzante specifajn sufiksojn: '''-skä''': Formas adjektivon el substantivo (ekz., vrim "vigleco" → vrimskä "vigla"). '''-ur''': Kompara sufikso ("pli"). '''-aþ''': Superlativa sufikso ("plej"). -ling: Formas adverbon el adjektivo (ekz., vrimskäling "vigle"). '''-vå / -lug''': Sufiksoj por "-plena" kaj "-malpli". '''ö-''': Prefikso uzata por neo (ekz., övrimskä "malvigla"). [[Kategorio:Artaj lingvoj]] o0drrksvwyznyh5uzvfinlqiuxwlvpv 9369014 9369001 2026-05-09T01:06:35Z BigBoyNewbie67 (The New Account of BigBoyNewbie69) 256425 /* Alfabeto */ 9369014 wikitext text/x-wiki '''Fyksian''' (en la Fyksian: Vaijskäskhä) estas projekto de [[arta lingvo]] (kunlingvo) komencita de James Wong, kreinto de Fyksland, en 1996. Ĝi estas kunlingvo inspirita de alternativa historio de la mondo, en kiu ekzistas la fikcia insula nacio Fyksland. Pro la historio kaj geografio de Fyksland, Fiksia estas lingvo plejparte influita (rilate al vortprovizo) de la [[Ĝermana lingvaro|ĝermana]] kaj la [[Kelta lingvaro|kelta]], kvankam ĝi ne estas rekte rilata al iu ajn alia lingvo [[Etimologio|etimologie]]. Kiel izolita lingvo, la Fyksian gramatiko enhavas elementojn similajn al tiuj trovitaj en la [[Finna lingvo|finna]] (ekz. kompleksa kazosistemo), la [[Ĉina lingvaro|ĉina]] (ekz. pronoma distingo), ktp. Fyksian ne celas esti helplingvo. Ĝiaj ĉefaj uzoj estas artaj, ĉar ĝi estas desegnita por la simulado de realisma sed fikcia lingvo kaj mikronacio. Planoj estas uzataj por uzi Fyksland kiel bazon por estontaj fikciaj verkoj. == Alfabeto == La Fyksian [[alfabeto]] konsistas el 24 literoj, el kiuj 18 estas komunaj en la [[latina alfabeto]]. Aa, Ää, Åå, Dd, Ee, Gg, Hh, Ii, Jj, Kk, Ll, Mm, Nn, Oo, Öö, Øø, Pp, Rr, Ss, Tt, Uu, Vv, Ææ, Þþ == Gramatiko == '''<big>Verba Sistemo</big>''' - '''Voĉoj''': Aktiva, Pasiva, kaj Meza (indikas refleksivajn/reciprokajn sencojn). - '''Modoj''': Indika, Demanda (aldonu sufikson, -ka), kaj Subjunktiva (aldonu sufikson, -ki). - '''Tempoj''': Estas 11 tempoj por ĉiu modo, inkluzive de simplaj kaj kunmetitaj formoj uzante helpverbojn kiel hävøton. - '''Verbospecoj''': Verboj estas kategoriigitaj kiel Fortaj, Malfortaj, aŭ Neŭtraj (neŭtraj verboj ŝanĝas signifon laŭ konjugacia stilo). - '''Kondiĉaj''': Esprimitaj per konjugitaj modalaj verboj. '''<big>Adjektivoj kaj Adverboj</big>''' Adjektivoj kaj adverboj estas formitaj el substantivaj aŭ verbaj radikoj uzante specifajn sufiksojn: '''-skä''': Formas adjektivon el substantivo (ekz., vrim "vigleco" → vrimskä "vigla"). '''-ur''': Kompara sufikso ("pli"). '''-aþ''': Superlativa sufikso ("plej"). -ling: Formas adverbon el adjektivo (ekz., vrimskäling "vigle"). '''-vå / -lug''': Sufiksoj por "-plena" kaj "-malpli". '''ö-''': Prefikso uzata por neo (ekz., övrimskä "malvigla"). [[Kategorio:Artaj lingvoj]] 1he49bg395yxx808vpzitwv4izssolv 9369015 9369014 2026-05-09T01:07:19Z BigBoyNewbie67 (The New Account of BigBoyNewbie69) 256425 9369015 wikitext text/x-wiki '''Fyksian''' (en la Fyksian: Vaijskäskhä) estas projekto de [[arta lingvo]] (kunlingvo) komencita de James Wong, kreinto de Fyksland, en 1996. Ĝi estas kunlingvo inspirita de alternativa historio de la mondo, en kiu ekzistas la fikcia insula nacio Fyksland. Pro la historio kaj geografio de Fyksland, Fiksia estas lingvo plejparte influita (rilate al vortprovizo) de la [[Ĝermana lingvaro|ĝermana]] kaj la [[Kelta lingvaro|kelta]], kvankam ĝi ne estas rekte rilata al iu ajn alia lingvo [[Etimologio|etimologie]]. Kiel izolita lingvo, la Fyksian gramatiko enhavas elementojn similajn al tiuj trovitaj en la [[Finna lingvo|finna]] (ekz. kompleksa kazosistemo), la [[Ĉina lingvaro|ĉina]] (ekz. pronoma distingo), ktp. Fyksian ne celas esti helplingvo. Ĝiaj ĉefaj uzoj estas artaj, ĉar ĝi estas desegnita por la simulado de realisma sed fikcia lingvo kaj mikronacio. Planoj estas uzataj por uzi Fyksland kiel bazon por estontaj fikciaj verkoj. == Alfabeto == La Fyksian [[alfabeto]] konsistas el 24 literoj, el kiuj 18 estas komunaj en la [[latina alfabeto]]. Aa, Ää, Åå, Dd, Ee, Gg, Hh, Ii, Jj, Kk, Ll, Mm, Nn, Oo, Öö, Øø, Pp, Rr, Ss, Tt, Uu, Vv, Ææ, Þþ == Gramatiko == '''<big>Verba Sistemo</big>''' - '''Voĉoj''': Aktiva, Pasiva, kaj Meza (indikas refleksivajn/reciprokajn sencojn). - '''Modoj''': Indika, Demanda (aldonu sufikson, -ka), kaj Subjunktiva (aldonu sufikson, -ki). - '''Tempoj''': Estas 11 tempoj por ĉiu modo, inkluzive de simplaj kaj kunmetitaj formoj uzante helpverbojn kiel hävøton. - '''Verbospecoj''': Verboj estas kategoriigitaj kiel Fortaj, Malfortaj, aŭ Neŭtraj (neŭtraj verboj ŝanĝas signifon laŭ konjugacia stilo). - '''Kondiĉaj''': Esprimitaj per konjugitaj modalaj verboj. '''<big>Adjektivoj kaj Adverboj</big>''' Adjektivoj kaj adverboj estas formitaj el substantivaj aŭ verbaj radikoj uzante specifajn sufiksojn: '''-skä''': Formas adjektivon el substantivo (ekz., vrim "vigleco" → vrimskä "vigla"). '''-ur''': Kompara sufikso ("pli"). '''-aþ''': Superlativa sufikso ("plej"). -ling: Formas adverbon el adjektivo (ekz., vrimskäling "vigle"). '''-vå / -lug''': Sufiksoj por "-plena" kaj "-malpli". '''ö-''': Prefikso uzata por neo (ekz., övrimskä "malvigla"). == Leksikono == {| class="wikitable sortable" ! Fyksian !! Esperanto |- | aasn || arseno |- | airg || arĝento |- | aktim || aktinio |- | aktimiden || aktiniidoj |- | alum || aluminio |- | alæn || ĉio, ĉiuj |- | amerikim || americio |- | antimon || antimono |- | aoropim || eŭropio |- | argon || argono |- | astat || astato |- | Auroppa || Eŭropo |- | Aurøn || La plej malgranda unuo de Fyksian valuto |- | avesen || avizoj, notoj |- | barim || bario |- | berkelim || berkelio |- | beryllim || berilio |- | bohrim || borio |- | brom || bromo |- | californium || kaliforniumo |- | curim || kuriumo |- | darmstadtim || darmŝtio |- | dubnim || dubnio |- | dui || tio ĉi |- | dvo || du |- | dvoa || dua |- | dysprosim || disprozio |- | Dänmark || Danio |- | däp || malĝoja |- | däpling || malĝoje |- | däpö || malĝojigi |- | däpögølskä || malĝojiga |- | däþeid || malĝojo |- | eetaal || manĝi |- | eetne || mi manĝas (virina ununombro) |- | eetnä || mi manĝas (vira ununombro) |- | eeton || manĝis / manĝita |- | eetonin || estis manĝata (pasiva pasinteco) |- | eetteen || ili manĝas (virina plurnombro) |- | eetten || ili manĝas (vira plurnombro) |- | eetter || manĝanta (prezenca progresivo) |- | eetterin || estas manĝata (pasiva prezenca progresivo) |- | eetterinka-hij? || ĉu li estas manĝata? |- | eetterka || ĉu (li) manĝas? |- | eettig || manĝos |- | eettigin || estos manĝata (pasiva estonteco) |- | eettigki || manĝus (subjunktivo) |- | eettin || estas manĝata (pasiva prezenco) |- | eettonki || manĝis (subjunktivo) |- | eettut || estas manĝinta / estis manĝinta (perfekto) |- | eettutin || estas manĝita / estis manĝita (pasiva perfekto) |- | eettutinki || estis manĝita (pasiva subjunktivo) |- | eettä || manĝas (tria persono vira ununombro) |- | eettäka-hij? || ĉu li manĝas? |- | eettäka || ĉu (li) manĝas? |- | ein || unu |- | eina || artikolo (la/iu), unua |- | einhen || Unio |- | einsteinium || ejnŝtejnio |- | erbim || erbio |- | fermim || fermio |- | flerovim || flerovio |- | gaarvenklije || registaro |- | gadolinim || gadolinio |- | gjømanim || germaniumo |- | goed || bona |- | goeda || feliĉa |- | goedstea || plej bona (arkaika) |- | goedur || pli bona / plej bona |- | gällim || galiumo |- | hassim || hasio |- | helim || heliumo |- | hij || li |- | hijsä || ili (vira) |- | huignon || pensis |- | huignut || estas pensinta / estis pensinta |- | huignä || pensi |- | huigør || pensanta |- | Hutieku || Aprilo |- | hvam || boro |- | hvassevni || hidrogeno |- | hvildenak || rezolucio (alternativa) |- | hvildønil || rezolucio |- | hvismut || bismuto |- | hvolvram || volframo |- | hävnim || hafnio |- | hävønon || estis |- | hävøtig || havos |- | hävøtigin || estos havita (pasiva) |- | hävøton || havi |- | hävøtonki || havis (subjunktivo) |- | hävøtut || havas / havis |- | hävøtutka || ĉu havas / ĉu havis? |- | höpeel || salteti / transsalti |- | hølmim || holmio |- | hørvigtä || duklandoj |- | i || kaj / en |- | ik || mi |- | indim || indiumo |- | iod || jodo |- | iridim || iridio |- | Iskti || Islando |- | jen || fero |- | Kaans || Olimpikoj |- | Kaansä || Lastaj Novaĵoj |- | kaantoria || portalo |- | karaigpuim || kloro |- | Kemevniukæv || Perioda tabelo |- | kiesel || silicio |- | kohnäkijke || monarkio, reĝlando |- | kopiveuræktä || kopirajto |- | krom || kromo |- | krypton || kriptono |- | Kronøn || La plej granda unuo de Fyksian valuto (5 kron = 50 aur) |- | kupar || kupro |- | kvæløvni || nitrogeno |- | kvøna || virino |- | kälim || kalio |- | kædmin || kadmio |- | kælsim || kalcio |- | köhl || karbono |- | köhvolt || kobalto |- | kölm || tri |- | kölma || tria |- | köpønikim || kopernicio |- | lantan || lantano |- | lantaniden || lantaniidoj |- | lawrencim || laŭrencio |- | liskhiede || historio |- | litim || litio |- | livermorim || livermorio |- | lutisim || lutecio |- | läänton || landoj |- | Lækvogøn || Palaco Lækvogøn (Specifa palaco de Fyksland) |- | magnesim || magnezio |- | meitnerim || mejtnerio |- | mendelevim || mendelevio |- | mit || kun |- | molybdon || molibdeno |- | mågan || mangano |- | negen || naŭ |- | negena || naŭa |- | neodym || neodimo |- | neon || neono |- | nikl || nikolo |- | niobim || niobio |- | Njørdrir || Njord |- | nobelim || nobelio |- | Norije || Norvegio |- | nátrim || natrio |- | Nådene || Nordia |- | næptunim || neptunio |- | nætugåm || retejo / reto |- | Nölaig || Kristnasko |- | og || aŭ |- | oir || oro |- | op || supre / super |- | paasi || pasporto |- | platina || plateno |- | pliu || plumbo |- | plutonim || plutonio |- | praseodym || praseodimo |- | promeþim || prometio |- | protaktim || protaktinio |- | pälladim || paladio |- | pólonim || polonio |- | raidim || radio (elemento) |- | raidon || radono |- | reijnim || renio |- | rhodim || rodio |- | ruhvdim || rubidio |- | rutherfordim || ruterfordio |- | ruþanim || rutenio |- | ræktäinøn || rajtoj |- | röntgenim || rentgenio |- | røkæpænin || rezervita |- | samarim || samario |- | seaborgim || piosaborgio |- | seen || dek |- | seena || deka |- | seit || sep |- | seita || sepa |- | selen || seleno |- | side || retejo / ejo |- | sigtaal || vidi / rigardi (alternativa) |- | sigtäel || vidi / rigardi |- | sij || ŝi |- | sijsä || ili (virina) |- | sink || zinko |- | sirim || cerio |- | sirkon || cirkonio |- | sisim || cezio |- | skandim || skandio |- | stovning || instituto |- | strontim || stroncio |- | surøvni || oksigeno |- | Sverije || Svedio |- | svæv || sulfuro |- | søg || serĉo |- | søgall || serĉi |- | søgoa! || serĉu! |- | søs || ses |- | søsa || sesa |- | t'hävøtig || havos (meza voĉo) |- | t'hävøton || havis (meza voĉo) |- | t'hävøtut || havas / havis (meza voĉo) |- | t'västät || lavi sin |- | t'västätig || lavos sin |- | t'västäton || lavis sin |- | t'västätut || estas lavinta sin / estis lavinta sin |- | t'västätør || lavanta sin |- | tallim || taliumo |- | tantalum || tantalo |- | teillurim || teluro |- | terbim || terbio |- | tijv || kvina |- | tijva || kvina |- | tin || stano |- | titanim || titanio |- | tæknitim || teknecio |- | um || al |- | ununoctium || oganesono |- | ununpentium || moskovio |- | ununseptium || tenesino |- | ununtrium || nihonio |- | uraanim || uranio |- | utijmä || tempo |- | Vaijskä || Fyksland |- | Vaijskäskhä || Fyksian |- | verde || mondo |- | vesegisien || vizitantoj |- | vigtigæn || grava |- | Vinlant || Finnlando |- | vluor || fluoro |- | vonnä || espero |- | vosvå || fosforo |- | vrankim || franciumo |- | vrim || vigleco |- | vrimlug || senvigleca |- | vrimlugling || senviglece |- | vrimskä || vigla |- | vrimskäaþ || plej vigla |- | vrimskäling || vigle |- | vrimskälingaþ || plej vigle |- | vrimskälingur || pli vigle |- | vrimskäur || pli vigla |- | vrimvå || vigleca |- | vrimvåling || viglece |- | vrimö || vigligi |- | vrimögølskä || vigliga |- | vrimögølskäaþ || plej vigliga |- | vrimögølskäling || viglige |- | vrimögølskälingaþ || plej viglige |- | vrimögølskälingur || pli viglige |- | vrimögølskäur || pli vigliga |- | vänadim || vanadio |- | västäel || lavi |- | västäon || lavita |- | västør || lavanta |- | vå || kvar |- | Væriskøn || Ferooj |- | våa || kvara |- | Vølkomosinki || Bonvenon |- | vør || ni |- | Webe || Reto (frua termino) |- | xenon || ksenono |- | ytterbim || iterbio |- | yttrim || itrio |- | Ålant || Alando |- | åv || ok |- | åva || oka |- | þi || tio |- | þorim || torio |} [[Kategorio:Artaj lingvoj]] 8500h0aqrcqkem6ivmgmcapz1fdvpqm 9369016 9369015 2026-05-09T01:16:05Z BigBoyNewbie67 (The New Account of BigBoyNewbie69) 256425 /* Leksikono */ 9369016 wikitext text/x-wiki '''Fyksian''' (en la Fyksian: Vaijskäskhä) estas projekto de [[arta lingvo]] (kunlingvo) komencita de James Wong, kreinto de Fyksland, en 1996. Ĝi estas kunlingvo inspirita de alternativa historio de la mondo, en kiu ekzistas la fikcia insula nacio Fyksland. Pro la historio kaj geografio de Fyksland, Fiksia estas lingvo plejparte influita (rilate al vortprovizo) de la [[Ĝermana lingvaro|ĝermana]] kaj la [[Kelta lingvaro|kelta]], kvankam ĝi ne estas rekte rilata al iu ajn alia lingvo [[Etimologio|etimologie]]. Kiel izolita lingvo, la Fyksian gramatiko enhavas elementojn similajn al tiuj trovitaj en la [[Finna lingvo|finna]] (ekz. kompleksa kazosistemo), la [[Ĉina lingvaro|ĉina]] (ekz. pronoma distingo), ktp. Fyksian ne celas esti helplingvo. Ĝiaj ĉefaj uzoj estas artaj, ĉar ĝi estas desegnita por la simulado de realisma sed fikcia lingvo kaj mikronacio. Planoj estas uzataj por uzi Fyksland kiel bazon por estontaj fikciaj verkoj. == Alfabeto == La Fyksian [[alfabeto]] konsistas el 24 literoj, el kiuj 18 estas komunaj en la [[latina alfabeto]]. Aa, Ää, Åå, Dd, Ee, Gg, Hh, Ii, Jj, Kk, Ll, Mm, Nn, Oo, Öö, Øø, Pp, Rr, Ss, Tt, Uu, Vv, Ææ, Þþ == Gramatiko == '''<big>Verba Sistemo</big>''' - '''Voĉoj''': Aktiva, Pasiva, kaj Meza (indikas refleksivajn/reciprokajn sencojn). - '''Modoj''': Indika, Demanda (aldonu sufikson, -ka), kaj Subjunktiva (aldonu sufikson, -ki). - '''Tempoj''': Estas 11 tempoj por ĉiu modo, inkluzive de simplaj kaj kunmetitaj formoj uzante helpverbojn kiel hävøton. - '''Verbospecoj''': Verboj estas kategoriigitaj kiel Fortaj, Malfortaj, aŭ Neŭtraj (neŭtraj verboj ŝanĝas signifon laŭ konjugacia stilo). - '''Kondiĉaj''': Esprimitaj per konjugitaj modalaj verboj. '''<big>Adjektivoj kaj Adverboj</big>''' Adjektivoj kaj adverboj estas formitaj el substantivaj aŭ verbaj radikoj uzante specifajn sufiksojn: '''-skä''': Formas adjektivon el substantivo (ekz., vrim "vigleco" → vrimskä "vigla"). '''-ur''': Kompara sufikso ("pli"). '''-aþ''': Superlativa sufikso ("plej"). -ling: Formas adverbon el adjektivo (ekz., vrimskäling "vigle"). '''-vå / -lug''': Sufiksoj por "-plena" kaj "-malpli". '''ö-''': Prefikso uzata por neo (ekz., övrimskä "malvigla"). == Leksikono == Jen la kompleta listo de ĉiuj 278 vortoj en la Fyksian lingvo. {| class="wikitable sortable" ! Fyksian !! Esperanto |- | aasn || arseno |- | airg || arĝento |- | aktim || aktinio |- | aktimiden || aktiniidoj |- | alum || aluminio |- | alæn || ĉio, ĉiuj |- | amerikim || americio |- | antimon || antimono |- | aoropim || eŭropio |- | argon || argono |- | astat || astato |- | Auroppa || Eŭropo |- | Aurøn || La plej malgranda unuo de Fyksian valuto |- | avesen || avizoj, notoj |- | barim || bario |- | berkelim || berkelio |- | beryllim || berilio |- | bohrim || borio |- | brom || bromo |- | californium || kaliforniumo |- | curim || kuriumo |- | darmstadtim || darmŝtio |- | dubnim || dubnio |- | dui || tio ĉi |- | dvo || du |- | dvoa || dua |- | dysprosim || disprozio |- | Dänmark || Danio |- | däp || malĝoja |- | däpling || malĝoje |- | däpö || malĝojigi |- | däpögølskä || malĝojiga |- | däþeid || malĝojo |- | eetaal || manĝi |- | eetne || mi manĝas (virina ununombro) |- | eetnä || mi manĝas (vira ununombro) |- | eeton || manĝis / manĝita |- | eetonin || estis manĝata (pasiva pasinteco) |- | eetteen || ili manĝas (virina plurnombro) |- | eetten || ili manĝas (vira plurnombro) |- | eetter || manĝanta (prezenca progresivo) |- | eetterin || estas manĝata (pasiva prezenca progresivo) |- | eetterinka-hij? || ĉu li estas manĝata? |- | eetterka || ĉu (li) manĝas? |- | eettig || manĝos |- | eettigin || estos manĝata (pasiva estonteco) |- | eettigki || manĝus (subjunktivo) |- | eettin || estas manĝata (pasiva prezenco) |- | eettonki || manĝis (subjunktivo) |- | eettut || estas manĝinta / estis manĝinta (perfekto) |- | eettutin || estas manĝita / estis manĝita (pasiva perfekto) |- | eettutinki || estis manĝita (pasiva subjunktivo) |- | eettä || manĝas (tria persono vira ununombro) |- | eettäka-hij? || ĉu li manĝas? |- | eettäka || ĉu (li) manĝas? |- | ein || unu |- | eina || artikolo (la/iu), unua |- | einhen || Unio |- | einsteinium || ejnŝtejnio |- | erbim || erbio |- | fermim || fermio |- | flerovim || flerovio |- | gaarvenklije || registaro |- | gadolinim || gadolinio |- | gjømanim || germaniumo |- | goed || bona |- | goeda || feliĉa |- | goedstea || plej bona (arkaika) |- | goedur || pli bona / plej bona |- | gällim || galiumo |- | hassim || hasio |- | helim || heliumo |- | hij || li |- | hijsä || ili (vira) |- | huignon || pensis |- | huignut || estas pensinta / estis pensinta |- | huignä || pensi |- | huigør || pensanta |- | Hutieku || Aprilo |- | hvam || boro |- | hvassevni || hidrogeno |- | hvildenak || rezolucio (alternativa) |- | hvildønil || rezolucio |- | hvismut || bismuto |- | hvolvram || volframo |- | hävnim || hafnio |- | hävønon || estis |- | hävøtig || havos |- | hävøtigin || estos havita (pasiva) |- | hävøton || havi |- | hävøtonki || havis (subjunktivo) |- | hävøtut || havas / havis |- | hävøtutka || ĉu havas / ĉu havis? |- | höpeel || salteti / transsalti |- | hølmim || holmio |- | hørvigtä || duklandoj |- | i || kaj / en |- | ik || mi |- | indim || indiumo |- | iod || jodo |- | iridim || iridio |- | Iskti || Islando |- | jen || fero |- | Kaans || Olimpikoj |- | Kaansä || Lastaj Novaĵoj |- | kaantoria || portalo |- | karaigpuim || kloro |- | Kemevniukæv || Perioda tabelo |- | kiesel || silicio |- | kohnäkijke || monarkio, reĝlando |- | kopiveuræktä || kopirajto |- | krom || kromo |- | krypton || kriptono |- | Kronøn || La plej granda unuo de Fyksian valuto (5 kron = 50 aur) |- | kupar || kupro |- | kvæløvni || nitrogeno |- | kvøna || virino |- | kälim || kalio |- | kædmin || kadmio |- | kælsim || kalcio |- | köhl || karbono |- | köhvolt || kobalto |- | kölm || tri |- | kölma || tria |- | köpønikim || kopernicio |- | lantan || lantano |- | lantaniden || lantaniidoj |- | lawrencim || laŭrencio |- | liskhiede || historio |- | litim || litio |- | livermorim || livermorio |- | lutisim || lutecio |- | läänton || landoj |- | Lækvogøn || Palaco Lækvogøn (Specifa palaco de Fyksland) |- | magnesim || magnezio |- | meitnerim || mejtnerio |- | mendelevim || mendelevio |- | mit || kun |- | molybdon || molibdeno |- | mågan || mangano |- | negen || naŭ |- | negena || naŭa |- | neodym || neodimo |- | neon || neono |- | nikl || nikolo |- | niobim || niobio |- | Njørdrir || Njord |- | nobelim || nobelio |- | Norije || Norvegio |- | nátrim || natrio |- | Nådene || Nordia |- | næptunim || neptunio |- | nætugåm || retejo / reto |- | Nölaig || Kristnasko |- | og || aŭ |- | oir || oro |- | op || supre / super |- | paasi || pasporto |- | platina || plateno |- | pliu || plumbo |- | plutonim || plutonio |- | praseodym || praseodimo |- | promeþim || prometio |- | protaktim || protaktinio |- | pälladim || paladio |- | pólonim || polonio |- | raidim || radio (elemento) |- | raidon || radono |- | reijnim || renio |- | rhodim || rodio |- | ruhvdim || rubidio |- | rutherfordim || ruterfordio |- | ruþanim || rutenio |- | ræktäinøn || rajtoj |- | röntgenim || rentgenio |- | røkæpænin || rezervita |- | samarim || samario |- | seaborgim || piosaborgio |- | seen || dek |- | seena || deka |- | seit || sep |- | seita || sepa |- | selen || seleno |- | side || retejo / ejo |- | sigtaal || vidi / rigardi (alternativa) |- | sigtäel || vidi / rigardi |- | sij || ŝi |- | sijsä || ili (virina) |- | sink || zinko |- | sirim || cerio |- | sirkon || cirkonio |- | sisim || cezio |- | skandim || skandio |- | stovning || instituto |- | strontim || stroncio |- | surøvni || oksigeno |- | Sverije || Svedio |- | svæv || sulfuro |- | søg || serĉo |- | søgall || serĉi |- | søgoa! || serĉu! |- | søs || ses |- | søsa || sesa |- | t'hävøtig || havos (meza voĉo) |- | t'hävøton || havis (meza voĉo) |- | t'hävøtut || havas / havis (meza voĉo) |- | t'västät || lavi sin |- | t'västätig || lavos sin |- | t'västäton || lavis sin |- | t'västätut || estas lavinta sin / estis lavinta sin |- | t'västätør || lavanta sin |- | tallim || taliumo |- | tantalum || tantalo |- | teillurim || teluro |- | terbim || terbio |- | tijv || kvina |- | tijva || kvina |- | tin || stano |- | titanim || titanio |- | tæknitim || teknecio |- | um || al |- | ununoctium || oganesono |- | ununpentium || moskovio |- | ununseptium || tenesino |- | ununtrium || nihonio |- | uraanim || uranio |- | utijmä || tempo |- | Vaijskä || Fyksland |- | Vaijskäskhä || Fyksian |- | verde || mondo |- | vesegisien || vizitantoj |- | vigtigæn || grava |- | Vinlant || Finnlando |- | vluor || fluoro |- | vonnä || espero |- | vosvå || fosforo |- | vrankim || franciumo |- | vrim || vigleco |- | vrimlug || senvigleca |- | vrimlugling || senviglece |- | vrimskä || vigla |- | vrimskäaþ || plej vigla |- | vrimskäling || vigle |- | vrimskälingaþ || plej vigle |- | vrimskälingur || pli vigle |- | vrimskäur || pli vigla |- | vrimvå || vigleca |- | vrimvåling || viglece |- | vrimö || vigligi |- | vrimögølskä || vigliga |- | vrimögølskäaþ || plej vigliga |- | vrimögølskäling || viglige |- | vrimögølskälingaþ || plej viglige |- | vrimögølskälingur || pli viglige |- | vrimögølskäur || pli vigliga |- | vänadim || vanadio |- | västäel || lavi |- | västäon || lavita |- | västør || lavanta |- | vå || kvar |- | Væriskøn || Ferooj |- | våa || kvara |- | Vølkomosinki || Bonvenon |- | vør || ni |- | Webe || Reto (frua termino) |- | xenon || ksenono |- | ytterbim || iterbio |- | yttrim || itrio |- | Ålant || Alando |- | åv || ok |- | åva || oka |- | þi || tio |- | þorim || torio |} [[Kategorio:Artaj lingvoj]] gmiojfbdmqnjiv8xcrkvo0jvkdyqfkg 0 123739 9368864 9368688 2026-05-08T13:41:07Z Arbarulo 135469 9368864 wikitext text/x-wiki {{Informkesto futbalteamo | nomo = Eintracht Frankfurt | dosiero = | bilda grandeco = | bilda teksto = | plena nomo = Eintracht Frankfurt Fußball A.G. | kromnomo = Die Adler (''La Agloj'') <br /> SGE (''La SGE'') | fondita = 1899 | stadiono = Deutsche Bank Park <br /> [[Frankfurto ĉe Majno|Frankfurto]], {{Germanio}} | kapacito = 59.500 | prezidanto = {{flago|Germanio}} Mathias Beck | trejnisto = {{flago|Germanio}} Albert Riera | ligo = [[unua germana ligo de futbalo]] - (Erste Bundesliga) | sezono = 2024/25 | pozicio = Bundesliga, 3-a pozicio | modelo de maldekstra brako1=_frankfurt2526h | modelo de korpo1=_frankfurt2526h | modelo de dekstra brako1=_frankfurt2526h | modelo de ŝorto1=_frankfurt2526h | modelo de ŝtrumpoj1= | maldekstra brako1=000000 | korpo1=000000 | dekstra brako1=000000 | ŝorto1=000000 | ŝtrumpoj1=000000 | modelo de maldekstra brako2=_frankfurt2526a | modelo de korpo2=_frankfurt2526a | modelo de dekstra brako2=_frankfurt2526a | modelo de ŝorto2=_frankfurt2526a | modelo de ŝtrumpoj2= | maldekstra brako2=ffffff | korpo2=ffffff | dekstra brako2=ffffff | ŝorto2=ffffff | ŝtrumpoj2=ffffff | modelo de maldekstra brako3=_frankfurt2526t | modelo de korpo3=_frankfurt2526t | modelo de dekstra brako3=_frankfurt2526t | modelo de ŝorto3=_frankfurt2526t | modelo de ŝtrumpoj3=_adidaswhitel | maldekstra brako3= | korpo3=7c85a4 | dekstra brako3=7c85a4 | ŝorto3=7c85a4 | ŝtrumpoj3=7c85a4 }} '''Eintracht Frankfurt''' estas profesia [[futbalo|futbalklubo]] en [[Frankfurto ĉe Majno]], [[Germanio]]. Ĝi estis fondita la {{daton|8|marto|1899}}. Ĝia [[stadiono]] nomiĝas ''Deutsche Bank Park'', kiu disponas je 59 500 sidlokoj. La stadiono havas tradician nomon "Waldstadion", 'arbara stadiono' kaj vere situas en vasta arbaro ĉe la suda rando de la urbo Frankfurto, norde de la [[germana aŭtovojo A3]] kaj tuj najbare al la nacia sidejo de la [[Germana Futbala Asocio]] (DFB). La futbalistoj estas vestitaj en ruĝa-nigra ĉemizo kun nigra pantalono. == Rezultoj de la klubo == * '''Germana ĉampionado: x1''' ** 1959 * '''Germana pokalo: x5''' ** 1974, 1975, 1981, 1988, 2018 * '''[[UEFA-pokalo]]: x2''' ** 1980, 2022 == Stadiono == * '''Nomo''' – [[Deutsche Bank Park]] (tradicia nomo "Waldstadion") * '''Urbo''' – [[Frankfurto ĉe Majno]] * '''Sidlokoj''' – 59.500 * '''Fondita''' – [[1925]] * '''Ludejo''' – 105 × 68 m. == Nuntempaj ludistoj == La ludistoj je februaro 2026 estas sekvaj: === [[Golulo]]j === :* 23 - [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra|Germanio]] [[Michael Zetterer]] :* 33 - [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra|Germanio]] [[Jens Grahl]] :* 39 - [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra|Germanio]] [[Amil Šiljević]] :* 40 - [[Dosiero:Flago-de-Brazilo.svg|20ra|Brazilo]] [[Kauã Santos]] === [[Defendulo]]j === :* 2 - [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra|Germanio]] [[Elias Baum]] :* 3 - [[Dosiero:Flago-de-Belgio.svg|20ra|Belgio]] [[Arthur Theate]] :* 4 - [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra|Germanio]] [[Robin Koch]] :* 5 - [[Dosiero:Flago-de-Svislando.svg|20ra|Svislando]] [[Aurèle Amenda]] :* 13 - [[Dosiero:Flago-de-Danio.svg|20ra|Danio]] [[Rasmus Kristensen]] :* 21 - [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra|Germanio]] [[Nathaniel Brown]] :* 22 - {{flago|Germanio}}{{flago|Usono}} [[Timothy Chandler]] :* 26 - [[Dosiero:Flago-de-Japanio.svg|20ra|border|Japanio]] [[Keita Kosugi]] :* 34 - [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra|Germanio]] [[Nnamdi Collins]] :* 41 - {{flago|Germanio}}[[Dosiero:Flago-de-Malio.svg|20ra|Malio]] [[Fousseny Doumbia]] :* 44 - [[Dosiero:Flago-de-Ekvadoro.svg|20ra|Ekvadoro]] [[Davis Bautista]] :* 49 - [[Dosiero:Flago-de-Hispanio.svg|20ra|Hispanio]] [[Derek Boakye Osei]] === [[Mezkampulo]]j === :* 6 - [[Dosiero:Flago-de-Danio.svg|20ra|Danio]] [[Oscar Højlund]] :* 8 - {{Flago|Alĝerio}}{{Flago|Francio}} [[Farès Chaïbi]] :* 15 - {{Flago|Tunizio}}{{Flago|Francio}} [[Ellyes Skhiri]] :* 16 - {{Flago|Svedio}} [[Hugo Larsson]] :* 18 - {{Flago|Germanio}} [[Mahmoud Dahoud]] :* 27 - {{Flago|Germanio}} [[Mario Götze]] :* 31 - {{Flago|Svedio}} [[Love Arrhov]] :* 37 - {{Flago|Germanio}} Jeremiaha Maluze<ref>[https://nachwuchs.eintracht.de/news/neuzugang-jeremiaha-maluze-169343 noto pri novaliĝo de li al la teamo]</ref><ref>[https://nachwuchs.eintracht.de/u21/kader/jeremiaha-maluze/ kaj prezento en la teamo de sub-21-jaruloj]</ref> :* 38 - {{Flago|Germanio}}{{Flago|Turkio}} [[Ebu Bekir İş]] :* 45 - {{Flago|Germanio}}{{Flago|Usono}} [[Marvin Dills]] === [[Avanulo]]j === :* 7 - {{flago|Germanio}} [[Ansgar Knauff]] :* 9 - {{flago|Germanio}} [[Jonathan Burkardt]] :* 11 - {{flago|Germanio}} [[Younes Ebnoutalib]] :* 19 - {{flago|Francio}} [[Jean-Mattéo Bahoya]] :* 20 - {{flago|Japanio}} [[Ritsu Doan]] :* 25 - {{flago|Francio}} [[Arnaud Kalimuendo]] (estas prunto de la klubo [[Nottingham Forest]] FK'' en [[Anglio]]) :* 25 - {{flago|Maroko}}{{flago|Hispanio}} Ayoube Amaimouni :* 30 - {{flago|Belgio}} [[Michy Batshuayi]] :* 42 - {{flago|Germanio}}{{flago|Turkio}} [[Can Uzun]] === Kompare al la teamo fine de 2025 forfalis === :* 17 - [[Dosiero:Flago-de-Francio.svg|20ra|Francio]] [[Elye Wahi]], [[avanulo]] > en 2026 pruntiĝas al OGC [[Nico]] (''Olympique Gymnaste Club Nice Côte d'Azur'') :* 32 - [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra|Germanio]] [[Jessic Ngankam]] > en 2026 pruntiĝas al ''[[Wolfsberg]]er AC'' en [[Karintio]], [[Aŭstrio]] :* 36 - [[Dosiero:Flago-de-Portugalio.svg|20ra|Portugalio]] [[Aurélio Buta]], [[defendulo]] > komence de 2026 transiris al FK [[Kopenhago]] :* 48 - [[Dosiero:Flago-de-Hispanio.svg|20ra|Hispanio]] [[Junior Awusi]] - formale membro de la unua teamo, li ankoraŭ baze ludas en la dua teamo kaj en teamo de sub-21-jaruloj :* 50 - [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra|Germanio]] [[Alessandro Gaul Souza]] - same: formale membro de la unua teamo, li ankoraŭ baze ludas en la dua teamo kaj en teamo de sub-21-jaruloj :* 53 - [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra|Germanio]] [[Alexander Staff]] - same == Venkintoj de la [[Futbala Mondpokalo]] == * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra|Germanio]] [[Alfred Pfaff]] ([[Futbala Mondpokalo 1954|Svislando 1954]]) * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra|Germanio]] [[Toni Turek]] ([[Futbala Mondpokalo 1954|Svislando 1954]]) * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra|Germanio]] [[Jürgen Grabowski]] ([[Futbala Mondpokalo 1974|Germanio 1974]]) * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra|Germanio]] [[Jupp Heynckes]] ([[Futbala Mondpokalo 1974|Germanio 1974]]) * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra|Germanio]] [[Bernd Hölzenbein]] ([[Futbala Mondpokalo 1974|Germanio 1974]]) * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra|Germanio]] [[Uwe Bein]] ([[Futbala Mondpokalo 1990|Italio 1990]]) * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra|Germanio]] [[Thomas Berthold]] ([[Futbala Mondpokalo 1990|Italio 1990]]) * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra|Germanio]] [[Andreas Möller]] ([[Futbala Mondpokalo 1990|Italio 1990]]) * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra|Germanio]] [[Andreas Köpke]] ([[Futbala Mondpokalo 1990|Italio 1990]]) * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra|Germanio]] [[Erik Durm]] ([[Futbala Mondpokalo 2014|Brazilo 2014]]) * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra|Germanio]] [[Mario Götze]] ([[Futbala Mondpokalo 2014|Brazilo 2014]]) * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra|Germanio]] [[Joachim Löw]] ([[Futbala Mondpokalo 2014|Brazilo 2014]]) == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.eintracht.de/ oficiala retejo de Eintracht Frankfurt] {{PlurajLingvokodoj|de|en}} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Germanaj futbalteamoj]] [[Kategorio:Frankfurto ĉe Majno]] [[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1899]] 0dj3mx7wpskuiaif5pddsmz5o6lfmqe 0 127883 9368997 9341934 2026-05-08T23:13:50Z ThomasPusch 1869 2 bildoj en la informkeston 9368997 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio |Bildo = [[dosiero:Buffya.jpg|center|140ra]]<br/>[[dosiero:Buffy The Vampire Slayer cast2.jpg|center|280ra]] }} {{Polurinda}} '''''Buffy the Vampire Slayer''' (Baffi la vampiromortigistino)'' estas [[televido|televidserio]] farita en [[Usono]]. Ĝi komenciĝis en 1997. Kreita de [[Joss Whedon]] per la entrepreno "Mutant enemy". Originala lingvo: angla lingvo. Ĝenro: Fantasto. Per `[[Le Monde diplomatique en Esperanto|Le monde diplomatique]]´(1) oni povas legi "...La usona televidoserio Buffy the Vampire Slayer (1997-2003) kreis la plej popularan protagoniston de ĉi tiu ĝenro. Buffy estas mezlernejanino kun supernaturaj povoj kiu protektas la mondon kontraŭ demonoj. Neniel stereotipoj, ŝiaj malamikoj, precipe la fia Angel kiu poste ĉefrolis en sia propra serio, estas tirataj inter sia kondiĉo kaj sia altiriĝo al homoj. Dum la serio progresas, ĉi tiu fantazio fariĝas metaforo por la evoluo de la heroino, knabino kiu fariĝas virino kaj kies personeco estas forĝata per ŝiaj alfrontoj kontraŭ ’monstroj’ kiuj ofte montriĝas esti ne tre monstraj. Buffy malfermis la pordon al romanoj kies ĉefa protagonisto ofte estas virino kaj kiuj miksas enamiĝon kun hororo, foje farante la vampiron ideala amanto. Ĉu ili estas vampiroj mem, ĉu ĉasistoj de la bestio, la heroinoj alfrontas danĝerajn delogantojn. Ili ofte hezitas inter sia misio kaj sia altiriĝo al la ĉasatoj..." La urbo Sunnydale ne ekzistas do multaj scenoj estis filmitaj en [[Torrance]] ([[Kalifornio]]). Verkistoj: [[Joss Whedon]], Marti Noxon, Jane Espenson, David Fury, Doug Petrie, David Greenwalt. === Roluloj kaj aktoroj === * Buffy Summers - [[Sarah Michelle Gellar]] * Cordelia Chase - Charisma Carpenter * Xander Harris - Nicholas Brendon * Willow Rosenberg - Alyson Hannigan * Rupert Giles - Anthony Stewart Head * Joyce - Kristine Sutherland * Angel - David Boreanaz * Anya - [[Emma Caulfield]] * Jenny Calendar - Robia LaMorte * Drusilla - Juliet Landau * Spike - James Masters * Oz - Seth Green * Jonathan - Danny Strong * Faith Lehane - Eliza Dushku * Tara - Amber Benson * Dawn - Michelle Trachtenberg * Harmony Kendall - Mercedes McNab * Halfrek - [[Kali Rocha]] === Muziko === * Christophe Beck * Thomas Wanker Unua sezono 1997 (dekdu epizodoj) 1 - 1 "Welcome to the Hellmouth". Dua sezono 1997-1998 (dudek du epizdoj) 13 - 1 "When she was bad". Tria sezono 1998 - 1999 (dudek du epizodoj) 35 - 1 "Anne". Kvara sezono 1999-2000 (dudek du epizodoj) 57 - 1 "The Freshman". Kvina sezono 2000-2001 (dudek du epizodoj) 79 - 1 "Buffy vs. Dracula(2)". Sesa sezono 2001-2002 (dudek du epizodoj) 101 - 1 "Bargaining" (unua parto). Sepa sezono 2002-2003 (dudek du epizodoj) 123 - 1 "Lessons". Antaŭ kvin jaroj, dum 1992, ankaŭ ekzistas filmo tiel nomata (Buffy tvs). Verkisto. [[Joss Whedon]]. === Roluloj kaj aktoroj === * Buffy Summers - Kristy Swanson * Kimberly - [[Hilary Swank]] * Merrick - [[Donald Sutherland]] * Pike - Luke Perry * Lotos - Rutger Hauer * Joyce - Candy Clark == Angel == Dum la kvara sezono komencis serio (kvin sezonoj entute) pri Angel (la vampiro kun animo), samnome kiel la rolo: "Angel"; kun David Boreanaz, Charisma Carpenter, Juliet Landau, Mercedes McNab, James Masters. Kreita de [[Joss Whedon]] kaj David Greenwalt. === Roluloj kaj aktoroj === * Darla - Julie Benz * Doyle - Glenn Quinn * Lilah Morgan - Stephanie Romanov * Wesley - Alexis Denisof * Gunn - J.August Richards * Fred - Amy Acker * Lorne - Andy Hallett * Kate - Elisabeth Röhm Unua sezono 1999-2000 (dudek du epizodoj) 1 - 1 "City of". Dua sezono 2000-2001 (dudek du epizdoj) 23 - 1 "Judgment". Tria sezono 2001 - 2002 (dudek du epizodoj) 55 - 1 "Heartthrob". Kvara sezono 2002-2003 (dudek du epizodoj) 77 - 1 "Deep down". Kvina sezono 2003-2004 (dudek du epizodoj) 99 - 1 "Conviction". == Grafikaj romanoj == Eldonejo "Dark horse". Verkistoj: [[Joss Whedon]], Brian K.Vaughan, Drew Goddard, Jeph Loeb, Jane Espenson, Andrew Chambliss. Oka sezono 2007 1-1 "The long way home" (una parto) Naŭa sezono 2011 41-1 "Freefall" (unua parto) == Referencoj == * (1) "La volupto de la sango" (Hubert Prolongeau) https://eo.mondediplo.com/article2457.html * (2) [[Drakulo (libro)]] * [[Spider-Man]] * [[Vampiro]] * Scooby-Doo ([[Hanna-Barbera]]) * [[Romeo kaj Julieto]] * I...Vampire ([[DC Comics]]) * Blade([[Blade: Trinity|:Trinity]]) * [[Batman]] * Get a life * Avengers (: [[Avengers: Age of Ultron|Age of Ultron]]) * [[Grease (muzikalo)]] * [[Superman]] {{Projektoj}} * La inĝenia kavaliro Don Quijote el [[Manĉo]] ([[Kiĥoto]]) * Kitty Pryde / Ombrokato ( [[X-Men]] ) == Eksteraj ligiloj == * http://buffy.wikia.com (en la angla) * http://es.buffy.wikia.com (en la kastilia) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de The WB]] [[Kategorio:Televidaj programoj de UPN]] [[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 1990-1999]] [[Kategorio:Kalifornio en fikcio]] [[Kategorio:Vampiroj en televido]] hu77avdqvgll67mz3r7oxju9nkuv11k 9368998 9368997 2026-05-08T23:14:50Z ThomasPusch 1869 9368998 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio |Bildo = [[dosiero:Buffya.jpg|center|140ra]]<br/>[[dosiero:Buffy The Vampire Slayer cast2.jpg|center|280ra]] }} {{Polurinda}} '''''Buffy the Vampire Slayer''' (Baffi la vampiromortigistino)'' estas [[televido|televidserio]] farita en [[Usono]]. Ĝi komenciĝis en 1997. Kreita de [[Joss Whedon]] per la entrepreno "Mutant enemy". Originala lingvo: angla lingvo. Ĝenro: Fantasto. Per `[[Le Monde diplomatique en Esperanto|Le monde diplomatique]]´(1) oni povas legi "...La usona televidoserio Buffy the Vampire Slayer (1997-2003) kreis la plej popularan protagoniston de ĉi tiu ĝenro. Buffy estas mezlernejanino kun supernaturaj povoj kiu protektas la mondon kontraŭ demonoj. Neniel stereotipoj, ŝiaj malamikoj, precipe la fia Angel kiu poste ĉefrolis en sia propra serio, estas tirataj inter sia kondiĉo kaj sia altiriĝo al homoj. Dum la serio progresas, ĉi tiu fantazio fariĝas metaforo por la evoluo de la heroino, knabino kiu fariĝas virino kaj kies personeco estas forĝata per ŝiaj alfrontoj kontraŭ ’monstroj’ kiuj ofte montriĝas esti ne tre monstraj. Buffy malfermis la pordon al romanoj kies ĉefa protagonisto ofte estas virino kaj kiuj miksas enamiĝon kun hororo, foje farante la vampiron ideala amanto. Ĉu ili estas vampiroj mem, ĉu ĉasistoj de la bestio, la heroinoj alfrontas danĝerajn delogantojn. Ili ofte hezitas inter sia misio kaj sia altiriĝo al la ĉasatoj..." La urbo Sunnydale ne ekzistas do multaj scenoj estis filmitaj en [[Torrance]] ([[Kalifornio]]). Verkistoj: [[Joss Whedon]], Marti Noxon, Jane Espenson, David Fury, Doug Petrie, David Greenwalt. === Roluloj kaj aktoroj === * Buffy Summers - [[Sarah Michelle Gellar]] * Cordelia Chase - Charisma Carpenter * Xander Harris - Nicholas Brendon * Willow Rosenberg - Alyson Hannigan * Rupert Giles - Anthony Stewart Head * Joyce - Kristine Sutherland * Angel - David Boreanaz * Anya - [[Emma Caulfield]] * Jenny Calendar - Robia LaMorte * Drusilla - Juliet Landau * Spike - James Masters * Oz - Seth Green * Jonathan - Danny Strong * Faith Lehane - Eliza Dushku * Tara - Amber Benson * Dawn - Michelle Trachtenberg * Harmony Kendall - Mercedes McNab * Halfrek - [[Kali Rocha]] === Muziko === * Christophe Beck * Thomas Wanker Unua sezono 1997 (dekdu epizodoj) 1 - 1 "Welcome to the Hellmouth". Dua sezono 1997-1998 (dudek du epizdoj) 13 - 1 "When she was bad". Tria sezono 1998 - 1999 (dudek du epizodoj) 35 - 1 "Anne". Kvara sezono 1999-2000 (dudek du epizodoj) 57 - 1 "The Freshman". Kvina sezono 2000-2001 (dudek du epizodoj) 79 - 1 "Buffy vs. Dracula(2)". Sesa sezono 2001-2002 (dudek du epizodoj) 101 - 1 "Bargaining" (unua parto). Sepa sezono 2002-2003 (dudek du epizodoj) 123 - 1 "Lessons". Antaŭ kvin jaroj, dum 1992, ankaŭ ekzistas filmo tiel nomata (Buffy tvs). Verkisto. [[Joss Whedon]]. === Roluloj kaj aktoroj === * Buffy Summers - Kristy Swanson * Kimberly - [[Hilary Swank]] * Merrick - [[Donald Sutherland]] * Pike - Luke Perry * Lotos - Rutger Hauer * Joyce - Candy Clark == Angel == Dum la kvara sezono komencis serio (kvin sezonoj entute) pri Angel (la vampiro kun animo), samnome kiel la rolo: "Angel"; kun David Boreanaz, Charisma Carpenter, Juliet Landau, Mercedes McNab, James Masters. Kreita de [[Joss Whedon]] kaj David Greenwalt. === Roluloj kaj aktoroj === * Darla - Julie Benz * Doyle - Glenn Quinn * Lilah Morgan - Stephanie Romanov * Wesley - Alexis Denisof * Gunn - J.August Richards * Fred - Amy Acker * Lorne - Andy Hallett * Kate - Elisabeth Röhm Unua sezono 1999-2000 (dudek du epizodoj) 1 - 1 "City of". Dua sezono 2000-2001 (dudek du epizdoj) 23 - 1 "Judgment". Tria sezono 2001 - 2002 (dudek du epizodoj) 55 - 1 "Heartthrob". Kvara sezono 2002-2003 (dudek du epizodoj) 77 - 1 "Deep down". Kvina sezono 2003-2004 (dudek du epizodoj) 99 - 1 "Conviction". == Grafikaj romanoj == Eldonejo "Dark horse". Verkistoj: [[Joss Whedon]], Brian K.Vaughan, Drew Goddard, Jeph Loeb, Jane Espenson, Andrew Chambliss. Oka sezono 2007 1-1 "The long way home" (una parto) Naŭa sezono 2011 41-1 "Freefall" (unua parto) == Referencoj == * (1) "La volupto de la sango" (Hubert Prolongeau) https://eo.mondediplo.com/article2457.html * (2) [[Drakulo (libro)]] * [[Spider-Man]] * [[Vampiro]] * Scooby-Doo ([[Hanna-Barbera]]) * [[Romeo kaj Julieto]] * I...Vampire ([[DC Comics]]) * Blade([[Blade: Trinity|:Trinity]]) * [[Batman]] * Get a life * Avengers (: [[Avengers: Age of Ultron|Age of Ultron]]) * [[Grease (muzikalo)]] * [[Superman]] {{Projektoj}} * La inĝenia kavaliro Don Quijote el [[Manĉo]] ([[Kiĥoto]]) * Kitty Pryde / Ombrokato ( [[X-Men]] ) == Eksteraj ligiloj == * http://buffy.wikia.com (en la angla) * http://es.buffy.wikia.com (en la kastilia) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de The WB]] [[Kategorio:Televidaj programoj de UPN]] [[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 1990-1999]] [[Kategorio:Kalifornio en fikcio]] [[Kategorio:Vampiroj en televido]] jct04nvkyo6i70brep5b47kkdzulb7v 0 130192 9368986 8156772 2026-05-08T22:53:28Z ThomasPusch 1869 + IMDb - oficiala retejo, kiu ekde jaroj estas morta 9368986 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio}}'''Bonanza''' estas la titolo de fama [[televida serio|televidelsendo]] de [[David Dortort]] el la 60-aj jaroj pri [[Usono]] en la [[19-a jarcento]]. Bonanza estis la unua [[televidserio]] kies ĉiuj 430 45-minutaj [[epizodo]]j de la serio estis koloraj. La [[sponsoro]] estis [[Chevrolet]], tial oni vidas la heroojn en tiuj [[aŭto]]j. == Roloj kaj aktoroj == * '''Ben Cartwright''' ([[Lorne Greene]]) estas la familiestro de la familio Cartwright kaj posedanto de la Ponderosa-bieno. * '''Adam''' ([[Pernell Roberts]]) estas la plej aĝa filo. * '''Hoss''' ([[Dan Blocker]]) estas, jam pri lia dikeco, la plej rimarkinda persono de la filmo. Lia vera nomo estas Eric. Hoss signifas en la [[norvega lingvo|norvega]] „bonŝancon“. * '''Little Joe''' ([[Michael Landon]]) estas la plej juna filo de Ben Cartwright. * '''Hop Sing''' ([[Victor Sen Yung]]) estas la [[Ĉinio|ĉina]] kuiristo de la familio kaj anstataŭas mastrumestrinon en la hejmo Cartwright. == Elsendoj == Bonanza estis elsendita inter la [[12-a de septembro]] [[1959]] kaj la [[16-a de januaro]] [[1973]] ĉe [[NBC]]. * En Germanio la unua elsendo okazis la [[13-an de oktobro]] [[1962]]. * En Francio ĝi videblis ekde la [[6-a de januaro]] [[1965]]. == Eksteraj ligiloj == * {{IMDb titolo}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Vesternaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de NBC]] jh56g3ktgpmyzdyz7x9mx138te84a63 0 132929 9368967 7855561 2026-05-08T22:31:09Z ThomasPusch 1869 9368967 wikitext text/x-wiki {{Informkesto rolulo}}'''Charlie Pace''' [ĉarli pejs] estas rolulo de [[Lost (TV-serio)|filmserio "Perditaj"]] (angle "Lost") de usona televidkanalo ABC. La rolon de Charlie ludas aktoro [[Dominic Monaghan]]. Laŭ la filmo, Charlie estas rok-muzikisto en la fikcia bando "DriveSHAFT", kiun li formis kun sia frato Liam. {{ĝermo}} [[Kategorio:Perditaj (filmserio)]] [[Kategorio:Fikciaj muzikistoj|Pace, Charlie]] {{kunigu|Lost (televida serio)}} [[ca:Personatges de Lost#Charlie Pace]] [[sv:Huvudroller i Lost#Charlie Pace]] s0gaz8bjtc0koq0ambt8e0vy4mzoas4 9368968 9368967 2026-05-08T22:32:43Z ThomasPusch 1869 9368968 wikitext text/x-wiki {{Informkesto rolulo}}'''Charlie Pace''' [ĉarli pejs] estas rolulo de la televida serio [[Lost (TV-serio)|"Perditaj"]] (angle "Lost") de usona televidkanalo [[ABC]]. La rolon de Charlie ludas aktoro [[Dominic Monaghan]]. Laŭ la filmo, Charlie estas rok-muzikisto en la fikcia bando "DriveSHAFT", kiun li formis kun sia frato Liam. {{ĝermo}} [[Kategorio:Perditaj (filmserio)]] [[Kategorio:Fikciaj muzikistoj|Pace, Charlie]] {{kunigu|Lost (televida serio)}} [[ca:Personatges de Lost#Charlie Pace]] [[sv:Huvudroller i Lost#Charlie Pace]] jngt84z0wzqhykich44mtq9drev7au4 0 137922 9368980 8909376 2026-05-08T22:48:01Z ThomasPusch 1869 + IMDb 9368980 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio | Nomo = Avataro: la lasta aermagiisto | Bildo = Logo de Avatar la leyenda de Aang.png | Bildo teksto = | Nomo 2 = Avatar: The Legend of Aang | Ĝenro = [[Agfilmo|Agado]], [[Aventuro]], [[Fantasto]], [[Animacio|Animacia serio]] | Kreita de = [[Michael Dante DiMartino]], [[Bryan Konietzko]] | Jam-listo = jes | Verkita de = <br /> *[[Michael Dante DiMartino]] *[[Bryan Konietzko]] *Aaron Ehasz *Tim Hedrick *John O'Bryan *Elizabeth Welch Ehasz *Joshua Hamilton *May Chan *Matthew Hubbard *James Eagan | Reĝisoro = <br /> *Lauren MacMullan *Dave Filoni *Giancarlo Volpe *Ethan Spaulding *Joaquim Dos Santos | Kreiva(j) reĝisoro(j) = | Disvolvita de = | Prezentita de = [[Nickelodeon]] | Aktoroj = | Voĉoj = <br /> *Zach Tyler Eisen (''Aang'') *Mae Whitman (''Katara'') *Jack DeSena (''Sokka'') *Jessie Flower (''Tof'') *Dante Basco (''Zuko'') *Dee Bradley Baker (''Appa, Momo'') *Jennie Kwan (''Suki'') *Mako (''Ajro dum sezonoj 1–2'') *Greg Baldwin (''Ajro dum sezono 3'') *Mark Hamill (''iuj aldonaj voĉoj'') *Grey DeLisle (''Azula'') *Jason Isaacs (''admiralo Ĝao'') *Clancy Brown (''Long Feng'') | Rakontita de = | Komenca muziko = | Fina muziko = | Komponisto(j) = | Lando = {{Usono}} | Lingvo(j) = [[angla lingvo|angla]] | N-ro de sezonoj = 3 | N-ro de epizodoj = 61 | Listo de epizodoj = | Estra(j) produktisto(j) = <br /> *[[Michael Dante DiMartino]] *[[Bryan Konietzko]] *Aaron Ehasz | Kunestra produktisto(j) = | Produktisto(j) = | Subtena(j) produktisto(j) = | Kunproduktisto(j) = | Redaktoro = | Rakonta redaktoro = | Loko = | Cinematografio = | Kameraisto(j) = | Daŭro sen reklamoj = 22 minutoj | Kanalo =[[Nickelodeon]] | Bilda formato = | Sonformato = | Unua elsendo = la 21-a de februaro 2005 | Lasta elsendo = la 19-a de julio 2008 | Antaŭa serio = | Sekva serio = The Legend of Korra | Rilataj serioj = | Oficiala retejo = http://nicktoons.nick.com/shows/avatar | IMDb informo = | TV.com resumo = |Origina televidreto=|komponisto de muziko=<br /> *Jeremy Zuckerman *Benjamin Wynn}} '''Avataro: la lasta aermagiisto''' ([[Angla lingvo|angle]]: ''Avatar: The Last Airbender'') estas [[Usono|usona]] [[desegnita filmo|animacia]] filmoserio. Ĝi estis produktita de la televidkanalo [[Nickelodeon]] en ĝia animaci-studio en [[Burbank]], [[Kalifornio]]. La serio premieris la 21-an de februaro 2005, kun specialaĵo daŭranta unu horon. Ĝi finiĝis per televidfilmo la 19-an de julio 2008.<ref>Perlmutter, David (2018). ''The Encyclopedia of American Animated Television Shows''. Rowman & Littlefield. pp. 50-51. ISBN 978-1538103739.</ref> ''Avataro: la lasta Aermagiisto'' prezentas ĉiun sezonon kiel "libron", kaj ĉiu epizodo estas "ĉapitro". Ĉiu "libro" prenas sian nomon de unu el la elementoj, kiujn la ĉefpersono Aang devas regi: [[akvo]], [[Grundo|tero]] kaj [[fajro]]. == Intrigo == En la universo de ''Avatar'', ekzistas homoj kapablaj regi la kvar elementojn: aero, akvo, tero kaj fajro. Kune kun la kvar elementoj ekzistas kvar nacioj korespondaj. Ne ĉiu povas regi elementon kaj kiu povas, ne povas regi pli ol unu. Tamen, Avataro estas estaĵo kapabla uzi la kvar elementoj kaj komunikiĝi kun spiritoj. La Avataro naskiĝas en unu nacio kaj post sia morto, ĝi [[Reenkarniĝo|reenkarniĝas]] en alia nacio sekvante la jenan sinsekvon: akvo, tero, fajro, aero. La intrigo de la serio okazas cent jarojn post tio ke la Fajra Nacio deklaras militon al la aliaj nacioj. La Fajra Nacio okupiĝis pri la mortigo de ĉiuj akvomagiistoj serĉe de la Avataro, kiu reenkarniĝis en aermagiiston nome Aang. Aang estas junulo kiu nenion scias pri la milito, pro ke li estis kaptita en glacia dum la lastaj cent jaroj. La serio komenciĝas kiam Aang estas liberigita de Katara, akvomagiisto. La serio sekvas la aventurojn de Aang kaj liaj akompanantoj Sokka, Katara, Toph dum la protagonisto provas regi la kvar elementojn kaj venki la Fajran Nacion. == Epizodoj == === La unua libro: Akvo (2005) === * Ĉapitro 1 «La knabo en la glacimonto» (angle «The Boy in the Iceberg») * Ĉapitro 2 «La reveno de Avataro» (angle «The Avatar Returns») * Ĉapitro 3 «La suda Templo de Aero» (angle «The Southern Air Temple») * Ĉapitro 4 «La batalantinoj de Kioŝi» (angle «The Warriors of Kyoshi») * Ĉapitro 5 «La reĝo de Omaŝu» (angle «The King of Omashu») * Ĉapitro 6 «Malliberigita» (angle «Imprisoned») * Ĉapitro 7 «La mondo de feoj: Vintra solstico, parto 1» (angle «The Spirit World: Winter Solstice, Part 1») * Ĉapitro 8 «Avataro Roku: Vintra solstico, parto 2» (angle «Avatar Roku: Winter Solstice, Part 2») * Ĉapitro 9 «La skribrulaĵo de akvomagio» (angle «The Waterbending Scroll») * Ĉapitro 10 «Ĝet» (angle «Jet») * Ĉapitro 11 «La grandega kanjono» (angle «The Great Divide») * Ĉapitro 12 «Ŝtormo» (angle «The Storm») * Ĉapitro 13 «La blua feo» (angle «The Blue Spirit») * Ĉapitro 14 «Divenistino» (angle «The Fortuneteller») * Ĉapitro 15 «Batoo de Akvogento» (angle «Bato of the Water Tribe») * Ĉapitro 16 «Dizertinto» (angle «The Deserter») * Ĉapitro 17 «La norda Templo de Aero» (angle «The Northern Air Temple») * Ĉapitro 18 «Majstro de akvomagio» (angle «The Waterbending Master») * Ĉapitro 19 «La sieĝo de la Nordo, parto 1» (angle «The Siege of the North, Part 1») * Ĉapitro 20 «La sieĝo de la Nordo, parto 2» (angle «The Siege of the North, Part 2») === La libro dua: Tero (2006) === * Ĉapitro 1 «La stato de Avataro» (angle «The Avatar State») * Ĉapitro 2 «La kaverno de geamantoj» (angle «The Cave of Two Lovers») * Ĉapitro 3 «Reveno al Omaŝu» (angle «Return to Omashu») * Ĉapitro 4 «Marĉo» (angle «The Swamp») * Ĉapitro 5 «Avatartago» (angle «Avatar Day») * Ĉapitro 6 «Blinda Banditino» (angle «Blind Bandit») * Ĉapitro 7 «Soleca Zuko» (angle «Zuko Alone») * Ĉapitro 8 «Postkuro» (angle «The Chase») * Ĉapitro 9 «Abomena laboro» (angle «Bitter Work») * Ĉapitro 10 «Libraro» (angle «The Library») * Ĉapitro 11 «Dezerto» (angle «The Desert») * Ĉapitro 12 «La Serpenta terkolo» (angle «The Serpent's Pass») * Ĉapitro 13 «Drilego» (angle «The Drill») * Ĉapitro 14 «Urbo de muroj kaj sekretoj» (angle «City of Walls and Secrets») * Ĉapitro 15 «Rakontoj de Ba Sing Se» (angle «Tales of Ba Sing Se») * Ĉapitro 16 «Aventuroj de Appa» (angle «Appa's Lost Days») * Ĉapitro 17 «Lago Laogaj» (angle «Lake Laogai») * Ĉapitro 18 «La reĝo de Tero» (angle «The Earth King») * Ĉapitro 19 «Guruo» (angle «The Guru») * Ĉapitro 20 «La kruciĝejoj de sorto» (angle «The Crossroads of Destiny») === La libro tria: Fajro (2007–2008) === * Ĉapitro 1 «Vekiĝo» (angle «The Awakening») * Ĉapitro 2 «Surkapa bendo» (angle «The Headband») * Ĉapitro 3 «La pentrita sinjorino» (angle «The Painted Lady») * Ĉapitro 4 «La instruanto de Sokka» (angle «Sokka's Master») * Ĉapitro 5 «Strando» (angle «The Beach») * Ĉapitro 6 «Avataro kaj Fajromastro»(angle «The Avatar and the Firelord») * Ĉapitro 7 «Fuĝintino» (angle «The Runaway») * Ĉapitro 8 «Pupisto» (angle «The Puppetmaster») * Ĉapitro 9 «Koŝmaroj kaj revoj» (angle «Nightmares and Daydreams») * Ĉapitro 10 «La tago de la nigra suno, parto 1: Invado» (angle «The Day of Black Sun Part 1 The Invasion») * Ĉapitro 11 «La tago de la nigra suno, parto 2: Eklipso» (angle «The Day of Black Sun Part 2 The Eclipse») * Ĉapitro 12 «La okcidenta Templo de Aero» (angle «The Western Air Temple») * Ĉapitro 13 «Majstroj de fajromagio» (angle «The Firebending Masters») * Ĉapitro 14 «La Bolanta Roko, parto 1» (angle «The Boiling Rock Part 1») * Ĉapitro 15 «La Bolanta Roko, parto 2» (angle «The Boiling Rock Part 2») * Ĉapitro 16 «Sudaj konkerantoj» (angle «The Southern Raiders») * Ĉapitro 17 «La aktoroj de la Karba insulo» (angle «The Ember Island Players») * Ĉapitro 18 «La kometo de Sozin, parto 1: Reĝo-Fenikso» (angle «Sozin's Comet, Part 1: The Phoenix King») * Ĉapitro 19 «La kometo de Sozin, parto 2: Maljunaj majstroj» (angle «Sozin's Comet, Part 2: The Old Masters») * Ĉapitro 20 «La kometo de Sozin, parto 3: Inferen» (angle «Sozin's Comet, Part 3: Into the Inferno») * Ĉapitro 21 «La kometo de Sozin, parto 4: Avataro Aang» (angle «Sozin's Comet, Part 4: Avatar Aang») == Roluloj == * '''Aang''' estas enkarniĝo de Avataro kaj la lasta aermagiisto. Li aĝas 12 jarojn kaj estis frostiĝinta en glacio dum ĉirkaŭ 100 jaroj. * '''Katara''' estas 14-jaraĝa akvomagiistino de la Suda Akvogento. Ŝi estas fratino de Sokka. Ŝi instruas akvomagion al Aang. * '''Sokka''' estas 15-jaraĝa militisto de la Suda Akvogento. Li estas frato de Katara. Li priskribas sin mem kiel vivama kaj sarkasma. * '''Toph Bei Fong''' estas blinda 12-jaraĝa termagiistino de Teroreĝlando. Ŝi instruas termagion al Aang. * '''Zuko''' estas 16-jaraĝa reĝido ekzilita el Fajra Nacio. * '''Onklo Iroh''' * '''Admiralo Zhao''' * '''Azula''' estas reĝidino de Fajra Nacio kaj fratino de Zuko. == Videoludoj == Oni anoncis por aŭtuno [[2006]] la videoludon ''Avatar: The Last Airbender'' por [[Nintendo DS]], [[Game Boy Advance]], [[PlayStation Portable]], [[Nintendo GameCube]], [[Nintendo Wii]], [[PlayStation 2]], [[Xbox]] kaj [[Persona komputilo|PC]]. [[THQ]] debitos la ludojn.<ref>https://web.archive.org/web/20091207113543/http://us.thq.com/us/game/show/4923/Avatar:%20The%20Last%20Airbender</ref> == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://avatar.wikia.com/wiki/Main_Page Avatar Wikia (en la angla)] * [http://www.nick.de/shows/215-avatar-der-herr-der-elemente Oficiala retpaĝo (Germanio)] * [http://nicktoons.nick.com/shows/avatar/ Oficiala retpaĝo (Usono)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100415050405/http://nicktoons.nick.com/shows/avatar/characters/aang.html |date=2010-04-15 }} * [http://www.nickelodeon.com.au/fullynick/tvshows/shows/index.php?show_id=56 Oficiala retpaĝo (Aŭstralio)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061214055422/http://www.nickelodeon.com.au/fullynick/tvshows/shows/index.php?show_id=56 |date=2006-12-14 }} * [http://www.nick.co.uk/shows/ava/index.aspx Oficiala retpaĝo (Grandbritio)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061206044614/http://www.nick.co.uk/shows/ava/index.aspx |date=2006-12-06 }} * [http://www.nicktv.it/varie/avatar/default.asp?dove=leggenda Oficiala retpaĝo (Italio)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061212053746/http://www.nicktv.it/varie/avatar/default.asp?dove=leggenda |date=2006-12-12 }} * {{IMDb titolo}} [[Kategorio:Usonaj animaciaj filmoj]] [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Fikciaj universoj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de Nickelodeon]] 4gavjwxhd75kn75g7cr9e5pcg0dasq1 9369002 9368980 2026-05-08T23:26:33Z ThomasPusch 1869 {{vikidatuma listo|p-kodo=P170|modo=kaj}} 9369002 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio | Nomo = Avataro: la lasta aermagiisto | Bildo = Logo de Avatar la leyenda de Aang.png | Bildo teksto = | Nomo 2 = Avatar: The Legend of Aang | Ĝenro = [[Agfilmo|Agado]], [[Aventuro]], [[Fantasto]], [[Animacio|Animacia serio]] | Kreita de = {{vikidatuma listo|p-kodo=P170|modo=kaj}} | Jam-listo = jes | Verkita de = <br /> *Michael Dante DiMartino *Bryan Konietzko *Aaron Ehasz *Tim Hedrick *John O'Bryan *Elizabeth Welch Ehasz *Joshua Hamilton *May Chan *Matthew Hubbard *James Eagan | Reĝisoro = <br /> *Lauren MacMullan *Dave Filoni *Giancarlo Volpe *Ethan Spaulding *Joaquim Dos Santos | Kreiva(j) reĝisoro(j) = | Disvolvita de = | Prezentita de = [[Nickelodeon]] | Aktoroj = | Voĉoj = <br /> *Zach Tyler Eisen (''Aang'') *Mae Whitman (''Katara'') *Jack DeSena (''Sokka'') *Jessie Flower (''Tof'') *Dante Basco (''Zuko'') *Dee Bradley Baker (''Appa, Momo'') *Jennie Kwan (''Suki'') *Mako (''Ajro dum sezonoj 1–2'') *Greg Baldwin (''Ajro dum sezono 3'') *Mark Hamill (''iuj aldonaj voĉoj'') *Grey DeLisle (''Azula'') *Jason Isaacs (''admiralo Ĝao'') *Clancy Brown (''Long Feng'') | Rakontita de = | Komenca muziko = | Fina muziko = | Komponisto(j) = | Lando = {{Usono}} | Lingvo(j) = [[angla lingvo|angla]] | N-ro de sezonoj = 3 | N-ro de epizodoj = 61 | Listo de epizodoj = | Estra(j) produktisto(j) = <br /> {{vikidatuma listo|p-kodo=P170|modo=kaj}} | Kunestra produktisto(j) = | Produktisto(j) = | Subtena(j) produktisto(j) = | Kunproduktisto(j) = | Redaktoro = | Rakonta redaktoro = | Loko = | Cinematografio = | Kameraisto(j) = | Daŭro sen reklamoj = 22 minutoj | Kanalo =[[Nickelodeon]] | Bilda formato = | Sonformato = | Unua elsendo = la 21-a de februaro 2005 | Lasta elsendo = la 19-a de julio 2008 | Antaŭa serio = | Sekva serio = The Legend of Korra | Rilataj serioj = | Oficiala retejo = http://nicktoons.nick.com/shows/avatar | IMDb informo = | TV.com resumo = |Origina televidreto=|komponisto de muziko=<br /> *Jeremy Zuckerman *Benjamin Wynn }} '''Avataro: la lasta aermagiisto''' ([[Angla lingvo|angle]]: ''Avatar: The Last Airbender'') estas [[Usono|usona]] [[desegnita filmo|animacia]] filmoserio. Ĝi estis produktita de la televidkanalo [[Nickelodeon]] en ĝia animaci-studio en [[Burbank]], [[Kalifornio]]. La serio premieris la 21-an de februaro 2005, kun specialaĵo daŭranta unu horon. Ĝi finiĝis per televidfilmo la 19-an de julio 2008.<ref>Perlmutter, David (2018). ''The Encyclopedia of American Animated Television Shows''. Rowman & Littlefield. pp. 50-51. ISBN 978-1538103739.</ref> ''Avataro: la lasta Aermagiisto'' prezentas ĉiun sezonon kiel "libron", kaj ĉiu epizodo estas "ĉapitro". Ĉiu "libro" prenas sian nomon de unu el la elementoj, kiujn la ĉefpersono Aang devas regi: [[akvo]], [[Grundo|tero]] kaj [[fajro]]. == Intrigo == En la universo de ''Avatar'', ekzistas homoj kapablaj regi la kvar elementojn: aero, akvo, tero kaj fajro. Kune kun la kvar elementoj ekzistas kvar nacioj korespondaj. Ne ĉiu povas regi elementon kaj kiu povas, ne povas regi pli ol unu. Tamen, Avataro estas estaĵo kapabla uzi la kvar elementoj kaj komunikiĝi kun spiritoj. La Avataro naskiĝas en unu nacio kaj post sia morto, ĝi [[Reenkarniĝo|reenkarniĝas]] en alia nacio sekvante la jenan sinsekvon: akvo, tero, fajro, aero. La intrigo de la serio okazas cent jarojn post tio ke la Fajra Nacio deklaras militon al la aliaj nacioj. La Fajra Nacio okupiĝis pri la mortigo de ĉiuj akvomagiistoj serĉe de la Avataro, kiu reenkarniĝis en aermagiiston nome Aang. Aang estas junulo kiu nenion scias pri la milito, pro ke li estis kaptita en glacia dum la lastaj cent jaroj. La serio komenciĝas kiam Aang estas liberigita de Katara, akvomagiisto. La serio sekvas la aventurojn de Aang kaj liaj akompanantoj Sokka, Katara, Toph dum la protagonisto provas regi la kvar elementojn kaj venki la Fajran Nacion. == Epizodoj == === La unua libro: Akvo (2005) === * Ĉapitro 1 «La knabo en la glacimonto» (angle «The Boy in the Iceberg») * Ĉapitro 2 «La reveno de Avataro» (angle «The Avatar Returns») * Ĉapitro 3 «La suda Templo de Aero» (angle «The Southern Air Temple») * Ĉapitro 4 «La batalantinoj de Kioŝi» (angle «The Warriors of Kyoshi») * Ĉapitro 5 «La reĝo de Omaŝu» (angle «The King of Omashu») * Ĉapitro 6 «Malliberigita» (angle «Imprisoned») * Ĉapitro 7 «La mondo de feoj: Vintra solstico, parto 1» (angle «The Spirit World: Winter Solstice, Part 1») * Ĉapitro 8 «Avataro Roku: Vintra solstico, parto 2» (angle «Avatar Roku: Winter Solstice, Part 2») * Ĉapitro 9 «La skribrulaĵo de akvomagio» (angle «The Waterbending Scroll») * Ĉapitro 10 «Ĝet» (angle «Jet») * Ĉapitro 11 «La grandega kanjono» (angle «The Great Divide») * Ĉapitro 12 «Ŝtormo» (angle «The Storm») * Ĉapitro 13 «La blua feo» (angle «The Blue Spirit») * Ĉapitro 14 «Divenistino» (angle «The Fortuneteller») * Ĉapitro 15 «Batoo de Akvogento» (angle «Bato of the Water Tribe») * Ĉapitro 16 «Dizertinto» (angle «The Deserter») * Ĉapitro 17 «La norda Templo de Aero» (angle «The Northern Air Temple») * Ĉapitro 18 «Majstro de akvomagio» (angle «The Waterbending Master») * Ĉapitro 19 «La sieĝo de la Nordo, parto 1» (angle «The Siege of the North, Part 1») * Ĉapitro 20 «La sieĝo de la Nordo, parto 2» (angle «The Siege of the North, Part 2») === La libro dua: Tero (2006) === * Ĉapitro 1 «La stato de Avataro» (angle «The Avatar State») * Ĉapitro 2 «La kaverno de geamantoj» (angle «The Cave of Two Lovers») * Ĉapitro 3 «Reveno al Omaŝu» (angle «Return to Omashu») * Ĉapitro 4 «Marĉo» (angle «The Swamp») * Ĉapitro 5 «Avatartago» (angle «Avatar Day») * Ĉapitro 6 «Blinda Banditino» (angle «Blind Bandit») * Ĉapitro 7 «Soleca Zuko» (angle «Zuko Alone») * Ĉapitro 8 «Postkuro» (angle «The Chase») * Ĉapitro 9 «Abomena laboro» (angle «Bitter Work») * Ĉapitro 10 «Libraro» (angle «The Library») * Ĉapitro 11 «Dezerto» (angle «The Desert») * Ĉapitro 12 «La Serpenta terkolo» (angle «The Serpent's Pass») * Ĉapitro 13 «Drilego» (angle «The Drill») * Ĉapitro 14 «Urbo de muroj kaj sekretoj» (angle «City of Walls and Secrets») * Ĉapitro 15 «Rakontoj de Ba Sing Se» (angle «Tales of Ba Sing Se») * Ĉapitro 16 «Aventuroj de Appa» (angle «Appa's Lost Days») * Ĉapitro 17 «Lago Laogaj» (angle «Lake Laogai») * Ĉapitro 18 «La reĝo de Tero» (angle «The Earth King») * Ĉapitro 19 «Guruo» (angle «The Guru») * Ĉapitro 20 «La kruciĝejoj de sorto» (angle «The Crossroads of Destiny») === La libro tria: Fajro (2007–2008) === * Ĉapitro 1 «Vekiĝo» (angle «The Awakening») * Ĉapitro 2 «Surkapa bendo» (angle «The Headband») * Ĉapitro 3 «La pentrita sinjorino» (angle «The Painted Lady») * Ĉapitro 4 «La instruanto de Sokka» (angle «Sokka's Master») * Ĉapitro 5 «Strando» (angle «The Beach») * Ĉapitro 6 «Avataro kaj Fajromastro»(angle «The Avatar and the Firelord») * Ĉapitro 7 «Fuĝintino» (angle «The Runaway») * Ĉapitro 8 «Pupisto» (angle «The Puppetmaster») * Ĉapitro 9 «Koŝmaroj kaj revoj» (angle «Nightmares and Daydreams») * Ĉapitro 10 «La tago de la nigra suno, parto 1: Invado» (angle «The Day of Black Sun Part 1 The Invasion») * Ĉapitro 11 «La tago de la nigra suno, parto 2: Eklipso» (angle «The Day of Black Sun Part 2 The Eclipse») * Ĉapitro 12 «La okcidenta Templo de Aero» (angle «The Western Air Temple») * Ĉapitro 13 «Majstroj de fajromagio» (angle «The Firebending Masters») * Ĉapitro 14 «La Bolanta Roko, parto 1» (angle «The Boiling Rock Part 1») * Ĉapitro 15 «La Bolanta Roko, parto 2» (angle «The Boiling Rock Part 2») * Ĉapitro 16 «Sudaj konkerantoj» (angle «The Southern Raiders») * Ĉapitro 17 «La aktoroj de la Karba insulo» (angle «The Ember Island Players») * Ĉapitro 18 «La kometo de Sozin, parto 1: Reĝo-Fenikso» (angle «Sozin's Comet, Part 1: The Phoenix King») * Ĉapitro 19 «La kometo de Sozin, parto 2: Maljunaj majstroj» (angle «Sozin's Comet, Part 2: The Old Masters») * Ĉapitro 20 «La kometo de Sozin, parto 3: Inferen» (angle «Sozin's Comet, Part 3: Into the Inferno») * Ĉapitro 21 «La kometo de Sozin, parto 4: Avataro Aang» (angle «Sozin's Comet, Part 4: Avatar Aang») == Roluloj == * '''Aang''' estas enkarniĝo de Avataro kaj la lasta aermagiisto. Li aĝas 12 jarojn kaj estis frostiĝinta en glacio dum ĉirkaŭ 100 jaroj. * '''Katara''' estas 14-jaraĝa akvomagiistino de la Suda Akvogento. Ŝi estas fratino de Sokka. Ŝi instruas akvomagion al Aang. * '''Sokka''' estas 15-jaraĝa militisto de la Suda Akvogento. Li estas frato de Katara. Li priskribas sin mem kiel vivama kaj sarkasma. * '''Toph Bei Fong''' estas blinda 12-jaraĝa termagiistino de Teroreĝlando. Ŝi instruas termagion al Aang. * '''Zuko''' estas 16-jaraĝa reĝido ekzilita el Fajra Nacio. * '''Onklo Iroh''' * '''Admiralo Zhao''' * '''Azula''' estas reĝidino de Fajra Nacio kaj fratino de Zuko. == Videoludoj == Oni anoncis por aŭtuno [[2006]] la videoludon ''Avatar: The Last Airbender'' por [[Nintendo DS]], [[Game Boy Advance]], [[PlayStation Portable]], [[Nintendo GameCube]], [[Nintendo Wii]], [[PlayStation 2]], [[Xbox]] kaj [[Persona komputilo|PC]]. [[THQ]] debitos la ludojn.<ref>https://web.archive.org/web/20091207113543/http://us.thq.com/us/game/show/4923/Avatar:%20The%20Last%20Airbender</ref> == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://avatar.wikia.com/wiki/Main_Page Avatar Wikia (en la angla)] * [http://www.nick.de/shows/215-avatar-der-herr-der-elemente Oficiala retpaĝo (Germanio)] * [http://nicktoons.nick.com/shows/avatar/ Oficiala retpaĝo (Usono)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100415050405/http://nicktoons.nick.com/shows/avatar/characters/aang.html |date=2010-04-15 }} * [http://www.nickelodeon.com.au/fullynick/tvshows/shows/index.php?show_id=56 Oficiala retpaĝo (Aŭstralio)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061214055422/http://www.nickelodeon.com.au/fullynick/tvshows/shows/index.php?show_id=56 |date=2006-12-14 }} * [http://www.nick.co.uk/shows/ava/index.aspx Oficiala retpaĝo (Grandbritio)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061206044614/http://www.nick.co.uk/shows/ava/index.aspx |date=2006-12-06 }} * [http://www.nicktv.it/varie/avatar/default.asp?dove=leggenda Oficiala retpaĝo (Italio)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061212053746/http://www.nicktv.it/varie/avatar/default.asp?dove=leggenda |date=2006-12-12 }} * {{IMDb titolo}} [[Kategorio:Usonaj animaciaj filmoj]] [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Fikciaj universoj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de Nickelodeon]] 5uur3m138d0g1et4n7sji5ho17wvqdr 9369004 9369002 2026-05-08T23:27:54Z ThomasPusch 1869 retejo http://nicktoons.nick.com/shows/avatar longe ne plu funkcias 9369004 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio | Nomo = Avataro: la lasta aermagiisto | Bildo = Logo de Avatar la leyenda de Aang.png | Bildo teksto = | Nomo 2 = Avatar: The Legend of Aang | Ĝenro = [[Agfilmo|Agado]], [[Aventuro]], [[Fantasto]], [[Animacio|Animacia serio]] | Kreita de = {{vikidatuma listo|p-kodo=P170|modo=kaj}} | Jam-listo = jes | Verkita de = <br /> *Michael Dante DiMartino *Bryan Konietzko *Aaron Ehasz *Tim Hedrick *John O'Bryan *Elizabeth Welch Ehasz *Joshua Hamilton *May Chan *Matthew Hubbard *James Eagan | Reĝisoro = <br /> *Lauren MacMullan *Dave Filoni *Giancarlo Volpe *Ethan Spaulding *Joaquim Dos Santos | Kreiva(j) reĝisoro(j) = | Disvolvita de = | Prezentita de = [[Nickelodeon]] | Aktoroj = | Voĉoj = <br /> *Zach Tyler Eisen (''Aang'') *Mae Whitman (''Katara'') *Jack DeSena (''Sokka'') *Jessie Flower (''Tof'') *Dante Basco (''Zuko'') *Dee Bradley Baker (''Appa, Momo'') *Jennie Kwan (''Suki'') *Mako (''Ajro dum sezonoj 1–2'') *Greg Baldwin (''Ajro dum sezono 3'') *Mark Hamill (''iuj aldonaj voĉoj'') *Grey DeLisle (''Azula'') *Jason Isaacs (''admiralo Ĝao'') *Clancy Brown (''Long Feng'') | Rakontita de = | Komenca muziko = | Fina muziko = | Komponisto(j) = | Lando = {{Usono}} | Lingvo(j) = [[angla lingvo|angla]] | N-ro de sezonoj = 3 | N-ro de epizodoj = 61 | Listo de epizodoj = | Estra(j) produktisto(j) = <br /> {{vikidatuma listo|p-kodo=P170|modo=kaj}} | Kunestra produktisto(j) = | Produktisto(j) = | Subtena(j) produktisto(j) = | Kunproduktisto(j) = | Redaktoro = | Rakonta redaktoro = | Loko = | Cinematografio = | Kameraisto(j) = | Daŭro sen reklamoj = 22 minutoj | Kanalo =[[Nickelodeon]] | Bilda formato = | Sonformato = | Unua elsendo = la 21-a de februaro 2005 | Lasta elsendo = la 19-a de julio 2008 | Antaŭa serio = | Sekva serio = The Legend of Korra |Origina televidreto=|komponisto de muziko=<br /> *Jeremy Zuckerman *Benjamin Wynn }} '''Avataro: la lasta aermagiisto''' ([[Angla lingvo|angle]]: ''Avatar: The Last Airbender'') estas [[Usono|usona]] [[desegnita filmo|animacia]] filmoserio. Ĝi estis produktita de la televidkanalo [[Nickelodeon]] en ĝia animaci-studio en [[Burbank]], [[Kalifornio]]. La serio premieris la 21-an de februaro 2005, kun specialaĵo daŭranta unu horon. Ĝi finiĝis per televidfilmo la 19-an de julio 2008.<ref>Perlmutter, David (2018). ''The Encyclopedia of American Animated Television Shows''. Rowman & Littlefield. pp. 50-51. ISBN 978-1538103739.</ref> ''Avataro: la lasta Aermagiisto'' prezentas ĉiun sezonon kiel "libron", kaj ĉiu epizodo estas "ĉapitro". Ĉiu "libro" prenas sian nomon de unu el la elementoj, kiujn la ĉefpersono Aang devas regi: [[akvo]], [[Grundo|tero]] kaj [[fajro]]. == Intrigo == En la universo de ''Avatar'', ekzistas homoj kapablaj regi la kvar elementojn: aero, akvo, tero kaj fajro. Kune kun la kvar elementoj ekzistas kvar nacioj korespondaj. Ne ĉiu povas regi elementon kaj kiu povas, ne povas regi pli ol unu. Tamen, Avataro estas estaĵo kapabla uzi la kvar elementoj kaj komunikiĝi kun spiritoj. La Avataro naskiĝas en unu nacio kaj post sia morto, ĝi [[Reenkarniĝo|reenkarniĝas]] en alia nacio sekvante la jenan sinsekvon: akvo, tero, fajro, aero. La intrigo de la serio okazas cent jarojn post tio ke la Fajra Nacio deklaras militon al la aliaj nacioj. La Fajra Nacio okupiĝis pri la mortigo de ĉiuj akvomagiistoj serĉe de la Avataro, kiu reenkarniĝis en aermagiiston nome Aang. Aang estas junulo kiu nenion scias pri la milito, pro ke li estis kaptita en glacia dum la lastaj cent jaroj. La serio komenciĝas kiam Aang estas liberigita de Katara, akvomagiisto. La serio sekvas la aventurojn de Aang kaj liaj akompanantoj Sokka, Katara, Toph dum la protagonisto provas regi la kvar elementojn kaj venki la Fajran Nacion. == Epizodoj == === La unua libro: Akvo (2005) === * Ĉapitro 1 «La knabo en la glacimonto» (angle «The Boy in the Iceberg») * Ĉapitro 2 «La reveno de Avataro» (angle «The Avatar Returns») * Ĉapitro 3 «La suda Templo de Aero» (angle «The Southern Air Temple») * Ĉapitro 4 «La batalantinoj de Kioŝi» (angle «The Warriors of Kyoshi») * Ĉapitro 5 «La reĝo de Omaŝu» (angle «The King of Omashu») * Ĉapitro 6 «Malliberigita» (angle «Imprisoned») * Ĉapitro 7 «La mondo de feoj: Vintra solstico, parto 1» (angle «The Spirit World: Winter Solstice, Part 1») * Ĉapitro 8 «Avataro Roku: Vintra solstico, parto 2» (angle «Avatar Roku: Winter Solstice, Part 2») * Ĉapitro 9 «La skribrulaĵo de akvomagio» (angle «The Waterbending Scroll») * Ĉapitro 10 «Ĝet» (angle «Jet») * Ĉapitro 11 «La grandega kanjono» (angle «The Great Divide») * Ĉapitro 12 «Ŝtormo» (angle «The Storm») * Ĉapitro 13 «La blua feo» (angle «The Blue Spirit») * Ĉapitro 14 «Divenistino» (angle «The Fortuneteller») * Ĉapitro 15 «Batoo de Akvogento» (angle «Bato of the Water Tribe») * Ĉapitro 16 «Dizertinto» (angle «The Deserter») * Ĉapitro 17 «La norda Templo de Aero» (angle «The Northern Air Temple») * Ĉapitro 18 «Majstro de akvomagio» (angle «The Waterbending Master») * Ĉapitro 19 «La sieĝo de la Nordo, parto 1» (angle «The Siege of the North, Part 1») * Ĉapitro 20 «La sieĝo de la Nordo, parto 2» (angle «The Siege of the North, Part 2») === La libro dua: Tero (2006) === * Ĉapitro 1 «La stato de Avataro» (angle «The Avatar State») * Ĉapitro 2 «La kaverno de geamantoj» (angle «The Cave of Two Lovers») * Ĉapitro 3 «Reveno al Omaŝu» (angle «Return to Omashu») * Ĉapitro 4 «Marĉo» (angle «The Swamp») * Ĉapitro 5 «Avatartago» (angle «Avatar Day») * Ĉapitro 6 «Blinda Banditino» (angle «Blind Bandit») * Ĉapitro 7 «Soleca Zuko» (angle «Zuko Alone») * Ĉapitro 8 «Postkuro» (angle «The Chase») * Ĉapitro 9 «Abomena laboro» (angle «Bitter Work») * Ĉapitro 10 «Libraro» (angle «The Library») * Ĉapitro 11 «Dezerto» (angle «The Desert») * Ĉapitro 12 «La Serpenta terkolo» (angle «The Serpent's Pass») * Ĉapitro 13 «Drilego» (angle «The Drill») * Ĉapitro 14 «Urbo de muroj kaj sekretoj» (angle «City of Walls and Secrets») * Ĉapitro 15 «Rakontoj de Ba Sing Se» (angle «Tales of Ba Sing Se») * Ĉapitro 16 «Aventuroj de Appa» (angle «Appa's Lost Days») * Ĉapitro 17 «Lago Laogaj» (angle «Lake Laogai») * Ĉapitro 18 «La reĝo de Tero» (angle «The Earth King») * Ĉapitro 19 «Guruo» (angle «The Guru») * Ĉapitro 20 «La kruciĝejoj de sorto» (angle «The Crossroads of Destiny») === La libro tria: Fajro (2007–2008) === * Ĉapitro 1 «Vekiĝo» (angle «The Awakening») * Ĉapitro 2 «Surkapa bendo» (angle «The Headband») * Ĉapitro 3 «La pentrita sinjorino» (angle «The Painted Lady») * Ĉapitro 4 «La instruanto de Sokka» (angle «Sokka's Master») * Ĉapitro 5 «Strando» (angle «The Beach») * Ĉapitro 6 «Avataro kaj Fajromastro»(angle «The Avatar and the Firelord») * Ĉapitro 7 «Fuĝintino» (angle «The Runaway») * Ĉapitro 8 «Pupisto» (angle «The Puppetmaster») * Ĉapitro 9 «Koŝmaroj kaj revoj» (angle «Nightmares and Daydreams») * Ĉapitro 10 «La tago de la nigra suno, parto 1: Invado» (angle «The Day of Black Sun Part 1 The Invasion») * Ĉapitro 11 «La tago de la nigra suno, parto 2: Eklipso» (angle «The Day of Black Sun Part 2 The Eclipse») * Ĉapitro 12 «La okcidenta Templo de Aero» (angle «The Western Air Temple») * Ĉapitro 13 «Majstroj de fajromagio» (angle «The Firebending Masters») * Ĉapitro 14 «La Bolanta Roko, parto 1» (angle «The Boiling Rock Part 1») * Ĉapitro 15 «La Bolanta Roko, parto 2» (angle «The Boiling Rock Part 2») * Ĉapitro 16 «Sudaj konkerantoj» (angle «The Southern Raiders») * Ĉapitro 17 «La aktoroj de la Karba insulo» (angle «The Ember Island Players») * Ĉapitro 18 «La kometo de Sozin, parto 1: Reĝo-Fenikso» (angle «Sozin's Comet, Part 1: The Phoenix King») * Ĉapitro 19 «La kometo de Sozin, parto 2: Maljunaj majstroj» (angle «Sozin's Comet, Part 2: The Old Masters») * Ĉapitro 20 «La kometo de Sozin, parto 3: Inferen» (angle «Sozin's Comet, Part 3: Into the Inferno») * Ĉapitro 21 «La kometo de Sozin, parto 4: Avataro Aang» (angle «Sozin's Comet, Part 4: Avatar Aang») == Roluloj == * '''Aang''' estas enkarniĝo de Avataro kaj la lasta aermagiisto. Li aĝas 12 jarojn kaj estis frostiĝinta en glacio dum ĉirkaŭ 100 jaroj. * '''Katara''' estas 14-jaraĝa akvomagiistino de la Suda Akvogento. Ŝi estas fratino de Sokka. Ŝi instruas akvomagion al Aang. * '''Sokka''' estas 15-jaraĝa militisto de la Suda Akvogento. Li estas frato de Katara. Li priskribas sin mem kiel vivama kaj sarkasma. * '''Toph Bei Fong''' estas blinda 12-jaraĝa termagiistino de Teroreĝlando. Ŝi instruas termagion al Aang. * '''Zuko''' estas 16-jaraĝa reĝido ekzilita el Fajra Nacio. * '''Onklo Iroh''' * '''Admiralo Zhao''' * '''Azula''' estas reĝidino de Fajra Nacio kaj fratino de Zuko. == Videoludoj == Oni anoncis por aŭtuno [[2006]] la videoludon ''Avatar: The Last Airbender'' por [[Nintendo DS]], [[Game Boy Advance]], [[PlayStation Portable]], [[Nintendo GameCube]], [[Nintendo Wii]], [[PlayStation 2]], [[Xbox]] kaj [[Persona komputilo|PC]]. [[THQ]] debitos la ludojn.<ref>https://web.archive.org/web/20091207113543/http://us.thq.com/us/game/show/4923/Avatar:%20The%20Last%20Airbender</ref> == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://avatar.wikia.com/wiki/Main_Page Avatar Wikia (en la angla)] * [http://www.nick.de/shows/215-avatar-der-herr-der-elemente Oficiala retpaĝo (Germanio)] * [http://nicktoons.nick.com/shows/avatar/ Oficiala retpaĝo (Usono)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100415050405/http://nicktoons.nick.com/shows/avatar/characters/aang.html |date=2010-04-15 }} * [http://www.nickelodeon.com.au/fullynick/tvshows/shows/index.php?show_id=56 Oficiala retpaĝo (Aŭstralio)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061214055422/http://www.nickelodeon.com.au/fullynick/tvshows/shows/index.php?show_id=56 |date=2006-12-14 }} * [http://www.nick.co.uk/shows/ava/index.aspx Oficiala retpaĝo (Grandbritio)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061206044614/http://www.nick.co.uk/shows/ava/index.aspx |date=2006-12-06 }} * [http://www.nicktv.it/varie/avatar/default.asp?dove=leggenda Oficiala retpaĝo (Italio)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061212053746/http://www.nicktv.it/varie/avatar/default.asp?dove=leggenda |date=2006-12-12 }} * {{IMDb titolo}} [[Kategorio:Usonaj animaciaj filmoj]] [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Fikciaj universoj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de Nickelodeon]] oyj8mo0yiwy6t95bymrlqzxbw3arbje 0 138294 9369095 8435113 2026-05-09T08:47:15Z ThomasPusch 1869 9369095 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kantisto | nomo = Bing Crosby | dosiero = Bing Crosby in Road to Singapore trailer.jpg | priskribo de dosiero = Bing Crosby |grandeco de dosiero = | larĝa dosiero = | fono = soloa kantisto | naskonomo = Harry Lillis Crosby | alie nomata = | kromnomo = | naskiĝo = [[3-an de majo]] [[1903]]<br /><small>{{flagicon|Usono}} [[Tacoma]], [[Vaŝingtonio]], [[Usono]] </small> | morto = [[14-an de oktobro]] [[1977]]<br /><small>{{flagicon|Hispanio}} [[Madrido]], [[Hispanio]] </small> | deveno = | instrumento = | tipo de voĉo = | ĝenro = [[Ĵazo]]<br />[[Diksilando]] | profesio = [[kantisto]], [[aktoro]] | aktivaj jaroj = [[1926]] - [[1977]] | eldoninto = [[Brunswick Records|Brunswick]], [[Decca Records|Decca]], [[Reprise Records|Reprise]], [[RCA Records|RCA]], [[Verve Records|Verve]] | parencaj temoj = [[Frank Sinatra]] | ttt = [http://www.bingcrosby.com/ Bing Crosby] |signifa instrumento = |kesteroj= {{Informkesto aktoro |subŝablono=jes }} }} '''Bing CROSBY''' (naskita kiel '''Harry Lillis Crosby''' la {{daton|3|majo|1903}}, mortis la {{daton|14|oktobro|1977}}) estis populara [[usono|usona]] [[kantisto]] kaj [[aktoro]] kies kariero daŭris pli ol 50 jarojn. Debateble li estis la unua vera multmedia stelulo. La influo de Crosby en la populara kulturo kaj muziko estas grandega. Ekde 1934 al 1954 liaj muzikdiskaj vendoj, populareco por radio, kaj filmaj vendoj estis senrivalaj. Li estas ofte konsiderata esti membro el la tri plej popularaj supersteluloj, kune kun [[Elvis Presley]] kaj [[The Beatles]]<ref>''[[Guiness Book of World Records]]''</ref>, kaj estas nune la plej elektronike registrita voĉa en historio.<ref>(Schwartz, 1995) [https://web.archive.org/web/20000116011721/http://members.aol.com/doder1/speech1.htm]</ref> Crosby ankaŭ estis unu el la inspiroj por plejparto de la viraj postaj kantistoj, inkluzivante [[Perry Como]],<ref name=pop40t1B>{{citaĵo de libro |familinomo=Gilliland |personnomo=John |titolo=Pop Chronicles the 40's: The Lively Story of Pop Music in the 40's |isbn=9781559351478 |oclc=31611854 |url=http://www.radioechoes.com/?page=series&&genre=OTR-Historical&series=The%20Pop%20Chronicles%20Of%20The%201940s }}</ref> [[Frank Sinatra]] kaj [[Dean Martin]]. Kantisto [[Tony Bennett]] diris pri la influo de Crosby, "Bing kreis kulturon. Li kontribuis pli al populara muziko ol iu ajn persono. Li modlis popularan muzikon. Ĉiu kantisto en muzikentrepreno tenis iun de Crosby. Ĉiu vira kantisto havas trajtojn el Bing Crosby."<ref>[http://www.pastperfect.com/top_artists/bing_crosby/ Biografio de Bing Crosby.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061015173843/http://www.pastperfect.com/top_artists/bing_crosby/ |date=2006-10-15 }}</ref> ''Yank'' gazeto nomumis Crosby kiel la personon kiu plej plibonigis entuziasmon por usonaj soldatoj dum la [[Dua Mondmilito]]. Dum lia plej popularaj jaroj, li estis deklarita la "plej admirata viro vivanta", antaŭ [[Jackie Robinson]] kaj Papo [[Pio la 12-a]]<ref>''Philadelphia Courier'', 22 November 1947</ref>. Ankaŭ dum 1948, ''Music Digest'' konjektis ke Crosby-muziko ampleksis duonon de la 80.000 semajnaj horoj donata al radia muziko.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.jeffosretromusic.com/bing.html |titolo=Biografio de Crosby ĉe Jeff O's Retro Music |alirdato=2006-12-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070311095040/http://www.jeffosretromusic.com/bing.html |arkivdato=2007-03-11 }}</ref> En 1957 li edziĝis al la multe pli juna aktorino [[Kathryn Grant]]; antaŭ tio li havis rilatojn kun [[Grace Kelly]] kaj [[Inger Stevens]]. En 1962 Crosby estis la unua persono por ricevi la [[Premio Grammy]] por Dumviva Atingo. == Filmoj == * ''[[Road to Singapore]]'' (Usono, 1940) * ''[[High Society (filmo)|High Society]]'' (1956) == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Crosby, Bing}} [[Kategorio:Usonaj kantistoj]] [[Kategorio:Usonaj aktoroj]] 49zl4egw4w6it2jjuvb3543o4dzzxr8 0 139803 9369037 9254931 2026-05-09T05:04:28Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369037 wikitext text/x-wiki {{Informkesto Muzeo | nomo = Centre national d'art et de culture<br />Georges-Pompidou | emblemo = {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} | bildo = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | bildograndeco = 280 | bildoteksto = | latitudo = 48.860653 | longitudo = 2.352411 | regiono-ISO = FR-75 | zomo = 15 | lando = [[Francio]] | regiono = [[Francilio]] | urbo = [[Parizo]] | kolektoj = [[Moderna arto]] | verkoj = | surfaco = | malfermdato = [[1977]] | vizitantoj = | adreso = Place Georges-Pompidou<br />[[4-a arondismento de Parizo|4-a arondismento]] | url = [https://www.centrepompidou.fr/ www.centrepompidou.fr] | tersituo = Parizo }} La '''centro Georges Pompidou''' ({{Lang-fr|Centre Pompidou}} aŭ pli amplekse ''Centre national d'art et de culture Georges-Pompidou'') estas [[muzeo]], librejo kaj kultura institucio lokita en la [[4-a arondismento de Parizo|4-a arondismento]] de [[Parizo]], inter la kvartaloj [[Les Halles]] kaj [[Marais]]. == Historio == La centro akceptas vizitantojn depost [[1977]], kaj naskiĝis danke al la volo de la [[Prezidento de la Respubliko (Francio)|Prezidento]] [[Georges Pompidou]], kiu deziris krei kore de Parizo malbanalan kulturan centron, tute dediĉitan al moderna arta kreado, kie [[pentrado]] aŭ [[skulptarto]] povus kunloĝi kun [[libro]]j, desegno, [[muziko]] aŭ [[kino]]. La centro estis inaŭgurita de la Prezidento [[Valéry Giscard d'Estaing]] je la [[31-a de januaro]] [[1977]], kaj ricevis la nomon de sia forpasinta kreinto. Ĝi estas hodiaŭ tre videbla ene de Parizo pro sia kolorega, stranga arkitektura stilo. == Vidu ankaŭ == * [[Nacia Muzeo de Moderna Arto (Francio)]] * [[Gilbert Jakubczyk-Liberman]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|q=Centro Georges Pompidou}} * {{Oficiala retejo|https://www.centrepompidou.fr/}} * [http://www.bpi.fr Oficiala TTT-ejo de la librejo de la centro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210505161202/http://www.bpi.fr/ |date=2021-05-05 }} * [http://www.centrepompidou40ans.fr 1977-2017 : Le Centre Pompidou fête ses 40 ans] {{Muzeoj en Parizo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Muzeoj en Parizo]] [[Kategorio:Muzeoj de la moderna arto]] [[Kategorio:Naciaj muzeoj en Francio]] [[Kategorio:Monumentoj de Parizo]] [[Kategorio:Kulturo en Parizo]] [[Kategorio:Kulturaj heredaĵoj de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Ministerio pri kulturo (Francio)]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en la 4-a arondismento de Parizo]] [[Kategorio:Muzeoj fonditaj en 1970-1979]] [[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1977]] [[Kategorio:Muzeoj de nuntempa arto]] 46o4g355fx1zs2anufql338m5m8uaeq 0 141070 9368962 9254401 2026-05-08T22:23:02Z ThomasPusch 1869 Li estas aperis en la Informilo Video. ???? 9368962 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} La '''fondaĵo Hanso''' estas institucio en la serio [[Lost]]. Ĝi aperis en la epizodo ''Orientation (Informilo)''. La aferisto de la [[Fondaĵo]] estas ''Alvaro Hanso''. [[Kategorio:Perditaj (filmserio)]] qap8vhuccgcmvzr32c5rm9zk1q6o7dw 9368964 9368962 2026-05-08T22:26:36Z ThomasPusch 1869 9368964 wikitext text/x-wiki {{orfa|televido}} {{Informkesto organizaĵo}} La '''fondaĵo Hanso''' ({{l-en|Hanso Foundation}}) estas fikcia institucio en la televida serio ''[[Lost]]''. Ĝi aperis en la epizodo ''Orientation (Informilo)''. La aferisto de la [[Fondaĵo]] estas la fikcia figuro ''Alvaro Hanso''. {{ĝermo|televido}} [[Kategorio:Perditaj (filmserio)]] 9gryv1b0ghc0yamncxfh6lqerdjqi0n 0 163644 9369012 7959152 2026-05-09T00:33:41Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369012 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Carlo CAFIERO''' (esperante ankaŭ ''Karlo Kafiero'') (naskiĝis la {{daton|1|septembro|1846}} en [[Barletta]], mortis la {{daton|17|julio|1892}} en [[Nocera Inferiore]]) estis grava [[Italio|itala]] [[Anarĥiismo|anarĥiisto]] kaj ĉampiono de [[Miĥail Bakunin]] dum la dua duono de la 19-a jarcento. Origine membro de la [[1-a Internacio]], pro sia amikeco kun [[Karl Marx]] kaj [[Friedrich Engels]], li eventuale estis enmalliberigita pro siaj kredoj. Li disiĝis kun [[Marksismo]], parte pro la amasa subteno de la anarĥiisma ideologio de Bakunin en Italio. Grava verko lia estas la [[Kompendio de la Kapitalo de Karlo Markso]]. Verko de [[1878]], ĝi liveras la esencon de la analizo farita de [[Karlo Markso]] en la Unua Libro de [[La Kapitalo]], pri la [[kapitalismo]] - "en kiu ne la produktorimedoj estas je la servo de la laboristo, sed ja la laboristo je la servo de la produktorimedoj". == Ĉefa verko == * ''[http://www.linearossage.it/carlo_cafiero/capitale-marx-compendio_cafiero.htm Compendio del Capitale] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080226073310/http://www.linearossage.it/carlo_cafiero/capitale-marx-compendio_cafiero.htm |date=2008-02-26 }}'' (itala originalo) * ''[http://www.satesperanto.org/eldonkooperativo/spip.php?article61 Kompendio de la Kapitalo de Karlo Markso]'' (esperanta versio eldonita de [[SAT eldona fako kooperativa|Eldona Fako Kooperativa]] de [[SAT]], julio 2009) == Vidu ankaŭ == * [[Anarkiismo en Italio]] {{Projektoj}} {{Ĝermo|italo|anarkiisto|socialisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cafiero, Carlo}} [[Kategorio:Italaj anarkiistoj]] [[Kategorio:Italaj socialistoj]] 87jxc6gvpeuwymzlprit5m6c2jgr1aj 0 184393 9368835 9355761 2026-05-08T12:37:04Z Gliwi 110867 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Langenbach (Schleusegrund).png]] → [[File:DEU Langenbach (Schleusengrund) COA.svg]] PNG → SVG 9368835 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Schleusegrund COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = {{paĝonomo}} in HBN.png |federacia_lando = [[Turingio]] |distrikto = [[Distrikto Hildburghausen]] |alto = 445 |areo = 58,87 <!-- loĝantaro el metadatuma listo --> |poŝtkodo = 98667 |tel_antaŭkodo = 036874 |aŭtokodo = HBN |oficiala_kodo = 16 0 69 042 |subdivido = 5 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Eisfelder Str. 11 |retpaĝaro = [http://www.schleusegrund.de/ www.schleusegrund.de] |komunumestro = Marco Baumann |komunumestro-partio = CDU }} '''Schleusegrund''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Hildburghausen]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Turingio]]. Fine de la jaro [[{{#time: Y|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Turingio||STATO}}}}]] la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Turingio|{{#property:p439}}}}}} loĝantojn. ==Gefiloj== * [[Friedrich Wilhelm Lomler]], teologo kaj verkisto (kvartalo Ernstthal) *[[Georg Brückner]], geografo kaj historiisto *[[Hans Greiner]], vitrofaristo == Blazonoj de la komunumopartoj == <gallery widths=90px> Dosiero:DEU Biberau (Schleusegrund) COA.svg|<center>''Biberau'' Dosiero:DEU Gießübel (Schleusegrund) COA.svg|<center>''Gießübel'' Dosiero:DEU Langenbach (Schleusengrund) COA.svg|<center>''Langenbach'' Dosiero:Wappen Schoenbrunn (Schleusegrund).png|<center>''Schönbrunn'' Dosiero:Wappen Steinbach (Schleusegrund).png|<center>''Steinbach'' </gallery> {{projektoj}} {{distrikto Hildburghausen}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Hildburghausen]] [[Kategorio:Urboj de Turingio]] kk0g7pp14d5z2mpdl5kk887a6ixzqkd 9368847 9368835 2026-05-08T13:03:58Z Kontributor 2K 214888 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:DEU Langenbach (Schleusengrund) COA.svg]] → [[File:DEU Langenbach (Schleusegrund) COA.svg]] [[c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request) 9368847 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Schleusegrund COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = {{paĝonomo}} in HBN.png |federacia_lando = [[Turingio]] |distrikto = [[Distrikto Hildburghausen]] |alto = 445 |areo = 58,87 <!-- loĝantaro el metadatuma listo --> |poŝtkodo = 98667 |tel_antaŭkodo = 036874 |aŭtokodo = HBN |oficiala_kodo = 16 0 69 042 |subdivido = 5 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Eisfelder Str. 11 |retpaĝaro = [http://www.schleusegrund.de/ www.schleusegrund.de] |komunumestro = Marco Baumann |komunumestro-partio = CDU }} '''Schleusegrund''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Hildburghausen]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Turingio]]. Fine de la jaro [[{{#time: Y|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Turingio||STATO}}}}]] la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Turingio|{{#property:p439}}}}}} loĝantojn. ==Gefiloj== * [[Friedrich Wilhelm Lomler]], teologo kaj verkisto (kvartalo Ernstthal) *[[Georg Brückner]], geografo kaj historiisto *[[Hans Greiner]], vitrofaristo == Blazonoj de la komunumopartoj == <gallery widths=90px> Dosiero:DEU Biberau (Schleusegrund) COA.svg|<center>''Biberau'' Dosiero:DEU Gießübel (Schleusegrund) COA.svg|<center>''Gießübel'' Dosiero:DEU Langenbach (Schleusegrund) COA.svg|<center>''Langenbach'' Dosiero:Wappen Schoenbrunn (Schleusegrund).png|<center>''Schönbrunn'' Dosiero:Wappen Steinbach (Schleusegrund).png|<center>''Steinbach'' </gallery> {{projektoj}} {{distrikto Hildburghausen}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Hildburghausen]] [[Kategorio:Urboj de Turingio]] 4gz1i1nggaoxpxy2tn9q6a0gzpd6eth 0 188704 9369066 9297274 2026-05-09T07:09:34Z ThomasPusch 1869 /* Famuloj */ 9369066 wikitext text/x-wiki {{Polurinda}} {{Informkesto urbo|bildo=Birmingham_AL_Montage.jpg|bildo-larĝeco = 300px |regiono-ISO=US-AL|Mapo en angulo=|tipo1=reliefo |situo sur mapo2=Birmingham (Alabamo)|situo de2=Situa mapo de Birmingham|zomo=10}} [[Dosiero:Jefferson County Alabama Incorporated and Unincorporated areas Birmingham Highlighted.svg|eta|250px|Situo de Birmingham en [[Alabamo]] (dekstre) en Kantono Jefferson (maldekstre).]] '''Birmingham''' (pron. /ˈbɜ˞mɪŋˌhæːm/) estas la plej granda urbo en [[Alabamo]], ŝtato de [[Usono]] kaj estas la konteo sidejo de Konteo Jefferson. La loĝantaro de la urbo mem estas 242,820 ekde la 2000 censo, sed havas ne volis al 231,483 laŭ la 2005 taksis. Birmingham estis fondita en 1871, tuj post [[Usona Enlanda Milito]], kiel industria entrepreno. Ĝi estis nomita pro [[Birmingham (Anglio)|Birmingham]], la grava industria urbo en [[Britio]]. Hejmo gravaj Afrikaj Usonaj mezklasanoj, Birmingham estis oni el la batalokampoj de la Usonaj Civitanaj rajtoj Movado. Tra la mezo de la 20-a jarcento, Birmingham estis la primara industria centro de la Suda Usono. La mirigas rapidon de Birmingham-a kresko tra ŝanĝiĝo la jarcento, gajnas ĝi la kromnomoj "La Magio Urbo" kaj "La [[Pittsburgh]] de la sudo". Birmingham-aj gravaj industrioj centris ĉirkaŭ fero kaj ŝtalo produktado. == Geografio == Birmingham estas lokita ĉe {{koordinatoj gms|33|31|29|N|86|48|46|U}} (33.524755, -86.812740) Birmingham okupas Jones Valon, flankitan de longa paralelo monto spinoj (la postsekv finoj de la Appalachian pedmontetoj) fuĝas de nordorienta al sudokcidenta. La valo estas ĉerpita (el) de malgrandaj riveretoj (Vilaĝo Rivereto, Valo Rivereto) kiu fluo en la Black Warrior Rivero. Pli grave, la valo disigas de la kapitalo fervojo koridoro, laŭ kiu la plimulto de la fruaj fabrikantaj operacioj komencis. Ruĝa Monto restas tuj sude de urbocentro. multe da Birmingham-a televido kaj radio elsendo antoj tren vicatendas laŭ ĉi tiu eminenta monto-supro. La "Super la Monto" loko, interalie Ombroj Valo, Ombroj Monto kaj preter, estis plejparte ŝildo de la industria fumo kaj malglataj stratoj de la industria urbo. Ĉi tiu estas la fikso por Birmingham-a pli bonhavaj antaŭurboj de Mountain Brook, Vestavia Hills, Homewood, kaj Hoover. sude de Ombroj Valo estas la Cahaba Rivero pelvo, unu el la plej diversaj rivero ekologiaj sistemoj en Usono. Sablo Monto, pli malgranda monto-supro, flankoj la urbo norde kaj disigas Jones Valon de multe pli fortika lando norde. La Louisville kaj [[Nashville]] Fervojo (nun CS-X Transportado) antoj ento la valo tra Boyles Manko, eminenta manko en la longa malalta monto-supro. Ruffner Monto, eltrovita ŝuldatan oriente de la koro de la urbo, loĝas Ruffner Monton Naturon Centron, unu el la plej granda urba naturo rezervoj en Usono. laŭ Usono Censo Buroo, la urbo havas totalon lokon de 393.5 km² (151.9 mi²). 388.3 km² (149.9 mi²) de estas lando kaj 5.3 km² (2.0 mi²) de ĝi (1.34%) estas akvo. == Klimato == Birmingham havas humidan subtropikan klimaton, karakterizas varma someroj, milda al frosta vintroj, kaj abunda [[pluvo|pluvokvanto]]. Januaro vidas ordinarajn ĉiutagajn altajn temperaturojn de {{GdF|53.0}} ({{GdC|11.7}}) kaj malaltoj de {{GdF|31.8}} ({{GdC|−0.1}}). En Julio la meznombre ĉiutaga alta estas {{GdF|90.6}} ({{GdC|32.6}}) kaj la malalta estas {{GdF|69.7}} ({{GdC|20.9}}). La ordinara ĉiujara temperaturo en Birmingham estas {{GdF|62}} ({{GdC|17}}). Neĝado ordinara sole 0.5 coloj (1 cm) sed dum la Granda Neĝa blovado de 1993, la urbo ricevita super unu futo (30cm) de neĝo. La meznombre atingata [[precipitaĵo|ĉiujara pluvokvanto]] en Birmingham temas pri 52 coloj (1330 mm), kun Marto est la plej malseka monato kaj Oktobro la plej seka. La printempo kaj fal monatoj estas agrabla sed varia, sed malvarma fronta ofte alporti fortajn severajn fulmotondrojn kaj foja ciklonoj la regiono. La aŭtuno ĉefaĵoj malpli pluvokvanto kaj malpli ŝtormoj, kaj ankaŭ pli malalta humideco ol la printempo, sed estas ankaŭ duaranga severa vetero sezono. Birmingham estas eltrovita sur la koro de tornado vojeto nomiĝas la Dixie Vojeton pro la ofteco de ciklonoj en Centra Alabamo. La Pli granda Birmingham loko estis frapita de du F5 ciklonoj - en 1977 kaj 1998 okazanta sur ĝia okcidenta (1998)kaj nordaj antaŭurboj (1977). je la fino de somero kaj fal monatoj, Birmingham spertoj fojaj tropikaj ŝtormoj kaj uraganoj pro sia(n) proksimeco al la Centra Golfo Marbordo. == Historio == La [[Kampanjo Birmingham]], aŭ Birmingham-movado, estis movado organizita komence de 1963 de la ''[[Southern Christian Leadership Conference]]'' (SCLC) por atentigi la integriĝajn klopodojn de afrik-usonanoj en Birmingham. Gvidata de Martin Luther King Jr., James Bevel, Fred Shuttlesworth kaj aliaj, la kampanjo de neperforta rekta ago kulminis en vaste diskonigitaj konfliktoj inter junaj nigraj studentoj kaj blankaj civitanaj aŭtoritatoj, kaj poste kondukis la municipan registaron ŝanĝi la diskriminaciajn leĝojn de la urbo. == Vidindaĵoj == Fondita en 1951, la [[arta muzeo de Birmingham]] nuntempe havas unu el la plej ampleksaj kolektoj de artaĵoj en sudorienta Usono: temas pri pli ol 24 000 pentraĵoj, skulptaĵoj, presaĵoj, desegnaĵoj kaj objektoj de dekoraciaj artoj reprezentante multnombrajn diversajn kulturojn, inkluzive de aziaj, eŭropaj, afrikaj kaj amerikaj, interalie de [[Antaŭkolumba Ameriko]], do de la [[indianoj|indiĝenaj popoloj]] de la kontinento. == Registaro == Birmingham havas fortaurbestron varianton urbestrokonsilion formon de registaro, gvid de urbestro kaj naŭmembro magistrato. La aktuala sistemo anstataŭ la antaŭa urbo komisiono registaro en 1962 (unuavice kiel metodo por forig komisaron pri Publika Sekureco Eugene "Bull" Connor de potenco). De Alabamo leĝo, afero antaŭ magistrato dev esti aprobita de plimulto de du trionoj voĉdono (Ago Ne. 452, Ala. Agoj 1955, kiel aldon al de Ago Ne. 294, Ala. Agoj 1965.). Kadro antoj militkaptito estas tenadita tute de la urbestra ofico. La aktuala urbestro de Birmingham estas Bernard Kincaid, kiuj estis voĉdone elektita en ofico en 1999. == Famuloj == * [[Kate Jackson]] (n. 1948), aktorino En Birmingham (Alabamo) mortis hungara operetkantisto [[Géza Raskó]]. == Eksteraj ligiloj == Ĉiuj en la angla * [http://www.informationbirmingham.com Official Site for the City of Birmingham, Alabama] * [http://www.bcvb.org Greater Birmingham Convention & Visitors Bureau] * [http://www.birminghamchamber.com Birmingham Regional Chamber of Commerce] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070606142810/http://www.birminghamchamber.com/ |date=2007-06-06 }} * [http://www.bhamwiki.com/ BhamWiki - The Project to Document the Birmingham, Alabama District] * [http://www.bplonline.org/ Birmingham Public Library] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120708022702/http://www.bplonline.org/ |date=2012-07-08 }} * [http://www.birminghamprosports.com/ BirminghamProSports.com] - history of pro sports in Birmingham * [http://www.bhamrails.info History of Railroads and Industries in Birmingham] * [http://www.al.com/birminghamnews The Birmingham News] - daily newspaper of record * [http://thebirminghamtimes.com The Birmingham Times] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200222200126/http://thebirminghamtimes.com/ |date=2020-02-22 }} - African-American community news * [http://www.bwcitypaper.com/ The Black and White] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070203003233/http://www.bwcitypaper.com/ |date=2007-02-03 }} - alternative news - biweekly * [http://birmingham.bizjournals.com/birmingham/ Birmingham Business Journal] - business news weekly * [http://www.MallBirmingham.com/ MallBirmingham.com] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160310042245/http://mallbirmingham.com/ |date=2016-03-10 }} - Unofficial City Website * [http://www.yourcitycenter.com/ Operation New Birmingham, a city center revitalization organization] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061129080536/http://yourcitycenter.com/ |date=2006-11-29 }} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Birmingham (Alabamo)| ]] 6a68dnyazw7dmyimii8cy0x4on1vj4e 9369067 9369066 2026-05-09T07:09:52Z ThomasPusch 1869 /* Famuloj */ 9369067 wikitext text/x-wiki {{Polurinda}} {{Informkesto urbo|bildo=Birmingham_AL_Montage.jpg|bildo-larĝeco = 300px |regiono-ISO=US-AL|Mapo en angulo=|tipo1=reliefo |situo sur mapo2=Birmingham (Alabamo)|situo de2=Situa mapo de Birmingham|zomo=10}} [[Dosiero:Jefferson County Alabama Incorporated and Unincorporated areas Birmingham Highlighted.svg|eta|250px|Situo de Birmingham en [[Alabamo]] (dekstre) en Kantono Jefferson (maldekstre).]] '''Birmingham''' (pron. /ˈbɜ˞mɪŋˌhæːm/) estas la plej granda urbo en [[Alabamo]], ŝtato de [[Usono]] kaj estas la konteo sidejo de Konteo Jefferson. La loĝantaro de la urbo mem estas 242,820 ekde la 2000 censo, sed havas ne volis al 231,483 laŭ la 2005 taksis. Birmingham estis fondita en 1871, tuj post [[Usona Enlanda Milito]], kiel industria entrepreno. Ĝi estis nomita pro [[Birmingham (Anglio)|Birmingham]], la grava industria urbo en [[Britio]]. Hejmo gravaj Afrikaj Usonaj mezklasanoj, Birmingham estis oni el la batalokampoj de la Usonaj Civitanaj rajtoj Movado. Tra la mezo de la 20-a jarcento, Birmingham estis la primara industria centro de la Suda Usono. La mirigas rapidon de Birmingham-a kresko tra ŝanĝiĝo la jarcento, gajnas ĝi la kromnomoj "La Magio Urbo" kaj "La [[Pittsburgh]] de la sudo". Birmingham-aj gravaj industrioj centris ĉirkaŭ fero kaj ŝtalo produktado. == Geografio == Birmingham estas lokita ĉe {{koordinatoj gms|33|31|29|N|86|48|46|U}} (33.524755, -86.812740) Birmingham okupas Jones Valon, flankitan de longa paralelo monto spinoj (la postsekv finoj de la Appalachian pedmontetoj) fuĝas de nordorienta al sudokcidenta. La valo estas ĉerpita (el) de malgrandaj riveretoj (Vilaĝo Rivereto, Valo Rivereto) kiu fluo en la Black Warrior Rivero. Pli grave, la valo disigas de la kapitalo fervojo koridoro, laŭ kiu la plimulto de la fruaj fabrikantaj operacioj komencis. Ruĝa Monto restas tuj sude de urbocentro. multe da Birmingham-a televido kaj radio elsendo antoj tren vicatendas laŭ ĉi tiu eminenta monto-supro. La "Super la Monto" loko, interalie Ombroj Valo, Ombroj Monto kaj preter, estis plejparte ŝildo de la industria fumo kaj malglataj stratoj de la industria urbo. Ĉi tiu estas la fikso por Birmingham-a pli bonhavaj antaŭurboj de Mountain Brook, Vestavia Hills, Homewood, kaj Hoover. sude de Ombroj Valo estas la Cahaba Rivero pelvo, unu el la plej diversaj rivero ekologiaj sistemoj en Usono. Sablo Monto, pli malgranda monto-supro, flankoj la urbo norde kaj disigas Jones Valon de multe pli fortika lando norde. La Louisville kaj [[Nashville]] Fervojo (nun CS-X Transportado) antoj ento la valo tra Boyles Manko, eminenta manko en la longa malalta monto-supro. Ruffner Monto, eltrovita ŝuldatan oriente de la koro de la urbo, loĝas Ruffner Monton Naturon Centron, unu el la plej granda urba naturo rezervoj en Usono. laŭ Usono Censo Buroo, la urbo havas totalon lokon de 393.5 km² (151.9 mi²). 388.3 km² (149.9 mi²) de estas lando kaj 5.3 km² (2.0 mi²) de ĝi (1.34%) estas akvo. == Klimato == Birmingham havas humidan subtropikan klimaton, karakterizas varma someroj, milda al frosta vintroj, kaj abunda [[pluvo|pluvokvanto]]. Januaro vidas ordinarajn ĉiutagajn altajn temperaturojn de {{GdF|53.0}} ({{GdC|11.7}}) kaj malaltoj de {{GdF|31.8}} ({{GdC|−0.1}}). En Julio la meznombre ĉiutaga alta estas {{GdF|90.6}} ({{GdC|32.6}}) kaj la malalta estas {{GdF|69.7}} ({{GdC|20.9}}). La ordinara ĉiujara temperaturo en Birmingham estas {{GdF|62}} ({{GdC|17}}). Neĝado ordinara sole 0.5 coloj (1 cm) sed dum la Granda Neĝa blovado de 1993, la urbo ricevita super unu futo (30cm) de neĝo. La meznombre atingata [[precipitaĵo|ĉiujara pluvokvanto]] en Birmingham temas pri 52 coloj (1330 mm), kun Marto est la plej malseka monato kaj Oktobro la plej seka. La printempo kaj fal monatoj estas agrabla sed varia, sed malvarma fronta ofte alporti fortajn severajn fulmotondrojn kaj foja ciklonoj la regiono. La aŭtuno ĉefaĵoj malpli pluvokvanto kaj malpli ŝtormoj, kaj ankaŭ pli malalta humideco ol la printempo, sed estas ankaŭ duaranga severa vetero sezono. Birmingham estas eltrovita sur la koro de tornado vojeto nomiĝas la Dixie Vojeton pro la ofteco de ciklonoj en Centra Alabamo. La Pli granda Birmingham loko estis frapita de du F5 ciklonoj - en 1977 kaj 1998 okazanta sur ĝia okcidenta (1998)kaj nordaj antaŭurboj (1977). je la fino de somero kaj fal monatoj, Birmingham spertoj fojaj tropikaj ŝtormoj kaj uraganoj pro sia(n) proksimeco al la Centra Golfo Marbordo. == Historio == La [[Kampanjo Birmingham]], aŭ Birmingham-movado, estis movado organizita komence de 1963 de la ''[[Southern Christian Leadership Conference]]'' (SCLC) por atentigi la integriĝajn klopodojn de afrik-usonanoj en Birmingham. Gvidata de Martin Luther King Jr., James Bevel, Fred Shuttlesworth kaj aliaj, la kampanjo de neperforta rekta ago kulminis en vaste diskonigitaj konfliktoj inter junaj nigraj studentoj kaj blankaj civitanaj aŭtoritatoj, kaj poste kondukis la municipan registaron ŝanĝi la diskriminaciajn leĝojn de la urbo. == Vidindaĵoj == Fondita en 1951, la [[arta muzeo de Birmingham]] nuntempe havas unu el la plej ampleksaj kolektoj de artaĵoj en sudorienta Usono: temas pri pli ol 24 000 pentraĵoj, skulptaĵoj, presaĵoj, desegnaĵoj kaj objektoj de dekoraciaj artoj reprezentante multnombrajn diversajn kulturojn, inkluzive de aziaj, eŭropaj, afrikaj kaj amerikaj, interalie de [[Antaŭkolumba Ameriko]], do de la [[indianoj|indiĝenaj popoloj]] de la kontinento. == Registaro == Birmingham havas fortaurbestron varianton urbestrokonsilion formon de registaro, gvid de urbestro kaj naŭmembro magistrato. La aktuala sistemo anstataŭ la antaŭa urbo komisiono registaro en 1962 (unuavice kiel metodo por forig komisaron pri Publika Sekureco Eugene "Bull" Connor de potenco). De Alabamo leĝo, afero antaŭ magistrato dev esti aprobita de plimulto de du trionoj voĉdono (Ago Ne. 452, Ala. Agoj 1955, kiel aldon al de Ago Ne. 294, Ala. Agoj 1965.). Kadro antoj militkaptito estas tenadita tute de la urbestra ofico. La aktuala urbestro de Birmingham estas Bernard Kincaid, kiuj estis voĉdone elektita en ofico en 1999. == Famuloj == * [[Kate Jackson]] (n. 1948), aktorino * En Birmingham mortis hungara operetkantisto [[Géza Raskó]]. == Eksteraj ligiloj == Ĉiuj en la angla * [http://www.informationbirmingham.com Official Site for the City of Birmingham, Alabama] * [http://www.bcvb.org Greater Birmingham Convention & Visitors Bureau] * [http://www.birminghamchamber.com Birmingham Regional Chamber of Commerce] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070606142810/http://www.birminghamchamber.com/ |date=2007-06-06 }} * [http://www.bhamwiki.com/ BhamWiki - The Project to Document the Birmingham, Alabama District] * [http://www.bplonline.org/ Birmingham Public Library] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120708022702/http://www.bplonline.org/ |date=2012-07-08 }} * [http://www.birminghamprosports.com/ BirminghamProSports.com] - history of pro sports in Birmingham * [http://www.bhamrails.info History of Railroads and Industries in Birmingham] * [http://www.al.com/birminghamnews The Birmingham News] - daily newspaper of record * [http://thebirminghamtimes.com The Birmingham Times] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200222200126/http://thebirminghamtimes.com/ |date=2020-02-22 }} - African-American community news * [http://www.bwcitypaper.com/ The Black and White] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070203003233/http://www.bwcitypaper.com/ |date=2007-02-03 }} - alternative news - biweekly * [http://birmingham.bizjournals.com/birmingham/ Birmingham Business Journal] - business news weekly * [http://www.MallBirmingham.com/ MallBirmingham.com] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160310042245/http://mallbirmingham.com/ |date=2016-03-10 }} - Unofficial City Website * [http://www.yourcitycenter.com/ Operation New Birmingham, a city center revitalization organization] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061129080536/http://yourcitycenter.com/ |date=2006-11-29 }} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Birmingham (Alabamo)| ]] t5pp6v0smozfjax39e7bsq3hsobgm15 0 194282 9369027 8326975 2026-05-09T03:35:34Z Gzavala6 256566 9369027 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzikgrupo | Nomo de la grupo = Maroon 5 | Portreto = Maroon 5 Current Lineup Collage.jpg | Grandeco de bildo = 300px | Priskribo = Maroon 5 lineup since 2020 | Fondo = [[1994]] | Malfondo = | Ĝenro = [[popmuziko|pop-]][[rok-muziko|rokmuziko]] <!-- [[Soul-Rock]]--> | Oficiala retejo = en la angla, germana, franca: vidu sube! | Muzikistaro = '''fondomembroj:''' * [[kantado]], [[gitaro]]: [[Adam Levine]] * [[gitaro]]: Jesse Carmichael * [[basgitaro]]: Mickey Madden * [[drumoj]]: Ryan Dusick '''nun:''' * [[kantado]], [[gitaro]]: Adam Levine * [[gitaro]]: James Valentine * elektronika [[piano]]: Jesse Carmichael * elektronika [[basgitaro]]: Mickey Madden * [[drumoj]]: Matt Flynn }} '''Maroon 5''' estas [[Usono|usona]] [[rokmuziko|rokmuzika]] grupo el la urbo [[Los-Anĝeleso]], kiu iĝis internacie fama dum la jaro [[2004]] pro la kanto ''This Love'' ("tiu ĉi amo") el ilia albumo ''Songs About Jane'' ("kantoj pri Ĝejn"), kiu mem jam aperis du jarojn pli frue. La grupo ekestis el antaŭa grupo, kiu fondiĝis dum la jaro [[1995]], apartenis al la popmuzika gentro [[alternativa rokmuziko]] kaj nomiĝis ''Kara's Flowers''. == Listoj de publikigitaj [[kompaktdisko]]j == === Albumoj === {| class="wikitable" ! width="30" rowspan="2"| jaro ! width="130" rowspan="2"| titolo ! colspan="13"| pozicio en naciaj listoj de plej furoraj albumoj |- !valign="top" width="40"|<small> DE !valign="top" width="40"|<small> A !valign="top" width="40"|<small> CH !valign="top" width="40"|<small> UK !valign="top" width="40"|<small> US |- |[[1997]] |The Fourth World |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |- |[[2002]] |Songs About Jane |align="center"| 5 |align="center"| 7 |align="center"| 12 |align="center"| 1 |align="center"| 6 |- |[[2004]] |1.22.03.Acoustic |align="center"| - |align="center"| 55 |align="center"| 66 |align="center"| - |align="center"| 42 |- |[[2004]] |Songs About Jane (speciala turnea eldono) |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |- |[[2005]] |Live - Friday The 13th |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| 61 |- |[[2007]] |It Won't Be Soon Before Long |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |- |[[2010]] |Hands All Over |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |- |[[2012]] |Overexposed |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |- |[[2014]] |V |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |- |[[2017]] |Red Pill Blues |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |} === [[kompaktdisko]]j kun nur unu kanto === {| class="wikitable" ! width="30" rowspan="2"| jaro ! width="130" rowspan="2"| titolo ! width="130" rowspan="2"| albumo ! colspan="13"| pozicio en naciaj listoj de plej furoraj kantoj |- !valign="top" width="40"|<small> DE !valign="top" width="40"|<small> A !valign="top" width="40"|<small> CH !valign="top" width="40"|<small> UK !valign="top" width="40"|<small> US |- |[[2003]] |Harder To Breathe |''Songs About Jane'' |align="center"| 79 |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| 13 |align="center"| 18 |- |[[2004]] |This Love |''Songs About Jane'' |align="center"| 5 |align="center"| 3 |align="center"| 4 |align="center"| 3 |align="center"| 5 |- |[[2004]] |She Will Be Loved |''Songs About Jane'' |align="center"| 25 |align="center"| 27 |align="center"| 18 |align="center"| 4 |align="center"| 5 |- |[[2004]] |Sunday Morning |''Songs About Jane'' |align="center"| 83 |align="center"| 52 |align="center"| 87 |align="center"| 27 |align="center"| 31 |- |[[2005]] |Must Get Out |''Songs About Jane'' |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| 39 |align="center"| - |- |[[2007]] |Makes Me Wonder |''It Won't Be Soon Before Long |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| - |align="center"| 2 |align="center"| - |} == Premioj == * 2005: ''[[Grammy Award]]'' en la kategorio "plej bona nova artisto" * 2006: ''Grammy Award'' en la kategorio "plej bona popmuzika prezento fare de duopo aŭ grupo kun kantisto" por la kanto ''This Love'' ("tiu ĉi amo") == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.maroon5.com/ oficialaj anglalingvaj paĝoj] * [http://www.maroon5.de/ oficialaj germanlingvaj paĝoj] * [http://euphomaroon5.skyblog.com/ franclingva diskutejo pri la grupo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070509142313/http://euphomaroon5.skyblog.com/ |date=2007-05-09 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj muzikaj grupoj]] [[Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999]] [[Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009]] [[Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019]] [[Kategorio:Rokmuzikaj grupoj]] [[Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1994]] 0iovc94slkpu8ef1cz8il2rzwnodymg 0 201320 9368965 7473758 2026-05-08T22:28:25Z ThomasPusch 1869 9368965 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio | Nomo = LOST | Bildo = [[Dosiero:Lostlogo.png|250px]] | Bildo teksto = | Nomo 2 = | Ĝenro = Aventureco | Kreita de = [[Jeffrey Lieber]], [[J. J. Abrams]] kaj [[Damon Lindelof]] | Verkita de = | Reĝisoro = [[Jack Bender]], [[Steven Williams]] kaj aliaj | Kreiva(j) reĝisoro(j) = | Disvolvita de = | Prezentita de = | Aktoroj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P161|modo=kaj}} | Voĉoj = | Rakontita de = | Komenca muziko = [[J. J. Abrams]] | Fina muziko = | Komponisto(j) = [[Michael Giacchino]] | Lando = [[Usono]] | Lingvo(j) = Angla | N-ro de sezonoj = 6 | N-ro de epizodoj = 121 | Listo de epizodoj = | Estra(j) produktisto(j) = J. J. Abrams, Damon Lindelof, Bryan Burk, Jean Higgins, Jack Bender, Carlton Cuse, Edward Kitsis, Adam Horowitz kaj Elizabeth Sarnoff | Kunestra produktisto(j) = | Produktisto(j) = | Subtena(j) produktisto(j) = | Kunproduktisto(j) = | Redaktoro = | Rakonta redaktoro = | Loko = [[Oahu]], [[Havajo]] | Cinematografio = | Kameraisto(j) = | Daŭro sen reklamoj = 43 minutoj | Kanalo = ABC | Bilda formato = 16/9 | Sonformato = | Unua elsendo = 22 septembro 2004 | Lasta elsendo = 23 majo 2010 | Antaŭa serio = | Sekva serio = | Rilataj serioj = | Oficiala retejo = | IMDb informo = | TV.com resumo = }} '''Lost''' ([[angla lingvo|angle]]: perdita[j]) estas la titolo de [[Usono|usona]] [[televida serio]] aventureca, kiu estas produktata ekde [[2004]]. Ĝia scenejo estas mistera tropika [[insulo]], sur kiu vivas la postvivantoj de [[aviadilo|aviada]] akcidento. La filmado okazas precipe sur insulo [[Oahu]] ([[Havajo|Havaja Insularo]]). La serion produktas [[American Broadcasting Company]], [[Bad Robot Productions]] kaj [[Grass Skirt Productions]]. La historion verkis [[Jeffrey Jacob Abrams]], [[Damon Lindelof]] kaj [[Jeffrey Lieber]]; la muzikon [[Michael Giacchino]]. American Broadcasting Company deklaris, ke ekzistas interkonsento pri la fino de la serio. [[Nun en 2007]], post tri jaroj, restas ankoraŭ 48 epizodoj dividotaj al 4 jar-periodoj po 16 en ĉiu jaro. Tiel en Usono la serio finiĝos en la periodo 2009/2010. Lost en [[2006]] ricevis la premion [[Golden Globe]] kiel plej bona drama serio. == Historio/intrigo == === Unua periodo === Flugo ''Oceanic-Air 815'', iranta de [[Sidnejo]] al [[Los-Anĝeleso]], kraŝas sur tropika insulo. La 48 postvivantoj provas solvi multajn problemojn, precipe pri pluvivado, kaj esplori la multajn misterojn de la loko, inter ili la eblan ekziston de aliaj loĝantoj, la enhavon de [[subterejo]] fermita per pordo kaj aliajn neklarigeblajn okazaĵojn. Inter la postvivantoj elstaras: * ''[[Jack Shepard]]'', kuracisto, kiu preskaŭ dekomence estas gvidanto de la grupo; * ''[[John Locke (Lost)|John Locke]]'', spertulo pri ĉasado, kiu kreas la moton "nenio okazas hazarde"; * ''[[Kate Austen]]'', krimulo provanta rebonigi siajn farojn; * ''[[Sayid Jarrah]]'', eksa soldato (iraka respublika gvardiano) de la [[Irako|iraka]] milito; * ''[[James Ford|James "Sawyer" Ford]]'', trompisto; * ''[[Claire Littleton]]'', juna patrino, kiu akuŝas sur la insulo; * ''[[Hugo Reyes|Hugo "Hurley" Reyes]]'', riĉa pro [[loterio|loteria]] gajno; * ''[[Charlie Pace]]'', drogo-sklava muzikisto; * ''[[Jin-Soo Kwon]]'' kaj ''[[Sun-How Kwon]]'', [[Koreio|koreaj]] geedzoj en edzeca krizo; * ''[[Michael Dawson]]'' kaj ''Walt'', patro kaj filo, disputantaj pro iama eksedziĝo; * ''[[Boone Carlyle]]'' kaj ''[[Shannon Rutherford]]'', duonfratoj; * ''[[Danielle Rousseau]]'', virino, kiu vivis sur la insulo antaŭ la akcidento; * La Aliaj, mistera komunumo, kiu vivis sur la insulo antaŭ la akcidento. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.foxtv.it/serie/91/lost/ Dediĉita retejo de televidstacio FOX] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070528033521/http://www.foxtv.it/serie/91/lost/ |date=2007-05-28 }} * {{en}} [http://abc.go.com/primetime/lost/ Retejo de ABC] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050307085158/http://abc.go.com/primetime/lost/ |date=2005-03-07 }} {{Commons|:Category:Lost (television programme)|Lost}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Perditaj (filmserio)| ]] [[Kategorio:Tempovojaĝado en fikcio]] [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Aperis en 2004]] [[Kategorio:Malaperis en 2010]] [[Kategorio:Televidaj programoj de American Broadcasting Company]] [[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 2004]] p4oarcf8svhugu9b4uwye9y57e9if6m 9368966 9368965 2026-05-08T22:30:34Z ThomasPusch 1869 /* Historio/intrigo */ 9368966 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio | Nomo = LOST | Bildo = [[Dosiero:Lostlogo.png|250px]] | Bildo teksto = | Nomo 2 = | Ĝenro = Aventureco | Kreita de = [[Jeffrey Lieber]], [[J. J. Abrams]] kaj [[Damon Lindelof]] | Verkita de = | Reĝisoro = [[Jack Bender]], [[Steven Williams]] kaj aliaj | Kreiva(j) reĝisoro(j) = | Disvolvita de = | Prezentita de = | Aktoroj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P161|modo=kaj}} | Voĉoj = | Rakontita de = | Komenca muziko = [[J. J. Abrams]] | Fina muziko = | Komponisto(j) = [[Michael Giacchino]] | Lando = [[Usono]] | Lingvo(j) = Angla | N-ro de sezonoj = 6 | N-ro de epizodoj = 121 | Listo de epizodoj = | Estra(j) produktisto(j) = J. J. Abrams, Damon Lindelof, Bryan Burk, Jean Higgins, Jack Bender, Carlton Cuse, Edward Kitsis, Adam Horowitz kaj Elizabeth Sarnoff | Kunestra produktisto(j) = | Produktisto(j) = | Subtena(j) produktisto(j) = | Kunproduktisto(j) = | Redaktoro = | Rakonta redaktoro = | Loko = [[Oahu]], [[Havajo]] | Cinematografio = | Kameraisto(j) = | Daŭro sen reklamoj = 43 minutoj | Kanalo = ABC | Bilda formato = 16/9 | Sonformato = | Unua elsendo = 22 septembro 2004 | Lasta elsendo = 23 majo 2010 | Antaŭa serio = | Sekva serio = | Rilataj serioj = | Oficiala retejo = | IMDb informo = | TV.com resumo = }} '''Lost''' ([[angla lingvo|angle]]: perdita[j]) estas la titolo de [[Usono|usona]] [[televida serio]] aventureca, kiu estas produktata ekde [[2004]]. Ĝia scenejo estas mistera tropika [[insulo]], sur kiu vivas la postvivantoj de [[aviadilo|aviada]] akcidento. La filmado okazas precipe sur insulo [[Oahu]] ([[Havajo|Havaja Insularo]]). La serion produktas [[American Broadcasting Company]], [[Bad Robot Productions]] kaj [[Grass Skirt Productions]]. La historion verkis [[Jeffrey Jacob Abrams]], [[Damon Lindelof]] kaj [[Jeffrey Lieber]]; la muzikon [[Michael Giacchino]]. American Broadcasting Company deklaris, ke ekzistas interkonsento pri la fino de la serio. [[Nun en 2007]], post tri jaroj, restas ankoraŭ 48 epizodoj dividotaj al 4 jar-periodoj po 16 en ĉiu jaro. Tiel en Usono la serio finiĝos en la periodo 2009/2010. Lost en [[2006]] ricevis la premion [[Golden Globe]] kiel plej bona drama serio. == Historio/intrigo == === Unua periodo === Flugo ''Oceanic-Air 815'', iranta de [[Sidnejo]] al [[Los-Anĝeleso]], kraŝas sur tropika insulo. La 48 postvivantoj provas solvi multajn problemojn, precipe pri pluvivado, kaj esplori la multajn misterojn de la loko, inter ili la eblan ekziston de aliaj loĝantoj, la enhavon de [[subterejo]] fermita per pordo kaj aliajn neklarigeblajn okazaĵojn. Inter la postvivantoj elstaras la roluloj: * ''[[Jack Shepard]]'', kuracisto, kiu preskaŭ dekomence estas gvidanto de la grupo; * ''[[John Locke (Lost)|John Locke]]'', spertulo pri ĉasado, kiu kreas la moton "nenio okazas hazarde"; * ''[[Kate Austen]]'', krimulo provanta rebonigi siajn farojn; * ''[[Sayid Jarrah]]'', eksa soldato (iraka respublika gvardiano) de la [[Irako|iraka]] milito; * ''[[James Ford|James "Sawyer" Ford]]'', trompisto; * ''[[Claire Littleton]]'', juna patrino, kiu akuŝas sur la insulo; * ''[[Hugo Reyes|Hugo "Hurley" Reyes]]'', riĉa pro [[loterio|loteria]] gajno; * ''[[Charlie Pace]]'', drogo-sklava muzikisto; * ''[[Jin-Soo Kwon]]'' kaj ''[[Sun-How Kwon]]'', [[Koreio|koreaj]] geedzoj en edzeca krizo; * ''[[Michael Dawson]]'' kaj ''Walt'', patro kaj filo, disputantaj pro iama eksedziĝo; * ''[[Boone Carlyle]]'' kaj ''[[Shannon Rutherford]]'', duonfratoj; * ''[[Danielle Rousseau]]'', virino, kiu vivis sur la insulo antaŭ la akcidento; * La Aliaj, mistera komunumo, kiu vivis sur la insulo antaŭ la akcidento. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.foxtv.it/serie/91/lost/ Dediĉita retejo de televidstacio FOX] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070528033521/http://www.foxtv.it/serie/91/lost/ |date=2007-05-28 }} * {{en}} [http://abc.go.com/primetime/lost/ Retejo de ABC] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050307085158/http://abc.go.com/primetime/lost/ |date=2005-03-07 }} {{Commons|:Category:Lost (television programme)|Lost}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Perditaj (filmserio)| ]] [[Kategorio:Tempovojaĝado en fikcio]] [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Aperis en 2004]] [[Kategorio:Malaperis en 2010]] [[Kategorio:Televidaj programoj de American Broadcasting Company]] [[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 2004]] e7uq2htl6tr7cxon2bwtiin7n05ca8z 9368971 9368966 2026-05-08T22:38:16Z ThomasPusch 1869 9368971 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio | Nomo = LOST | Bildo = [[Dosiero:Lostlogo.png|250px]] | Bildo teksto = | Nomo 2 = | Ĝenro = Aventureco | Kreita de = {{vikidatuma listo|p-kodo=P170|modo=kaj}} | Verkita de = | Reĝisoro = {{vikidatuma listo|p-kodo=P57|modo=kaj}} | Kreiva(j) reĝisoro(j) = | Disvolvita de = | Prezentita de = | Aktoroj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P161|modo=kaj}} | Voĉoj = | Rakontita de = | Komenca muziko = [[J. J. Abrams]] | Fina muziko = | Komponisto(j) = [[Michael Giacchino]] | Lando = [[Usono]] | Lingvo(j) = Angla | N-ro de sezonoj = 6 | N-ro de epizodoj = 121 | Listo de epizodoj = | Estra(j) produktisto(j) = J. J. Abrams, Damon Lindelof, Bryan Burk, Jean Higgins, Jack Bender, Carlton Cuse, Edward Kitsis, Adam Horowitz kaj Elizabeth Sarnoff | Kunestra produktisto(j) = | Produktisto(j) = | Subtena(j) produktisto(j) = | Kunproduktisto(j) = | Redaktoro = | Rakonta redaktoro = | Loko = [[Oahu]], [[Havajo]] | Cinematografio = | Kameraisto(j) = | Daŭro sen reklamoj = 43 minutoj | Kanalo = ABC | Bilda formato = 16/9 | Sonformato = | Unua elsendo = 22 septembro 2004 | Lasta elsendo = 23 majo 2010 | Antaŭa serio = | Sekva serio = | Rilataj serioj = | Oficiala retejo = {{Oficiala retejo}} }} '''Lost''' ([[angla lingvo|angle]]: perdita[j]) estas la titolo de [[Usono|usona]] [[televida serio]] aventureca, kiu estas produktata ekde [[2004]]. Ĝia scenejo estas mistera tropika [[insulo]], sur kiu vivas la postvivantoj de [[aviadilo|aviada]] akcidento. La filmado okazas precipe sur insulo [[Oahu]] ([[Havajo|Havaja Insularo]]). La serion produktas [[American Broadcasting Company]], [[Bad Robot Productions]] kaj [[Grass Skirt Productions]]. La historion verkis [[Jeffrey Jacob Abrams]], [[Damon Lindelof]] kaj [[Jeffrey Lieber]]; la muzikon [[Michael Giacchino]]. American Broadcasting Company deklaris, ke ekzistas interkonsento pri la fino de la serio. [[Nun en 2007]], post tri jaroj, restas ankoraŭ 48 epizodoj dividotaj al 4 jar-periodoj po 16 en ĉiu jaro. Tiel en Usono la serio finiĝos en la periodo 2009/2010. Lost en [[2006]] ricevis la premion [[Golden Globe]] kiel plej bona drama serio. == Historio/intrigo == === Unua periodo === Flugo ''Oceanic-Air 815'', iranta de [[Sidnejo]] al [[Los-Anĝeleso]], kraŝas sur tropika insulo. La 48 postvivantoj provas solvi multajn problemojn, precipe pri pluvivado, kaj esplori la multajn misterojn de la loko, inter ili la eblan ekziston de aliaj loĝantoj, la enhavon de [[subterejo]] fermita per pordo kaj aliajn neklarigeblajn okazaĵojn. Inter la postvivantoj elstaras la roluloj: * ''[[Jack Shepard]]'', kuracisto, kiu preskaŭ dekomence estas gvidanto de la grupo; * ''[[John Locke (Lost)|John Locke]]'', spertulo pri ĉasado, kiu kreas la moton "nenio okazas hazarde"; * ''[[Kate Austen]]'', krimulo provanta rebonigi siajn farojn; * ''[[Sayid Jarrah]]'', eksa soldato (iraka respublika gvardiano) de la [[Irako|iraka]] milito; * ''[[James Ford|James "Sawyer" Ford]]'', trompisto; * ''[[Claire Littleton]]'', juna patrino, kiu akuŝas sur la insulo; * ''[[Hugo Reyes|Hugo "Hurley" Reyes]]'', riĉa pro [[loterio|loteria]] gajno; * ''[[Charlie Pace]]'', drogo-sklava muzikisto; * ''[[Jin-Soo Kwon]]'' kaj ''[[Sun-How Kwon]]'', [[Koreio|koreaj]] geedzoj en edzeca krizo; * ''[[Michael Dawson]]'' kaj ''Walt'', patro kaj filo, disputantaj pro iama eksedziĝo; * ''[[Boone Carlyle]]'' kaj ''[[Shannon Rutherford]]'', duonfratoj; * ''[[Danielle Rousseau]]'', virino, kiu vivis sur la insulo antaŭ la akcidento; * La Aliaj, mistera komunumo, kiu vivis sur la insulo antaŭ la akcidento. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.foxtv.it/serie/91/lost/ Dediĉita retejo de televidstacio FOX] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070528033521/http://www.foxtv.it/serie/91/lost/ |date=2007-05-28 }} * {{en}} [http://abc.go.com/primetime/lost/ Retejo de ABC] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050307085158/http://abc.go.com/primetime/lost/ |date=2005-03-07 }} {{Commons|:Category:Lost (television programme)|Lost}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Perditaj (filmserio)| ]] [[Kategorio:Tempovojaĝado en fikcio]] [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Aperis en 2004]] [[Kategorio:Malaperis en 2010]] [[Kategorio:Televidaj programoj de American Broadcasting Company]] [[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 2004]] nzwt4xrt7ppewsar0rxd7u8yebgr5xx 9368972 9368971 2026-05-08T22:39:32Z ThomasPusch 1869 9368972 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio | Nomo = LOST | Bildo = [[Dosiero:Lostlogo.png|250px]] | Bildo teksto = | Nomo 2 = | Ĝenro = Aventureco | Kreita de = {{vikidatuma listo|p-kodo=P170|modo=kaj}} | Verkita de = | Reĝisoro = {{vikidatuma listo|p-kodo=P57|modo=kaj}} | Kreiva(j) reĝisoro(j) = | Disvolvita de = | Prezentita de = | Aktoroj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P161|modo=kaj}} | Voĉoj = | Rakontita de = | Komenca muziko = [[J. J. Abrams]] | Fina muziko = | Komponisto(j) = Michael Giacchino | Lando = [[Usono]] | Lingvo(j) = Angla | N-ro de sezonoj = 6 | N-ro de epizodoj = 121 | Listo de epizodoj = | Estra(j) produktisto(j) = J. J. Abrams, Damon Lindelof, Bryan Burk, Jean Higgins, Jack Bender, Carlton Cuse, Edward Kitsis, Adam Horowitz kaj Elizabeth Sarnoff | Kunestra produktisto(j) = | Produktisto(j) = | Subtena(j) produktisto(j) = | Kunproduktisto(j) = | Redaktoro = | Rakonta redaktoro = | Loko = [[Oahu]], [[Havajo]] | Cinematografio = | Kameraisto(j) = | Daŭro sen reklamoj = 43 minutoj | Kanalo = ABC | Bilda formato = 16/9 | Sonformato = | Unua elsendo = 22 septembro 2004 | Lasta elsendo = 23 majo 2010 | Antaŭa serio = | Sekva serio = | Rilataj serioj = | Oficiala retejo = {{Oficiala retejo}} }} '''Lost''' ([[angla lingvo|angle]]: perdita[j]) estas la titolo de [[Usono|usona]] [[televida serio]] aventureca, kiu estas produktata ekde [[2004]]. Ĝia scenejo estas mistera tropika [[insulo]], sur kiu vivas la postvivantoj de [[aviadilo|aviada]] akcidento. La filmado okazas precipe sur insulo [[Oahu]] ([[Havajo|Havaja Insularo]]). La serion produktas [[American Broadcasting Company]], [[Bad Robot Productions]] kaj [[Grass Skirt Productions]]. La historion verkis [[Jeffrey Jacob Abrams]], [[Damon Lindelof]] kaj [[Jeffrey Lieber]]; la muzikon [[Michael Giacchino]]. American Broadcasting Company deklaris, ke ekzistas interkonsento pri la fino de la serio. [[Nun en 2007]], post tri jaroj, restas ankoraŭ 48 epizodoj dividotaj al 4 jar-periodoj po 16 en ĉiu jaro. Tiel en Usono la serio finiĝos en la periodo 2009/2010. Lost en [[2006]] ricevis la premion [[Golden Globe]] kiel plej bona drama serio. == Historio/intrigo == === Unua periodo === Flugo ''Oceanic-Air 815'', iranta de [[Sidnejo]] al [[Los-Anĝeleso]], kraŝas sur tropika insulo. La 48 postvivantoj provas solvi multajn problemojn, precipe pri pluvivado, kaj esplori la multajn misterojn de la loko, inter ili la eblan ekziston de aliaj loĝantoj, la enhavon de [[subterejo]] fermita per pordo kaj aliajn neklarigeblajn okazaĵojn. Inter la postvivantoj elstaras la roluloj: * ''[[Jack Shepard]]'', kuracisto, kiu preskaŭ dekomence estas gvidanto de la grupo; * ''[[John Locke (Lost)|John Locke]]'', spertulo pri ĉasado, kiu kreas la moton "nenio okazas hazarde"; * ''[[Kate Austen]]'', krimulo provanta rebonigi siajn farojn; * ''[[Sayid Jarrah]]'', eksa soldato (iraka respublika gvardiano) de la [[Irako|iraka]] milito; * ''[[James Ford|James "Sawyer" Ford]]'', trompisto; * ''[[Claire Littleton]]'', juna patrino, kiu akuŝas sur la insulo; * ''[[Hugo Reyes|Hugo "Hurley" Reyes]]'', riĉa pro [[loterio|loteria]] gajno; * ''[[Charlie Pace]]'', drogo-sklava muzikisto; * ''[[Jin-Soo Kwon]]'' kaj ''[[Sun-How Kwon]]'', [[Koreio|koreaj]] geedzoj en edzeca krizo; * ''[[Michael Dawson]]'' kaj ''Walt'', patro kaj filo, disputantaj pro iama eksedziĝo; * ''[[Boone Carlyle]]'' kaj ''[[Shannon Rutherford]]'', duonfratoj; * ''[[Danielle Rousseau]]'', virino, kiu vivis sur la insulo antaŭ la akcidento; * La Aliaj, mistera komunumo, kiu vivis sur la insulo antaŭ la akcidento. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.foxtv.it/serie/91/lost/ Dediĉita retejo de televidstacio FOX] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070528033521/http://www.foxtv.it/serie/91/lost/ |date=2007-05-28 }} * {{en}} [http://abc.go.com/primetime/lost/ Retejo de ABC] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050307085158/http://abc.go.com/primetime/lost/ |date=2005-03-07 }} * {{IMDb titolo}} {{projektoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Perditaj (filmserio)| ]] [[Kategorio:Tempovojaĝado en fikcio]] [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Aperis en 2004]] [[Kategorio:Malaperis en 2010]] [[Kategorio:Televidaj programoj de American Broadcasting Company]] [[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 2004]] jp7gkb2mlsy5gnazrebez38d7p3pgds 0 204227 9369029 9162476 2026-05-09T03:59:32Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369029 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Celurosaŭroj |troveblo de fosilioj = Meza [[ĵurasio]] – malfrua [[kretaceo]] <small>(krom birdoj)</small> |dosiero = Sinosauropteryx GMV 2124.jpg |dosiero larĝo = 260px |priskribo de dosiero = [[Sinosaŭropterigo]] (''Sinosauropteryx'') |regno = [[Animalo]]j ''Animalia'' |regno2 = besto |filumo = [[Ĥordulo]]j ''Chordata'' |klaso = [[Reptilioj]] ''Sauropsida'' |superordo = [[Dinosaŭro]]j ''Dinosauria'' |ordo = [[Saŭriskioj]] ''Saurischia'' |subordo = [[Teropodoj]] ''Theropoda'' |specioj de subdivizio = Sub-grupoj |subdivizio2 = * ''Compsognathidae'' - [[Compsognatedoj]] * ''Maniraptora'' - [[Maniraptoroj]] * ''Ornithomimosauria'' - [[Ornitomimosaŭroj]] * ''Tyrannosauroidea'' - [[Tiranosaŭroideoj]] |vikispecio = |komunejo = }} '''Celurosaŭroj''' (''Coelurosauria'') estas grupo de [[teropodoj|teropodaj]] [[dinosaŭro]]j inter kies diversaj membroj estas la [[tiranosaŭroideoj]], la [[ornitomimosaŭroj]], kaj la [[maniraptoroj]]. == Priskribo == Inter la tipaj trajtoj de celurosaŭroj estas [[sakro]] (serio de vertebroj ligitaj ĉe la kokso) pli longa ol ĉe aliaj dinosaŭroj, vosto rigidigita ĉefine, kurbiĝinta [[ulno]], kaj [[tibio]] kutime pli longa ol la [[femuro]]. Fosiliaj atestaĵoj montras ke ĉiuj celurosaŭroj verŝajne portis [[plumo]]jn. Prum kaj Brush asertis en artikolo de 2002 paper ke plumoj "originated in a lineage of coelurosaurian theropod dinosaurs including both ''[[Sinosauropteryx]]'' and birds [ venas de evolulinio de celurosaŭraj teropodaj dinosaŭroj inter kiuj estas [[sinosaŭropterigo]] kaj [[birdo]]j ]", kaj ke plumojn verŝajne ne havis la pli primitivaj teropodaj grupoj kiel "allosauroids, ceratosaurids, and coelophysids [ [[alosaŭroideoj]], [[ceratosaŭredoj]], kaj [[celofisedoj]] ]."<ref name="prumbrush2002">Prum, R., kaj Brush, A.H. (2002). "The evolutionary origin and diversification of feathers". ''The Quarterly Review of Biology'', '''77''': 261-295.</ref> Sekve, plumohavado estas trajto de progresintaj teropodoj (t.e., celurosaŭroj) kaj verŝajne originis ĉe la plej primitivaj membroj de ĉi tiu grupo. Aldone, oni trovis fosiliajn ŝpurojn de plumoj de almenaŭ unu specio en ĉiu celurosaŭra evolulinio. Oni scias ke plumojn havis membroj de la [[kompsognatedoj]], [[tiranosaŭroideoj]], [[oviraptorosaŭroj]], [[terizinosaŭroj]], [[alvazezosaŭredoj]], [[dromeosaŭredoj]], kaj [[troodontedoj]]. Ĉiuj konataj specimenoj en la familio de [[skansoriopterigedoj]] venas de plumhavaj fosilioj. Ĝis nun, la sola celurosaŭra grupo pri kiu oni ankoraŭ ne trovis rektajn atestaĵojn de plumoj estas la [[ornitomimosaŭroj]]. La plimulto de la celurosaŭroj estis dupiedaj predantoj kaj en la grupo estis iuj el la plej grandaj ([[tiranosaŭro]]) kaj plej malgrandaj ([[mikroraptoro]], [[parvikursoro]]) karnovoraj dinosaŭroj ĝis nun malkovritaj. La modernaj [[birdo]]j klasiĝas de la plimulto de paleontologoj (sed ne de ĉiuj [[ornitologo]]j<ref name="feduccia1993">Feduccia, A. (1993).</ref>) kiel nun ekzistanta grupo de celurosaŭroj (en la subgrupo de [[maniraptoroj]])<ref name="mayeretal2005">Mayr, G., B. Pohl & D.S. Peters (2005). "A well-preserved ''Archaeopteryx'' specimen with theropod features". ''Science'', '''310'''(5753): 1483-1486.</ref>. == Klasado == La celurosaŭroj montriĝis esti nekredeble diversa grupiĝo depost kiam ili nomiĝis kiel infraordo (en komplementa rilato al la infraordo de [[karnosaŭroj]]). Post la 1960-aj jaroj, kiam oni ekrekonis plurajn apartajn celurosaŭrajn evoluliniojn, oni starigis plurajn novajn infraordojn, inter ili la [[ornitomimosaŭroj]], la [[deinonikosaŭroj]], la [[oviraptorosaŭroj]], kaj la [[segnosaŭruloj]] (nomo intertempe anstataŭigis per la senranga klado de [[terizinosaŭroideoj]]). La plej multaj modernaj studoj sekvas la [[filogeneza nomenklaturo|filogenezan nomenklaturon]] kaj ne ordigas al rangoj, kaj tiuj kiuj ja ordigas al rangoj ne metas la diversajn celurosaŭrajn infraordojn en siajn taksonomiojn, parolante pri la detalaj unuopaj familioj. === Tradiciaj 'celurosaŭroj' === Kiel estis la [[karnosaŭroj]] por grandaj teropodoj, la grupo de celurosaŭroj tradicie uziĝis kiel miscelanea kategorio por ĉiuj ''malgrandaj'' teropodoj, sed analizado en la 1980-aj kaj 1990-aj jaroj montris ke iuj 'celurosaŭroj' fakte estis primitivaj teropodoj, plej notinde la [[celofisedoj]]n. Aliflanke, iuj dinosaŭraj grupoj jam delonge konsideritaj estis karnosaŭroj, la [[tiranosaŭredoj]], montriĝis estis grandaj celurosaŭroj. La grandaj, herbovoraj/ĉionmanĝaj [[terizinosaŭruloj|segnosaŭruloj]], iam kreditaj estis parencaj aŭ al [[saŭropodomorfoj]] aŭ al [[ornitiskioj]], simile montriĝis esti celurosaŭroj. === Taksonomio === Taksonomio laŭ Benton 2004. Notu ke Benton metis la oviraptoredojn kiel ordo ''Oviraptorosauria'' ene de klaso ''Aves''<ref name="benton2004">Benton, M.J. (2004). ''Vertebrate Palaeontology, Third Edition''. Blackwell Publishing, 472 pp.</ref>. * '''Divizio Celurosaŭroj ''Coelurosauria''''' ** Familio [[Celuredoj]] ''Coeluridae'' <small>(inkluzive [[Kompsognatedoj]]n ''Compsognathidae'')</small> ** Subdivizio [[Maniraptoroformaj]] ''Maniraptoriformes'' *** Familio [[Tiranosaŭredoj]] ''Tyrannosauridae'' *** Familio [[Ornitomimedoj]] ''Ornithomimidae'' *** Infradivizio [[Maniraptoroj]] ''Maniraptora'' **** Familio [[Alvarezosauredoj]] ''Alvarezsauridae'' **** Familio [[Terizinosaŭredoj]] ''Therizinosauridae'' **** Kohorto [[Deinonikosaŭroj]] ''Deinonychosauria'' ***** Familio [[Dromeosaŭredoj]] ''Dromaeosauridae'' ***** Familio [[Troodontedoj]] ''Troodontidae'' ***** Klaso [[Birdo]]j ''Aves'' <small>(inkluzive [[Oviraptorosaŭroj]]n ''Oviraptorosauria'')</small> === Filogenezo === La sekva [[kladogramo]] venas, en mallongigita formo, de Weishampel, Dodson, kaj Osmólska, 2004. Ili difinas celurosaŭrojn kiel tiujn dinosaŭrojn havanta pli postan parencon komuna kun la [[pasero]] ol kun la [[alosaŭro]]<ref name="Weishampeletal2004">Weishampel, D.B., Dodson, P., and Osmólska, H. (eds.) (2004). ''The Dinosauria, Second Edition''. University of California Press., 861 pp.</ref>. {{Klado| style=font-size:100%;line-height:80% |label1='''Celurosaŭroj''' |1={{Klado |1=[[Kompsognatedoj]] |2=[[Proceratosaŭro]] |3=[[Ornitolesto]] |label4=[[Tiranoraptoroj]] |4={{Klado |1=[[Celuro]] |label2=[[Tiranosaŭroideoj]] |2={{Klado |1=[[Driptosaŭredoj]] |2=[[Tiranosaŭredoj]] }} |label3=[[Maniraptoroformaj]] |3={{Klado |1={{Klado |label1=[[Ornitomimosaŭroj]] |1={{Klado |1=[[Harpimimedoj]] |2=[[Garudimimedoj]] |3=[[Ornitomimedoj]] }} |label2=[[Maniraptoroj]] |2={{Klado |label1=[[Oviraptorosaŭroj]] |1={{Klado |1={{Klado |label1=[[Kenagnatoideoj]] |1={{Klado |1=[[Kenagnatedoj]] |2=[[Oviraptoredoj]] }} }} |2=[[Terizinosaŭroideoj]] }} |label2=[[Paraves]] |2={{Klado |1={{Klado |label1=[[Deinonikosaŭroj]] |1={{Klado |1=[[Troodontedoj]] |2=[[Dromeosaŭredoj]] }} |2=[[Birdoj]] }} }} }} }} }} }} }} }} == "Coelurosaurus" == "Coelurosaurus" estas neformala genronomo laŭdire proponita de [[Friedrich von Huene]] 1929 (foje malĝuste citita kiel 1914), kiun oni foje vidas en listoj de dinosaŭroj. Verŝajne temas pri [[tipografia eraro]]; von Huene intencis alskribi restaĵojn pri kiuj ne eblis decidi al Coelurosauria ''[[incertae sedis]]'', sed ie survoje al publikiĝo oni reviziis por ŝajnigi ke von Huene kreas novan genronomon "Coelurosaurus" (kiel tion priskribis [[George Olshevsky]] en mesaĝo de 1999 al la Dinosaur Mailing List)<ref name="olshevsky1999">Olshevsky, G. [http://dml.cmnh.org/1999Nov/msg00507.html Re: What are these dinosaurs] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071209063230/http://dml.cmnh.org/1999Nov/msg00507.html |date=2007-12-09 }}. Alirdato: [[la 29-a de januaro]] [[2007]].</ref>. Al la nomo mankas priskribo kaj oni ne uzis ĝin serioze, kvankam ĝi uziĝis en fikciaj verkoj. == Referencoj == <div class="references-small" style="column-count:2;"> {{Referencoj}} </div> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.dinodata.org/index.php Vidu enskribaĵo pri "Coelurosauria" ĉe DinoData (enskribiĝo bezonata, senpaga)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070220070914/http://www.dinodata.org/index.php |date=2007-02-20 }}. '''''DinoData''''' * [http://www.dinosaurtrackways.com.au/'' Lark Quarry, Queensland, Australia''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210421112206/http://www.dinosaurtrackways.com.au/ |date=2021-04-21 }}. '''''Lark Quarry'''''. [[Kategorio:Celurosaŭroj| ]] nq3f8vnf5gsk78usfgwe72xopg4dwjb 0 205409 9368822 8837586 2026-05-08T12:13:53Z Sj1mor 12103 9368822 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} {{Judismo}} '''Konservema judismo''' aŭ '''konservativa judaismo''' estas branĉo de la [[Judismo|juda religio]] kiu devenas de intelektaj fluoj kiuj naskiĝis en [[Breslaŭo]] en la deknaŭa jarcento, kaj ĉefe de la pozitiva-historia skolo kiu evoluis en la mezo de la deknaŭa jarcento. La ĉefa ideologo de ĉi tiu korento de juda penso estis la [[aŝkenazoj|aŝkenaza]] [[ortodoksa judismo|ortodoksa]] [[rabeno]] [[Zacharias Frankel]]. Ĉi tiu skolo estis reago al la alveno de [[klerismo]] kaj al la fakto ke en tiu epoko oni forigis la plej multo da diskriminaciaj leĝoj kontraŭ judoj en [[Okcidenta Eŭropo]]. Laŭ la pozitiva-historia skolo, judaj religiaj leĝoj ĉiam ŝanĝiĝis, laŭ maniero nearbitrara kaj fondita sur la [[halaĥo]], dum la historio por adaptiĝi al la tempoj. Judoj do ĉiam devus sekvi la judajn leĝojn sed ankaŭ esti malfermitaj al laŭhalaĥaj ŝanĝoj kun historia precedenco kaj forigo, laŭ historia esploro, de leĝoj vidataj de tiu skolo kiel nehalaĥaj [[dogmo]]j. Zacharias Frankel ne konsentis kun la [[Reformisma Judismo|Reformistoj]], kiuj ankaŭ volis ŝanĝi judismon por igi ĝin pli moderna kaj taŭga por la moderna mondo, ĉar li opiniis ke la ŝanĝoj kiujn ili volis alporti estis arbitraraj kaj ne estis bazitaj sur la halaĥo. Tamen, li ankaŭ ne konsentis kun la ortodoksuloj, kiuj rifuzis akcepti iun ajn ŝanĝon al la judaj tradicioj. Ĉirkaŭ la fino de la deknaŭa jarcento la debatoj inter eŭropaj aŝkenazaj judoj ripetiĝis en [[Usono]], kaj adeptoj de Frankel oficiale fondis tie la konserveman branĉon de judismo, kiu okupis meza posicio inter la reformistoj kaj la ortodoksuloj. La movado kreskis tre multe dum la unua parto de la dudeka jarcento, ĉar ĝi plaĉis al enmigrintoj el [[Orient-Eŭropo]] kiuj trovis la ortodoksulojn tro rigidaj, sed pensis, ke la Reformistoj estis ekster sia tradicio. Krome ĝi allogis multajn hungarajn judojn el la [[neologa judismo|neologa]] skolo, ankaŭ kiu devenis de la instruoj de Frankel. Por la plej multo de la jarcento, la konservema branĉo estis la plej populara inter Usonaj judoj, se laŭ la lastaj statistikoj, ĝi nun estas la dua plej granda korento de Judismo post la reformisma, kaj 33% de religiaj Usonaj Judoj apartenas al Konservema sinagogo. Skismo okazis, kiam ĝiaj pli radikalaj anoj formis [[rekonstruisma judismo|rekonstruisman judismon]]. En la okdekaj jaroj, la Konservema movado plu dividiĝis pro la fakto ke oni decidis permesi al virinoj fariĝi konservemaj rabenoj. Nuntempe, la Konservema fluo estas konata kun la nomo "Masorti" (Hebree: Tradicia) ekster [[Nordameriko]], pro la fakto ke la usona nomo povus kaŭzi konfuzon, kaj pensigi ke temas pri politike konservisma movado. {{Projektoj}} [[Kategorio:Judaj religiaj movadoj]] [[Kategorio:Judismo]] qghv7zvj8b4gc8hdte2gsc3uf96p843 0 215103 9368929 9211627 2026-05-08T19:27:17Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9368929 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|bildo=Montaj de imagini Commons a Bălțiului.jpg| bildo-larĝeco = 300px |regiono-ISO=MD|situo sur mapo2=Bălți|zomo=10}} '''Bălți''' [bəlcj] ({{lang-ru|Бельцы}}, {{lang-uk|Бєльці}}, {{lang-pl|Bielce}}) estas urbo en [[Moldava Respubliko|Moldavio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La urbo estas dividita en distriktojn. En Bălți troviĝas universitato, aliaj altlernejoj, teatro, muzeoj kaj kulturejoj. == Historio == En 1620 Bălți estis menciita por la unua fojo, tiam kiel parto de la [[Princlando Moldavio]].<ref>{{Citaĵo el gazeto|url=http://dspace.usarb.md:8080/jspui/bitstream/123456789/2373/1/Marsalcovschi_Teo_Teodor_Geneza_municipiului_Balti.pdf|titolo=Geneza municipiului Bălţi: concept urbanistic şi prima atestare|alirdato=2022-07-21|aŭtoro=Teo-Teodor Marșalcovschi|jaro=2007|gazeto=Anuarul Catedrei Discipline Socioumanistice|Aranĝo=PDF|paĝoj=6–28}}</ref><ref>{{Citaĵo el gazeto|url=https://ibn.idsi.md/sites/default/files/imag_file/104-115.pdf|titolo=Orașul și județul Bălți de la începuturi până în anul Marii Uniri|alirdato=2022-07-21|aŭtoro=Nicolae Enciu|jaro=2019|gazeto=Dialogica, revistă de studii culturale și literatură|COI=10.5281/zenodo.3332722|Aranĝo=PDF|paĝoj=104–115}}</ref><ref>{{Citaĵo el gazeto|url=https://esp.md/sobytiya/2016/02/23/akademiya-nauk-1421-god-ne-yavlyaetsya-datoy-pervogo-upominaniya-o-belcah?qt-widget_socials=0|titolo=Академия наук: 1421 год не является датой первого упоминания о Бельцах|alirdato=2022-07-21|aŭtoro=Руслан Михалевский|jaro=2016|gazeto=SP|Aranĝo=PDF}}</ref> Ĉu temas pri tiu ĉi setlejo aŭ alia samnoma ĉe la nuna landlimo kun [[Ukrainio]] malklaras. Fine de la 15-a jarcento ĝi estis detruita fare de la tataroj sub [[ĥano]] Mengli-Girey (1467-1515), rekonstruote poste. Post la kolapso de ilia regado en [[Podolio]] (1699), la [[sultano]] loĝigis lojalajn polajn [[tataroj]]n en proksima [[Lipcani]], nomita laŭ la [[Lipka-tataroj]]. En 1812 la regiono Besarabio, kaj kun ĝi Bălți, falis al [[Rusio]]. Multaj rusoj kaj ukrainoj baldaŭ ekloĝis en la regiono kaj la rusa estis prezentita kiel la oficiala kaj lerneja lingvo. Bălți aparte estis unu el la centroj de ruslingvaj enmigrintoj. La 20-an de aprilo 1818 Bălti ricevis urborajtojn. La urbo estis ege grava centro por [[judoj]] en Besarabio, en 1897 preskaŭ 56% de la 18.500 loĝantoj de Bălți estis judoj, kompare kun 23% rusoj kaj ukrainoj kaj 17% rumanoj kaj moldavoj. Ekzistis 72 [[sinagogo]]j en la urbo en la jaro 1882-a. En 1918 Besarabio iĝis parto de [[Reĝlando de Rumanio|Rumanio]]. La ruslingvaj populacioj en la regiono poste estis submetitaj al rumanigo. En 1940, kiel rezulto de la ne-agreso-pakto inter [[Adolf Hitler]] kaj [[Stalin]], Besarabio estis aneksita fare de [[Sovetunio]] kaj iĝis parto de la nova [[Moldava Soveta Socialisma Respubliko]]. Antaŭ la Dua mondmilito planis tie ĉi multajn domojn la arĥitektino [[Etti-Rosa Spirer]]. Dum la [[Dua mondmilito]], la grandurbo estis sturmprenita fare de rumanaj soldatoj la 9-an de julio 1941. La plimulto de la juda komunumo en Bălţi poste estis forpelita aŭ murdita. La 26-an de marto 1944, la grandurbo estis rekaptita de la [[Ruĝa Armeo]] kaj poste iĝis parto de Sovet-Unio denove. Bălți suferspertis severan difekton dum la milito, kie multe de la historiaj konstruaĵoj estas detruitaj. Post 1945, anstataŭ rekonstruo, la fokuso estis plejparte sur novaranĝado. Grandskale novaj distriktoj estis kreitaj en la prefabrikita stilo kaj uzinoj estis establitaj. La nombro de loĝantoj rapide denove grandiĝis kaj en 1959 jam estis preskaŭ 68.000 - duoble la valoro de 1930. Post la [[Dua mondmilito]] [[Stalin]] ordonis deportadon de miloj da urbanoj (kaj de loĝantoj de la ĉirkaŭaĵoj) al [[Kazaĥstano]] kaj [[Siberio]] pro ties laŭdira bonvenigo de germanaj/rumanaj trupoj. Fine de la 1960-aj jaroj la limo al cent miloj da loĝantoj estis transpaŝita. Ekde la kolapso de Sovet-Unio en 1991, la grandurbo estis parto de la nun sendependa ŝtato de Moldavio. Kiel en multaj iamaj sovetiaj respublikoj, Moldavio, kaj tiel ankaŭ Bălți, spertis fazon de ekonomia kaj demografia malkresko en la 1990-aj jaroj. Intertempe tamen la situacio denove pliboniĝis. == Demografio == ''Etnaj grupoj, laŭ datumoj de censo de 2014'':<ref> [http://www.statistica.md/public/files/Recensamint/Recensamint_pop_2014/Rezultate/Date_RPL_2014.xls official ethnicity statistics]</ref> {| class="wikitable" left |- ! style="background:#d8e2ef; color:navy;"|Etno ! style="background:#d8e2ef; color:navy;"|Kvanto ! style="background:#d8e2ef; color:navy;"|% |- |[[Moldavoj]]||align=right|59.903 || align="right" |55.8 |- |[[Ukrainoj]]||align=right|17.454|| align="right" |17.04 |- |[[Rusoj]]||align=right|15.150|| align="right" |14.79 |- |[[Bulgaroj]]||align=right|188|| align="right" |0.18 |- |[[Ciganoj]]||align=right|154|| align="right" |0.15 |- |[[Gagauzoj]]||align=right|130|| align="right" |0.13 |- |Aliaj etnoj|| align="right" |1.248|| align="right" |1.41 |- |Nekonate|| align="right" |8.030|| align="right" |7.84 |} ===Lingva strukturo=== Lingva strukturo laŭ datumoj de censo de [[2014]] jaro<ref>http://pop-stat.mashke.org/moldova-ethnic-comm2014.htm{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>: {| class="wikitable" left |- ! style="background:#d8e2ef; color:navy;"|Lingvo ! style="background:#d8e2ef; color:navy;"|Kvanto ! style="background:#d8e2ef; color:navy;"|% |- |[[Rumana]]||align=right|41.170 || align="right" |42.04% |- |[[Ukraina]]||align=right|1018|| align="right" |1.03% |- |[[Rusa]]||align=right|46.675|| align="right" |47.66% |- |[[Cigana]]||align=right|101|| align="right" |0.10% |- |Aliaj lingvoj || align="right" |189|| align="right" |0.19% |- |Plurlingvoj|| align="right" |8673|| align="right" |8.85% |- |Sume|| align="right" |97.930|| align="right" |100% |} == Vidindaĵoj == * [[Katedralo Sankta Nikolao (Bălți)|Katedralo Sankta Nikolao]], la plej malnova konstruaĵo en la urbo, starigita inter 1791 kaj 1795 fare de la arĥitekto [[Anton Weissmann]] * [[Katedralo Sanktaj Konstantino kaj Heleno (Bălți)|Katedralo Sanktaj Konstantino kaj Heleno]] * [[Preĝejo Sankta Georgo (Bălți)|Preĝejo Sankta Georgo]], de la [[armenoj]] * [[Vasile-Alecsandri-teatrejo]] * [[Malnova juda tombejo (Bălți)|Malnova juda tombejo]], ĉe la periferio de modesta loĝkvartalo en la nordokcidento; temas pri la dua plej granda juda tombejo en la lando kun ĉ. 25 miloj da tomboŝtonoj * [[Vilao Bodescu]] * [[Urba parko (Bălți)|Urba parko]] (aranĝita okaze de vizito de la cara familio en 1856) * [[Muzeo historia-etnografia (Bălți)|Muzeo historia-etnografia]] == Servoj == * [[Universitata biblioteko de Bălți]] * [[Universitato de Bălți]], portanta la nomon de [[Alecu Russo]] * [[Internacia Flughaveno Bălți|Flughaveno Bălți-Leadoveni]], situas proksimume naŭ kilometrojn nordokcidente de la urbo; krome ekzistas centra flughaveno kaj helikopterejo por sekurigi la regionan trafikon * reto de [[Trolebusa transporto en Bălți|trolebuso]] ekde 1972, kun kvin linioj * [[Stacidomo de Bălți]] == Ekonomio == Bălţi estas ĉefe hejmo de la elektraj kaj manĝindustrioj kaj estas kaj industria kaj [[universitata urbo]]. Bălți posedas antaŭ ĉio nutran industrion, tiel oni povas trovi tie grandajn vinfarajn uzinojn, frukto- kaj legomindustrion, tabakindustrion, teksaĵindustrion. Tie troviĝas kultura centro, artgalerioj, teatroj kaj la kulturpalaco. Ankaŭ granda nombro da metiaj entreprenoj de ĉiuj sektoroj, precipe en la konstrusektoro, situas en la urbo. Konstrufirmaoj de fenestro kaj fasadoj estas forte reprezentataj. == Partneraj urboj == Inter la partneraj urboj de {{paĝonomo}} estas * {{flago|Rumanio}} [[Botoșani]] en [[Rumanio]] == Bagatelaĵoj == * En la fama [[jida lingvo|jida]] kanto ''Mein Schtetele Belz'' la urbo prikantatas.<ref>[https://www.yadvashem.org/yv/en/exhibitions/communities/balti/mein_shtetle_belz.asp Kantohistorio]</ref> * La futbalklubo FC Zarea Bălți aranĝas siajn matĉojn ĉe stadiono ''Olimpia Bălți''. * Eugenio Coseriu (denaske Eugen Coșeriu), lingvisto fama, frekventis lernejon en Bălți (nuntempe ''Colegiul Ion Creangă''). La urba biblioteko portas lian nonmon. == Gefiloj == * [[Carol Schmidt]] (1846–1928), politikisto * Leonte Răutu (1910–1993), politikisto * Colea Răutu (1912–2008), aktoro * Alexej Maksimĉuk (* 1958), admiralo * Roman Grinberg (* 1962), muzikisto * Tali Ploskov (* 1962), pedagogino politikistino * [[Marian Lupu]] (* 1966), politikisto * Oleg Borŝĉevskij (* 1969), popularmuzika kantisto * Vasile Sănduleac (* 1971), skakludanto kaj skakluda trejnisto * Sergej Aksjonov (* 1972), politikisto * Elena Gorohova (* 1972), biatletino kaj skikuradistino * Geta Burlacu (* 1974), kantistino * Natalia Barbu (* 1979), kantistino == Vidu ankaŭ == * [[Trolebusa transporto en Bălți]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.balti.md/ Hejmpaĝo] * [http://www.beltsymd.ru/ Informoj pri Bălţi] * [http://ingvarr.net.ru/photo/153 Fotoj de Bălţi] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120730041243/http://ingvarr.net.ru/photo/153 |date=2012-07-30 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=v-EMcT5sGeA ''Mein Schtetele Belz''] Jida kanto, kun [[Chava Alberstein]] == Notoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Bălți| ]] [[Kategorio:Urboj de Moldavio|Balti]] 0s3mavdlj7zaycf9pqpzfp485ktqtsk 0 222426 9369035 9115891 2026-05-09T04:55:46Z Crosstor 3176 /* Famuloj */ 9369035 wikitext text/x-wiki '''Törtel''' [tortel] estas [[vilaĝo]] en [[Hungario]] en [[regiono]] [[Meza Hungario]], en [[departemento]] [[Pest]], en [[Distrikto Cegléd]]. Thurtel estis [[kumanoj|kumana]] historia figuro. [[Dosiero:HUN Törtel Címer.svg|eta|140ra|maldekstre|Blazono de Törtel]] [[Dosiero:Törtel légifotó.jpg|eta|300ra|Panoramo de Törtel]] == Bazaj informoj == * {{Koordinatoj gms|47|07|17|N|19|56|23|E|scale:30000}} * [[Areo]]:84&nbsp;km² * [[Loĝantaro]]: 4540 * [[Poŝtkodo]]: 2747 * [[Telefonprefikso]]: 53 == Situo == Törtel situas sur [[ebenaĵo]], laŭ flankovojoj. [[Urbo]]j Cegléd kaj [[Abony]] estas proksime. == Historio == La vilaĝo estis loĝata dum la [[neolitiko]], [[bronzepoko]], poste [[skitoj]], [[sarmatoj]], [[hunoj]], kaj [[avaroj]] vivis tie. La komunumo senhomiĝis dum la [[tataroj|tatara]] invado, poste [[kumanoj]] setlis. Pro la [[turkoj]] la vilaĝo denove senhomiĝis. La kalvinana preĝejo en [[1894]] konstruiĝis, kiu tute detruiĝis en [[1945]]. La pli nova ekfunkciis en [[2000]]. == Vidindaĵoj == * klasikisma [[preĝejo Johano Nepomuka (Törtel)]] (1837) == Famuloj == * en Törtel naskiĝis: ** [[grafikisto]] [[Tihamér Csemiczky]] ** [[kartografo]] [[Benő Rátóti]] ** [[verkisto]] [[Sándor Rideg]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Vilaĝoj de Hungario]] bf96i03cdx9xtoctumc0v7qr55r209m 0 224448 9369139 9300916 2026-05-09T09:42:34Z ThomasPusch 1869 /* Webpaĝoj */ 9369139 wikitext text/x-wiki {{Orfa|televido}} {{Sen referencoj|animacio|septembro 2013}} {{Polurinda|estas plena de lingvaj eraroj}} {{Informkesto televida serio}} '''Dinosaucers''' (esperante '''Astro-Dinoj''') estas usona designita [[televida serio]] de la jaro [[1987]] kaj havas 65 [[Epizodo|epizodoj]]. == Agado == La kvar adoleskantoj Ryan, sia fratino Sarah, Paŭl kaj David rigardis alteriĝi en unu menciita nokto kosmoŝipon en la formo de flugsaŭro. Tie venis intelektegaj dinoterioj, kiu nomas mem ''Astrodinoj'' kaj originas de la planedo Reptilion. La knaboj kaj knabinoj si ekamikigas kun ili kaj fondas la sekretan Astro-Klubo. La klubsigno estas speciala ringo, kiu havas ĉiuj membroj kaj tiuj ĉi ringoj donas butonpreme rapidecon kaj estas ankaŭ radiolokigo. La Astrodinoj venis al la tero, ĉar ankaŭ siaj malamikegoj, la ''Tiranoj'' (originale angle ''Tyrannos''), kiu originis same de Reptilion, venis tien por konkeri la mondon. Tiel estiĝas streĉaj aventuroj. == Karakteroj == === La Astro-Ddinoj === La Astro-Dinoj estas intelektaj dinoterioj de la planedo Reptilion kaj venis al la mondo por forteni la Tiranoj konkeri ĝin. Ili povas si transformi en siajn prapatrojn - originalaj dinoterioj - , kiam ili prezas simbolbutonon, kiu si trovas sur la uniformo. Ili estas 8 membroj kune. * '''Allo''' estas intelekta allosaŭro. Li estas la konduktoro de la Astro Dinoj. Li estas la nevo de la Dinomagiisto kaj la Dinomagiistino. Sur Reptilion li havas edzino, nomas Vera, kaj filino, nomas Alloette. Por Allo gravas nur la kunlaboro kaj li laboras perforte nur en extremkazo. * '''Tricero''' estas intelekta Trikornodinoterio. Sur Reptilion li estis bona policisto, tiam li fariĝis membro de la Astro Dinoj. Li estas certe ja bona amiko de Allo. * '''Reparo''' (orig. Dimetro) estas intelekta Dimetrosaŭro. Li estas la teknikisto de la Astro Dinoj kaj riparas ofte kun Paŭl la mŝinojn. * '''Bronto''' (orig. Bronto-Thunder) estas intelekta Apatosaŭro/Brontosaŭro. Li estas la plej forta dinoterio de la Astro Dinoj kaj uzas plej ofte siajn muskolojn. Li estas ĉiam preparata al helpi siajn kamaradojn kaj amikojn. Li rabiegas speciale, se Sarah estas en danĝero. * '''Stego''' estas intelekta Stegosaŭro. Li facile ekhavi esti tima, sed tamen li helpas siajn amikojn. * '''Kephalo''' (orig. Bonehead) estas intelekta Paĥicefalosaŭro. Li estas la nevo de Allo kaj estas ofte tre naiva kaj infaneca. Sed li faras ĉiujn por si demonstri. * '''Amphibio''' (orig. Ichy) estas intelekta Iĥtiosaŭro. Li povas paroli kun animaloj de la maro, kiam li si streĉas. Kaŝe li estas ekamata en Archeo. * '''Archeo''' (orig. Teryx) estas intelekto Archeopteriks. Sur Reptilion ŝi estis aktorino, tiam poste li fariĝis sciencistino kaj teknikistino de la Astro Dinoj. Archeo diris kaŝe al Sarah, ke li estas ekamata en Amphibio. Li volus bonvole konfesi la amoron al li, sed ŝi kredas, ke interrilato ne funkcius, ĉar ŝi estas fludinoteriino, sed li estas akvodinoterio. === La sekretaj Astro Skaŭtoj === La sekretaj Astro Skaŭtoj estas kvar amikoj kaj estas aliancita kun la Astro Dinoj. * '''Rian''' (orig. Ryan Spencer) estas la konduktoro de la sekretaj Astro Skaŭtoj. Li estas la pli olda frato de Sarah kaj pasigas tempon kun siaj plej bonaj amikoj Paŭl kaj David. * '''Sarah''' estas la pli juna fratino de Rian. Sia pasio estas gimnastikon kaj iras bonvole kun sia frato kaj siaj amikoj al aventuroj. * '''Paŭl''' estas fascinata en tekniko kaj riparas bonvole kun Reparo la maŝinojn. * '''David''' estas la plej humorplena knabo je siaj amikoj kaj amaegas aventurojn; tiu ĉi oftas faras komplikaĵojn por li. === La Tiranoj === Ankaŭ la Tiranoj estas intelektaj dinoterioj kaj la malamikegoj de la Astro Dinoj. Ili originas ankaŭ de Reptilion kaj volas regni sur Reptilion kaj la mondo. Ili estas kune 7 membroj. * '''Ĵingis Reks''' (orig. Genghis Rex) estas intelekta tiranosaŭro. Li estas la konduktoro de la Tiranoj. Li pripensas ĉiam sur la plej senhontaj planoj por ekstermi la Astro Dinoj kaj iĝi imperatoro de la mondo. Por li homoj nur estas maldignaj mambestoj. Li amegas Archeon. * '''Ankulo''' (orig. Ankylo) estas intelekta Ankilosaŭro. Li estas la [[Navigado|navigisto]] de la Tiranoj, sed li estas ie stulta kaj oferas ĉiam frenezajn ideojn al Reks. Al signo de sia servileco li nomas Reks ĉiam <<grandan regnon de la saŭroj>>, sed Reks malamegas ĝin. * '''Braĥio''' (orig. Brachio) estas intelekta Braĥiosaŭro. Li koleremegas, laboras preskaŭ nur kun siaj muskoloj kaj normale agas unue antaŭ li pripensas. * '''Stiraco''' (orig. Styraco) estas intelekta Stirakosaŭro. Sur Reptilion li estis malbona dentisto kaj estas nun la teknikisto de la Tiranoj. * '''Plesio''' estas intelekta Pleziosaŭro. Tiel kiel Amphibio li povas paroli kun animaloj de la maro. * '''Kvako''' (orig. Quackpot) estas intelekta Hadrosaŭro. Sur Reptilion li estis moderatoro de la elsendo <<TV-ornitorinko>>. Li estas la plej humura saŭro de la Tiranoj kaj amas fari malgrandajn frapojn. * '''Daktilo''' (orig. Terrible Dactyl) estas intelekta Pteranodo. Li povas flugi kaj estas [[Spionado|spiono]] de la Tiranoj. == Nomo en aliaj landoj == * Anglalingvaj landoj: Dinosaucers * Germanlingvaj landoj: Die Astro Dinos * Hispanlingvaj landoj: Dinoplatinvolos * Pollingvaj landoj: Ufozaury * Portugallingvaj landoj: Dinosaucers * Svedlingvaj landoj: Dinosaucers {{Portalo|Dinosaŭroj}} == Eksteraj ligiloj == * {{IMDb titolo}} * [http://www.zeichentrickserien.de/astrodi.htm germane] [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Filmoj pri dinosaŭroj]] 8g4141lmt165domxp5ng8m775tx5ymx 0 227942 9368848 9368455 2026-05-08T13:04:23Z ThomasPusch 1869 /* 1990 */ 9368848 wikitext text/x-wiki '''Muziko - kronologia vido de 1840 ĝis 2006''' == 2000 == * [[2006|2006]] - mortas [[James Brown]] kaj [[Syd Barrett]] * [[2005|2005]] - koncerto [[Live 8]] en 10 landoj, [[Jean Michel Jarre|J. M. Jarre]] solenas per sia koncerto la 25-an datrevenon de la pola [[Solidarność|Solidareco]] * [[2004|2004]] - [[Green Day]] surdiskigas ''[[American Idiot]]'' * [[2003|2003]] - [[Linkin Park]] eldonas ''[[Meteora]]'' kaj ''[[Collision Course]]'' * [[2002|2002]] - [[Norah Jones]] surdiskigas ''[[Come Away With Me]]''; [[Eminem]] surdiskigas ''[[The Eminem Show]]'' * [[2001|2001]] - mortis [[John Lee Hooker]]; [[System of a Down]] eldonas ''[[Toxicity]]'' * [[2000 en muziko|'''2000''']] - [[The Beatles]] eldonas albumon kun la plej grandaj furokantoj ''[[1 (album)|1]]'' == 1990 == * [[1999|1999]] - [[Red Hot Chili Peppers]] eldonas ''[[Californication (albumo)|Californication]]'', [[Britney Spears]] eldonas ''[[...Baby One More Time]]'' * [[1998|1998]] - [[The Offspring]] eldonas ''[[Americana (album)|Americana]]'' * [[1997|1997]] - [[Radiohead]] eldonas ''[[OK Computer]]'' * [[1996|1996]] - fondita grupo [[Linkin Park]], mortis [[Tupac Amaru Shakur]] ([[2pac]]) * [[1995|1995]] - [[Alanis Morissette]] surdiskigas ''[[Jagged Little Pill]]'' * [[1994|1994]] - [[Oasis]] eldonas ''[[Definitely Maybe]]'', mortis [[Kurt Cobain]] * [[1993|1993]] - [[U2]] eldonas ''[[Zooropa]]'' * [[1992|1992]] - "[[The Freddie Mercury Tribute Concert]]" * [[1991|1991]] - [[Nirvana]] eldonas ''[[Nevermind]]'', mortis [[Freddie Mercury]] * [[1990|1990]] - [[Iron Maiden]] eldonas "[[No Prayer for the Dying]]" == 1980 == * [[1989|1989]] - [[Roy Orbison]] eldonas albumon ''[[Mystery Girl]]'' * [[1988|1988]] - [[Traveling Wilburys]] eldonas albumon ''[[Traveling Wilburys, Vol. 1]]'' * [[1987|1987]] - [[Guns N' Roses]] eldonas albumon ''[[Appetite for Destruction]]'' , [[U2]] eldonas ''[[The Joshua Tree]]'' * [[1986|1986]] - [[Metallica]] eldonas albumon ''[[Master of Puppets]]'' * [[1985|1985]] - [[Live Aid]] koncerto por Afriko * [[1984|1984]] - [[Tina Turner]] surdiskigas ''[[Private Dancer]]'', fondita grupo [[The Offspring]] * [[1983|1983]] - [[Michael Jackson]] & [[Paul McCartney]] surdiskigas ''Say, Say, Say'' * [[1982|1982]] - [[Michael Jackson]] surdiskigas ''[[Thriller]]'' * [[1981|1981]] - [[MTV]] komencas agadon, mortis [[Bob Marley]] * [[1980|1980]] - en N.Y pafmortigita [[John Lennon]], estas mortantaj [[Bon Scott]] kaj [[John Bonham]] == 1970 == * [[1979|1979]] - [[AC/DC]] eldonas albumon ''[[Highway to Hell]]'' * [[1978|1978]] - [[Sony]] prezentas en merkaton [[Walkman]] * [[1977|1977]] - [[Sex Pistols]] eldonas albumon ''[[Never Mind the Bollocks, Here's the Sex Pistols]]''; mortis [[Elvis Presley]], [[Maria Callas]] * [[1976|1976]] - [[The Eagles]] eldonas albumon ''[[Hotel California]]''; [[Jean-Michel Jarre]] eldonas ''[[Oxygene]]'' * [[1975|1975]] - [[Queen]] surdiskigas komponaĵon „Bohemian Rhapsody“ * [[1974|1974]] - [[ABBA]] gajnas la [[Eŭrovizia kantfestivalo|Eŭrovizian kantfestivalon]] * [[1973|1973]] - [[Pink Floyd]] eldonas albumon ''[[Dark Side of the Moon]]''; [[Mike Oldfield]] surdiskigas ''[[Tubular Bells]]''; [[Emerson, Lake and Palmer]] eldonas albumon ''[[Brain Salad Surgery]]'' * [[1972|1972]] - [[Yes]] eldonas albumon ''[[Close to the Edge]]'' * [[1971|1971]] - [[Jethro Tull]] eldonas albumon ''[[Aqualung]]'' * [[1970|1970]] - [[Deep Purple]] eldonas albumon ''[[Deep Purple in Rock]]''; [[Black Sabbath]] eldonas albumon ''[[Paranoid]]'' == 1960 == * [[1969|1969]] - [[muzika festivalo Woodstock|Woodstock]], [[Led Zeppelin]] eldonas ''[[Led Zeppelin I|I]]'' * [[1968|1968]] - [[Jimi Hendrix]] surdiskigas ''[[Electric Ladyland]]'' * [[1967 en muziko|'''1967''']] - [[The Beatles]] eldonas ''[[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]]'' * [[1966|1966]] - [[Simon and Garfunkel]] estas eldonantaj albumon ''[[Sounds of Silence]]'' * [[1965|1965]] - [[The Who]] eldonas albumon ''[[My Generation]]'', [[Rolling Stones]] unuopaĵo ''[[(I Can't Get No) Satisfaction]]'' * [[1964|1964]] - [[Roy Orbison]], lia unuopaĵo ''[[Oh, Pretty Woman]]'' estas la plej vendata [[unuopaĵo]] en la historio * [[1963|1963]] - [[The Beach Boys]] eldonas ''Surfin' U.S.A.'' * [[1962|1962]] - [[Dee Dee Sharp]] surdiskigas ''Mashed Potato Time'' * [[1961|1961]] - [[Ricky Nelson]] eldonas ''Hello Mary Lou'' * [[1960|1960]] - ''Cathy's Clown'' furorkanto de grupo [[The Everly Brothers]] == 1950 == * [[1959|1959]] - dum aviadila katastrofo pereis [[Buddy Holly]], [[Ritchie Valens]], [[The Big Bopper]] * [[1958|1958]] - [[Jerry Lee Lewis]] „Great balls of fire“ * [[1957|1957]] - [[John Coltrane]] surdiskigas ''[[Blue Train]]'' * [[1956|1956]] - [[Elvis Presley]] surdiskigas furorkanton „Hound dog“ * [[1955|1955]] - * [[1954|1954]] - [[Frank Sinatra]] surdiskigas albumon „In The Wee Small Hours“ * [[1953|1953]] - * [[1952|1952]] - * [[1951|1951]] - * [[1950|1950]] - == 1940 == * [[1949|1949]] - * [[1948|1948]] - * [[1947|1947]] - * [[1946|1946]] - [[Frank Sinatra]] surdiskigas ''Voice of Frank Sinatra'' * [[1945|1945]] - [[Glenn Miller]] surdiskigas albumon ''Glenn Miller'', naskiĝis [[Bob Marley]] * [[1944|1944]] - mortis [[Glenn Miller]] * [[1943|1943]] - mortis [[Sergej Rachmaninoff]] * [[1942|1942]] - [[Bing Crosby]] surdiskigas la muzikajon "White Christmas" * [[1941|1941]] - [[Les Paul]] - la unua [[elektra gitaro]] sen rezonanca tabulo * [[1940|1940]] - == 1930 == * [[1939|1939]] - * [[1938|1938]] - * [[1937|1937]] - * [[1936|1936]] - * [[1935|1935]] - la unua prezento de [[elektronika orgeno]] de marko [[Hammond]] * [[1934|1934]] - * [[1933|1933]] - * [[1932|1932]] - naskiĝis [[Johnny Cash]], [[Petula Clark]] * [[1931|1931]] - * [[1930|1930]] - == 1920 == * [[1929|1929]] - * [[1928|1928]] - [[Burt Bacharach]] naskiĝis * [[1927|1927]] - [[Maurice Ravel]]: premiero de ''[[Boléro]]'' * [[1926|1926]] - * [[1925|1925]] - la unuaj elektra [[gramofono]]j * [[1924|1924]] - mortis [[Giacomo Puccini]], [[George Gershwin]]: premiero de ''[[Rhapsody in Blue]]'' de [[George Gershwin|Gershwin]] * [[1923|1923]] - naskiĝis [[Maria Callas]] * [[1922|1922]] - * [[1921|1921]] - mortis [[Enrico Caruso]] * [[1920|1920]] - == 1910 == * [[1919|1919]] - * [[1918|1918]] - naskiĝis [[Ella Fitzgerald]], [[Leonard Bernstein]] * [[1917|1917]] - * [[1916|1916]] - * [[1915|1915]] - * [[1914|1914]] - * [[1913|1913]] - * [[1912|1912]] - * [[1911|1911]] - * [[1910|1910]] - == 1900 == * [[1909|1909]] - naskiĝis [[Benny Goodman]] * [[1908|1908]] - mortis [[Nikolaj Rimskij-Korsakov]] * [[1907|1907]] - * [[1906|1906]] - * [[1905|1905]] - [[Ferenc Lehár]]: premiero de opereto ''[[Die lustige Witwe]]'' * [[1904|1904]] - [[Giacomo Puccini|Puccini]]: premiero de opero ''[[Madama Butterfly]]'' * [[1903|1903]] - * [[1902|1902]] - * [[1901|1901]] - naskiĝis [[Louis Armstrong]], mortis [[Giuseppe Verdi]] * [[1900|1900]] - [[Puccini]]: premiero de opero ''[[Tosca]]'' == 1890 == * [[1899|1899]] - mortis [[Johann Strauß (filo)]] * [[1898|1898]] - * [[1897|1897]] - mortis [[Johannes Brahms]] * [[1896|1896]] - [[Giacomo Puccini]]: premiero de opero ''[[La Bohème]]'' * [[1895|1895]] - * [[1894|1894]] - [[Enrico Caruso]] komenco de kariero * [[1893|1893]] - mortis [[Charles Gounod]] * [[1892|1892]] - [[Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij]]: premiero de baleto ''[[La Nuksrompilo]]'' * [[1891|1891]] - naskiĝis [[Sergej Prokofjev]], naskiĝis [[Cole Porter]] * [[1890|1890]] - == 1880 == * [[1889|1889]] - la unua [[gramofondisko]], fare de [[Emil Berliner]] * [[1888|1888]] - * [[1887|1887]] - mortis [[Aleksandr Borodin]], [[Giuseppe Verdi]]: premiero de opero ''[[Otello]]'' * [[1886|1886]] - naskiĝis [[Ma Rainey]] * [[1885|1885]] - * [[1884|1884]] - naskiĝis [[Sophie Tucker]] * [[1883|1883]] - * [[1882|1882]] - naskiĝis [[Leopold Stokowski]], naskiĝis [[Karol Szymanowski]] * [[1881|1881]] - * [[1880|1880]] - mortis [[Henryk Wieniawski]], mortis [[Jacques Offenbach]] == 1870 == * [[1879|1879]] - * [[1878|1878]] - * [[1877|1877]] - [[Thomas Edison]] prezentas [[fonografo]]n, [[Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij]]: premiero de baleto ''[[Cignolago]]'' * [[1876|1876]] - * [[1875|1875]] - [[Georges Bizet]]: premiero de opero ''[[Carmen]]'' * [[1874|1874]] - [[Modest Musorgskij]]: premiero de verko ''[[Bildoj el ekspozicio]]'' * [[1873|1873]] - [[W.C. Handy]], [[Enrico Caruso]] naskiĝis * [[1872|1872]] - * [[1871|1871]] - [[Giuseppe Verdi]]: premiero de opero ''[[Aida]]'' * [[1870|1870]] - == 1860 == * [[1869|1869]] - [[Richard Wagner]]: ''[[Das Rheingold]]'' ("La Rejna oro") * [[1868|1868]] - naskiĝis [[Scott Joplin]], mortis [[Gioacchino Rossini]] * [[1867|1867]] - [[Johann Strauß (filo)|Johann Strauß]]: premiero de [[valso]] ''An der schönen blauen Donau'' ("Ĉe la bela blua Danubo") * [[1866|1866]] - [[Bedřich Smetana]]: premiero de opero ''Prodaná nevěsta'' ("La ŝanĝita novedzino") * [[1865|1865]] - naskiĝis [[Jean Sibelius]], [[Stanisław Moniuszko]]: premiero de opero ''Straszny Dwór'' ("Hantita grandbieno") * [[1864|1864]] - naskiĝis [[Richard Strauss]], mortis [[Stephen Foster]] * [[1863|1863]] - naskiĝis [[Ernesto Nazareth]] * [[1862|1862]] - naskiĝis [[Claude Debussy]] * [[1861|1861]] - naskiĝis [[Nellie Melba]], mortis [[Karol Lipiński]] * [[1860|1860]] - naskiĝis [[Gustav Mahler]] == 1850 == * [[1859|1859]] - [[Charles Gounod]]: premiero de opero ''[[Faust]]'' * [[1858|1858]] - naskiĝis [[Giacomo Puccini]] * [[1857|1857]] - * [[1856|1856]] - * [[1855|1855]] - * [[1854|1854]] - * [[1853|1853]] - [[Giuseppe Verdi]]: premiero de opero ''[[La traviata]]'' * [[1852|1852]] - * [[1851|1851]] - * [[1850|1850]] - == 1840 == * [[1849|1849]] - mortis [[Fryderyk Chopin]], mortis [[Johann Strauß (patro)]] * [[1848|1848]] - mortis [[Gaetano Donizetti]] * [[1847|1847]] - mortis [[Felix Mendelssohn Bartholdy]] * [[1846|1846]] - [[Adolphe Sax]] inventis [[saksofono]]n * [[1845|1845]] - [[Richard Wagner]]: premiero de opero ''[[Tannhäuser]]'' * [[1844|1844]] - naskiĝis [[Nikolaj Rimskij-Korsakov]] * [[1843|1843]] - * [[1842|1842]] - naskiĝis [[Arthur Sullivan]], [[Giuseppe Verdi]]: premiero de opero de ''[[Nabucco]]'' * [[1841|1841]] - * [[1840|1840]] - naskiĝis [[Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij]], mortis [[Niccolo Paganini]] [[Kategorio:Muzikhistorio]] [[Kategorio:Kalendaro]] 9m68235im3kp4746jxv2sq2tc6sq8me 9368850 9368848 2026-05-08T13:06:34Z ThomasPusch 1869 /* 1990 */ 9368850 wikitext text/x-wiki '''Muziko - kronologia vido de 1840 ĝis 2006''' == 2000 == * [[2006|2006]] - mortas [[James Brown]] kaj [[Syd Barrett]] * [[2005|2005]] - koncerto [[Live 8]] en 10 landoj, [[Jean Michel Jarre|J. M. Jarre]] solenas per sia koncerto la 25-an datrevenon de la pola [[Solidarność|Solidareco]] * [[2004|2004]] - [[Green Day]] surdiskigas ''[[American Idiot]]'' * [[2003|2003]] - [[Linkin Park]] eldonas ''[[Meteora]]'' kaj ''[[Collision Course]]'' * [[2002|2002]] - [[Norah Jones]] surdiskigas ''[[Come Away With Me]]''; [[Eminem]] surdiskigas ''[[The Eminem Show]]'' * [[2001|2001]] - mortis [[John Lee Hooker]]; [[System of a Down]] eldonas ''[[Toxicity]]'' * [[2000 en muziko|'''2000''']] - [[The Beatles]] eldonas albumon kun la plej grandaj furokantoj ''[[1 (album)|1]]'' == 1990 == * [[1999|1999]] - [[Red Hot Chili Peppers]] eldonas ''Californication'''', [[Britney Spears]] eldonas ''...Baby One More Time'' * [[1998|1998]] - [[The Offspring]] eldonas ''Americana'' * [[1997|1997]] - [[Radiohead]] eldonas ''OK Computer'' * [[1996|1996]] - fondita grupo [[Linkin Park]], mortis [[Tupac Amaru Shakur]] ("2pac") * [[1995|1995]] - [[Alanis Morissette]] surdiskigas ''Jagged Little Pill'' * [[1994|1994]] - [[Oasis]] eldonas ''Definitely Maybe'', mortis [[Kurt Cobain]] * [[1993|1993]] - [[U2]] eldonas ''Zooropa'' * [[1992|1992]] - "The [[Freddie Mercury]] Tribute Concert" * [[1991|1991]] - [[Nirvana]] eldonas ''Nevermind'', mortis [[Freddie Mercury]] * [[1990|1990]] - [[Iron Maiden]] eldonas ''No Prayer for the Dying'' == 1980 == * [[1989|1989]] - [[Roy Orbison]] eldonas albumon ''[[Mystery Girl]]'' * [[1988|1988]] - [[Traveling Wilburys]] eldonas albumon ''[[Traveling Wilburys, Vol. 1]]'' * [[1987|1987]] - [[Guns N' Roses]] eldonas albumon ''[[Appetite for Destruction]]'' , [[U2]] eldonas ''[[The Joshua Tree]]'' * [[1986|1986]] - [[Metallica]] eldonas albumon ''[[Master of Puppets]]'' * [[1985|1985]] - [[Live Aid]] koncerto por Afriko * [[1984|1984]] - [[Tina Turner]] surdiskigas ''[[Private Dancer]]'', fondita grupo [[The Offspring]] * [[1983|1983]] - [[Michael Jackson]] & [[Paul McCartney]] surdiskigas ''Say, Say, Say'' * [[1982|1982]] - [[Michael Jackson]] surdiskigas ''[[Thriller]]'' * [[1981|1981]] - [[MTV]] komencas agadon, mortis [[Bob Marley]] * [[1980|1980]] - en N.Y pafmortigita [[John Lennon]], estas mortantaj [[Bon Scott]] kaj [[John Bonham]] == 1970 == * [[1979|1979]] - [[AC/DC]] eldonas albumon ''[[Highway to Hell]]'' * [[1978|1978]] - [[Sony]] prezentas en merkaton [[Walkman]] * [[1977|1977]] - [[Sex Pistols]] eldonas albumon ''[[Never Mind the Bollocks, Here's the Sex Pistols]]''; mortis [[Elvis Presley]], [[Maria Callas]] * [[1976|1976]] - [[The Eagles]] eldonas albumon ''[[Hotel California]]''; [[Jean-Michel Jarre]] eldonas ''[[Oxygene]]'' * [[1975|1975]] - [[Queen]] surdiskigas komponaĵon „Bohemian Rhapsody“ * [[1974|1974]] - [[ABBA]] gajnas la [[Eŭrovizia kantfestivalo|Eŭrovizian kantfestivalon]] * [[1973|1973]] - [[Pink Floyd]] eldonas albumon ''[[Dark Side of the Moon]]''; [[Mike Oldfield]] surdiskigas ''[[Tubular Bells]]''; [[Emerson, Lake and Palmer]] eldonas albumon ''[[Brain Salad Surgery]]'' * [[1972|1972]] - [[Yes]] eldonas albumon ''[[Close to the Edge]]'' * [[1971|1971]] - [[Jethro Tull]] eldonas albumon ''[[Aqualung]]'' * [[1970|1970]] - [[Deep Purple]] eldonas albumon ''[[Deep Purple in Rock]]''; [[Black Sabbath]] eldonas albumon ''[[Paranoid]]'' == 1960 == * [[1969|1969]] - [[muzika festivalo Woodstock|Woodstock]], [[Led Zeppelin]] eldonas ''[[Led Zeppelin I|I]]'' * [[1968|1968]] - [[Jimi Hendrix]] surdiskigas ''[[Electric Ladyland]]'' * [[1967 en muziko|'''1967''']] - [[The Beatles]] eldonas ''[[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]]'' * [[1966|1966]] - [[Simon and Garfunkel]] estas eldonantaj albumon ''[[Sounds of Silence]]'' * [[1965|1965]] - [[The Who]] eldonas albumon ''[[My Generation]]'', [[Rolling Stones]] unuopaĵo ''[[(I Can't Get No) Satisfaction]]'' * [[1964|1964]] - [[Roy Orbison]], lia unuopaĵo ''[[Oh, Pretty Woman]]'' estas la plej vendata [[unuopaĵo]] en la historio * [[1963|1963]] - [[The Beach Boys]] eldonas ''Surfin' U.S.A.'' * [[1962|1962]] - [[Dee Dee Sharp]] surdiskigas ''Mashed Potato Time'' * [[1961|1961]] - [[Ricky Nelson]] eldonas ''Hello Mary Lou'' * [[1960|1960]] - ''Cathy's Clown'' furorkanto de grupo [[The Everly Brothers]] == 1950 == * [[1959|1959]] - dum aviadila katastrofo pereis [[Buddy Holly]], [[Ritchie Valens]], [[The Big Bopper]] * [[1958|1958]] - [[Jerry Lee Lewis]] „Great balls of fire“ * [[1957|1957]] - [[John Coltrane]] surdiskigas ''[[Blue Train]]'' * [[1956|1956]] - [[Elvis Presley]] surdiskigas furorkanton „Hound dog“ * [[1955|1955]] - * [[1954|1954]] - [[Frank Sinatra]] surdiskigas albumon „In The Wee Small Hours“ * [[1953|1953]] - * [[1952|1952]] - * [[1951|1951]] - * [[1950|1950]] - == 1940 == * [[1949|1949]] - * [[1948|1948]] - * [[1947|1947]] - * [[1946|1946]] - [[Frank Sinatra]] surdiskigas ''Voice of Frank Sinatra'' * [[1945|1945]] - [[Glenn Miller]] surdiskigas albumon ''Glenn Miller'', naskiĝis [[Bob Marley]] * [[1944|1944]] - mortis [[Glenn Miller]] * [[1943|1943]] - mortis [[Sergej Rachmaninoff]] * [[1942|1942]] - [[Bing Crosby]] surdiskigas la muzikajon "White Christmas" * [[1941|1941]] - [[Les Paul]] - la unua [[elektra gitaro]] sen rezonanca tabulo * [[1940|1940]] - == 1930 == * [[1939|1939]] - * [[1938|1938]] - * [[1937|1937]] - * [[1936|1936]] - * [[1935|1935]] - la unua prezento de [[elektronika orgeno]] de marko [[Hammond]] * [[1934|1934]] - * [[1933|1933]] - * [[1932|1932]] - naskiĝis [[Johnny Cash]], [[Petula Clark]] * [[1931|1931]] - * [[1930|1930]] - == 1920 == * [[1929|1929]] - * [[1928|1928]] - [[Burt Bacharach]] naskiĝis * [[1927|1927]] - [[Maurice Ravel]]: premiero de ''[[Boléro]]'' * [[1926|1926]] - * [[1925|1925]] - la unuaj elektra [[gramofono]]j * [[1924|1924]] - mortis [[Giacomo Puccini]], [[George Gershwin]]: premiero de ''[[Rhapsody in Blue]]'' de [[George Gershwin|Gershwin]] * [[1923|1923]] - naskiĝis [[Maria Callas]] * [[1922|1922]] - * [[1921|1921]] - mortis [[Enrico Caruso]] * [[1920|1920]] - == 1910 == * [[1919|1919]] - * [[1918|1918]] - naskiĝis [[Ella Fitzgerald]], [[Leonard Bernstein]] * [[1917|1917]] - * [[1916|1916]] - * [[1915|1915]] - * [[1914|1914]] - * [[1913|1913]] - * [[1912|1912]] - * [[1911|1911]] - * [[1910|1910]] - == 1900 == * [[1909|1909]] - naskiĝis [[Benny Goodman]] * [[1908|1908]] - mortis [[Nikolaj Rimskij-Korsakov]] * [[1907|1907]] - * [[1906|1906]] - * [[1905|1905]] - [[Ferenc Lehár]]: premiero de opereto ''[[Die lustige Witwe]]'' * [[1904|1904]] - [[Giacomo Puccini|Puccini]]: premiero de opero ''[[Madama Butterfly]]'' * [[1903|1903]] - * [[1902|1902]] - * [[1901|1901]] - naskiĝis [[Louis Armstrong]], mortis [[Giuseppe Verdi]] * [[1900|1900]] - [[Puccini]]: premiero de opero ''[[Tosca]]'' == 1890 == * [[1899|1899]] - mortis [[Johann Strauß (filo)]] * [[1898|1898]] - * [[1897|1897]] - mortis [[Johannes Brahms]] * [[1896|1896]] - [[Giacomo Puccini]]: premiero de opero ''[[La Bohème]]'' * [[1895|1895]] - * [[1894|1894]] - [[Enrico Caruso]] komenco de kariero * [[1893|1893]] - mortis [[Charles Gounod]] * [[1892|1892]] - [[Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij]]: premiero de baleto ''[[La Nuksrompilo]]'' * [[1891|1891]] - naskiĝis [[Sergej Prokofjev]], naskiĝis [[Cole Porter]] * [[1890|1890]] - == 1880 == * [[1889|1889]] - la unua [[gramofondisko]], fare de [[Emil Berliner]] * [[1888|1888]] - * [[1887|1887]] - mortis [[Aleksandr Borodin]], [[Giuseppe Verdi]]: premiero de opero ''[[Otello]]'' * [[1886|1886]] - naskiĝis [[Ma Rainey]] * [[1885|1885]] - * [[1884|1884]] - naskiĝis [[Sophie Tucker]] * [[1883|1883]] - * [[1882|1882]] - naskiĝis [[Leopold Stokowski]], naskiĝis [[Karol Szymanowski]] * [[1881|1881]] - * [[1880|1880]] - mortis [[Henryk Wieniawski]], mortis [[Jacques Offenbach]] == 1870 == * [[1879|1879]] - * [[1878|1878]] - * [[1877|1877]] - [[Thomas Edison]] prezentas [[fonografo]]n, [[Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij]]: premiero de baleto ''[[Cignolago]]'' * [[1876|1876]] - * [[1875|1875]] - [[Georges Bizet]]: premiero de opero ''[[Carmen]]'' * [[1874|1874]] - [[Modest Musorgskij]]: premiero de verko ''[[Bildoj el ekspozicio]]'' * [[1873|1873]] - [[W.C. Handy]], [[Enrico Caruso]] naskiĝis * [[1872|1872]] - * [[1871|1871]] - [[Giuseppe Verdi]]: premiero de opero ''[[Aida]]'' * [[1870|1870]] - == 1860 == * [[1869|1869]] - [[Richard Wagner]]: ''[[Das Rheingold]]'' ("La Rejna oro") * [[1868|1868]] - naskiĝis [[Scott Joplin]], mortis [[Gioacchino Rossini]] * [[1867|1867]] - [[Johann Strauß (filo)|Johann Strauß]]: premiero de [[valso]] ''An der schönen blauen Donau'' ("Ĉe la bela blua Danubo") * [[1866|1866]] - [[Bedřich Smetana]]: premiero de opero ''Prodaná nevěsta'' ("La ŝanĝita novedzino") * [[1865|1865]] - naskiĝis [[Jean Sibelius]], [[Stanisław Moniuszko]]: premiero de opero ''Straszny Dwór'' ("Hantita grandbieno") * [[1864|1864]] - naskiĝis [[Richard Strauss]], mortis [[Stephen Foster]] * [[1863|1863]] - naskiĝis [[Ernesto Nazareth]] * [[1862|1862]] - naskiĝis [[Claude Debussy]] * [[1861|1861]] - naskiĝis [[Nellie Melba]], mortis [[Karol Lipiński]] * [[1860|1860]] - naskiĝis [[Gustav Mahler]] == 1850 == * [[1859|1859]] - [[Charles Gounod]]: premiero de opero ''[[Faust]]'' * [[1858|1858]] - naskiĝis [[Giacomo Puccini]] * [[1857|1857]] - * [[1856|1856]] - * [[1855|1855]] - * [[1854|1854]] - * [[1853|1853]] - [[Giuseppe Verdi]]: premiero de opero ''[[La traviata]]'' * [[1852|1852]] - * [[1851|1851]] - * [[1850|1850]] - == 1840 == * [[1849|1849]] - mortis [[Fryderyk Chopin]], mortis [[Johann Strauß (patro)]] * [[1848|1848]] - mortis [[Gaetano Donizetti]] * [[1847|1847]] - mortis [[Felix Mendelssohn Bartholdy]] * [[1846|1846]] - [[Adolphe Sax]] inventis [[saksofono]]n * [[1845|1845]] - [[Richard Wagner]]: premiero de opero ''[[Tannhäuser]]'' * [[1844|1844]] - naskiĝis [[Nikolaj Rimskij-Korsakov]] * [[1843|1843]] - * [[1842|1842]] - naskiĝis [[Arthur Sullivan]], [[Giuseppe Verdi]]: premiero de opero de ''[[Nabucco]]'' * [[1841|1841]] - * [[1840|1840]] - naskiĝis [[Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij]], mortis [[Niccolo Paganini]] [[Kategorio:Muzikhistorio]] [[Kategorio:Kalendaro]] 485kkoh9ugu9ww69zjg5umz48onquyz 9368871 9368850 2026-05-08T13:58:23Z Arbarulo 135469 9368871 wikitext text/x-wiki == 2000 == * [[2006|2006]] - mortas [[James Brown]] kaj [[Syd Barrett]] * [[2005|2005]] - koncerto [[Live 8]] en 10 landoj, [[Jean Michel Jarre|J. M. Jarre]] solenas per sia koncerto la 25-an datrevenon de la pola [[Solidarność|Solidareco]] * [[2004|2004]] - [[Green Day]] surdiskigas ''[[American Idiot]]'' * [[2003|2003]] - [[Linkin Park]] eldonas ''[[Meteora]]'' kaj ''[[Collision Course]]'' * [[2002|2002]] - [[Norah Jones]] surdiskigas ''[[Come Away With Me]]''; [[Eminem]] surdiskigas ''[[The Eminem Show]]'' * [[2001|2001]] - mortis [[John Lee Hooker]]; [[System of a Down]] eldonas ''[[Toxicity]]'' * [[2000 en muziko|'''2000''']] - [[The Beatles]] eldonas albumon kun la plej grandaj furokantoj ''[[1 (album)|1]]'' == 1990 == * [[1999|1999]] - [[Red Hot Chili Peppers]] eldonas ''[[Californication (albumo)|Californication]]'', [[Britney Spears]] eldonas ''[[...Baby One More Time]]'' * [[1998|1998]] - [[The Offspring]] eldonas ''[[Americana (albumo)|Americana]]'' * [[1997|1997]] - [[Radiohead]] eldonas ''[[OK Computer]]'' * [[1996|1996]] - fondita grupo [[Linkin Park]], mortis [[Tupac Amaru Shakur]] ("2pac") * [[1995|1995]] - [[Alanis Morissette]] surdiskigas ''[[Jagged Little Pill]]'' * [[1994|1994]] - [[Oasis]] eldonas ''[[Definitely Maybe]]'', mortis [[Kurt Cobain]] * [[1993|1993]] - [[U2]] eldonas ''[[Zooropa]]'' * [[1992|1992]] - "[[The Freddie Mercury Tribute Concert]]" * [[1991|1991]] - [[Nirvana]] eldonas ''[[Nevermind]]'', mortis [[Freddie Mercury]] * [[1990|1990]] - [[Iron Maiden]] eldonas ''[[No Prayer for the Dying]]'' == 1980 == * [[1989|1989]] - [[Roy Orbison]] eldonas albumon ''[[Mystery Girl]]'' * [[1988|1988]] - [[Traveling Wilburys]] eldonas albumon ''[[Traveling Wilburys, Vol. 1]]'' * [[1987|1987]] - [[Guns N' Roses]] eldonas albumon ''[[Appetite for Destruction]]'' , [[U2]] eldonas ''[[The Joshua Tree]]'' * [[1986|1986]] - [[Metallica]] eldonas albumon ''[[Master of Puppets]]'' * [[1985|1985]] - [[Live Aid]] koncerto por Afriko * [[1984|1984]] - [[Tina Turner]] surdiskigas ''[[Private Dancer]]'', fondita grupo [[The Offspring]] * [[1983|1983]] - [[Michael Jackson]] & [[Paul McCartney]] surdiskigas ''Say, Say, Say'' * [[1982|1982]] - [[Michael Jackson]] surdiskigas ''[[Thriller]]'' * [[1981|1981]] - [[MTV]] komencas agadon, mortis [[Bob Marley]] * [[1980|1980]] - en N.Y pafmortigita [[John Lennon]], estas mortantaj [[Bon Scott]] kaj [[John Bonham]] == 1970 == * [[1979|1979]] - [[AC/DC]] eldonas albumon ''[[Highway to Hell]]'' * [[1978|1978]] - [[Sony]] prezentas en merkaton [[Walkman]] * [[1977|1977]] - [[Sex Pistols]] eldonas albumon ''[[Never Mind the Bollocks, Here's the Sex Pistols]]''; mortis [[Elvis Presley]], [[Maria Callas]] * [[1976|1976]] - [[The Eagles]] eldonas albumon ''[[Hotel California]]''; [[Jean-Michel Jarre]] eldonas ''[[Oxygene]]'' * [[1975|1975]] - [[Queen]] surdiskigas komponaĵon „Bohemian Rhapsody“ * [[1974|1974]] - [[ABBA]] gajnas la [[Eŭrovizia kantfestivalo|Eŭrovizian kantfestivalon]] * [[1973|1973]] - [[Pink Floyd]] eldonas albumon ''[[Dark Side of the Moon]]''; [[Mike Oldfield]] surdiskigas ''[[Tubular Bells]]''; [[Emerson, Lake and Palmer]] eldonas albumon ''[[Brain Salad Surgery]]'' * [[1972|1972]] - [[Yes]] eldonas albumon ''[[Close to the Edge]]'' * [[1971|1971]] - [[Jethro Tull]] eldonas albumon ''[[Aqualung]]'' * [[1970|1970]] - [[Deep Purple]] eldonas albumon ''[[Deep Purple in Rock]]''; [[Black Sabbath]] eldonas albumon ''[[Paranoid]]'' == 1960 == * [[1969|1969]] - [[muzika festivalo Woodstock|Woodstock]], [[Led Zeppelin]] eldonas ''[[Led Zeppelin I|I]]'' * [[1968|1968]] - [[Jimi Hendrix]] surdiskigas ''[[Electric Ladyland]]'' * [[1967 en muziko|'''1967''']] - [[The Beatles]] eldonas ''[[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]]'' * [[1966|1966]] - [[Simon and Garfunkel]] estas eldonantaj albumon ''[[Sounds of Silence]]'' * [[1965|1965]] - [[The Who]] eldonas albumon ''[[My Generation]]'', [[Rolling Stones]] unuopaĵo ''[[(I Can't Get No) Satisfaction]]'' * [[1964|1964]] - [[Roy Orbison]], lia unuopaĵo ''[[Oh, Pretty Woman]]'' estas la plej vendata [[unuopaĵo]] en la historio * [[1963|1963]] - [[The Beach Boys]] eldonas ''Surfin' U.S.A.'' * [[1962|1962]] - [[Dee Dee Sharp]] surdiskigas ''Mashed Potato Time'' * [[1961|1961]] - [[Ricky Nelson]] eldonas ''Hello Mary Lou'' * [[1960|1960]] - ''Cathy's Clown'' furorkanto de grupo [[The Everly Brothers]] == 1950 == * [[1959|1959]] - dum aviadila katastrofo pereis [[Buddy Holly]], [[Ritchie Valens]], [[The Big Bopper]] * [[1958|1958]] - [[Jerry Lee Lewis]] „Great balls of fire“ * [[1957|1957]] - [[John Coltrane]] surdiskigas ''[[Blue Train]]'' * [[1956|1956]] - [[Elvis Presley]] surdiskigas furorkanton „Hound dog“ * [[1955|1955]] - * [[1954|1954]] - [[Frank Sinatra]] surdiskigas albumon „In The Wee Small Hours“ * [[1953|1953]] - * [[1952|1952]] - * [[1951|1951]] - * [[1950|1950]] - == 1940 == * [[1949|1949]] - * [[1948|1948]] - * [[1947|1947]] - * [[1946|1946]] - [[Frank Sinatra]] surdiskigas ''Voice of Frank Sinatra'' * [[1945|1945]] - [[Glenn Miller]] surdiskigas albumon ''Glenn Miller'', naskiĝis [[Bob Marley]] * [[1944|1944]] - mortis [[Glenn Miller]] * [[1943|1943]] - mortis [[Sergej Rachmaninoff]] * [[1942|1942]] - [[Bing Crosby]] surdiskigas la muzikajon "[[White Christmas]]" * [[1941|1941]] - [[Les Paul]] - la unua [[elektra gitaro]] sen rezonanca tabulo * [[1940|1940]] - == 1930 == * [[1939|1939]] - * [[1938|1938]] - * [[1937|1937]] - * [[1936|1936]] - * [[1935|1935]] - la unua prezento de [[elektronika orgeno]] de marko [[Hammond]] * [[1934|1934]] - * [[1933|1933]] - * [[1932|1932]] - naskiĝis [[Johnny Cash]], [[Petula Clark]] * [[1931|1931]] - * [[1930|1930]] - == 1920 == * [[1929|1929]] - * [[1928|1928]] - [[Burt Bacharach]] naskiĝis * [[1927|1927]] - [[Maurice Ravel]]: premiero de ''[[Boléro]]'' * [[1926|1926]] - * [[1925|1925]] - la unuaj elektra [[gramofono]]j * [[1924|1924]] - mortis [[Giacomo Puccini]], [[George Gershwin]]: premiero de ''[[Rhapsody in Blue]]'' de [[George Gershwin|Gershwin]] * [[1923|1923]] - naskiĝis [[Maria Callas]] * [[1922|1922]] - * [[1921|1921]] - mortis [[Enrico Caruso]] * [[1920|1920]] - == 1910 == * [[1919|1919]] - * [[1918|1918]] - naskiĝis [[Ella Fitzgerald]], [[Leonard Bernstein]] * [[1917|1917]] - * [[1916|1916]] - * [[1915|1915]] - * [[1914|1914]] - * [[1913|1913]] - * [[1912|1912]] - * [[1911|1911]] - * [[1910|1910]] - == 1900 == * [[1909|1909]] - naskiĝis [[Benny Goodman]] * [[1908|1908]] - mortis [[Nikolaj Rimskij-Korsakov]] * [[1907|1907]] - * [[1906|1906]] - * [[1905|1905]] - [[Ferenc Lehár]]: premiero de opereto ''[[Die lustige Witwe]]'' * [[1904|1904]] - [[Giacomo Puccini|Puccini]]: premiero de opero ''[[Madama Butterfly]]'' * [[1903|1903]] - * [[1902|1902]] - * [[1901|1901]] - naskiĝis [[Louis Armstrong]], mortis [[Giuseppe Verdi]] * [[1900|1900]] - [[Puccini]]: premiero de opero ''[[Tosca]]'' == 1890 == * [[1899|1899]] - mortis [[Johann Strauß (filo)]] * [[1898|1898]] - * [[1897|1897]] - mortis [[Johannes Brahms]] * [[1896|1896]] - [[Giacomo Puccini]]: premiero de opero ''[[La Bohème]]'' * [[1895|1895]] - * [[1894|1894]] - [[Enrico Caruso]] komenco de kariero * [[1893|1893]] - mortis [[Charles Gounod]] * [[1892|1892]] - [[Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij]]: premiero de baleto ''[[La Nuksrompilo]]'' * [[1891|1891]] - naskiĝis [[Sergej Prokofjev]], naskiĝis [[Cole Porter]] * [[1890|1890]] - == 1880 == * [[1889|1889]] - la unua [[gramofondisko]], fare de [[Emil Berliner]] * [[1888|1888]] - * [[1887|1887]] - mortis [[Aleksandr Borodin]], [[Giuseppe Verdi]]: premiero de opero ''[[Otello]]'' * [[1886|1886]] - naskiĝis [[Ma Rainey]] * [[1885|1885]] - * [[1884|1884]] - naskiĝis [[Sophie Tucker]] * [[1883|1883]] - * [[1882|1882]] - naskiĝis [[Leopold Stokowski]], naskiĝis [[Karol Szymanowski]] * [[1881|1881]] - * [[1880|1880]] - mortis [[Henryk Wieniawski]], mortis [[Jacques Offenbach]] == 1870 == * [[1879|1879]] - * [[1878|1878]] - * [[1877|1877]] - [[Thomas Edison]] prezentas [[fonografo]]n, [[Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij]]: premiero de baleto ''[[Cignolago]]'' * [[1876|1876]] - * [[1875|1875]] - [[Georges Bizet]]: premiero de opero ''[[Carmen]]'' * [[1874|1874]] - [[Modest Musorgskij]]: premiero de verko ''[[Bildoj el ekspozicio]]'' * [[1873|1873]] - [[W.C. Handy]], [[Enrico Caruso]] naskiĝis * [[1872|1872]] - * [[1871|1871]] - [[Giuseppe Verdi]]: premiero de opero ''[[Aida]]'' * [[1870|1870]] - == 1860 == * [[1869|1869]] - [[Richard Wagner]]: ''[[Das Rheingold]]'' ("La Rejna oro") * [[1868|1868]] - naskiĝis [[Scott Joplin]], mortis [[Gioacchino Rossini]] * [[1867|1867]] - [[Johann Strauß (filo)|Johann Strauß]]: premiero de [[valso]] ''[[An der schönen blauen Donau]]'' ("Ĉe la bela blua Danubo") * [[1866|1866]] - [[Bedřich Smetana]]: premiero de opero ''[[Prodaná nevěsta]]'' ("La ŝanĝita novedzino") * [[1865|1865]] - naskiĝis [[Jean Sibelius]], [[Stanisław Moniuszko]]: premiero de opero ''[[Straszny Dwór]]'' ("Hantita grandbieno") * [[1864|1864]] - naskiĝis [[Richard Strauss]], mortis [[Stephen Foster]] * [[1863|1863]] - naskiĝis [[Ernesto Nazareth]] * [[1862|1862]] - naskiĝis [[Claude Debussy]] * [[1861|1861]] - naskiĝis [[Nellie Melba]], mortis [[Karol Lipiński]] * [[1860|1860]] - naskiĝis [[Gustav Mahler]] == 1850 == * [[1859|1859]] - [[Charles Gounod]]: premiero de opero ''[[Faust]]'' * [[1858|1858]] - naskiĝis [[Giacomo Puccini]] * [[1857|1857]] - * [[1856|1856]] - * [[1855|1855]] - * [[1854|1854]] - * [[1853|1853]] - [[Giuseppe Verdi]]: premiero de opero ''[[La traviata]]'' * [[1852|1852]] - * [[1851|1851]] - * [[1850|1850]] - == 1840 == * [[1849|1849]] - mortis [[Fryderyk Chopin]], mortis [[Johann Strauß (patro)]] * [[1848|1848]] - mortis [[Gaetano Donizetti]] * [[1847|1847]] - mortis [[Felix Mendelssohn Bartholdy]] * [[1846|1846]] - [[Adolphe Sax]] inventis [[saksofono]]n * [[1845|1845]] - [[Richard Wagner]]: premiero de opero ''[[Tannhäuser]]'' * [[1844|1844]] - naskiĝis [[Nikolaj Rimskij-Korsakov]] * [[1843|1843]] - * [[1842|1842]] - naskiĝis [[Arthur Sullivan]], [[Giuseppe Verdi]]: premiero de opero de ''[[Nabucco]]'' * [[1841|1841]] - * [[1840|1840]] - naskiĝis [[Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij]], mortis [[Niccolo Paganini]] [[Kategorio:Muzikhistorio]] [[Kategorio:Kalendaro]] 6qhuiy2fobbptzlouqqt5bk3x7r8jct 9368955 9368871 2026-05-08T21:46:06Z Aidas 3488 fuŝo: ''[[Collision Course]]'' ne estis nur de Linkin Park, sed duone de Jay-Z, kaj ne eldoniĝis en 2003, nur fine de novembro 2004 9368955 wikitext text/x-wiki == 2000 == * [[2006|2006]] - mortas [[James Brown]] kaj [[Syd Barrett]] * [[2005|2005]] - koncerto [[Live 8]] en 10 landoj, [[Jean Michel Jarre|J. M. Jarre]] solenas per sia koncerto la 25-an datrevenon de la pola [[Solidarność|Solidareco]] * [[2004|2004]] - [[Green Day]] surdiskigas ''[[American Idiot]]'', [[Jay-Z]] kaj [[Linkin Park]] kune eldonas ''[[Collision Course]]'' * [[2003|2003]] - [[Linkin Park]] eldonas ''[[Meteora]]'' * [[2002|2002]] - [[Norah Jones]] surdiskigas ''[[Come Away With Me]]''; [[Eminem]] surdiskigas ''[[The Eminem Show]]'' * [[2001|2001]] - mortis [[John Lee Hooker]]; [[System of a Down]] eldonas ''[[Toxicity]]'' * [[2000 en muziko|'''2000''']] - [[The Beatles]] eldonas albumon kun la plej grandaj furokantoj ''[[1 (album)|1]]'' == 1990 == * [[1999|1999]] - [[Red Hot Chili Peppers]] eldonas ''[[Californication (albumo)|Californication]]'', [[Britney Spears]] eldonas ''[[...Baby One More Time]]'' * [[1998|1998]] - [[The Offspring]] eldonas ''[[Americana (albumo)|Americana]]'' * [[1997|1997]] - [[Radiohead]] eldonas ''[[OK Computer]]'' * [[1996|1996]] - fondita grupo [[Linkin Park]], mortis [[Tupac Amaru Shakur]] ("2pac") * [[1995|1995]] - [[Alanis Morissette]] surdiskigas ''[[Jagged Little Pill]]'' * [[1994|1994]] - [[Oasis]] eldonas ''[[Definitely Maybe]]'', mortis [[Kurt Cobain]] * [[1993|1993]] - [[U2]] eldonas ''[[Zooropa]]'' * [[1992|1992]] - "[[The Freddie Mercury Tribute Concert]]" * [[1991|1991]] - [[Nirvana]] eldonas ''[[Nevermind]]'', mortis [[Freddie Mercury]] * [[1990|1990]] - [[Iron Maiden]] eldonas ''[[No Prayer for the Dying]]'' == 1980 == * [[1989|1989]] - [[Roy Orbison]] eldonas albumon ''[[Mystery Girl]]'' * [[1988|1988]] - [[Traveling Wilburys]] eldonas albumon ''[[Traveling Wilburys, Vol. 1]]'' * [[1987|1987]] - [[Guns N' Roses]] eldonas albumon ''[[Appetite for Destruction]]'' , [[U2]] eldonas ''[[The Joshua Tree]]'' * [[1986|1986]] - [[Metallica]] eldonas albumon ''[[Master of Puppets]]'' * [[1985|1985]] - [[Live Aid]] koncerto por Afriko * [[1984|1984]] - [[Tina Turner]] surdiskigas ''[[Private Dancer]]'', fondita grupo [[The Offspring]] * [[1983|1983]] - [[Michael Jackson]] & [[Paul McCartney]] surdiskigas ''Say, Say, Say'' * [[1982|1982]] - [[Michael Jackson]] surdiskigas ''[[Thriller]]'' * [[1981|1981]] - [[MTV]] komencas agadon, mortis [[Bob Marley]] * [[1980|1980]] - en N.Y pafmortigita [[John Lennon]], estas mortantaj [[Bon Scott]] kaj [[John Bonham]] == 1970 == * [[1979|1979]] - [[AC/DC]] eldonas albumon ''[[Highway to Hell]]'' * [[1978|1978]] - [[Sony]] prezentas en merkaton [[Walkman]] * [[1977|1977]] - [[Sex Pistols]] eldonas albumon ''[[Never Mind the Bollocks, Here's the Sex Pistols]]''; mortis [[Elvis Presley]], [[Maria Callas]] * [[1976|1976]] - [[The Eagles]] eldonas albumon ''[[Hotel California]]''; [[Jean-Michel Jarre]] eldonas ''[[Oxygene]]'' * [[1975|1975]] - [[Queen]] surdiskigas komponaĵon „Bohemian Rhapsody“ * [[1974|1974]] - [[ABBA]] gajnas la [[Eŭrovizia kantfestivalo|Eŭrovizian kantfestivalon]] * [[1973|1973]] - [[Pink Floyd]] eldonas albumon ''[[Dark Side of the Moon]]''; [[Mike Oldfield]] surdiskigas ''[[Tubular Bells]]''; [[Emerson, Lake and Palmer]] eldonas albumon ''[[Brain Salad Surgery]]'' * [[1972|1972]] - [[Yes]] eldonas albumon ''[[Close to the Edge]]'' * [[1971|1971]] - [[Jethro Tull]] eldonas albumon ''[[Aqualung]]'' * [[1970|1970]] - [[Deep Purple]] eldonas albumon ''[[Deep Purple in Rock]]''; [[Black Sabbath]] eldonas albumon ''[[Paranoid]]'' == 1960 == * [[1969|1969]] - [[muzika festivalo Woodstock|Woodstock]], [[Led Zeppelin]] eldonas ''[[Led Zeppelin I|I]]'' * [[1968|1968]] - [[Jimi Hendrix]] surdiskigas ''[[Electric Ladyland]]'' * [[1967 en muziko|'''1967''']] - [[The Beatles]] eldonas ''[[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]]'' * [[1966|1966]] - [[Simon and Garfunkel]] estas eldonantaj albumon ''[[Sounds of Silence]]'' * [[1965|1965]] - [[The Who]] eldonas albumon ''[[My Generation]]'', [[Rolling Stones]] unuopaĵo ''[[(I Can't Get No) Satisfaction]]'' * [[1964|1964]] - [[Roy Orbison]], lia unuopaĵo ''[[Oh, Pretty Woman]]'' estas la plej vendata [[unuopaĵo]] en la historio * [[1963|1963]] - [[The Beach Boys]] eldonas ''Surfin' U.S.A.'' * [[1962|1962]] - [[Dee Dee Sharp]] surdiskigas ''Mashed Potato Time'' * [[1961|1961]] - [[Ricky Nelson]] eldonas ''Hello Mary Lou'' * [[1960|1960]] - ''Cathy's Clown'' furorkanto de grupo [[The Everly Brothers]] == 1950 == * [[1959|1959]] - dum aviadila katastrofo pereis [[Buddy Holly]], [[Ritchie Valens]], [[The Big Bopper]] * [[1958|1958]] - [[Jerry Lee Lewis]] „Great balls of fire“ * [[1957|1957]] - [[John Coltrane]] surdiskigas ''[[Blue Train]]'' * [[1956|1956]] - [[Elvis Presley]] surdiskigas furorkanton „Hound dog“ * [[1955|1955]] - * [[1954|1954]] - [[Frank Sinatra]] surdiskigas albumon „In The Wee Small Hours“ * [[1953|1953]] - * [[1952|1952]] - * [[1951|1951]] - * [[1950|1950]] - == 1940 == * [[1949|1949]] - * [[1948|1948]] - * [[1947|1947]] - * [[1946|1946]] - [[Frank Sinatra]] surdiskigas ''Voice of Frank Sinatra'' * [[1945|1945]] - [[Glenn Miller]] surdiskigas albumon ''Glenn Miller'', naskiĝis [[Bob Marley]] * [[1944|1944]] - mortis [[Glenn Miller]] * [[1943|1943]] - mortis [[Sergej Rachmaninoff]] * [[1942|1942]] - [[Bing Crosby]] surdiskigas la muzikajon "[[White Christmas]]" * [[1941|1941]] - [[Les Paul]] - la unua [[elektra gitaro]] sen rezonanca tabulo * [[1940|1940]] - == 1930 == * [[1939|1939]] - * [[1938|1938]] - * [[1937|1937]] - * [[1936|1936]] - * [[1935|1935]] - la unua prezento de [[elektronika orgeno]] de marko [[Hammond]] * [[1934|1934]] - * [[1933|1933]] - * [[1932|1932]] - naskiĝis [[Johnny Cash]], [[Petula Clark]] * [[1931|1931]] - * [[1930|1930]] - == 1920 == * [[1929|1929]] - * [[1928|1928]] - [[Burt Bacharach]] naskiĝis * [[1927|1927]] - [[Maurice Ravel]]: premiero de ''[[Boléro]]'' * [[1926|1926]] - * [[1925|1925]] - la unuaj elektra [[gramofono]]j * [[1924|1924]] - mortis [[Giacomo Puccini]], [[George Gershwin]]: premiero de ''[[Rhapsody in Blue]]'' de [[George Gershwin|Gershwin]] * [[1923|1923]] - naskiĝis [[Maria Callas]] * [[1922|1922]] - * [[1921|1921]] - mortis [[Enrico Caruso]] * [[1920|1920]] - == 1910 == * [[1919|1919]] - * [[1918|1918]] - naskiĝis [[Ella Fitzgerald]], [[Leonard Bernstein]] * [[1917|1917]] - * [[1916|1916]] - * [[1915|1915]] - * [[1914|1914]] - * [[1913|1913]] - * [[1912|1912]] - * [[1911|1911]] - * [[1910|1910]] - == 1900 == * [[1909|1909]] - naskiĝis [[Benny Goodman]] * [[1908|1908]] - mortis [[Nikolaj Rimskij-Korsakov]] * [[1907|1907]] - * [[1906|1906]] - * [[1905|1905]] - [[Ferenc Lehár]]: premiero de opereto ''[[Die lustige Witwe]]'' * [[1904|1904]] - [[Giacomo Puccini|Puccini]]: premiero de opero ''[[Madama Butterfly]]'' * [[1903|1903]] - * [[1902|1902]] - * [[1901|1901]] - naskiĝis [[Louis Armstrong]], mortis [[Giuseppe Verdi]] * [[1900|1900]] - [[Puccini]]: premiero de opero ''[[Tosca]]'' == 1890 == * [[1899|1899]] - mortis [[Johann Strauß (filo)]] * [[1898|1898]] - * [[1897|1897]] - mortis [[Johannes Brahms]] * [[1896|1896]] - [[Giacomo Puccini]]: premiero de opero ''[[La Bohème]]'' * [[1895|1895]] - * [[1894|1894]] - [[Enrico Caruso]] komenco de kariero * [[1893|1893]] - mortis [[Charles Gounod]] * [[1892|1892]] - [[Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij]]: premiero de baleto ''[[La Nuksrompilo]]'' * [[1891|1891]] - naskiĝis [[Sergej Prokofjev]], naskiĝis [[Cole Porter]] * [[1890|1890]] - == 1880 == * [[1889|1889]] - la unua [[gramofondisko]], fare de [[Emil Berliner]] * [[1888|1888]] - * [[1887|1887]] - mortis [[Aleksandr Borodin]], [[Giuseppe Verdi]]: premiero de opero ''[[Otello]]'' * [[1886|1886]] - naskiĝis [[Ma Rainey]] * [[1885|1885]] - * [[1884|1884]] - naskiĝis [[Sophie Tucker]] * [[1883|1883]] - * [[1882|1882]] - naskiĝis [[Leopold Stokowski]], naskiĝis [[Karol Szymanowski]] * [[1881|1881]] - * [[1880|1880]] - mortis [[Henryk Wieniawski]], mortis [[Jacques Offenbach]] == 1870 == * [[1879|1879]] - * [[1878|1878]] - * [[1877|1877]] - [[Thomas Edison]] prezentas [[fonografo]]n, [[Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij]]: premiero de baleto ''[[Cignolago]]'' * [[1876|1876]] - * [[1875|1875]] - [[Georges Bizet]]: premiero de opero ''[[Carmen]]'' * [[1874|1874]] - [[Modest Musorgskij]]: premiero de verko ''[[Bildoj el ekspozicio]]'' * [[1873|1873]] - [[W.C. Handy]], [[Enrico Caruso]] naskiĝis * [[1872|1872]] - * [[1871|1871]] - [[Giuseppe Verdi]]: premiero de opero ''[[Aida]]'' * [[1870|1870]] - == 1860 == * [[1869|1869]] - [[Richard Wagner]]: ''[[Das Rheingold]]'' ("La Rejna oro") * [[1868|1868]] - naskiĝis [[Scott Joplin]], mortis [[Gioacchino Rossini]] * [[1867|1867]] - [[Johann Strauß (filo)|Johann Strauß]]: premiero de [[valso]] ''[[An der schönen blauen Donau]]'' ("Ĉe la bela blua Danubo") * [[1866|1866]] - [[Bedřich Smetana]]: premiero de opero ''[[Prodaná nevěsta]]'' ("La ŝanĝita novedzino") * [[1865|1865]] - naskiĝis [[Jean Sibelius]], [[Stanisław Moniuszko]]: premiero de opero ''[[Straszny Dwór]]'' ("Hantita grandbieno") * [[1864|1864]] - naskiĝis [[Richard Strauss]], mortis [[Stephen Foster]] * [[1863|1863]] - naskiĝis [[Ernesto Nazareth]] * [[1862|1862]] - naskiĝis [[Claude Debussy]] * [[1861|1861]] - naskiĝis [[Nellie Melba]], mortis [[Karol Lipiński]] * [[1860|1860]] - naskiĝis [[Gustav Mahler]] == 1850 == * [[1859|1859]] - [[Charles Gounod]]: premiero de opero ''[[Faust]]'' * [[1858|1858]] - naskiĝis [[Giacomo Puccini]] * [[1857|1857]] - * [[1856|1856]] - * [[1855|1855]] - * [[1854|1854]] - * [[1853|1853]] - [[Giuseppe Verdi]]: premiero de opero ''[[La traviata]]'' * [[1852|1852]] - * [[1851|1851]] - * [[1850|1850]] - == 1840 == * [[1849|1849]] - mortis [[Fryderyk Chopin]], mortis [[Johann Strauß (patro)]] * [[1848|1848]] - mortis [[Gaetano Donizetti]] * [[1847|1847]] - mortis [[Felix Mendelssohn Bartholdy]] * [[1846|1846]] - [[Adolphe Sax]] inventis [[saksofono]]n * [[1845|1845]] - [[Richard Wagner]]: premiero de opero ''[[Tannhäuser]]'' * [[1844|1844]] - naskiĝis [[Nikolaj Rimskij-Korsakov]] * [[1843|1843]] - * [[1842|1842]] - naskiĝis [[Arthur Sullivan]], [[Giuseppe Verdi]]: premiero de opero de ''[[Nabucco]]'' * [[1841|1841]] - * [[1840|1840]] - naskiĝis [[Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij]], mortis [[Niccolo Paganini]] [[Kategorio:Muzikhistorio]] [[Kategorio:Kalendaro]] mq6kosddpm5m1i72f85zaogbby9aa2d 0 229783 9368975 8868629 2026-05-08T22:42:48Z ThomasPusch 1869 2 retejoj 9368975 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio | Nomo = 24 | Bildo = [[Dosiero:24-Logo.svg|250px]] | Bildo teksto = | Nomo 2 = | Ĝenro = vera tempa, aventura serio | Kreita de = {{vikidatuma listo|p-kodo=P170|modo=kaj}} | Verkita de = | Reĝisoro = | Kreiva(j) reĝisoro(j) = | Disvolvita de = | Prezentita de = | Aktoroj ={{vikidatuma listo|p-kodo=P161|modo=kaj}} | Voĉoj = | Rakontita de = | Komenca muziko = | Fina muziko = | Komponisto(j) = [[Sean Callery]] | Lando = [[Usono]] | Lingvo(j) = angla | N-ro de sezonoj = 8 | N-ro de epizodoj = 192 | Listo de epizodoj = | Estra(j) produktisto(j) = | Kunestra produktisto(j) = | Produktisto(j) = | Subtena(j) produktisto(j) = | Kunproduktisto(j) = | Redaktoro = | Rakonta redaktoro = | Loko = [[Los-Anĝeleso]], [[Vaŝingtono]], [[Novjorko]] | Cinematografio = | Kameraisto(j) = | Daŭro sen reklamoj = 44 minutoj | Kanalo = [[Fox Broadcasting Company|FOX]] | Bilda formato = 16/9 | Sonformato = | Unua elsendo = 6 novembro 2001 | Lasta elsendo = 2010 | Oficiala retejo = }} '''''24''''' estas usona premio-ricevanta [[televida serio]]. Dissenate de ''[[Fox Broadcasting Company|Fox Network]]'' en [[Usono]] kaj eble estis dissendita tutmonde, la programo unue estis dissendita la [[6-an de novembro]], [[2001]], kun komencaj 13 epizodoj. En januaro, 2007, 24 estis ebliĝita rete al usonaj vidantoj per Fox on Demand. La unuaj ses sezonoj estis tutaj centritaj pri la fikcia [[Losanĝeleso]] fako de la uson-registara Kontraŭterorismfako (CTU, en la angla). Estas anoncite, ke de diversaj oficialaj fontoj, inkluzive de la 11a eldonaĵo de The Official 24 Magazine, ke CTU estos tute mankanta dum la dissendota sepa sezono. La ĉefaj roluloj ankoraŭ laboros por la usona registaro, kvankam ankoraŭ estas malklare, kaj fakoj estos engaĝantaj. 24 estas prezentita en vera tempo, kun ĉiu sezono figuranta 24-horan periodon en la vivo de Jack Bauer, kiu laboras kun la usona registaro kiam ĝi batalas minacoj sur usona grundo. La programo ankaŭ postiras la agojn de aliaj agentoj de CTU, de registaraj oficistoj, kaj teroristoj asociitaj al la komploto. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} * {{IMDb titolo}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de Fox Broadcasting Company]] cs2rpqol0sdwedss0j9cnk0mduolxce 9368976 9368975 2026-05-08T22:44:06Z ThomasPusch 1869 9368976 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio | Nomo = 24 | Bildo = [[Dosiero:24-Logo.svg|250ra]] | Bildo teksto = | Nomo 2 = | Ĝenro = vera tempa, aventura serio | Kreita de = {{vikidatuma listo|p-kodo=P170|modo=kaj}} | Verkita de = | Reĝisoro = | Kreiva(j) reĝisoro(j) = | Disvolvita de = | Prezentita de = | Aktoroj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P161|modo=kaj}} | Voĉoj = | Rakontita de = | Komenca muziko = | Fina muziko = | Komponisto(j) = [[Sean Callery]] | Lando = [[Usono]] | Lingvo(j) = angla | N-ro de sezonoj = 8 | N-ro de epizodoj = 192 | Listo de epizodoj = | Estra(j) produktisto(j) = | Kunestra produktisto(j) = | Produktisto(j) = | Subtena(j) produktisto(j) = | Kunproduktisto(j) = | Redaktoro = | Rakonta redaktoro = | Loko = [[Los-Anĝeleso]], [[Vaŝingtono]], [[Novjorko]] | Cinematografio = | Kameraisto(j) = | Daŭro sen reklamoj = 44 minutoj | Kanalo = [[Fox Broadcasting Company|FOX]] | Bilda formato = 16/9 | Sonformato = | Unua elsendo = 6 novembro 2001 | Lasta elsendo = 2010 | Oficiala retejo = }} '''''24''''' estas usona premio-ricevanta [[televida serio]]. Dissenate de ''[[Fox Broadcasting Company|Fox Network]]'' en [[Usono]] kaj eble estis dissendita tutmonde, la programo unue estis dissendita la [[6-an de novembro]], [[2001]], kun komencaj 13 epizodoj. En januaro, 2007, 24 estis ebliĝita rete al usonaj vidantoj per Fox on Demand. La unuaj ses sezonoj estis tutaj centritaj pri la fikcia [[Losanĝeleso]] fako de la uson-registara Kontraŭterorismfako (CTU, en la angla). Estas anoncite, ke de diversaj oficialaj fontoj, inkluzive de la 11a eldonaĵo de The Official 24 Magazine, ke CTU estos tute mankanta dum la dissendota sepa sezono. La ĉefaj roluloj ankoraŭ laboros por la usona registaro, kvankam ankoraŭ estas malklare, kaj fakoj estos engaĝantaj. 24 estas prezentita en vera tempo, kun ĉiu sezono figuranta 24-horan periodon en la vivo de Jack Bauer, kiu laboras kun la usona registaro kiam ĝi batalas minacoj sur usona grundo. La programo ankaŭ postiras la agojn de aliaj agentoj de CTU, de registaraj oficistoj, kaj teroristoj asociitaj al la komploto. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} * {{IMDb titolo}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de Fox Broadcasting Company]] m280qqnn1yyx50kd27vyx0mby3oir8y 0 231530 9368859 8580604 2026-05-08T13:29:21Z Crosstor 3176 /* Famuloj */ 9368859 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=RS}} '''Temerin''' ankaŭ [[hungare]]; [[serbe]] '''Темерин,''' [[germane]] ''Temen'' aŭ ''Theresienring'' aŭ ''Temeri'' estas [[urbo]] kaj samtempe [[municipo]] en [[Serbio]], en [[aŭtonomio]] [[Vojvodino]], en distrikto '''Suda''' [[Baĉka]]. Ankoraŭ po unu urbo kaj [[vilaĝo]] apartenas al la municipo. [[Dosiero:Temerin1.jpg|eta|maldekstra|Katolika preĝejo de Temerin]] == Bazaj informoj == * [[Areo]]: 162 &nbsp;km² * [[Loĝantaro]]: 19200 * [[Poŝtkodo]]: 21235 * [[Telefonprefikso]]: +381 21 * [[Aŭtokodo]]:NS [[Dosiero:Serbia Temerin.png|eta|dekstra|Temerin situas en la mapo en la verda municipo]] == Situo == La urbo situas laŭ la ĉef[[vojo]] [[Senta]]-[[Novi Sad]], la lasta estas tre proksime. == Historio == En [[1332]] okazis la unua mencio pri la [[komunumo]] en formo ''"Themeri"''. En [[1560]] serbaj rifuĝintoj alvenis al la hungara vilaĝo. Post la turka erao en [[1781]] [[hungaroj]], en [[1787]] [[germanoj]] alvenis. Temerin en [[1799]] ricevis la [[titolo]]n [[kampurbo]] kun tutlanda bazarada rajto jare po 4. En [[1848]] pro la konfliktoj la loĝantaro rifuĝis. En [[1899]] la fervojo ekfunkciis ankaŭ en tiu ĉi urbeto. En [[1900]] vivis en Temerin 9518 [[homo]]j (8711 hungaroj, 787 germanoj, 13 serboj). La urbeto apartenis al [[Bács-Bodrog]] ĝis [[Traktato de Trianon]], poste al [[Jugoslavio]], ekde [[2006]] kiel Serbio. En [[1920]] serbaj ekssoldatoj alvenis. Inter [[1941]]-[[1944]] la hungara armeo okupis Temerin, dume en [[1942]] la [[judoj]] deportiĝis. Ankaŭ tie estis razio, same tiel, kiel en [[Novi Sad|Újvidék]]. Same tiel okazis la venĝo kaj la germanoj deportiĝis. En [[1946]] alvenis [[serboj]], en [[2000]] loĝantoj el la militaj zonoj, ekz. el [[Bosnio]]. Post la [[2-a mondmilito]] iom da [[industrio]] ekfunkciis en Temerin. En [[2002]] loĝis 19 216 homoj (serboj 9660, hungaroj 8187, jugoslavianoj 304, [[kroatoj]] 137 kaj aliaj). == Vidindaĵoj == * ortodoksa [[preĝejo]] * romkatolikaj preĝejoj omaĝe al Virga Sankta Rosalia el [[1804]] kaj omaĝe al [[Lourdes]]-a [[Dipatrino]] * [[golgoto]] (la plej alta punkto de Temerin * [[banejo]] ekde [[1915]] * [[biblioteko]] kaj [[muzeo]] == Famuloj == En Temerin naskiĝis: * hungara aktoro [[Andrea Petrik]] * hungara altlerneja [[instruisto]] [[Alpár Losoncz]] * hungara kartografo [[László Irmédi-Molnár]]. == Ĝemelurbo == {{Projektoj|commonscat=Temerin|Temerin}} * [[Dosiero:Flag of Hungary.svg|20ra|]] [[Mórahalom]], [[Hungario]] [[Dosiero:Catholic_church_in_Temerin,_Vojvodina,_Serbia.jpg|eta|maldekstre|Preĝejo om. al Rosaria en Temerin]] [[Dosiero:Temerin orthdox church.jpg|eta|dekstra|Ortodoksa preĝejo de Temerin]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Serbio]] 1uf8yx8jmujjhrzyb5nx3rdjmd4kw28 9368860 9368859 2026-05-08T13:34:48Z Crosstor 3176 superflua mapo 9368860 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=RS}} '''Temerin''' ankaŭ [[hungare]]; [[serbe]] '''Темерин,''' [[germane]] ''Temen'' aŭ ''Theresienring'' aŭ ''Temeri'' estas [[urbo]] kaj samtempe [[municipo]] en [[Serbio]], en [[aŭtonomio]] [[Vojvodino]], en distrikto '''Suda''' [[Baĉka]]. Ankoraŭ po unu urbo kaj [[vilaĝo]] apartenas al la municipo. [[Dosiero:Temerin1.jpg|eta|maldekstra|Katolika preĝejo de Temerin]] == Bazaj informoj == * [[Areo]]: 162 &nbsp;km² * [[Loĝantaro]]: 19200 * [[Poŝtkodo]]: 21235 * [[Telefonprefikso]]: +381 21 * [[Aŭtokodo]]:NS == Situo == La urbo situas laŭ la ĉef[[vojo]] [[Senta]]-[[Novi Sad]], la lasta estas tre proksime. == Historio == En [[1332]] okazis la unua mencio pri la [[komunumo]] en formo ''"Themeri"''. En [[1560]] serbaj rifuĝintoj alvenis al la hungara vilaĝo. Post la turka erao en [[1781]] [[hungaroj]], en [[1787]] [[germanoj]] alvenis. Temerin en [[1799]] ricevis la [[titolo]]n [[kampurbo]] kun tutlanda bazarada rajto jare po 4. En [[1848]] pro la konfliktoj la loĝantaro rifuĝis. En [[1899]] la fervojo ekfunkciis ankaŭ en tiu ĉi urbeto. En [[1900]] vivis en Temerin 9518 [[homo]]j (8711 hungaroj, 787 germanoj, 13 serboj). La urbeto apartenis al [[Bács-Bodrog]] ĝis [[Traktato de Trianon]], poste al [[Jugoslavio]], ekde [[2006]] kiel Serbio. En [[1920]] serbaj ekssoldatoj alvenis. Inter [[1941]]-[[1944]] la hungara armeo okupis Temerin, dume en [[1942]] la [[judoj]] deportiĝis. Ankaŭ tie estis razio, same tiel, kiel en [[Novi Sad|Újvidék]]. Same tiel okazis la venĝo kaj la germanoj deportiĝis. En [[1946]] alvenis [[serboj]], en [[2000]] loĝantoj el la militaj zonoj, ekz. el [[Bosnio]]. Post la [[2-a mondmilito]] iom da [[industrio]] ekfunkciis en Temerin. En [[2002]] loĝis 19 216 homoj (serboj 9660, hungaroj 8187, jugoslavianoj 304, [[kroatoj]] 137 kaj aliaj). == Vidindaĵoj == * ortodoksa [[preĝejo]] * romkatolikaj preĝejoj omaĝe al Virga Sankta Rosalia el [[1804]] kaj omaĝe al [[Lourdes]]-a [[Dipatrino]] * [[golgoto]] (la plej alta punkto de Temerin * [[banejo]] ekde [[1915]] * [[biblioteko]] kaj [[muzeo]] == Famuloj == En Temerin naskiĝis: * hungara aktoro [[Andrea Petrik]] * hungara altlerneja [[instruisto]] [[Alpár Losoncz]] * hungara kartografo [[László Irmédi-Molnár]]. == Ĝemelurboj == * [[Dosiero:Flag of Hungary.svg|20ra|]] [[Mórahalom]], [[Hungario]] [[Dosiero:Temerin orthdox church.jpg|eta|maldekstra|Ortodoksa preĝejo de Temerin]] {{Bibliotekoj}} [[Dosiero:Catholic_church_in_Temerin,_Vojvodina,_Serbia.jpg|eta|dekstre|Preĝejo om. al Rosaria en Temerin]] {{Projektoj|commonscat=Temerin|Temerin}} [[Kategorio:Urboj de Serbio]] gnkmx7v12jcntc1tw5a5q6r5z15qzvl 0 237994 9368934 9065147 2026-05-08T20:52:45Z ThomasPusch 1869 9368934 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} {{Informkesto muzikgrupo |Nomo de la grupo = Green Day |Portreto = Green day Live 5 june 2013 in Rome.JPG |Priskribo = Green Day en [[Foxborough]], [[Masaĉuseco]] |Grandeco de bildo = 250 |Daŭro = [[1987]] - |Ĝenro = [[roko]], [[popmuziko|pop]][[rokmuziko|roko]], [[punkroko]] |Oficiala retejo = http://www.greenday.com |Muzikistoj = [[Billie Joe Armstrong]], [[Mike Dirnt]], [[Tré Cool]] }} '''Green Day''' (verda tago) estas [[usono|usona]] rokmuzikgrupo kreita en [[1987]]. La tri membroj estas [[Billie Joe Armstrong]] ([[gitaro]], [[voĉo]]), [[Mike Dirnt]] (dua voĉo, [[basgitaro]]), [[Tré Cool]] ([[drumo]]). Pli ol 65 milionoj da albumoj vendiĝis tutmonde, kaj 22 milionoj da albumoj nur en Usono. == Diskografio == * 39/Smooth (1990) * Kerplunk (1991) * Dookie (1994) * Insomniac (1995) * Nimrod (1997) * Warning (2000) * American Idiot (2004) * 21st Century Breakdown (2009) * ¡Uno! (2012) * ¡Dos! (2012) * ¡Tré! (2012) * Revolution Radio (2016) * Father of All Motherfuckers (2020) * Saviors (2024) {{Projektoj}} {{Ĝermo|muziko}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj muzikaj grupoj]] [[Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1987]] lqs8o90llatk5y76xh46a0ot7oxk4ya 0 245344 9368961 7879706 2026-05-08T21:57:07Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9368961 wikitext text/x-wiki '''Camphill''' estas kuracpedagoga movado surbaze de la [[antropozofio]]. La unua Camphill-komunumo estis fondita en [[1939]] ĉe [[Aberdeen]] en [[Skotlando]] de la el [[Vieno]] elmigrinta infankuracisto D-ro [[Karl König]]. Nuntempe ekzistas pli ol 90 komunumoj en 19 landoj. == Camphill-komunumo == En tia komunumo homoj kun – ofte pluroblaj – gravaj mensaj, animaj kaj korpaj [[malkapablo]]j vivas kutime kun la familioj de siaj [[flegisto]]j en vilaĝecaj komunumoj. Tie ili okupiĝas pri [[biodinamika agrikulturo]], [[pano|panbakado]], [[teksado]], [[librobindado]], [[potfarado]] aŭ prilaboras [[ligno]]n aŭ similajn aferojn. Tiel tiaj homoj povos vivi laŭ siaj kapabloj vivon memstaran. Kontraŭe al flego en aliaj institucioj en Camphill-komunumoj evoluas familiecaj rilatoj. La paso de tago, semajno kaj jaro estas strukturata, por ke ankaŭ tiaj homoj povu orientiĝi. Tial gravas kunaj [[manĝo]]j, diservoj kaj sezonaj festoj kun muziko kaj aliaj artaj kontribuoj. Eĉ gravege malkapablaj infanoj partoprenas lernejon laŭ la [[valdorfa pedagogio]]. Muzikaj kaj moviĝaj terapioj havas gravan rolon; perforto ne okazu kaj la uzo de kemiaj drogoj estas kiel eble plej malalta. == Camphill-komunumoj en Germanio == * Vilaĝkomunumo Hausenhof, [[Dietersheim]] / Steigerwald ([[Bavario]]) * Vilaĝkomunumo Hermannsberg, [[Heiligenberg]] / [[distrikto Bodensee]] ([[Baden-Virtembergo]]) * Vilaĝkomunumo Lehenhof, [[Deggenhausertal]] / distrikto Bodensee (Baden-Virtembergo) * Vilaĝkomunumo Sellen, [[Steinfurt]] ([[Nordrejn-Vestfalio]]) * Markus-komunumo Hauteroda, [[Hauteroda]] / [[distrikto Kyffhäuser]] ([[Turingio]]) * Vivkomunumo Alt-Schönow, [[Berlino]] * Vivkomunumo Königsmühle, [[Neustadt ĉe la Vinstrato|Neustadt a. d. Weinstraße]] ([[Rejnlando-Palatinato]]) * Lernejokomunumo Brachenreuthe, [[Überlingen]] am Bodensee (Baden-Virtembergo) * Lernejokomunumo Bruckfelden, Überlingen am Bodensee (Baden-Virtembergo) * Lernejokomunumo Föhrenbühl, Heiligenberg / distrikto Bodensee (Baden-Virtembergo) * Centro Karl-König-Schule, [[Nürnberg]] (Bavario) * Tagterapia centro Thomas-Haus, Berlino == Bibliografio == * Carlo Pietzner (Camphill-kunfondinto): ''Aspekte der Heilpädagogik. Beiträge aus der Arbeit der Camphill-Bewegung'', Verlag Freies Geistesleben, Stuttgart 1969 * Cornelius M. Pietzner, Carlo Pietzner, Wanda Root: ''Village Life: The Camphill Communities'', Simon & Schuster 1987, ISBN 0887080308 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.hausenhof.de Camphill-vilaĝkomunumo Hausenhof] * [http://www.camphill.de Camphill en Germanio] * [http://www.camphill-rheinland-pfalz.de Camphill Rheinland-Pfalz (Germanio)] * [http://www.humanus-haus.ch Camphill en Svisio] * [http://www.perceval.ch Camphill-Perceval en Svisio] * [http://www.camphill.cz Camphill en Ĉeĥio] * [http://www.camphill.no Camphill en Norvegio] * [http://www.camphill.org.uk Camphill en Britio]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.camphill.org Camphill en Nordameriko] * [https://web.archive.org/web/20010529142726/http://www.geocities.com/cap_nz/ Camphill en Novzelando] * [http://www.kamah.org.il/eng/about.asp Kamah Curative Community, Kibbutz Harduf, Israelo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080821113640/http://www.kamah.org.il/eng/about.asp |date=2008-08-21 }} * [http://www.camphill.ie Camphill en Irlando] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Antropozofio]] 2v1wpvi2ty4ebn8ceh5731ih459he03 0 246192 9368893 9354901 2026-05-08T15:53:45Z Aidas 3488 9368893 wikitext text/x-wiki {{Informkesto futbalteamo |nomo = Chelsea F.C. |dosiero = Stamford Bridge - West Stand.jpg |grandeco de dosiero = 290 |priskribo de dosiero = la stadiono ''Stamford Bridge'' |plena nomo = Chelsea Football Club |kromnomo = The Blues <br /> (''La Bluuloj'') |fondita = 1905 |stadiono = stadiono ''Stamford Bridge'' <br /> [[Londono]], {{Anglio}} |kapacito = 42.055<ref name="capacity">{{cite web | url=http://www.chelseafc.com/xxchelsea180706/index.html#/page/StadiumLayout | title=Stadium Layout |work=chelseafc.com | accessdaymonth=21 januaro | accessyear=2007}}</ref> |prezidanto = {{flago|Usono}} Bruce Buck |trejnisto = {{flago|Italio}} [[Antonio Conte]] <small>(ekde 2016)</small> |ligo = [[F.A. Supra Ligo]] |sezono = 2022/23 |pozicio = 3-a pozicio |modelo de maldekstra brako1=_chelsea2324h|modelo de korpo1=_chelsea2324h|modelo de dekstra brako1=_chelsea2324h| maldekstra brako1=0000FF|korpo1=0000FF|dekstra brako1=0000FF|ŝorto1=0025DD|ŝtrumpoj1=FFFFFF| modelo de maldekstra brako2=_chelsea2324a|modelo de korpo2=_chelsea2324a|modelo de dekstra brako2=_chelsea2324a| maldekstra brako2=FFFFFF|korpo2=FFFFFF|dekstra brako2=FFFFFF|ŝorto2=000000|ŝtrumpoj2=000000| }} [[Dosiero:Chelsea Olympiakos CL2008 cropped.jpg|eta|maldekstra|400ra|{{centre|la unua vira teamo en 2008}}]] [[Dosiero:Next Generation Trophy 2018 Erster Tag 10.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|la kluba teamo de sub-16-jaruloj en 2018}}]] '''Chelsea Football Club''' aŭ '''Chelsea F.C.''' (''[[Futbalo|Futbalklubo]] de Chelsea'') estas [[anglio|angla]] [[klubo|futbalklubo]] fondita en la jaro [[1905]] de la fratoj Mears. La hejm[[stadiono]] de la teamo, foje nomata ''The blues'' (la bluuloj), estas la [[stadiono Stamford Bridge]] en la okcidenta [[Londono]]. La plej granda sukceso de Chelsea estas venko en [[Ligo de Ĉampionoj de UEFA|Ligo de Ĉampionoj]] 2011/12. Pli lastatempe ĝi ankaŭ venkis la turniron [[Konferenca Ligo de UEFA]] en 2025. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.chelseafc.com Oficiala retejo de Chelsea FC] ({{en}}) * [http://www.cfcnet.co.uk CFCNET, neoficiala retejo] ({{en}}) * [http://www.mychelseafc.com/ Angla retejo de subtenantoj] ({{en}}) * Krome: [[Wikinews:Category:Chelsea F.C.]] ({{en}}) == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Anglaj futbalteamoj]] 4mjlqe9o65mvgu2xqsr9vbcihpbdncz 0 250129 9369138 8123162 2026-05-09T09:41:49Z ThomasPusch 1869 9369138 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio|Bildo=Dora the Explorer logo.png}} '''''Doro la Esploristino''''' ({{en}} "Dora the Explorer") estas Usona animacia [[televidserio]]. Pilota epizodo por la serio elsendiĝis en 1999, kaj ''Doro la Esploristo'' fariĝis regula serio en 2000. La televidserio temas pri la aventuroj de knabino nomita Dora (Doro) kun siaj amikoj, inter ili ''Boots'', kaj siaj animaj objektoj, nomitaj Dorsosako kaj Mapo. La cela publiko, la junaj [[infano]]j, povas lerni la [[angla lingvo|angla]]n kaj la [[hispana lingvo|hispana]]n per tiuj [[televidprogramo]]j. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} * {{IMDb titolo}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de Nickelodeon]] b4z0py0vxr6ef3ocpnixwqpbtzjxtge 0 250741 9369087 7025261 2026-05-09T08:24:07Z Crosstor 3176 famulo 9369087 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=SK}} '''Mojmírovce,''' [[hungare]] '''Ürmény''' estas [[vilaĝo]] en [[Slovakio]], en [[Regiono Nitra]], en [[Distrikto Nitra]]. La historia slovaka nomo estis '''Urmin'''. [[Dosiero:Ürmény községháza.JPG|eta|maldekstra|Vilaĝdomo de Mojmírovce]] == Bazaj informoj == * [[Areo]]: 20 km² * [[Supermara alteco]]: 140 m * [[Loĝantaro]]: 2760 * [[Poŝtkodo]]: 951 15 * [[Aŭtokodo]]: NR * [[Telefonprefikso]]: 37 == Situo == La vilaĝo situas en [[valo]] de [[rojo]], laŭ flanko[[vojo]]j. La komunumo kontaktiĝas kun [[Svätoplukovo]]. [[Nitra (urbo)]] troviĝas 13 km-ojn for. == Historio == La unua mencio pri la vilaĝo devenis el [[1156]]. En [[1910]] loĝis tie 3347 da [[homo]]j, (2653 [[slovakoj]], 457 [[hungaroj]], 156 [[germanoj]]). Ĝis [[1919]] la vilaĝo apartenis al [[Nyitra (reĝa departemento)]], al distrikto de [[Nitra (urbo)|Nyitra]], poste al [[Ĉeĥoslovakio]]. Inter [[1938]]-[[1945]] la vilaĝo situis laŭ la nova landolimo en la slovaka flanko. Post la [[2-a mondmilito]] la germanoj estis deportitaj, la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ [[Dekretoj de Beneš]]. En [[2001]] loĝis tie 2694 da homoj, (2639 slovakoj). == Famuloj == * naskiĝis en tiama Ürmény: ** [[hungara]] [[advokato]] [[István Kiss (advokato)|István Kiss]] ** hungara [[geografo]] [[Emil Korpás]] ** hungara [[grafo]] [[Antal Grassalkovich (krongardisto)]], kiu rearanĝis Hungarion post la [[turkoj]] ** [[reĝa juĝisto]] [[József Ürményi]] ** hungara [[historiisto]] [[Vilmos Fraknói]] * mortis en tiama Ürmény hungara akademia instruisto [[János Fleischhacker]] [[Dosiero:Ürmény központ.JPG|eta|maldekstra|Vilaĝcentro de Mojmírovce]] {{Municipoj de Regiono Nitra|Distrikto Nitra}} [[Kategorio:Municipoj en distrikto Nitra]] el1jpaqwviiqgw7uj8blhl2mkhw7qpm 0 254005 9369143 8156278 2026-05-09T09:44:35Z ThomasPusch 1869 + 2 retejoj 9369143 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio}} '''''Eureka''''', ('''''EUR^eKA''''') estas usona scienc-fikcia televida serio, kiun oni ekprezetis la 18-an de julio [[2006]] en la [[Syfy|Sci Fi Channel]]. == Skizo == ''Eureka'' estas sekreta urbo en la Usono, kie agadas plej elstaraj sciencistoj de la Usono. Post kia la dua mondmilito finiĝis, Einstein rekonas, ke en la estonto gravas la scienco. Pro tio [[Harry S. Truman]] konstruigas per helpo de [[Albert Einstein|Einstein]] sekretan urbon en la pacifika marbordo de Usono. La urbo neniam aperas sur mapoj, oni ne publikigas ties ekziston. == Ĉefroluloj == {| class="wikitable" |- ! Rolo ! Aktoro |- | '''Jack Carter''' | [[Colin Ferguson]] |- | '''Allison Blake''' | [[Salli Richardson-Whitfield]] |- | '''Zoe Carter''' | [[Jordan Hinson]] |- | '''Henry Deacon''' | [[Joe Morton]] |- | '''Nathan Stark''' | [[Ed Quinn]] |- | '''Beverly Barlowe''' | [[Debrah Farentino]] |- | '''Jim Taggart''' | [[Matt Frewer]] |- | '''Josephina "Jo" Lupo''' | [[Erica Cerra]] |- | '''Warren King''' | [[Greg Germann]] |- | '''William Cobb''' | [[Maury Chaykin]] |- | '''Kolonelo Briggs''' | [[Gary Chalk]] |- |} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} * {{IMDb titolo}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de Syfy]] bpxzbtig88g7jjnltd78gpihwt13qf3 9369144 9369143 2026-05-09T09:47:41Z ThomasPusch 1869 /* Ĉefroluloj */ 9369144 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio}} '''''Eureka''''', ('''''EUR^eKA''''') estas usona scienc-fikcia televida serio, kiun oni ekprezetis la 18-an de julio [[2006]] en la [[Syfy|Sci Fi Channel]]. == Skizo == ''Eureka'' estas sekreta urbo en la Usono, kie agadas plej elstaraj sciencistoj de la Usono. Post kia la dua mondmilito finiĝis, Einstein rekonas, ke en la estonto gravas la scienco. Pro tio [[Harry S. Truman]] konstruigas per helpo de [[Albert Einstein|Einstein]] sekretan urbon en la pacifika marbordo de Usono. La urbo neniam aperas sur mapoj, oni ne publikigas ties ekziston. == Ĉefroluloj == Pri bluaj internaj ligiloj, se iuj estas, vidu la informkeston. {| class="wikitable" |- ! Rolo ! Aktoro |- | '''Jack Carter''' | [[Colin Ferguson]] |- | '''Allison Blake''' | Salli Richardson-Whitfield |- | '''Zoe Carter''' | Jordan Hinson |- | '''Henry Deacon''' | Joe Morton |- | '''Nathan Stark''' | Ed Quinn |- | '''Beverly Barlowe''' | Debrah Farentino |- | '''Jim Taggart''' | Matt Frewer |- | '''Josephina "Jo" Lupo''' | Erica Cerra |- | '''Warren King''' | Greg Germann |- | '''William Cobb''' | Maury Chaykin |- | '''Kolonelo Briggs''' | Gary Chalk |- |} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} * {{IMDb titolo}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de Syfy]] 9o41i4a1cqszavcytoekhushh0fbev7 9369145 9369144 2026-05-09T09:48:53Z ThomasPusch 1869 9369145 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio}} '''''Eureka''''', ('''''EUR^eKA''''') estas usona scienc-fikcia televida serio, kiun oni ekprezentis la 18-an de julio [[2006]] en la kanalo ''[[Syfy|Sci Fi Channel]]'', ankaŭ literumata ''Syfy''. == Skizo == ''Eureka'' estas sekreta urbo en la Usono, kie agadas plej elstaraj sciencistoj de la Usono. Post kia la dua mondmilito finiĝis, Einstein rekonas, ke en la estonto gravas la scienco. Pro tio [[Harry S. Truman]] konstruigas per helpo de [[Albert Einstein|Einstein]] sekretan urbon en la pacifika marbordo de Usono. La urbo neniam aperas sur mapoj, oni ne publikigas ties ekziston. == Ĉefroluloj == Pri bluaj internaj ligiloj, se iuj estas, vidu la informkeston. {| class="wikitable" |- ! Rolo ! Aktoro |- | '''Jack Carter''' | [[Colin Ferguson]] |- | '''Allison Blake''' | Salli Richardson-Whitfield |- | '''Zoe Carter''' | Jordan Hinson |- | '''Henry Deacon''' | Joe Morton |- | '''Nathan Stark''' | Ed Quinn |- | '''Beverly Barlowe''' | Debrah Farentino |- | '''Jim Taggart''' | Matt Frewer |- | '''Josephina "Jo" Lupo''' | Erica Cerra |- | '''Warren King''' | Greg Germann |- | '''William Cobb''' | Maury Chaykin |- | '''Kolonelo Briggs''' | Gary Chalk |- |} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} * {{IMDb titolo}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de Syfy]] ovudaj7lko5y1b2jzpa3lz1nr93atnt 9369146 9369145 2026-05-09T09:49:52Z ThomasPusch 1869 + emblemo Eureka (2006 TV series) logo.svg 9369146 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio |Bildo = Eureka (2006 TV series) logo.svg }} '''''Eureka''''', ('''''EUR^eKA''''') estas usona scienc-fikcia televida serio, kiun oni ekprezentis la 18-an de julio [[2006]] en la kanalo ''[[Syfy|Sci Fi Channel]]'', ankaŭ literumata ''Syfy''. == Skizo == ''Eureka'' estas sekreta urbo en la Usono, kie agadas plej elstaraj sciencistoj de la Usono. Post kia la dua mondmilito finiĝis, Einstein rekonas, ke en la estonto gravas la scienco. Pro tio [[Harry S. Truman]] konstruigas per helpo de [[Albert Einstein|Einstein]] sekretan urbon en la pacifika marbordo de Usono. La urbo neniam aperas sur mapoj, oni ne publikigas ties ekziston. == Ĉefroluloj == Pri bluaj internaj ligiloj, se iuj estas, vidu la informkeston. {| class="wikitable" |- ! Rolo ! Aktoro |- | '''Jack Carter''' | [[Colin Ferguson]] |- | '''Allison Blake''' | Salli Richardson-Whitfield |- | '''Zoe Carter''' | Jordan Hinson |- | '''Henry Deacon''' | Joe Morton |- | '''Nathan Stark''' | Ed Quinn |- | '''Beverly Barlowe''' | Debrah Farentino |- | '''Jim Taggart''' | Matt Frewer |- | '''Josephina "Jo" Lupo''' | Erica Cerra |- | '''Warren King''' | Greg Germann |- | '''William Cobb''' | Maury Chaykin |- | '''Kolonelo Briggs''' | Gary Chalk |- |} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} * {{IMDb titolo}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de Syfy]] psq5xbd2emrz6u41r227njlt7nv8tcl 9369165 9369146 2026-05-09T11:06:46Z ThomasPusch 1869 /* Ĉefroluloj */ 9369165 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio |Bildo = Eureka (2006 TV series) logo.svg }} '''''Eureka''''', ('''''EUR^eKA''''') estas usona scienc-fikcia televida serio, kiun oni ekprezentis la 18-an de julio [[2006]] en la kanalo ''[[Syfy|Sci Fi Channel]]'', ankaŭ literumata ''Syfy''. == Skizo == ''Eureka'' estas sekreta urbo en la Usono, kie agadas plej elstaraj sciencistoj de la Usono. Post kia la dua mondmilito finiĝis, Einstein rekonas, ke en la estonto gravas la scienco. Pro tio [[Harry S. Truman]] konstruigas per helpo de [[Albert Einstein|Einstein]] sekretan urbon en la pacifika marbordo de Usono. La urbo neniam aperas sur mapoj, oni ne publikigas ties ekziston. == Ĉefroluloj == Pri bluaj internaj ligiloj, se iuj estas, vidu la informkeston (ĉapitron "Aktoroj"). {| class="wikitable" |- ! Rolo ! Aktoro |- | '''Jack Carter''' | [[Colin Ferguson]] |- | '''Allison Blake''' | Salli Richardson-Whitfield |- | '''Zoe Carter''' | Jordan Hinson |- | '''Henry Deacon''' | Joe Morton |- | '''Nathan Stark''' | Ed Quinn |- | '''Beverly Barlowe''' | Debrah Farentino |- | '''Jim Taggart''' | Matt Frewer |- | '''Josephina "Jo" Lupo''' | Erica Cerra |- | '''Warren King''' | Greg Germann |- | '''William Cobb''' | Maury Chaykin |- | '''Kolonelo Briggs''' | Gary Chalk |- |} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} * {{IMDb titolo}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de Syfy]] jdofhrgaed1u7j4suyjrodz37w1g9i5 0 254283 9368978 9087721 2026-05-08T22:47:01Z ThomasPusch 1869 /* Rolantaro */ 9368978 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio}} '''''Alfred Hitchcock Presents''''' ("Alfred Hitchcock prezentas") estas [[Usono|usona]] [[televida serio]], kiu konsistas el 268 epizodoj 26-minutaj. Ĝi estis kreita de [[Alfred Hitchcock]] kaj dissendita inter la [[2-a de oktobro]] [[1955]] kaj la [[26-a de junio]] [[1962]] sur la televidreto [[Columbia Broadcasting System|CBS]], sekve sur la reto [[National Broadcasting Company|NBC]]. La televidserio famas pro sia enkonduka sceno, dum kiu la silueto de Hitchcock progrese aperas en la fono, kune kun funebra melodio. Ĝi konsistas el multaj, pesimistaj rakontetoj, kiuj ofte finiĝas laŭ tute neatendita maniero. == Rolantaro == Multaj aktoroj rolis en la serio, interalie: {{Div col|cols = 3}} * [[Barbara Bel Geddes]] * [[Charles Bronson]] * [[John Cassavetes]] * [[James Coburn]] * [[Joseph Cotten]] * [[Bette Davis]] * [[Robert Duvall]] * [[Tom Ewell]] * [[Peter Falk]] * [[John Forsythe]] * [[Peter Lorre]] * [[Steve McQueen]] * [[Walter Matthau]] * [[Vera Miles]] * [[Elizabeth Montgomery]] * [[Roger Moore]] * [[Kim Novak]] * [[Vincent Price]] * [[Robert Redford]] * [[Burt Reynolds]] * [[William Shatner]] * [[Martin Sheen]] {{Div col end}} == Eksteraj ligiloj == * {{IMDb titolo}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Detektivaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Aperis en 1955]] [[Kategorio:Malaperis en 1962]] [[Kategorio:Televidaj programoj de NBC]] [[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 1950-1959]] [[Kategorio:Alfred Hitchcock]] sda60ur0xn83m3tzeetww45ulfwi7as 0 264601 9369003 7958465 2026-05-08T23:27:33Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369003 wikitext text/x-wiki {{Informkesto armilo | nomo = Carcano | dosiero = [[Dosiero:Mannlicher-Carcano rifle owned by Lee Harvey Oswald.jpg|300px]] | priskribo = Fusilo Carcano uzita de [[Lee Harvey Oswald]] dum [[atenco kontraŭ John Fitzgerald Kennedy]] | lando = [[Dosiero:Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg|20px]] [[Itala reĝlando]] | konstruisto = Mauser-Parravicino | speco = [[ripetfusilo|ripeta]] [[fusilo]] | priservo = | prototipo = [[1891]] | seria produkto = | produktita = [[1892]]-[[1945]] | kalibro = 6,5 mm (M 91)<br />7,35 mm (M 38) | kartoĉo = [[6,5 x 52 mm Mannlicher-Carcano]]<br />[[7,35 x 52 mm Mannlicher-Carcano]] | magazeno = kartoĉujo por 6 (M 91) aŭ 5 (M 38) kartoĉoj | longeco = 1295 mm (fusilo M 91)<br />920 mm (karabeno M 91)<br />1020 (mallonga fusilo M 38) | alteco = | larĝeco = | longeco de paftubo = | longeco de cellinio = | pezo de armilo = 3,82 kg (fusilo M 91)<br />3,2 kg (karabeno M 91)<br />3,4 kg (mallonga fusilo M 38) | pezo de propra armilo = | pezo de afusto = | pezo de paftubo = | pezo de aldona ekipo = | zono = | Vo = 710 m/s (fusilo M 91)<br />660 m/s (karabeno M 91TS)<br />757 m/s (mallonga fusilo M 38) | Eo = | teoria kadenco = | praktika kadenco = | pafdistanco maks = 2000 m (fusilo M 91)<br />1500 m (karabeno M 91)<br />900 m (mallonga fusilo M 38) | praktika pafdistanco = 600 m | trabato de blendo = | forto de neniigo = }} '''Carcano''' [karkAno] (ankaŭ '''Mannlicher-Carcano''' aŭ '''Paravicini-Carcano''') estas nomo uzita por markigo de produktvico de italaj [[ripetpafilo|ripetaj]] armeaj [[fusilo]]j. La armilo eluzanta kiel bazon aŭstrian sistemon [[Mannlicher]] estis reguligita de italaj konstruistoj. Tiu ĉi fusilo estis evoluigita de ĉefkonstruisto de Itala armea armilfabriko en [[Turino]] de subkolonelo [[Salvatore M. Carcano]] en la jaro [[1890]] kaj de subkolonelo Paravicini. Ties unua produktversio estis nomita kiel '''Modelo 1891''' (M91). Prezentita ĝi estis en la jaro 1891 kaj estis reguligita por uzo de nova tipo de senrandaj kartoĉoj ''[[6,5 x 52 mm Mannlicher-Carcano]]''. La kartoĉujo havas kapaciton de ses [[kartoĉo]]j. La fusiloj de serio Carcano estis fabrikataj inter la jaroj 1892 – 1945, dum kiuj ili anstataŭis antaŭe uzatajn fusilojn ''Vetterli-Vitali&nbsp; kalibro 10,35 x 47 mmR''. La [[fusilo]]j kaj la [[karabeno]]j Carcano kreis ĉefan infanterian armilaron de la itala armeo dum la [[unua mondmilito]] kaj la [[dua mondmilito]]. == Variantoj == * '''Fucile di Fanteria Mo.1891''' - longa infanteria [[fusilo]] M 1891, akceptita en armilaron en [[1891]] * '''Moschetto Mo.91 da Cavalleria''' - [[karabeno]] M 1891 ekipita de klap-kudrilpikilo, akceptita en armilaron en [[1893]] * '''Moschetto per Truppe Speciali Mo.91''' - karabeno M 91 T.S. por specialaj taĉmentoj, akceptita en armilaron en [[1897]] * '''Moschetto di Fanteria Mo. 91/24''' - karabeno M 91/24, modifiko de la origina versio Mo.1891 kun mallongigita [[paftubo]], akceptita en armilaron en [[1924]] * '''Moschetto di Fanteria Mo. 91/28''' - karabeno M 91/28 kun nova konstruo, akceptita en armilaron en [[1928]] * '''Moschetto di Fanteria Mo. 91/28 con Tromboncino''' - modifika versio de karabeno M 91/28 plenigita je 38,5&nbsp;mm [[grenadĵetilo]] * '''Fucile di Fanteria Mo. 1938''' - mallonga fusilo M 1938, modernigita versio akceptita en la jaro [[1938]] uzanta novan kartoĉon de kalibro 7,35&nbsp;mm, kapacito 5 kartoĉoj * '''Moschetto di Fanteria Mo. 91/38''' - mallonga fusilo M 1938 uzanta malnovan kartoĉon de kalibro 6,5&nbsp;mm * '''Fucile di Fanteria Mo. 91/41''' - longa infanteria fusilo M 91/41, simila al la origina Mo.1891, akceptita en armilaron en [[1941]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://personal.stevens.edu/~gliberat/carcano/models.html Taksonomio de Carcano-pafiloj] (en) * [http://world.guns.ru/rifle/rfl21-e.htm Rusa vendejo de pafiloj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100914233327/http://world.guns.ru/rifle/rfl21-e.htm |date=2010-09-14 }} (en) * [http://www.il91.it Itala paĝo pri Carcano-pafiloj] (it) * [http://www.surplusrifle.com/carcano9138/index.asp Modelo 38 de Carcano ĉe SurplusRifle] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110716095857/http://www.surplusrifle.com/carcano9138/index.asp |date=2011-07-16 }} (en) [[Kategorio:Pafiloj]] [[Kategorio:Atenco kontraŭ John Fitzgerald Kennedy]] ts3rs11vbov3tniz4bejv0rvtk6a0yr 0 270846 9368963 8982911 2026-05-08T22:25:33Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9368963 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto}} '''Canal+''' estas [[Francio|franca]] duon-ĝenerala privata [[televido|televid]][[kanalo]] kies programoj konsistas esence el filmoj kaj el raportado pri sportaj eventoj. Ĝi estas la unua paga franca televido; ĝi apartenas al [[grupo Canal+]] (Filio de la Grupo [[Vivendi]]). == Historio de la kanalo == La [[9-an de junio]] [[1982]], la prezidento de la franca respubliko [[François Mitterrand]] anoncis dum gazetara kunveno : “''La tre baldaŭan envojigon de projekto pri kvara televidkanalo. Ĝi pli turnos sin al redissendoj kaj ankaŭ al la problemoj de Kulturo. Tiu kanalo necesigos neniun kroman elspezon.''“ La [[4-an de novembro]] [[1984]], [[André Rousselet]], iama helpanto de la prezidento, fariĝinta prezidanto de Canal+, malfermis la antenon je la 8a horo por 186,000 unuaj abonantoj-"fondintoj". === El eraro rezultis ĝia nomo === Laŭ du ĵurnalistoj de la gazeto '''[[Libération]]''', la nomo "'''Canal+'''" fontis el eraro. Origine, la dosiero nomiĝis '''Canal 4''', t.e. logika sekvo post la tri unuaj francaj televidkanaloj : '''[[TF1]]''', '''[[Antenne 2]]''' kaj '''[[FR3]]'''. La cifero "4" malbone presita kaj legebla kiel "+" estus haviginta al André Rousselet, la ideon pri definitiva nomo de la kanalo. === Unuaj sukcesoj post malfacila komenca periodo === Ne tre plaĉis al la tri unuaj publikaj kanaloj la alveno de plia. Merkatpritaksado erare gvidis la preferon al publiko el grandaj urboj kaj finance bonstata. Plie, necesis solvi teknikajn problemojn, i.a. la kanalo devis ekspluati specifan antenon por ricevo ([[Tre alta frekvenco|VHF]]). Aldoniĝis problemoj de piratado{{specifigu}} de ĝia malkodilo. En [[1985]], la anonco pri kreo de du novaj senpagaj privataj kanaloj '''[[La Cinq]]''' (La Kvina) kaj '''[[TV6]]''', instigis la telespektantojn al atendemo kaj forte bremsis la abonojn. Fine de [[1985]], la financa bilanco estis deficita. La [[9an de decembro]] [[1989]] la nombro de abonantoj de Canal+ superis 3 milionojn kaj ĝia profito atingis 774 milionojn da francaj frankoj (1,18 miliono da eŭroj) por entuta spezosumo de 5,3 miliardoj da francaj frankoj (808 milionoj da eŭroj). Ĝi forlasis sian parizan sidejon kaj translokiĝis en [[Issy-les-Moulineaux]] ([[Francaj departementoj|Departemento]] [[Hauts-de-Seine]]). == Apartaĵoj == Jam dekomence, Canal+ skuis kutimojn de la franca televido : * paga kanalo alirebla per surtera hertza reto; * fono sobra kaj nigra en epoko kiam nigra ekrano timigis la ceterajn kanalojn, kun emblemo 2D (dudimensia), kaj en epoko kiam laŭmodiĝis 3D (tridimensia); * foresto de prezentantino anstataŭigita per anonc-tekstoj; * multdissendo de freŝdataj filmoj el furorlisto ("box-office"); * impertinentaj elsendoj ("la spirito Canal") kun tono nekongrua kun la temo; * [[rekta dissendo]] de la matĉoj de "Ligue 1" de [[futbalo]] (Ĉampionado de Futbalo de Francio); * dissendo de la Ligo de Ĉampionoj de futbalo. Canal+ estas unu el la plej grandaj eŭropaj aŭdovidaj grupoj : [[Groupe Canal+]]. En 2008, ĝia spektantaro konsistigis averaĝe 3,3% el la tuta spektantaro de francaj televidkanaloj (3,4% en 2007; unuavice troviĝas la privata '''TF1''' kun 27,2% laŭ [http://www.mediametrie.fr/ Médiamétrie]). == Programado == La programoj de Canal+ France konsistas esence el freŝdataj filmoj en ekskluziveco kaj ĉiuj matĉoj de [[futbalo]] de "Ligue 1" kies rajtojn je dissendo ĝi aĉetis en 2004 por 600 milionoj da eŭroj. Sed la kanalo estas duonĝenerala kaj sekve programas ankaŭ filmseriojn, magazinojn, informbultenojn, distrajn kaj porjunulajn programojn, humuro (i.a. "Les guignols de l'info" - la ginjolludantoj de la informado), dokumentaraj filmoj. == Organizado == === Estraranoj === ;Ĝeneralaj prezidantoj-direktoroj : * [[André Rousselet]] : 4/11/1984 - 14/02/1994 * [[Pierre Lescure]] : 14/02/1994 - 16/04/2002 * [[Xavier Couture]] : 16/04/2002 - 02/2003 * [[Bertrand Méheut]] : ekde 02/2003 ;Ĝeneralaj direktoj el grupo C+: * [[Pierre Lescure]] : 4/11/1984 - 14/02/1994 * [[Denis Olivennes]] : 06/1999 - 12/04/2002 * [[Bertrand Méheut]] : 05/2002-02/2003 ;Ĝenerala direktoroj de la programoj : * [[Alain de Greef]] : 4/11/1984 - 12/2000 * [[Michel Denisot]] : 12/2000 - 02/2002 * [[Dominique Farrugia]] : 02/2002 - 02/2003 * [[Guillaume de Vergès]] 02/2003- 11/2003 * [[Rodolphe Belmer]] : ekde 11/2003 ;Animantoj : <div style="column-count:3;"> * [[Jean-Michel Aphatie]] * [[Thierry Ardisson]] * [[Élé Asu]] * [[Ali Baddou]] * [[Yann Barthes]] * [[Eric Bayle]] * [[Frédéric Beigbeder]] * [[Maïtena Biraben]] * [[Louise Bourgoin]] * [[Frédéric Brindelle]] * [[Patrick Bruel]] * [[Elise Chassaing]] * [[Pascale Clark]] * [[Florence Dauchez]] * [[Michel Denisot]] * [[Marcel Desailly]] * [[Didier Deschamps]] * [[David Douillet]] * [[Christophe Dugarry]] * [[George Eddy]] * [[Stéphane Guillon]] * [[Aimé Jacquet]] * [[Charlotte le Grix de la Salle]] * [[Anne-Elisabeth Lemoine]] * [[Bixente Lizarazu]] * [[Ariane Massenet]] * [[Hervé Mathoŭ]] * [[Fred Moulin]] * [[Jules-Edouard Moustic]] * [[Thomas N'gijol]] * [[Thierry Rey]] * [[Victor Robert]] * [[Daphné Roulier]] * [[Bruce Toussaint]] * [[Laurent Weil]] * [[Ariel Wizman]] * [[Zinedine Zidane]] </div> == Sidejo == 1 place du Spectacle<br /> 92130 [[Issy-les-Moulineaux]]<br /> Tel : (33) (0)1 71 35 35 35<br /> Retejo : http://www.canalplus.fr/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110222061845/http://www.canalplus.fr/ |date=2011-02-22 }}<br /> == Dissendo == '''Analoga''' : [[Tre alta frekvenco|VHF]] / [[UHF]] [[Sécam]] Chaîne n° 4 (Kanalo n° 4) <br /> '''Cifereca''' : TNT : [[télévision numérique terrestre française|TNT]] (Cifereca surtera franca Televido) Chaîne n° 4 paga (horaroj de klara senpaga spektebleco)<br /> '''Satelito''' : [[CanalSat]] : Chaîne n° 4 <br /> [[TPS (société)|TPS]] : Chaîne n° 4 <br /> '''Kablo''' : [[Numericable|Noos]] : Chaîne n° 4<br /> '''ADSL'''<br /> [[Freebox TV]] : Chaîne n° 4<br /> [[SFR|Neufbox/SFR TV]] : Chaîne n° 4<br /> [[Aliceadsl|Alice]] : Chaîne n° 4<br /> [[Orange TV]] : Chaîne n° 4<br /> [[Darty Box TV]] : Chaîne n° 4 <br /> == Vidu ankaŭ == * [[Televido en Francio]] == Fonto == La baza materialo de tiu ĉi artikolo fontas el la franclingva versio de Wikipedia. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Televido en Francio]] [[Kategorio:Televidkanaloj]] sjrvcg5zml3kodqg2ropi6eu9lu5cqo 0 276077 9368826 7250430 2026-05-08T12:18:07Z Sj1mor 12103 9368826 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} [[Dosiero:Julio antonio mella.jpg|eta|dekstra|Julio Antonio Mella]] '''Julio Antonio MELLA''' (n. la [[25-a de marto|25-an de marto]] [[1903]] - m. la [[10-a de januaro|10-an de januaro]] [[1929]]) estis elstara [[Kubo|kuba]] revoluciulo, fondinto de la [[Kuba Komunisma Partio]]. Dum liaj studentaj jaroj en la [[Havana Universitato]] estis membro kaj aktivulo de diversaj politikaj asocioj kaj de la [[Universitata Studenta Federacio]]. Pro lia [[politika aktivismo]] kontraŭ la diktatoreco de la tiamaj prezidantoj, Mella estis forpelita de la universitato en [[1926]]. Pro tio estis ekzilita en [[Meksiko]] kie fondis la ''Asocion de Novaj Kubaj Revoluciaj Enmigrantoj''. En [[1927]] partoprenas la Kongreson kontraŭ la Kolonia Subpremo en [[Bruselo]], [[Belgio]] kaj poste vizitas [[Sovetio]]n kiel delegito al la 4-a Internacia Ruĝa Sindikata Kongreso. Dum tiu epoko la [[reĝimo]] de [[Gerardo Machado]] ordonis la sekretan policon esplori la aktivecojn de la '''Universitato José Martí''', kiun li taksis kiel “danĝera fokuso je komunista propagando”; la [[10an de januaro]] [[1929]] estas murdata en Meksiko dum li marŝadis kun [[Tina Modotti]], supozeble de pagitaj murdistoj de la [[diktaturo]] de Gerardo Machado. La restaĵoj de Julio Antonio Mella estis cindrigitaj en la Franca Panteono de la meksika [[ĉefurbo]] kaj poste estis organizita la adiaŭo de la cindroj en la Amfiteatro Bolívar. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.almamater.cu/imagenes/imagen/acto-mella1.jpg Foto de monumento al Mella] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927082036/http://www.almamater.cu/imagenes/imagen/acto-mella1.jpg |date=2007-09-27 }} en la Havana Universitato. * [http://www.pcc.cu/pccweb/glosario/personalidades/images/mella.jpg Foto de Mella] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060509224009/http://www.pcc.cu/pccweb/glosario/personalidades/images/mella.jpg |date=2006-05-09 }} farita de Tina Modotti. * [http://www.lamella.com.ar] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150715222501/http://lamella.com.ar/ |date=2015-07-15 }} Corriente Universitaria Julio A. Mella - UBA - Argentio] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Mella, Julio Antonio}} [[Kategorio:Kubaj politikistoj]] rf7e80itlxj824wgdg62osib00vzrqz 0 289925 9368979 7873041 2026-05-08T22:47:26Z ThomasPusch 1869 /* Eksteraj ligiloj */ 9368979 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}}{{Informkesto televida serio}} <!-- ambaŭ ŝablonoj devas esti en la unua linio --> '''''American Idol''''' (markonomo, tradukebla kiel ''Usona Idolo'') estas usona televida spektaklo, prezentita en televida reto de la amaskomunikila kompanio [[Fox Broadcasting Company|Fox]]. Ĝi estas la usona vario de la brita ''[[Pop Idol]]'' (adaptita en multaj landoj kiel ''(Lando)... serĉas Superstelulon''). ''American Idol'' estas plej sukcesa televida spektaklo de [[Usono]], kiu atingis dum la lasta sezono averaĝe 31 milionojn spektaklojn. Multaj partoprenantoj atingis mondajn sukcesojn kiel [[Kelly Clarkson]], [[Carrie Underwood]], [[Clay Aiken]], [[Jennifer Hudson]] kaj [[Jordin Sparks]]. La serio translokiĝis al [[American Broadcasting Company|ABC]] en 2018. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.americanidol.com/ oficiala paĝo] ({{en}}) * {{IMDb titolo}} {{Idolo serioj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Usonaj muzikaj konkursoj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de Fox Broadcasting Company]] [[Kategorio:Televidaj programoj de American Broadcasting Company]] meau85pvelamkpnn12c3vdpguxebibs 0 300497 9368915 9307812 2026-05-08T17:37:10Z ~2026-27940-11 256545 9368915 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Massimo ACCIAI''' (foje pli longe nomata ''Massimo Acciai Baggiani'', naskiĝis la 9-an de aprilo 1975 en [[Florenco]]) estas [[Italio|itala]], [[Esperantistoj|esperantista]] kaj [[Idisto|idista]] verkisto kaj [[literatura tradukisto]]. Li estas la aŭtoro de la eseo "''Amore per le lingue in Marani e Lahiri" (Amo per la lingvoj en Marani kaj Lahiri)'', Ellin Selae n-ro 148, aprilo 2020<ref name=":0">(itale) ''Amore per le lingue in Marani e Lahiri'', en: [https://segretidipulcinella.wordpress.com/wp-content/uploads/2020/03/letture_per_la_quarantena.pdf Letture per la quarantena] (PDF), Segreti di Pulcinella, aprilo 2020, paĝoj 217-221.</ref> kaj de la sole en [[Esperanto]] aperinta verko lia kiu nomiĝas "''[[La lingvovendejo]]"'', omaĝo al ĉiuj lingvoj, naturaj aŭ [[Planlingvo|planitaj]], vivantaj aŭ mortintaj. == Biografio == Magistro pri literaturo ĉe la [[Universitato de Florenco]] per doktora disertacio pri "Komunikado kaj fantascienco" dum decembro 2001, li fondis la interretan kulturan kaj literaturan revuon ''Segreti di Pulcinella'' (Sekretoj de [[Pulĉinelo]]) kun Francesco Felici, verkisto kaj amiko el [[Pizo (Italio)|Pisa]], dum marto 2003; en la revuo estas ofte spaco por multaj lingvoj, inkluzive de Esperanto. Li estis estrarano de [[Itala Esperantista Junularo]] (IEJ) dum 2003-2006, redaktoro de ''[[Nova sento (revuo)|Nova Sento]]'' (organo de [[Itala Esperantista Junularo|IEJ]]) dum 2003-2006 kaj redaktoro de ''Disvastigo'' dum 2009-2010. En 2019 li partoprenis en la internacia konkurso "''Mia urbo, mia asocio''" de UEA per filmo en Esperanto, nome "''Bonvenon al la Florenca Esperanto-Asocio".'' Li verkis itallingve kaj en Esperanto poemojn, novelojn kaj artikolojn, aperitajn en diversaj esperantistaj revuoj (''[[Literatura Foiro]], ''[[L’Esperanto]]<nowiki/>ktp) ekde 2002. Lia unua libro de noveloj, [[La sola absolvita / L'unico assolto|''L'unico assolto'']] / [[La sola absolvita / L'unico assolto|La sola absolvita)]],aperis en 2009, itallingve kaj en Esperanto, per la itala eldonejo [[Faligi]]. Poste, en 2016, aperis la libro [[La lingvovendejo|''La lingvovendejo'']] ''(originale'' en Esperanto, sen tradukoj al aliaj lingvoj) eldonita de la [[Itala Esperanto-Federacio]]. Li faris diversajn videaĵojn ekde 2005 kaj aperis en la filmo ''Backstage''. Li verkis 140 tekstojn de kanzonoj por la sicilia muzikisto [[Paolo Filippi]] dum 2006-2008. En 2012 li kreis, kun aliaj florencaj artistoj, la poezian-muzikan grupon, poste kulturan asocion, ''PoetiKanten''. Li kunlaboras kun diversaj literaturaj interretaj revuoj kiel ''PASSPARnous'' kaj ''Appealpower'' kaj estas redaktoro de ''L'Area di Broca.'' En 2015 li kreis la [[Indiga lingvo|literaturan lingvon indigan]] (itale: ''La Lingua Indaco'')<ref>(it) ''[https://segretidipulcinella.wordpress.com/wp-content/uploads/2020/03/letture_per_la_quarantena.pdf Letture per la quarantena]'' (PDF) p. 198</ref> kaj en 2019 la '''Utopian Lingvon''<nowiki/>' (itale: ''L'Utopiano'')<ref>Massimo Acciai Baggiani, ''Gramatiketo rezona de utopia lingv''o, en «[[Literatura Foiro]]» n-ro 300, augusto 2019.</ref>. Ekde 2015 li aldonis al sia nomo la familian nomon de lia patrino: Baggiani. Carlo Menzinger verkis lian literaturan biografion, ''Il narratore di Rifredi'' (''La verkisto de Rifredi'', Porto Seguro, 2019). Ekde 2019 li estas membro de GSF (Grupo de Florencaj Verkistoj). Ekde 1995 somere li loĝas en la dolomita urbeto [[Sappada]], kie estas lokitaj multaj liaj rakontoj. En 2020 li gajnis la unuan premion de la Literatura konkurso “[[Ĥristo Gorov]] – Hrima” per rakonto ''Ke vi povu vivi en interesaj tempoj''. Li aperis kiel persono en la romaneto en Ido de la idista [[Tiberio Madonna]] ''L'asasino de Gonçalo'' (Editerio La Plumo, 2018). == Verkaro == === Noveloj kaj romanoj === * ''L'equilibrista'', "Il Grillo" (novembro 2000) * ''L'equilibrista'', antologio II litera konkurso "Esperanto" 2002 * ''La lettoreria'', "Inchiostro" (septembro/novembro 2001) * ''Sabbie bianche'', "Inchiostro" (junio/augusto 2003) * ''Aiuto che disastro''! / ''La ragnatela'', L'area di Broca, n. 86-87, julio 2007 - junio 2008 * ''[[La sola absolvita / L'unico assolto]]'', Aosta, Faligi Editore, 2009 (e-book) * ''Ricominciare da zero'', L'area di Broca, n. 94-95, julio 2011 - junio 2012 * ''Giorni neri'', Il Segnale, junio 2012 * ''Sempre ad est'', Faligi, 2011 * ''Un fiorentino a Sappada'', Lettere Animate, 2012 kaj 2018 * ''La nevicata e altri racconti'', Montag, 2013 (reeldonita dum 2015, PoetiKanten Edizioni) * ''Apologia del perduto'', Arpeggio Libero, Lodi, 2014 * ''La compagnia dei viaggiatori del tempo,'' Milano, ABEditore, 2017 * ''L'ultima regina d'Inghilterra'', "PASSAPARnous" (n. 49 e 50, gennaio-marzo e aprile-luglio 2017) * ''Il sole nella valigia'', (kun Italo Magnelli), ilmiolibro.it, 2017 * ''Perché non siamo fatti per vivere in eterno?'', Porto Seguro, Florenco, 2019 * ''Lo scisma,'' en AAVV, ''Sparta ovunque'', Tabula Fati, Chieti, 2020 * ''Nadia e ultimino'', L'area di Broca, n. 110-111, Lug. 2019 - Giu. 2020 * ''Il tempo sospeso'', en ''Racconti ai tempi del Coronavirus'' (Booksprint edizioni, 2020) * ''Gavinana'', en AA.VV., ''Fantascientifico'', Idrovolante edizioni, 2020 * ''La straordinaria nevicata dell<nowiki>''</nowiki>85'', Gli Elefanti edizioni, 2021. * ''Il vecchio'', en AA.VV., ''Contaminazioni'', Tabula Fati, Chieti, 2021 * ''Psicosfera'', (kun Carlo Menzinger), Tabula Fati, Chieti, 2022 * ''Teorie curiose del centesimo secolo dell’era digitale'', ne l'Area di Broca n. 116-117 (2023) * ''La doppia vita di Fortunato Bucci'', In AA.VV., ''La scrittura che aiuta'', A&A Marzia Carocci Edizioni, 2023 * ''Que vivas en tiempos interesantes'', Edizioni Segreti di Pulcinella, 2024 * ''Oltre le bianche distese del tempo'', Ad Astra, Brindisi, 2024 * ''Incontro'', "World SF Italia Magazine" (n. 11, decembro 2024) * ''Anatomia dell’improbabile'' (kun Renato Campinoti), Gli Elefanti edizioni, 2025 * ''I pallidi monti della luna'', en AAVV, Visioni Fantastiche, Edizioni Scudo, 2025 * ''Nirvana'', en ''Sortilegi ed eroi'', Edizioni Scudo, 2026 === En Esperanto === * ''Renkontiĝo'', en: "[[Literatura Foiro]]" (n-ro 341, junio 2026) * ''Nirvano'', en: "[[Literatura Foiro]]" (n-ro 337, oktobro 2025) * ''Gravita inversio, en: "''Literatura Foiro" (n-ro 315, februaro 2022) * ''La lunaj mapoj'', en: [[Beletra Almanako]] (n-ro aprilo 2021) * ''La lunaj mapoj'', en: [[Beletra Almanako]] (n-ro aprilo 2021) * ''Neniu historio estas senfina,'' en: ''"''Literatura Foiro" (n-ro 307, oktobro 2020) * ''Ke vi povu vivi en interesaj tempoj,'' en: ''"''Literatura Foiro" (n-ro 308, decembro 2020) * ''[[La lingvovendejo]]'', Milano, eld. [[Itala Esperanto-Federacio]], 2016: gaja omaĝo al ĉiuj lingvoj, naturaj aŭ planitaj, vivantaj aŭ mortintaj. * ''La stranga tapeto'', en: "Literatura Foiro" (n-ro 283, oktobro 2016) * ''La viro kiu evitis la morton'', en: "Literatura Foiro" (n-ro 255, februaro 2012) * ''La urbo'', en: "Literatura foiro" (n-ro 232, aprilo 2008) kaj en la libro "Vizaĝoj: novelaro 2000-2009" (Eldona Societo Esperanto, Stokholmo, 2010) * ''Memoraĵo de evoluinta kvarmanulo'', en: "Literatura Foiro" (n-ro junio 2003) * ''La legantovendejo'', en: "Literatura Foiro" (n-ro decembro 2002) === Poezio kaj kanzonoj === * ''Temporale notturno'', Antologio premio Arthur Rimbaud, 1992 * ''Lettera da Amsterdam'', Antologio nacia premio "Parole", 1993 * ''Emozioni'', "Libera licenza" (septembro 1995) * ''E lei dormiva beata…'', "Antologia dell'Amore", Premio Penna d'Autore 2001 * ''Cascata di suoni'', antologio "Sensi Inversi", Giulio Perrone Editore, 2005 * ''Non è sempre bello un cielo limpido'', antologia "Sensi Inversi", Giulio Perrone Editore, 2005 * ''Segreti di Pulcinella'', "Antologia dei Segreti di Pulcinella", Giulio Perrone Editore, 2005. * ''Esagramma 41", Faligi, 2013 * ''C'era una casa su in collina...'', Photocity, 2014 * ''A seconda di come volgo lo sguardo'' (kun Matteo Nicodemo), PoetiKanten edizioni, 2015 * ''Su un vecchio dondolo'', Psychodream, Fiesole, 2016 * ''25: antologia di un quarto di secolo'', Iskretiae, Firenze, 2016 * Kvin poemoj en Mosi R., Strinati F. (a cura di), ''Gigli di Mare'', Piombino, Edizioni Il Foglio, 2018 * ''[[Oltre la soglia, uno spiraglio / Preter la sojlo, lumluko]]'' (kun [[Fabio Strinati]], dediĉata al [[Amerigo Iannacone]]), Firenze, Edizioni Segreti di Pulcinella, 2020 * ''Canzoniere dell'amcizia'', Lulu, 2025 === En Esperanto === * ''Kasitaj trezoroj'', "Literatura Foiro" (n-ro 337, oktobro 2025) * ''Rekviemo por sciencfikcia manuskripto bruligita'', Literatura Foiro (n-ro 270, aŭgusto 2014) * ''Kanzono por Natalja,'' Literatura foiro (n-ro 271, oktobro 2014) === Eseoj === * ''Scrittura e memoria: esperanto, lingua di ebrei e comunisti'', L'area di Broca, n. 82-83, julio 2005 - junio 2006 * ''Denaro e letteratura: tra utopia e distopia'', L'area di Broca, n. 84-85, julio 2006 - junio 2007 * ''Compendio di grammatica Quenya'', Edizioni Segreti di Pulcinella, Firenze (Florenco), 2003 * ''La metafora del giardino in letteratura'', kun Lorenzo Spurio, Faligi, 2011 * ''Ghimìle ghimilàma'' (kun Francesco Felici), Edizioni Eva, Venafro, 2016 * ''La comunicazione nella fantascienza'', Ermes, Ariccia, 2016 * Felici F. (a cura di), ''Ghimile ghimilama. Breve panoramica'' ''di alcune lingue artificiali, rivitalizzate e più o meno follemente manipolate'', Venafro, Edizioni Eva, 2016 * ''Radici'': ''Scoprendo il Mugello tra Passato e Presente sulle orme di una famiglia mezzadra'' (kun Pino Baggiani kaj Italo Magnelli), Porto Seguro, Firenze, 2017 * ''Il sognatore divergente'', Porto Seguro, Firenze, 2018 * ''[[Nessun altro. Antologia di Segreti di Pulcinella]]'', L'Erudita, Romo, 2018 * ''Cercatori di storie e misteri'' (kun Pino Baggiani kaj Italo Magnelli), Porto Seguro, Firenze, 2019 * ''Due passi indietro, tra Chianti e Valdarno'' (kun Italo Magnelli), Porto Seguro, Firenze, 2020 * ''[https://segretidipulcinella.files.wordpress.com/2020/03/letture-per-la-quarantena.pdf Letture per la quarantena]'', [[Florenco|Firenze]], Edizioni Segreti di Pulcinella (SDP), 2020 * ''Amore per le lingue in Marani e Lahiri'', Ellin Selae n-ro 148, aprilo 2020<ref name=":0" /> * ''Letture per la quarantena'', Firenze, Edizioni Segreti di Pulcinella (SDP), 2020 * ''Alla scoperta della letteratura esperanto'', Ellin Selae n-ro148, augusto 2020 * ''La poesia dei Pooh'', Romo, L'Erudita, 2021 * ''Architettura dell'ucronia'', Solfanelli, 2022. * ''Considerazioni su Stella rossa'', L'area di Broca, n. 114-115, julio 2021 - junio 2022 * ''Uno dei libri più belli che ho letto,'' Ellin Selae, n. 171, 2023. === En Esperanto === * ''Palomar, trafite!'', en: [[Literatura Foiro]] (n-ro 329, junio 2024) * ''La verda koro: romano pri Esperanto kaj sentoj,'' lasttempe tradukita al la itala, en: [[L'Esperanto]], 99/5, sep.-okt. 2022 * ''La bluaj horizontoj de Kjara'', en: Literatura Foiro (n-ro 304, aprilo 2020) pri la esperanta albumo de [[Chiara Raggi]] * ''Gramatiketo rezona de utopia lingvo'', en: Literatura Foiro (n-ro 300, aŭgusto 2019) * ''Ĉu artefarita lingvo estas paradokso?'', en: Literatura Foiro (n-ro 301, oktobro 2019) * ''Historio por itallingvanoj'', en: Literatura Foiro (n-ro 302, decembro 2019) * ''Kiu vere estas verkisto?'', en: Literatura Foiro (n-ro 273, februaro 2015) * (en la itala) ''Alla scoperta della letteratura esperanto'' ''(''Je la malkovro de la esperanta literaturo'')'', en: Ellin Selae n-ro 148, augusto 2020 === Enkondukoj (en la itala) === * Paolo Ragni, ''Parcometri'', Edizioni Segreti di Pulcinella, Firenze, 2010 * Vessela Lulova Tzalova, ''Gemiti sventurati'', Slaviany, Sofia, 2005 * Dario De Lucia, ''Tutta colpa della poesia'', 2003 * Roberto Balò, ''Saga'', Porto Seguro, Firenze, 2019 * Vincenzo Gualano, ''Lacrime rosse'', Porto Seguro, Firenze, 2019 * Luciano Pretto, ''L’autunno non è una stagione'', Porto Seguro, Firenze, 2019 * Siro Baggiani, ''La quercia di Giotto e altri scritti mugellani'', Edizioni NOSM, Barberino di Mugello, 2019 * Carlo Menzinger, ''La figlia del ragno'', Porto Seguro, Firenze, 2019 * P.A.M. Balestri, ''La trappola'', Porto Seguro, Firenze, 2019 * Antonietta Filaci, ''Tela di tenebre: Resurrezione'', Porto Seguro, Firenze, 2020 * Vincenza Fanizzi, ''L’isola di Martina'', Porto Seguro, Firenze, 2020 * Alberto Di Matteo, ''Racconti del mondo rotto'', Porto Seguro, Firenze, 2020 * Riccardo Clementi, ''I supereroi (quelli veri) del ‘900'', Porto Seguro, Firenze, 2020 * Carlo Menzinger, ''Quel che resta di Firenze'', Tabula Fati, Chieti, 2022 * Fabrizio Venturi, ''Sempre rimesso in piedi'', Eugraphia, 2022. * Chiara Sardelli, ''Suggestioni fiorentine nella narrativa di Carlo Menzinger'', Solfanelli, 2022. * Lucia Dragotescu, ''Alla memoria di Paolo Filippi'', România de Mâine, Bucarest, 2022 * Patrizia Beatini, ''Pensieri di luce e d'ombra'', Lulu, 2023 === Tradukoj === * Trailokyanath Mukhopadhyay, ''Damorucharit'' (traduko el esperanto ''La vivo de Damoru'' al la itala, ''Vita di Damoru'', [[Edistudio]], Pisa, 2010) * Lucia Dragotescu, ''Poem'' (traduko al esperanto ''Poemo''), en: ''Poem-Poema / Iubire pierduta-Amore perduto'', Editura Fundaţiei România de Mâine, Bukareŝto, 2018 * Carlo Menzinger, ''Ireni e rane'' (traduko al esperanto ''La ranoj'', en: [[Beletra Almanako]], aprilo 2021). * [[Julio Baghy]], ''La verda koro'' (traduko el esperanto al la itala: ''Il cuore verde'', Tabula Fati, Chieti, 2022). == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == [[Literatura tradukisto]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.segretidipulcinella.it/sdp16/let_08.htm Kanzontekstoj de Massimo Acciai] * http://disvastigo.esperanto.it <br /> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Italaj esperantistoj]] [[Kategorio:Esperantlingvaj poetoj]] [[Kategorio:Esperanto-verkistoj]] [[Kategorio:Idistoj]] kv58rjm2y8leihmfky3aa5xqiggikkf 0 301963 9369093 8742686 2026-05-09T08:44:23Z Sj1mor 12103 9369093 wikitext text/x-wiki {{Informkesto pereinta ŝtato}} {{Informkesto organizaĵo |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=AZ |situo sur mapo= Bakuo |zomo=13 }} La [[komunismo|komunistoj]] de [[Azerbajĝano]] ribeliĝis la [[15-a de novembro]] [[1917]] kaj okupis la [[urbo]]n [[Bakuo]] la [[8-a de majo]] [[1918]] proklamante la '''Bakuan Komunumon'''. La [[12-a de aprilo]] [[1918]] la partio [[Musavato]] intencis okupi [[Bakuo]]n sed oponiĝis la maldekstruloj de la komunumo kiuj venkis ilin. En julio [[1918]] la maldekstruloj de la komunumo dividiĝis. Kelkaj volis la [[Britio|britan]] helpon (la britoj establiĝis en Persio) kiel rifuzo al la turkoj. La menŝevikoj kaj la armenoj ([[daŝnako|daŝnakoj]]) favorigis la intervenon. La bolŝevikoj rezignis la [[31-a de julio]] [[1918]], kaj per ĝi la Bakua Komunumo malaperis, estiĝante nova registaro (la [[Diktaturo de Centra Kaspio]]). {{Projektoj}} [[Kategorio:Bakuaj komisaroj| ]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1918]] [[Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1918]] psj67ivtn1bwalz52xsazln1i11f3ky 9369094 9369093 2026-05-09T08:44:42Z Sj1mor 12103 9369094 wikitext text/x-wiki {{Informkesto pereinta ŝtato}} La [[komunismo|komunistoj]] de [[Azerbajĝano]] ribeliĝis la [[15-a de novembro]] [[1917]] kaj okupis la [[urbo]]n [[Bakuo]] la [[8-a de majo]] [[1918]] proklamante la '''Bakuan Komunumon'''. La [[12-a de aprilo]] [[1918]] la partio [[Musavato]] intencis okupi [[Bakuo]]n sed oponiĝis la maldekstruloj de la komunumo kiuj venkis ilin. En julio [[1918]] la maldekstruloj de la komunumo dividiĝis. Kelkaj volis la [[Britio|britan]] helpon (la britoj establiĝis en Persio) kiel rifuzo al la turkoj. La menŝevikoj kaj la armenoj ([[daŝnako|daŝnakoj]]) favorigis la intervenon. La bolŝevikoj rezignis la [[31-a de julio]] [[1918]], kaj per ĝi la Bakua Komunumo malaperis, estiĝante nova registaro (la [[Diktaturo de Centra Kaspio]]). {{Projektoj}} [[Kategorio:Bakuaj komisaroj| ]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1918]] [[Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1918]] koyi7nlln5swu45eq1kiirk5tki06at 0 308364 9368930 8190879 2026-05-08T20:03:35Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9368930 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|ekoregiono |regiono-ISO=BR |mapo=Ecoregion NT1304.svg |mapo priskribo=Situo de la ekoregiono |areo=730850 |lando=Brazilo }} '''Caatinga''' (prononco: [kaa'tʃĩgə]) aŭ Esperantigite '''Kaatingo''', estas regiono kaj tipo de [[vegetaĵaro]] en la nordorienta parto de [[Brazilo]]. Ĝis ankaŭ estas tersupraĵa [[ekoregiono]] el la orient-sudamerika [[ekoprovinco]] de la [[Neotropiso|neotropisa]] [[ekozono]] laŭ la [[tipologio]] de la [[Monda Natur-Fonduso]] (WWF). Krome ĝi konstituas [[Biosfera rezervejo|biosferan rezervejon]] de [[UNESKO]]. == Priskribo == Kaatingo situas inter 3°S 45°W kaj 17°S 35°W, etendiĝante tra ok [[subŝtato]]j de Brazilo : [[Piaŭio]], [[Cearao]], [[Norda Rio-Grando]], [[Paraibo]], [[Pernambuko]], [[Alagoaso]], [[Serĝipo]], [[Bahio]], kaj partoj de [[Minas-Ĝerajso]]. Kaatingo inkluzivas plurajn enklavojn de [[tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj]], konataj kiel [[kaating-enklavaj humidaj arbaroj]]. La nomo ''Caatinga'' estas [[Tupia lingvo|tupi-lingva]] [[termino]] signifante "blankan arbaron" aŭ "blankan vegetaĵaron" (''kaa'' = arbaro, vegetaĵaro, ''tínga'' = blanka). Ĝi kovras inter 700 000&nbsp;km² kaj 1 000 000&nbsp;km² (depende de la fonto), pli ol 10% de la brazila [[teritorio]]. Kaatingo ampleksas du vegetaĵaro-tipojn : [[Dezertoj kaj kserofitaroj|dezertojn kaj kserofitarojn]], kaj dornajn arbarojn, kiuj primare konsistas el malgrandaj dornaj arboj sezone defaligantaj siajn [[folio]]jn. [[Kakto]]j, dik-tigaj plantoj, dornaj arbustoj, kaj sekec-rezistaj gresoj konstituas la [[subarbaraĵo]]n. Multaj [[Unujara planto|unujaraj plantoj]] kreskas, floras kaj mortas dum la mallonga pluva sezono. == Klimato == Kaatingo prezentas nur du diferencajn sezonojn. Tiuj ĉi estas la [[vintro]], kiam varmegas kaj sekegas, kaj la [[somero]] kiam varmas kaj [[Pluvo|pluvas]]. Dum la seka vintra periodo, ne ĉeestas foliaro aŭ subarbaraĵo. == Flaŭro == [[Dosiero:Caatinga.jpg|eta|maldekstra|220px|Kaatingo dum la pluva sezono.]] [[Fitogeografio|Fitogeografie]], Kaatingo estas aparta flaŭra provinco el la Brazila Regiono de la Neotropisa Regno (vidu : [[Flaŭra regno]]). Laŭ la vegetaĵara tipo, en Kaatingo oni povas distingi ok diferencajn areojn. La '''Kaatinga arbaro''' havas tropikajn deciduajn [[foliarbo]]jn. La arbara [[kanopeo]] kovras ĉirkaŭ 60% de la grundo. Tiu vegetaĵar-tipo troviĝas en la pli humidaj areoj kun pli da [[precipitaĵo]]. La '''Kaatinga arbedaro''' estas areo kun ĉefe arbedoj kaj kelkaj arboj kun malpli ol 60% laŭkrona denseco. La '''Kaatinga densa arbed-arbustaro''' estas vegetaĵaro kun fermita arbedaro kaj arba laŭkrona denseco de malpli ol 60%. La '''Kaatinga maldensa arbed-arbustaro''' estas simila sed kun pli da arbustoj kaj [[kakto]]j. En la '''Kaatinga densa arbustaro''' vepro estas pli komuna. La '''Kaatinga maldensa arbustaro''' troviĝas sur malprofundaj [[grundo]]j kaj [[Roko|rokaj]] zonoj; tiu ĉi areo ampleksas arbojn, kaktojn kaj bromeliojn. La '''Kaatinga savano''' entenas arban kaj arbustaran [[savano]]n. La '''Kaatinga roka savano''' prezentas malpli ol 10% laŭkrona denseco da tropika arbustaro; tie ĉi la plantoj elstaras el krevaĵoj de la rokoj kaj roka grundo. [[Dosiero:Caatinga na Chapada Diamantina.jpg|eta|220px|Kaatingo en ''Chapada Diamantina'', Brazilo.]] La homoj uzas multajn plantospeciojn el Kaatingo. [[Palmo]]j estas tre gravaj por la [[ekonomio]] en nordorienta Brazilo. La loĝantaro de tiu ĉi regiono tre dependas de [[ekstraktado]] de [[babasuo]] (''Attalea speciosa''), karnaŭba palmo, ''Copernicia prunifera'', ''tucúm'' kaj ''macaúba'', ekde kiuj [[Laŭra acido|laŭraj]] kaj [[Grasacido|oleaj]] [[oleo]]j estas faritaj. Multaj arboj ankaŭ estas uzataj por konstruligno en tiu areo, inkluzive de la specioj ''Anadenanthera macrocarpa'', ''[[Ziziphus]] joazeiro'', ''Amburana cearensis'', ''Astronium fraxinifolium'', ''Astronium urundeuva'', ''Tabebuia impetiginosa'', ''Tabebuia caraiba'', kaj ''Schinopsis brasiliensis'', ''Cedrela odorata'', ''Dalbergia variabilis'', ''Didymopanax morototoni'' kaj ''Pithecellobium polycephalum''. Iuj plantoj ankaŭ estas uzataj por medicinaj celoj. == Faŭno == Kaatingo gastigas plurajn [[Endemio|endemiaj]] birdospeciojn, inkluzive de ''Anodorhynchus leari'', ''Cyanopsitta spixii'' (familio [[Papagedoj]]n), kaj ''Xiphocolaptes falcirostris'' (familio [[Furnariedoj]]). == Loĝantaro == Proksimume 15 milionoj da homoj vivas en la kaatinga regiono <ref>{{pt}} [http://portal.mec.gov.br/setec/arquivos/pdf/07tabpnad.pdf Statistiko pri la loĝantaro en Nordorienta Brazilo]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, kaj estas konsiderataj kiel la plej malriĉaj loĝantoj de Brazilo. Tre grava parto de la populacio dependas de agrikulturaj aŭ [[Forsto|forstaj]] [[industrio]]j por pli ol duono de siaj [[enspezo]]j. Rikolto de konstruligno en la [[duonarbaro]] de Caraíbas reduktis ĝian areon. Tiu ĉi redukto eble estas kontribuinta al endanĝerigo de ''Cyanopsitta spixii''. == Agrikulturo == == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Atlantika arbaro]] * [[Ekologia klasifiko de la tersupraĵoj]] * [[Konservada stato de ekoregiono]] * [[Krispakresta garolo]] <br /> {{Neotropisaj dezertoj kaj kserofitaroj}} {{Neotropisaj ekoregionoj laŭ ekoprovinco}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{Portalo|Brazilo|Biologio|Geografio}} * {{en}} [http://worldwildlife.org/ecoregions/nt1304 Ekoregiono AT1304 : Kaatingo (WWF)] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20060615125039/http://www.worldwildlife.org/wildworld/profiles/terrestrial/nt/nt1304_full.html Kaatingo (''WWF-Wildworld'')] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20100308064639/http://www.nationalgeographic.com/wildworld/profiles/terrestrial/nt/nt1304.html Kaatingo (''Wildworld'')] - [[Nacia Geografia Societo]] * {{en}} [https://editors.eol.org/eoearth/wiki/Caatinga Kaatingo (''The Encyclopedia of Earth'')] * {{en}} [http://globalspecies.org/ecoregions/display/NT1304 Kaatingo (''Globalspecies'')] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160306191739/http://globalspecies.org/ecoregions/display/NT1304 |date=2016-03-06 }} <!--[http://www.worldwildlife.org/science/wildfinder/ Situo de la ekoregiono : tajpu ''Caatinga'']--> * {{pt}} [http://www.ibama.gov.br/ecossistemas/caatinga.htm Kaatingo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060116235245/http://www.ibama.gov.br/ecossistemas/caatinga.htm |date=2006-01-16 }} * {{pt}} [http://www.brazilnature.com/caatinga.html Brazila Naturo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060202152517/http://www.brazilnature.com/caatinga.html |date=2006-02-02 }} * {{pt}} [http://www.agronline.com.br/artigos/artigo.php?id=81 Kaatingo : La brazila heredaĵo estas endanĝerigata.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101025215757/http://www.agronline.com.br/artigos/artigo.php?id=81 |date=2010-10-25 }} <!--*{{en}} {{pt}} [http://www.birds-caatinga.com Kaatingaj birdoj - Landinterno de Ceará (Brazilo)]--> [[Kategorio:Neotropisaj ekoregionoj]] [[Kategorio:Dezertaj ekoregionoj]] [[Kategorio:Dezertoj kaj kserofitaroj]] [[Kategorio:Savanaj ekoregionoj]] [[Kategorio:Tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj]] [[Kategorio:Geografio de Brazilo]] [[Kategorio:Biosferaj rezervejoj]] ghsayaihqo7tgdu5ycxkb86vgt0l7so 0 312992 9369170 9286715 2026-05-09T11:13:06Z ThomasPusch 1869 + 2 retejoj 9369170 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio | Kreita de = {{vikidatuma listo|p-kodo=P170|modo=kaj}} }}'''Glee''' estas muzika komedia drama televidprogramo kreita de {{vikidatuma listo|p-kodo=P170|modo=kaj}}. Ĝi dissendiĝas en la [[Fox Broadcasting Company|FOX]]-a reto. Ĝi elsendiĝis kaj ricevis kelkajn premiojn en [[2009]] kaj [[2010]]. == Fono == La serio sekvas la McKinley mezlernejan koruson, "New Directions", dum siaj preparoj por la distrikta grupkonkurado, kaj post kiam ĝiaj membroj traktas temojn de rilatoj, seniluziiĝojn kune kun venkoj kaj sociaj ligoj. En la gravuloj de la serio, vi povas trovi reprezentojn de la huraistino, la futbalisto, la afliktita knabo, ŝtelroluloj de [[Azianoj|azia]] kaj de [[Afrik-usonanoj|afro-usonana]] origino, handikapita rolulo kaj GLAT-roluloj. Kun la malfermo de la akademia jaro ĉe la " William McKinley " mezlernejo en Ohio, William Schuster, la hispana instruisto, petas formi mezlernejan koruson (glee club, ĝojo klubo) por esti nomita "New Directions". Nur kvin ekzamenitoj aperas por la [[Aŭdicio|aŭdicioj]], kio garantias ilian akcepton en la [[koruso]]. Apud aliĝi al la koruso estas Finn Hudson ricevisto de la futbalteamo, kies natura talento estis rimarkita de Shuster kaj aldonis Finn dank'al sia konvinko por [[drogmanio]]. Al la koruso aliĝas poste kelkaj knabinoj de la lerneja huraista teamo, gvidata de instruisto Sue Sylvester. Krome, pluraj ludantoj de la futbalteamo aliĝas. La lernejo kiun ili aliĝas estas instigita fare de Shaw, kiu helpas al ili lerni dancon kiu alportas al ili ilian solan venkon de la finalsezono. Ankaŭ, la futbalistoj staras tra la intrigoj ĉe vojkruciĝoj inter siaj du amoj - la gaja klubo aŭ la futbala klubo. Sylvester, la huraistino-trejnisto, provas ĉesigi la agadojn de la koruso, kiuj forprenas parton de la buĝeto de la huraistino-teamo. Ĉe la fino de la lerneja jaro kaj sukcesinta pri sia celo, ŝi ŝanĝas opinion kaj konvinkas la lernejestron permesi al la koruso daŭri. Kun la evoluo de la intrigo, ligoj de amikeco kaj enamiĝo formiĝas kiuj ne povas esti ignoritaj inter la membroj de la grupo, kio ne estintus ebla ekster ĝi. La epizodoj de la serio inkluzivas adaptiĝojn de bonkonataj kantoj prezentitaj kaj enscenigitaj fare de la grupo, kiel parto de la semajna tasko donita al ĝi fare de la instruisto gvidanta ĝin. En diversaj epizodoj de la serio, la artistoj kies kantoj estis prezentitaj en tiu epizodo gastis en apogaj roloj. Glee estis granda sukceso en Usono kaj aliaj landoj en la mondo. La serio, kiu ankaŭ generis filmon (publikigitan la 16-an de aŭgusto 2011), estas konsiderita unu el la plej sukcesaj programoj de la reto. Ĉe la fino de ĝia unua sezono, ĝi estis nomumita por multaj premioj kaj gajnis, inter aliaj, plurajn Emmy-Premiojn kaj la Premion Oran Globon en la "Plej bona Comedy Series aŭ Musical Series" kategorio. == Intrigaj resumoj laŭ sezonoj == === Sezono 1 === Ĉapitroj 1–22 (22 ĉapitroj). Ĝia elsendo komenciĝis la 19-an de majo 2009 kaj finiĝis la 8-an de junio 2010. Unu el la rakontofadenoj ĉi-sezono traktas la gravedecon de la ĉefa huraistino-rolulo [[Kevin Fabray]], dum ŝi geamikis kun futbalisto [[Finn Hudson]]. Ĝi tiam turnas ke la reala patro de la feto estas Noah Puckerman, la plej bona amiko de finno. Ĉe la fino de la gravedeco, Kevin kaj Noaĥo decidas prirezigni la bebon por adopto al la patrino de Rachel Berry kiu 15 jarojn pli frue donis Rachel por adopto. Dua intrigo rondiras ĉirkaŭ la lukto inter instruisto Will Schuster kaj huraistino-trejnisto Sue Sylvester, kaj alia intrigo okazas inter Will Schuster kaj lia edzino Teri kiu iĝas false graveda, kaj inter li kaj ŝia patrino. La resto de la intrigoj plejparte traktas la romantikajn rilatojn de diversaj roluloj en la serio aŭ ilian traktadon kun iliaj diferencoj en la lernejo. Kun la intenco altiri la celgrupon por spekti la serion, la premierepizodo de la serio estis elsendita tuj post la fino de la sezono de la realeca kaj kantspektaklo " [[American Idol]] ". Du tributepizodoj aperis ĉi tiu sezono. Unu estis nomita "La Potenco de Madono", kaj estis tute dediĉita al aranĝoj de la kantoj de [[Madonna]]. La epizodo eĉ ricevis favorajn recenzojn pro sia referenco al la povigo de virinoj. La dua el la tributepizodoj estis dediĉita al adaptiĝoj de la kantoj de [[Lady Gaga]] kaj la [[Kiss]]- grupo sub la titolo de teatra grupekspozicio. En la unua epizodo de la sezono ni estas eksponitaj al la kanto kiu poste fariĝos la "himno" de la serio, "ne ĉesu kredi" kiu estis prezentita fare de la 6 originaj grupanoj (kaj kun la ĉefaj voĉoj de Finn kaj Rachel). Rachel ( Lea Michele ), estas unu el la ĉeffiguroj en la serio kaj la originalo en la refrenkoruso. === Sezono 2 === Ĉapitroj 22–44 (22 ĉapitroj). Ĝi komenciĝis la 21-an de septembro 2010 kaj finiĝis la 24-an de majo 2011. Ĉi tiu sezono inkluzivis kvin tributepizodojn - unu al la kantisto [[Britney Spears]] kiu ankaŭ partoprenis gastrolon, en la dua epizodo al la [[Rocky Horror Picture Show|Rocky filmspektaklo]], la tria al [[Justin Bieber]], la kvara al [[Lady Gaga]] kaj la kvina al [[Fleetwood Mac]]. La intrigo tiu sezono temigis la provon de la grupo atingi la nacian konkuradon. En la sezono, pluraj novaj roluloj aliĝas. inter ili; Sam Evans - nova studento en la lernejo kiu estas sur la futbalteamo, Coach Bist - la nova trejnisto de la futbalteamo, kaj Blaine Anderson - la [[ĉefvoĉo]] de la "Nightingales" koruso, koruso kiu konkuras kontraŭ "New Directions" en konkursoj. La serio iris sur hiaton en la dua sezono direkte al la fino de 2010 kaj revenis al la elsendo kun unu-hora speciala epizodo kiu estis elsendo post la Super Bowl -ludo, kaj atingis rangigprocenton de 26,800,000.spektantoj, kaj tiel realigis la rekordon dum la lastaj tri jaroj kiel la dissendanto kun la plej alte indicita skriba manuskripto. En la lasta ĉapitro, nomita "New York", la klubo venis en dekdua loko en la nacia konkurso. === Sezono 3 === Ĉapitroj 45–66 (22 ĉapitroj). Ĝi komenciĝis la 20-an de septembro 2011 kaj finiĝis la 22-an de majo 2012. La intrigo ĉi tiu sezono temigis la estontajn planojn de la studentoj ĉe McKinley High School. Komence de la unua parto de la sezono, Blaine aliĝas al McKinley, internaj konfliktoj ekestis inter la korusanoj, kiuj igis kelkajn el la korusknabinoj (Mercedes, Santana kaj Bretonio) foriri al nova grupo gvidita fare de Shelby Corcoran (la biologia de Rachel). patrino kaj la adoptpatrino de Beth) pozita fare de Idina Menzel, nomita "Troubletones" (en la angla - "Troubletones"). La du grupoj konkuris unu kontraŭ la alia en la loka konkurado en la oka epizodo, kaj finfine "New Directions" venkis, kio kaŭzis la dissolvon de la ĝenataj voĉoj, kaj la knabinoj revenis al la koruso. Krome, ĉi tiu parto traktis la surscenigon de la lerneja muzikalo " Rakonto de la Antaŭurboj " kaj la elektojn por la prezidanto de la dekdua klaso, en kiu Kurt kaj Britney konkuris unu kontraŭ la alia, interalie, kaj Britney venkis en la fino.. En la dua parto de la sezono, la New Directions-grupo konkuras kontraŭ la "Nightingales" grupo (de Dalton Academy), kaj la nova kantisto de ilia grupo, Sebastian Smith, estas korusĉikananto kiu provas damaĝi "New Directions". Plie, finno kaj Rachel faras fatalan decidon pri ilia sorto kiel paro, same kiel Will kaj Emma faras. En tiu parto Santana eliras el la vestoŝranko kaj komencas geamiki kun Brittany, kiu disiĝis kun Artie kiu nomis ŝin stulta. En la tria kaj fina parto de la sezono, New Directions prepariĝas por la nacia konkurado en Ĉikago kaj Kurt kaj Rachel prepariĝas por ilia aŭdicio por la New York Academy of Dramatic Arts ( NYADA ). Krome, la ceteraj studentoj de la 12-a grado alfrontas la proksimiĝantan diplomiĝon, kaj "Novaj Direktoj" aperas en la nacia konkurso. En la lasta epizodo de la sezono, estas turnopunkto en la rilato de Finn kaj Rachel, kiam ŝi foriras al Nova. Jorko survoje plenumi ŝian sonĝon, dum aliaj finas siajn studojn en mezlernejo. En ĉi tiu sezono estis tri omaĝaj epizodoj: epizodo 11 estis dediĉita al la forpasinta kantisto [[Michael Jackson]], epizodo 16 estis dediĉita al la disko-filmo " Music Madness", kaj epizodo 17 estis dediĉita al kantisto [[Whitney Houston]]. === Sezono 4 === Ĉapitroj 67–88 (22 ĉapitroj). Komenciĝis la 13-an de septembro 2012 kaj finiĝis la 9-an de majo 2013. La intrigo de la sezono disiĝas inter McKinley High School kaj tiuj kiuj studentiĝis ĉe mezlernejo en la tria sezono kaj moviĝis al Novjorko. La kvara sezono havas novajn aktorojn, inkluzive de la gajninto de la dua sezono de la Glee-projekto, kaj aliajn gastaktorojn. La plej multaj el la roluloj kiuj studentiĝis ĉe la antaŭa sezono, forlasis la centron de la intrigo. En la kvara sezono, la koruso fariĝas populara klubo pro gajnado de la nacia konkurso en la antaŭa sezono, sed tio ne daŭras longe. Al la koruso aliĝas pluraj novaj membroj: Marley (la filino de kafeteriolaboristo), Jake (la duonfrato de Puck), Ryder (la gajninto de la Glee-projekto), Kitty (nova huraistino), Wade/Yunique (kiu iras). de adrenalina sonora ĝis novaj direktoj). Ĉi-sezone la koruso konkuras en la loka konkurso (en kiu ĝi unue perdas sed poste venkas pro la malkvalifiko de la Parulio-Klubo) kaj poste en la sezono prepariĝas por la regiona konkurso. En New York, la intrigo ĉefe sekvas Rachel kaj Kurt, kiuj studas ĉe la New York Academy of Nationalist Stages NYADA. Brodi, nova rolulo en la kvara sezono, ankaŭ studas tie, unu jaron pli aĝa ol Rachel kaj enamiĝas al ŝi. Krome aperas aliaj novaj roluloj, kiel Cassandra Jolie, la dancinstruisto de Rachel, kaj Elizabeth Wright, redaktisto ĉe vouge.com, kie Kurt laboras. Inter la elstaraj intrigoj en ĉi tiu sezono estas: la geedziĝo de Will kaj ŝia patrino, la ligoj forĝitaj inter la membroj de la Glee Club, la krizo en la vivo de Finn, la progreso en la vivo de Rachel por atingi ŝiajn celojn same kiel tiujn de Kurt, kaj pli.. Ĉi tiu sezono estas tri omaĝepizodoj: dua omaĝepizodo al Britney Spears, omaĝepizodo al la muzikalo kaj filmo Grease, kaj omaĝepizodo al la kantisto [[Stevie Wonder]]. === Sezono 5 === Ĉapitroj 89–108 (20 ĉapitroj). Ĝi komenciĝis la 26-an de septembro 2013 kaj finiĝis la 13-an de majo 2014. La intrigo de ĉi tiu sezono estas dividita en du partojn - la unua parto (epizodoj 1-13) kiu okazas ĉe McKinley High School (la fino de la jaro de sezono 4) kaj kuras paralela al la intrigo en Novjorko kaj la dua parto. (epizodoj 14-20) kiu okazas en New York kaj sekvas tiujn kiuj finis mezlernejon kaj provas adaptiĝi por nova vivo en nova kadro. Ĉi-sezonon partoprenis novaj aktoroj, ekzemple: Peter Pacinelli (Rupert Campion, la reĝisoro de la spektaklo de Rachel), [[Shirley MacLaine]] (John Dollaway, novjorka sociemulo), [[Demi Lovato]] (Danny, la amiko de Santana), Tyra Banks (Bichette, modeliganto). agento), Skyler Astin ( Jean-Baptiste, la gvidanto de " Throat Blast ", rivala grupo), Adam Lambert ( Elliot " Starchild " Gilbert, membro de la grupo kiun Kurt faras) kaj Erin Westbrook ( Brie, huraistino kiu faras Jake disiĝas kun Marley). Kristin Chenoweth, [[Gwyneth Paltrow]] kaj [[Whoopi Goldberg]] revenas ĉi tiun sezonon. Signifaj partoj de tiu sezono inkluzivas la engaĝiĝon de Kurt kaj Blaine, Sue iĝanta la rektoro, la unua spektaklo de Rachel kaj posta emeritiĝo de la NYA, la morto de finno kaj la efiko de lia morto sur la koruso, la unua grupformacio de Kurt kaj sekvante la batalon de Rachel kaj Santana ankaŭ La dissolvo kaj malfermo de nova grupo, la apartigo de Marley kaj Jake, la naskiĝo de Daniel Finn Schuster - la infano de Will kaj ŝia patrino, la perdo de la koruso en la nacia konkurso kaj ĝia posta dissolvo, la festadoj de la 100-a. epizodo de la serio kaj pli. Tiu sezono inkluzivas du tributepizodojn al [[The Beatles]], epizodon en memoro pri Cory Monteith kiu mortis la 13-an de julio 2013, tributepizodon al Lady Gaga kaj [[Katy Perry]], tributepizodon al [[Billy Joel]] kaj tributepizodon al [[Stephen Sondheim]]. Krome, ĉi tiu sezono batas plurajn rekordojn - ĝi estas la sezono kun la plej multaj albumoj (3) kaj mini-albumoj (11) kaj la sezono kun la plej malmultaj konkursoj (nur unu). === Sezono 6 === Ĉapitroj 109–121 (13 ĉapitroj). La sesa sezono komenciĝis la 9-an de januaro 2015 kaj finiĝis la 20-an de marto 2015, ĝi estis la lasta sezono de la serio. La intrigo de tiu sezono temigis la revenon de la roluloj al ilia hejmurbo kaj la solvado de iliaj problemoj. La sezono komenciĝas kun la nuligo de la televidekspozicio de Rachel. Post kiam ŝi malkovras ke Sue transprenis la artojn ĉe McKinley High, ŝi decidas reformi la grupon. Dume, Blaine kaj Kurt disiĝis denove kaj Blaine revenis al la urbo kaj komencis gvidi la Parulion. Kurt revenas al la urbo ankaŭ kaj aliĝas al Rachel. Sinjoro Shuster decidis preni la konsilon de Sue kaj decidis prizorgi "Adrenaline Collie". En tiu sezono, la famaj gastaktoroj estis Max George (fronta figuro de la grupo "Adrenaline Cooley"), Gina Gershon (la patrino de Blaine), Gloria Estefan (la patrino de Santana, kiu unue aperis en la tria sezono de la serio), same kiel Jonathan Groff (Jesse) kiu partoprenis ambaŭ sezonojn de la serio. Inter la elstaraj partoj de tiu sezono estis la provo de Rachel renormaliĝi post ŝia lasta fiasko, establante novan koruson kaj ekkonante la novajn vizaĝojn en ĝi, kaj post la Dolton-fajro - bonvenigante la studentojn kaj korusojn al la engaĝiĝo de McKinley, Santana kaj Bretonio., la rompo de Kurt kaj Blaine kaj la provoj de Sue kunigi ilin reen kune, la geedziĝo de la paroj Santana kaj Bretonio kaj Kurt kaj Blaine, la infano kiun Kurt kaj Blaine atendas kun la helpo de Rachel kaj la salto al la estonteco en la lasta epizodo. kiu prezentis la estontecon de la roluloj. Krome, unu el la epizodoj de la serio okazis sur la templinio en la periodo antaŭ la unua epizodo de la tuta serio, epizodo kiu estis speco de [[retromemoro]] kiu prezentis kiel la koruso estis establita kaj kiel la vivoj de la roluloj ŝanĝiĝis.. Ĉi tiu sezono inkluzivas omaĝepizodon al [[Carole King]] kaj Alanis Morissette kaj Brett Bacharach. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} * {{IMDb titolo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de Fox Broadcasting Company]] i23eleur6mol5gxfm6us4o1mgp4wk3k 9369175 9369170 2026-05-09T11:17:22Z ThomasPusch 1869 + ligiloj [[Emmy]] kaj [[Ora Globo]] 9369175 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio | Kreita de = {{vikidatuma listo|p-kodo=P170|modo=kaj}} }}'''Glee''' estas muzika komedia drama televidprogramo kreita de {{vikidatuma listo|p-kodo=P170|modo=kaj}}. Ĝi dissendiĝas en la [[Fox Broadcasting Company|FOX]]-a reto. Ĝi elsendiĝis kaj ricevis kelkajn premiojn en [[2009]] kaj [[2010]]. == Fono == La serio sekvas la McKinley mezlernejan koruson, "New Directions", dum siaj preparoj por la distrikta grupkonkurado, kaj post kiam ĝiaj membroj traktas temojn de rilatoj, seniluziiĝojn kune kun venkoj kaj sociaj ligoj. En la gravuloj de la serio, vi povas trovi reprezentojn de la huraistino, la futbalisto, la afliktita knabo, ŝtelroluloj de [[Azianoj|azia]] kaj de [[Afrik-usonanoj|afro-usonana]] origino, handikapita rolulo kaj GLAT-roluloj. Kun la malfermo de la akademia jaro ĉe la " William McKinley " mezlernejo en Ohio, William Schuster, la hispana instruisto, petas formi mezlernejan koruson (glee club, ĝojo klubo) por esti nomita "New Directions". Nur kvin ekzamenitoj aperas por la [[Aŭdicio|aŭdicioj]], kio garantias ilian akcepton en la [[koruso]]. Apud aliĝi al la koruso estas Finn Hudson ricevisto de la futbalteamo, kies natura talento estis rimarkita de Shuster kaj aldonis Finn dank'al sia konvinko por [[drogmanio]]. Al la koruso aliĝas poste kelkaj knabinoj de la lerneja huraista teamo, gvidata de instruisto Sue Sylvester. Krome, pluraj ludantoj de la futbalteamo aliĝas. La lernejo kiun ili aliĝas estas instigita fare de Shaw, kiu helpas al ili lerni dancon kiu alportas al ili ilian solan venkon de la finalsezono. Ankaŭ, la futbalistoj staras tra la intrigoj ĉe vojkruciĝoj inter siaj du amoj - la gaja klubo aŭ la futbala klubo. Sylvester, la huraistino-trejnisto, provas ĉesigi la agadojn de la koruso, kiuj forprenas parton de la buĝeto de la huraistino-teamo. Ĉe la fino de la lerneja jaro kaj sukcesinta pri sia celo, ŝi ŝanĝas opinion kaj konvinkas la lernejestron permesi al la koruso daŭri. Kun la evoluo de la intrigo, ligoj de amikeco kaj enamiĝo formiĝas kiuj ne povas esti ignoritaj inter la membroj de la grupo, kio ne estintus ebla ekster ĝi. La epizodoj de la serio inkluzivas adaptiĝojn de bonkonataj kantoj prezentitaj kaj enscenigitaj fare de la grupo, kiel parto de la semajna tasko donita al ĝi fare de la instruisto gvidanta ĝin. En diversaj epizodoj de la serio, la artistoj kies kantoj estis prezentitaj en tiu epizodo gastis en apogaj roloj. Glee estis granda sukceso en Usono kaj aliaj landoj en la mondo. La serio, kiu ankaŭ generis filmon (publikigitan la 16-an de aŭgusto 2011), estas konsiderita unu el la plej sukcesaj programoj de la reto. Ĉe la fino de ĝia unua sezono, ĝi estis nomumita por multaj premioj kaj gajnis, inter aliaj, plurajn [[Emmy]]-premiojn kaj la premion [[Ora Globo]] en la kategorio "Plej bona komedia serio aŭ muzikala serio". == Intrigaj resumoj laŭ sezonoj == === Sezono 1 === Ĉapitroj 1–22 (22 ĉapitroj). Ĝia elsendo komenciĝis la 19-an de majo 2009 kaj finiĝis la 8-an de junio 2010. Unu el la rakontofadenoj ĉi-sezono traktas la gravedecon de la ĉefa huraistino-rolulo [[Kevin Fabray]], dum ŝi geamikis kun futbalisto [[Finn Hudson]]. Ĝi tiam turnas ke la reala patro de la feto estas Noah Puckerman, la plej bona amiko de finno. Ĉe la fino de la gravedeco, Kevin kaj Noaĥo decidas prirezigni la bebon por adopto al la patrino de Rachel Berry kiu 15 jarojn pli frue donis Rachel por adopto. Dua intrigo rondiras ĉirkaŭ la lukto inter instruisto Will Schuster kaj huraistino-trejnisto Sue Sylvester, kaj alia intrigo okazas inter Will Schuster kaj lia edzino Teri kiu iĝas false graveda, kaj inter li kaj ŝia patrino. La resto de la intrigoj plejparte traktas la romantikajn rilatojn de diversaj roluloj en la serio aŭ ilian traktadon kun iliaj diferencoj en la lernejo. Kun la intenco altiri la celgrupon por spekti la serion, la premierepizodo de la serio estis elsendita tuj post la fino de la sezono de la realeca kaj kantspektaklo " [[American Idol]] ". Du tributepizodoj aperis ĉi tiu sezono. Unu estis nomita "La Potenco de Madono", kaj estis tute dediĉita al aranĝoj de la kantoj de [[Madonna]]. La epizodo eĉ ricevis favorajn recenzojn pro sia referenco al la povigo de virinoj. La dua el la tributepizodoj estis dediĉita al adaptiĝoj de la kantoj de [[Lady Gaga]] kaj la [[Kiss]]- grupo sub la titolo de teatra grupekspozicio. En la unua epizodo de la sezono ni estas eksponitaj al la kanto kiu poste fariĝos la "himno" de la serio, "ne ĉesu kredi" kiu estis prezentita fare de la 6 originaj grupanoj (kaj kun la ĉefaj voĉoj de Finn kaj Rachel). Rachel ( Lea Michele ), estas unu el la ĉeffiguroj en la serio kaj la originalo en la refrenkoruso. === Sezono 2 === Ĉapitroj 22–44 (22 ĉapitroj). Ĝi komenciĝis la 21-an de septembro 2010 kaj finiĝis la 24-an de majo 2011. Ĉi tiu sezono inkluzivis kvin tributepizodojn - unu al la kantisto [[Britney Spears]] kiu ankaŭ partoprenis gastrolon, en la dua epizodo al la [[Rocky Horror Picture Show|Rocky filmspektaklo]], la tria al [[Justin Bieber]], la kvara al [[Lady Gaga]] kaj la kvina al [[Fleetwood Mac]]. La intrigo tiu sezono temigis la provon de la grupo atingi la nacian konkuradon. En la sezono, pluraj novaj roluloj aliĝas. inter ili; Sam Evans - nova studento en la lernejo kiu estas sur la futbalteamo, Coach Bist - la nova trejnisto de la futbalteamo, kaj Blaine Anderson - la [[ĉefvoĉo]] de la "Nightingales" koruso, koruso kiu konkuras kontraŭ "New Directions" en konkursoj. La serio iris sur hiaton en la dua sezono direkte al la fino de 2010 kaj revenis al la elsendo kun unu-hora speciala epizodo kiu estis elsendo post la Super Bowl -ludo, kaj atingis rangigprocenton de 26,800,000.spektantoj, kaj tiel realigis la rekordon dum la lastaj tri jaroj kiel la dissendanto kun la plej alte indicita skriba manuskripto. En la lasta ĉapitro, nomita "New York", la klubo venis en dekdua loko en la nacia konkurso. === Sezono 3 === Ĉapitroj 45–66 (22 ĉapitroj). Ĝi komenciĝis la 20-an de septembro 2011 kaj finiĝis la 22-an de majo 2012. La intrigo ĉi tiu sezono temigis la estontajn planojn de la studentoj ĉe McKinley High School. Komence de la unua parto de la sezono, Blaine aliĝas al McKinley, internaj konfliktoj ekestis inter la korusanoj, kiuj igis kelkajn el la korusknabinoj (Mercedes, Santana kaj Bretonio) foriri al nova grupo gvidita fare de Shelby Corcoran (la biologia de Rachel). patrino kaj la adoptpatrino de Beth) pozita fare de Idina Menzel, nomita "Troubletones" (en la angla - "Troubletones"). La du grupoj konkuris unu kontraŭ la alia en la loka konkurado en la oka epizodo, kaj finfine "New Directions" venkis, kio kaŭzis la dissolvon de la ĝenataj voĉoj, kaj la knabinoj revenis al la koruso. Krome, ĉi tiu parto traktis la surscenigon de la lerneja muzikalo " Rakonto de la Antaŭurboj " kaj la elektojn por la prezidanto de la dekdua klaso, en kiu Kurt kaj Britney konkuris unu kontraŭ la alia, interalie, kaj Britney venkis en la fino.. En la dua parto de la sezono, la New Directions-grupo konkuras kontraŭ la "Nightingales" grupo (de Dalton Academy), kaj la nova kantisto de ilia grupo, Sebastian Smith, estas korusĉikananto kiu provas damaĝi "New Directions". Plie, finno kaj Rachel faras fatalan decidon pri ilia sorto kiel paro, same kiel Will kaj Emma faras. En tiu parto Santana eliras el la vestoŝranko kaj komencas geamiki kun Brittany, kiu disiĝis kun Artie kiu nomis ŝin stulta. En la tria kaj fina parto de la sezono, New Directions prepariĝas por la nacia konkurado en Ĉikago kaj Kurt kaj Rachel prepariĝas por ilia aŭdicio por la New York Academy of Dramatic Arts ( NYADA ). Krome, la ceteraj studentoj de la 12-a grado alfrontas la proksimiĝantan diplomiĝon, kaj "Novaj Direktoj" aperas en la nacia konkurso. En la lasta epizodo de la sezono, estas turnopunkto en la rilato de Finn kaj Rachel, kiam ŝi foriras al Nova. Jorko survoje plenumi ŝian sonĝon, dum aliaj finas siajn studojn en mezlernejo. En ĉi tiu sezono estis tri omaĝaj epizodoj: epizodo 11 estis dediĉita al la forpasinta kantisto [[Michael Jackson]], epizodo 16 estis dediĉita al la disko-filmo " Music Madness", kaj epizodo 17 estis dediĉita al kantisto [[Whitney Houston]]. === Sezono 4 === Ĉapitroj 67–88 (22 ĉapitroj). Komenciĝis la 13-an de septembro 2012 kaj finiĝis la 9-an de majo 2013. La intrigo de la sezono disiĝas inter McKinley High School kaj tiuj kiuj studentiĝis ĉe mezlernejo en la tria sezono kaj moviĝis al Novjorko. La kvara sezono havas novajn aktorojn, inkluzive de la gajninto de la dua sezono de la Glee-projekto, kaj aliajn gastaktorojn. La plej multaj el la roluloj kiuj studentiĝis ĉe la antaŭa sezono, forlasis la centron de la intrigo. En la kvara sezono, la koruso fariĝas populara klubo pro gajnado de la nacia konkurso en la antaŭa sezono, sed tio ne daŭras longe. Al la koruso aliĝas pluraj novaj membroj: Marley (la filino de kafeteriolaboristo), Jake (la duonfrato de Puck), Ryder (la gajninto de la Glee-projekto), Kitty (nova huraistino), Wade/Yunique (kiu iras). de adrenalina sonora ĝis novaj direktoj). Ĉi-sezone la koruso konkuras en la loka konkurso (en kiu ĝi unue perdas sed poste venkas pro la malkvalifiko de la Parulio-Klubo) kaj poste en la sezono prepariĝas por la regiona konkurso. En New York, la intrigo ĉefe sekvas Rachel kaj Kurt, kiuj studas ĉe la New York Academy of Nationalist Stages NYADA. Brodi, nova rolulo en la kvara sezono, ankaŭ studas tie, unu jaron pli aĝa ol Rachel kaj enamiĝas al ŝi. Krome aperas aliaj novaj roluloj, kiel Cassandra Jolie, la dancinstruisto de Rachel, kaj Elizabeth Wright, redaktisto ĉe vouge.com, kie Kurt laboras. Inter la elstaraj intrigoj en ĉi tiu sezono estas: la geedziĝo de Will kaj ŝia patrino, la ligoj forĝitaj inter la membroj de la Glee Club, la krizo en la vivo de Finn, la progreso en la vivo de Rachel por atingi ŝiajn celojn same kiel tiujn de Kurt, kaj pli.. Ĉi tiu sezono estas tri omaĝepizodoj: dua omaĝepizodo al Britney Spears, omaĝepizodo al la muzikalo kaj filmo Grease, kaj omaĝepizodo al la kantisto [[Stevie Wonder]]. === Sezono 5 === Ĉapitroj 89–108 (20 ĉapitroj). Ĝi komenciĝis la 26-an de septembro 2013 kaj finiĝis la 13-an de majo 2014. La intrigo de ĉi tiu sezono estas dividita en du partojn - la unua parto (epizodoj 1-13) kiu okazas ĉe McKinley High School (la fino de la jaro de sezono 4) kaj kuras paralela al la intrigo en Novjorko kaj la dua parto. (epizodoj 14-20) kiu okazas en New York kaj sekvas tiujn kiuj finis mezlernejon kaj provas adaptiĝi por nova vivo en nova kadro. Ĉi-sezonon partoprenis novaj aktoroj, ekzemple: Peter Pacinelli (Rupert Campion, la reĝisoro de la spektaklo de Rachel), [[Shirley MacLaine]] (John Dollaway, novjorka sociemulo), [[Demi Lovato]] (Danny, la amiko de Santana), Tyra Banks (Bichette, modeliganto). agento), Skyler Astin ( Jean-Baptiste, la gvidanto de " Throat Blast ", rivala grupo), Adam Lambert ( Elliot " Starchild " Gilbert, membro de la grupo kiun Kurt faras) kaj Erin Westbrook ( Brie, huraistino kiu faras Jake disiĝas kun Marley). Kristin Chenoweth, [[Gwyneth Paltrow]] kaj [[Whoopi Goldberg]] revenas ĉi tiun sezonon. Signifaj partoj de tiu sezono inkluzivas la engaĝiĝon de Kurt kaj Blaine, Sue iĝanta la rektoro, la unua spektaklo de Rachel kaj posta emeritiĝo de la NYA, la morto de finno kaj la efiko de lia morto sur la koruso, la unua grupformacio de Kurt kaj sekvante la batalon de Rachel kaj Santana ankaŭ La dissolvo kaj malfermo de nova grupo, la apartigo de Marley kaj Jake, la naskiĝo de Daniel Finn Schuster - la infano de Will kaj ŝia patrino, la perdo de la koruso en la nacia konkurso kaj ĝia posta dissolvo, la festadoj de la 100-a. epizodo de la serio kaj pli. Tiu sezono inkluzivas du tributepizodojn al [[The Beatles]], epizodon en memoro pri Cory Monteith kiu mortis la 13-an de julio 2013, tributepizodon al Lady Gaga kaj [[Katy Perry]], tributepizodon al [[Billy Joel]] kaj tributepizodon al [[Stephen Sondheim]]. Krome, ĉi tiu sezono batas plurajn rekordojn - ĝi estas la sezono kun la plej multaj albumoj (3) kaj mini-albumoj (11) kaj la sezono kun la plej malmultaj konkursoj (nur unu). === Sezono 6 === Ĉapitroj 109–121 (13 ĉapitroj). La sesa sezono komenciĝis la 9-an de januaro 2015 kaj finiĝis la 20-an de marto 2015, ĝi estis la lasta sezono de la serio. La intrigo de tiu sezono temigis la revenon de la roluloj al ilia hejmurbo kaj la solvado de iliaj problemoj. La sezono komenciĝas kun la nuligo de la televidekspozicio de Rachel. Post kiam ŝi malkovras ke Sue transprenis la artojn ĉe McKinley High, ŝi decidas reformi la grupon. Dume, Blaine kaj Kurt disiĝis denove kaj Blaine revenis al la urbo kaj komencis gvidi la Parulion. Kurt revenas al la urbo ankaŭ kaj aliĝas al Rachel. Sinjoro Shuster decidis preni la konsilon de Sue kaj decidis prizorgi "Adrenaline Collie". En tiu sezono, la famaj gastaktoroj estis Max George (fronta figuro de la grupo "Adrenaline Cooley"), Gina Gershon (la patrino de Blaine), Gloria Estefan (la patrino de Santana, kiu unue aperis en la tria sezono de la serio), same kiel Jonathan Groff (Jesse) kiu partoprenis ambaŭ sezonojn de la serio. Inter la elstaraj partoj de tiu sezono estis la provo de Rachel renormaliĝi post ŝia lasta fiasko, establante novan koruson kaj ekkonante la novajn vizaĝojn en ĝi, kaj post la Dolton-fajro - bonvenigante la studentojn kaj korusojn al la engaĝiĝo de McKinley, Santana kaj Bretonio., la rompo de Kurt kaj Blaine kaj la provoj de Sue kunigi ilin reen kune, la geedziĝo de la paroj Santana kaj Bretonio kaj Kurt kaj Blaine, la infano kiun Kurt kaj Blaine atendas kun la helpo de Rachel kaj la salto al la estonteco en la lasta epizodo. kiu prezentis la estontecon de la roluloj. Krome, unu el la epizodoj de la serio okazis sur la templinio en la periodo antaŭ la unua epizodo de la tuta serio, epizodo kiu estis speco de [[retromemoro]] kiu prezentis kiel la koruso estis establita kaj kiel la vivoj de la roluloj ŝanĝiĝis.. Ĉi tiu sezono inkluzivas omaĝepizodon al [[Carole King]] kaj Alanis Morissette kaj Brett Bacharach. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} * {{IMDb titolo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de Fox Broadcasting Company]] ntg8bzwza4hxzio8nao7f7meg66n121 9369177 9369175 2026-05-09T11:29:34Z ThomasPusch 1869 /* Fono */ 9369177 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio | Kreita de = {{vikidatuma listo|p-kodo=P170|modo=kaj}} }}'''Glee''' estas muzika komedia drama televidprogramo kreita de {{vikidatuma listo|p-kodo=P170|modo=kaj}}. Ĝi dissendiĝas en la [[Fox Broadcasting Company|FOX]]-a reto. Ĝi elsendiĝis kaj ricevis kelkajn premiojn en [[2009]] kaj [[2010]]. == Fono == La serio sekvas la fikcian koruson "New Directions" de same fikcia mezlernejo "''[[William McKinley]]''", dum siaj preparoj por la distrikta grupkonkurado, kaj post kiam ĝiaj membroj traktas temojn de rilatoj, seniluziiĝojn kune kun venkoj kaj sociaj ligoj. En la gravuloj de la serio, vi povas trovi reprezentantojn de la huraistino, la futbalisto, la afliktita knabo, ŝtelroluloj de [[Azianoj|azia]] kaj de [[Afrik-usonanoj|afro-usonana]] origino, handikapita rolulo kaj GLAT-roluloj. Kun la malfermo de la akademia jaro ĉe la mezlernejo "''[[William McKinley]]''" en [[Ohio]], William Schuster, la hispana instruisto, petas formi mezlernejan koruson (glee club, ĝojo klubo) por esti nomita "New Directions". Nur kvin ekzamenitoj aperas por la [[Aŭdicio|aŭdicioj]], kio garantias ilian akcepton en la [[koruso]]. Apud aliĝi al la koruso estas Finn Hudson ricevisto de la futbalteamo, kies natura talento estis rimarkita de Shuster kaj aldonis Finn dank'al sia konvinko por [[drogmanio]]. Al la koruso aliĝas poste kelkaj knabinoj de la lerneja huraista teamo, gvidata de instruisto Sue Sylvester. Krome, pluraj ludantoj de la futbalteamo aliĝas. La lernejo kiun ili aliĝas estas instigita fare de Shaw, kiu helpas al ili lerni dancon kiu alportas al ili ilian solan venkon de la finalsezono. Ankaŭ, la futbalistoj staras tra la intrigoj ĉe vojkruciĝoj inter siaj du amoj - la gaja klubo aŭ la futbala klubo. Sylvester, la huraistino-trejnisto, provas ĉesigi la agadojn de la koruso, kiuj forprenas parton de la buĝeto de la huraistino-teamo. Ĉe la fino de la lerneja jaro kaj sukcesinta pri sia celo, ŝi ŝanĝas opinion kaj konvinkas la lernejestron permesi al la koruso daŭri. Kun la evoluo de la intrigo, ligoj de amikeco kaj enamiĝo formiĝas kiuj ne povas esti ignoritaj inter la membroj de la grupo, kio ne estintus ebla ekster ĝi. La epizodoj de la serio inkluzivas adaptiĝojn de bonkonataj kantoj prezentitaj kaj enscenigitaj fare de la grupo, kiel parto de la semajna tasko donita al ĝi fare de la instruisto gvidanta ĝin. En diversaj epizodoj de la serio, la artistoj kies kantoj estis prezentitaj en tiu epizodo gastis en apogaj roloj. Glee estis granda sukceso en Usono kaj aliaj landoj en la mondo. La serio, kiu ankaŭ generis filmon (publikigitan la 16-an de aŭgusto 2011), estas konsiderita unu el la plej sukcesaj programoj de la reto. Ĉe la fino de ĝia unua sezono, ĝi estis nomumita por multaj premioj kaj gajnis, inter aliaj, plurajn [[Emmy]]-premiojn kaj la premion [[Ora Globo]] en la kategorio "Plej bona komedia serio aŭ muzikala serio". == Intrigaj resumoj laŭ sezonoj == === Sezono 1 === Ĉapitroj 1–22 (22 ĉapitroj). Ĝia elsendo komenciĝis la 19-an de majo 2009 kaj finiĝis la 8-an de junio 2010. Unu el la rakontofadenoj ĉi-sezono traktas la gravedecon de la ĉefa huraistino-rolulo [[Kevin Fabray]], dum ŝi geamikis kun futbalisto [[Finn Hudson]]. Ĝi tiam turnas ke la reala patro de la feto estas Noah Puckerman, la plej bona amiko de finno. Ĉe la fino de la gravedeco, Kevin kaj Noaĥo decidas prirezigni la bebon por adopto al la patrino de Rachel Berry kiu 15 jarojn pli frue donis Rachel por adopto. Dua intrigo rondiras ĉirkaŭ la lukto inter instruisto Will Schuster kaj huraistino-trejnisto Sue Sylvester, kaj alia intrigo okazas inter Will Schuster kaj lia edzino Teri kiu iĝas false graveda, kaj inter li kaj ŝia patrino. La resto de la intrigoj plejparte traktas la romantikajn rilatojn de diversaj roluloj en la serio aŭ ilian traktadon kun iliaj diferencoj en la lernejo. Kun la intenco altiri la celgrupon por spekti la serion, la premierepizodo de la serio estis elsendita tuj post la fino de la sezono de la realeca kaj kantspektaklo " [[American Idol]] ". Du tributepizodoj aperis ĉi tiu sezono. Unu estis nomita "La Potenco de Madono", kaj estis tute dediĉita al aranĝoj de la kantoj de [[Madonna]]. La epizodo eĉ ricevis favorajn recenzojn pro sia referenco al la povigo de virinoj. La dua el la tributepizodoj estis dediĉita al adaptiĝoj de la kantoj de [[Lady Gaga]] kaj la [[Kiss]]- grupo sub la titolo de teatra grupekspozicio. En la unua epizodo de la sezono ni estas eksponitaj al la kanto kiu poste fariĝos la "himno" de la serio, "ne ĉesu kredi" kiu estis prezentita fare de la 6 originaj grupanoj (kaj kun la ĉefaj voĉoj de Finn kaj Rachel). Rachel ( Lea Michele ), estas unu el la ĉeffiguroj en la serio kaj la originalo en la refrenkoruso. === Sezono 2 === Ĉapitroj 22–44 (22 ĉapitroj). Ĝi komenciĝis la 21-an de septembro 2010 kaj finiĝis la 24-an de majo 2011. Ĉi tiu sezono inkluzivis kvin tributepizodojn - unu al la kantisto [[Britney Spears]] kiu ankaŭ partoprenis gastrolon, en la dua epizodo al la [[Rocky Horror Picture Show|Rocky filmspektaklo]], la tria al [[Justin Bieber]], la kvara al [[Lady Gaga]] kaj la kvina al [[Fleetwood Mac]]. La intrigo tiu sezono temigis la provon de la grupo atingi la nacian konkuradon. En la sezono, pluraj novaj roluloj aliĝas. inter ili; Sam Evans - nova studento en la lernejo kiu estas sur la futbalteamo, Coach Bist - la nova trejnisto de la futbalteamo, kaj Blaine Anderson - la [[ĉefvoĉo]] de la "Nightingales" koruso, koruso kiu konkuras kontraŭ "New Directions" en konkursoj. La serio iris sur hiaton en la dua sezono direkte al la fino de 2010 kaj revenis al la elsendo kun unu-hora speciala epizodo kiu estis elsendo post la Super Bowl -ludo, kaj atingis rangigprocenton de 26,800,000.spektantoj, kaj tiel realigis la rekordon dum la lastaj tri jaroj kiel la dissendanto kun la plej alte indicita skriba manuskripto. En la lasta ĉapitro, nomita "New York", la klubo venis en dekdua loko en la nacia konkurso. === Sezono 3 === Ĉapitroj 45–66 (22 ĉapitroj). Ĝi komenciĝis la 20-an de septembro 2011 kaj finiĝis la 22-an de majo 2012. La intrigo ĉi tiu sezono temigis la estontajn planojn de la studentoj ĉe McKinley High School. Komence de la unua parto de la sezono, Blaine aliĝas al McKinley, internaj konfliktoj ekestis inter la korusanoj, kiuj igis kelkajn el la korusknabinoj (Mercedes, Santana kaj Bretonio) foriri al nova grupo gvidita fare de Shelby Corcoran (la biologia de Rachel). patrino kaj la adoptpatrino de Beth) pozita fare de Idina Menzel, nomita "Troubletones" (en la angla - "Troubletones"). La du grupoj konkuris unu kontraŭ la alia en la loka konkurado en la oka epizodo, kaj finfine "New Directions" venkis, kio kaŭzis la dissolvon de la ĝenataj voĉoj, kaj la knabinoj revenis al la koruso. Krome, ĉi tiu parto traktis la surscenigon de la lerneja muzikalo " Rakonto de la Antaŭurboj " kaj la elektojn por la prezidanto de la dekdua klaso, en kiu Kurt kaj Britney konkuris unu kontraŭ la alia, interalie, kaj Britney venkis en la fino.. En la dua parto de la sezono, la New Directions-grupo konkuras kontraŭ la "Nightingales" grupo (de Dalton Academy), kaj la nova kantisto de ilia grupo, Sebastian Smith, estas korusĉikananto kiu provas damaĝi "New Directions". Plie, finno kaj Rachel faras fatalan decidon pri ilia sorto kiel paro, same kiel Will kaj Emma faras. En tiu parto Santana eliras el la vestoŝranko kaj komencas geamiki kun Brittany, kiu disiĝis kun Artie kiu nomis ŝin stulta. En la tria kaj fina parto de la sezono, New Directions prepariĝas por la nacia konkurado en Ĉikago kaj Kurt kaj Rachel prepariĝas por ilia aŭdicio por la New York Academy of Dramatic Arts ( NYADA ). Krome, la ceteraj studentoj de la 12-a grado alfrontas la proksimiĝantan diplomiĝon, kaj "Novaj Direktoj" aperas en la nacia konkurso. En la lasta epizodo de la sezono, estas turnopunkto en la rilato de Finn kaj Rachel, kiam ŝi foriras al Nova. Jorko survoje plenumi ŝian sonĝon, dum aliaj finas siajn studojn en mezlernejo. En ĉi tiu sezono estis tri omaĝaj epizodoj: epizodo 11 estis dediĉita al la forpasinta kantisto [[Michael Jackson]], epizodo 16 estis dediĉita al la disko-filmo " Music Madness", kaj epizodo 17 estis dediĉita al kantisto [[Whitney Houston]]. === Sezono 4 === Ĉapitroj 67–88 (22 ĉapitroj). Komenciĝis la 13-an de septembro 2012 kaj finiĝis la 9-an de majo 2013. La intrigo de la sezono disiĝas inter McKinley High School kaj tiuj kiuj studentiĝis ĉe mezlernejo en la tria sezono kaj moviĝis al Novjorko. La kvara sezono havas novajn aktorojn, inkluzive de la gajninto de la dua sezono de la Glee-projekto, kaj aliajn gastaktorojn. La plej multaj el la roluloj kiuj studentiĝis ĉe la antaŭa sezono, forlasis la centron de la intrigo. En la kvara sezono, la koruso fariĝas populara klubo pro gajnado de la nacia konkurso en la antaŭa sezono, sed tio ne daŭras longe. Al la koruso aliĝas pluraj novaj membroj: Marley (la filino de kafeteriolaboristo), Jake (la duonfrato de Puck), Ryder (la gajninto de la Glee-projekto), Kitty (nova huraistino), Wade/Yunique (kiu iras). de adrenalina sonora ĝis novaj direktoj). Ĉi-sezone la koruso konkuras en la loka konkurso (en kiu ĝi unue perdas sed poste venkas pro la malkvalifiko de la Parulio-Klubo) kaj poste en la sezono prepariĝas por la regiona konkurso. En New York, la intrigo ĉefe sekvas Rachel kaj Kurt, kiuj studas ĉe la New York Academy of Nationalist Stages NYADA. Brodi, nova rolulo en la kvara sezono, ankaŭ studas tie, unu jaron pli aĝa ol Rachel kaj enamiĝas al ŝi. Krome aperas aliaj novaj roluloj, kiel Cassandra Jolie, la dancinstruisto de Rachel, kaj Elizabeth Wright, redaktisto ĉe vouge.com, kie Kurt laboras. Inter la elstaraj intrigoj en ĉi tiu sezono estas: la geedziĝo de Will kaj ŝia patrino, la ligoj forĝitaj inter la membroj de la Glee Club, la krizo en la vivo de Finn, la progreso en la vivo de Rachel por atingi ŝiajn celojn same kiel tiujn de Kurt, kaj pli.. Ĉi tiu sezono estas tri omaĝepizodoj: dua omaĝepizodo al Britney Spears, omaĝepizodo al la muzikalo kaj filmo Grease, kaj omaĝepizodo al la kantisto [[Stevie Wonder]]. === Sezono 5 === Ĉapitroj 89–108 (20 ĉapitroj). Ĝi komenciĝis la 26-an de septembro 2013 kaj finiĝis la 13-an de majo 2014. La intrigo de ĉi tiu sezono estas dividita en du partojn - la unua parto (epizodoj 1-13) kiu okazas ĉe McKinley High School (la fino de la jaro de sezono 4) kaj kuras paralela al la intrigo en Novjorko kaj la dua parto. (epizodoj 14-20) kiu okazas en New York kaj sekvas tiujn kiuj finis mezlernejon kaj provas adaptiĝi por nova vivo en nova kadro. Ĉi-sezonon partoprenis novaj aktoroj, ekzemple: Peter Pacinelli (Rupert Campion, la reĝisoro de la spektaklo de Rachel), [[Shirley MacLaine]] (John Dollaway, novjorka sociemulo), [[Demi Lovato]] (Danny, la amiko de Santana), Tyra Banks (Bichette, modeliganto). agento), Skyler Astin ( Jean-Baptiste, la gvidanto de " Throat Blast ", rivala grupo), Adam Lambert ( Elliot " Starchild " Gilbert, membro de la grupo kiun Kurt faras) kaj Erin Westbrook ( Brie, huraistino kiu faras Jake disiĝas kun Marley). Kristin Chenoweth, [[Gwyneth Paltrow]] kaj [[Whoopi Goldberg]] revenas ĉi tiun sezonon. Signifaj partoj de tiu sezono inkluzivas la engaĝiĝon de Kurt kaj Blaine, Sue iĝanta la rektoro, la unua spektaklo de Rachel kaj posta emeritiĝo de la NYA, la morto de finno kaj la efiko de lia morto sur la koruso, la unua grupformacio de Kurt kaj sekvante la batalon de Rachel kaj Santana ankaŭ La dissolvo kaj malfermo de nova grupo, la apartigo de Marley kaj Jake, la naskiĝo de Daniel Finn Schuster - la infano de Will kaj ŝia patrino, la perdo de la koruso en la nacia konkurso kaj ĝia posta dissolvo, la festadoj de la 100-a. epizodo de la serio kaj pli. Tiu sezono inkluzivas du tributepizodojn al [[The Beatles]], epizodon en memoro pri Cory Monteith kiu mortis la 13-an de julio 2013, tributepizodon al Lady Gaga kaj [[Katy Perry]], tributepizodon al [[Billy Joel]] kaj tributepizodon al [[Stephen Sondheim]]. Krome, ĉi tiu sezono batas plurajn rekordojn - ĝi estas la sezono kun la plej multaj albumoj (3) kaj mini-albumoj (11) kaj la sezono kun la plej malmultaj konkursoj (nur unu). === Sezono 6 === Ĉapitroj 109–121 (13 ĉapitroj). La sesa sezono komenciĝis la 9-an de januaro 2015 kaj finiĝis la 20-an de marto 2015, ĝi estis la lasta sezono de la serio. La intrigo de tiu sezono temigis la revenon de la roluloj al ilia hejmurbo kaj la solvado de iliaj problemoj. La sezono komenciĝas kun la nuligo de la televidekspozicio de Rachel. Post kiam ŝi malkovras ke Sue transprenis la artojn ĉe McKinley High, ŝi decidas reformi la grupon. Dume, Blaine kaj Kurt disiĝis denove kaj Blaine revenis al la urbo kaj komencis gvidi la Parulion. Kurt revenas al la urbo ankaŭ kaj aliĝas al Rachel. Sinjoro Shuster decidis preni la konsilon de Sue kaj decidis prizorgi "Adrenaline Collie". En tiu sezono, la famaj gastaktoroj estis Max George (fronta figuro de la grupo "Adrenaline Cooley"), Gina Gershon (la patrino de Blaine), Gloria Estefan (la patrino de Santana, kiu unue aperis en la tria sezono de la serio), same kiel Jonathan Groff (Jesse) kiu partoprenis ambaŭ sezonojn de la serio. Inter la elstaraj partoj de tiu sezono estis la provo de Rachel renormaliĝi post ŝia lasta fiasko, establante novan koruson kaj ekkonante la novajn vizaĝojn en ĝi, kaj post la Dolton-fajro - bonvenigante la studentojn kaj korusojn al la engaĝiĝo de McKinley, Santana kaj Bretonio., la rompo de Kurt kaj Blaine kaj la provoj de Sue kunigi ilin reen kune, la geedziĝo de la paroj Santana kaj Bretonio kaj Kurt kaj Blaine, la infano kiun Kurt kaj Blaine atendas kun la helpo de Rachel kaj la salto al la estonteco en la lasta epizodo. kiu prezentis la estontecon de la roluloj. Krome, unu el la epizodoj de la serio okazis sur la templinio en la periodo antaŭ la unua epizodo de la tuta serio, epizodo kiu estis speco de [[retromemoro]] kiu prezentis kiel la koruso estis establita kaj kiel la vivoj de la roluloj ŝanĝiĝis.. Ĉi tiu sezono inkluzivas omaĝepizodon al [[Carole King]] kaj Alanis Morissette kaj Brett Bacharach. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} * {{IMDb titolo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de Fox Broadcasting Company]] m7k3dt6cz57r3ouxaim059e5t5scdop 9369181 9369177 2026-05-09T11:41:47Z ThomasPusch 1869 9369181 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio | Kreita de = {{vikidatuma listo|p-kodo=P170|modo=kaj}} }} '''Glee''' estas muzika komedia drama televidprogramo kreita de {{vikidatuma listo|p-kodo=P170|modo=kaj}}. Ĝi dissendiĝas en la [[Fox Broadcasting Company|FOX]]-a reto. Ĝi elsendiĝis kaj ricevis kelkajn premiojn en [[2009]] kaj [[2010]]. == Fono == La serio sekvas la fikcian koruson "New Directions" de same fikcia mezlernejo "''[[William McKinley]]''", dum siaj preparoj por la distrikta grupkonkurado, kaj post kiam ĝiaj membroj traktas temojn de rilatoj, seniluziiĝojn kune kun venkoj kaj sociaj ligoj. En la gravuloj de la serio, vi povas trovi reprezentantojn de la huraistino, la futbalisto, la afliktita knabo, ŝtelroluloj de [[Azianoj|azia]] kaj de [[Afrik-usonanoj|afro-usonana]] origino, handikapita rolulo kaj GLAT-roluloj. Kun la malfermo de la akademia jaro ĉe la mezlernejo "''[[William McKinley]]''" en [[Ohio]], William Schuster, la hispana instruisto, petas formi mezlernejan koruson (glee club, ĝojo klubo) por esti nomita "New Directions". Nur kvin ekzamenitoj aperas por la [[Aŭdicio|aŭdicioj]], kio garantias ilian akcepton en la [[koruso]]. Apud aliĝi al la koruso estas Finn Hudson ricevisto de la futbalteamo, kies natura talento estis rimarkita de Shuster kaj aldonis Finn dank'al sia konvinko por [[drogmanio]]. Al la koruso aliĝas poste kelkaj knabinoj de la lerneja huraista teamo, gvidata de instruisto Sue Sylvester. Krome, pluraj ludantoj de la futbalteamo aliĝas. La lernejo kiun ili aliĝas estas instigita fare de Shaw, kiu helpas al ili lerni dancon kiu alportas al ili ilian solan venkon de la finalsezono. Ankaŭ, la futbalistoj staras tra la intrigoj ĉe vojkruciĝoj inter siaj du amoj - la gaja klubo aŭ la futbala klubo. Sylvester, la huraistino-trejnisto, provas ĉesigi la agadojn de la koruso, kiuj forprenas parton de la buĝeto de la huraistino-teamo. Ĉe la fino de la lerneja jaro kaj sukcesinta pri sia celo, ŝi ŝanĝas opinion kaj konvinkas la lernejestron permesi al la koruso daŭri. Kun la evoluo de la intrigo, ligoj de amikeco kaj enamiĝo formiĝas kiuj ne povas esti ignoritaj inter la membroj de la grupo, kio ne estintus ebla ekster ĝi. La epizodoj de la serio inkluzivas adaptiĝojn de bonkonataj kantoj prezentitaj kaj enscenigitaj fare de la grupo, kiel parto de la semajna tasko donita al ĝi fare de la instruisto gvidanta ĝin. En diversaj epizodoj de la serio, la artistoj kies kantoj estis prezentitaj en tiu epizodo gastis en apogaj roloj. Glee estis granda sukceso en Usono kaj aliaj landoj en la mondo. La serio, kiu ankaŭ generis filmon (publikigitan la 16-an de aŭgusto 2011), estas konsiderita unu el la plej sukcesaj programoj de la reto. Ĉe la fino de ĝia unua sezono, ĝi estis nomumita por multaj premioj kaj gajnis, inter aliaj, plurajn [[Emmy]]-premiojn kaj la premion [[Ora Globo]] en la kategorio "Plej bona komedia serio aŭ muzikala serio". == Intrigaj resumoj laŭ sezonoj == === Sezono 1 === Ĉapitroj 1–22 (22 ĉapitroj). Ĝia elsendo komenciĝis la 19-an de majo 2009 kaj finiĝis la 8-an de junio 2010. Unu el la rakontofadenoj ĉi-sezono traktas la gravedecon de la ĉefa huraistino-rolulo [[Kevin Fabray]], dum ŝi geamikis kun futbalisto [[Finn Hudson]]. Ĝi tiam turnas ke la reala patro de la feto estas Noah Puckerman, la plej bona amiko de finno. Ĉe la fino de la gravedeco, Kevin kaj Noaĥo decidas prirezigni la bebon por adopto al la patrino de Rachel Berry kiu 15 jarojn pli frue donis Rachel por adopto. Dua intrigo rondiras ĉirkaŭ la lukto inter instruisto Will Schuster kaj huraistino-trejnisto Sue Sylvester, kaj alia intrigo okazas inter Will Schuster kaj lia edzino Teri kiu iĝas false graveda, kaj inter li kaj ŝia patrino. La resto de la intrigoj plejparte traktas la romantikajn rilatojn de diversaj roluloj en la serio aŭ ilian traktadon kun iliaj diferencoj en la lernejo. Kun la intenco altiri la celgrupon por spekti la serion, la premierepizodo de la serio estis elsendita tuj post la fino de la sezono de la realeca kaj kantspektaklo " [[American Idol]] ". Du tributepizodoj aperis ĉi tiu sezono. Unu estis nomita "La Potenco de Madono", kaj estis tute dediĉita al aranĝoj de la kantoj de [[Madonna]]. La epizodo eĉ ricevis favorajn recenzojn pro sia referenco al la povigo de virinoj. La dua el la tributepizodoj estis dediĉita al adaptiĝoj de la kantoj de [[Lady Gaga]] kaj la [[Kiss]]- grupo sub la titolo de teatra grupekspozicio. En la unua epizodo de la sezono ni estas eksponitaj al la kanto kiu poste fariĝos la "himno" de la serio, "ne ĉesu kredi" kiu estis prezentita fare de la 6 originaj grupanoj (kaj kun la ĉefaj voĉoj de Finn kaj Rachel). Rachel ( Lea Michele ), estas unu el la ĉeffiguroj en la serio kaj la originalo en la refrenkoruso. === Sezono 2 === Ĉapitroj 22–44 (22 ĉapitroj). Ĝi komenciĝis la 21-an de septembro 2010 kaj finiĝis la 24-an de majo 2011. Ĉi tiu sezono inkluzivis kvin tributepizodojn - unu al la kantisto [[Britney Spears]] kiu ankaŭ partoprenis gastrolon, en la dua epizodo al la [[Rocky Horror Picture Show|Rocky filmspektaklo]], la tria al [[Justin Bieber]], la kvara al [[Lady Gaga]] kaj la kvina al [[Fleetwood Mac]]. La intrigo tiu sezono temigis la provon de la grupo atingi la nacian konkuradon. En la sezono, pluraj novaj roluloj aliĝas. inter ili; Sam Evans - nova studento en la lernejo kiu estas sur la futbalteamo, Coach Bist - la nova trejnisto de la futbalteamo, kaj Blaine Anderson - la [[ĉefvoĉo]] de la "Nightingales" koruso, koruso kiu konkuras kontraŭ "New Directions" en konkursoj. La serio iris sur hiaton en la dua sezono direkte al la fino de 2010 kaj revenis al la elsendo kun unu-hora speciala epizodo kiu estis elsendo post la Super Bowl -ludo, kaj atingis rangigprocenton de 26,800,000.spektantoj, kaj tiel realigis la rekordon dum la lastaj tri jaroj kiel la dissendanto kun la plej alte indicita skriba manuskripto. En la lasta ĉapitro, nomita "New York", la klubo venis en dekdua loko en la nacia konkurso. === Sezono 3 === Ĉapitroj 45–66 (22 ĉapitroj). Ĝi komenciĝis la 20-an de septembro 2011 kaj finiĝis la 22-an de majo 2012. La intrigo ĉi tiu sezono temigis la estontajn planojn de la studentoj ĉe McKinley High School. Komence de la unua parto de la sezono, Blaine aliĝas al McKinley, internaj konfliktoj ekestis inter la korusanoj, kiuj igis kelkajn el la korusknabinoj (Mercedes, Santana kaj Bretonio) foriri al nova grupo gvidita fare de Shelby Corcoran (la biologia de Rachel). patrino kaj la adoptpatrino de Beth) pozita fare de Idina Menzel, nomita "Troubletones" (en la angla - "Troubletones"). La du grupoj konkuris unu kontraŭ la alia en la loka konkurado en la oka epizodo, kaj finfine "New Directions" venkis, kio kaŭzis la dissolvon de la ĝenataj voĉoj, kaj la knabinoj revenis al la koruso. Krome, ĉi tiu parto traktis la surscenigon de la lerneja muzikalo " Rakonto de la Antaŭurboj " kaj la elektojn por la prezidanto de la dekdua klaso, en kiu Kurt kaj Britney konkuris unu kontraŭ la alia, interalie, kaj Britney venkis en la fino.. En la dua parto de la sezono, la New Directions-grupo konkuras kontraŭ la "Nightingales" grupo (de Dalton Academy), kaj la nova kantisto de ilia grupo, Sebastian Smith, estas korusĉikananto kiu provas damaĝi "New Directions". Plie, finno kaj Rachel faras fatalan decidon pri ilia sorto kiel paro, same kiel Will kaj Emma faras. En tiu parto Santana eliras el la vestoŝranko kaj komencas geamiki kun Brittany, kiu disiĝis kun Artie kiu nomis ŝin stulta. En la tria kaj fina parto de la sezono, New Directions prepariĝas por la nacia konkurado en Ĉikago kaj Kurt kaj Rachel prepariĝas por ilia aŭdicio por la New York Academy of Dramatic Arts ( NYADA ). Krome, la ceteraj studentoj de la 12-a grado alfrontas la proksimiĝantan diplomiĝon, kaj "Novaj Direktoj" aperas en la nacia konkurso. En la lasta epizodo de la sezono, estas turnopunkto en la rilato de Finn kaj Rachel, kiam ŝi foriras al Nova. Jorko survoje plenumi ŝian sonĝon, dum aliaj finas siajn studojn en mezlernejo. En ĉi tiu sezono estis tri omaĝaj epizodoj: epizodo 11 estis dediĉita al la forpasinta kantisto [[Michael Jackson]], epizodo 16 estis dediĉita al la disko-filmo " Music Madness", kaj epizodo 17 estis dediĉita al kantisto [[Whitney Houston]]. === Sezono 4 === Ĉapitroj 67–88 (22 ĉapitroj). Komenciĝis la 13-an de septembro 2012 kaj finiĝis la 9-an de majo 2013. La intrigo de la sezono disiĝas inter McKinley High School kaj tiuj kiuj studentiĝis ĉe mezlernejo en la tria sezono kaj moviĝis al Novjorko. La kvara sezono havas novajn aktorojn, inkluzive de la gajninto de la dua sezono de la Glee-projekto, kaj aliajn gastaktorojn. La plej multaj el la roluloj kiuj studentiĝis ĉe la antaŭa sezono, forlasis la centron de la intrigo. En la kvara sezono, la koruso fariĝas populara klubo pro gajnado de la nacia konkurso en la antaŭa sezono, sed tio ne daŭras longe. Al la koruso aliĝas pluraj novaj membroj: Marley (la filino de kafeteriolaboristo), Jake (la duonfrato de Puck), Ryder (la gajninto de la Glee-projekto), Kitty (nova huraistino), Wade/Yunique (kiu iras). de adrenalina sonora ĝis novaj direktoj). Ĉi-sezone la koruso konkuras en la loka konkurso (en kiu ĝi unue perdas sed poste venkas pro la malkvalifiko de la Parulio-Klubo) kaj poste en la sezono prepariĝas por la regiona konkurso. En New York, la intrigo ĉefe sekvas Rachel kaj Kurt, kiuj studas ĉe la New York Academy of Nationalist Stages NYADA. Brodi, nova rolulo en la kvara sezono, ankaŭ studas tie, unu jaron pli aĝa ol Rachel kaj enamiĝas al ŝi. Krome aperas aliaj novaj roluloj, kiel Cassandra Jolie, la dancinstruisto de Rachel, kaj Elizabeth Wright, redaktisto ĉe vouge.com, kie Kurt laboras. Inter la elstaraj intrigoj en ĉi tiu sezono estas: la geedziĝo de Will kaj ŝia patrino, la ligoj forĝitaj inter la membroj de la Glee Club, la krizo en la vivo de Finn, la progreso en la vivo de Rachel por atingi ŝiajn celojn same kiel tiujn de Kurt, kaj pli.. Ĉi tiu sezono estas tri omaĝepizodoj: dua omaĝepizodo al Britney Spears, omaĝepizodo al la muzikalo kaj filmo Grease, kaj omaĝepizodo al la kantisto [[Stevie Wonder]]. === Sezono 5 === Ĉapitroj 89–108 (20 ĉapitroj). Ĝi komenciĝis la 26-an de septembro 2013 kaj finiĝis la 13-an de majo 2014. La intrigo de ĉi tiu sezono estas dividita en du partojn - la unua parto (epizodoj 1-13) kiu okazas ĉe McKinley High School (la fino de la jaro de sezono 4) kaj kuras paralela al la intrigo en Novjorko kaj la dua parto. (epizodoj 14-20) kiu okazas en New York kaj sekvas tiujn kiuj finis mezlernejon kaj provas adaptiĝi por nova vivo en nova kadro. Ĉi-sezonon partoprenis novaj aktoroj, ekzemple: Peter Pacinelli (Rupert Campion, la reĝisoro de la spektaklo de Rachel), [[Shirley MacLaine]] (John Dollaway, novjorka sociemulo), [[Demi Lovato]] (Danny, la amiko de Santana), Tyra Banks (Bichette, modeliganto). agento), Skyler Astin ( Jean-Baptiste, la gvidanto de " Throat Blast ", rivala grupo), Adam Lambert ( Elliot " Starchild " Gilbert, membro de la grupo kiun Kurt faras) kaj Erin Westbrook ( Brie, huraistino kiu faras Jake disiĝas kun Marley). Kristin Chenoweth, [[Gwyneth Paltrow]] kaj [[Whoopi Goldberg]] revenas ĉi tiun sezonon. Signifaj partoj de tiu sezono inkluzivas la engaĝiĝon de Kurt kaj Blaine, Sue iĝanta la rektoro, la unua spektaklo de Rachel kaj posta emeritiĝo de la NYA, la morto de finno kaj la efiko de lia morto sur la koruso, la unua grupformacio de Kurt kaj sekvante la batalon de Rachel kaj Santana ankaŭ La dissolvo kaj malfermo de nova grupo, la apartigo de Marley kaj Jake, la naskiĝo de Daniel Finn Schuster - la infano de Will kaj ŝia patrino, la perdo de la koruso en la nacia konkurso kaj ĝia posta dissolvo, la festadoj de la 100-a. epizodo de la serio kaj pli. Tiu sezono inkluzivas du tributepizodojn al [[The Beatles]], epizodon en memoro pri Cory Monteith kiu mortis la 13-an de julio 2013, tributepizodon al Lady Gaga kaj [[Katy Perry]], tributepizodon al [[Billy Joel]] kaj tributepizodon al [[Stephen Sondheim]]. Krome, ĉi tiu sezono batas plurajn rekordojn - ĝi estas la sezono kun la plej multaj albumoj (3) kaj mini-albumoj (11) kaj la sezono kun la plej malmultaj konkursoj (nur unu). === Sezono 6 === Ĉapitroj 109–121 (13 ĉapitroj). La sesa sezono komenciĝis la 9-an de januaro 2015 kaj finiĝis la 20-an de marto 2015, ĝi estis la lasta sezono de la serio. La intrigo de tiu sezono temigis la revenon de la roluloj al ilia hejmurbo kaj la solvado de iliaj problemoj. La sezono komenciĝas kun la nuligo de la televidekspozicio de Rachel. Post kiam ŝi malkovras ke Sue transprenis la artojn ĉe McKinley High, ŝi decidas reformi la grupon. Dume, Blaine kaj Kurt disiĝis denove kaj Blaine revenis al la urbo kaj komencis gvidi la Parulion. Kurt revenas al la urbo ankaŭ kaj aliĝas al Rachel. Sinjoro Shuster decidis preni la konsilon de Sue kaj decidis prizorgi "Adrenaline Collie". En tiu sezono, la famaj gastaktoroj estis Max George (fronta figuro de la grupo "Adrenaline Cooley"), Gina Gershon (la patrino de Blaine), Gloria Estefan (la patrino de Santana, kiu unue aperis en la tria sezono de la serio), same kiel Jonathan Groff (Jesse) kiu partoprenis ambaŭ sezonojn de la serio. Inter la elstaraj partoj de tiu sezono estis la provo de Rachel renormaliĝi post ŝia lasta fiasko, establante novan koruson kaj ekkonante la novajn vizaĝojn en ĝi, kaj post la Dolton-fajro - bonvenigante la studentojn kaj korusojn al la engaĝiĝo de McKinley, Santana kaj Bretonio., la rompo de Kurt kaj Blaine kaj la provoj de Sue kunigi ilin reen kune, la geedziĝo de la paroj Santana kaj Bretonio kaj Kurt kaj Blaine, la infano kiun Kurt kaj Blaine atendas kun la helpo de Rachel kaj la salto al la estonteco en la lasta epizodo. kiu prezentis la estontecon de la roluloj. Krome, unu el la epizodoj de la serio okazis sur la templinio en la periodo antaŭ la unua epizodo de la tuta serio, epizodo kiu estis speco de [[retromemoro]] kiu prezentis kiel la koruso estis establita kaj kiel la vivoj de la roluloj ŝanĝiĝis.. Ĉi tiu sezono inkluzivas omaĝepizodon al [[Carole King]] kaj Alanis Morissette kaj Brett Bacharach. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} * {{IMDb titolo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de Fox Broadcasting Company]] 3wblq8hiqm4cuji91r3o762wj1hmxlt 0 313727 9369135 8483952 2026-05-09T09:39:48Z ThomasPusch 1869 /* Eksteraj ligiloj */ 9369135 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio}} '''Dawson's Creek''' estas [[Usono|usona]] [[televidserio]] elsendata inter la jaroj [[1998]] kaj [[2003]], de la populara ĉeno Warner. La televidserio rakontas pri la vivo de kvar geknaboj kiuj loĝas en la fikcia marvilaĝo Capeside, en la ŝtato [[Masaĉuseco]]. Ĝi ankaŭ montras la evoluon de iliaj turbulentaj vivoj, ekde la unuaj jaroj en la gimnazio ĝis la universitato, ampleksigante al ĉiaj dramoj kaj adoleskaj problemoj. [[Kevin Williamson]] (''kreinto de la origina teksto'') estas la kreinto de la televidserio, en kiu videblas parto de lia vivo kiam junulo, ĉefe en la figuro de la ĉefrolulo. La televidserio konsistas el 6 televidsezonoj kaj "[[spin-off]]" el nur ses ĉapitroj. == Roluloj == En la serio ĉefrolas 4 geknaboj en la komenco, Dawson Leery ([[James Van Der Beek]]), Pacey J. Witter ([[Joshua Jackson]]), Jennifer "Jen" Lindley ([[Michelle Williams (aktorino)|Michelle Williams]]), kaj Josephine Lynn "Joey" Potter ([[Katie Holmes]]); al kiuj poste aldoniĝis en la dua sezono Jack McPhee ([[Kerr Smith]]) kaj lia fratino "Andie" McPhee ([[Meredith Monroe]]) kaj Audrey Liddell ([[Busy Philipps]]) en la kvina. La serio ankaŭ havis grandajn sekundarajn geaktorojn kiuj rolis kiel familianoj kaj geamikoj kiuj eventuale aperis en la epizodoj: Evelyn 'Grams' Ryan (Mary Beth Peil), avino de Jen, Gale Leery (Mary-Margaret Humes), Patrino de Dawson, Mitch Leery ([[John Wesley Shipp]]), patro de Dawson, Bessie Potter (Nina Repeta) fratino de Joey, aŭ Doug Witter (Dylan Neal), frato de Pacey inter aliaj. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.dawsonscreek.com Oficiala retpaĝo] * {{IMDb titolo}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de The WB]] mnhfjec1kg50eq84oiqxwdfttmxwdqo 3 317572 9368931 9333729 2026-05-08T20:10:33Z MediaWiki message delivery 89331 /* Traduksciigo: Community Wishlist */ nova sekcio 9368931 wikitext text/x-wiki [[/arkivo 2023]] {{teksto en skatolo - komenco|1=Traduksciigoj ekde 2024 02 17}} == Traduksciigo: VisualEditor/Newsletter/2023/February == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2023/February|VisualEditor/Newsletter/2023/February]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2023%2FFebruary&language=fr&action=page traduki al franca] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 23:54, 17 feb. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/LandingCNTranslate == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo Esperanto ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/LandingCNTranslate|Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/LandingCNTranslate]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FLandingCNTranslate&language=eo&action=page traduki al Esperanto] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas alta. La limdato por traduko de tiu ĉi paĝo estas 2023-02-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Wikimedia Foundation Legal Department is starting a feedback cycle to discuss updating the Wikimedia Terms of Use on February, 21. We would like to hear from communities all over the world. Your help in translating a banner is very much appreciated. It is just 19 words in two sentences. Due to technical reasons the link above leads to a landing page. To translate the banner directly, please click https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-wmftou2023&amp;language=abc Thank you for your help! </div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 20:09, 20 feb. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: $1 == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:$1|$1]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=fr&action=page traduki al franca] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello translators. Please help us with this group page.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 13:41, 22 mar. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikimédiens du Burkina Faso == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikimédiens du Burkina Faso|Wikimédiens du Burkina Faso]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=fr&action=page traduki al franca] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help us translating this page</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 13:44, 22 mar. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikimédiens du Burkina Faso == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikimédiens du Burkina Faso|Wikimédiens du Burkina Faso]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=fr&action=page traduki al franca] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help translate this page</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 13:50, 22 mar. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Access to temporary account IP addresses FAQ == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Access to temporary account IP addresses FAQ|Access to temporary account IP addresses FAQ]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Access+to+temporary+account+IP+addresses+FAQ&language=fr&action=page traduki al franca] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 03:34, 31 mar. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == VikiPrintempo COE 2023 == Saluton! Ĉu vi eble partoprenos [[Projekto:VikiPrintempo_COE_2023/Partoprenu |VikiPrintempon COE 2023]]? (Artikoloj pri Centra kaj Orienta Eŭropo.) Estas tempo ĝis la fino de majo. - [[Uzanto:Rdelre|Rdelre]] ([[Uzanto-Diskuto:Rdelre|diskuto]]) 08:24, 18 apr. 2023 (UTC) == Traduksciigo: Movement Charter == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 11:58, 18 maj. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: WWC2023/Scholarship == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:WWC2023/Scholarship|WWC2023/Scholarship]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. La limdato por traduko de tiu ĉi paĝo estas 2023-10-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr">this page is available for translating, you can start working on it</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 21:40, 26 jun. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Sandra Hanbo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members|Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections+committee%2FNominatons%2F2023%2FAnnouncement+-+new+members&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections+committee%2FNominatons%2F2023%2FAnnouncement+-+new+members&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr">We are hoping to send this message globally using MassMessage once the Board made official announcement, which will be linked later. </div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 05:15, 27 jun. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Category:Moved to Wikimedia Foundation Governance Wiki == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Category:Moved to Wikimedia Foundation Governance Wiki|Category:Moved to Wikimedia Foundation Governance Wiki]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Category%3AMoved+to+Wikimedia+Foundation+Governance+Wiki&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Category%3AMoved+to+Wikimedia+Foundation+Governance+Wiki&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Many WMF policies have been moved to foundation wiki and their local counterparts are blanked and redirected. This category should be created to keep everything together.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 16:12, 29 jun. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update|Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas alta. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Massive changes to the pages. Would require a review to keep information updated as per the English version.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 04:45, 23 jul. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Movement Charter == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Requires an update/review.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 06:34, 27 jul. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Trust and Safety == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Trust and Safety|Trust and Safety]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Trust+and+Safety&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Trust+and+Safety&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Would require a review and update on existing policy</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 14:54, 27 jul. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Template:Movement Charter/Navbox == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Template:Movement Charter/Navbox|Template:Movement Charter/Navbox]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Navigational template for Movement Charter, assist to translate to your language.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 04:51, 29 jul. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Template:Basic information == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Template:Basic information|Template:Basic information]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ABasic+information&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ABasic+information&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Navigational template about the Wikimedia world and its relevant polices.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 08:37, 29 jul. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update|Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Severely outdated page. Kindly assist to update.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 11:50, 2 aŭg. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Bot policy == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Bot policy|Bot policy]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bot+policy&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bot+policy&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Global policy, requires a check &amp; minor updates is needed.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 09:13, 6 aŭg. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: $1 == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:$1|$1]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Assist to translate welcome template</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 14:49, 6 aŭg. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Blocked user == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo Esperanto ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Blocked user|Blocked user]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Blocked+user&language=eo&action=page traduki al Esperanto] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Information page about blocked users, please check and translate into your language. Thanks.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 13:41, 7 aŭg. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Movement Charter/Community Consultation == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Movement Charter/Community Consultation|Movement Charter/Community Consultation]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FCommunity+Consultation&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FCommunity+Consultation&language=fr&action=page traduki al franca] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Severely outdated. Requires review and translation.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 04:18, 10 aŭg. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Movement Charter/Frequently Asked Questions == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Movement Charter/Frequently Asked Questions|Movement Charter/Frequently Asked Questions]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FFrequently+Asked+Questions&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 11:26, 10 aŭg. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Template:Interwiki map header == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Template:Interwiki map header|Template:Interwiki map header]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AInterwiki+map+header&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AInterwiki+map+header&language=fr&action=page traduki al franca] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 04:15, 16 aŭg. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Billinghurst@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Template:FormerAffiliate == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Template:FormerAffiliate|Template:FormerAffiliate]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AFormerAffiliate&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AFormerAffiliate&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Template indicating former affiliates. Please assist to translate into your language.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 08:01, 26 aŭg. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Template:Disambiguation == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Template:Disambiguation|Template:Disambiguation]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Widely used disambiguation template. Please assist to translate into your language.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 02:53, 1 sep. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Blocked user == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo Esperanto ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Blocked user|Blocked user]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Blocked+user&language=eo&action=page traduki al Esperanto] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains outdated content. Please assist to translate to your language.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 03:37, 2 sep. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Bot == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Bot|Bot]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bot&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bot&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly check for outdated translation and update it accordingly.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 03:48, 2 sep. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wiktionary == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wiktionary|Wiktionary]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly check for outdated translation and update it accordingly.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 03:48, 2 sep. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikiquote == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikiquote|Wikiquote]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikiquote&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikiquote&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly assist to check and translate the page. Also, proceed to [https://translatewiki.net/ translatewiki] to translate the remaining interface languages for [[Template:Int]] used on this page.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 04:52, 7 sep. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Template:Communications == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Template:Communications|Template:Communications]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ACommunications&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ACommunications&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Important nav template for [[Wikimedia Foundation Communications Department]]. Kindly assist to translate.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 09:19, 9 sep. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Help:Unified login == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo Esperanto ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Help:Unified login|Help:Unified login]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=eo&action=page traduki al Esperanto] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas alta. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains multiple outdated translation units. Please assist to check and translate them.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 15:16, 10 sep. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/2023-09 == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/2023-09|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/2023-09]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2F2023-09&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2F2023-09&language=fr&action=page traduki al franca] <div lang="en" class="mw-content-ltr">I have made the image translatable because there is a Japanese version of the image at [[:File:MediaWiki Temporary accounts page history mockup 2023-09 ja.gif]]. You can use the image that you think is best for your language. It is possible that one short sentence will be added to this message, but no other changes are expected. This message will be sent to most wikis next week.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 21:39, 15 sep. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Founding principles == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo Esperanto ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Founding principles|Founding principles]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Founding+principles&language=eo&action=page traduki al Esperanto] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains outdated text. Kindly assist to translate.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 03:31, 18 sep. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/FAQ == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/FAQ|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/FAQ]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FFAQ&language=fr&action=page traduki al franca] <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is a FAQ related to a big change that will affect all wikis next year. Please translate it into your favorite languages, and please also share this link with other Wikimedians so they will know about it. There is one empty section on the page. I hope to have that information finished next week. Please feel free to start translating now.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 02:45, 23 sep. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: WikiWomenCamp 2023 == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:WikiWomenCamp 2023|WikiWomenCamp 2023]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=fr&action=page traduki al franca] La limdato por traduko de tiu ĉi paĝo estas 2023-10-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">It is an information page about the upcoming WikiWomenCamp.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 11:14, 6 okt. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Asaf (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short|Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2FCommittee+appointments%2FAnnouncement%2FShort&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2FCommittee+appointments%2FAnnouncement%2FShort&language=fr&action=page traduki al franca] <div lang="en" class="mw-content-ltr">:Hello everyone, ::Today I ask for your help translating 105 words. ::Although the message seeks an English speaker, we hope to reach a wider audience through translations. :Thank you for your time and ongoing translation efforts. :[[User:Xeno (WMF)|Xeno (WMF)]] 16:59, 7 okt. 2023 (UTC)''</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 16:59, 7 okt. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Xeno (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short|Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+short&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+short&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas alta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 06:21, 16 okt. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - closing == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - closing|Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - closing]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+closing&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+closing&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 01:06, 25 okt. 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Meta:Policies and guidelines == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Meta:Policies and guidelines|Meta:Policies and guidelines]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Index of policies and guidelines, useful to be translated into different languages for users.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 08:45, 13 jan. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Ombuds commission == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Ombuds commission|Ombuds commission]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 04:50, 21 jan. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikimedia committees == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikimedia committees|Wikimedia committees]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+committees&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+committees&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 11:15, 21 jan. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Threats of harm == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Threats of harm|Threats of harm]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Threats+of+harm&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Threats+of+harm&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 07:21, 4 feb. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikidata == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo Esperanto ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikidata|Wikidata]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikidata&language=eo&action=page traduki al Esperanto] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 03:44, 11 feb. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Staff group == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Staff group|Staff group]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Staff+group&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Staff+group&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 04:08, 11 feb. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: User groups == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:User groups|User groups]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User+groups&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User+groups&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 05:31, 11 feb. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Help:Two-factor authentication == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 13:49, 12 feb. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Meta:Babylon == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo Esperanto ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Meta:Babylon|Meta:Babylon]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ABabylon&language=eo&action=page traduki al Esperanto] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 10:51, 18 feb. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Global interface editors == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Global interface editors|Global interface editors]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+interface+editors&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+interface+editors&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Global group has been renamed, please update the translations accordingly.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 03:50, 19 feb. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Help:Signature == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Help:Signature|Help:Signature]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ASignature&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ASignature&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 02:21, 21 feb. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Amical Wikimedia == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Amical Wikimedia|Amical Wikimedia]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Amical+Wikimedia&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Amical+Wikimedia&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 06:28, 23 feb. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> {{teksto en skatolo - fino}} == Memorigo == Saluton, kara. Ĉu vi vidis la notojn al vi en [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj#Lingv/Informkesto]]?? Mi frostigis la principe jam deciditan forigon por doni al vi ŝancon esprimiĝi kaj doni konsilon, sed iam la frostigo aspektos neglekto de demokratieco, do mi vere petus vin doni konsilon, kiel procedi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:28, 25 feb. 2024 (UTC) :Kara, mi vidas ke vi ĵus redaktis. Ĉu vi intence bojkotas savon de la eksa projekto pri [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj#Lingv/Informkesto]]? Tian blokon mi opinius malsaĝa, ĉar la tuta atendado pri via konsilo nur celis ne facilanime forĵeti valoran laboron de la pasinto. - Kaj flanke, pardonu ke mi ĵus enkestigis la aktuale multegajn robotajn sciigojn en via paĝo: ĉu vi vere havas la superrigardon pri via diskutpaĝo, se tiom da robotaj sciigoj ŝtopas ĝin??? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:06, 2 mar. 2024 (UTC) {{teksto en skatolo - komenco|1=Traduksciigoj ekde 2024 02 27}} == Traduksciigo: Wikidata/Development == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikidata/Development|Wikidata/Development]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikidata%2FDevelopment&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikidata%2FDevelopment&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 12:50, 27 feb. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Global bans == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Global bans|Global bans]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+bans&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+bans&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 08:40, 29 feb. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/Legal == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/Legal|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/Legal]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2FLegal&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2FLegal&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 02:48, 2 mar. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> {{teksto en skatolo - fino}} == Traduksciigo: Wikivoyage == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikivoyage|Wikivoyage]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikivoyage&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikivoyage&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 08:27, 5 mar. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikimedia Foundation == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation|Wikimedia Foundation]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 03:53, 7 mar. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Small Wiki Monitoring Team == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Small Wiki Monitoring Team|Small Wiki Monitoring Team]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Small+Wiki+Monitoring+Team&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Small+Wiki+Monitoring+Team&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 13:51, 16 mar. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Template:Steward election status == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Template:Steward election status|Template:Steward election status]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASteward+election+status&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASteward+election+status&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 19:02, 18 mar. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Kaganer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Template:Steward election status == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Template:Steward election status|Template:Steward election status]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASteward+election+status&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASteward+election+status&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas alta. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Outdated text which may mislead users, please assist to update at your earliest convenience.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 04:53, 19 mar. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Grants:Knowledge Sharing/Connect/Team == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Grants:Knowledge Sharing/Connect/Team|Grants:Knowledge Sharing/Connect/Team]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AKnowledge+Sharing%2FConnect%2FTeam&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AKnowledge+Sharing%2FConnect%2FTeam&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas alta. La limdato por traduko de tiu ĉi paĝo estas 2024-03-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is not urgent, but the Let's Connect Working Group team and I (Program Lead) would love if the entire page was translated. Please message letsconnect@wikimedi.org or Cassie Casares ccasares@wikimedia.org if you have any questions or concerns. </div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 22:40, 19 mar. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:CCasares (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 07:45, 23 mar. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Template:Special global permissions/Seealso == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo Esperanto ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Template:Special global permissions/Seealso|Template:Special global permissions/Seealso]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASpecial+global+permissions%2FSeealso&language=eo&action=page traduki al Esperanto] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 05:24, 1 apr. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Movement Charter/Content/One-page draft == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Movement Charter/Content/One-page draft|Movement Charter/Content/One-page draft]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FContent%2FOne-page+draft&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. La limdato por traduko de tiu ĉi paĝo estas 2024-04-07. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 15:46, 2 apr. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo Esperanto ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=eo&action=page traduki al Esperanto] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This page contains outdated information. Please assist in updating the page to prevent confusion.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 04:48, 19 apr. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Fundraising/Translation == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Fundraising/Translation|Fundraising/Translation]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 14:11, 25 apr. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> ==Legindaj artikoloj== Saluton. Mi plibonigis novan grupon de artikoloj kandidatoj al statuso de legindaj artikoloj. Mi petas vin viziti almenaŭ kelkajn el ili, ĉu la plej allogajn al viaj plaĉoj kaj voĉdoni en la koncerna balotado. Temas pri [[Rabindranath Tagore]], [[Rasismo]], [[Abu Nuŭas]], [[Afganio]], [[Aidoso]], [[Akva ciklo]], [[Akvobaraĵo]], [[Al-Ĥorezmi]], [[Alzheimer-malsano]], [[Amfibioj]], [[Molière]], kaj [[William Shakespeare]]; kiel oni vidas, gravaj artikoloj kaj tre varia temogamo. Dankon pro via kontribuo kaj pardonu pri miaj insistoj plialtigi la nombron de legindaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 27 apr. 2024 (UTC) ==Zweig== Saluton. Se ne estas koresponda artikolo de [[Lotte kaj Stefan Zweig : vojaĝoj al Ameriko]] en alia lingvo, bv aldoni la ŝablonon Unua. Se estas koresponda artikolo, bv uzi Aldoni ligilojn.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:14, 29 apr. 2024 (UTC) == Traduksciigo: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2024%2FAnnouncement+%E2%80%93+results&language=fr&action=page traduki al franca] La limdato por traduko de tiu ĉi paĝo estas 2024-05-17. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 05:16, 10 maj. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM) == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)|Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Community+Affairs+Committee%2FProcedure+for+Sibling+Project+Lifecycle%2FInvitation+for+feedback+%28MM%29&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas alta. La limdato por traduko de tiu ĉi paĝo estas 2024-05-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 16:38, 21 maj. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 05:15, 27 maj. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Template:Movement Charter draft == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Template:Movement Charter draft|Template:Movement Charter draft]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter+draft&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas alta. La limdato por traduko de tiu ĉi paĝo estas 2024-06-11. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 02:41, 8 jun. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Movement Charter == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas alta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 05:31, 12 jun. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikimedia LGBT+/Portal == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikimedia LGBT+/Portal|Wikimedia LGBT+/Portal]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 10:03, 30 jun. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikimedia Foundation elections/2024/Voter eligibility guidelines == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2024/Voter eligibility guidelines|Wikimedia Foundation elections/2024/Voter eligibility guidelines]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FVoter+eligibility+guidelines&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FVoter+eligibility+guidelines&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas alta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 04:43, 2 jul. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Strategy == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Strategy|Strategy]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Strategy&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Strategy&language=fr&action=page traduki al franca] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 14:27, 7 jul. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Meta:Shortcut == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Meta:Shortcut|Meta:Shortcut]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AShortcut&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AShortcut&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 15:31, 7 jul. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikimedia and Libraries User Group == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikimedia and Libraries User Group|Wikimedia and Libraries User Group]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 16:04, 7 jul. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikimedia and Libraries User Group/Mission and goals == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikimedia and Libraries User Group/Mission and goals|Wikimedia and Libraries User Group/Mission and goals]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group%2FMission+and+goals&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group%2FMission+and+goals&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 09:20, 8 jul. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wiki Loves Women/SheSaid/SheSaid 2024 == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wiki Loves Women/SheSaid/SheSaid 2024|Wiki Loves Women/SheSaid/SheSaid 2024]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Women%2FSheSaid%2FSheSaid+2024&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Women%2FSheSaid%2FSheSaid+2024&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 09:56, 8 jul. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: WMDE Technical Wishes/Sub-referencing == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|WMDE Technical Wishes/Sub-referencing]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The sub-referencing feature is planned to be implemented until the end of 2024 on various wikis. Therefore, it would be great to have information about the feature ready in multiple languages.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 20:36, 8 aŭg. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: User:Johannes Richter (WMDE)/Sub-referencing == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:User:Johannes Richter (WMDE)/Sub-referencing|User:Johannes Richter (WMDE)/Sub-referencing]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AJohannes+Richter+%28WMDE%29%2FSub-referencing&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AJohannes+Richter+%28WMDE%29%2FSub-referencing&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. La limdato por traduko de tiu ĉi paĝo estas 2024-08-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Dear translators, Wikimedia Deutschland is currently developing a new feature for referencing ([[WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]). Development will still take a while, but we'll send an announcement to the global communities soon, in order to let them know in advance and ask for feedback. Thanks for helping us translate this mass message!</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 12:01, 9 aŭg. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Johannnes89@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Meta:What Meta is not == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Meta:What Meta is not|Meta:What Meta is not]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AWhat+Meta+is+not&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AWhat+Meta+is+not&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Meta-Wiki guideline page</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 14:03, 15 aŭg. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Meta:Administrators/Removal (inactivity) == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Meta:Administrators/Removal (inactivity)|Meta:Administrators/Removal (inactivity)]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AAdministrators%2FRemoval+%28inactivity%29&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AAdministrators%2FRemoval+%28inactivity%29&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 06:37, 18 aŭg. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Template:Blue button == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo Esperanto ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Template:Blue button|Template:Blue button]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ABlue+button&language=eo&action=page traduki al Esperanto] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 10:12, 18 aŭg. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Template:User groups == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo Esperanto ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Template:User groups|Template:User groups]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AUser+groups&language=eo&action=page traduki al Esperanto] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 11:59, 18 aŭg. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Template:Guideline == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo Esperanto ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Template:Guideline|Template:Guideline]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AGuideline&language=eo&action=page traduki al Esperanto] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 01:32, 19 aŭg. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Keeping events safe == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Keeping events safe|Keeping events safe]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Keeping+events+safe&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Keeping+events+safe&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 03:18, 19 aŭg. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety|Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation%2FLegal%2FCommunity+Resilience+and+Sustainability%2FTrust+and+Safety&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation%2FLegal%2FCommunity+Resilience+and+Sustainability%2FTrust+and+Safety&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 05:39, 19 aŭg. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikimedia Argentina == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto, franca kaj angla ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikimedia Argentina|Wikimedia Argentina]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Argentina&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Argentina&language=fr&action=page traduki al franca] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Argentina&language=en&action=page traduki al angla] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 07:09, 20 aŭg. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Amical Wikimedia == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Amical Wikimedia|Amical Wikimedia]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Amical+Wikimedia&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Amical+Wikimedia&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 04:59, 22 aŭg. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Ombuds commission == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Ombuds commission|Ombuds commission]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 02:29, 23 aŭg. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: WikiGap == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:WikiGap|WikiGap]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiGap&language=eo&action=page traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiGap&language=fr&action=page traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 06:27, 23 aŭg. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Steward requests/Global/block-header == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo Esperanto ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Steward requests/Global/block-header|Steward requests/Global/block-header]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains information on how to appeal global blocks.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta&lrm;, 12:50, 25 sep. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Changing username == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Changing username|Changing username]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta‎, 10:49, 27 okt. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wiktionary == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wiktionary|Wiktionary]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta‎, 11:52, 13 dec. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure|Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission%2F2019%2FCU+Global+Procedure+on+information+disclosure&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission%2F2019%2FCU+Global+Procedure+on+information+disclosure&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta‎, 12:29, 22 dec. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MdsShakil@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Deoband Community Wikimedia/News == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Deoband Community Wikimedia/News|Deoband Community Wikimedia/News]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Deoband+Community+Wikimedia%2FNews&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Deoband+Community+Wikimedia%2FNews&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta‎, 17:33, 27 dec. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Aafi (DCW)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Template:Policy-cross-project == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Template:Policy-cross-project|Template:Policy-cross-project]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3APolicy-cross-project&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3APolicy-cross-project&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta‎, 09:12, 30 dec. 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs|Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Annual+Plan%2F2024-2025%2FProduct+%26+Technology+OKRs&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Annual+Plan%2F2024-2025%2FProduct+%26+Technology+OKRs&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta‎, 08:07, 26 jan. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Help:Unified login == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Help:Unified login|Help:Unified login]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta‎, 06:05, 23 mar. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Help:Two-factor authentication == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta‎, 23:50, 3 apr. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Tech/News == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo Esperanto ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Tech/News|Tech/News]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta‎, 01:30, 13 apr. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Uzanto:Agloforto/Vikipediaj statistikoj == Saluton! * [[Uzanto:Agloforto/Vikipediaj statistikoj]] denove plene funkcias. * Ĉu eble indus ŝovi la paĝon al "publika parto" de la vikipedio, do nomspaco </code>Vikipedio:</code> ? * Mi ŝovis viajn aldonajn kodojn al [[Ŝablono:KromajLingvokodoj]], bv ĝustigu kaj aldonu kodojn nur tie. Ŝablono "Lingv" estas forigenda, kaj parte eĉ jam forigita (parte tro frue ...), kaj "LingvA" kaj "LingvR" konsentite ne estas subpaĝoj de ĝi, sed kopioj de tiaj subpaĝoj ili estas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:10, 16 apr. 2025 (UTC) == Traduksciigo: Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] La limdato por traduko de tiu ĉi paĝo estas 2025-04-25. <div lang="en" class="mw-content-ltr">--- Hello, and thank you for the work you do. '''[https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate We request you also translate these two sentences.]''' There are more details below. There is an ongoing community vote - the voter information is in the page linked for translation above. We would appreciate your help to [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate translate the two sentence CentralNotice banner], as a priority. If you can also translate the voter information page, I know the folks working on this - including the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) group - would be highly appreciative. ~ In cooperation with the U4C</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta‎, 15:30, 23 apr. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Xeno (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: User:Keegan (WMF)/EGCharter closing == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:User:Keegan (WMF)/EGCharter closing|User:Keegan (WMF)/EGCharter closing]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FEGCharter+closing&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FEGCharter+closing&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. La limdato por traduko de tiu ĉi paĝo estas 2025-04-29. <div lang="en" class="mw-content-ltr">If you have some time to translate this message that will be sent to the communities prior to the close of the vote, it would be of great benefit.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta‎, 03:18, 26 apr. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025%2FCall+for+candidates&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025%2FCall+for+candidates&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas alta. La limdato por traduko de tiu ĉi paĝo estas 2025-05-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">I'm sorry for the short notice, details for the election came together at the last minute.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta‎, 18:53, 14 maj. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025 == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is the information page of 2025 U4C election. Please help with translation; your contributions will be greatly appreciated.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta‎, 15:09, 19 maj. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Hide on Rosé@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Incident Reporting System == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta. La paĝo [[:metawikipedia:Incident Reporting System|Incident Reporting System]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta‎, 03:53, 2 aŭg. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Template:Affiliate recognition pause notice 2025 == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta-Wiki. La paĝo [[:metawikipedia:Template:Affiliate recognition pause notice 2025|Template:Affiliate recognition pause notice 2025]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffiliate+recognition+pause+notice+2025&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffiliate+recognition+pause+notice+2025&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta-Wiki funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta-Wiki‎, 15:33, 30 aŭg. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Meta:Deletion policy == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta-Wiki. La paĝo [[:metawikipedia:Meta:Deletion policy|Meta:Deletion policy]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta-Wiki funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta-Wiki‎, 07:07, 15 sep. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikimedia Foundation website == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta-Wiki. La paĝo [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation website|Wikimedia Foundation website]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+website&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+website&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta-Wiki funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta-Wiki‎, 05:47, 29 sep. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wikimedia Foundation v. National Security Agency/FAQ == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo franca ĉe Meta-Wiki. La paĝo [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation v. National Security Agency/FAQ|Wikimedia Foundation v. National Security Agency/FAQ]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+v.+National+Security+Agency%2FFAQ&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta-Wiki funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta-Wiki‎, 05:39, 7 okt. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Template:AffCom == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta-Wiki. La paĝo [[:metawikipedia:Template:AffCom|Template:AffCom]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta-Wiki funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta-Wiki‎, 04:55, 30 okt. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Template:Cat main == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo Esperanto ĉe Meta-Wiki. La paĝo [[:metawikipedia:Template:Cat main|Template:Cat main]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ACat+main&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta-Wiki funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta-Wiki‎, 06:12, 6 nov. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Help:Two-factor authentication == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta-Wiki. La paĝo [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta-Wiki funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta-Wiki‎, 03:09, 6 dec. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta-Wiki. La paĝo [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open|Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. La limdato por traduko de tiu ĉi paĝo estas 2026-01-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This message will be sent to all the wikis to inform communities about their chance to participate in proposing changes to the Universal Code of Conduct. </div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta-Wiki funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta-Wiki‎, 22:30, 14 jan. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1 == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta-Wiki. La paĝo [[:metawikipedia:Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1|Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas malalta. La limdato por traduko de tiu ĉi paĝo estas 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1. Thank you!</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta-Wiki funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta-Wiki‎, 11:02, 15 feb. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Global username policy == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta-Wiki. La paĝo [[:metawikipedia:Global username policy|Global username policy]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+username+policy&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+username+policy&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. La limdato por traduko de tiu ĉi paĝo estas 2026-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Global username policy. Thank you very much!</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta-Wiki funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta-Wiki‎, 14:25, 15 feb. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Event:Queer Women in Arts == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta-Wiki. La paĝo [[:metawikipedia:Event:Queer Women in Arts|Event:Queer Women in Arts]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AQueer+Women+in+Arts&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AQueer+Women+in+Arts&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas alta. La limdato por traduko de tiu ĉi paĝo estas 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Event:Queer Women in Arts. Thanks!</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta-Wiki funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta-Wiki‎, 19:11, 18 feb. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Mission == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo franca ĉe Meta-Wiki. La paĝo [[:metawikipedia:Mission|Mission]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Mission&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas meza. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta-Wiki funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta-Wiki‎, 02:15, 28 feb. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026 == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvoj Esperanto kaj franca ĉe Meta-Wiki. La paĝo [[:metawikipedia:Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026|Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWikipedia+%26+Education+User+Group+Showcase%2FMarch+2026&language=eo&action=page&action_source=translation_notification traduki al Esperanto] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWikipedia+%26+Education+User+Group+Showcase%2FMarch+2026&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas alta. La limdato por traduko de tiu ĉi paĝo estas 2026-03-21. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi translators, The EduWiki Hub is seeking your support to help translate the Meta page for the EduWiki Knowledge Showcase (March 2026) into Portuguese, Spanish, French, Hindi, and Arabic The event will take place on 24 March 2026, and translations will help make it accessible to more communities. Thank you for your support. Kind regards, Barakat, for the EduWiki Hub.</div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta-Wiki funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta-Wiki‎, 12:56, 17 mar. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:BAdegboye (EdWH)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Traduksciigo: Community Wishlist == Saluton Agloforto, vi ricevas tiun ĉi mesaĝon, ĉar vi registriĝis kiel tradukisto de la lingvo franca ĉe Meta-Wiki. La paĝo [[:metawikipedia:Community Wishlist|Community Wishlist]] estas tradukpreta. Vi povas traduki ĝin ĉe: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Community+Wishlist&language=fr&action=page&action_source=translation_notification traduki al franca] La prioritato de tiu ĉi paĝo estas alta. La limdato por traduko de tiu ĉi paĝo estas 2026-05-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Greetings! I kindly ask for your help in translating and adapting the Article guidance [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. You can find the step by step instructions on how to translate them in this link: https://www.mediawiki.org/wiki/Article_guidance#Adapting_a_sample_outline_in_a_Wikipedia The [[mw:Article guidance|Article guidance]] feature will soon be available in your Wikipedia and is designed to help less experienced editors create well-structured, policy-compliant articles. Please prioritise translating the following 10 article outlines: * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Person Project:ArticleGuidance/Person] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Politician Project:ArticleGuidance/Politician] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Sportsperson Project:ArticleGuidance/Sportsperson] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Human_Settlement Project:ArticleGuidance/Human Settlement] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Film Project:ArticleGuidance/Film] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Musician Project:ArticleGuidance/Musician] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Actor Project:ArticleGuidance/Actor] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Animal Project:ArticleGuidance/Animal] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Sports_Club Project:ArticleGuidance/Sports Club] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Video_Game Project:ArticleGuidance/Video Game] </div> Ni valoregas vian helpon. Tradukistoj kiel vi helpas al Meta-Wiki funkcii kiel vere multlingva komunumo. Dankon! Traduk-kunordigantoj de Meta-Wiki‎, 20:10, 8 maj. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> 6oqtqj43xxn7rwjomhoacqlg6bnc38f 0 322086 9369140 8817935 2026-05-09T09:43:05Z ThomasPusch 1869 + 2 retejoj 9369140 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio | Nomo = Senesperaj Hejmvirinoj | Bildo = | Bildo teksto = | Nomo 2 = | Ĝenro = [[Dramo|Drama]] [[komedio]] | Kreita de = [[Marc Cherry]] | Verkita de = | Reĝisoro = | Kreiva(j) reĝisoro(j) = | Disvolvita de = | Prezentita de = | Aktoroj = [[Teri Hatcher]] (Susan Delfino)<br />[[Felicity Huffman]] (Lynette Scavo)<br />[[Marcia Cross]] (Bree Van de Kamp)<br /> [[Eva Longoria]] (Gabrielle Solis)<br />[[Vanessa L. Williams]] (Renee Perry)<br />duarangaj [[Doug Savant]] (edzo de Lynette Scavo) kaj [[Dana Delany]] (Katherine Mayfair) | Voĉoj = | Rakontita de = [[Brenda Strong]] | Komenca muziko = | Fina muziko = | Komponisto(j) = [[Steve Jablonsky]], [[Danny Elfman]] | Lando = [[Usono]] | Lingvo(j) = Angla | N-ro de sezonoj = 8 | N-ro de epizodoj = 166 | Listo de epizodoj = | Estra(j) produktisto(j) = | Kunestra produktisto(j) = | Produktisto(j) = | Subtena(j) produktisto(j) = | Kunproduktisto(j) = | Redaktoro = | Rakonta redaktoro = | Loko = | Cinematografio = | Kameraisto(j) = | Daŭro sen reklamoj = 42 minutoj | Kanalo = [[American Broadcasting Company|ABC]] | Bilda formato = 16/9 | Sonformato = | Unua elsendo = {{dato|3|oktobro|2004}} | Lasta elsendo = {{dato|13|majo|2012}} | Antaŭa serio = | Sekva serio = | Rilataj serioj = | Oficiala retejo = http://abc.go.com/shows/desperate-housewives | IMDb informo = 0410975 | TV.com resumo = }} '''''Desperate Housewives''''' ({{prononco|ˈhaʊswaɪvz}}, Esperantigite ''Senesperaj Hejmvirinoj'') estas usona dram-komedio-mistera [[televida serio]] gajnanta premiojn [[Emmy]] kaj [[Golden Globe]], kreita fare de Mark Cherry kaj elsendita ekde de la 3-a de oktobro 2004 fare de la [[American Broadcasting Company|ABC]] televida-reto. La serio prezentas la vivojn de kvar [[Dommastrino|dommastrinoj]] kiuj vivas sur Wisteria Lane, fikcia strato en trankvila antaŭurbo nomita Fairview, kaj sekvas iliajn personajn luktojn kiam granda [[mistero]] pendas en la aero, post la [[sinmortigo]] de unu el la virinoj. La intrigo sekvas la vivon de grupo de virinoj, viditaj de la okuloj de ilia mortinta najbarino. Ili baraktas en hejmaj problemoj kaj familia vivo, alfrontante sekretojn, krimojn kaj misterojn kaŝitajn malantaŭ la pordoj de ilia ŝajne bela kaj perfekta najbarejo. La serio traktas la rilatojn inter la kvar virinoj kaj ili mem, inter ili kaj iliaj familianoj kaj aliaj loĝantoj de Wisteria Lane. La serio ricevis bonegajn recenzojn, kaj kune kun [[Grey's Anatomy]] kaj [[Lost (televida serio)|Lost]] saltis al la pinto de la furorlisto, kun mezumo de pli ol 23.5 milionoj da spektantoj per epizodo. Tutmonde, la serio gajnis proksimume 119 milionojn da regulaj spektantoj. La serio estis difinita pli ol unufoje fare de kritikistoj kaj spektantoj kiel "[[Sex and the City|Sekso kaj la Urbo]], sed en la Antaŭurboj", sed malgraŭ tio estas multaj diferencoj inter la du serioj, ĉefe inter ili estas la mistero kiu karakterizis la serion de ĝia komenco. La serio gajnis multajn premiojn, inkluzive de en oktobro 2012 ĝi gajnis la "Best Series" premion ĉe la Golden Cricket-ceremonio, tributo al sia foriro de la ekranoj en majo de tiu jaro.{{Projektoj}}La serio estas iom inspirita de la filmo ''[[American Beauty]]''. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} * {{IMDb titolo}} {{Ĝermo|televida serio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Desperate Housewives| ]] [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] gez34epmbkpi3va4giitwphmw2t1tqt 0 323497 9369050 9313951 2026-05-09T06:19:21Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369050 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Nicaea icon.jpg|eta|210px|Alegoria bildo pri la [[unua koncilio de Niceo]], kun teksto de la Kredokonfeso kiel redaktita ne en Niceo (325) sed en la [[unua koncilio de Konstantinopolo]] (381) kaj krome ŝanĝinte la unuan vorton de πιστεύομεν (ni kredas) al πιστεύω (mi kredas), kiel en la liturgio.]] '''Cezaropapismo''' estas vorto naskita en la politikaj kaj kulturaj okcidentaj medioj de la [[19-a jarcento]] por karakterizi registaro-sistemon aŭ ŝtatan povon pri teraj aferoj ([[Cezaro (titolo)|Cezaro]]), kiu emas kaj provas etendi sian povon sur religiajn aferojn (papaj). Ekzemple, [[imperiestro]] reguligas religiajn ceremoniojn aŭ nomumojn al sanktaj oficoj, kaj, foje (la historio montras eĉ tion) en kvereloj teologiaj. Tiu ŝtata aŭtoritatulo foje en la ĉefaj preĝejoj okupas sian apartan lokon. Okaze de monarkioj oni povas paroli pri [[teokratio]]<ref>Anne Girollet, [http://www.girollet.com/anne/cours/fac/histdroit2.aspx#_Toc53124960 « Initiation historique à l’étude de droit, de l’Antiquité romaine (Inicado pri la historio de la juro de la antikva Romio)»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070929021336/http://www.girollet.com/anne/cours/fac/histdroit2.aspx#_Toc53124960 |date=2007-09-29 }}</ref>. La rilatoj de la du povoj, la tera kaj la spirita, prezentas jenan problemon: kiu regas en la nomo de Dio; enketendas ĉu estas la [[papo]] aŭ la [[patriarko]] kiu estas submetita al la imperiestro ĉar roma civitano aŭ la imperiestro submetita al la papo ĉar kristana.<ref>C. Sotinel, « Autorité pontificale et pouvoir impérial sous le règne de Justinien: le pape Vigile », MEFRA, 104 (1992) p. 439-463 (Pontifika aŭtoritato kaj imperia povo sub la regno de Justiniano: papo [[Vigilio]]).</ref>. La naskiĝo de cezaropapismo estas samtempa kun la konvertiĝo al Kristanismo de [[Konstantino la 1-a de la Romia Imperio|Konstanteno la 1-a]] komence de la [[4-a jarcento]], kiu jam heredis el la moroj de la romanoj ankaŭ la oficon de ''Pontifex maximus'' (Plejalta pontifiko). La sinteno de Konstanteno pludaŭris en la [[Bizanca Imperio]]. En Okcidento ĝi koncernis precipe la epokon de [[Oto la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Otonanoj]] == Origino de Cezaropapismo == [[Dosiero:Byzantinischer Mosaizist um 1000 002.jpg|eta|maldekstra|250px|Konstanteno la 1-a prezentas la planon de la urbo al la sankta Virgulino (Preĝejo Sankta Sofia - ĉirkaŭ la jaro mila).]] Cezaropapismo ekenradikiĝis en la romia koncepto pri la imperiestraj povoj. Post [[Aŭgusto]], la imperiestro kunigis en sia persono la politikajn destinojn de la imperiaj kaj la religiaj povoj. Kiel ''pontifex maximus'', nome ĉefo de la roma sistemo de religio, li estis celo de imperia kulto kaj kunigis la komunumojn por la preĝo ĝuste por la imperiestro: li presidis la ceremoniojn de la oferoj. Fideleco al la imperiestro kaj religia fideleco estis ligitaj tiamaniemere ke la rifuzo de unu kunportis ankaŭ la rifuzon de la dua, aŭ tiel estis taksitaj ribeluloj kaj herezuloj. <ref >Artikolo pri ''Césaropapisme'' (Cezaropapismo) en la ''Encyclopaedia Universalis'', 2007.</ref>. La apostoloj, iniciatintoj de unuaj kristanaj komunumoj, konsilis kompletan obeon al la ŝtataj aŭtoritatoj. La fideluloj estis invititaj preĝi pro ili kiel en la letero de kvara papo [[Klemento la 1-a]] al la korintanoj, kaj ilin konsideri kiel perantoj de la dia volo. Sed la kristanoj rifuzis doni kulton al la imperiestro, vivanta aŭ mortinta. Per tia sinteno la kristanoj, rifuzante la kulton praktikitan en la urbo, defendis la liberon de unuopa konscienco. Sed la konvertiĝo de Konstanteno kreis situacion novan, en kiu al kulto anstataŭiĝis la akcepto de lia ioma aŭtoritato en la Eklezio mem. Eŭsebio de Cezareo, repreninte en konsideron la tezon de [[Sardeso|Melito el Sardeso]] <ref name="Christianisme et stoïcisme (Kristanismo kaj Stoikismo)">[http://www.polytechnique.fr/eleves/binets/xpassion/article.php?id=42&page=3 ''Christianisme et stoïcisme (Kristanismo kaj stoikismo)''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080112190835/http://www.polytechnique.fr/eleves/binets/xpassion/article.php?id=42&page=3 |date=2008-01-12 }}, ''X Passion'', n°37, 2001.</ref> ellaboras, en tiu epoko, la [[teologio]]n pri la kristana imperio. Laŭ li, la politika unuiĝo donis ŝancon al la unuiĝo religia. La grandiozeco de la romia imperiestro kaj la triumfo de la kristanismo fine unuiĝis kaj kune devas marŝi. En tiu kadro, la imperiestro leviĝas al la digneco de servanto de Dio kaj bildo de la Difilo, sinjoro de la universo. <ref> Eusèbe de Césarée, ''La [[Teologio|théologie]] politique de l’empire chrétien (Eŭsebio el Cezareo. La teologio politika pri la kristana imperio)'', Cerf, 2001.</ref>. Eŭsebio tezas pri la regno de Konstanteno kiel pri dia plano antaŭvidita ekde la eterneco. La imperiestro ricevas, tial, la taskon gvidi al la savo la kristanan popolon. Oni revenas al nova adaptiĝo al kristanismo de la antikva helenisma ideo de la sankta regneco kun vestoj kaj simboloj esprimantaj universalecon. Ekde Konstateno, la Kristana Eklezio estas certe favorata, sed tenata en regateca stato. Konstateno sidiĝas inter la episkopoj kvazaŭ li estus unu el ili. Li kondutas kiel gardanto de la dogmo kaj leĝfaranto en aferoj de la eklezia disciplino, li decidas en ĉiuj aferoj de la Eklezio, li kunvokas aŭ igas eblaj la Konciliojn, intervenas en la formuloj de la kredo, pretas igi leĝojn la aŭtonomajn decidojn de la episkoparo. La ŝtata povo sekurigas la episkopojn dum ties vojaĝoj, la decidoj de la koncilioj akiras la vestojn de ŝtataj leĝoj. Konstateno la 1-a aŭdacas aserti: ''La dia providenco estas en akordo kun mi''. <ref> frazo citita en la artikolo “Césaropapisme” de l’Encyclopaedia Universalis</ref>. Kiel reprezentanto de Dio sur la tero, liaj decidoj estas sanktaj. Tia pretendo estas kontraŭata kaj de herezuloj kaj de tiuj kiuj dubas pri la kredo de la imperiestro. [[Konstancio la 2-a]], [[Arianismo|ariana]] konvinka, strebis por akceptigi al arianoj kaj ordodoksaj kristanoj kredon kiu kontentigus ambaŭ celante la unuiĝon de la imperio: li ne hezitis promulgi leĝon per kiu difinis kio estas la kredo de la subuloj de la imperio, iĝante tiele la kolono de cezaropapismo: La kredo vera estas tiu de la reganto. Laŭ la 4-a jarcento, tial, fariĝis, en ekstrema konfuzo de la du povoj en la sama ŝtata personulo, malferma kaj senrajta la pozicio de judoj kaj papanoj kaj herezuloj. Ĉiu malsamsenca ago de la Eklezio estas tuj taksata ribelo kontraŭ la imperio. La herezo krom negado de la komuna kristana kredo, fariĝas punenda krimo. Kiam la eklezio ekskomunikas, nome deklaras neortodoksa aparta kredero, aŭtomate igas krimulon la herezulo. La reagoj de ekleziuloj ĉe la fino de la sama jarcento kaj precipe en la [[5-a jarcento]], kiel tiuj de episkopoj [[Hilaro]] el Poitiers kaj [[Ambrozio de Milano|Ambrozio el Milano]] ekmetis la bazojn de la teorio de la du povoj <ref>Christol et Nony, Des origines de Rome aux invasions barbares (Ekde la origino de Romo ĝis la barbaraj invadoj), Hachette, 1974, p. 233.</ref>, la povoj ŝtata kaj la povo eklezia, enŝovante eĉ la submetiĝon de la ŝtata povo al tiu spirita. Ambrozio devigas la imperiestron [[Teodozio la 1-a]] konduti kiel publika pentanto kaj nudpiede marŝi sur la cindro por elpagi punon pro la masakro de plurmiloj da homoj en la ribela [[Tesaloniko]] (390). La sama doktrino estas amplekse teoriigita de [[Aŭgusteno de Hipono]] en sia ĉefverko “De civitate Dei” (La urbo de Dio). Laŭ li: “Agas reĝo por la ĉi-tera vivo kaj reĝo por la eterna vivo”. La tera povo havu kiel celon helpi por ke la Eklezio sukcesu establi ĉi-tere “la urbon de Dio”. == Cezaropapismo en la Bizanca Imperio == En Oriento la kristana eklezio dekomence prezentiĝas multfaceta. La patriarkoj havis grandan influon sur la regionoj en kiuj etendiĝis ilia aŭtoritateco. Por ili la imperiestro realigas la kontinuon de la vojoj elektitaj de Dio por la savo de la imperiaj subuloj: tiusence la imperiestro estas ankaŭ pastro <ref>Gilbert Dagron, ''Empereur et prêtre, Étude sur le « césaropapisme byzantin »'' (Imperiestro kaj pastro, eseo pri la bizanca cezaropapismo) , Gallimard</ref>. Post la [[450]] la kronado fare de la manoj de la patriarko egalas perdi survestadon, kio fortigas la pretendojn de la imperiestro sur la eklezio. La falo de la [[Okcident-Romia Imperio]] provokas, en la okcidentaj zonoj, plian sendependecon de la [[papo]] kaj, do, de la okcidentaj eklezioj el la civilaj povoj, dum la cezaropapismo ne estas kontestata en la [[Bizanca Imperio]]; eĉ en la nombraj kristologiaj kvereloj oni alvokas la intervenon de la imperiestro. == Justiniano kaj la Eklezio == [[Dosiero:Meister von San Vitale in Ravenna 004.jpg|eta|200px|dekstra|Justiniano - mozaiko en la baziliko [[Preĝejo Sankta Vitalo de Raveno|Sankta Vitalo]] (antaŭ la jaro 547)]] [[Justiniano la 1-a]] celas reunuigi la imperion rekonkerante la okcidentan eron jam pasintan al la regado de barbaroj kaj profitante la komunan religian kredon. Li sin konsideras la elektito de Dio, lia reprezentanto sur la tero; taskiĝas aperi kaj esti ĉampiono de ortodoksio kaj en milito kaj en politika agado kaj en regado sur la eklezio kaj izolado de herezuloj. Li volas regi kiel mastro la eklezion, kaj, kiel repago por la protekto kaj favoroj al ĝi konceditaj, li sukcesas obteni esti, fakte, proklamita imperiestro kaj “episkopo” <ref>[http://www.mediterranee-antique.info/Diehl/HB_000.htm Charles Diehl, ''Histoire de l’Empire byzantin''], 1919</ref>. Justiniano provas influi la decidojn de la patriarkoj dum la kristologiaj debatoj. Kaj ke liaj influoj estas akceptitaj flanke de la episkoparo montriĝas el la jena deklaro de la konstantinopola patriarko Menaso en la Sinodo de [[536]]: “Nenio el tio pri kio debatas la Sankta Eklezio kontraŭu la direktivojn kaj la ordonojn (de la imperiestro)”. Li igas sia la kondamnon kontraŭ [[monofizitismo]] kaj ĝin akompanas kun persekutoj en la jaroj 537-538. Kaj samtempe emanas severajn leĝojn rilate judojn kaj paganojn kaj herezulojn. Li leĝfaras pri monaĥejoj, konstruigi religiajn establojn, ordonas kaj decidas pri aferoj internaj de la eklezioj, ŝarĝas episkopojn pri civila administrado de urboj... Fama lia [[Corpus juris civilis]] kiu plurfoje proklamas la obeon de la tuta ŝtato al kristana religio. Neeviteble la reago de ekleziuloj kiuj provis meti la imperiestron en la limojn de siaj funkcioj kaj ne “ordoni” en aferoj pri dogmoj aŭ eklezioj. Tio videblas en la kontrastoj kun papo [[Vigilio]] kaj en la rezistoj kiujn la imperiestro renkontis en la afero [[Triĉapitra skismo]] dum la [[monofizitismo|monofizitaj kvereloj]]. Pri la ĝeno pro la eklezia politiko de la imperiestro skribis la nordafrika episkopo [[Fakundo el Hermiano]] kiu provas difini la limojn kaj funkciojn de la imperiestro. En lia verko ''Defendo de la Tri Ĉapitroj (al Justiniano)'' publikigita ĉe ''éditions du Cerf'' en 2004, en la sfero de dogmoj, la imperiestro devas “plenumi la ordonojn de la Eklezio, neniel ilin establi aŭ malobei” (''ecclesiasticorum canonum executor… non conditor, non exactor''). “Kiel homo pia vi devas obei la decidojn de la Konciliaj Patroj...” <ref>Défense des Trois Chapitres (Defendo pri la Tri Ĉapitroj), {{XII}}, 3, 3. : </ref>. Entute, la Cezaropapismo de Justiniano trafis antidoton. Kaj la eklezio mem trovas la oportunajn sugestojn por eviti subiĝi al la imperiestra entrudo. Kiel? Ne petante, al la ŝtataj povoj defendon de sia ortodoksio aŭ helpon por triumfigi sian religian mesaĝon. <ref>G. Dragon, ''Empereur et prêtre, étude sur le « césaropapisme » byzantin'' (Imperiestro kaj pastro, eseo pri bizanca cezaropapismo). Parizo, 1996, p. 314</ref>. == Post Justiniano == Antaŭ la [[Ikonoklasmo|ikonoklasta krizo]], cezaropapismo ne multe pezas sur la papo ĉar precipe en Oriento la suverenoj determinas kaj organizas laŭ sia plaĉo la administrajn ekleziajn distriktojn, elektas episkopojn kaj ĉefepiskopojn. Ili kunvokas konciliojn, promulgas ties finajn dekretojn kaj provizas pri ilia plenumiĝo. En 638 imperiestro [[Heraklito]] ordonas fidkredi je la unikeco de volo en Kristo Homo-Dio. Dek jarojn poste [[Konstanto la 2-a]] trudas silenton pri tiu temo, dum la papo [[Marteno la 1-a]] estas deportita, pro tio ke tiu ĉi kondamnas la doktrinon de la unikecon de volo en Kristo, al [[Ĥersono]], kie mortas. <ref>Ducellier, Kaplan, Martin, ''Le Proche-Orient médiéval'' (La mezepoka Proksima Oriento), Paris, Hachette, 1988, p. 64</ref>. Dum la ikonoklata kverelo la imperiestroj adoptas sintenojn foje ikonofavorajn foje ikonoklastajn. Post la ikonoklasta kverelo <ref>Ducellier, Kaplan, Martin, p. 89</ref> estas ellaborita nova doktrino kiu ŝajnas kompromiso: La imperiestro submetu siajn priekleziajn decidojn al la Patriarka Sinodo (de Konstantinopolo) kaj inverse; la patriarko rajtas kritiki kaj ankaŭ ekskomuniki la imperiestron, sed ne estas pridubita la religia aŭtoritato de la imperiestro, dum la Roma Kurio limiĝas kontroli nur la ortodoksecon de la doktrino. == La tento de Cezaropapismo en Okcidento == [[Dosiero:Otto I begegnet Papst Johannes XII.jpg|eta|240px|dekstra|Otono la 1-a kaj la papo Johano la 12-a - miniaturo de 1450.]] En Okcidenta Eŭropo cezaropapismo estis antaŭe tolerata, sed ĝuste, kiam la Imperio montras la unuajn signojn de febleco, ĝi estas kritikata kaj rezistata. La pensado kaj konduto de papo [[Gelasio la 1-a]] (492-496) ekzercos determinantan influon sur la politikaj sintenoj de Mezepoko. Li, fakte, establis la distingon inter la du povoj (tera kaj spirita) aldonante la doktrinon laŭ kiu la papo respondecas pri la tera savo de la imperiestro. Laŭ li, la imperiestro estas kristano kiel la aliaj. Li estas nek kleriko kaj nek, eĉ malpli, episkopo! Fakte, la kristana Okcidento sukcesis starigi la distingon inter la du povoj pro tio ke frue la okcidenta imperio disfalis kaj la papado ne transformiĝis en [[Teokratio]] <ref>Gilbert Dagron, ''Empereur et prêtre. Étude sur le « césaropapisme » byzantin (Imperiestro kaj pastro, eseo pri la bizanca cezaropapismo)'', Gallimard</ref>. Ekde la imperiestrigo de [[Karolo la Granda]], la papo trovas en la [[Karolidoj|karola suvereno]] protektanton kiu tamen hastiĝas sin ŝovi en teologiajn diskutojn kaj decidojn kiel en la Koncilio de [[Frankfurto ĉe Majno|Frankfurto]] (794). Dume oni povas paroli pri cezaropapismo rilate la ambicion de kelkaj imperiestroj de la [[Sankta Romia Imperio]] kiuj provis trudi sian aŭtoritaton al la papo. [[Oto la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Oto la 1-a]] de la Sankta Germana Romia Imperio, kiu renovigis la karolidan tradicion per la konsekra kronado per la manoj de la papo en Romo (962), ekpretendas kontroli la nomumadon al papado: li pretendas, ke la imperiestraj legatoj kontrolu la regulecon de la elektado de la papoj. La pretendo iom post iom transformiĝas en [[Privilegium Ottonianum]] (Otona Privilegio), per kiu la sekvuloj rajtas kontroli la papadon kaj la episkopadojn: le episkopoj fariĝis la fidelaj ekzekutantoj de la imperiestraj administrado kaj politiko. <ref>[[Joseph Rovan]], ''Histoire de l’Allemagne des origines à nos jours (Historio de Germanio ekde la originoj ĝis niaj tagoj) '', 3 éd. revue et augmentée, Éditions du Seuil, coll. «Points Histoire» nº&nbsp;254, Paris, 1999, éd. 1994), ISBN|2-02-18296-3, p. 100</ref>. Poste naskiĝis la kverelo de Investituroj, kiel natura konsekvenco de la neklarecon pri la du povoj. En la lukto, la du povoj ekscesas, kiel en [[Dictatus papae]] de [[Gregoro la 7-a]], en kiu estas asertate, ke pleneco de la povo (latine: ''plenitudo potestatis'') apartenas nur al la roma pontifiko. La konkordato de [[konkordato de Worms|Worms]] (1122) signas la finon de la cezaropapismo en Okcidento <ref>Jean Chélini, ''Histoire religieuse de l’Occident médiéval (Religia historio de la mezepoka Okcidento)'', Hachette, 1991, p. 291</ref>. Dum la 12-a jarcento la pleneco de la spirita povo teoriumas la principon de “la du ŝlosiloj”, laŭ kiu la eklezio ne povas toleri alian povon ol tiun spiritan, la papo retenas ambaŭ fontojn de juro kaj delegas la ŝlosilon de la tera povo al la princoj... La principo marŝiĝus al nova Teokratio. Sed la historio korektos la principojn... == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == '''Franclingva:''' * Jean Chélini, ''Histoire religieuse de l’Occident Médiéval'', Hachette, 199 * [[Yves Congar]], ''L'Église, De saint Augustin à l'époque moderne'', Paris, Cerf, 1997 * Gilbert Dagron, ''Empereur et prêtre, Étude sur le « césaropapisme » byzantin'', Gallimard * [http://www.mediterranee-antique.info/Diehl/HB_000.htm Charles Diehl, ''Histoire de l’Empire byzantin'', 1919] * Alain Ducellier, ''Les Byzantins, histoire et culture'', Seuil, 1988. * Encyclopaedia Universalis, article Césaropapisme * Francis Rapp, ''Le Saint-Empire romain germanique, d’Othon le Grand à Charles Quint'', Point Histoire, Seuil, 2003. '''Anglalingva:''' * [http://en.wikipedia.org/wiki/Caesaropapism] '''Itallingva:''' * Enciclopedia Cattolica. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.balde.net/formations/droit.cours/droit-plan2001.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070807185633/http://www.balde.net/formations/droit.cours/droit-plan2001.html |date=2007-08-07 }} Kurso pri historio de juro [[Université Paris-Nanterre|Université Paris X - Nanterre]] * [http://mshm.univ-montp3.fr/article.php3?id_article=90] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927210655/http://mshm.univ-montp3.fr/article.php3?id_article=90 |date=2007-09-27 }} Anne Fraïsse, Pouvoir de la religion et politique religieuse dans les premiers siècles du christianisme, l’exemple de deux empereurs : Constantin et Justinien (Povo de la religio kaj religia politiko dum la unuaj jarcentoj de kristanismo, sinteno de du imperiestroj: Konstanteno kaj Justiniano * En ligne, texte intégral de [http://bibliotheque.editionsducerf.fr/par%20page/1959/TM.htm# ''L'Église, De saint Augustin à l'époque moderne''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130510005248/http://bibliotheque.editionsducerf.fr/par%20page/1959/TM.htm |date=2013-05-10 }}, par Yves Congar, Paris, Cerf, 1997, 484 p. [[Kategorio:Bizanca imperio]] [[Kategorio:Malkunigo de eklezio kaj ŝtato]] [[Kategorio:Religio kaj politiko]] q5hkuu7gwsxk6uljlm4q2gg1bpd23za 0 324134 9369092 5113894 2026-05-09T08:39:24Z Sj1mor 12103 9369092 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Moseo Baghramjan''' ([[armene]] Մովսես Բաղրամյան) estis gvidanto (kies nask- kaj mort- datoj ne estas konataj) de la liberiga armena movado en la [[18-a jarcento]]. Li naskiĝis en [[Montara Karabaĥo]], sed loĝis poste en [[Rusio]]. En 1763 alvenis kun [[Hovsep Emin]] al [[Kaŭkazio]] kaj partoprenis en la reorganizado de la armena fronto kontraŭ la persaj kaj turkaj invadintoj. Ekde 1768 vivis en [[Barato]] ene de la armena komunumo de tiu lando kie li fariĝis aktiva membro de la grupo [[Ŝahamir Ŝahamirjan]], propagando de la liberigaj ideoj. En 1773 publikigis sian libron "Tetrak, vor kochvi hordorak", li estis unu el la aŭtoroj de la unua konstitucio de Armenio kiu nur restis en projekto. {{DEFAŬLTORDIGO:Bagramjan, Moseo}} [[Kategorio:Armenaj herooj]] [[Kategorio:Armenaj revoluciuloj]] [[Kategorio:Historio de Armenio]] [[Kategorio:Montara Karabaĥo]] qatf7uswafh7q5jvb0r110i303m0s99 0 327388 9368833 8522947 2026-05-08T12:27:38Z Sj1mor 12103 9368833 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Kaikhosru Shapurji SORABJI''' ([[14-a de aŭgusto]] [[1892]] – [[15-a de oktobro]] [[1988]]) (naskiĝinta kiel '''Leon Dudley Sorabji''') estis [[Parsioj|parsdevena]] [[Anglio|angla]] [[komponisto]], muzikgazetisto, kaj [[pianisto]]. == Biografio == Kaikhosru Shapurji Sorabji naskiĝis kiel Leon Dudley Sorabji en [[Chingford]], Essex (nuntempe en [[Granda Londono]]. La patro, Shapurji Sorabji,<ref name="ad">Owen, p. 40</ref> naskiĝis je la 18-a de [[aŭgusto]], 1863, kaj estis konstruinĝeniero de parsa naskiĝo el [[Mumbajo]], kaj la patrino, Madeline Matilda Worthy naskiĝis je la 13-a de aŭgusto, 1866.<ref>Owen, p. 34</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Fontoj == * Owen, Sean Vaughn (2007). [http://proquest.umi.com/pqdlink?Ver=1&Exp=05-25-2013&FMT=7&DID=1417800651&RQT=309&attempt=1&cfc=1 ''Kaikhosru Shapurji Sorabji: An Oral Biography''] (Ph.D.). University of Southampton (UK). ISBN 978-0-549-29073-5. {{Projektoj}}{{Ĝermo|brito|komponisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Sorabji, Kaikhosru Shapurji}} [[Kategorio:Anglaj komponistoj]] [[Kategorio:Anglaj pianistoj]] iz101pqc7l6ev9i9wek63ms75ostv9p 0 329307 9368952 9253933 2026-05-08T21:36:54Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9368952 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Camilo Cienfuegos Gorriarán''' (naskiĝis la {{daton|6|februaro|1932}} en [[Lawton]], [[Havano]], mortis la {{daton|28|oktobro|1959}}?) estis [[Kubo|kuba]] revoluciulo. Liaj gepatroj estis [[anarkiisto]]j [[Hispanoj|hispanaj]], originaj de [[Pravia]] ([[Asturio]]) kaj [[Castro Urdiales]] ([[Kantabrio]]). Li estis unu el la plej signifaj gravuloj de la [[Kuba Revolucio]], kun [[Fidel Castro]], [[Che Guevara]], [[Raúl Castro]] kaj [[Juan Almeida]], inter aliaj. == Kiel junulo == Dum la [[1940-aj jaroj]] li estis studento, sed jam eklaboris kaj ekpartoprenis en politikaj luktoj. En [[1953]] li elmigris al [[Usono]], sed revenis seniluziigita pro malagrabla etoso kontraŭ laboristoj. En [[1955]] li estis vundita dum manifestacio, kaj konita jam de la polico denove elmigris al Usono, nun al [[Novjorko]], sed estis elpelita de la lando kaj translokiĝis al [[Meksiko]] kaj tie kontaktis kun [[Fidel Castro]], kiu preparis la ŝipveturadon de la Granma. == Revolucia lukto == [[Dosiero:Fidel Castro and Camilo Camilo Cienfuegos.jpg|300px|eta|Camilo Cienfuegos kun Fidel Castro en 1959, dum partopreno en matĉo de [[Basbalo]], ege populara en Kubo, kun la teamo "Barbudos" (barbuloj).]] Li ricevis sian fajrobapton apud siaj kompanoj en Alegría de Pío, la {{daton|5|decembro|1956}}. En la batalo de [[El Uvero]], li jam elmontris la gradojn de leŭtenanto kaj ĝi estris plotonon. En la lukto armita en la [[Sierra Maestra]], pro sia batalregado, oni al li donis la rangon de kapitano. En la jaro 1957 kreis novan kolumnon gerilan: la kolumno numero 4, filio de la kolumno patrino "[[José Martí]]", kaj kiu estas zorge de la majoro [[Ernesto Che Guevara]]. En ĉi tiu kolumno gerila, la kapitano Cienfuegos plenumis funkcion de estro de la avangardo. Ankaŭ tie, en la sino de la lukto armita, naskiĝis intima amikeco inter li kaj la Che. La bataloj de Bueycito, El Hombrito kaj Pino del Agua, vidis la figuron de Cienfuegos. Lia kuraĝo kontribuis formi la miton de la «Sinjoro de la Avangardo». La {{daton|26|aprilo|1958}}, estis suprenirigita de Fidel al la grado de majoro. Pli antaŭita la lukto armita, oni atribuis al li la taskon estri la invadan kolumnon numero 2 "[[Antonio Maceo]]", kiu ekiris el Sierra Maestra al la Okcidento de Kubo en aŭgusto de 1958 kaj kiu, apud la kolumno ok "Ciro Redondo" estrata de Che Guevara, ĝi etendis la militajn agojn kiuj estis komencintaj en la orienta zono al la okcidento de la lando. Cienfuegos estris la konkeron de la urbo Yaguajay, decida en la lukto kontraŭ Batista. Post la venko li estis unu el la gravuloj de la nova reĝimo kaj agis kontraŭ kontraŭrevoluciuloj kaj por la [[agra reformo]]. == Morto == [[Dosiero:Luis Korda 02.jpg|eta|dekstra|300px|Camilo Cienfuegos kaj [[Fidel Castro]] en la tagoj proksimaj al la venko de la revolucio.]] Oktobre de 1959 ribela komandanto [[Huber Matos]] insurekciis kaj Fidel Castro komandis Cienfuegos por ties arestado, kion fine faris la propra Fidel Castro kaj Huber Matos estis malliberigita dum 20 jaroj. Dume la {{daton|28|oktobro|1959}} Cienfuegos laŭ oficiala versio malaperis en aviadilakcidento pro malbona vetero kiam li estis reveninta de [[Camagüey (urbo)|Camagüey]] al [[Havano]], tamen nek oni trovis restaĵojn de la aviadilo nek estis signoj de malbona vetero. Disvolviĝis diversaj teorioj pri tiu fakto: * La aviadilo estis pafita erare de la kuba aerarmeo. * Okazis atenco de la CIA. * Okazis atenco de Fidel Castro, kiu eble timis amikecon de Cienfuegos kun Huber Matos. * Okazis atenco de Raúl Castro. == Eksteraj ligiloj == * [http://tiempodecuba.com/node/1625 A Camilo, por Che Guevara. Tiempo de Cuba]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.atenas.cult.cu/batalla/camilo.htm Atenas.Cult.cu] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070704143856/http://www.atenas.cult.cu/batalla/camilo.htm |date=2007-07-04 }} (biografio de Camilo Cienfuegos). * [http://www.hero.cult.cu/monumento/principalmonu.php Hero.Cult.cu] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070516110623/http://www.hero.cult.cu/monumento/principalmonu.php |date=2007-05-16 }} (retejo de la Muzeo kaj NAcia Monumento Camilo Cienfuegos, en Yaguajay). * [http://aguadadepasajeros.bravepages.com/cubahistoria/camilo_cienfuegos_cuba.htm AguadaDePasajeros.BravePages.com] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100222145235/http://aguadadepasajeros.bravepages.com/cubahistoria/camilo_cienfuegos_cuba.htm |date=2010-02-22 }} (teorio pri la morto de Cienfuegos). * [http://media.enet.cu/media/cubasi/video/cantoacamilo.wmv Media.Enet.cu] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070113115320/http://media.enet.cu/media/cubasi/video/cantoacamilo.wmv |date=2007-01-13 }} (filmeto: ''Canto a Camilo''). * [http://www.cheguevara.com.ar/informacion/8-otros%20guerrilleros/20-camilo-cienfuegos-gorriar Cheguevara.com.ar]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Biografio de Camilo Cienfuegos). * [http://www.casacamilo.es] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170911165054/http://casacamilo.es/ |date=2017-09-11 }} (Naskiĝdomo de la patro de Camilo en Quintana de Arango, Asturio, Hispanio). {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cienfuegos, Camilo}} [[Kategorio:Che Guevara]] [[Kategorio:Kubaj revoluciuloj]] [[Kategorio:Kubaj militistoj]] [[Kategorio:Kubaj komunistoj]] jpxw5bdz7f6r6eaf9itv6ty5aue8m73 0 333884 9368957 9368149 2026-05-08T21:56:52Z Giridhar 299 Giridhar movis paĝon [[Indor]] al [[Indoro]]: Indoro gastigos la 5-an Sud-Azian Seminarion. Ĝi do meritas esperantigon de la urbonomo. 9368149 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|bildo=IndoreMontage.jpg|bildo-larĝeco = 300px |regiono-ISO=IN-MP|situo sur mapo2=Barato|montrukoordinatojn=22°43′7″N 75°51′18″E}} '''Indor''' estas [[milionurbo]], komerca [[urbego]] en la samnoma distrikto (kie ĝi estas ties sidejo), en [[subŝtato]] [[Madhja-Pradeŝo]], en federacia [[ŝtato]] [[Barato]].[[Dosiero:Daly College, Indore.jpg|eta|maldekstre|Studentejo de Indor]] ==Bazaj informoj== * [[Koordinatoj]]: 22°43′7″N 75°51′18″E * [[Areo]]: 60 &nbsp;km² * [[Supermara alteco]]: 553 m * [[Loĝantaro]]: 1&nbsp;692&nbsp;000 en [[2004]] * [[Horzono]]: UTC + 05:30 * [[Poŝtkodo]]j: 45 20xx, 45 21xx, 45 3xxx * [[Telefonkodo]]: 073 * [[Aŭtokodo]]: MP-09 ==Situo== Indor situas sur [[altebenaĵo]] laŭ rivero. ==Historio== Certaj dokumentoj mencias la lokon en la [[18-a jarcento]]. Baldaŭ la loko estis posedaĵo de [[britoj]], kiuj profitis ĝin kiel grava armea bazo. == Klimato == Indor havas parte tropikan, parte subtropikan klimatojn havanta 3 [[sezono]]jn: [[somero]], [[musono]] kaj [[vintro]]. Someroj komenciĝas meze de marto kaj povas esti ekstreme varmaj en aprilo kaj majo. La plej alta temperaturo estis {{GdC|48}} en [[1994]] (averaĝe {{GdC|43}}). La musono alvenas en [[junio]] kun temperaturoj ĉirkaŭ {{GdC|26}}. Vintroj komenciĝas meze de [[novembro]] kaj estas sekaj, mildaj kaj sunaj cirkonstancoj kun temperaturo proksimume 4-{{GdC|15}}. Jare pluvas po 900 mm. ==Trafiko== La urbo havas internacian [[flughaveno]]n kaj bonajn kontaktojn voje kaj fervoje. En la urbo [[aŭtobuso]]j liveras la [[pasaĝero]]jn. ==Vidindaĵoj== * [[templo]] de [[Hinduismo|hinduoj]] Annapurna * templo nomata Bada Ganpati * monolita rokotemplo Deoguradia el la [[7-a jarcento]] * [[palaco]] Lal Bag Palace * [[bestoĝardeno]] * [[muzeo]] == Vidu ankaŭ == * [[Listo de milionurboj]] [[Dosiero:Polluted Khan River.jpg|eta|maldekstre|Riverbordo]] [[Kategorio:Urboj de Barato]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Urboj de Madja-Pradeŝo]] 45m3pfghqbbld592i5umfcv2byfsbr9 9369048 9368957 2026-05-09T05:59:06Z Giridhar 299 Ŝanĝis la urbonomon al "Indoro" ĉie en la teksto 9369048 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|bildo=IndoreMontage.jpg|bildo-larĝeco = 300px |regiono-ISO=IN-MP|situo sur mapo2=Barato|montrukoordinatojn=22°43′7″N 75°51′18″E}} '''Indoro''' estas [[milionurbo]], komerca [[urbego]] en la samnoma distrikto (kie ĝi estas ties sidejo), en [[subŝtato]] [[Madhja-Pradeŝo]], en federacia [[ŝtato]] [[Barato]].[[Dosiero:Daly College, Indore.jpg|eta|maldekstre|Studentejo de Indoro]] ==Bazaj informoj== * [[Koordinatoj]]: {{coord|22|43|7|N|75|51|18|E}} * [[Areo]]: 60 &nbsp;km² * [[Supermara alteco]]: 553 m * [[Loĝantaro]]: 1&nbsp;692&nbsp;000 en [[2004]] * [[Horzono]]: UTC + 05:30 * [[Poŝtkodo]]j: 45 20xx, 45 21xx, 45 3xxx * [[Telefonkodo]]: 073 * [[Aŭtokodo]]: MP-09 ==Situo== Indoro situas sur [[altebenaĵo]] laŭ rivero. ==Historio== Certaj dokumentoj mencias la lokon en la [[18-a jarcento]]. Baldaŭ la loko estis posedaĵo de [[britoj]], kiuj profitis ĝin kiel grava armea bazo. == Klimato == Indoro havas parte tropikan, parte subtropikan klimatojn havanta 3 [[sezono]]jn: [[somero]], [[musono]] kaj [[vintro]]. Someroj komenciĝas meze de marto kaj povas esti ekstreme varmaj en aprilo kaj majo. La plej alta temperaturo estis {{GdC|48}} en [[1994]] (averaĝe {{GdC|43}}). La musono alvenas en [[junio]] kun temperaturoj ĉirkaŭ {{GdC|26}}. Vintroj komenciĝas meze de [[novembro]] kaj estas sekaj, mildaj kaj sunaj cirkonstancoj kun temperaturo proksimume 4-{{GdC|15}}. Jare pluvas po 900 mm. ==Trafiko== La urbo havas internacian [[flughaveno]]n kaj bonajn kontaktojn voje kaj fervoje. En la urbo [[aŭtobuso]]j liveras la [[pasaĝero]]jn. ==Vidindaĵoj== * [[templo]] de [[Hinduismo|hinduoj]] Annapurna * templo nomata Bada Ganpati * monolita rokotemplo Deoguradia el la [[7-a jarcento]] * [[palaco]] Lalbagh Palace * [[bestoĝardeno]] * [[muzeo]] == Vidu ankaŭ == * [[Listo de milionurboj]] [[Dosiero:Polluted Khan River.jpg|eta|maldekstre|Riverbordo]] [[Kategorio:Urboj de Barato]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Urboj de Madja-Pradeŝo]] 6obbodqsefo3ng27nfnj8grp7ir02qr 0 337232 9368844 9301788 2026-05-08T13:01:19Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9368844 wikitext text/x-wiki {{Polurinda}} {{Informkesto organizaĵo |regiono-ISO = AT-9 |Mapo en angulo= Centra Vieno |situo sur mapo= Vieno (Interna Urbo) |zomo=14 }} [[Dosiero:Burgtheater-Wien-März-2008.jpg|eta|250px|La Burgoteatrejo de 1888 ĉe [[Viena Ringstrato]]]] '''Burgoteatrejo''' estas la plej granda ŝtata dramteatrejo en [[Germanlingvio]] troviĝante en [[Vieno]], [[Aŭstrio]]. == Historio == Temas pri la plej nobla iam fare de la aŭstra imperiestro mem tenadata teatrejo de Vieno, kies ĉefa scenejo estas ĝis la 12.10.1888 la iama, ĉe [[Hofburgo]] apudanta balejo. Samloke inaŭguritis en la 13.10.1888 la nova fortimpresa konstruaĵo starigite laŭ la planoj de [[Gottfried Semper]] kaj [[Carl von Hasenauer]]. La origino de ĉekortega teatro estis jam en la jaro 1741-a kiam [[Maria Tereza de Aŭstrio]] orodnis ŝanĝi la balejon en operejon-dramteatrejon. Sed tamen iĝis la alikonstruiĝo ne antaŭ la periodo inter 1748 kaj 1756. Ĝis 1752 surscenigitis ene italaj operoj kaj germanaj teatraĵoj; poste ekmodis francaĵoj kiu plej gravis ĝis 1882. Nur ekde 1776, sub la regado de imperiestro [[Jozefo la 2-a (Sankta Romia Imperio)]] ĝi iĝis loko de arto ĉefe en germana lingvo. De 1798 ĝis 1807 ludonitis la teatrejo je la seneskalo [[Peter von Braun]], inter 1807 kaj 1821 al la teatrosocieto ''Theaterunternehmungsgesellschaft''. En 1821 iĝis grafo [[Moritz Dietrichstein]] la estro, kiu submetitis en 1826 en la manojn de la Supera ĉambristo. Sub Dietrichstein aktivis kiel artistaj sekretarioj [[Joseph Schreyvogel]], J. L. Deinhardstein kaj [[Franz von Holbein]]. En 1849 nomumitis artista direktoro [[Heinrich Laube]] sub kiu ekis vere glora tempo de Burgoteatrejo. Post lia demisio en 1867 estris la tuton ĉefreĝisoro [[August Wolff]] el [[Mannhein]]. Lin posteulis en 1871 Franz Dingelstedt (ĝis 1881); poste venis [[Adolf Wilbrandt]] (1881–87). Post kiam la aktoro [[Adolf von Sonnenthal]] dum certa tempo provizore gvidis la teatron enkondukitis en la 1.11.1888 [[August Förster]] je estreco. Post nur unu jaron da deĵoro (pro morto subita) venis [[Max Burckhard]], frua ministeria oficialulo ekde la 12.5.1890 (ĝis 1897). Posteulis la verkisto [[Paul Schlenther]]. En la 12.3.1945 la teatrejo tre damaĝitis per bomboj kaj unu monaton poste per fajro. Ĝi restis fermita ĝis 1955; intertempe estis provizora aktoradloko ĉe ''Kafejo Ronacher''. == La teatro kaj ĝiaj aktoroj == La Burgoteatrejo restis forte tradicia loko kun klasika kulturinterpreto ĝis la malfruaj 1960-aj jaroj. De la fruaj 1970-aj jaroj ĝi iĝis ejo por kelkaj el la plej gravaj reĝisoroj kaj dizajnistoj de Eŭropo. Kun multaj debutprezentoj de ludoj skribitaj fare de Thomas Bernhard, Elfriede Jelinek, Peter Handke, Peter Turrini kaj George Tabori, [[Claus Peymann]] sukcesis aserti la reputacion de la Burgtheater kiel unu el la plej modernaj scenejoj de Eŭropo. Inter la plej konataj aktoroj en la ensemblo de proksimume 120 membroj estas: Sven-Eric Bechtolf, Klaus Maria Brandauer, Kirsten Dene, Andrea Clausen, Bruno Ganz, Karlheinz Hackl, Robert Meyer, Gertraud Jesserer, August Diehl, Jutta Lampe, Susanne Lothar, Michael Maertens, Tamara Metelka, Birgit Minichmayr, Nicholas Ofczarek, Hedwig Pistorius, Elisabeth Orth, Martin Schwab, Peter Simonischek, [[Ulrich Tukur]], Franz Tscherne kaj Gert Voss. Kelkaj famaj iamaj membroj de la ensemblo estis Max Devrient, [[Antonie Janisch]], Josef Kainz, Josef Lewinsky, Joseph Schreyvogel, Adolf von Sonnenthal, Charlotte Wolter, Ludwig Gabillon, Zerline Gabillon, Attila Hörbiger, Paula Wessely, Curd Jürgens, O. W. Fischer, Paul Hörbiger, Otto Tausig, Peter Weck, Fritz Muliar, kaj [[Christoph Waltz]]. Precipe indaj artistoj povas esti elektitaj honorindaj membroj. Iliaj nomoj estas gravuritaj en marmoro ĉe la ceremonia ŝtuparo ĉe la flanko de la teatro alfrontanta la Popolĝardenon. Membroj de honoro inkludas: Annemarie Düringer, Wolfgang Gasser, Heinrich Schweiger, Gusti Wolf, Klaus Maria Brandauer kaj Michael Heltau. La Burgoteatrejo havis produktadojn enscenigitajn fare de direktoroj kiel Otto Schenk, Peter Hall, Giorgio Strehler, Luca Ronconi, Hans Neuenfels, Terry Hands, Jonathan Miller, Peter Zadek, Paulus Manker, Luc Bondy, Christoph Schlingensief kaj Thomas Vinterberg. Inter la enscenigintoj kaj kostumistoj estis Fritz Wotruba, Luciano Damiani, Pier Luigi Pizzi, Ezio Frigerio, Franca Squarciapino, Josef Svoboda, Anselm Kiefer, Moidele Bickel kaj Milena Canonero. == Fonto == ''Meyers Großes Konversations-Lexikon'', vol 9. Leipzig 1907, p. 414-415. ([http://www.zeno.org/nid/20006781160 surrete]) == Vidu ankaŭ == * [[Viena Ŝtata Operejo]] * [[Popola Operejo Vieno]] == Literatur == * Minna Alth: ''Unser Burgtheater''. Jugend und Volk, Wien 1955. * Hermann Beil (Hrsg.): ''Weltkomödie Österreich. 13 Jahre Burgtheater. 1986–1999''. 3 Bände. Zsolnay, Wien 1999, ISBN 3-552-04946-0. * [[Helene Bettelheim]]-Gabillon: ''Im Zeichen des alten Burgtheaters''. Wiener Literarische Anstalt, Wien 1921. * Klaus Dermutz: ''Das Burgtheater 1955–2005'', mit einem Essay von Klaus Bachler. Deuticke im Paul Zsolnay Verlag, Wien 2005, ISBN 3-552-06022-7. * Franz Severin Berger, Christiane Holler: ''Das Burgtheater. Ein Führer um und durch das Haus am Ring''. LinkDachs-Verlag, Wien 2000, ISBN 3-85191-236-5. * Margret Dietrich (Hrsg.): ''Das Burgtheater und sein Publikum''. Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1976. * Direktion des Burgtheaters (Hrsg.; Zusammenstellung: Josef Franz Ratislav): ''175 Jahre Burgtheater 1776 bis 1951, fortgeführt bis Sommer 1954''. Tomanek, Wiener Bücherwurm-Verlag, Wien 1955. * Elisabeth Großegger: ''Das Burgtheater und sein Publikum''. 2 Bände. Verlag der ÖAW, Wien 1989, ISBN 3-7001-1616-0. * Franz Hadamowsky: ''Die Wiener Hoftheater (Staatstheater) 1776 bis 1966''. Verzeichnis der aufgeführten Stücke mit Bestandsnachweis und täglichem Spielplan, Teil 1, 1776–1810. Prachner, Wien 1966. * Ernst Haeussermann: ''Die Burg. Rundhorizont eines Welttheaters''. Deutsch, Wien 1964. * Ernst Haeussermann: ''Das Wiener Burgtheater''. Molden, Wien 1975, ISBN 3-217-00517-1. * Fred Hennings: ''Zweimal Burgtheater''. Wien 1955. * Fred Hennings: ''Heimat Burgtheater'', 1–3. Herold, Wien 1972–1974. * [[Michael Jahn]]: ''Die Wiener Hofoper von 1794 bis 1810. Musik und Tanz im Burg- und Kärnthnerthortheater''. (= Veröffentlichungen des RISM-Österreich B/11). Wien 2011. * Claudia Kaufmann-Freßner: ''Das Burgtheater. Architektur, Geschichte und Geschichten''. FOLIO VerlagsgesmbH, Wien 2005, ISBN 3-85256-328-3. * Heinz Kindermann: ''Das Burgtheater. Erbe und Sendung eines Nationaltheaters''. Luser, Wien und Leipzig 1939. * Rudolf Lothar: ''Das Hof-Burgtheater 1848 bis 1898''. Steyrermühl, Wien 1898. * Österreichischer Bundestheaterverband (Hrsg.): ''Burgtheater 1776–1976''. Aufführungen und Besetzungen von zweihundert Jahren. (Sammlung und Bearbeitung des Materials: Minna von Alth, Redaktion: Gertrude Obzyna, Korrektur und Registerarbeiten: Rudolf Holaubek) Ueberreuter, Wien o. J. (möglicherweise 1978 erschienen) * Robert Pyrah: ''The Burgtheater and Austrian Identity'', Legenda, Oxford 2007, ISBN 1-904350-67-4. * Otto Rub (Hrsg.): ''Das Burgtheater''. Statistischer Rückblick 1776–1913. Knepler, Wien 1913. * Justus Schmidt und Hans Tietze: ''DEHIO – HANDBUCH, Die Kunstdenkmäler Österreichs.'' Anton Schroll & Co, Wien – München. * [[Friedrich Schreyvogl]]: ''Das Burgtheater''. F. Speidel, Wien 1965. * Konrad Schrögendorfer: ''Schicksal Burgtheater''. Alfred Freiherr von Berger und der Aufbruch der Moderne. Stiassny, Graz 1966. * Eduard Wlassack: ''Chronik des k. k. Hof-Burgtheaters''. L. Rosner, Wien 1876. * Gustav Zechmeister: ''Die Wiener Theater nächst der Burg und nächst dem Kärntnerthor von 1747 bis 1776''. Böhlau, Wien 1969, ISBN 3-205-03205-5. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.burgtheater.at/Content.Node2/home/index.php oficiala paĝo de burgoteatrejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110128085710/http://www.burgtheater.at/Content.Node2/home/index.php |date=2011-01-28 }} {{de}} * [http://www.bundestheater.at/Content.Node2/ oficiala paĝoj de ĉiuj ŝtataj teatroj kaj operejoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101009004611/http://www.bundestheater.at/Content.Node2/ |date=2010-10-09 }} {{de}} * [http://www.bundestheater.at/Content.Node2/home/english/2915.php oficiala paĝoj de ĉiuj ŝtataj teatroj kaj operejoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101006062600/http://www.bundestheater.at/Content.Node2/home/english/2915.php |date=2010-10-06 }} {{en}} * [http://www.artforart.at/Content.Node/content/produkte/kostueme/kostueme.de.php] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100529062008/http://www.artforart.at/Content.Node/content/produkte/kostueme/kostueme.de.php |date=2010-05-29 }} {{de}} * [http://www.stadt-wien.at/index.php?burgtheater-wien Burgtheater: Historio]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{de}} * [http://www.literaturepochen.at/exil/lecture_5013_2.html pri ekzilo, teatro en ekzilo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100805072832/http://www.literaturepochen.at/exil/lecture_5013_2.html |date=2010-08-05 }} {{de}} * [http://www.aeiou.at/aeiou.encyclop.b/b970338.htm austria enciklopedio: Burgoteatrejo] {{de}} * [http://bureau.comandantina.com/archivos/2005/10/alles_uebers_burgtheater_1.php Plano] * Biletoj pro ĉiuj grandaj vienaj operejoj kaj [[Burgoteatrejo]]: ticketinfo@artforart.at {{Projektoj}} {{Projektoj}} {{Ĝermo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Teatroj en Vieno]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Interna urbo (Vieno)]] [[Kategorio:Naciaj teatroj]] b32x6i8k6sfffz7cyx94bgahc314wum 0 344543 9368851 6915806 2026-05-08T13:14:17Z Filozofo 3592 /* Agado */ Korektis mistajpaĵon 9368851 wikitext text/x-wiki {{Fonto}} '''Laborgrupo por Interkluba Spertŝanĝo''' (kurte '''LKS''') estis neoficiala esperantista organizaĵo, funkciinta en [[Sovetunio]]. Dum aktivula konferenco okazinta en [[Sovetia Esperantista Junulara Tendaro|OkSEJT-23]] (julio [[1981]], [[Moskva provinco]]) estis decidite fondi tutlandan alternativan (al [[Asocio de Sovetiaj Esperantistoj|ASE]]) organizaĵon, kiu daŭrigus agadon de [[Sovetia Esperantista Junulara Movado]]. La titolo por la organizo estis elektita modesta: "Laborgrupo por Interkluba Spertŝanĝo". Kiel prezidanto estis elektita [[A.Fjodorov]] kaj vicprezidantoj [[Aleksander Korĵenkov]], [[Alexander Shlafer]], kasisto [[Aleksej Aleksandrov]]. == Apero == Iniciatinto de apero de la nova organizo estis fama SEJM-ano [[Boris Kolker]], kiu proponis ankaŭ titolon "Laborgrupo por Interkluba Spertŝanĝo". Dum [[Sovetia Esperantista Junulara Tendaro|OkSEJT-21]] ([[1979]], [[Kievo]]) okazis fermita kunsido de aktivuloj de SEJM por pridiskuto de la ideo. Realigon de la organizo surprenis fama SEJM-ano [[Anatolij Gonĉarov]]. Boris Kolker kaj Anatolij Gonĉarov pridiskutis ankaŭ kandidatojn por la estraro de LKS. ==Agado== La Laborgrupo planis daŭrigi la agadon de la [[Sovetia Esperantista Junulara Movado]]. La Laborgrupo surprenis organizadon de SEJToj, relanĉis eldonadon de [[Aktuale (revuo)|revuo "Aktuale"]], interkluban socialisman konkuradon ktp. Tamen agado de LKS trovis kontraŭstaron kaj reziston de aktivuloj ligitaj kun ASE. Unu el malnovaj esperantistoj el [[Ĥarkovo]] sendis al prokurorejo denuncleteron pri kontraŭleĝa agado de la Laborgrupo. Baldaŭ komitatanoj de LKS estis enketitaj en ŝtatorganoj. La dua konferenco de ASE ([[Moskvo]], la {{daton|26|3|1982}}) kritikis agadon de LKS. Tamen ĝi ne povis malpermesi la grupon, ĉar tiu ne estis kreita de ASE. Post unu jaro de funkciado, dum jarkunveno de la Laborgrupo (dum OrSEJT-24 en aŭgusto [[1982]]) ĝi estis malfondita. Entute al la Laborgrupo kotize aliĝis 60 kluboj kaj multaj individuoj. Venkinto de interkluba konkurado estis proklamita Esperanto-klubo el [[Samarkando]] ([[Uzbekujo|Uzbekio]]). [[Kategorio:Iamaj Esperanto-asocioj]] [[Kategorio:Sovetiaj Esperanto-asocioj]] [[Kategorio:Esperanto en Sovetunio]] [[Kategorio:Historio de SEJM|Laborgrupo por Interkluba Spertŝanĝo]] 3kaf94m84qmztjc7pak6o0oct0zcd74 0 354072 9369008 7958555 2026-05-08T23:49:50Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369008 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Charles Carl Fontana''' (* [[18-an de julio]] [[1928]] en [[Monroe (Luiziano)|Monroe]], [[Luiziano]]; † [[9-an de oktobro]] [[2003]] en [[Lasvegaso]], [[Nevado]]) estis unu el la plej bonaj [[Ĵazo|ĵaz]][[trombono|trombonistoj]], kiu en la 1950-aj jaroj havis multajn sukcesojn en [[Usono]] kaj tiam loĝis kaj laboris ĝis 2003 en Lasvegaso. Li povis ludi aparte rapide kaj krome treege sinkontrole. Li pluevoluigis langoteknikon, kiun oni nomas „dudellango“ (angle: „doodle tongue“). Per tiu la la lango fariĝas duoble rapida, ĉar oni – anstataŭ kiel kutime ekigi ĉiun tonon per ekz. ta ta ta ta aŭ du du du du – ankaŭ je la reprenado de la lango povas generi ekpuŝon, do anstataŭ du du du du du, ''du dl du dl du dl''. Fontana lernis de sia patro, la saksofonisto kaj violonisto Collie Fontana (kiu dum la [[Granda Depresio]] vivtenis sian familion laborante kiel tubisto), kaj ludis ekde 1941 ĝis 1945 ekster la lerneja tempo ankaŭ en ties bando. 1951/1952 li estis ĉe [[Woody Herman]], je kiu li en 1951 anstataŭis je [[Nov-Orleano]] [[Urbie Green]]-on kaj post ties reveno estis plu tenata de Herman. Fontana tiam ĉesis sian studon ĉe la ŝtata universitato je Luiziano, de kiu li en 1950 sukcesis ekzamenon pri muzikpedagogio kaj dum kiu li kromludis en simfoniaj orkestroj. Inter 1952 kaj 1953 li ludis ĉe Al Belletto, en 1954 ĉe [[Lionel Hampton]], en 1954/1955 ĉe [[Hal McIntyre]]. En 1955/1956 li elpaŝis ĉe [[Stan Kenton]] kiel soloisto, ekz. per „Carl“ kaj „Polka Dots and Moonbeams“ kaj koncertvojaĝis kun li en 1956 tra Eŭropo. En 1956/1957 [[Kai Winding]] fordungis li de Kenton. Ekde fine de la 1950-aj jaroj li estis en Lasvegaso (post kiam li mallonge anstataŭantis decembron 1957 denove ĉe Herman). Tie li ludis en spektaklo-bandoj. En 1966 li ludis ĉe [[Benny Goodman]] kaj koncertvojaĝis kun Woody Herman tra Eŭropo kaj Afriko. Ekde 1968 li estis membro en la antaŭulo-bandoj de „[[The World's Greatest Jazz Band]]“ de [[Bob Haggart]] kaj [[Yank Lawson]] kaj ludis okaze de la „Colorado Jazz Parties“. En la 1970-aj jaroj li ludis ĉe [[Supersax]] (ekde 1973) kaj kun [[Louie Bellson]] kaj [[Georgie Auld]]. En 1975 li havis bandon kun frapinstrumentisto [[Jake Hanna]], kun kiu li vojaĝis tra [[Japanujo]]). En la 1980-aj jaroj li regule ludis en la „Monday Night Jazz“ spektaklo de ''National Public Radio''. En 1985 surdiskigis kun propra kvinteto, i.&nbsp;a. kun [[Al Cohn]]. Ekde la 1990-aj jaroj li ne plu ludis en lasvegasaj bandoj, sed nure prezentiĝis tutmonde kiel soloisto kaj kaj direktis en lasvegaso kvinteton kun saksofonisto [[Bill Trujillo]]. Finfine Fontana suferis je mensa debileco. Li estis edzo kaj havis tri gefilojn. == Literaturo == * Carlo Bohländer: ''Reclams Jazzführer.'' 1989. == Eksteraj ligiloj == * http://www.jazzmasters.nl/fontana.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110709120944/http://www.jazzmasters.nl/fontana.htm |date=2011-07-09 }} {{Commons|Category:Carl Fontana}} {{Portalo Muziko}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj ĵaztrombonistoj]] [[Kategorio:Italaj usonanoj]] {{Tradukitaĵo|de|Carl Fontana|revizio=82777404|enmetrevizio=3455039}} l9l2w9f66yhb5bx0xa7q8agr1jbwwvs 0 373018 9369044 8986034 2026-05-09T05:16:06Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369044 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=IL-M |situo sur mapo= Jerusalemo |zomo=13 }} <!--{{Koord|31|47|12|N|35|14|40|E|type:edu|display=enteskte}}--> [[Dosiero:Kidron jerusalem (10).JPG|eta|250px|dekstra]] La '''Centro de Jerusalemo de la Universitato Brigham Young por Mezorientaj Studoj''' (foje nomata '''BYU–Jerusalem'''), troviĝas sur [[Olivarba monto]] en [[Jerusalemo]], [[Israelo]] kaj ĝi estas persatelita universitatejo de la [[Brigham Young Universitato]] (BYU), la plej granda religia universitato en [[Usono]]. Posedata de La [[Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj]], la centro provizas instruplanon ke centriĝas je la Malnova kaj Nova Testamento, antikvaj kaj modernaj mezorientaj studoj kaj lingvoj (hebrea kaj araba). == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://ce.byu.edu/jc/hosting-video.cfm BYU Jerusalem Center Hosting Video]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.jerusalemstudyabroad.com/ BYU Jerusalem Study Abroad Winter Semester 1984 website] * [http://jerusalem.nielsonpi.com/ BYU Jerusalem Study Abroad Winter Semester 1978 group website] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927132347/http://jerusalem.nielsonpi.com/ |date=2007-09-27 }} * [http://www.deadseascrollsfoundation.com/index.html The Dead Sea Scrolls Foundation] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080519201224/http://www.deadseascrollsfoundation.com/index.html |date=2008-05-19 }} * [http://www.brightcove.tv/title.jsp?title=1078573121&channel=240043692 The Miracle of the Jerusalem Center for Near Eastern Studies]{{404|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - Slideshow of the construction of the center and protests. {{Gravaj lokoj rilate al mormonismo}} [[Kategorio:Olivarba monto]] [[Kategorio:Brigham Young Universitato]] [[Kategorio:Gravaj lokoj rilate al mormonismo]] [[Kategorio:Kristanismo en Jerusalemo]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Jerusalemo]] [[Kategorio:Mormonsciencoj]] gl2uaofubu4m366jzp14hubxo68789e 0 376964 9368945 7932684 2026-05-08T21:16:33Z Aidas 3488 9368945 wikitext text/x-wiki {{Heredaĵo de UNESKO}} {{Informkesto geografiaĵo|konstruaĵo |kategorio = |lando = Grekio |regiono = Tesalujo |situo = [[Kalambaka]] |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = GR |mapo lokumilo = iso |zomo = 12 |unesko_tipo = Kultura |unesko_kriterioj = i, ii, iv, v, vii |unesko_jaro = 1988 |unesko_numero = 455 |unesko_regiono = Eŭropo }} [[Dosiero:Meteora with view over Kastraki.jpg|eta|dekstra|300px|Vido al la rokoj de Meteora ĉe Kastraki]] '''Meteora''' ({{lang-el|Μετέωρα}}) estas [[monaĥejo|monaĥejaro]] en oriente de la [[Pindos]]-montaro ĉe la urbo [[Kalambaka]] en [[Tesalio]], [[Greka Respubliko]]. Ili estas parto de la [[Monda heredaĵo de Unesko]]. La nomo „Meteora“ devenas de „meteorizo“ (μετεωρίζω), kio signifas "levi alten". Tiu nomo priskribas la situon de la monaĥejoj, kiuj estis konstruitaj sur altaj rokoj, kaj dum nebula aero foje ŝajnas ŝvebi super la tero. Temas entute pri 24 unuopaj [[monaĥejo]]j kaj [[Ermitejo (loko)|ermitejoj]], el kiuj nur ses estas daŭre priloĝataj nuntempe. La ceteraj dek ok estas aŭ tro malfacile atingeblaj aŭ forlasitaj pro danĝero de disfalo. == Bibliografio == * Michalis Georgiadis: ''Meteora. Geschichte, Kunst, Mönchtum (Meteora. Historio, arto, monaĥeco)''. [[Ateno]] [[1981]] (bildaro). * Donald M. Nicol: ''Meteora. The rock monasteries of Thessaly (Meteora. La rokomonaĥejoj de Tesalujo)''. Variorum Press, [[Londono]] [[1975]], ISBN 0-902089-73-0. * Theocharis Provatakis: ''Meteora. Geschichte der Klöster und des Mönchtums (Meteora. Historio de la monaĥejoj kaj de la monaheco''. Toubis, [[Ateno]] [[1986]] (germane). * Willi Timm: ''Die Meteora-Klöster. Landschaft, Geschichte, Kunst (La Meteora-monaĥejoj. Pejzaĝo, historio, arto)''. Häseler Verlag, [[Unna]] [[1966]]. == Vidu ankaŭ == * [[Monaĥejo Agias Triados]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.joergbrutscher.homepage.t-online.de/meteora.htm Grimpado en Meteora] * [http://fotoviaggiando.altervista.org/varie/meteore/index.html Bildgalerio pri Meteora] * [http://www.schaetze-der-welt.de/denkmal.php?id=42 Informoj kaj filmetoj el la serio ''"Schätze der Welt" (trezoroj de la mondo)''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100817061403/http://www.schaetze-der-welt.de/denkmal.php?id=42 |date=2010-08-17 }} [[Kategorio:Grekio]] [[Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Grekio]] [[Kategorio:Monaĥejoj en Grekio]] [[Kategorio:Bizanca arkitekturo]] [[Kategorio:Tesalio]] 2ghz9xhlz83fznora0r928a27inthmn 0 387605 9368877 9060400 2026-05-08T14:50:24Z Alifono 114488 ref 1 9368877 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | nomo = Movimento dos Trabalhadores Rurais sem Terra | eonomo = Movado de Senteraj Kamparaj Laboristoj <!--| bildo =--> | grandeco de bildo = | tipo = socia [[neregistara organizaĵo]] | formacio = | mapo = | mteksto = | fondodato = 1985 | sidejo = [[San-Paŭlo]], [[Brazilo]] | estro = | lingvoj = | TTT-ejo = {{oficiala retejo}} }} La organizaĵo '''Movado de senteraj kamparaj laboristoj''' ([[Portugala lingvo|portugale]] ''Movimento dos Trabalhadores Rurais sem Terra''), ofte mallonge kiel '''Movado de senteruloj''' (''Movimento dos Sem Terra''), mallongigita '''MST''', estas socia movado en [[Brazilo]] kun centro en [[San-Paŭlo]], kiu agadas por radikala [[agrara reformo]] kaj krom tio formas ankaŭ socialajn kaj politikajn postulojn. Ĝi havas milionojn da membroj kaj okupas nekultivitan teron apartenantan al grandaj terposedantoj. Laŭ kalkuloj bazitaj sur la plej nova agrikultura censo de 2017, 1% de bienoj posedis 50% de la agrikultura tero. Tio faras Brazilon unu el la landoj kun la plejmalegala aliro al tero en la mondo<ref>(nl) Tom Cassauwers, ''[https://www.mo.be/analyse/brazilie-landbouwsupermacht-met-duistere-kant?utm_campaign=eMO&utm_medium=newsletter&utm_source=email Brazilië: landbouwsupermacht met duistere kant]'' (Brazilo: agrikultura superpotenco kun malhela flanko), MO, la 24-an de aprilo 2026.</ref>. En [[1991]] al la organizaĵo estis aljuĝita la [[premio de ĝusta vivmaniero]] (la "alternativa Nobel-premio"), kiu aparte honorigas iujn ekzemplajn aktivulojn kiuj „agadas por praktikaj kaj ekzemplaj solvoj por la plej aktualaj problemoj kiujn la mondo alfrontas hodiaŭ“. La movado estiĝis pro la ekstreme neegala divido de agroposedaĵoj en Brazilo, kie ĉ 10 procento de la loĝantaro posedas ĉ. 80 procentoj de la tero. Kvankam la agra problemo ''questão agrária'' ne estas nova problemo en Brazilo, ekzistas jam multaj similcelaj movadoj. Tiuj estis pli frue subpremitaj fare de la brazila militistaro aŭ ĉesis pro migrado de senagruloj al [[Amazonio]]. Kiel senteruloj, ekzistas la sekvaj sociaj grupoj en Brazilo: * ''posseiros'' (prilaboras teron senposedatan; post 30 jaroj, ĝi iĝas lia/ŝia posedaĵo, sed tio estas praktike nerealigebla, ĉar la terkultivistoj estas daŭre minacataj.) * ''assalariados'', ''boia-frias'' kaj ''diaristas'' ([[taglaboristo]]j) * ''parceiros'' (luantoj, kiuj pagas procenton de la rikolto kiel lumono) * ''meeiros'' (luantoj, kiuj donas 50 % al la posedanto) * ''arrendatarios'' (luantoj, kies lumono estas antaŭe interkonsentita) * ''pequenos agricultores'' (kamparanoj kun makusimuma agro de 5 ha) La antaŭuloj de la MST estiĝis en la 1970-aj jaroj, kiam la modernigo kaj la agroindustriaj metodoj superfluigis laboron de multoj. MST estis fondita en 1984 en urbo [[Cascavel]] ([[Paranao]]). Tion ebligis la demokratigo de la lando, finiĝo de la militista diktaturo. Dum la regada tempo de prezidento [[José Sarney]], la posedantoj de bienegoj sabotis ĉiutipan agraran reformon per helpo de armilaj milicioj. Tiutempe la senteruloj organiziĝis per helpo de la eklezio (''Comissão Pastoral da Terra'', CPT, "Pastora terkomisiono"). la populareco de MST estas dankebla al ties aktiva agado. Tiel ĝi okupis agrojn, organizis grandajn protestojn, malsat-protestojn ktp. Ĝian renomon plibonigis la perforta agado de la polico, militistoj kontraŭ ili. Tiel okazis la 17-an de aprilo 1996 en ''Eldorado dos Carajás'' ([[Parao]]) masakro, en kiu mortis 19 MST-aktivistoj. La movado iĝis pli kaj pli agresema. Pro tio en la lastaj jaroj fortiĝis la kritiko rilate ties agadon - pro malestimo de juro, leĝo, arbitra agado kaj la stalinisma agitado en la agrolernejoj de la movado.{{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} * [https://rightlivelihood.org/the-change-makers/find-a-laureate/movimento-dos-trabalhadores-rurais-sem-terra-mst prezento per la premia komisiono] ({{en}}) == Referencoj == {{Ĝermo|homaj rajtoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Organizaĵoj en Brazilo]] [[Kategorio:Politiko de Brazilo]] 2tyzfudrrkc3rm3qzem3a0rnvmv3tvy 0 394241 9368935 9128841 2026-05-08T20:53:44Z ThomasPusch 1869 9368935 wikitext text/x-wiki '''''Hotel California''''' estas kanzono de la kalifornia bando [[Eagles]]. ==Kanzon-teksto== Laca vojaĝanto haltas ĉe fora hotelo kaj decidas resti tie. Li prenas sian atribuitan ĉambron. Post mallonga tempo li agnoskas, ke homoj de la hotelo komunumon oficialigis. Kvankam ili ŝajnas gastamaj, ili estas malliberuloj de siaj deziroj, kiujn ili persekutu senkondiĉe. Kiu en la Hotelon Kalifornion jam eniris, tiu povas fakte pagi kaj vakigi sian ĉambron, sed neniam povas vere foriri. == Referencoj == {{referencoj}} == TTT-ejoj == * [http://www.azlyrics.com/lyrics/eagles/hotelcalifornia.html Kanzonteksto] * [http://www.gwup.org/ueber-uns-uebersicht/wiw/1010-satanischer-hintergrund-bei-hotel-california-und-sympathy-for-the-devil ''Stimmt es, dass die Songs „Hotel California“ und „Sympathy for the devil“ einen satanistischen Hintergrund haben?''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120404213511/http://www.gwup.org/ueber-uns-uebersicht/wiw/1010-satanischer-hintergrund-bei-hotel-california-und-sympathy-for-the-devil |date=2012-04-04 }}, Skeptiker 2/2006 * [http://www.snopes.com/music/songs/hotel.asp ''Hotel California''], Artikel von Barbara Mikkelson auf ''snopes.com (Urban Legends Reference Pages),'' zuletzt aktualisiert am 24. Mai 2007 * [http://www.zeit.de/2003/10/HotelCalifornia ''Schicken wir ihn in die Wüste! Von einem, der auszog, das Hotel California zu finden''], DIE ZEIT vom 27. Februar 2003 * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1180206.stm ''Hotel California for sale''], BBC News vom 20. Februar 2001 (engl.) * [http://www.eaglesband.com/ Webseite The Eagles] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150511050733/http://www.eaglesband.com/ |date=2015-05-11 }} [[Kategorio:Rokmuzikaj kanzonoj]] [[Kategorio:Fikciaj hoteloj|California]] 8ueb2mtq2s9gmesv9yox79g2zja1psh 9368936 9368935 2026-05-08T20:54:40Z ThomasPusch 1869 9368936 wikitext text/x-wiki '''''Hotel California''''' estas kanzono de la kalifornia bando [[Eagles]]. ==Kanzon-teksto== Laca vojaĝanto haltas ĉe fora hotelo kaj decidas resti tie. Li prenas sian atribuitan ĉambron. Post mallonga tempo li agnoskas, ke homoj de la hotelo komunumon oficialigis. Kvankam ili ŝajnas gastamaj, ili estas malliberuloj de siaj deziroj, kiujn ili persekutu senkondiĉe. Kiu en la Hotelon Kalifornion jam eniris, tiu povas fakte pagi kaj vakigi sian ĉambron, sed neniam povas vere foriri. == Referencoj == {{referencoj}} == TTT-ejoj == * [http://www.azlyrics.com/lyrics/eagles/hotelcalifornia.html Kanzonteksto] * [http://www.gwup.org/ueber-uns-uebersicht/wiw/1010-satanischer-hintergrund-bei-hotel-california-und-sympathy-for-the-devil ''Stimmt es, dass die Songs „Hotel California“ und „Sympathy for the devil“ einen satanistischen Hintergrund haben?''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120404213511/http://www.gwup.org/ueber-uns-uebersicht/wiw/1010-satanischer-hintergrund-bei-hotel-california-und-sympathy-for-the-devil |date=2012-04-04 }}, Skeptiker 2/2006 * [http://www.snopes.com/music/songs/hotel.asp ''Hotel California''], Artikel von Barbara Mikkelson auf ''snopes.com (Urban Legends Reference Pages),'' zuletzt aktualisiert am 24. Mai 2007 * [http://www.zeit.de/2003/10/HotelCalifornia ''Schicken wir ihn in die Wüste! Von einem, der auszog, das Hotel California zu finden''], DIE ZEIT vom 27. Februar 2003 * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1180206.stm ''Hotel California for sale''], BBC News vom 20. Februar 2001 (engl.) * [http://www.eaglesband.com/ Webseite The Eagles] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150511050733/http://www.eaglesband.com/ |date=2015-05-11 }} [[Kategorio:Rokmuzikaj kantoj]] [[Kategorio:Fikciaj hoteloj|California]] k6cqa6bjcdmmxxka7n8rtr3d1x1j4vc 4 407965 9368873 9367764 2026-05-08T14:04:40Z Arbarulo 135469 /* Ligiloj */ 9368873 wikitext text/x-wiki {{DiskutejoEnkondukoSubpaĝo |nomo=Administrejo |bildo = Admin_mop.PNG |bildhelpilo = Administrejo |priskribo = La sekcio de la Diskutejo por informi kaj diskuti pri administraj aferoj rilate al Vikipedio. Ekz. demandoj kaj petoj al administrantoj, raportoj pri vandalismo, redaktomilitoj, interrilataj problemoj, ktp. |mallongigo = VP:DA }}[[Kategorio:Vikipedio:Diskutejo]] == [[Vikipedio:Artikolo de la monato]] (ADLM) == Al la aliaj 9 administrantoj {{re|Blahma|Gamliel Fishkin|Narvalo|KuboF Hromoslav|Salatonbv}} {{re|Tlustulimu|Yekrats|LiMr|Kani}}, al {{re|Dominik|Fordaemdur}} aparte interesitaj pri la servo ADLM, {{re|RG72|Marcos}}, la lastaj du en 2024 pensiiĝintaj eksadministrantoj, kaj aldone iom arbitre ankoraŭ {{re|Filozofo|Arbarulo|Sj1mor|Crosstor}} {{re|Moldur|Aidas|Verdulo|Taylor 49}}, kelkaj el la en la lastaj jaroj plej aktivaj kunlaborantoj (la listo certe ankoraŭ ampleksigeblus, mi nur volas enplekti iujn el la fidindaj homoj kiuj neniam akceptis iun apartan vikipedian funkcion): La 1-an de januaro montriĝis eta vikipedia paneo, kiun mi komentis interalie en [[diskuto:Pingveno]]: Mi volas havi rapidan solvon por uzo kiel [[vikipedio:Artikolo de la monato|Artikolo de la monato]], ĉar oni forgesis antaŭvidi ion tie kaj la unua tago de januaro 2026 jam '''preskaŭ pasis''' kun granda truo en la esperanta ĉefpaĝo. Tial mi proponas reprezenti la paĝon paĝon [[Pingveno]] tie, post preskaŭ 20 jaroj. Mi konsciis ke la monato jam disvolviĝis kaj mankis tempo por vasta interkonsiliĝo pri temo, tial mi konscie elektis malpolitikan kaj supozeble ne demagogiigan temon, por improvizite ŝtopi la truon de januaro kaj tiam havi monaton por elekti la aliajn 11 prezentindajn temojn de 2026. Tamen, pli ol tagon poste, vespere la 2-an de januaro, kiam la krizo jam longe estis pasinta, uzanto de tute nova konto [[uzanto:Spel713|Spel713]], kreita aparte por tiu kampanjo je 20:06, 2 jan. 2026, sed evidente teknike sperta vikipediano, kiu sendube jam antaŭe per alia konto redaktis kaj por la kampanjo elektis malfermi anonimigan novan pseŭdonimon "Spel713", elektis renversi la senpolitikan, zoologian temon "pingveno" kaj anstataŭe decidi pri metado de ĉiuj 12 temoj de 2026, kaj ankaŭ jam duona 2027, kaj elektis por tio tute tiklajn kaj demagogiajn temojn. Por 2026 trifoje Nazia Germanio 1939-1945 (Nazia Germanio, Batalo de Ardenoj, Adolf Hitler), trifoje mezazia eksa Sovetunio (Azerbajĝano, Karakalpakio, Uzbekio), dufoje Pollando (Podlaĥia Provinco, Silezio, sed Pollando ankaŭ ludas gravan rolon en la tekstoj Nazia Germanio kaj Adolf Hitler), unu esperantistan temon (SAT-ano [[Francisco Azorín Izquierdo|Azorín]]) kaj tri ŝajne arbitre elektitaj temoj, kiuj ne estas elstaraj tekstoj kaj fakte tiom malgrandas ke du el ili ankoraŭ estas artikolaj ĝermoj: [[Ozzy Osbourne]] kun 11 frazoj, sed ankoraŭ nepreta duonla informkesto, [[iPad]] kun 6 frazoj kaj [[Dendrobates azureus|sudafrika blua rano]] kun 4 frazoj, ankoraŭ manka teksto pri genro kaj taksonomia aŭtoritato - kontentiga ek-paĝo sed neniel leginda aŭ elstara teksto (tion mi kuraĝas juĝi ĉar estis mi kiu faris la artikolan ĝermon en 2012, do mi ne ofendas kolegon se mi tiel juĝas mian propran ek-paĝon). Tiel ĉi la tekstoelekto ne rajtas resti. Por januaro oni evidente bezonas rapidan solvon, pri la pli postaj tekstoj oni nun voĉdonu kaj interkonsiliĝu. Sed klaras ke estu ekvilibro, ne estu kvin temoj pri nazi-polaj rilatoj kaj ne tri pri mezazia Ekssovetio, sed estu ekvilibro inter artaj, politikaj, geografiaj, biologiaj, fizikaj kaj homsciencaj temoj, en geografio estu ankaŭ temoj el Ameriko kaj Afriko, Suda kaj Orienta Azio, Oceanio, kaj ĉiukaze ĉiuj 12 tekstoj estu tekstoj kiuj pasis la voĉdonon al elstara aŭ almenaŭ leginda teksto. Tiel 11 el la 12 tekstoj, kiuj estas nek elektitaj elstara aŭ leginda, ankoraŭ ne elekteblas, nur [[Azerbajĝano]] estis en "nekonata dato akceptita en la liston de elstaraj artikoloj" (he?), jam estis ĉefpaĝa artikolo de la semajno en somero 2010, sed havas du intertempe paneajn referencojn kaj ankoraŭ tre multajn ruĝajn ligilojn, kiujn elstara artikolo fakte ne havu. Ĉu vi konsentus pri mia propono, A) reinstali la elstaran, maturiĝintan kaj malpolitikan tekston [[pingveno]] por januaro, b) proponi la tekston [[Azerbajĝano]] por februaro kaj uzi la restajn kvar semajnojn ĝis tiam por komune forigi la mankojn, kaj tiam pri la monatoj ekde marto 2026 havi tute laŭregulajn voĉdonojn pri prezentindaj tekszoj el inter la deciditaj prefere elstaraj, sed konsenteble ankaŭ legindaj artikoloj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:49, 3 jan. 2026 (UTC) :Jes ja. Mi samopinias kun vi kaj kani. Tio kio okazis estas nur ekzempleto kio okazas kiam ni malsukcesas defendi nian vikipedion kaj rezulte ĝi estis kidnapita. La fiuloj ĉiam fariĝas pli kaj pli ruzecaj kaj ŝajne tio kio ne havas por protekti estas valora al ili por kidnapi al alproprigi. Ni simple devas pliigi la ŝlosilecon kaj se eblas la kontroladon sur niaj resoursoj, inter ili ĉefe tiuj kiuj estas elmontrataj en la ĉefpaĝo. Dankon pro via zorgo, Amike [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 18:01, 3 jan. 2026 (UTC) :Mi absolute konsentas. Kaj mi pretas iom plibonigi elektotajn artikolojn, kondiĉe, ke oni forigu la tutan proponitan liston, eĉ pri mia samlandano Azorín por kiu mi iam ege laboris. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:06, 3 jan. 2026 (UTC) :Mi tute subtenas vian opinion kaj laboron, krom la konata temo de la ruĝaj ligiloj. Certe la elekto de artikoloj de la monato ne estas afero por novuloj, kiuj ensaltas nur por tio. Ĉu tio estas afero kiun oni povus ŝlosi, ekzemple nur por patrolantoj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:24, 3 jan. 2026 (UTC) ::Mi subtenas la proponon: 1 = Pingveno, 2 = Azerbajĝano, pliaj = decidotaj. ::Ĉu endas forbari la entrudiĝulon pro vandalismo? ::Ĉu eblas protekti la liston tiel ke ĝin redakti rajtas nur vikipedianoj kiuj jam ĉeestas minimume longan tempon kaj jam faris minimuman nombron da kontribuoj? - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:34, 3 jan. 2026 (UTC) :::Mi subtenas la du kromajn proponojn de Moldur. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:56, 3 jan. 2026 (UTC) ::::Reage al la demandoj de {{re|Moldur|Arbarulo|Kani}} Eĉ mi kiel unu el 3 burokratoj, kaj la aliaj 7 administrantoj ĉiukaze, nur havas teknikan elekton tute ne protekti paĝon, protekti ĝin tiel ke anonimuloj ne povas redakti ĝin aŭ draste protektegi ĝin tiel ke ekskluzive nur ĉiuj aliaj administrantoj povas redakti kaj ankaŭ reforigi la protekton. Inter tiuj sufiĉe radikalaj elektoj teknike ne estas elektebla iu meza vojo. Bedaŭrinde. Sed pri forbaro de la novulo pro vandalismo: La homo agis malsincere, elektinte por la kampanjo tute novan pseŭdoniman salutnomon, sed la redaktostilo supozigas ke la kolego bone regas Esperanton kaj ankaŭ tre bone regas ĉiujn kutimajn redaktajn kutimojn de Vikipedio - do mi supozas ke li estas esperantista kolego. Ke la uzanto ne malkaŝas sian kutiman salutnomon estas malkolegeca kaj iom malica stilo, sed ne estas devigo malkaŝi sian nomon dum redaktado, kvankam la elekto de aparta nova salutnomo por specifa ago kaj redaktado per pluraj pseŭdonimoj nomiĝas [[gantopupo]] kaj ne estas antaŭvidata - sed ke la homo agas kiel "gantopupo" estas nur mia subjektiva diveno, kaj sen pli klaraj spuroj de "gantopupado" mi ne facilanime forblokus la novan salutnomon. Estas sendube tiel ke ni dormetis kaj neniu en 2025 atentis elekti artikolojn de la monatoj por 2026 - do ni mem kolektive kulpis pri la vakuo de la 1-a de januaro. Povas esti ke la homo vidis la vakuon samtempe kiel mi, sed iom aŭtisme ne vidis ke mi tuj proponis solvon por la tago kaj monato, sed dum tago faris por si planon kiel plenigi la venontajn 18 monatojn kaj simple enkopiis siajn rezultojn la 2-an kaj 3-an de januaro. Estas naive pensi ke la uzanto ne rimarkis ke en tio li forĵetis la intertempe metitan januaran proponon "pingveno" (elstara teksto) kaj anstataŭigis ĝin per la multe pli demagogia kaj disputebla teksto "Nazia Germanio" (ne jam elstara teksto), sed pri la postaj monatoj oni povus ruze argumenti ke tie la vakuo ankoraŭ estis kaj la kolego nur "volis helpeme plenigi la truojn". Do mi nur forbarus la pseŭdonime agantan kolegon, se tiu aktive kaj videble malice pluan fojon forĵetus proponojn kiuj ne plaĉas al lia subjektiva prefero. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:40, 3 jan. 2026 (UTC) :::::La fiulo kontraŭatakis. Endas tuja forbaro. Mi ne scias kie trovi lin. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 02:01, 4 jan. 2026 (UTC) ::::::Denove same okazis fare de [[Uzanto:Spel713|<bdi>Spel713</bdi>]] je la 2:00 horo. Nazia Germanio kaj la svastiko denove aperas en la ĉefpaĝo. Okazas io serioza kaj ni devas reagi serioze. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:34, 4 jan. 2026 (UTC) :::::::Mi detale kaj ĝentile klarigis al la homo hieraŭ en sia diskutopaĝo, kaj en redaktoresumoj de ĉiuj malfaroj, kial ne eblas lia/ŝia agado. La kolego evidente ne komprenas aŭ ne akceptas kompreni, ke li/ŝi ĉi tie persone kontraŭagas komunajn decidojn. Mi protektis la januaran artikolon kontraŭ redakto de ne-administrantoj dum januaro, sed ne volas fari tion por ĉiu estonta monato. Tial nur restas la ebleco dumtempe forbari lin/ŝin de redaktado - provizore por monato. Sed mi avertis la uzanton: se tiam daŭriĝos agadoj kontraŭ la komunumaj reguloj, tiam forbaro ankaŭ povas esti unujara, aŭ por ĉiam. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:38, 4 jan. 2026 (UTC) :::::::Atentu ke nur por la prezentopaĝeto de la "Artikolo de la monato" de januaro 2026 tiu protekto signifas, ke ĝis la fino de januaro nur la 10 administrantoj povos fari redaktojn. La paĝeto tiom malgrandas ke tio probable ne estos problemo. Sed se iu ne-administranto vidas eraron en la paĝeto, tiu devos peti iun ajn el la 10 administrantoj ĝustigi tiun eraron, nur ĝis fino de la monato. Tiu duobla protekto, kun la aldona forbaro de uzantokonto Spel713, sencas, ĉar ĉiuj konscias, ke la homo povos fulmrapide registri novajn salutokontojn Spel714, Spel715, Spel716 aŭ iujn aliajn nomojn, kaj ankaŭ povos fari malaprobindajn redaktojn kontraŭ komunaj decidoj simple sen ensaluto, krom se unuopa paĝo estos protektota kontraŭ redaktoj de anonimuloj, kio estas la absoluta escepto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:59, 4 jan. 2026 (UTC) : Stranga ulo [[:m:Special:CentralAuth/Spel713]]: mi petas IP-kontrolon far stevardo. Supozeble temas pri nova gantopupo de iu aŭ forbarito, aŭ iu problemulo. Mi konsentas pri ĉiuj agoj de Thomas ĉe [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026/01]], la temo [[Pingveno]] ("konscie elektis malpolitikan kaj supozeble ne demagogiigan temon"), kaj la unumonata forbaro (probable porĉiama forbaro indas, kiam estas pruvo de gantopupumado). Demando restas ĉu la ulo estas esperantisto, aŭ agas per maŝintradukado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:28, 4 jan. 2026 (UTC) ::[[dosiero:Vienna Convention road sign Aa-32-V1.svg|30ra]] Ĉiukaze: La konto "Spel713" nun estas por ĉiam tutprojekte ŝlosita. Ce compte est globalement bloqué. This account is globally locked. - Tiu temo estas finita do, sendepende ke ni esperantistoj ne trovis klarajn pruvojn de gantopupumado. Sed la mispaŝoj en la afrikansa, angla, slovena kaj turka vikipedioj sufiĉas por senfina blokado, tute ne konsiderante la strangajn aĝojn en la esperanta vikipedio kaj supozeble en aliaj branĉoj, kie la ĝenoj ne atingis la nivelon de kompleta loka forbaro, ĝis la konto jam estis globale forbarita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:15, 6 feb. 2026 (UTC) :Mi pensas ke por artikolo de la monato preferinde elektataj estu tiaj artikoloj, kiuj espereble ne povas kaŭzi konfliktojn kaj redaktomilitojn. Do, mi ne kontraŭas elekton de la artikolo [[Pingveno]] por januaro, sed ege dubas pri elekto de la artikolo [[Azerbajĝano]] por februaro. Kaj mi pensas ke duonprotekto de artikolo de la monato (tiel ke ĝin povas redakti ĉiuj aŭtomate konfirmitaj uzantoj sed ne IP-uloj kaj ne novregistritoj) estas necesa kaj sufiĉa. Pri la supozo, ke la posedanto de la forbarita uzantokonto kreos novajn uzantokontojn, ĉu forbaro de iu uzantokonto ne malebligas registriĝon disde la IP-adreso uzita de tiu uzantokonto? [[Uzanto:Gamliel Fishkin|Gamliel Fiŝkin]] 01:23, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Gamliel Fiŝkin}} Forbaro (ce ni nur unumonata, sed intertempe globala kaj porĉiam) devus malebligi kreojn de kontoj el sama IP-adreso uzita de tiu uzantokonto. Sed tiuj banditoj kutime ne havas problemojn uzi aliajn IP-adresojn. Mi mem ne scias ekzakte kiel funkcias, ĉar mi mem ne alstrebas karieron de forbarita vandalo, sed evidente ne estas granda problemo. Pri eblaj duboj de plena neŭtraleco de la artikolo [[Azerbajĝano]] por februaro mi konsentas, almenaŭ ĝi estis je "nekonata dato akceptita en la liston de elstaraj artikoloj", sed post tiu "nekonata dato" tamen povus esti problemaj redaktoj. Supraĵe mi ne vidis ion elstare alarmigan, kaj mi eĉ ne havus la tempon nun pesi ĉiun vorton kaj frazon, des pli ke la tempo tre rapide fluas, jam pasis unu semajno en februaro, kaj la teksto manke de alternativa propono jam ekde ses tagoj videblas titolpaĝe. Tamen, se vi hazarde vidas iun ĝustigeblan frazon - ankaŭ pri ADLM eblas tute bone diskuti aŭ tuj ŝanĝi ion. Mi pardonpetas ke nun la tempo tiom mankis: mi tute konsentas pri kritikemo kaj la teksto Azerbajĝano ne estas mia preferata teksto, sed ĝi nun estis la malplej problema el inter la proponitaj. 13:45, 6 feb. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) :::Dankon la inviton, sed mi plene okupiĝas pri Hungario kaj Ĉinio, do plian energion mi jam ne havas. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 03:27, 5 jan. 2026 (UTC) Bone, pri la forigo de la anonime puŝitaj dubindaj tekstoj estis konsento. Sed tamen nun necesas decidi kiujn paĝojn elekti por la monatoj marto ĝis decembro. Pri tio mi petas konlaboron en la diskutpaĝo [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:09, 6 feb. 2026 (UTC) == Report concerning user "[[Special:Contributions/PoorPeopleMadOnline|PoorPeopleMadOnline]]" == * {{user|PoorPeopleMadOnline}} Long-term abuse <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:Ternera|Ternera]] ([[Uzanto-Diskuto:Ternera|diskuto]]) 00:01, 13 jan. 2026 (UTC) :Li kreis [[Joel Filsaime]]. Liaj gantopupoj senĉese malfaras la forigajn ŝablonojn. [[Uzanto:Jlwoodwa|jlwoodwa]] ([[Uzanto-Diskuto:Jlwoodwa|diskuto]]) 03:30, 13 jan. 2026 (UTC) ::Mi nun [[VP:FA|proponis]] la mizeran paĝon [[Joel Filsaime]] je forigo, post diskuto de 7 tagoj ĝi probable estos for. Pri la uzantopaĝo laŭ mi nenion necesas fari. Tie nun estas indiko «Ĉi tiu konto estas tutprojekte ŝlosita - ekde 2026-01-13. Ce compte est globalement bloqué. This account is globally locked.» Kaj la paĝo estas protektita kontraŭ forigo de tiu noto. Tio eĉ pli klaras kaj pli bonas ol forigo entuta. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:00, 6 feb. 2026 (UTC) ::: Globally blocked / globale forbarita. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:18, 30 mar. 2026 (UTC) == Report concerning user "[[Special:Contributions/Flughaveno Ŝeremetjevo|Flughaveno Ŝeremetjevo]]" == * {{user|Flughaveno Ŝeremetjevo}} Long-term abuse <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 07:23, 26 jan. 2026 (UTC) {{re|ThomasPusch}} Hi, sorry for writing in English. I noticed that you are an active administrator, so I came to seek your help. Please see this case. This user has now been globally locked, but their user page still contains some attack content against others (in [[Uzanto:Flughaveno_Ŝeremetjevo#Averto POR NDS|the first section]]), and they also went to [[User talk:NDG]] to attack [[User:NDG]]. I have requested speedy deletion for both pages, so could you please help me '''delete [[User:Flughaveno Ŝeremetjevo]] and [[User talk:NDG]]'''? Thank you very much. [[Uzanto:ShuQizhe|<span style="color:#39C5BB"><span lang='ja'>浅村しき</span></span>]] ([[Uzanto-Diskuto:ShuQizhe|<span style="color:#FFA500">diskuto</span>]]) 05:29, 5 feb. 2026 (UTC) :{{farite}} La uzanto "Flughaveno Ŝeremetjevo" plendis pri kontraŭvandalisto (en aŭtomate farita, bona Esperanto), ke tiu estus vandalo, estas senigata de siaj rajtoj kaj la uzanto petas rajton de esperantlingva administranto. Nenio el tio veras. Male: estis la uzanto kiu obstine multfoje vandalis esperantan paĝon. La ofendaj misinformoj de lia uzantopaĝo tial foriĝu. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:49, 6 feb. 2026 (UTC) ::Much appreciate. [[Uzanto:ShuQizhe|<span style="color:#39C5BB"><span lang='ja'>浅村しき</span></span>]] ([[Uzanto-Diskuto:ShuQizhe|<span style="color:#FFA500">diskuto</span>]]) 09:53, 6 feb. 2026 (UTC) ::Thank you! [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 10:23, 6 feb. 2026 (UTC) ::: Globally blocked / globale forbarita. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:18, 30 mar. 2026 (UTC) == Report concerning user "[[Special:Contributions/Bucheon|Bucheon]]" == * {{user|Bucheon}} Vandalism. x-wiki-vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 10:02, 19 feb. 2026 (UTC) : Globally blocked / globale forbarita. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:18, 30 mar. 2026 (UTC) ==Denove pri AI== {{re|Eihel}}{{re|Sahaquiel9102}}{{re|Taylor 49}}{{re|Stefangrotz}}{{re|ThomasPusch}}{{re|Tlustulimu}} [[Uzanto:Sj1mor]] ŝajne provas plenigi la liston de tekstoj de [[Tekstaro de Esperanto]] per artikoloj verkitaj de artefarita intelekto. Mi provis dialogi kun li ĉe [[Diskuto:Ombro sur interna pejzaĝo]], sed ŝajne li ne kredas ke estas iu problemo, ĉar li daŭre faras. Mi kontrolis nur la artikolojn [[Ombro sur interna pejzaĝo]], [[Ĝis revido, krokodilido!]], kaj [[Por pli efika informado]], sed malmulte dubas, ke ĉiuj tekstoj faritaj de Sj1mor pri la menciita listo havas similajn problemojn. La ĉefa konkreta problemo estigita de la AI estas reklameca, ĝenerale malobjektiva interpretado de fontoj, malfacile korektebla aŭ kompensebla pro malbona aŭ nenia citado de fontoj. Krome ĉe [[Por pli efika informado]] estas longega resumo, kiu eĉ se ĝi estas objektiva (kaj mi ne kontrolis tion) estas troege peza por enciklopedia artikolo pri broŝureto. Kion ni faru? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:45, 17 mar. 2026 (UTC) : Mi antaŭ horo komentis en [[Diskuto:Ombro sur interna pejzaĝo]]: Estas ekster ĉiu dubo ke Sj1mor estas tre valora kaj sendube bonintenca kontribuanto. Sed same Arbarulo pravas ke ĉi tie la fontoj kaj citaĵoj estis miksitaj en kaĉon, kaj ne bone klaras de kie estas kiu opinio. Do provizore necesas interrompi la produktadon kaj unue ordigi la jam faritajn tekstojn. Mi observis la evoluon de Guglo-tradukilo (klare, multe pli simpla teknika taskaro, sed tamen iusence komparebla al la nuna IA-evoluo) kaj vidis ĝiajn Esperanto-tradukojn de senesperaj balbutaĵoj laŭgrade pliboniĝi al intertempe ofte tute bonaj tradukoj, ne ĉiam sed tre ofte, kaj sendube la evoluon signife subtenis multaj eĥoj de homaj uzantoj kiuj proponis pli bonajn vortumojn. Do unue ni devas alvoki al Sj1mor pli kritike home juĝi la produktaĵojn, kaj poste devus instrui la algoritmojn liveri pli bonajn rezultojn - se tio eblas, la problemo laŭgrade malaperos, sed povas ankaŭ esti ke ni fine interkonsentos uzi IA nur por pli simplaj taskoj, aŭ nur por helpado trovi verajn referencajn piednotojn kaj similaj fonaj esploroj. Ĉiukaze mi estas konvinkita ke Sj1mor estas bonintenca kontribuanto, kiun mi ne volus akuzi, minaci aŭ ataki, kaj mi certas ke eblas trovi bonan vojon en tiu konsentite tikla tereno... Sed paĝoj kiel [[Ombro sur interna pejzaĝo]] ne rajtas resti en tia "nebula vortokaĉo", kion por niaj malmultaj administrantoj trovi inter iuj novaj aŭ eĉ malnovaj paĝoj estus amase laborintensa. Do gravas ke la materialo nun ne plimultiĝas, sed unue la kvalito de la produktitaj paĝoj pliboniĝas - Sj1mor ankaŭ mem lernos, je kiu grado AI-krudmaterialo estas helpa laborŝparo aŭ je kiu grado la postkorektado fakte plimultigas la labormalŝparon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:05, 18 mar. 2026 (UTC) ::En aliaj vortoj: Se estus alia, malpli konata uzanto, mi estus multe pli alarmigita, sed mi konas Sj1mor kiel tre konsiderantan kolegon, kiu petas pri konsiloj kaj kritikoj, vere agas laŭ ili, kaj laŭ mia nuna stato estas sufiĉe memkritikema, tiel ke li laŭ mi estas la ĝusta esperantisto por sondi en tiuj nekonataj terenoj - sen ke jam klaras ĉu finfine la uzo de la nova tekniko signifos malpezigon aŭ plipeziĝon de la konscienca redaktanto... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:42, 18 mar. 2026 (UTC) :::Mi konsentas pri la principoj, "provizore necesas interrompi la produktadon kaj unue ordigi la jam faritajn tekstojn". Sed mi dubas, ĉu tio okazas - almenaŭ ĝis hieraŭ ankoraŭ produktiĝis senreferencaj kredeble AI-aj artikoloj, nun kun malpli da ŝanco por problemoj ĉar la proporcio da persona interpreto estas malpli granda, tamen ankoraŭ ne nula - kaj mi ankaŭ ne volus blinde fidi AI pri pli objektivaj faktoj. Ekzemple vidu [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Nesenditaj_leteroj_el_Japanio&oldid=9334998 ĉi tiun redakton] de [[Nesenditaj leteroj el Japanio]], precipe la frazon "Ĝi estas mallonga, personeca verko, ofte rekomendita kiel legmaterialo por lernantoj pro sia simpla lingva nivelo kaj interesa enhavo pri Japanio el ne-japana perspektivo". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:26, 20 mar. 2026 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Ne, li daŭras same. Vidu [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%88u_ni_kunvenis_vane%3F&oldid=9336606] kaj [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%88u_rakonti_novele%3F&oldid=9336531]. Aŭ {{re|Sj1mor}}, ĉu vi konsentas ke necesas kontroli la asertojn de AI per fidindaj fontoj, kaj promesas fari tiun laboron? Krome, ĉu estas permeso por la enkopiado de tutaj recenzoj? Ĉar ankaŭ pri kopirajto ni havas respondecon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:13, 21 mar. 2026 (UTC) ::::: Mi ne povas konigi ion precipe novan krom kion mi rakontis dum jaroj: :::::* mi nepre kontraŭas uzon de AS/AI ĝenerale kaj en vikioj :::::* oni nepre respektu kopirajton :::::* konstruante vikiojn, kvalito havu pli altan prioritaton ol amaso, alivorte, preferinde kontribuu malmulte sed bonkvalite, ol amase kaj fuŝe aŭ malhoneste ::::: La artikolo [[Ombro sur interna pejzaĝo]] enhavas longan kopiaĵon el [http://literaturo.esperanto.net/fo/ombrrec.html literaturo.esperanto.net/fo/ombrrec.html] kun rompita referenca ligilo. Ĉe la koncerna retejo mi ne vidas indikon de CC-BY-SA 4.0 kaj GFDL. Sekve, oni ne rajtas kopii la tekston en vikipedion. Necesas formeto kaj kaŝo de versioj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:37, 30 mar. 2026 (UTC) ::::::Sj1mor ne interrompas la produktadon, ne ordigas la jam faritajn tekstojn, sed nun faras artikolojn pri esperantistoj pere de AI, rifuzas fari postkorektadon, des pli rifuzas fari antaŭkontrolon, kaj malagnoskas [[Vikipedio:Kontrolebleco]]. Vidu [[Diskuto:Hannes Larsson]]. Certe, ''en aliaj aferoj'' li petas konsilon kaj kritikon kaj konscience kunlaboras, do des pli doloras, ke ''en ĉi tiu afero'' li agas tute male. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:15, 5 apr. 2026 (UTC) :::::::{{re|Sj1mor}} Ĉe [[Diskuto:Sebastian Schulman]] vi skribis: "mi sentas sekura ĉar AI simple kolektas informojn kiuj estas haveblaj en publikaj informfontoj." Mi havas impreson ke vi pensas, ke AI faras kion homoj faras, kiam ili "kolektas informojn" - nome serĉas fontojn, legas la fontojn en la sama senco kiel homoj legas, kaj raportas kion ĝi lernis. Ĉu vi pensas tion? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:59, 28 apr. 2026 (UTC) ::::::::Jen la respondo de AI ([[Gemini (chatbot)|Gemini]] de Guglo) ::::::::"Por respondi viajn demandojn, mi sekvas ĉi tiujn paŝojn: ::::::::* Kompreno de intenco: Mi analizas vian mesaĝon por kapti ne nur la vortojn, sed kion vi vere volas atingi. ::::::::* Serĉado de informoj: Se la demando postulas freŝajn faktojn (kiel novaĵojn aŭ prezojn), mi serĉas en la reto per specialaj iloj. ::::::::* Logika analizo: Por matematikaj aŭ teknikaj taskoj, mi uzas mian internan logikon (aŭ Python-kodon) por certigi precizecon. ::::::::* Simpla lingvaĵo: Mi preferas uzi ĉiutagajn vortojn kaj mallongajn frazojn por ke la informo estu facile konsumebla. ::::::::* Adapto al via stilo: Mi rimarkas vian tonon kaj energion, kaj mi provas respondi simile ::::::::Mi certigas la kredindecon de miaj informoj per tri ĉefaj metodoj: realtempa serĉado, font-analizo kaj interna sciaro. ::::::::Kiel mi trovas kaj filtras faktojn ::::::::* Realtempa Serĉo: Se vi demandas pri io aktuala aŭ fakta, mi uzas la serĉilon de Guglo por trovi la plej freŝajn datumojn. ::::::::* Fidindaj Fontoj: Mi prioritatas oficialajn retejojn (.gov, .edu), agnoskitajn novaĵagentejojn kaj sciencajn datumbazojn. ::::::::* Kruc-kontrolo: Mi komparas plurajn fontojn por vidi ĉu ili konsentas. Se fontoj malkonsentas, mi mencias tion al vi. ::::::::* Analizo de Datoj: Mi ĉiam serĉas la plej lastatempajn publikigadojn por eviti malnoviĝintajn informojn. ::::::::* Malsamaj Perspektivoj: Por kompleksaj temoj, mi serĉas diversajn vidpunktojn por doni al vi ekvilibran respondon. ::::::::Miaj limigoj ::::::::Kvankam mi klopodas esti preciza, mi foje povas fari erarojn (nomatajn "[[Halucino (artefarita intelekto)|halucinacioj]]"). Tial mi ĉiam rekomendas duoble kontroli tre gravajn faktojn, precipe pri sano, juro aŭ financoj. ::::::::". [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 15:24, 28 apr. 2026 (UTC) :::::::::Mi kredas tiun respondon, sed ĝi ŝajnas nekompleta por niaj celoj. Ĝi ne mencias ke la maniero, laŭ kiu AI "komprenas" tekstojn kaj respondas pri ili, estas tute alia ol la kognaj procezoj de leganta kaj skribanta homo. Kaj estas en tiu procezo kie aperas la halucinoj. :::::::::Mi komprenas la lastan noton pri "halucinacioj" kiel sufiĉe klaran instrukcion "ne fidu ĉi tiujn informojn kvazaŭ vi legus ilin mem". Kiel vi komprenas ĝin? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:48, 28 apr. 2026 (UTC) ::::::::::"Vi tute pravas. Via rimarko tuŝas la kernon de la diferenco inter biologia inteligenteco kaj statistika modelado. Por Vikipedio aŭ ajna serioza enhavkreado, tiu distingo estas decida. ::::::::::La fundamenta diferenco inter AI kaj Homo ::::::::::Kiel homo "komprenas" ::::::::::* Sperto kaj kunteksto: Kiam vi legas la vorton "pomo", vi imagas la guston, la koloron kaj la pezon. ::::::::::* Konscia logiko: Vi komprenas kaŭzecon (kial io okazas) kaj moralon. ::::::::::* Vero kiel celo: Homoj kutime celas priskribi realon, kiun ili spertas. ::::::::::Kiel AI "komprenas" (Vort-prognozo) ::::::::::* Matematika probablo: Mi ne "scias" faktojn; mi kalkulas, kiu vorto (aŭ ĵetono) plej verŝajne sekvas la antaŭan surbaze de giganta kvanto da tekstoj. ::::::::::* Manko de reala mondo: Mi ne havas senson de fizika realo. Por mi, "pomo" estas nur vektoro en multidimensia spaco, kiu ofte aperas apud "manĝi" aŭ "arbo". ::::::::::* Vort-kunigo: Mia "kompreno" estas fakte tre kompleksa formo de statistikaj rilatoj, ne kogna konscio. ::::::::::Kial aperas "halucinoj"? ::::::::::Halucinoj ne estas "mensogoj" en la homa senco, sed prefere statistikaj mispaŝoj: ::::::::::* Flueco super Fakteco: Mia ĉefa tasko estas krei tekston, kiu ''ŝajnas'' natura kaj kohera. Se mi ne trovas precizan fakton, mia algoritmo povas "plenumi la truon" per vortoj, kiuj gramatike kaj kuntekste bone sonas, eĉ se ili estas fone malĝustaj. ::::::::::* Miksaĵo de kuntekstoj: Se mi legis pri du malsamaj personoj kun la sama nomo, mi povus "kunkudri" iliajn biografiojn, ĉar statistike iliaj datumoj estas proksimaj. ::::::::::* Manko de "Mi ne scias" instinto: Se ne estas specife agordita por esti singarda, AI ĉiam provos doni respondon, eĉ se la probablo de ĝusteco estas malalta. ::::::::::Se iu uzas min por verki vikipedian artikolon sen rigora homa kontrolo: ::::::::::# Manko de respondeco: Mi ne sentas kulpon se mi inventas daton; mi nur sekvas la plej verŝajnan ciferon. ::::::::::# Citaĵoj: Mi foje povas inventi referencojn, kiuj aspektas realaj (ekz. kredinda titolo de artikolo en konata revuo), ĉar mi "scias" kiel scienca citaĵo devas aspekti. ::::::::::💡 Konklude: Mi estas potenca ilo por lingva strukturado, sed mi ne estas fonto de vero. La "homo en la maŝino" devas ĉiam esti la fina juĝisto pri la faktoj. ::::::::::Ĉu vi ŝatus, ke mi provu analizi specifan tekston por vidi, kie povus kaŝiĝi tiaj "statistikaj kaptiloj"? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 04:34, 29 apr. 2026 (UTC) ::::::::"Kiel mi analizas kaj elektas fontojn ::::::::Kiam mi serĉas en la reto, mi ne nur legas la unuan rezulton. Mi aplikas "kritikan pensadon" per ĉi tiuj paŝoj: ::::::::* Identigo de la Aŭtoro: Mi kontrolas ĉu la fonto estas fakulo, oficiala institucio (.gov, .org) aŭ universitato (.edu). ::::::::* Dato de Publikigo: Mi ĉiam serĉas la plej freŝan daton, precipe pri teknologio aŭ medicino. ::::::::* Rekonado de Biaso: Mi rimarkas ĉu artikolo provas vendi ion aŭ ĉu ĝi estas nur opinio anstataŭ fakto. ::::::::* Kruc-referencado: Mi serĉas la saman informon en almenaŭ 2-3 sendependaj retejoj por konfirmi ĝin. ::::::::* Analizo de Citaĵoj: Mi preferas fontojn, kiuj mem citas siajn fontojn aŭ sciencajn studojn. ::::::::Kion mi faras kiam fontoj malkonsentas? ::::::::Se du fidindaj fontoj diras malsamajn aferojn (ekzemple pri politika novaĵo aŭ nefinita scienca debato): ::::::::* Mi ne elektas "venkinton". ::::::::* Mi prezentas ambaŭ vidpunktojn al vi. ::::::::* Mi klarigas kial ekzistas malkonsento (ekz. "Laŭ studo X..., sed laŭ raporto Y..."). ::::::::[[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 04:28, 29 apr. 2026 (UTC) == Unused interface messages == Please delete the following interface messages, as they are no longer used: * [[MediaWiki:Watchdetails]] * [[MediaWiki:Wlhideshowbots]] * [[MediaWiki:Wlhideshowown]] See [[:m:Steward requests/Miscellaneous#Deleting unused messages from multiple wikis|this SRM request]] and [[:phab:T234776]]. [[Uzanto:NguoiDungKhongDinhDanh|NguoiDungKhongDinhDanh]] ([[Uzanto-Diskuto:NguoiDungKhongDinhDanh|diskuto]]) 00:14, 25 mar. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 30 mar. 2026 (UTC) == Report concerning [[Special:Contributions/~2026-20309-98|~2026-20309-98]] == * {{user|~2026-20309-98}} Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:Saroj|Saroj]] ([[Uzanto-Diskuto:Saroj|diskuto]]) 07:03, 2 apr. 2026 (UTC) : Dankon pro la atentigo. Ĉiuj redaktoj estas malfaritaj. Okaze de daŭrigo nepras forbaro de portempa konto aŭ IP-adreso. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:28, 3 apr. 2026 (UTC) == Report concerning [[Special:Contributions/~2026-25192-60|~2026-25192-60]] == * {{user|~2026-25192-60}} Spam / spambot. Cross-wiki abuse. <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:Nanona15dobato|Nanona15dobato]] ([[Uzanto-Diskuto:Nanona15dobato|diskuto]]) 08:06, 25 apr. 2026 (UTC) == Report concerning [[Special:Contributions/~2026-25590-73|~2026-25590-73]] == * {{user|~2026-25590-73}} Spam / spambot <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 08:23, 27 apr. 2026 (UTC) ==Ligiloj== ThomasPusch daŭrigas sian kampanjon trudi personan malŝaton de longdaŭraj ruĝaj ligiloj kvazaŭ ĝi estus interkonsentita regulo. Ĉi tie mi listigas (certe tre malkomplete) maldecajn redaktojn ekde la mezo de aprilo 2026. Por pli da historio pri nigrigado de ruĝaj ligiloj, vidu la arkivon [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo/2025/2#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj|ĉi tie]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:32, 6 maj. 2026 (UTC) *[https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Palma_valo&diff=9357329&oldid=8396563] ThomasPusch silente forigas ligilon pri la montaro [[MacDonnell Ranges]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:39, 22 apr. 2026 (UTC) *[https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Vilmos_Dunszt&diff=9361302&oldid=9359872] ThomasPusch silente forigas ligilojn al [[Kantolernejo Ŝtonfloroj]], [[Károly Dunszt]], [[Kálmán Donászy]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:45, 26 apr. 2026 (UTC) *[https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Diskuto:Reino_Paasilinna&oldid=9367653] ThomasPusch demandas ĉu ni bezonas ligilon pri menciinda temo [[Mauri Paasilinna]], kun evidenta intenco premi al ĝia forigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:32, 6 maj. 2026 (UTC) *[https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Muziko_-_kronologia_vido&diff=9368850&oldid=6306032] ThomasPusch forigas amason da ligiloj al kantoj, koncertoj kaj operoj, pravigante sin per sia imagita regulo ke oni devas "antaŭvidi" artikolon por fari ligilon al ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:04, 8 maj. 2026 (UTC) 706k8bgn1b9k5w0unkvvpeayz5mg7rl 0 410311 9369013 9186365 2026-05-09T00:41:28Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369013 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto}} '''Carlos Alberto FONSECA Amador''' (1936 - 1976) estis instruisto, politikisto kaj revoluciisto Nikaragvano. Carlos Fonseca fondigis la [[Sandinisto|Nacia Fronto de Sandinista Liberiĝo]] (FSLN) kun, inter aliaj, Santos López, Silvio Mayorga, Faustino Ruiz kaj Tomás Borge. Tri jaroj post sia morto batalante kontraŭ la diktatoreco de Anastasio Somoza Debayle (nome la filo de la murdinto de [[Augusto César Sandino]]) la FSLN triumfante eniris al [[Managvo]] finigante la diktatoran periodon de la Somoza familio. Li poste ricevis la titolon de "Nacia Heroo de Nikaragvo" == Biografio == === Infanaĝo kaj Junaĝo === Carlos Fonseca naskiĝis en la urbo Matagalpa la 23a de junio 1936. Li studis en la baza lernejo por viroj de Matagalpa kiam li estis 6 jaraĝa. Post 3 jaroj, kiam li estis 9-jara infano li ekis la vendon de karamelojn kaj ĵurnalojn sur la stratoj de sia urbo por kontribui kun la familia ekonomio. Li estis tre laborema kaj studema, kaj ĉe la [[mezgrada lernejo]] li estis la plej bona studento dum la tutaj 6 jaroj. Je la fino de sia tria jaro en la mezgrada lernejo li malkovris [[Karl Marx]] kaj [[Friedrich Engels]] kies filozofio multe influis lin. Carlos studis la francan lingvon por povi kompreni la librojn kiuj nur estis disponeblaj en la franca. Li legadis tro multe kaj estis konata en la mezlernejo kiel la unika persono kiu legis la tutan kolekton de la ''Historio de Usono''. Pli malfrue kiam li jam estis 18-jara, kun aliaj kompanoj aperigis la revuon ''Segovia''. Carlos renkontiĝis kun Marco Altamirano kaj li ambaŭ partoprenis ĉe "Studaj cirkloj" kaj lernis pli da teoria maldekstra politiko. La 4-a de marto 1955 li gradigis el la mezlernejo, translokiĝis al la ĉefurbo Managvo kaj laboris kiel direktoro de la biblioteko en la fama lernejo "Miguel Ramirez Goyena". Tiam li ankaŭ studis Ekonomikon ĉe la Nacia Universitato. === Fondigo de FSLN === En 1961 dum kunveno de la ''Movado Nova Nikaragvo'' en [[Honduro]] Carlos proponis la nomon '''Nacia Fronto de Sandinista Liberiĝo''' (hispane: "Frente Sandinista de Liberación Nacional") por la revolucia armita organizaĵo kiu antaŭ kelkaj monatoj jam estis formita. == Vidu ankaŭ == * [[Sandinisto]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} [http://www.sandinovive.org/carlos/ Pri Carlos Fonseca]<br /> [http://www.fsln-nicaragua.com/ FSLN TTT-ejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20010331031621/http://www.fsln-nicaragua.com/ |date=2001-03-31 }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Fonseca, Carlos}} [[Kategorio:Nikaragvaj politikistoj]] [[Kategorio:Nikaragvaj verkistoj]] 3mlix61vte558n8e18xiwunv69k9zt3 0 410564 9368857 9127642 2026-05-08T13:24:23Z NoychoH 2287 /* Vidu ankaŭ */ ligiloj 9368857 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Domino Cascade.JPG|eta|Falantaj [[Domeno (ludo)|domenaj]] tabuletoj estas ekzemplo de kaŭzeco]] [[Dosiero:Kp101-kauxzoj-kaj-konsekvencoj.opus|eta|Historia leciono pri kaŭzeco kaj konsekvencoj sen jarnumeroj]] La '''Kaŭzeco''' en [[filozofio]] venas el fakto ke ĉio (okazintaĵo) devenas el kaŭzo, deveno aŭ komenco. == Kondiĉoj == Por ke okazintaĵo A estu la [[kaŭzo]] de okazintaĵo B devas okazi tri kondiĉoj: * Ke A okazu antaŭ B. * Ke ĉiam kiam okazas A okazu B. * Ke A kaj B estu proksimaj kaj en spaco kaj en tempo. La observanto, post kelkaj observoj, alvenas al konkludo ĝeneraligi ĉar ĝis tiam ĉiam kiam okazis A okazis ankaŭ B, en la estonto okazos same. Tiele aperas logika leĝo. == Vidu ankaŭ == * [[Aristotelaj kvar kaŭzoj]] * [[Necesa kondiĉo]] * [[Sufiĉa kondiĉo]] * [[Determinismo]] * [[Etiologio]] * [[Filozofio de la historio]] * [[Teleologio]] {{Projektoj|ReVo=kauxz.0eco}} [[Kategorio:Kaŭzeco| ]] 4ybszoj3kemeiw5oiar2hu4jx6oga1y 0 424740 9369173 9354848 2026-05-09T11:15:13Z Milenioscuro 68650 ([[c:GR|GR]]) [[File:Bandera Canton Chordeleg.svg]] → [[File:Flag of Chordeleg Canton.svg]] 9369173 wikitext text/x-wiki La '''Kantonoj de Ekvadoro''' estas la administraj dividoj duarangaj en Ekvadoro. La Respubliko [[Ekvadoro]] estas dividita en 24 [[Provincoj de Ekvadoro|provincoj]], kiuj siavice estas dividitaj en [[kantono]]j. Estas 442 kantonoj en la lando. La kantonoj siavice estas subdividitaj en paroĥejoj, kiuj klasiĝas al urbaj kaj ruraj. Jenas la listo de kantonoj laŭ provinco. [[Dosiero:Mapa del Ecuador (cantones).png|300px|eta|dekstra|Kantonoj de la Respubliko Ekvadoro.]] == Nacinivele == {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Aguarico.png|20px|border]] '''[[Kantono Aguarico|Aguarico]]''' || [[Tiputini]] || 4.847 || 11.358 || 0,42 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Alausí.png|20px]] '''[[Kantono Alausí|Alausí]]''' || [[Alausí]] || 44.089 || 1.644 || 26,81 |- | 3 || [[Dosiero:Flag of Jujan.svg|20px]] '''[[Kantono Alfredo Baquerizo Moreno|Alfredo Baquerizo Moreno]]''' || [[Juján]] || 25.179 || 216 || 116,56 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera Provincia Tungurahua.svg|20px]] '''[[Kantono Ambato|Ambato]]''' || [[Ambato (Ekvadoro)|Ambato]] || 329.856 || 1.009 || 326,91 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Atuntaqui.png|20px]] '''[[Kantono Antonio Ante|Antonio Ante]]''' || [[Atuntaqui]] || 43.518 || 79 || 550,86 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Arajuno.png|20px]] '''[[Kantono Arajuno|Arajuno]]''' || [[Arajuno]] || 6.491 || 8.767 || 0,74 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Archidona (Ecuador).svg|20px|border]] '''[[Kantono Archidona|Archidona]]''' || [[Archidona (Ekvadoro)|Archidona]] || 24.969 || 3.029 || 8,24 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera de Atacames.png|20px|border]] '''[[Kantono Atacames|Atacames]]''' || [[Atacames]] || 41.526 || 511 || 81,26 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera_atahualpa.jpg|20px]] '''[[Kantono Atahualpa|Atahualpa]]''' || [[Paccha]] || 5.833 || 278 || 20,98 |- | 10 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20ra|border]] '''[[Kantono Azogues|Azogues]]''' || [[Azogues]] || 70.064 || 613 || 114,29 |- | 11 || '''[[Kantono Baba|Baba]]''' || [[Baba (urbo)|Baba]] || 39.681 || 516 || 76,9 |- | 12 || '''[[Kantono Babahoyo|Babahoyo]]''' || [[Babahoyo]] || 153.776 || 1.076 || 142,91 |- | 13 || [[Dosiero:Flag of Balao.svg|20px|border]] '''[[Kantono Balao|Balao]]''' || [[Balao]] || 20.523 || 465 || 44,13 |- | 14 || [[Dosiero:Bandera de Balsas.png|20px]] '''[[Kantono Balsas|Balsas]] || [[Balsas (urbo)|Balsas]] || 6.861 || 69 || 99,43 |- | 15 || [[Dosiero:Flag of Balzar.svg|20px|border]] '''[[Kantono Balzar|Balzar]] || [[Balzar]] || 53.937 || 1.173 || 45,98 |- | 16 || [[Dosiero:Bandera de Baños.png|20px]] '''[[Kantono Baños|Baños]]''' || [[Baños (Ekvadoro)|Baños]] || 20.018 || 1.065 || 18,79 |- | 17 || [[Dosiero:Bandera de Biblián.png|20px]] '''[[Kantono Biblián|Biblián]]''' || [[Biblián]] || 20.817 || 277 || 75,15 |- | 18 ||'''[[Kantono Bolívar (Carchi)|Bolívar]]''' || [[Bolívar (Carchi)|Bolívar]] || 14.347 || 353 || 40,64 |- | 19 || [[Dosiero:Bandera de Calceta.svg|20px]] '''[[Kantono Bolívar (Manabí)|Bolívar]]''' || [[Calceta (urbo)|Calceta]] || 40.735 || 537 || 75,85 |- | 20 || [[Dosiero:Bandera de Buena Fe.png|20px|border]] '''[[Kantono Buena Fe|Buena Fe]] || [[Buena Fe (urbo)|Buena Fe]] || 63.148 || 569 || 110,98 |- | 21 || '''[[Kantono Caluma|Caluma]]''' || [[Caluma]] || 13.129 || 176 || 74,37 |- | 22 || [[Dosiero:Bandera de Calvas.png|20px]] '''[[Kantono Calvas|Calvas]]''' || [[Cariamanga]] || 28.185 || 855 || 32,96 |- | 23 || [[Dosiero:Bandera de Camilo Ponce Enríquez.png|20px|border]] '''[[Kantono Camilo Ponce Enríquez|Camilo Ponce Enríquez]]''' || [[Camilo Ponce Enríquez (urbo)|Camilo Ponce Enríquez]] || 21.998 || 639 || 34,42 |- | 24 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Cañar.png|20px]] '''[[Kantono Cañar|Cañar]] || [[Cañar (urbo)|Cañar]] || 59.323 || 1.804 || 32,88 |- | 25 || [[Dosiero:Bandera de Carlos Julio Arosamena Tola.png|20px|border]] '''[[Kantono Carlos Julio Arosamena Tola|Carlos Julio Arosamena Tola]]''' || [[Carlos Julio Arosamena Tola (urbo)|Carlos Julio Arosamena Tola]] || 3.664 || 501 || 7,31 |- | 26 || [[Dosiero:Bandera de Cascales.png|20px]] '''[[Kantono Cascales|Cascales]]''' || [[El Dorado de Cascales]] || 11.104 || 1.248 || 8,89 |- | 27 || [[Dosiero:Bandera de Catamayo.png|20px]] '''[[Kantono Catamayo|Catamayo]]''' || [[Catamayo]] || 30.638 || 649 || 47,2 |- | 28 || '''[[Kantono Cayambe|Cayambe]]''' || [[Cayambe (urbo)|Cayambe]] || 85.795 || 1.189 || 72,15 |- | 29 || [[Dosiero:Bandera de Celica.png|20px]] '''[[Kantono Celica|Celica]] || [[Celica]] || 14.468 || 518 || 27,93 |- | 30 || '''[[Kantono Centinela del Cóndor|Centinela del Cóndor]]''' || [[Paroĥejo Zumbi|Zumbi]] || 6.479 || 519 || 12,48 |- | 31 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Cevallos.png|20px|border]] '''[[Kantono Cevallos|Cevallos]] || [[Cevallos (urbo)|Cevallos]] || 8.163 || 19 || 429,63 |- | 32 || [[Dosiero:Bandera de Chaguarpamba.png|20px]] '''[[Kantono Chaguarpamba|Chaguarpamba]]''' || [[Chaguarpamba]] || 7.161 || 312 || 22,95 |- | 33 || [[Dosiero:Bandera de Chambo.png|20px]] '''[[Kantono Chambo|Chambo]]''' || [[Chambo]] || 11.885 || 163 || 72,91 |- | 34 || [[Dosiero:Bandera de Chilla.png|20px]] '''[[Kantono Chilla|Chilla]]''' || [[Chilla (Ekvadoro)|Chilla]] || 2.484 || 328 || 7,57 |- | 35 ||'''[[Kantono Chillanes|Chillanes]]''' || [[Chillanes]] || 11.861 || 655 || 18,1 |- | 36 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Chimbo.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Chimbo|Chimbo]] || [[Chimbo]] || 17.406 || 262 || 66,43 |- | 37 || [[Dosiero:Chinchipeflag.png|20px]] '''[[Kantono Chinchipe|Chinchipe]]''' || [[Zumba (urbo)|Zumba]] || 9.119 || 1.194 || 7,63 |- | 38 || [[Dosiero:Bandera Cantonal de Chone.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Chone|Chone]]''' || [[Chone]] || 126.491 || 3.017 || 41,92 |- | 39 || [[Dosiero:Flag of Chordeleg Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Chordeleg|Chordeleg]]''' || [[Chordeleg]] || 12.577 || 105 || 119,78 |- | 40 || '''[[Kantono Chunchi|Chunchi]] || [[Chunchi]] || 12.685 || 273 || 46,46 |- | 41 || [[Dosiero:Flag of Colimes.svg|20px|border]] '''[[Kantono Colimes|Colimes]]''' || [[Colimes]] || 23.423 || 758 || 30,9 |- | 42 || '''[[Kantono Colta|Colta]]''' || [[Cajabamba (Ekvadoro)|Cajabamba]] || 44.971 || 829 || 54,24 |- | 43 || [[Dosiero:Flag of Marcelino Maridueña.svg|20px]] '''[[Kantono Coronel Marcelino Maridueña|Coronel Marcelino Maridueña]]''' || [[Marcelino Maridueña (urbo)|Marcelino Maridueña]] || 12.033 || 337 || 35,7 |- | 44 || [[Dosiero:Bandera de Cotacachi.png|20px|border]] '''[[Kantono Cotacachi|Cotacachi]]''' || [[Cotacachi (urbo)|Cotacachi]] || 40.036 || 1.809 || 22,13 |- | 45 || [[Dosiero:Flag of Cuenca, Ecuador.svg|20px|border]] '''[[Kantono Cuenca|Cuenca]]''' || [[Cuenca (Ekvadoro)|Cuenca]] || 505.585 || 3.086 || 163,83 |- | 46 || [[Dosiero:Bandera de Cumandá.png|20px]] '''[[Kantono Cumandá|Cumandá]]''' || [[Cumandá (urbo)|Cumandá]] || 12.922 || 159 || 81,27 |- | 47 || [[Dosiero:Bandera de Cuyabeno.png|20px]] '''[[Kantono Cuyabeno|Cuyabeno]]''' || [[Tarapoa]] || 7.133 || 3.875 || 1,84 |- | 48 || [[Dosiero:Flag of Daule.svg|20px|border]] '''[[Kantono Daule|Daule]]''' || [[Daule]] || 120.326 || 475 || 253,32 |- | 49 || '''[[Kantono Déleg|Déleg]]''' || [[Déleg]] || 6.100 || 78 || 78,2 |- | 50 || [[Dosiero:Flag of Durán.svg|20px|border]] '''[[Kantono Durán|Durán]]''' || [[Durán (urbo)|Durán]] || 235.769 || 339 || 695,48 |- | 51 || [[Dosiero:Bandera de Echendía.png|20px|border]] '''[[Kantono Echeandía|Echeandía]]''' || [[Echeandía]] || 12.114 || 230 || 52,66 |- | 52 || [[Dosiero:Bandera de El Carmen.png|20px|border]] '''[[Kantono El Carmen|El Carmen]] || [[El Carmen (Ekvadoro)|El Carmen]] || 89.021 || 1.245 || 71,50 |- | 53 || [[Dosiero:Bandera de El Chaco.png|20px|border]] '''[[Kantono El Chaco|El Chaco]]''' || [[El Chaco (Ekvadoro)|El Chaco]] || 7.960 || 3.473 || 2,27 |- | 54 || [[Dosiero:Flag of El Empalme.svg|20px|border]] '''[[Kantono El Empalme|El Empalme]]''' || [[El Empalme]] || 74.451 || 711 || 104,71 |- | 55 || [[Dosiero:Bandera de El Guabo.png|20px]] '''[[Kantono El Guabo|El Guabo]]''' || [[El Guabo]] || 50.009 || 603 || 82,93 |- | 56 || [[Dosiero:Bandera Canton El Pan.svg|20px|border]] '''[[Kantono El Pan|El Pan]]''' || [[El Pan]] || 3.036 || 132 || 23 |- | 57 || [[Dosiero:Ec-z-pan.png|20px]] '''[[Kantono El Pangui|El Pangui]] || [[El Pangui]] || 8.619 || 614 || 14,03 |- | 58 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20px|border]] '''[[Kantono El Tambo|El Tambo]]''' || [[El Tambo (Ekvadoro)|El Tambo]] || 9.475 || 65 || 145,76 |- | 59 || '''[[Kantono El Triunfo|El Triunfo]]''' || [[El Triunfo (Ekvadoro)|El Triunfo]] || 44.778 || 405 || 110,56 |- | 60 || '''[[Kantono Eloy Alfaro|Eloy Alfaro]]''' || [[Limones (Ekvadoro)|Limones]] || 39.739 || 4.302 || 9,23 |- | 61 || [[Dosiero:Bandera Província Esmeraldas.svg|20px|border]] '''[[Kantono Esmeraldas|Esmeraldas]]''' || [[Esmeraldas (Ekvadoro)|Esmeraldas]] || 189.504 || 1.351 || 140,26 |- | 62 || [[Dosiero:Bandera de Espejo.png|20px]] '''[[Kantono Espejo|Espejo]]''' || [[El Ángel (urbo)|El Ángel]] || 13.634 || 554 || 24,61 |- | 63 || [[Dosiero:Bandera de Espíndola.png|20px]] '''[[Kantono Espíndola|Espíndola]]''' || [[Amaluza]] || 14.799 || 521 || 28,4 |- | 64 || [[Dosiero:Bandera de Flavio Alfaro.png|20px|border]] '''[[Kantono Flavio Alfaro|Flavio Alfaro]]''' || [[Flavio Alfaro (urbo)|Flavio Alfaro]] || 25.004 || 1.343 || 18,61 |- | 65 || [[Dosiero:Bandera de Puerto Francisco de Orellana.png|20px|border]] '''[[Kantono Francisco de Orellana|Francisco de Orellana]]''' || [[Puerto Francisco de Orellana]] || 72.795 || 6.995 || 10,4 |- | 66 || [[Dosiero:Flag of Bucay.svg|20px|border]] '''[[Kantono General Antonio Elizalde|General Antonio Elizalde]] || [[Bucay]] || 10.642 || 154 || 69,1 |- | 67 || [[Dosiero:Bandera de Lumbaqui.png|20px]] '''[[Kantono Gonzalo Pizarro|Gonzalo Pizarro]] || [[Lumbaquí]] || 8.599 || 2.223 || 3,86 |- | 68 || [[Dosiero:Bandera de Girón.png|20px]] '''[[Kantono Girón|Girón]]''' || [[Girón]] || 12.607 || 347 || 36,33 |- | 69 || [[Dosiero:Bandera de Gonzanamá.png|20px]] '''[[Kantono Gonzanamá|Gonzanamá]]''' || [[Gonzanamá]] || 12.716 || 1.272 || 9,99 |- | 70 ||'''[[Kantono Guachapala|Guachapala]]''' || [[Guachapala]] || 3.409 || 41 || 83,14 |- | 71 || [[Dosiero:Bandera Canton Gualaceo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Gualaceo|Gualaceo]]''' || [[Gualaceo]] || 42.709 || 347 || 123,08 |- | 72 || [[Dosiero:Bandera Canton Gualaquiza.svg|20px|border]] '''[[Kantono Gualaquiza|Gualaquiza]]''' || [[Gualaquiza]] || 17.162 || 2.203 || 7,79 |- | 73 || '''[[Kantono Guamote|Guamote]]''' || [[Guamote]] || 45.153 || 1.216 || 37,13 |- | 74 || [[Dosiero:Bandera de Guano.png|20px|border]] '''[[Kantono Guano|Guano]]''' || [[Guano (urbo)|Guano]] || 42.851 || 473 || 90,59 |- | 75 || '''[[Kantono Guaranda|Guaranda]]''' || [[Guaranda]] || 91.877 || 1.898 || 48,40 |- | 76 || [[Dosiero:Bandera de Guayaquil.svg|20px|border]] '''[[Kantono Guayaquil|Guayaquil]] || [[Guayaquil]] || 2.350.915 || 3.445 || 682,41 |- | 77 || '''[[Kantono Huamboya|Huamboya]]''' || [[Huamboya]] || 8.466 || 653 || 12,96 |- | 78 || [[Dosiero:Flag of Huaquillas.svg|20px]] '''[[Kantono Huaquillas|Huaquillas]]''' || [[Huaquillas]] || 47.706 || 72 || 662,58 |- | 79 || '''[[Kantono Ibarra|Ibarra]]''' || [[Ibarra (Ekvadoro)|Ibarra]] || 181.175 || 1.093 || 165,75 |- | 80 || '''[[Kantono Isabela|Isabela]]''' || [[Puerto Villamil]] || 2.256 || 5.367 || 0,42 |- | 81 || [[Dosiero:Flag of Isidro Ayora.svg|20px]] '''[[Kantono Isidro Ayora|Isidro Ayora]] || [[Isidro Ayora (urbo)|Isidro Ayora]] || 10.870 || 488 || 22,27 |- | 82 || [[Dosiero:Bandera de Jama.png|20px|border]] '''[[Kantono Jama|Jama]]''' || [[Jama (urbo)|Jama]] || 23.253 || 575 || 40,44 |- | 83 || '''[[Kantono Jaramijó|Jaramijó]]''' || [[Jaramijó]] || 18.486 || 97 || 190,57 |- | 84 || [[Dosiero:Flag of Jipijapa.svg|20px]] '''[[Kantono Jipijapa|Jipijapa]] || [[Jipijapa]] || 71.083 || 347 || 204,85 |- | 85 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Junín.png|20px]] '''[[Kantono Junín|Junín]]''' || [[Junín (Ekvadoro)|Junín]] || 18.942 || 246 || 77 |- | 86 || '''[[Kantono La Concordia|La Concordia]]''' || [[La Concordia (Ekvadoro)|La Concordia]] || 42.924 || 375 || 114,46 |- | 87 || [[Dosiero:Bandera de La Joya de Los Sachas.png|20px|border]] '''[[Kantono La Joya de los Sachas|La Joya de los Sachas]]''' || [[La Joya de los Sachas]] || 37.591 || 1.195 || 31,45 |- | 88 || [[Dosiero:Flag of La Libertad.svg|20px|border]] '''[[Kantono La Libertad|La Libertad]]''' || [[La Libertad (Ekvadoro)|La Libertad]] || 95.942 || 26 || 3690,07 |- | 89 || [[Dosiero:Flag of La Maná.svg|20px|border]] '''[[Kantono La Maná|La Maná]]''' || [[La Maná]] || 42.216 || 663 || 63,67 |- | 90 || [[Dosiero:Flag of La Troncal.svg|20px|border]] '''[[Kantono La Troncal|La Troncal]]''' || [[La Troncal]] || 54.389 || 65 || 167,86 |- | 91 || [[Dosiero:Bandera Lago Agrio.svg|20px|border]] '''[[Kantono Lago Agrio|Lago Agrio]]''' || [[Nueva Loja]] || 91.744 || 3.139 || 29,22 |- | 92 || [[Dosiero:Bandera de Las Lajas.png|20px|border]] '''[[Kantono Las Lajas|Las Lajas]]''' || [[La Victoria (Ekvadoro)|La Victoria]] || 4.794 || 297 || 16,14 |- | 93 || [[Dosiero:Bandera de Las Naves.png|20px|border]] '''[[Kantono Las Naves|Las Naves]]''' || [[Las Naves (urbo)|Las Naves]] || 6.092 || 147 || 41,44 |- | 94 || [[Dosiero:BanderaLatacunga.svg|20px]] '''[[Kantono Latacunga|Latacunga]]''' || [[Latacunga]] || 170.489 || 1.377 || 123,81 |- | 95 || '''[[Kantono Limón Indanza|Limón Indanza]] || [[General Leonidas Plaza Gutiérrez]] || 9.722 || 2.101 || 4,62 |- | 96 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Logroño.png|20px]] '''[[Kantono Logroño|Logroño]]''' || [[Logroño (Ecuador)|Logroño]] || 5.723 || 1.218 || 4,69 |- | 97 || [[Dosiero:Flag of Loja.svg|20px]] '''[[Kantono Loja|Loja]]''' || [[Loja (Ekvadoro)|Loja]] || 214.855 || 1.928 || 111,43 |- | 98 || [[Dosiero:Flag of Lomas de Sargentillo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Lomas de Sargentillo|Lomas de Sargentillo]] || [[Lomas de Sargentillo]] || 18.413 || 533 || 34,54 |- | 99 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Loreto.png|20px|border]] '''[[Kantono Loreto|Loreto]]''' || [[Loreto (Ekvadoro)|Loreto]] || 21.163 || 2.127 || 9,94 |- | 100 || [[Dosiero:Flag of Lomas de Sargentillo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Lomas de Sargentillo|Lomas de Sargentillo]] || [[Lomas de Sargentillo]] || 18.413 || 533 || 34,54 |- | 101 || '''[[Kantono Macará|Macará]]''' || [[Macará]] || 19.018 || 578 || 32,9 |- | 102 || [[Dosiero:Machala Flag.svg|20px|border]] '''[[Kantono Machala|Machala]]''' || [[Machala]] || 245.972 || 338 || 727,72 |- | 103 || '''[[Kantono Manta|Manta]]''' || [[Manta (Ekvadoro)|Manta]] || 226.477 || 309 || 732,93 |- | 104 || [[Dosiero:Bandera de Marcabelí.png|20px|border]] '''[[Kantono Marcabelí|Marcabelí]]''' || [[Marcabelí]] || 5.450 || 147 || 37,07 |- | 105 || '''[[Kantono Mejía|Mejía]]''' || [[Machachi]] || 81.335 || 1.476 || 55,1 |- | 106 || [[Dosiero:Bandera de Mera.svg|20px]] '''[[Kantono Mera|Mera]]''' || [[Mera (Ekvadoro)|Mera]] || 11.861 || 520 || 22,8 |- | 107 || [[Dosiero:Flag of Milagro.svg|20px|border]] '''[[Kantono Milagro|Milagro]]''' || [[Milagro (Ekvadoro)|Milagro]] || 166 634 || 401 || 415,55 |- | 108 || [[Dosiero:Bandera de Mira.png|20px|border]] '''[[Kantono Mira|Mira]] || [[Mira (Ekvadoro)|Mira]] || 12.180 || 588 || 20,71 |- | 109 || [[Dosiero:Bandera de Mocahe.png|20px|border]] '''[[Kantono Mocache|Mocache]]''' || [[Mocache]] || 38.392 || 562 || 68,31 |- | 110 || [[Dosiero:Bandera de Mocha.png|20px|border]] '''[[Kantono Mocha|Mocha]]''' || [[Mocha (Ekvadoro)|Mocha]] || 6.777 || 86 || 78,8 |- | 111 || [[Dosiero:Bandera de Montalvo.png|20px]] '''[[Kantono Montalvo|Montalvo]]''' || [[Montalvo (Ekvadoro)|Montalvo]] || 24.164 || 362 || 66,75 |- | 112 || '''[[Kantono Montecristi|Montecristi]]''' || [[Montecristi (Ekvadoro)|Montecristi]] || 70.294 || 734 || 95,76 |- | 113 || [[Dosiero:Bandera de Montúfar.png|20px]] '''[[Kantono Montúfar|Montúfar]]''' || [[San Gabriel (Ekvadoro)|San Gabriel]] || 30.511 || 383 || 79,66 |- | 114 || '''[[Kantono Morona|Morona]]''' || [[Macas (Ekvadoro)|Macas]] || 41.155 || 5.095 || 8,07 |- | 115 || [[Dosiero:Bandera de Muisne.png|20px]] '''[[Kantono Muisne|Muisne]]''' || [[Muisne]] || 28.474 || 1.265 || 22,50 |- | 116 || [[Dosiero:Bandera de Nabón.png|20px|border]] '''[[Kantono Nabón|Nabón]]''' || [[Nabón]] || 15.892 || 636 || 24,98 |- | 117 || [[Dosiero: Bandera del cantón Nangaritza.png|20px]] '''[[Kantono Nangaritza|Nangaritza]]''' || [[Guayzimi]] || 5.196 || 2.026 || 2,56 |- | 118 || [[Dosiero:Flag of Italy.svg|20px|border]] '''[[Kantono Naranjal|Naranjal]] || [[Naranjal (Ekvadoro)|Naranjal]] || 69.012 || 2.015 || 42,25 |- | 119 || [[Dosiero:Flag of Naranjito.svg|20px|border]] '''[[Kantono Naranjito|Naranjito]] || [[Naranjito (Ekvadoro)|Naranjito]] || 37.186 || 250 || 148,74 |- | 120 || [[Dosiero:Flag of Nobol.svg|20px|border]] '''[[Kantono Nobol|Nobol]] || [[Nobol]] || 19.600 || 128 || 153,12 |- | 121 || [[Dosiero:Bandera de Olmedo de Loja.png|20px]] '''[[Kantono Olmedo (Loja)|Olmedo]]''' || [[Olmedo (Loja)|Olmedo]] || 4.870 || 109 || 44,67 |- | 122 || [[Dosiero:Bandera de Olmedo.png|20px|border|border]] '''[[Kantono Olmedo (Manabí)|Olmedo]]''' || [[Olmedo (Manabí)|Olmedo]] || 9.844 || 253 || 38,9 |- | 123 || '''[[Kantono Otavalo|Otavalo]]''' || [[Otavalo]] || 104.874 || 500 || 209,74 |- | 124 || [[Dosiero:Bandera Canton Oña.svg|20px]] '''[[Kantono Oña|Oña]]''' || [[Oña]] || 3.583 || 295 || 12,14 |- | 125 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pablo XI.png|20px|border]] '''[[Kantono Pablo Sexto|Pablo Sexto]]''' || [[Pablo Sexto (urbo)|Pablo Sexto]] || 1.823 || 1.371 || 1,32 |- | 126 || [[Dosiero:Bandera de Paján.png|20px|border]] '''[[Kantono Paján|Paján]]''' || [[Paján]] || 37.073 || 1.079 || 34,35 |- | 127 || [[Dosiero:Bandera de Palanda.png|20px|border]] '''[[Kantono Palanda|Palanda]]''' || [[Palanda]] || 8.089 || 1.925 || 4,2 |- | 128 || [[Dosiero:Bandera de Palenque.png|20px|border]] '''[[Kantono Palenque|Palenque]]''' || [[Palenque (Ekvadoro)|Palenque]] || 22.320 || 570 || 39,15 |- | 129 || [[Dosiero:Flag of Palestina.svg|20px]] '''[[Kantono Palestina|Palestina]] || [[Palestina (Ekvadoro)|Palestina]] || 16.065 || 205 || 78,36 |- | 130 || [[Dosiero:Bandera de Pallatanga.png|20px|border]] '''[[Kantono Pallatanga|Pallatanga]]''' || [[Pallatanga]] || 11.544 || 377 || 30,62 |- | 131 || [[Dosiero:Bandera de Palora.png|20px|border]] '''[[Kantono Palora|Palora]]''' || [[Palora]] || 9.936 || 1.436 || 6,91 |- | 132 || [[Dosiero:Bandera de Paltas.png|20px]] '''[[Kantono Paltas|Paltas]]''' || [[Catacocha]] || 23.801 || 1.124 || 21,17 |- | 132 || [[Dosiero:Bandera de Pangua.png|20px]] '''[[Kantono Pangua|Pangua]] || [[El Corazón (urbo)|El Corazón]] || 21.965 || 721 || 20,46 |- | 134 || [[Dosiero:Bandera de Paquisha.png|20px|border]] '''[[Kantono Paquisha|Paquisha]]''' || [[Paquisha (urbo)|Paquisha]] || 3.854 || 261 || 14,76 |- | 135 || '''[[Kantono Pasaje|Pasaje]]''' || [[Pasaje (urbo)|Pasaje]] || 72.806 || 451 || 161,43 |- | 136 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pastaza.png|20px]] '''[[Kantono Pastaza|Pastaza]]''' || [[Puyo]] || 62.016 || 19.727 || 3,14 |- | 137 || [[Dosiero:Bandera de Patate.png|20px|border]] '''[[Kantono Patate|Patate]]''' || [[Patate]] || 13.497 || 315 || 42,84 |- | 138 || [[Dosiero:Bandera Canton Paute.svg|20px|border]] '''[[Kantono Paute|Paute]] || [[Paute]] || 25.494 || 267 || 95,48 |- | 139 || [[Dosiero:Flag of Pedernales.svg|20px]] '''[[Kantono Pedernales|Pedernales]]''' || [[Pedernales (Ekvadoro)|Pedernales]] || 55.128 || 1.932 || 28,53 |- | 140 || '''[[Kantono Pedro Carbo|Pedro Carbo]] || [[Pedro Carbo (urbo)|Pedro Carbo]] || 43.436 || 940 || 46,2 |- | 141 || [[Dosiero:Flag of Pedro Moncayo.svg|20px]] '''[[Kantono Pedro Moncayo|Pedro Moncayo]] || [[Tabacundo]] || 33.172 || 332 || 99,91 |- | 142 || '''[[Kantono Pedro Vicente Maldonado|Pedro Vicente Maldonado]]''' || [[Pedro Vicente Maldonado (urbo)|Pedro Vicente Maldonado]] || 12.924 || 620 || 20,84 |- | 143 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20px|border]] '''[[Kantono Pelileo|Pelileo]]''' || [[Pelileo]] || 56.573 || 202 || 280,06 |- | 144 || [[Dosiero:Bandera de Penipe.png|20px|border]] '''[[Kantono Penipe|Penipe]]''' || [[Penipe]] || 6.739 || 370 || 18,21 |- | 145 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pichincha.png|20px|border]] '''[[Kantono Pichincha|Pichincha]]''' || [[Pichincha (urbo de Ekvadoro)|Pichincha]] || 30.244 || 1.067 || 28,34 |- | 146 || [[Dosiero:Bandera de Píllaro.png|20px]] '''[[Kantono Píllaro|Píllaro]]''' || [[Píllaro]] || 38.357 || 443 || 86,58 |- | 147 || [[Dosiero:Bandera de Pimampiro.svg|20px]] '''[[Kantono Pimampiro|Pimampiro]]''' || [[Pimampiro]] || 12.970 || 437 || 29,67 |- | 148 || [[Dosiero:Bandera de Pindal.png|20px|border]] '''[[Kantono Pindal|Pindal]]''' || [[Pindal]] || 8.645 || 194 || 44,56 |- | 149 || '''[[Kantono Piñas|Piñas]] || [[Piñas]] || 25.988 || 615 || 42,25 |- | 150 || [[Dosiero:Flag of General Villamil.svg|20px|border]] '''[[Kantono Playas|Playas]] || [[General Villamil]] || 41.935 || 280 || 149,76 |- | 151 || [[Dosiero:Bandera de Portovelo.png|20px]] '''[[Kantono Portovelo|Portovelo]] || [[Portovelo]] || 12.200 || 282 || 43,26 |- | 152 || [[Dosiero:Flag of Portoviejo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Portoviejo|Portoviejo]]''' || [[Portoviejo]] || 280.029 || 968 || 289,28 |- | 153 || [[Dosiero:Bandera Canton Pucara.svg|20px|border]] '''[[Kantono Pucará|Pucará]]''' || [[Pucará]] || 10.052 || 848 || 11,95 |- | 154 || '''[[Kantono Puebloviejo|Puebloviejo]]''' || [[San Francisco de Puebloviejo|Puebloviejo]] || 36.477 || 336 || 108,56 |- | 155 || [[Dosiero:Bandera de Puerto López.png|20px|border]] '''[[Kantono Puerto López|Puerto López]]''' || [[Puerto López (Ekvadoro)|Puerto López]] || 20.451 || 420 || 48,69 |- | 156 || [[Dosiero:Flag of Puerto Quito.svg|20px]] '''[[Kantono Puerto Quito|Puerto Quito]]''' || [[Puerto Quito]] || 20.445 || 683 || 29,93 |- | 157 ||'''[[Kantono Pujilí|Pujilí]]''' || [[Pujilí]] || 69.055 || 1.308 || 52,79 |- | 158 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Putumayo.png|20px|border]] '''[[Kantono Putumayo|Putumayo]]''' || [[Puerto El Carmen de Putumayo]] || 10.174 || 3.559 || 2,85 |- | 159 || [[Dosiero:Bandera de Puyango.png|20px|border]] '''[[Kantono Puyango|Puyango]]''' || [[Alamor (Ekvadoro)|Alamor]] || 15.513 || 643 || 24,12 |- | 160 || '''[[Kantono Quero|Quero]]''' || [[Quero (urbo)|Quero]] || 11.544 || 173 || 66,72 |- | 161 || [[Dosiero:Bandera de Quevedo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Quevedo|Quevedo]]''' || [[Quevedo (Ekvadoro)|Quevedo]] || 173.575 || 303 || 572,85 |- | 162 || '''[[Kantono Quijos|Quijos]]''' || [[Baeza (Ekvadoro)|Baeza]] || 6.224 || 1.577 || 3,94 |- | 163 || [[Dosiero:Bandera de Quilanga.png|20px]] '''[[Kantono Quilanga|Quilanga]]''' || [[Quilanga]] || 4.337 || 238 || 18,22 |- | 164 || [[Dosiero:Bandera de Quinindé.png|20px|border]] '''[[Kantono Quinindé|Quinindé]]''' || [[Quinindé]] || 122.570 || 3.855 || 3,17 |- | 165 || [[Dosiero:Bandera de Quinsaloma.jpg|20px]] '''[[Kantono Quinsaloma|Quinsaloma]]''' || [[Quinsaloma]] || 16476 || 280 || 58,84 |- | 166 || [[Dosiero:Flag of Quito.svg|20px]] '''[[Metropolita Distrikto Kito]]''' || [[Quito]] || 2.239.191 || 4.183 || 535,3 |- | 167 || [[Dosiero:Bandera de Riobamba.svg|20px]] '''[[Kantono Riobamba|Riobamba]]''' || [[Riobamba]] || 225.741 || 978 || 230,81 |- | 168 || '''[[Kantono Río Verde|Río Verde]]''' || [[Río Verde (Ekvadoro)|Río Verde]] || 26.869 || 1.506 || 17,84 |- | 169 || [[Dosiero:Bandera de Rocafuerte.png|20px|border]] '''[[Kantono Rocafuerte|Rocafuerte]] || [[Rocafuerte (urbo)|Rocafuerte]] || 33.469 || 280 || 119,53 |- | 170 || [[Dosiero:Flag of Sangolquí.svg|20px|border]] '''[[Kantono Rumiñahui|Rumiñahui]]''' || [[Sangolquí]] || 85.852 || 139 || 617,64 |- | 171 || [[Dosiero:Bandera de Salcedo.png|20px|border]] '''[[Kantono Salcedo|Salcedo]]''' || [[Salcedo (Ekvadoro)|Salcedo]] || 58.216 || 484 || 120,28 |- | 172 || '''[[Kantono Salinas|Salinas]]''' || [[Salinas (Ekvadoro)|Salinas]] || 68.675 || 97 || 707,98 |- | 173 || [[Dosiero:Flag of Urbina Jado.svg|20px]] '''[[Kantono Salitre|Salitre]] || [[Salitre (urbo)|Salitre]] || 57.402 || 387 || 148,32 |- | 174 || [[Dosiero:Flag of Samborondón.svg|20px]] '''[[Kantono Samborondón|Samborondón]] || [[Samborondón]] || 67.590 || 252 || 268,21 |- | 175 || '''[[Kantono San Cristóbal|San Cristóbal]]''' || [[Puerto Baquerizo Moreno]] || 7.475 || 849 || 8,80 |- | 176 || [[Dosiero:Bandera Canton San Fernando.svg|20px|border]] '''[[Kantono San Fernando|San Fernando]]''' || [[San Fernando (Ekvadoro)|San Fernando]] || 3.993 || 142 || 70,78 |- | 177 || [[Dosiero:Bandera del Cantón San Juan Bosco.png|20px]] '''[[Kantono San Juan Bosco|San Juan Bosco]]''' || [[San Juan Bosco (Ekvadoro)|San Juan Bosco]] || 3.908 || 1.138 || 3,43 |- | 178 || [[Dosiero:Bandera Canton San Lorenzo (Ecuador).svg|20px]] '''[[Kantono San Lorenzo|San Lorenzo]]''' || [[San Lorenzo (Ekvadoro)|San Lorenzo]] || 42.486 || 3.106 || 13,67 |- | 179 || [[Dosiero:Bandera de San Miguel de Bolívar.png|20px|border]] '''[[Kantono San Miguel|San Miguel]]''' || [[San Miguel (Ekvadoro)|San Miguel]] || 3.565 || 570 || 6,25 |- | 180 || [[Dosiero:Flag of San Miguel de Los Bancos.svg|20px|border]] '''[[Kantono San Miguel de Los Bancos|San Miguel de Los Bancos]]''' || [[San Miguel de Los Bancos]] || 17.573 || 839 || 20,94 |- | 181 || '''[[Kantono San Miguel de Urcuquí|San Miguel de Urcuquí]]''' || [[Urcuquí]] || 15.671 || 779 || 20,11 |- | 182 || [[Dosiero:Bandera de San Pedro de Huaca.png|20px|border]] '''[[Kantono San Pedro de Huaca|San Pedro de Huaca]]''' || [[Huaca (urbo)|Huaca]] || 7.624 || 65 || 107,38 |- | 183 || [[Dosiero:BanderaSanVicente.jpg|20px|border]] '''[[Kantono San Vicente|San Vicente]] || [[San Vicente (Ekvadoro)|San Vicente]] || 37.073 || 718 || 51,63 |- | 184 || [[Dosiero:Bandera de Santa Ana de Vuelta Larga.png|20px|border]] '''[[Kantono Santa Ana (Ekvadoro)|Santa Ana]] || [[Santa Ana (Ekvadoro)|Santa Ana]] || 47.385 || 1.022 || 46,36 |- | 185 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Santa Clara.png|20px]] '''[[Kantono Santa Clara (Ekvadoro)|Santa Clara]]''' || [[Santa Clara (Ekvadoro)|Santa Clara]] || 3.565 || 311 || 11,46 |- | 186 || '''[[Kantono Santa Cruz|Santa Cruz]] || [[Puerto Ayora]] || 15.393 || 1.794 || 8,58 |- | 187 || '''[[Kantono Santa Elena|Santa Elena]]''' || [[Santa Elena (Ekvadoro)|Santa Elena]] || 144.076 || 3.880 || 37,13 |- | 188 || '''[[Kantono Santa Isabel|Santa Isabel]]''' || [[Santa Isabel (urbo)|Santa Isabel]] || 18.393 || 781 || 23,55 |- | 189 || [[Dosiero:Flag of Santa Lucía.svg|20px]] '''[[Kantono Santa Lucía|Santa Lucía]] || [[Santa Lucía (Ekvadoro)|Santa Lucía]] || 38.923 || 359 || 108,42 |- | 190 || [[Dosiero:Flag of Santa Rosa.svg|20px]] '''[[Kantono Santa Rosa|Santa Rosa]] || [[Santa Rosa (Ekvadoro)|Santa Rosa]] || 69.036 || 889 || 77,65 |- | 191 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Santiago.png|20px]] '''[[Kantono Santiago|Santiago]]''' || [[Santiago de Méndez]] || 9.295 || 1.691 || 5,49 |- | 192 || [[Dosiero:Flag of Santo Domingo de los Colorados.svg|20px]] '''[[Kantono Santo Domingo (Ekvadoro)|Santo Domingo]]''' || [[Santo Domingo (Ekvadoro)|Santo Domingo]] || 368.013 || 3.805 || 96,71 |- | 193 || [[Dosiero:Bandera de Saraguro.png|20px|border]] '''[[Kantono Saraguro|Saraguro]]''' || [[Saraguro]] || 30.183 || 1.080 || 27,94 |- | 194 || [[Dosiero:Bandera de Saquisilí.png|20px]] '''[[Kantono Saquisilí|Saquisilí]]''' || [[Saquisilí]] || 25.320 || 208 || 121,73 |- | 195 || [[Dosiero:Bandera Canton Sevilla de Oro.svg|20px|border]] '''[[Kantono Sevilla de Oro|Sevilla de Oro]]''' || [[Sevilla de Oro]] || 5.889 || 314 || 18,75 |- | 196 || [[Dosiero:Bandera de Shushufindi.png|20px|border]] '''[[Kantono Shushufindi|Shushufindi]]''' || [[Shushufindi]] || 44.328 || 2.483 || 17,85 |- | 197 || [[Dosiero:Bandera de Sigchos.png|20px|border]] '''[[Kantono Sigchos|Sigchos]]''' || [[Sigchos]] || 21.944 || 1.313 || 16,71 |- | 198 || [[Dosiero:Bandera de Sigsig.png|20px|border]] '''[[Kantono Sígsig|Sígsig]]''' || [[Sígsig]] || 26.910 || 657 || 40,95 |- | 199 || [[Dosiero:Flag of Simón Bolívar, Ecuador.svg|20px]] '''[[Kantono Simón Bolívar|Simón Bolívar]] || [[Simón Bolívar (Ekvadoro)|Simón Bolívar]] || 25.483 || 359 || 70,98 |- | 200 || '''[[Kantono Sozoranga|Sozoranga]]''' || [[Sozoranga]] || 7.465 || 412 || 18,11 |- | 201 || [[Dosiero:Bandera de Bahía de Caraquez.png|20px|border]] '''[[Kantono Sucre|Sucre]] || [[Bahía de Caráquez]] || 59.157 || 764 || 77,43 |- | 202 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Sucumbíos.png|20px]] '''[[Kantono Sucumbíos|Sucumbíos]]''' || [[La Bonita]] || 3.390 || 1.502 || 2,25 |- | 203 || '''[[Kantono Sucúa|Sucúa]]''' || [[Sucúa]] || 18.318 || 893 || 20,51 |- | 204 || [[Dosiero:Bandera de Suscal.png|20px]] '''[[Kantono Suscal|Suscal]]''' || [[Suscal]] || 5.016 || 31 || 161,8 |- | 205 || [[Dosiero:Bandera de Taisha.png|20px]] '''[[Kantono Taisha|Taisha]]''' || [[Taisha]] || 18.437 || 6.090 || 3,02 |- | 206 || '''[[Cantón Tena|Tena]]''' || [[Tena (Ecuador)|Tena]] || 60.880 || 3.904 || 15,59 |- | 207 || [[Dosiero:Bandera de Tisaleo.png|20px]] '''[[Kantono Tisaleo|Tisaleo]]''' || [[Tisaleo]] || 12.137 || 59 || 205,71 |- | 208 || [[Dosiero:Bandera de Tiwintza.png|20px|border]] '''[[Kantono Tiwintza|Tiwintza]]''' || [[Santiago (Ekvadoro)|Santiago]] || 6.995 || 816 || 8,57 |- | 209 || [[Dosiero:Bandera de Tosagua.png|20px|border]] '''[[Kantono Tosagua|Tosagua]] || [[Tosagua]] || 38.341 || 377 || 101,7 |- | 210 || [[Dosiero:Flag of Tulcán.svg|20px]] '''[[Kantono Tulcán|Tulcán]]''' || [[Tulcán]] || 86.498 || 1.801 || 48,02 |- | 211 || '''[[Kantono Urdaneta|Urdaneta]]''' || [[Catarama]] || 29.263 || 377 || 77,62 |- | 212 || [[Dosiero:Bandera de Valencia.svg|20px]] '''[[Kantono Valencia|Valencia]]''' || [[Valencia (Ekvadoro)|Valencia]] || 42.556 || 707 || 60,19 |- | 213 || [[Dosiero:Bandera de 24 de Mayo.png|20px]] '''[[Kantono Veinticuatro de mayo|Veinticuatro de mayo]] || [[Sucre (Ekvadoro)|Sucre]] || 28.846 || 524 || 55,04 |- | 214 || [[Dosiero:Bandera de Ventanas.png|20px|border]] '''[[Kantono Ventanas|Ventanas]]''' || [[Ventanas (Ekvadoro)|Ventanas]] || 66.551 || 282 || 235,99 |- | 215 || '''[[Kantono Vinces|Vinces]]''' || [[Vinces]] || 71.736 || 693 || 103,51 |- | 216 || [[Dosiero:Yacuambiflag.gif|20px]] '''[[Kantono Yacuambi|Yacuambi]]''' || [[Yacuambi]] || 5.835 || 1.242 || 4,69 |- | 217 || [[Dosiero:Flag of Yaguachi.svg|20px]] '''[[Kantono Yaguachi|Yaguachi]] || [[Yaguachi]] || 60.958 || 515 || 118,36 |- | 218 || [[Dosiero:Yantzazaflag.gif|20px]] '''[[Kantono Yantzaza|Yantzaza]]''' || [[Yantzaza]] || 18.675 || 990 || 18,86 |- | 219 || [[Dosiero:Bandera de Zamora (Ecuador).svg|20px]] '''[[Kantono Zamora|Zamora]]''' || [[Zamora (Ekvadoro)|Zamora]] || 25.510 || 1.876 || 13,59 |- | 220 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Zapotillo.png|20px|border]] '''[[Kantono Zapotillo|Zapotillo]]''' || [[Zapotillo]] || 12.312 || 1.238 || 9,94 |- | 221 || [[Dosiero:Bandera zaruma 2.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Zaruma|Zaruma]] || [[Zaruma]] || 24.097 || 644 || 37,41 |} == Azuay == {{Ĉefartikolo|Azuay}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Camilo Ponce Enríquez.png|20px|border]] '''[[Cantón Camilo Ponce Enríquez|Camilo Ponce Enríquez]]''' || [[Camilo Ponce Enríquez (ciudad)|Camilo Ponce Enríquez]] || 21.998 || 639 || 34,42 |- | 2 || [[Dosiero:Flag of Chordeleg Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Chordeleg|Chordeleg]]''' || [[Chordeleg]] || 12.577 || 105 || 119,78 |- | 3 || [[Dosiero:Flag of Cuenca, Ecuador.svg|20px|border]] '''[[Kantono Cuenca|Cuenca]]''' || [[Cuenca (Ekvadoro)|Cuenca]] || 505.585 || 3.086 || 163,83 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera Canton El Pan.svg|20px|border]] '''[[Kantono El Pan|El Pan]]''' || [[El Pan]] || 3.036 || 132 || 23 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Girón.png|20px]] '''[[Kantono Girón|Girón]]''' || [[Girón]] || 12.607 || 347 || 36,33 |- | 6 ||'''[[Kantono Guachapala|Guachapala]]''' || [[Guachapala]] || 3.409 || 41 || 83,14 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera Canton Gualaceo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Gualaceo|Gualaceo]]''' || [[Gualaceo]] || 42.709 || 347 || 123,08 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera de Nabón.png|20px|border]] '''[[Kantono Nabón|Nabón]]''' || [[Nabón]] || 15.892 || 636 || 24,98 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera Canton Oña.svg|20px]] '''[[Kantono Oña|Oña]]''' || [[Oña]] || 3.583 || 295 || 12,14 |- | 10 || [[Dosiero:Bandera Canton Paute.svg|20px|border]] '''[[Kantono Paute|Paute]] || [[Paute]] || 25.494 || 267 || 95,48 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera Canton Pucara.svg|20px|border]] '''[[Kantono Pucará|Pucará]]''' || [[Pucará]] || 10.052 || 848 || 11,95 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera Canton San Fernando.svg|20px|border]] '''[[Kantono San Fernando|San Fernando]]''' || [[San Fernando (Ekvadoro)|San Fernando]] || 3.993 || 142 || 70,78 |- | 13 || '''[[Kantono Santa Isabel|Santa Isabel]]''' || [[Santa Isabel (urbo)|Santa Isabel]] || 18.393 || 781 || 23,55 |- | 14 || [[Dosiero:Bandera Canton Sevilla de Oro.svg|20px|border]] '''[[Kantono Sevilla de Oro|Sevilla de Oro]]''' || [[Sevilla de Oro]] || 5.889 || 314 || 18,75 |- | 15 || [[Dosiero:Bandera de Sigsig.png|20px|border]] '''[[Kantono Sígsig|Sígsig]]''' || [[Sígsig]] || 26.910 || 657 || 40,95 |- |} == Bolívar == {{Ĉefartikolo|Bolívar (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Caluma|Caluma]]''' || [[Caluma]] || 13.129 || 176 || 74,37 |- | 2 ||'''[[Kantono Chillanes|Chillanes]]''' || [[Chillanes]] || 11.861 || 655 || 18,1 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Chimbo.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Chimbo|Chimbo]] || [[Chimbo]] || 17.406 || 262 || 66,43 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Echendía.png|20px|border]] '''[[Kantono Echeandía|Echeandía]]''' || [[Echeandía]] || 12.114 || 230 || 52,66 |- | 5 || '''[[Kantono Guaranda|Guaranda]]''' || [[Guaranda]] || 91.877 || 1.898 || 48,40 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Las Naves.png|20px|border]] '''[[Kantono Las Naves|Las Naves]]''' || [[Las Naves (urbo)|Las Naves]] || 6.092 || 147 || 41,44 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de San Miguel de Bolívar.png|20px|border]] '''[[Kantono San Miguel|San Miguel]]''' || [[San Miguel (Ekvadoro)|San Miguel]] || 3.565 || 570 || 6,25 |- |} == Cañar == {{Ĉefartikolo|Canar}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Azogues|Azogues]]''' || [[Azogues]] || 70.064 || 613 || 114,29 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Biblián.png|20px]] '''[[Kantono Biblián|Biblián]]''' || [[Biblián]] || 20.817 || 277 || 75,15 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Cañar.png|20px]] '''[[Kantono Cañar|Cañar]] || [[Cañar (urbo)|Cañar]] || 59.323 || 1.804 || 32,88 |- | 4 || '''[[Kantono Déleg|Déleg]]''' || [[Déleg]] || 6.100 || 78 || 78,2 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20px|border]] '''[[Kantono El Tambo|El Tambo]]''' || [[El Tambo (Ekvadoro)|El Tambo]] || 9.475 || 65 || 145,76 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de La Troncal.png|20px|border]] '''[[Kantono La Troncal|La Troncal]]''' || [[La Troncal]] || 54.389 || 65 || 167,86 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Suscal.png|20px]] '''[[Kantono Suscal|Suscal]]''' || [[Suscal]] || 5.016 || 31 || 161,8 |- |} == Carchi == {{Ĉefartikolo|Carchi}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 ||'''[[Kantono Bolívar (Carchi)|Bolívar]]''' || [[Bolívar (Carchi)|Bolívar]] || 14.347 || 353 || 40,64 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Espejo.png|20px]] '''[[Kantono Espejo|Espejo]]''' || [[El Ángel (urbo)|El Ángel]] || 13.634 || 554 || 24,61 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Mira.png|20px|border]] '''[[Kantono Mira|Mira]] || [[Mira (Ekvadoro)|Mira]] || 12.180 || 588 || 20,71 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Montúfar.png|20px]] '''[[Kantono Montúfar|Montúfar]]''' || [[San Gabriel (Ekvadoro)|San Gabriel]] || 30.511 || 383 || 79,66 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de San Pedro de Huaca.png|20px|border]] '''[[Kantono San Pedro de Huaca|San Pedro de Huaca]]''' || [[Huaca (urbo)|Huaca]] || 7.624 || 65 || 107,38 |- | 6 || [[Dosiero:Flag of Tulcán.svg|20px]] '''[[Kantono Tulcán|Tulcán]]''' || [[Tulcán]] || 86.498 || 1.801 || 48,02 |- |} == Chimborazo == {{Ĉefartikolo|Chimborazo (provinco)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Alausí.png|20px]] '''[[Kantono Alausí|Alausí]]''' || [[Alausí]] || 44.089 || 1.644 || 26,81 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Chambo.png|20px]] '''[[Kantono Chambo|Chambo]]''' || [[Chambo]] || 11.885 || 163 || 72,91 |- | 3 || '''[[Kantono Chunchi|Chunchi]] || [[Chunchi]] || 12.685 || 273 || 46,46 |- | 4 || '''[[Kantono Colta|Colta]]''' || [[Cajabamba (Ekvadoro)|Cajabamba]] || 44.971 || 829 || 54,24 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Cumandá.png|20px]] '''[[Kantono Cumandá|Cumandá]]''' || [[Cumandá (urbo)|Cumandá]] || 12.922 || 159 || 81,27 |- | 6 || '''[[Kantono Guamote|Guamote]]''' || [[Guamote]] || 45.153 || 1.216 || 37,13 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Guano.png|20px|border]] '''[[Kantono Guano|Guano]]''' || [[Guano (urbo)|Guano]] || 42.851 || 473 || 90,59 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera de Pallatanga.png|20px|border]] '''[[Kantono Pallatanga|Pallatanga]]''' || [[Pallatanga]] || 11.544 || 377 || 30,62 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Penipe.png|20px|border]] '''[[Kantono Penipe|Penipe]]''' || [[Penipe]] || 6.739 || 370 || 18,21 |- | 10 || [[Dosiero:Bandera de Riobamba.svg|20px]] '''[[Kantono Riobamba|Riobamba]]''' || [[Riobamba]] || 225.741 || 978 || 230,81 |- |} == Cotopaxi == {{Ĉefartikolo|Cotopaxi (provinco)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de la Maná.png|20px|border]] '''[[Kantono La Maná|La Maná]]''' || [[La Maná]] || 42.216 || 663 || 63,67 |- | 2 || [[Dosiero:BanderaLatacunga.JPG|20px]] '''[[Kantono Latacunga|Latacunga]]''' || [[Latacunga]] || 170.489 || 1.377 || 123,81 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Pangua.png|20px]] '''[[Kantono Pangua|Pangua]] || [[El Corazón (urbo)|El Corazón]] || 21.965 || 721 || 20,46 |- | 4 ||'''[[Kantono Pujilí|Pujilí]]''' || [[Pujilí]] || 69.055 || 1.308 || 52,79 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Salcedo.png|20px|border]] '''[[Kantono Salcedo|Salcedo]]''' || [[Salcedo (Ekvadoro)|Salcedo]] || 58.216 || 484 || 120,28 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Saquisilí.png|20px]] '''[[Kantono Saquisilí|Saquisilí]]''' || [[Saquisilí]] || 25.320 || 208 || 121,73 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Sigchos.png|20px|border]] '''[[Kantono Sigchos|Sigchos]]''' || [[Sigchos]] || 21.944 || 1.313 || 16,71 |} == El Oro == {{Ĉefartikolo|El Oro (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Ban-arenillas.jpg|20px]] '''[[Kantono Arenillas|Arenillas]]''' || [[Arenillas (Ekvadoro)|Arenillas]] || 26.844 || 803 || 33,42 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera_atahualpa.jpg|20px]] '''[[Kantono Atahualpa|Atahualpa]]''' || [[Paccha]] || 5.833 || 278 || 20,98 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Balsas.png|20px]] '''[[Kantono Balsas|Balsas]] || [[Balsas (urbo)|Balsas]] || 6.861 || 69 || 99,43 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Chilla.png|20px]] '''[[Kantono Chilla|Chilla]]''' || [[Chilla (Ekvadoro)|Chilla]] || 2.484 || 328 || 7,57 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de El Guabo.png|20px]] '''[[Kantono El Guabo|El Guabo]]''' || [[El Guabo]] || 50.009 || 603 || 82,93 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Huaquillas.png|20px]] '''[[Kantono Huaquillas|Huaquillas]]''' || [[Huaquillas]] || 47.706 || 72 || 662,58 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Las Lajas.png|20px|border]] '''[[Kantono Las Lajas|Las Lajas]]''' || [[La Victoria (Ekvadoro)|La Victoria]] || 4.794 || 297 || 16,14 |- | 8 || [[Dosiero:Machala Flag.svg|20px|border]] '''[[Kantono Machala|Machala]]''' || [[Machala]] || 245.972 || 338 || 727,72 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Marcabelí.png|20px|border]] '''[[Kantono Marcabelí|Marcabelí]]''' || [[Marcabelí]] || 5.450 || 147 || 37,07 |- | 10 || '''[[Kantono Pasaje|Pasaje]]''' || [[Pasaje (urbo)|Pasaje]] || 72.806 || 451 || 161,43 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Piñas.png|20px]] '''[[Kantono Piñas|Piñas]] || [[Piñas]] || 25.988 || 615 || 42,25 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Portovelo.png|20px]] '''[[Kantono Portovelo|Portovelo]] || [[Portovelo]] || 12.200 || 282 || 43,26 |- | 13 || [[Dosiero:Bandera de Santa Rosa.png|20px]] '''[[Kantono Santa Rosa|Santa Rosa]] || [[Santa Rosa (Ekvadoro)|Santa Rosa]] || 69.036 || 889 || 77,65 |- | 14 || [[Dosiero:Bandera zaruma 2.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Zaruma|Zaruma]] || [[Zaruma]] || 24.097 || 644 || 37,41 |- |} == Esmeraldas == {{Ĉefartikolo|Esmeraldas (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Atacames.png|20px|border]] '''[[Kantono Atacames|Atacames]]''' || [[Atacames]] || 41.526 || 511 || 81,26 |- | 2 || '''[[Kantono Eloy Alfaro|Eloy Alfaro]]''' || [[Limones (Ekvadoro)|Limones]] || 39.739 || 4.302 || 9,23 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera Província Esmeraldas.svg|20px|border]] '''[[Kantono Esmeraldas|Esmeraldas]]''' || [[Esmeraldas (Ekvadoro)|Esmeraldas]] || 189.504 || 1.351 || 140,26 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Muisne.png|20px]] '''[[Kantono Muisne|Muisne]]''' || [[Muisne]] || 28.474 || 1.265 || 22,50 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Quinindé.png|20px|border]] '''[[Kantono Quinindé|Quinindé]]''' || [[Quinindé]] || 122.570 || 3.855 || 3,17 |- | 6 || '''[[Kantono Río Verde|Río Verde]]''' || [[Río Verde (Ekvadoro)|Río Verde]] || 26.869 || 1.506 || 17,84 |- | 7 || '''[[Kantono San Lorenzo|San Lorenzo]]''' || [[San Lorenzo (Ekvadoro)|San Lorenzo]] || 42.486 || 3.106 || 13,67 |- |} == Galápagos == {{Ĉefartikolo|Galapagoj (provinco)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Isabela|Isabela]]''' || [[Puerto Villamil]] || 2.256 || 5.367 || 0,42 |- | 2 || '''[[Kantono San Cristóbal|San Cristóbal]]''' || [[Puerto Baquerizo Moreno]] || 7.475 || 849 || 8,80 |- | 3 || '''[[Kantono Santa Cruz|Santa Cruz]] || [[Puerto Ayora]] || 15.393 || 1.794 || 8,58 |- |} == Guayas == {{Ĉefartikolo|Guayas}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Flag of Jujan.svg|20px]] '''[[Kantono Alfredo Baquerizo Moreno|Alfredo Baquerizo Moreno]]''' || [[Juján]] || 25.179 || 216 || 116,56 |- | 2 || [[Dosiero:Flag of Balao.svg|20px|border]] '''[[Kantono Balao|Balao]]''' || [[Balao]] || 20.523 || 465 || 44,13 |- | 3 || [[Dosiero:Flag of Balzar.svg|20px|border]] '''[[Kantono Balzar|Balzar]] || [[Balzar]] || 53.937 || 1.173 || 45,98 |- | 4 || [[Dosiero:Flag of Colimes.svg|20px|border]] '''[[Kantono Colimes|Colimes]]''' || [[Colimes]] || 23.423 || 758 || 30,9 |- | 5 || [[Dosiero:Flag of Marcelino Maridueña.svg|20px]] '''[[Kantono Coronel Marcelino Maridueña|Coronel Marcelino Maridueña]]''' || [[Marcelino Maridueña (urbo)|Marcelino Maridueña]] || 12.033 || 337 || 35,7 |- | 6 || [[Dosiero:Flag of Daule.svg|20px|border]] '''[[Kantono Daule|Daule]]''' || [[Daule]] || 120.326 || 475 || 253,32 |- | 7 || [[Dosiero:Flag of Durán.svg|20px|border]] '''[[Kantono Durán|Durán]]''' || [[Durán (urbo)|Durán]] || 235.769 || 339 || 695,48 |- | 8 || [[Dosiero:Flag of El Empalme.svg|20px|border]] '''[[Kantono El Empalme|El Empalme]]''' || [[El Empalme]] || 74.451 || 711 || 104,71 |- | 9 || '''[[Kantono El Triunfo|El Triunfo]]''' || [[El Triunfo (Ekvadoro)|El Triunfo]] || 44.778 || 405 || 110,56 |- | 10 || [[Dosiero:Flag of Bucay.svg|20px|border]] '''[[Kantono General Antonio Elizalde|General Antonio Elizalde]] || [[Bucay]] || 10.642 || 154 || 69,1 |- | 11 || [[Dosiero:Flag of Guayaquil.svg|20px|border]] '''[[Kantono Guayaquil|Guayaquil]] || [[Guayaquil]] || 2.350.915 || 3.445 || 682,41 |- | 12 || [[Dosiero:Flag of Isidro Ayora.svg|20px]] '''[[Kantono Isidro Ayora|Isidro Ayora]] || [[Isidro Ayora (urbo)|Isidro Ayora]] || 10.870 || 488 || 22,27 |- | 13 || [[Dosiero:Flag of Lomas de Sargentillo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Lomas de Sargentillo|Lomas de Sargentillo]] || [[Lomas de Sargentillo]] || 18.413 || 533 || 34,54 |- | 14 || [[Dosiero:Flag of Milagro.svg|20px|border]] '''[[Kantono Milagro|Milagro]]''' || [[Milagro (Ekvadoro)|Milagro]] || 166 634 || 401 || 415,55 |- | 15 || [[Dosiero:Flag of Italy.svg|20px|border]] '''[[Kantono Naranjal|Naranjal]] || [[Naranjal (Ekvadoro)|Naranjal]] || 69.012 || 2.015 || 42,25 |- | 16 || [[Dosiero:Flag of Naranjito.svg|20px|border]] '''[[Kantono Naranjito|Naranjito]] || [[Naranjito (Ekvadoro)|Naranjito]] || 37.186 || 250 || 148,74 |- | 17 || [[Dosiero:Flag of Nobol.svg|20px|border]] '''[[Kantono Nobol|Nobol]] || [[Nobol]] || 19.600 || 128 || 153,12 |- | 18 || [[Dosiero:Flag of Palestina.svg|20px]] '''[[Kantono Palestina|Palestina]] || [[Palestina (Ekvadoro)|Palestina]] || 16.065 || 205 || 78,36 |- | 19 || '''[[Kantono Pedro Carbo|Pedro Carbo]] || [[Pedro Carbo (urbo)|Pedro Carbo]] || 43.436 || 940 || 46,2 |- | 20 || [[Dosiero:Flag of General Villamil.svg|20px|border]] '''[[Kantono Playas|Playas]] || [[General Villamil]] || 41.935 || 280 || 149,76 |- | 21 || [[Dosiero:Flag of Urbina Jado.svg|20px]] '''[[Kantono Salitre|Salitre]] || [[Salitre (urbo)|Salitre]] || 57.402 || 387 || 148,32 |- | 22 || [[Dosiero:Flag of Samborondón.svg|20px]] '''[[Kantono Samborondón|Samborondón]] || [[Samborondón]] || 67.590 || 252 || 268,21 |- | 23 || [[Dosiero:Flag of Santa Lucía.svg|20px]] '''[[Kantono Santa Lucía|Santa Lucía]] || [[Santa Lucía (Ekvadoro)|Santa Lucía]] || 38.923 || 359 || 108,42 |- | 24 || [[Dosiero:Flag of Simón Bolívar, Ecuador.svg|20px]] '''[[Kantono Simón Bolívar|Simón Bolívar]] || [[Simón Bolívar (Ekvadoro)|Simón Bolívar]] || 25.483 || 359 || 70,98 |- | 25 || [[Dosiero:Flag of Yaguachi.svg|20px]] '''[[Kantono Yaguachi|Yaguachi]] || [[Yaguachi]] || 60.958 || 515 || 118,36 |- |} == Imbabura == {{Ĉefartikolo|Imbabura}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Atuntaqui.png|20px]] '''[[Kantono Antonio Ante|Antonio Ante]]''' || [[Atuntaqui]] || 43.518 || 79 || 550,86 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Cotacachi.png|20px|border]] '''[[Kantono Cotacachi|Cotacachi]]''' || [[Cotacachi (urbo)|Cotacachi]] || 40.036 || 1.809 || 22,13 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Ibarra.png|20px|border]] '''[[Kantono Ibarra|Ibarra]]''' || [[Ibarra (Ekvadoro)|Ibarra]] || 181.175 || 1.093 || 165,75 |- | 4 || '''[[Kantono Otavalo|Otavalo]]''' || [[Otavalo]] || 104.874 || 500 || 209,74 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Pimampiro.svg|20px]] '''[[Kantono Pimampiro|Pimampiro]]''' || [[Pimampiro]] || 12.970 || 437 || 29,67 |- | 6 || '''[[Kantono San Miguel de Urcuquí|San Miguel de Urcuquí]]''' || [[Urcuquí]] || 15.671 || 779 || 20,11 |- |} == Loja == {{Ĉefartikolo|Loja}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Calvas.png|20px]] '''[[Kantono Calvas|Calvas]]''' || [[Cariamanga]] || 28.185 || 855 || 32,96 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Catamayo.png|20px]] '''[[Kantono Catamayo|Catamayo]]''' || [[Catamayo]] || 30.638 || 649 || 47,2 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Celica.png|20px]] '''[[Kantono Celica|Celica]] || [[Celica]] || 14.468 || 518 || 27,93 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Chaguarpamba.png|20px]] '''[[Kantono Chaguarpamba|Chaguarpamba]]''' || [[Chaguarpamba]] || 7.161 || 312 || 22,95 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Espíndola.png|20px]] '''[[Kantono Espíndola|Espíndola]]''' || [[Amaluza]] || 14.799 || 521 || 28,4 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Gonzanamá.png|20px]] '''[[Kantono Gonzanamá|Gonzanamá]]''' || [[Gonzanamá]] || 12.716 || 1.272 || 9,99 |- | 7 || [[Dosiero:Flag of Loja.svg|20px]] '''[[Kantono Loja|Loja]]''' || [[Loja (Ekvadoro)|Loja]] || 214.855 || 1.928 || 111,43 |- | 8 || '''[[Kantono Macará|Macará]]''' || [[Macará]] || 19.018 || 578 || 32,9 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Olmedo de Loja.png|20px]] '''[[Kantono Olmedo (Loja)|Olmedo]]''' || [[Olmedo (Loja)|Olmedo]] || 4.870 || 109 || 44,67 |- | 10 || [[Dosiero:Bandera de Paltas.png|20px]] '''[[Kantono Paltas|Paltas]]''' || [[Catacocha]] || 23.801 || 1.124 || 21,17 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Pindal.png|20px|border]] '''[[Kantono Pindal|Pindal]]''' || [[Pindal]] || 8.645 || 194 || 44,56 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Puyango.png|20px|border]] '''[[Kantono Puyango|Puyango]]''' || [[Alamor (Ekvadoro)|Alamor]] || 15.513 || 643 || 24,12 |- | 13 || [[Dosiero:Bandera de Quilanga.png|20px]] '''[[Kantono Quilanga|Quilanga]]''' || [[Quilanga]] || 4.337 || 238 || 18,22 |- | 14 || [[Dosiero:Bandera de Saraguro.png|20px|border]] '''[[Kantono Saraguro|Saraguro]]''' || [[Saraguro]] || 30.183 || 1.080 || 27,94 |- | 15 || '''[[Kantono Sozoranga|Sozoranga]]''' || [[Sozoranga]] || 7.465 || 412 || 18,11 |- | 16 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Zapotillo.png|20px|border]] '''[[Kantono Zapotillo|Zapotillo]]''' || [[Zapotillo]] || 12.312 || 1.238 || 9,94 |- |} == Los Ríos == {{Ĉefartikolo|Los Ríos (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Baba|Baba]]''' || [[Baba (urbo)|Baba]] || 39.681 || 516 || 76,9 |- | 2 || '''[[Kantono Babahoyo|Babahoyo]]''' || [[Babahoyo]] || 153.776 || 1.076 || 142,91 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Buena Fe.png|20px|border]] '''[[Kantono Buena Fe|Buena Fe]] || [[Buena Fe (urbo)|Buena Fe]] || 63.148 || 569 || 110,98 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Mocahe.png|20px|border]] '''[[Kantono Mocache|Mocache]]''' || [[Mocache]] || 38.392 || 562 || 68,31 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Montalvo.png|20px]] '''[[Kantono Montalvo|Montalvo]]''' || [[Montalvo (Ekvadoro)|Montalvo]] || 24.164 || 362 || 66,75 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Palenque.png|20px|border]] '''[[Kantono Palenque|Palenque]]''' || [[Palenque (Ekvadoro)|Palenque]] || 22.320 || 570 || 39,15 |- | 7 || '''[[Kantono Puebloviejo|Puebloviejo]]''' || [[San Francisco de Puebloviejo|Puebloviejo]] || 36.477 || 336 || 108,56 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera de Quevedo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Quevedo|Quevedo]]''' || [[Quevedo (Ekvadoro)|Quevedo]] || 173.575 || 303 || 572,85 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Quinsaloma.jpg|20px]] '''[[Kantono Quinsaloma|Quinsaloma]]''' || [[Quinsaloma]] || 16476 || 280 || 58,84 |- | 10 || '''[[Kantono Urdaneta|Urdaneta]]''' || [[Catarama]] || 29.263 || 377 || 77,62 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Valencia.svg|20px]] '''[[Kantono Valencia|Valencia]]''' || [[Valencia (Ekvadoro)|Valencia]] || 42.556 || 707 || 60,19 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Ventanas.png|20px|border]] '''[[Kantono Ventanas|Ventanas]]''' || [[Ventanas (Ekvadoro)|Ventanas]] || 66.551 || 282 || 235,99 |- | 13 || '''[[Kantono Vinces|Vinces]]''' || [[Vinces]] || 71.736 || 693 || 103,51 |- |} == Manabí == {{Ĉefartikolo|Manabí}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Calceta.svg|20px]] '''[[Kantono Bolívar (Manabí)|Bolívar]]''' || [[Calceta (urbo)|Calceta]] || 40.735 || 537 || 75,85 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera Cantonal de Chone.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Chone|Chone]]''' || [[Chone]] || 126.491 || 3.017 || 41,92 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de El Carmen.png|20px|border]] '''[[Kantono El Carmen|El Carmen]] || [[El Carmen (Ekvadoro)|El Carmen]] || 89.021 || 1.245 || 71,50 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Flavio Alfaro.png|20px|border]] '''[[Kantono Flavio Alfaro|Flavio Alfaro]]''' || [[Flavio Alfaro (urbo)|Flavio Alfaro]] || 25.004 || 1.343 || 18,61 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Jama.png|20px|border]] '''[[Kantono Jama|Jama]]''' || [[Jama (urbo)|Jama]] || 23.253 || 575 || 40,44 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de jaramijo.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Jaramijó|Jaramijó]]''' || [[Jaramijó]] || 18.486 || 97 || 190,57 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Jipijapa.png|20px]] '''[[Kantono Jipijapa|Jipijapa]] || [[Jipijapa]] || 71.083 || 347 || 204,85 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Junín.png|20px]] '''[[Kantono Junín|Junín]]''' || [[Junín (Ekvadoro)|Junín]] || 18.942 || 246 || 77 |- | 9 || '''[[Kantono Manta|Manta]]''' || [[Manta (Ekvadoro)|Manta]] || 226.477 || 309 || 732,93 |- | 10 || '''[[Kantono Montecristi|Montecristi]]''' || [[Montecristi (Ekvadoro)|Montecristi]] || 70.294 || 734 || 95,76 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Olmedo.png|20px|border|border]] '''[[Kantono Olmedo (Manabí)|Olmedo]]''' || [[Olmedo (Manabí)|Olmedo]] || 9.844 || 253 || 38,9 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Paján.png|20px|border]] '''[[Kantono Paján|Paján]]''' || [[Paján]] || 37.073 || 1.079 || 34,35 |- | 13 || [[Dosiero:Bandera de Pedernales.png|20px]] '''[[Kantono Pedernales|Pedernales]]''' || [[Pedernales (Ekvadoro)|Pedernales]] || 55.128 || 1.932 || 28,53 |- | 14 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pichincha.png|20px|border]] '''[[Kantono Pichincha|Pichincha]]''' || [[Pichincha (urbo de Ekvadoro)|Pichincha]] || 30.244 || 1.067 || 28,34 |- | 15 || [[Dosiero:Bandera de Portoviejo.PNG|20px|border]] '''[[Kantono Portoviejo|Portoviejo]]''' || [[Portoviejo]] || 280.029 || 968 || 289,28 |- | 16 || [[Dosiero:Bandera de Puerto López.png|20px|border]] '''[[Kantono Puerto López|Puerto López]]''' || [[Puerto López (Ekvadoro)|Puerto López]] || 20.451 || 420 || 48,69 |- | 17 || [[Dosiero:Bandera de Rocafuerte.png|20px|border]] '''[[Kantono Rocafuerte|Rocafuerte]] || [[Rocafuerte (urbo)|Rocafuerte]] || 33.469 || 280 || 119,53 |- | 18 || [[Dosiero:BanderaSanVicente.jpg|20px|border]] '''[[Kantono San Vicente|San Vicente]] || [[San Vicente (Ekvadoro)|San Vicente]] || 37.073 || 718 || 51,63 |- | 19 || [[Dosiero:Bandera de Santa Ana de Vuelta Larga.png|20px|border]] '''[[Kantono Santa Ana (Ecuador)|Santa Ana]] || [[Santa Ana (Ekvadoro)|Santa Ana]] || 47.385 || 1.022 || 46,36 |- | 20 || [[Dosiero:Bandera de Bahía de Caraquez.png|20px|border]] '''[[Kantono Sucre|Sucre]] || [[Bahía de Caráquez]] || 59.157 || 764 || 77,43 |- | 21 || [[Dosiero:Bandera de Tosagua.png|20px|border]] '''[[Kantono Tosagua|Tosagua]] || [[Tosagua]] || 38.341 || 377 || 101,7 |- | 22 || [[Dosiero:Bandera de 24 de Mayo.png|20px]] '''[[Kantono Veinticuatro de mayo|Veinticuatro de mayo]] || [[Sucre (Ekvadoro)|Sucre]] || 28.846 || 524 || 55,04 |- |} == Morona Santiago == {{Ĉefartikolo|Morona-Santiago}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera Canton Gualaquiza.svg|20px|border]] '''[[Kantono Gualaquiza|Gualaquiza]]''' || [[Gualaquiza]] || 17.162 || 2.203 || 7,79 |- | 2 || '''[[Kantono Huamboya|Huamboya]]''' || [[Huamboya]] || 8.466 || 653 || 12,96 |- | 3 || '''[[Kantono Limón Indanza|Limón Indanza]] || [[General Leonidas Plaza Gutiérrez]] || 9.722 || 2.101 || 4,62 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Logroño.png|20px]] '''[[Kantono Logroño|Logroño]]''' || [[Logroño (Ekvadoro)|Logroño]] || 5.723 || 1.218 || 4,69 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera Macas.png|20px|border]] '''[[Kantono Morona|Morona]]''' || [[Macas (Ekvadoro)|Macas]] || 41.155 || 5.095 || 8,07 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pablo XI.png|20px|border]] '''[[Kantono Pablo Sexto|Pablo Sexto]]''' || [[Pablo Sexto (urbo)|Pablo Sexto]] || 1.823 || 1.371 || 1,32 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Palora.png|20px|border]] '''[[Kantono Palora|Palora]]''' || [[Palora]] || 9.936 || 1.436 || 6,91 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera del Cantón San Juan Bosco.png|20px]] '''[[Kantono San Juan Bosco|San Juan Bosco]]''' || [[San Juan Bosco (Ekvadoro)|San Juan Bosco]] || 3.908 || 1.138 || 3,43 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Santiago.png|20px]] '''[[Kantono Santiago|Santiago]]''' || [[Santiago de Méndez]] || 9.295 || 1.691 || 5,49 |- | 10 || '''[[Kantono Sucúa|Sucúa]]''' || [[Sucúa]] || 18.318 || 893 || 20,51 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Taisha.png|20px]] '''[[Kantono Taisha|Taisha]]''' || [[Taisha]] || 18.437 || 6.090 || 3,02 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Tiwintza.png|20px|border]] '''[[Kantono Tiwintza|Tiwintza]]''' || [[Santiago (Ekvadoro)|Santiago]] || 6.995 || 816 || 8,57 |- |} == Napo == {{Ĉefartikolo|Napo (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Archidona (Ecuador).svg|20px|border]] '''[[Kantono Archidona|Archidona]]''' || [[Archidona (Ekvadoro)|Archidona]] || 24.969 || 3.029 || 8,24 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Carlos Julio Arosamena Tola.png|20px|border]] '''[[Kantono Carlos Julio Arosamena Tola|Carlos Julio Arosamena Tola]]''' || [[Carlos Julio Arosamena Tola (urbo)|Carlos Julio Arosamena Tola]] || 3.664 || 501 || 7,31 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de El Chaco.png|20px|border]] '''[[Kantono El Chaco|El Chaco]]''' || [[El Chaco (Ekvadoro)|El Chaco]] || 7.960 || 3.473 || 2,27 |- | 4 || '''[[Kantono Quijos|Quijos]]''' || [[Baeza (Ekvadoro)|Baeza]] || 6.224 || 1.577 || 3,94 |- | 5 || '''[[Cantón Tena|Tena]]''' || [[Tena]] || 60.880 || 3.904 || 15,59 |- |} == Orellana == {{Ĉefartikolo|Orellana (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Aguarico.png|20px|border]] '''[[Kantono Aguarico|Aguarico]]''' || [[Nuevo Rocafuerte]] || 4.847 || 11.358 || 0,42 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Puerto Francisco de Orellana.png|20px|border]] '''[[Kantono Francisco de Orellana|Orellana]]''' || [[Puerto Francisco de Orellana]] || 72.795 || 6.995 || 10,4 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de La Joya de Los Sachas.png|20px|border]] '''[[Kantono La Joya de los Sachas|La Joya de los Sachas]]''' || [[La Joya de los Sachas]] || 37.591 || 1.195 || 31,45 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Loreto.png|20px|border]] '''[[Kantono Loreto|Loreto]]''' || [[Loreto (Ekvadoro)|Loreto]] || 21.163 || 2.127 || 9,94 |- |} == Pastaza == {{Ĉefartikolo|Pastaza}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Arajuno.png|20px]] '''[[Kantono Arajuno|Arajuno]]''' || [[Arajuno]] || 6.491 || 8.767 || 0,74 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Mera.jpg|20px]] '''[[Kantono Mera|Mera]]''' || [[Mera (Ekvadoro)|Mera]] || 11.861 || 520 || 22,8 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pastaza.png|20px]] '''[[Kantono Pastaza|Pastaza]]''' || [[Puyo]] || 62.016 || 19.727 || 3,14 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Santa Clara.png|20px]] '''[[Kantono Santa Clara (Ekvadoro)|Santa Clara]]''' || [[Santa Clara (Ekvadoro)|Santa Clara]] || 3.565 || 311 || 11,46 |- |} == Pichincha == {{Ĉefartikolo|Provinco Pichincha}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Flag of Cayambe.svg|20px]] '''[[Kantono Cayambe|Cayambe]]''' || [[Cayambe (urbo)|Cayambe]] || 85.795 || 1.189 || 72,15 |- | 2 || '''[[Kantono Mejía|Mejía]]''' || [[Machachi]] || 81.335 || 1.476 || 55,1 |- | 3 || [[Dosiero:Flag of Pedro Moncayo.svg|20px]] '''[[Kantono Pedro Moncayo|Pedro Moncayo]] || [[Tabacundo]] || 33.172 || 332 || 99,91 |- | 4 || '''[[Kantono Pedro Vicente Maldonado|Pedro Vicente Maldonado]]''' || [[Pedro Vicente Maldonado (urbo)|Pedro Vicente Maldonado]] || 12.924 || 620 || 20,84 |- | 5 || [[Dosiero:Flag of Puerto Quito.svg|20px]] '''[[Kantono Puerto Quito|Puerto Quito]]''' || [[Puerto Quito]] || 20.445 || 683 || 29,93 |- | 6 || [[Dosiero:Flag of Quito.svg|20px]] '''[[Metropolita Distrikto Kito]]''' || [[Quito]] || 2.239.191 || 4.183 || 535,3 |- | 7 || [[Dosiero:Flag of Sangolquí.svg|20px|border]] '''[[Kantono Rumiñahui|Rumiñahui]]''' || [[Sangolquí]] || 85.852 || 139 || 617,64 |- | 8 || [[Dosiero:Flag of San Miguel de Los Bancos.svg|20px|border]] '''[[Kantono San Miguel de Los Bancos|San Miguel de Los Bancos]]''' || [[San Miguel de Los Bancos]] || 17.573 || 839 || 20,94 |- |} == Santa Elena == {{Ĉefartikolo|Provinco Santa Elena}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera del Cantón La Libertad.png|20px|border]] '''[[Kantono La Libertad|La Libertad]]''' || [[La Libertad (Ekvadoro)|La Libertad]] || 95.942 || 26 || 3690,07 |- | 2 || '''[[Kantono Salinas|Salinas]]''' || [[Salinas (Ekvadoro)|Salinas]] || 68.675 || 97 || 707,98 |- | 3 || '''[[Kantono Santa Elena|Santa Elena]]''' || [[Santa Elena (Ekvadoro)|Santa Elena]] || 144.076 || 3.880 || 37,13 |- |} == Santo Domingo de los Tsáchilas == {{Ĉefartikolo|Provinco Santo Domingo de los Tsáchilas}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono La Concordia|La Concordia]]''' || [[La Concordia (Ekvadoro)|La Concordia]] || 42.924 || 375 || 114,46 |- | 2 || [[Dosiero:Flag of Santo Domingo de los Colorados.svg|20px]] '''[[Kantono Santo Domingo (Ekvadoro)|Santo Domingo]]''' || [[Santo Domingo (Ekvadoro)|Santo Domingo]] || 368.013 || 3.805 || 96,71 |- |} == Sucumbíos == {{Ĉefartikolo|Sucumbios}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Cascales.png|20px]] '''[[Kantono Cascales|Cascales]]''' || [[El Dorado de Cascales]] || 11.104 || 1.248 || 8,89 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Cuyabeno.png|20px]] '''[[Kantono Cuyabeno|Cuyabeno]]''' || [[Tarapoa]] || 7.133 || 3.875 || 1,84 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Lumbaqui.png|20px]] '''[[Kantono Gonzalo Pizarro|Gonzalo Pizarro]] || [[Lumbaquí]] || 8.599 || 2.223 || 3,86 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Lago Agrio.png|20px|border]] '''[[Kantono Lago Agrio|Lago Agrio]]''' || [[Nueva Loja]] || 91.744 || 3.139 || 29,22 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Putumayo.png|20px|border]] '''[[Kantono Putumayo|Putumayo]]''' || [[Puerto El Carmen de Putumayo]] || 10.174 || 3.559 || 2,85 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Shushufindi.png|20px|border]] '''[[Kantono Shushufindi|Shushufindi]]''' || [[Shushufindi]] || 44.328 || 2.483 || 17,85 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Sucumbíos.png|20px]] '''[[Kantono Sucumbíos|Sucumbíos]]''' || [[La Bonita]] || 3.390 || 1.502 || 2,25 |- |} == Tungurahua == {{Ĉefartikolo|Tungurahua (provinco)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera Provincia Tungurahua.svg|20px]] '''[[Kantono Ambato|Ambato]]''' || [[Ambato (Ekvadoro)|Ambato]] || 329.856 || 1.009 || 326,91 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Baños.png|20px]] '''[[Kantono Baños|Baños]]''' || [[Baños (Ekvadoro)|Baños]] || 20.018 || 1.065 || 18,79 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Cevallos.png|20px|border]] '''[[Kantono Cevallos|Cevallos]] || [[Cevallos (urbo)|Cevallos]] || 8.163 || 19 || 429,63 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Mocha.png|20px|border]] '''[[Kantono Mocha|Mocha]]''' || [[Mocha (Ekvadoro)|Mocha]] || 6.777 || 86 || 78,8 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Patate.png|20px|border]] '''[[Kantono Patate|Patate]]''' || [[Patate]] || 13.497 || 315 || 42,84 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20px|border]] '''[[Kantono Pelileo|Pelileo]]''' || [[Pelileo]] || 56.573 || 202 || 280,06 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Píllaro.png|20px]] '''[[Kantono Píllaro|Píllaro]]''' || [[Píllaro]] || 38.357 || 443 || 86,58 |- | 8 || '''[[Kantono Quero|Quero]]''' || [[Quero (urbo)|Quero]] || 11.544 || 173 || 66,72 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Tisaleo.png|20px]] '''[[Kantono Tisaleo|Tisaleo]]''' || [[Tisaleo]] || 12.137 || 59 || 205,71 |- |} == Zamora Chinchipe == {{Ĉefartikolo|Zamora-Chinchipe}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Centinela del Cóndor|Centinela del Cóndor]]''' || [[Parroquia Zumbi|Zumbi]] || 6.479 || 519 || 12,48 |- | 2 || [[Dosiero:Chinchipeflag.png|20px]] '''[[Kantono Chinchipe|Chinchipe]]''' || [[Zumba (urbo)|Zumba]] || 9.119 || 1.194 || 7,63 |- | 3 || [[Dosiero:Ec-z-pan.png|20px]] '''[[Kantono El Pangui|El Pangui]] || [[El Pangui]] || 8.619 || 614 || 14,03 |- | 4 || [[Dosiero: Bandera del cantón Nangaritza.png|20px]] '''[[Kantono Nangaritza|Nangaritza]]''' || [[Guayzimi]] || 5.196 || 2.026 || 2,56 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Palanda.png|20px|border]] '''[[Kantono Palanda|Palanda]]''' || [[Palanda]] || 8.089 || 1.925 || 4,2 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Paquisha.png|20px|border]] '''[[Kantono Paquisha|Paquisha]]''' || [[Paquisha (urbo)|Paquisha]] || 3.854 || 261 || 14,76 |- | 7 || [[Dosiero:Yacuambiflag.gif|20px]] '''[[Kantono Yacuambi|Yacuambi]]''' || [[Yacuambi]] || 5.835 || 1.242 || 4,69 |- | 8 || [[Dosiero:Yantzazaflag.gif|20px]] '''[[Kantono Yantzaza|Yantzaza]]''' || [[Yantzaza]] || 18.675 || 990 || 18,86 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Zamora (Ecuador).svg|20px]] '''[[Kantono Zamora|Zamora]]''' || [[Zamora (Ekvadoro)|Zamora]] || 25.510 || 1.876 || 13,59 |- |} == Zonoj nelimigitaj == Estas 1.419 km² de ekvadora teritorio kiu ne estas atribuitaj al iu ajn provinco, nome: * Las Golondrinas * La Manga del Cura * El Piedrero == Aŭtoritatoj == En ĉiu kantono estas ''politikestro'', elektita kaj reprezentanta la interesojn de la [[Prezidento de Ekvadoro|prezidento]]. Ii havas ankaŭ [[urbestro]]n kaj [[municipo|municipan registaron]], elektita per popola voĉdonado. == Teritoria Organizado de Ekvadoro == {| align="center" id="toc" style="margin: 0 2em 0 2em;" ! style="background:Yellow; font-size: 150%; tx-color: White" align="center" width="105%" | '''Teritoria Organizado de Ekvadoro''' || [[Dosiero: Flag of Ecuador.svg|110px|]] |- | |-align="center" style="font-size: 120%;" | | [[Aŭtonomaj Regionoj de Ekvadoro|Regionoj-Distriktoj Metropolitaj]] '''|''' [[Provincoj de Ekvadoro|Provincoj]] '''|''' [[Kantonoj de Ekvadoro|Kantonoj]] '''|''' [[Paroĥejoj de Ekvadoro|Paroĥejoj]] |} == Vidu ankaŭ == <!--* [[Urboj de Ekvadoro]] * [[Geografio de Ekvadoro]]--> * [[Aŭtonomaj Regionoj de Ekvadoro|Regionoj de Ekvadoro]] * [[Provincoj de Ekvadoro]] * [[Paroĥejoj de Ekvadoro]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.editorialox.com/cantonesecuador.htm EditorialX.com] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150816150758/http://www.editorialox.com/cantonesecuador.htm |date=2015-08-16 }} Kantonoj de Ekvadoro * [http://www.statoids.com/yec.html Statoids] [[Kategorio:Geografio de Ekvadoro]] bpmlfs8czjwgknqxi4hazd0azxj4vcv 9369178 9369173 2026-05-09T11:31:27Z Milenioscuro 68650 ([[c:GR|GR]]) [[File:Bandera de Sigsig.png]] → [[File:Flag of Sígsig Canton.svg]] 9369178 wikitext text/x-wiki La '''Kantonoj de Ekvadoro''' estas la administraj dividoj duarangaj en Ekvadoro. La Respubliko [[Ekvadoro]] estas dividita en 24 [[Provincoj de Ekvadoro|provincoj]], kiuj siavice estas dividitaj en [[kantono]]j. Estas 442 kantonoj en la lando. La kantonoj siavice estas subdividitaj en paroĥejoj, kiuj klasiĝas al urbaj kaj ruraj. Jenas la listo de kantonoj laŭ provinco. [[Dosiero:Mapa del Ecuador (cantones).png|300px|eta|dekstra|Kantonoj de la Respubliko Ekvadoro.]] == Nacinivele == {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Aguarico.png|20px|border]] '''[[Kantono Aguarico|Aguarico]]''' || [[Tiputini]] || 4.847 || 11.358 || 0,42 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Alausí.png|20px]] '''[[Kantono Alausí|Alausí]]''' || [[Alausí]] || 44.089 || 1.644 || 26,81 |- | 3 || [[Dosiero:Flag of Jujan.svg|20px]] '''[[Kantono Alfredo Baquerizo Moreno|Alfredo Baquerizo Moreno]]''' || [[Juján]] || 25.179 || 216 || 116,56 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera Provincia Tungurahua.svg|20px]] '''[[Kantono Ambato|Ambato]]''' || [[Ambato (Ekvadoro)|Ambato]] || 329.856 || 1.009 || 326,91 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Atuntaqui.png|20px]] '''[[Kantono Antonio Ante|Antonio Ante]]''' || [[Atuntaqui]] || 43.518 || 79 || 550,86 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Arajuno.png|20px]] '''[[Kantono Arajuno|Arajuno]]''' || [[Arajuno]] || 6.491 || 8.767 || 0,74 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Archidona (Ecuador).svg|20px|border]] '''[[Kantono Archidona|Archidona]]''' || [[Archidona (Ekvadoro)|Archidona]] || 24.969 || 3.029 || 8,24 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera de Atacames.png|20px|border]] '''[[Kantono Atacames|Atacames]]''' || [[Atacames]] || 41.526 || 511 || 81,26 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera_atahualpa.jpg|20px]] '''[[Kantono Atahualpa|Atahualpa]]''' || [[Paccha]] || 5.833 || 278 || 20,98 |- | 10 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20ra|border]] '''[[Kantono Azogues|Azogues]]''' || [[Azogues]] || 70.064 || 613 || 114,29 |- | 11 || '''[[Kantono Baba|Baba]]''' || [[Baba (urbo)|Baba]] || 39.681 || 516 || 76,9 |- | 12 || '''[[Kantono Babahoyo|Babahoyo]]''' || [[Babahoyo]] || 153.776 || 1.076 || 142,91 |- | 13 || [[Dosiero:Flag of Balao.svg|20px|border]] '''[[Kantono Balao|Balao]]''' || [[Balao]] || 20.523 || 465 || 44,13 |- | 14 || [[Dosiero:Bandera de Balsas.png|20px]] '''[[Kantono Balsas|Balsas]] || [[Balsas (urbo)|Balsas]] || 6.861 || 69 || 99,43 |- | 15 || [[Dosiero:Flag of Balzar.svg|20px|border]] '''[[Kantono Balzar|Balzar]] || [[Balzar]] || 53.937 || 1.173 || 45,98 |- | 16 || [[Dosiero:Bandera de Baños.png|20px]] '''[[Kantono Baños|Baños]]''' || [[Baños (Ekvadoro)|Baños]] || 20.018 || 1.065 || 18,79 |- | 17 || [[Dosiero:Bandera de Biblián.png|20px]] '''[[Kantono Biblián|Biblián]]''' || [[Biblián]] || 20.817 || 277 || 75,15 |- | 18 ||'''[[Kantono Bolívar (Carchi)|Bolívar]]''' || [[Bolívar (Carchi)|Bolívar]] || 14.347 || 353 || 40,64 |- | 19 || [[Dosiero:Bandera de Calceta.svg|20px]] '''[[Kantono Bolívar (Manabí)|Bolívar]]''' || [[Calceta (urbo)|Calceta]] || 40.735 || 537 || 75,85 |- | 20 || [[Dosiero:Bandera de Buena Fe.png|20px|border]] '''[[Kantono Buena Fe|Buena Fe]] || [[Buena Fe (urbo)|Buena Fe]] || 63.148 || 569 || 110,98 |- | 21 || '''[[Kantono Caluma|Caluma]]''' || [[Caluma]] || 13.129 || 176 || 74,37 |- | 22 || [[Dosiero:Bandera de Calvas.png|20px]] '''[[Kantono Calvas|Calvas]]''' || [[Cariamanga]] || 28.185 || 855 || 32,96 |- | 23 || [[Dosiero:Bandera de Camilo Ponce Enríquez.png|20px|border]] '''[[Kantono Camilo Ponce Enríquez|Camilo Ponce Enríquez]]''' || [[Camilo Ponce Enríquez (urbo)|Camilo Ponce Enríquez]] || 21.998 || 639 || 34,42 |- | 24 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Cañar.png|20px]] '''[[Kantono Cañar|Cañar]] || [[Cañar (urbo)|Cañar]] || 59.323 || 1.804 || 32,88 |- | 25 || [[Dosiero:Bandera de Carlos Julio Arosamena Tola.png|20px|border]] '''[[Kantono Carlos Julio Arosamena Tola|Carlos Julio Arosamena Tola]]''' || [[Carlos Julio Arosamena Tola (urbo)|Carlos Julio Arosamena Tola]] || 3.664 || 501 || 7,31 |- | 26 || [[Dosiero:Bandera de Cascales.png|20px]] '''[[Kantono Cascales|Cascales]]''' || [[El Dorado de Cascales]] || 11.104 || 1.248 || 8,89 |- | 27 || [[Dosiero:Bandera de Catamayo.png|20px]] '''[[Kantono Catamayo|Catamayo]]''' || [[Catamayo]] || 30.638 || 649 || 47,2 |- | 28 || '''[[Kantono Cayambe|Cayambe]]''' || [[Cayambe (urbo)|Cayambe]] || 85.795 || 1.189 || 72,15 |- | 29 || [[Dosiero:Bandera de Celica.png|20px]] '''[[Kantono Celica|Celica]] || [[Celica]] || 14.468 || 518 || 27,93 |- | 30 || '''[[Kantono Centinela del Cóndor|Centinela del Cóndor]]''' || [[Paroĥejo Zumbi|Zumbi]] || 6.479 || 519 || 12,48 |- | 31 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Cevallos.png|20px|border]] '''[[Kantono Cevallos|Cevallos]] || [[Cevallos (urbo)|Cevallos]] || 8.163 || 19 || 429,63 |- | 32 || [[Dosiero:Bandera de Chaguarpamba.png|20px]] '''[[Kantono Chaguarpamba|Chaguarpamba]]''' || [[Chaguarpamba]] || 7.161 || 312 || 22,95 |- | 33 || [[Dosiero:Bandera de Chambo.png|20px]] '''[[Kantono Chambo|Chambo]]''' || [[Chambo]] || 11.885 || 163 || 72,91 |- | 34 || [[Dosiero:Bandera de Chilla.png|20px]] '''[[Kantono Chilla|Chilla]]''' || [[Chilla (Ekvadoro)|Chilla]] || 2.484 || 328 || 7,57 |- | 35 ||'''[[Kantono Chillanes|Chillanes]]''' || [[Chillanes]] || 11.861 || 655 || 18,1 |- | 36 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Chimbo.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Chimbo|Chimbo]] || [[Chimbo]] || 17.406 || 262 || 66,43 |- | 37 || [[Dosiero:Chinchipeflag.png|20px]] '''[[Kantono Chinchipe|Chinchipe]]''' || [[Zumba (urbo)|Zumba]] || 9.119 || 1.194 || 7,63 |- | 38 || [[Dosiero:Bandera Cantonal de Chone.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Chone|Chone]]''' || [[Chone]] || 126.491 || 3.017 || 41,92 |- | 39 || [[Dosiero:Flag of Chordeleg Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Chordeleg|Chordeleg]]''' || [[Chordeleg]] || 12.577 || 105 || 119,78 |- | 40 || '''[[Kantono Chunchi|Chunchi]] || [[Chunchi]] || 12.685 || 273 || 46,46 |- | 41 || [[Dosiero:Flag of Colimes.svg|20px|border]] '''[[Kantono Colimes|Colimes]]''' || [[Colimes]] || 23.423 || 758 || 30,9 |- | 42 || '''[[Kantono Colta|Colta]]''' || [[Cajabamba (Ekvadoro)|Cajabamba]] || 44.971 || 829 || 54,24 |- | 43 || [[Dosiero:Flag of Marcelino Maridueña.svg|20px]] '''[[Kantono Coronel Marcelino Maridueña|Coronel Marcelino Maridueña]]''' || [[Marcelino Maridueña (urbo)|Marcelino Maridueña]] || 12.033 || 337 || 35,7 |- | 44 || [[Dosiero:Bandera de Cotacachi.png|20px|border]] '''[[Kantono Cotacachi|Cotacachi]]''' || [[Cotacachi (urbo)|Cotacachi]] || 40.036 || 1.809 || 22,13 |- | 45 || [[Dosiero:Flag of Cuenca, Ecuador.svg|20px|border]] '''[[Kantono Cuenca|Cuenca]]''' || [[Cuenca (Ekvadoro)|Cuenca]] || 505.585 || 3.086 || 163,83 |- | 46 || [[Dosiero:Bandera de Cumandá.png|20px]] '''[[Kantono Cumandá|Cumandá]]''' || [[Cumandá (urbo)|Cumandá]] || 12.922 || 159 || 81,27 |- | 47 || [[Dosiero:Bandera de Cuyabeno.png|20px]] '''[[Kantono Cuyabeno|Cuyabeno]]''' || [[Tarapoa]] || 7.133 || 3.875 || 1,84 |- | 48 || [[Dosiero:Flag of Daule.svg|20px|border]] '''[[Kantono Daule|Daule]]''' || [[Daule]] || 120.326 || 475 || 253,32 |- | 49 || '''[[Kantono Déleg|Déleg]]''' || [[Déleg]] || 6.100 || 78 || 78,2 |- | 50 || [[Dosiero:Flag of Durán.svg|20px|border]] '''[[Kantono Durán|Durán]]''' || [[Durán (urbo)|Durán]] || 235.769 || 339 || 695,48 |- | 51 || [[Dosiero:Bandera de Echendía.png|20px|border]] '''[[Kantono Echeandía|Echeandía]]''' || [[Echeandía]] || 12.114 || 230 || 52,66 |- | 52 || [[Dosiero:Bandera de El Carmen.png|20px|border]] '''[[Kantono El Carmen|El Carmen]] || [[El Carmen (Ekvadoro)|El Carmen]] || 89.021 || 1.245 || 71,50 |- | 53 || [[Dosiero:Bandera de El Chaco.png|20px|border]] '''[[Kantono El Chaco|El Chaco]]''' || [[El Chaco (Ekvadoro)|El Chaco]] || 7.960 || 3.473 || 2,27 |- | 54 || [[Dosiero:Flag of El Empalme.svg|20px|border]] '''[[Kantono El Empalme|El Empalme]]''' || [[El Empalme]] || 74.451 || 711 || 104,71 |- | 55 || [[Dosiero:Bandera de El Guabo.png|20px]] '''[[Kantono El Guabo|El Guabo]]''' || [[El Guabo]] || 50.009 || 603 || 82,93 |- | 56 || [[Dosiero:Bandera Canton El Pan.svg|20px|border]] '''[[Kantono El Pan|El Pan]]''' || [[El Pan]] || 3.036 || 132 || 23 |- | 57 || [[Dosiero:Ec-z-pan.png|20px]] '''[[Kantono El Pangui|El Pangui]] || [[El Pangui]] || 8.619 || 614 || 14,03 |- | 58 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20px|border]] '''[[Kantono El Tambo|El Tambo]]''' || [[El Tambo (Ekvadoro)|El Tambo]] || 9.475 || 65 || 145,76 |- | 59 || '''[[Kantono El Triunfo|El Triunfo]]''' || [[El Triunfo (Ekvadoro)|El Triunfo]] || 44.778 || 405 || 110,56 |- | 60 || '''[[Kantono Eloy Alfaro|Eloy Alfaro]]''' || [[Limones (Ekvadoro)|Limones]] || 39.739 || 4.302 || 9,23 |- | 61 || [[Dosiero:Bandera Província Esmeraldas.svg|20px|border]] '''[[Kantono Esmeraldas|Esmeraldas]]''' || [[Esmeraldas (Ekvadoro)|Esmeraldas]] || 189.504 || 1.351 || 140,26 |- | 62 || [[Dosiero:Bandera de Espejo.png|20px]] '''[[Kantono Espejo|Espejo]]''' || [[El Ángel (urbo)|El Ángel]] || 13.634 || 554 || 24,61 |- | 63 || [[Dosiero:Bandera de Espíndola.png|20px]] '''[[Kantono Espíndola|Espíndola]]''' || [[Amaluza]] || 14.799 || 521 || 28,4 |- | 64 || [[Dosiero:Bandera de Flavio Alfaro.png|20px|border]] '''[[Kantono Flavio Alfaro|Flavio Alfaro]]''' || [[Flavio Alfaro (urbo)|Flavio Alfaro]] || 25.004 || 1.343 || 18,61 |- | 65 || [[Dosiero:Bandera de Puerto Francisco de Orellana.png|20px|border]] '''[[Kantono Francisco de Orellana|Francisco de Orellana]]''' || [[Puerto Francisco de Orellana]] || 72.795 || 6.995 || 10,4 |- | 66 || [[Dosiero:Flag of Bucay.svg|20px|border]] '''[[Kantono General Antonio Elizalde|General Antonio Elizalde]] || [[Bucay]] || 10.642 || 154 || 69,1 |- | 67 || [[Dosiero:Bandera de Lumbaqui.png|20px]] '''[[Kantono Gonzalo Pizarro|Gonzalo Pizarro]] || [[Lumbaquí]] || 8.599 || 2.223 || 3,86 |- | 68 || [[Dosiero:Bandera de Girón.png|20px]] '''[[Kantono Girón|Girón]]''' || [[Girón]] || 12.607 || 347 || 36,33 |- | 69 || [[Dosiero:Bandera de Gonzanamá.png|20px]] '''[[Kantono Gonzanamá|Gonzanamá]]''' || [[Gonzanamá]] || 12.716 || 1.272 || 9,99 |- | 70 ||'''[[Kantono Guachapala|Guachapala]]''' || [[Guachapala]] || 3.409 || 41 || 83,14 |- | 71 || [[Dosiero:Bandera Canton Gualaceo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Gualaceo|Gualaceo]]''' || [[Gualaceo]] || 42.709 || 347 || 123,08 |- | 72 || [[Dosiero:Bandera Canton Gualaquiza.svg|20px|border]] '''[[Kantono Gualaquiza|Gualaquiza]]''' || [[Gualaquiza]] || 17.162 || 2.203 || 7,79 |- | 73 || '''[[Kantono Guamote|Guamote]]''' || [[Guamote]] || 45.153 || 1.216 || 37,13 |- | 74 || [[Dosiero:Bandera de Guano.png|20px|border]] '''[[Kantono Guano|Guano]]''' || [[Guano (urbo)|Guano]] || 42.851 || 473 || 90,59 |- | 75 || '''[[Kantono Guaranda|Guaranda]]''' || [[Guaranda]] || 91.877 || 1.898 || 48,40 |- | 76 || [[Dosiero:Bandera de Guayaquil.svg|20px|border]] '''[[Kantono Guayaquil|Guayaquil]] || [[Guayaquil]] || 2.350.915 || 3.445 || 682,41 |- | 77 || '''[[Kantono Huamboya|Huamboya]]''' || [[Huamboya]] || 8.466 || 653 || 12,96 |- | 78 || [[Dosiero:Flag of Huaquillas.svg|20px]] '''[[Kantono Huaquillas|Huaquillas]]''' || [[Huaquillas]] || 47.706 || 72 || 662,58 |- | 79 || '''[[Kantono Ibarra|Ibarra]]''' || [[Ibarra (Ekvadoro)|Ibarra]] || 181.175 || 1.093 || 165,75 |- | 80 || '''[[Kantono Isabela|Isabela]]''' || [[Puerto Villamil]] || 2.256 || 5.367 || 0,42 |- | 81 || [[Dosiero:Flag of Isidro Ayora.svg|20px]] '''[[Kantono Isidro Ayora|Isidro Ayora]] || [[Isidro Ayora (urbo)|Isidro Ayora]] || 10.870 || 488 || 22,27 |- | 82 || [[Dosiero:Bandera de Jama.png|20px|border]] '''[[Kantono Jama|Jama]]''' || [[Jama (urbo)|Jama]] || 23.253 || 575 || 40,44 |- | 83 || '''[[Kantono Jaramijó|Jaramijó]]''' || [[Jaramijó]] || 18.486 || 97 || 190,57 |- | 84 || [[Dosiero:Flag of Jipijapa.svg|20px]] '''[[Kantono Jipijapa|Jipijapa]] || [[Jipijapa]] || 71.083 || 347 || 204,85 |- | 85 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Junín.png|20px]] '''[[Kantono Junín|Junín]]''' || [[Junín (Ekvadoro)|Junín]] || 18.942 || 246 || 77 |- | 86 || '''[[Kantono La Concordia|La Concordia]]''' || [[La Concordia (Ekvadoro)|La Concordia]] || 42.924 || 375 || 114,46 |- | 87 || [[Dosiero:Bandera de La Joya de Los Sachas.png|20px|border]] '''[[Kantono La Joya de los Sachas|La Joya de los Sachas]]''' || [[La Joya de los Sachas]] || 37.591 || 1.195 || 31,45 |- | 88 || [[Dosiero:Flag of La Libertad.svg|20px|border]] '''[[Kantono La Libertad|La Libertad]]''' || [[La Libertad (Ekvadoro)|La Libertad]] || 95.942 || 26 || 3690,07 |- | 89 || [[Dosiero:Flag of La Maná.svg|20px|border]] '''[[Kantono La Maná|La Maná]]''' || [[La Maná]] || 42.216 || 663 || 63,67 |- | 90 || [[Dosiero:Flag of La Troncal.svg|20px|border]] '''[[Kantono La Troncal|La Troncal]]''' || [[La Troncal]] || 54.389 || 65 || 167,86 |- | 91 || [[Dosiero:Bandera Lago Agrio.svg|20px|border]] '''[[Kantono Lago Agrio|Lago Agrio]]''' || [[Nueva Loja]] || 91.744 || 3.139 || 29,22 |- | 92 || [[Dosiero:Bandera de Las Lajas.png|20px|border]] '''[[Kantono Las Lajas|Las Lajas]]''' || [[La Victoria (Ekvadoro)|La Victoria]] || 4.794 || 297 || 16,14 |- | 93 || [[Dosiero:Bandera de Las Naves.png|20px|border]] '''[[Kantono Las Naves|Las Naves]]''' || [[Las Naves (urbo)|Las Naves]] || 6.092 || 147 || 41,44 |- | 94 || [[Dosiero:BanderaLatacunga.svg|20px]] '''[[Kantono Latacunga|Latacunga]]''' || [[Latacunga]] || 170.489 || 1.377 || 123,81 |- | 95 || '''[[Kantono Limón Indanza|Limón Indanza]] || [[General Leonidas Plaza Gutiérrez]] || 9.722 || 2.101 || 4,62 |- | 96 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Logroño.png|20px]] '''[[Kantono Logroño|Logroño]]''' || [[Logroño (Ecuador)|Logroño]] || 5.723 || 1.218 || 4,69 |- | 97 || [[Dosiero:Flag of Loja.svg|20px]] '''[[Kantono Loja|Loja]]''' || [[Loja (Ekvadoro)|Loja]] || 214.855 || 1.928 || 111,43 |- | 98 || [[Dosiero:Flag of Lomas de Sargentillo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Lomas de Sargentillo|Lomas de Sargentillo]] || [[Lomas de Sargentillo]] || 18.413 || 533 || 34,54 |- | 99 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Loreto.png|20px|border]] '''[[Kantono Loreto|Loreto]]''' || [[Loreto (Ekvadoro)|Loreto]] || 21.163 || 2.127 || 9,94 |- | 100 || [[Dosiero:Flag of Lomas de Sargentillo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Lomas de Sargentillo|Lomas de Sargentillo]] || [[Lomas de Sargentillo]] || 18.413 || 533 || 34,54 |- | 101 || '''[[Kantono Macará|Macará]]''' || [[Macará]] || 19.018 || 578 || 32,9 |- | 102 || [[Dosiero:Machala Flag.svg|20px|border]] '''[[Kantono Machala|Machala]]''' || [[Machala]] || 245.972 || 338 || 727,72 |- | 103 || '''[[Kantono Manta|Manta]]''' || [[Manta (Ekvadoro)|Manta]] || 226.477 || 309 || 732,93 |- | 104 || [[Dosiero:Bandera de Marcabelí.png|20px|border]] '''[[Kantono Marcabelí|Marcabelí]]''' || [[Marcabelí]] || 5.450 || 147 || 37,07 |- | 105 || '''[[Kantono Mejía|Mejía]]''' || [[Machachi]] || 81.335 || 1.476 || 55,1 |- | 106 || [[Dosiero:Bandera de Mera.svg|20px]] '''[[Kantono Mera|Mera]]''' || [[Mera (Ekvadoro)|Mera]] || 11.861 || 520 || 22,8 |- | 107 || [[Dosiero:Flag of Milagro.svg|20px|border]] '''[[Kantono Milagro|Milagro]]''' || [[Milagro (Ekvadoro)|Milagro]] || 166 634 || 401 || 415,55 |- | 108 || [[Dosiero:Bandera de Mira.png|20px|border]] '''[[Kantono Mira|Mira]] || [[Mira (Ekvadoro)|Mira]] || 12.180 || 588 || 20,71 |- | 109 || [[Dosiero:Bandera de Mocahe.png|20px|border]] '''[[Kantono Mocache|Mocache]]''' || [[Mocache]] || 38.392 || 562 || 68,31 |- | 110 || [[Dosiero:Bandera de Mocha.png|20px|border]] '''[[Kantono Mocha|Mocha]]''' || [[Mocha (Ekvadoro)|Mocha]] || 6.777 || 86 || 78,8 |- | 111 || [[Dosiero:Bandera de Montalvo.png|20px]] '''[[Kantono Montalvo|Montalvo]]''' || [[Montalvo (Ekvadoro)|Montalvo]] || 24.164 || 362 || 66,75 |- | 112 || '''[[Kantono Montecristi|Montecristi]]''' || [[Montecristi (Ekvadoro)|Montecristi]] || 70.294 || 734 || 95,76 |- | 113 || [[Dosiero:Bandera de Montúfar.png|20px]] '''[[Kantono Montúfar|Montúfar]]''' || [[San Gabriel (Ekvadoro)|San Gabriel]] || 30.511 || 383 || 79,66 |- | 114 || '''[[Kantono Morona|Morona]]''' || [[Macas (Ekvadoro)|Macas]] || 41.155 || 5.095 || 8,07 |- | 115 || [[Dosiero:Bandera de Muisne.png|20px]] '''[[Kantono Muisne|Muisne]]''' || [[Muisne]] || 28.474 || 1.265 || 22,50 |- | 116 || [[Dosiero:Bandera de Nabón.png|20px|border]] '''[[Kantono Nabón|Nabón]]''' || [[Nabón]] || 15.892 || 636 || 24,98 |- | 117 || [[Dosiero: Bandera del cantón Nangaritza.png|20px]] '''[[Kantono Nangaritza|Nangaritza]]''' || [[Guayzimi]] || 5.196 || 2.026 || 2,56 |- | 118 || [[Dosiero:Flag of Italy.svg|20px|border]] '''[[Kantono Naranjal|Naranjal]] || [[Naranjal (Ekvadoro)|Naranjal]] || 69.012 || 2.015 || 42,25 |- | 119 || [[Dosiero:Flag of Naranjito.svg|20px|border]] '''[[Kantono Naranjito|Naranjito]] || [[Naranjito (Ekvadoro)|Naranjito]] || 37.186 || 250 || 148,74 |- | 120 || [[Dosiero:Flag of Nobol.svg|20px|border]] '''[[Kantono Nobol|Nobol]] || [[Nobol]] || 19.600 || 128 || 153,12 |- | 121 || [[Dosiero:Bandera de Olmedo de Loja.png|20px]] '''[[Kantono Olmedo (Loja)|Olmedo]]''' || [[Olmedo (Loja)|Olmedo]] || 4.870 || 109 || 44,67 |- | 122 || [[Dosiero:Bandera de Olmedo.png|20px|border|border]] '''[[Kantono Olmedo (Manabí)|Olmedo]]''' || [[Olmedo (Manabí)|Olmedo]] || 9.844 || 253 || 38,9 |- | 123 || '''[[Kantono Otavalo|Otavalo]]''' || [[Otavalo]] || 104.874 || 500 || 209,74 |- | 124 || [[Dosiero:Bandera Canton Oña.svg|20px]] '''[[Kantono Oña|Oña]]''' || [[Oña]] || 3.583 || 295 || 12,14 |- | 125 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pablo XI.png|20px|border]] '''[[Kantono Pablo Sexto|Pablo Sexto]]''' || [[Pablo Sexto (urbo)|Pablo Sexto]] || 1.823 || 1.371 || 1,32 |- | 126 || [[Dosiero:Bandera de Paján.png|20px|border]] '''[[Kantono Paján|Paján]]''' || [[Paján]] || 37.073 || 1.079 || 34,35 |- | 127 || [[Dosiero:Bandera de Palanda.png|20px|border]] '''[[Kantono Palanda|Palanda]]''' || [[Palanda]] || 8.089 || 1.925 || 4,2 |- | 128 || [[Dosiero:Bandera de Palenque.png|20px|border]] '''[[Kantono Palenque|Palenque]]''' || [[Palenque (Ekvadoro)|Palenque]] || 22.320 || 570 || 39,15 |- | 129 || [[Dosiero:Flag of Palestina.svg|20px]] '''[[Kantono Palestina|Palestina]] || [[Palestina (Ekvadoro)|Palestina]] || 16.065 || 205 || 78,36 |- | 130 || [[Dosiero:Bandera de Pallatanga.png|20px|border]] '''[[Kantono Pallatanga|Pallatanga]]''' || [[Pallatanga]] || 11.544 || 377 || 30,62 |- | 131 || [[Dosiero:Bandera de Palora.png|20px|border]] '''[[Kantono Palora|Palora]]''' || [[Palora]] || 9.936 || 1.436 || 6,91 |- | 132 || [[Dosiero:Bandera de Paltas.png|20px]] '''[[Kantono Paltas|Paltas]]''' || [[Catacocha]] || 23.801 || 1.124 || 21,17 |- | 132 || [[Dosiero:Bandera de Pangua.png|20px]] '''[[Kantono Pangua|Pangua]] || [[El Corazón (urbo)|El Corazón]] || 21.965 || 721 || 20,46 |- | 134 || [[Dosiero:Bandera de Paquisha.png|20px|border]] '''[[Kantono Paquisha|Paquisha]]''' || [[Paquisha (urbo)|Paquisha]] || 3.854 || 261 || 14,76 |- | 135 || '''[[Kantono Pasaje|Pasaje]]''' || [[Pasaje (urbo)|Pasaje]] || 72.806 || 451 || 161,43 |- | 136 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pastaza.png|20px]] '''[[Kantono Pastaza|Pastaza]]''' || [[Puyo]] || 62.016 || 19.727 || 3,14 |- | 137 || [[Dosiero:Bandera de Patate.png|20px|border]] '''[[Kantono Patate|Patate]]''' || [[Patate]] || 13.497 || 315 || 42,84 |- | 138 || [[Dosiero:Bandera Canton Paute.svg|20px|border]] '''[[Kantono Paute|Paute]] || [[Paute]] || 25.494 || 267 || 95,48 |- | 139 || [[Dosiero:Flag of Pedernales.svg|20px]] '''[[Kantono Pedernales|Pedernales]]''' || [[Pedernales (Ekvadoro)|Pedernales]] || 55.128 || 1.932 || 28,53 |- | 140 || '''[[Kantono Pedro Carbo|Pedro Carbo]] || [[Pedro Carbo (urbo)|Pedro Carbo]] || 43.436 || 940 || 46,2 |- | 141 || [[Dosiero:Flag of Pedro Moncayo.svg|20px]] '''[[Kantono Pedro Moncayo|Pedro Moncayo]] || [[Tabacundo]] || 33.172 || 332 || 99,91 |- | 142 || '''[[Kantono Pedro Vicente Maldonado|Pedro Vicente Maldonado]]''' || [[Pedro Vicente Maldonado (urbo)|Pedro Vicente Maldonado]] || 12.924 || 620 || 20,84 |- | 143 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20px|border]] '''[[Kantono Pelileo|Pelileo]]''' || [[Pelileo]] || 56.573 || 202 || 280,06 |- | 144 || [[Dosiero:Bandera de Penipe.png|20px|border]] '''[[Kantono Penipe|Penipe]]''' || [[Penipe]] || 6.739 || 370 || 18,21 |- | 145 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pichincha.png|20px|border]] '''[[Kantono Pichincha|Pichincha]]''' || [[Pichincha (urbo de Ekvadoro)|Pichincha]] || 30.244 || 1.067 || 28,34 |- | 146 || [[Dosiero:Bandera de Píllaro.png|20px]] '''[[Kantono Píllaro|Píllaro]]''' || [[Píllaro]] || 38.357 || 443 || 86,58 |- | 147 || [[Dosiero:Bandera de Pimampiro.svg|20px]] '''[[Kantono Pimampiro|Pimampiro]]''' || [[Pimampiro]] || 12.970 || 437 || 29,67 |- | 148 || [[Dosiero:Bandera de Pindal.png|20px|border]] '''[[Kantono Pindal|Pindal]]''' || [[Pindal]] || 8.645 || 194 || 44,56 |- | 149 || '''[[Kantono Piñas|Piñas]] || [[Piñas]] || 25.988 || 615 || 42,25 |- | 150 || [[Dosiero:Flag of General Villamil.svg|20px|border]] '''[[Kantono Playas|Playas]] || [[General Villamil]] || 41.935 || 280 || 149,76 |- | 151 || [[Dosiero:Bandera de Portovelo.png|20px]] '''[[Kantono Portovelo|Portovelo]] || [[Portovelo]] || 12.200 || 282 || 43,26 |- | 152 || [[Dosiero:Flag of Portoviejo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Portoviejo|Portoviejo]]''' || [[Portoviejo]] || 280.029 || 968 || 289,28 |- | 153 || [[Dosiero:Bandera Canton Pucara.svg|20px|border]] '''[[Kantono Pucará|Pucará]]''' || [[Pucará]] || 10.052 || 848 || 11,95 |- | 154 || '''[[Kantono Puebloviejo|Puebloviejo]]''' || [[San Francisco de Puebloviejo|Puebloviejo]] || 36.477 || 336 || 108,56 |- | 155 || [[Dosiero:Bandera de Puerto López.png|20px|border]] '''[[Kantono Puerto López|Puerto López]]''' || [[Puerto López (Ekvadoro)|Puerto López]] || 20.451 || 420 || 48,69 |- | 156 || [[Dosiero:Flag of Puerto Quito.svg|20px]] '''[[Kantono Puerto Quito|Puerto Quito]]''' || [[Puerto Quito]] || 20.445 || 683 || 29,93 |- | 157 ||'''[[Kantono Pujilí|Pujilí]]''' || [[Pujilí]] || 69.055 || 1.308 || 52,79 |- | 158 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Putumayo.png|20px|border]] '''[[Kantono Putumayo|Putumayo]]''' || [[Puerto El Carmen de Putumayo]] || 10.174 || 3.559 || 2,85 |- | 159 || [[Dosiero:Bandera de Puyango.png|20px|border]] '''[[Kantono Puyango|Puyango]]''' || [[Alamor (Ekvadoro)|Alamor]] || 15.513 || 643 || 24,12 |- | 160 || '''[[Kantono Quero|Quero]]''' || [[Quero (urbo)|Quero]] || 11.544 || 173 || 66,72 |- | 161 || [[Dosiero:Bandera de Quevedo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Quevedo|Quevedo]]''' || [[Quevedo (Ekvadoro)|Quevedo]] || 173.575 || 303 || 572,85 |- | 162 || '''[[Kantono Quijos|Quijos]]''' || [[Baeza (Ekvadoro)|Baeza]] || 6.224 || 1.577 || 3,94 |- | 163 || [[Dosiero:Bandera de Quilanga.png|20px]] '''[[Kantono Quilanga|Quilanga]]''' || [[Quilanga]] || 4.337 || 238 || 18,22 |- | 164 || [[Dosiero:Bandera de Quinindé.png|20px|border]] '''[[Kantono Quinindé|Quinindé]]''' || [[Quinindé]] || 122.570 || 3.855 || 3,17 |- | 165 || [[Dosiero:Bandera de Quinsaloma.jpg|20px]] '''[[Kantono Quinsaloma|Quinsaloma]]''' || [[Quinsaloma]] || 16476 || 280 || 58,84 |- | 166 || [[Dosiero:Flag of Quito.svg|20px]] '''[[Metropolita Distrikto Kito]]''' || [[Quito]] || 2.239.191 || 4.183 || 535,3 |- | 167 || [[Dosiero:Bandera de Riobamba.svg|20px]] '''[[Kantono Riobamba|Riobamba]]''' || [[Riobamba]] || 225.741 || 978 || 230,81 |- | 168 || '''[[Kantono Río Verde|Río Verde]]''' || [[Río Verde (Ekvadoro)|Río Verde]] || 26.869 || 1.506 || 17,84 |- | 169 || [[Dosiero:Bandera de Rocafuerte.png|20px|border]] '''[[Kantono Rocafuerte|Rocafuerte]] || [[Rocafuerte (urbo)|Rocafuerte]] || 33.469 || 280 || 119,53 |- | 170 || [[Dosiero:Flag of Sangolquí.svg|20px|border]] '''[[Kantono Rumiñahui|Rumiñahui]]''' || [[Sangolquí]] || 85.852 || 139 || 617,64 |- | 171 || [[Dosiero:Bandera de Salcedo.png|20px|border]] '''[[Kantono Salcedo|Salcedo]]''' || [[Salcedo (Ekvadoro)|Salcedo]] || 58.216 || 484 || 120,28 |- | 172 || '''[[Kantono Salinas|Salinas]]''' || [[Salinas (Ekvadoro)|Salinas]] || 68.675 || 97 || 707,98 |- | 173 || [[Dosiero:Flag of Urbina Jado.svg|20px]] '''[[Kantono Salitre|Salitre]] || [[Salitre (urbo)|Salitre]] || 57.402 || 387 || 148,32 |- | 174 || [[Dosiero:Flag of Samborondón.svg|20px]] '''[[Kantono Samborondón|Samborondón]] || [[Samborondón]] || 67.590 || 252 || 268,21 |- | 175 || '''[[Kantono San Cristóbal|San Cristóbal]]''' || [[Puerto Baquerizo Moreno]] || 7.475 || 849 || 8,80 |- | 176 || [[Dosiero:Bandera Canton San Fernando.svg|20px|border]] '''[[Kantono San Fernando|San Fernando]]''' || [[San Fernando (Ekvadoro)|San Fernando]] || 3.993 || 142 || 70,78 |- | 177 || [[Dosiero:Bandera del Cantón San Juan Bosco.png|20px]] '''[[Kantono San Juan Bosco|San Juan Bosco]]''' || [[San Juan Bosco (Ekvadoro)|San Juan Bosco]] || 3.908 || 1.138 || 3,43 |- | 178 || [[Dosiero:Bandera Canton San Lorenzo (Ecuador).svg|20px]] '''[[Kantono San Lorenzo|San Lorenzo]]''' || [[San Lorenzo (Ekvadoro)|San Lorenzo]] || 42.486 || 3.106 || 13,67 |- | 179 || [[Dosiero:Bandera de San Miguel de Bolívar.png|20px|border]] '''[[Kantono San Miguel|San Miguel]]''' || [[San Miguel (Ekvadoro)|San Miguel]] || 3.565 || 570 || 6,25 |- | 180 || [[Dosiero:Flag of San Miguel de Los Bancos.svg|20px|border]] '''[[Kantono San Miguel de Los Bancos|San Miguel de Los Bancos]]''' || [[San Miguel de Los Bancos]] || 17.573 || 839 || 20,94 |- | 181 || '''[[Kantono San Miguel de Urcuquí|San Miguel de Urcuquí]]''' || [[Urcuquí]] || 15.671 || 779 || 20,11 |- | 182 || [[Dosiero:Bandera de San Pedro de Huaca.png|20px|border]] '''[[Kantono San Pedro de Huaca|San Pedro de Huaca]]''' || [[Huaca (urbo)|Huaca]] || 7.624 || 65 || 107,38 |- | 183 || [[Dosiero:BanderaSanVicente.jpg|20px|border]] '''[[Kantono San Vicente|San Vicente]] || [[San Vicente (Ekvadoro)|San Vicente]] || 37.073 || 718 || 51,63 |- | 184 || [[Dosiero:Bandera de Santa Ana de Vuelta Larga.png|20px|border]] '''[[Kantono Santa Ana (Ekvadoro)|Santa Ana]] || [[Santa Ana (Ekvadoro)|Santa Ana]] || 47.385 || 1.022 || 46,36 |- | 185 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Santa Clara.png|20px]] '''[[Kantono Santa Clara (Ekvadoro)|Santa Clara]]''' || [[Santa Clara (Ekvadoro)|Santa Clara]] || 3.565 || 311 || 11,46 |- | 186 || '''[[Kantono Santa Cruz|Santa Cruz]] || [[Puerto Ayora]] || 15.393 || 1.794 || 8,58 |- | 187 || '''[[Kantono Santa Elena|Santa Elena]]''' || [[Santa Elena (Ekvadoro)|Santa Elena]] || 144.076 || 3.880 || 37,13 |- | 188 || '''[[Kantono Santa Isabel|Santa Isabel]]''' || [[Santa Isabel (urbo)|Santa Isabel]] || 18.393 || 781 || 23,55 |- | 189 || [[Dosiero:Flag of Santa Lucía.svg|20px]] '''[[Kantono Santa Lucía|Santa Lucía]] || [[Santa Lucía (Ekvadoro)|Santa Lucía]] || 38.923 || 359 || 108,42 |- | 190 || [[Dosiero:Flag of Santa Rosa.svg|20px]] '''[[Kantono Santa Rosa|Santa Rosa]] || [[Santa Rosa (Ekvadoro)|Santa Rosa]] || 69.036 || 889 || 77,65 |- | 191 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Santiago.png|20px]] '''[[Kantono Santiago|Santiago]]''' || [[Santiago de Méndez]] || 9.295 || 1.691 || 5,49 |- | 192 || [[Dosiero:Flag of Santo Domingo de los Colorados.svg|20px]] '''[[Kantono Santo Domingo (Ekvadoro)|Santo Domingo]]''' || [[Santo Domingo (Ekvadoro)|Santo Domingo]] || 368.013 || 3.805 || 96,71 |- | 193 || [[Dosiero:Bandera de Saraguro.png|20px|border]] '''[[Kantono Saraguro|Saraguro]]''' || [[Saraguro]] || 30.183 || 1.080 || 27,94 |- | 194 || [[Dosiero:Bandera de Saquisilí.png|20px]] '''[[Kantono Saquisilí|Saquisilí]]''' || [[Saquisilí]] || 25.320 || 208 || 121,73 |- | 195 || [[Dosiero:Bandera Canton Sevilla de Oro.svg|20px|border]] '''[[Kantono Sevilla de Oro|Sevilla de Oro]]''' || [[Sevilla de Oro]] || 5.889 || 314 || 18,75 |- | 196 || [[Dosiero:Bandera de Shushufindi.png|20px|border]] '''[[Kantono Shushufindi|Shushufindi]]''' || [[Shushufindi]] || 44.328 || 2.483 || 17,85 |- | 197 || [[Dosiero:Bandera de Sigchos.png|20px|border]] '''[[Kantono Sigchos|Sigchos]]''' || [[Sigchos]] || 21.944 || 1.313 || 16,71 |- | 198 || [[Dosiero:Flag of Sígsig Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Sígsig|Sígsig]]''' || [[Sígsig]] || 26.910 || 657 || 40,95 |- | 199 || [[Dosiero:Flag of Simón Bolívar, Ecuador.svg|20px]] '''[[Kantono Simón Bolívar|Simón Bolívar]] || [[Simón Bolívar (Ekvadoro)|Simón Bolívar]] || 25.483 || 359 || 70,98 |- | 200 || '''[[Kantono Sozoranga|Sozoranga]]''' || [[Sozoranga]] || 7.465 || 412 || 18,11 |- | 201 || [[Dosiero:Bandera de Bahía de Caraquez.png|20px|border]] '''[[Kantono Sucre|Sucre]] || [[Bahía de Caráquez]] || 59.157 || 764 || 77,43 |- | 202 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Sucumbíos.png|20px]] '''[[Kantono Sucumbíos|Sucumbíos]]''' || [[La Bonita]] || 3.390 || 1.502 || 2,25 |- | 203 || '''[[Kantono Sucúa|Sucúa]]''' || [[Sucúa]] || 18.318 || 893 || 20,51 |- | 204 || [[Dosiero:Bandera de Suscal.png|20px]] '''[[Kantono Suscal|Suscal]]''' || [[Suscal]] || 5.016 || 31 || 161,8 |- | 205 || [[Dosiero:Bandera de Taisha.png|20px]] '''[[Kantono Taisha|Taisha]]''' || [[Taisha]] || 18.437 || 6.090 || 3,02 |- | 206 || '''[[Cantón Tena|Tena]]''' || [[Tena (Ecuador)|Tena]] || 60.880 || 3.904 || 15,59 |- | 207 || [[Dosiero:Bandera de Tisaleo.png|20px]] '''[[Kantono Tisaleo|Tisaleo]]''' || [[Tisaleo]] || 12.137 || 59 || 205,71 |- | 208 || [[Dosiero:Bandera de Tiwintza.png|20px|border]] '''[[Kantono Tiwintza|Tiwintza]]''' || [[Santiago (Ekvadoro)|Santiago]] || 6.995 || 816 || 8,57 |- | 209 || [[Dosiero:Bandera de Tosagua.png|20px|border]] '''[[Kantono Tosagua|Tosagua]] || [[Tosagua]] || 38.341 || 377 || 101,7 |- | 210 || [[Dosiero:Flag of Tulcán.svg|20px]] '''[[Kantono Tulcán|Tulcán]]''' || [[Tulcán]] || 86.498 || 1.801 || 48,02 |- | 211 || '''[[Kantono Urdaneta|Urdaneta]]''' || [[Catarama]] || 29.263 || 377 || 77,62 |- | 212 || [[Dosiero:Bandera de Valencia.svg|20px]] '''[[Kantono Valencia|Valencia]]''' || [[Valencia (Ekvadoro)|Valencia]] || 42.556 || 707 || 60,19 |- | 213 || [[Dosiero:Bandera de 24 de Mayo.png|20px]] '''[[Kantono Veinticuatro de mayo|Veinticuatro de mayo]] || [[Sucre (Ekvadoro)|Sucre]] || 28.846 || 524 || 55,04 |- | 214 || [[Dosiero:Bandera de Ventanas.png|20px|border]] '''[[Kantono Ventanas|Ventanas]]''' || [[Ventanas (Ekvadoro)|Ventanas]] || 66.551 || 282 || 235,99 |- | 215 || '''[[Kantono Vinces|Vinces]]''' || [[Vinces]] || 71.736 || 693 || 103,51 |- | 216 || [[Dosiero:Yacuambiflag.gif|20px]] '''[[Kantono Yacuambi|Yacuambi]]''' || [[Yacuambi]] || 5.835 || 1.242 || 4,69 |- | 217 || [[Dosiero:Flag of Yaguachi.svg|20px]] '''[[Kantono Yaguachi|Yaguachi]] || [[Yaguachi]] || 60.958 || 515 || 118,36 |- | 218 || [[Dosiero:Yantzazaflag.gif|20px]] '''[[Kantono Yantzaza|Yantzaza]]''' || [[Yantzaza]] || 18.675 || 990 || 18,86 |- | 219 || [[Dosiero:Bandera de Zamora (Ecuador).svg|20px]] '''[[Kantono Zamora|Zamora]]''' || [[Zamora (Ekvadoro)|Zamora]] || 25.510 || 1.876 || 13,59 |- | 220 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Zapotillo.png|20px|border]] '''[[Kantono Zapotillo|Zapotillo]]''' || [[Zapotillo]] || 12.312 || 1.238 || 9,94 |- | 221 || [[Dosiero:Bandera zaruma 2.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Zaruma|Zaruma]] || [[Zaruma]] || 24.097 || 644 || 37,41 |} == Azuay == {{Ĉefartikolo|Azuay}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Camilo Ponce Enríquez.png|20px|border]] '''[[Cantón Camilo Ponce Enríquez|Camilo Ponce Enríquez]]''' || [[Camilo Ponce Enríquez (ciudad)|Camilo Ponce Enríquez]] || 21.998 || 639 || 34,42 |- | 2 || [[Dosiero:Flag of Chordeleg Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Chordeleg|Chordeleg]]''' || [[Chordeleg]] || 12.577 || 105 || 119,78 |- | 3 || [[Dosiero:Flag of Cuenca, Ecuador.svg|20px|border]] '''[[Kantono Cuenca|Cuenca]]''' || [[Cuenca (Ekvadoro)|Cuenca]] || 505.585 || 3.086 || 163,83 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera Canton El Pan.svg|20px|border]] '''[[Kantono El Pan|El Pan]]''' || [[El Pan]] || 3.036 || 132 || 23 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Girón.png|20px]] '''[[Kantono Girón|Girón]]''' || [[Girón]] || 12.607 || 347 || 36,33 |- | 6 ||'''[[Kantono Guachapala|Guachapala]]''' || [[Guachapala]] || 3.409 || 41 || 83,14 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera Canton Gualaceo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Gualaceo|Gualaceo]]''' || [[Gualaceo]] || 42.709 || 347 || 123,08 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera de Nabón.png|20px|border]] '''[[Kantono Nabón|Nabón]]''' || [[Nabón]] || 15.892 || 636 || 24,98 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera Canton Oña.svg|20px]] '''[[Kantono Oña|Oña]]''' || [[Oña]] || 3.583 || 295 || 12,14 |- | 10 || [[Dosiero:Bandera Canton Paute.svg|20px|border]] '''[[Kantono Paute|Paute]] || [[Paute]] || 25.494 || 267 || 95,48 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera Canton Pucara.svg|20px|border]] '''[[Kantono Pucará|Pucará]]''' || [[Pucará]] || 10.052 || 848 || 11,95 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera Canton San Fernando.svg|20px|border]] '''[[Kantono San Fernando|San Fernando]]''' || [[San Fernando (Ekvadoro)|San Fernando]] || 3.993 || 142 || 70,78 |- | 13 || '''[[Kantono Santa Isabel|Santa Isabel]]''' || [[Santa Isabel (urbo)|Santa Isabel]] || 18.393 || 781 || 23,55 |- | 14 || [[Dosiero:Bandera Canton Sevilla de Oro.svg|20px|border]] '''[[Kantono Sevilla de Oro|Sevilla de Oro]]''' || [[Sevilla de Oro]] || 5.889 || 314 || 18,75 |- | 15 || [[Dosiero:Flag of Sígsig Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Sígsig|Sígsig]]''' || [[Sígsig]] || 26.910 || 657 || 40,95 |- |} == Bolívar == {{Ĉefartikolo|Bolívar (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Caluma|Caluma]]''' || [[Caluma]] || 13.129 || 176 || 74,37 |- | 2 ||'''[[Kantono Chillanes|Chillanes]]''' || [[Chillanes]] || 11.861 || 655 || 18,1 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Chimbo.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Chimbo|Chimbo]] || [[Chimbo]] || 17.406 || 262 || 66,43 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Echendía.png|20px|border]] '''[[Kantono Echeandía|Echeandía]]''' || [[Echeandía]] || 12.114 || 230 || 52,66 |- | 5 || '''[[Kantono Guaranda|Guaranda]]''' || [[Guaranda]] || 91.877 || 1.898 || 48,40 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Las Naves.png|20px|border]] '''[[Kantono Las Naves|Las Naves]]''' || [[Las Naves (urbo)|Las Naves]] || 6.092 || 147 || 41,44 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de San Miguel de Bolívar.png|20px|border]] '''[[Kantono San Miguel|San Miguel]]''' || [[San Miguel (Ekvadoro)|San Miguel]] || 3.565 || 570 || 6,25 |- |} == Cañar == {{Ĉefartikolo|Canar}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Azogues|Azogues]]''' || [[Azogues]] || 70.064 || 613 || 114,29 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Biblián.png|20px]] '''[[Kantono Biblián|Biblián]]''' || [[Biblián]] || 20.817 || 277 || 75,15 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Cañar.png|20px]] '''[[Kantono Cañar|Cañar]] || [[Cañar (urbo)|Cañar]] || 59.323 || 1.804 || 32,88 |- | 4 || '''[[Kantono Déleg|Déleg]]''' || [[Déleg]] || 6.100 || 78 || 78,2 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20px|border]] '''[[Kantono El Tambo|El Tambo]]''' || [[El Tambo (Ekvadoro)|El Tambo]] || 9.475 || 65 || 145,76 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de La Troncal.png|20px|border]] '''[[Kantono La Troncal|La Troncal]]''' || [[La Troncal]] || 54.389 || 65 || 167,86 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Suscal.png|20px]] '''[[Kantono Suscal|Suscal]]''' || [[Suscal]] || 5.016 || 31 || 161,8 |- |} == Carchi == {{Ĉefartikolo|Carchi}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 ||'''[[Kantono Bolívar (Carchi)|Bolívar]]''' || [[Bolívar (Carchi)|Bolívar]] || 14.347 || 353 || 40,64 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Espejo.png|20px]] '''[[Kantono Espejo|Espejo]]''' || [[El Ángel (urbo)|El Ángel]] || 13.634 || 554 || 24,61 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Mira.png|20px|border]] '''[[Kantono Mira|Mira]] || [[Mira (Ekvadoro)|Mira]] || 12.180 || 588 || 20,71 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Montúfar.png|20px]] '''[[Kantono Montúfar|Montúfar]]''' || [[San Gabriel (Ekvadoro)|San Gabriel]] || 30.511 || 383 || 79,66 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de San Pedro de Huaca.png|20px|border]] '''[[Kantono San Pedro de Huaca|San Pedro de Huaca]]''' || [[Huaca (urbo)|Huaca]] || 7.624 || 65 || 107,38 |- | 6 || [[Dosiero:Flag of Tulcán.svg|20px]] '''[[Kantono Tulcán|Tulcán]]''' || [[Tulcán]] || 86.498 || 1.801 || 48,02 |- |} == Chimborazo == {{Ĉefartikolo|Chimborazo (provinco)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Alausí.png|20px]] '''[[Kantono Alausí|Alausí]]''' || [[Alausí]] || 44.089 || 1.644 || 26,81 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Chambo.png|20px]] '''[[Kantono Chambo|Chambo]]''' || [[Chambo]] || 11.885 || 163 || 72,91 |- | 3 || '''[[Kantono Chunchi|Chunchi]] || [[Chunchi]] || 12.685 || 273 || 46,46 |- | 4 || '''[[Kantono Colta|Colta]]''' || [[Cajabamba (Ekvadoro)|Cajabamba]] || 44.971 || 829 || 54,24 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Cumandá.png|20px]] '''[[Kantono Cumandá|Cumandá]]''' || [[Cumandá (urbo)|Cumandá]] || 12.922 || 159 || 81,27 |- | 6 || '''[[Kantono Guamote|Guamote]]''' || [[Guamote]] || 45.153 || 1.216 || 37,13 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Guano.png|20px|border]] '''[[Kantono Guano|Guano]]''' || [[Guano (urbo)|Guano]] || 42.851 || 473 || 90,59 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera de Pallatanga.png|20px|border]] '''[[Kantono Pallatanga|Pallatanga]]''' || [[Pallatanga]] || 11.544 || 377 || 30,62 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Penipe.png|20px|border]] '''[[Kantono Penipe|Penipe]]''' || [[Penipe]] || 6.739 || 370 || 18,21 |- | 10 || [[Dosiero:Bandera de Riobamba.svg|20px]] '''[[Kantono Riobamba|Riobamba]]''' || [[Riobamba]] || 225.741 || 978 || 230,81 |- |} == Cotopaxi == {{Ĉefartikolo|Cotopaxi (provinco)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de la Maná.png|20px|border]] '''[[Kantono La Maná|La Maná]]''' || [[La Maná]] || 42.216 || 663 || 63,67 |- | 2 || [[Dosiero:BanderaLatacunga.JPG|20px]] '''[[Kantono Latacunga|Latacunga]]''' || [[Latacunga]] || 170.489 || 1.377 || 123,81 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Pangua.png|20px]] '''[[Kantono Pangua|Pangua]] || [[El Corazón (urbo)|El Corazón]] || 21.965 || 721 || 20,46 |- | 4 ||'''[[Kantono Pujilí|Pujilí]]''' || [[Pujilí]] || 69.055 || 1.308 || 52,79 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Salcedo.png|20px|border]] '''[[Kantono Salcedo|Salcedo]]''' || [[Salcedo (Ekvadoro)|Salcedo]] || 58.216 || 484 || 120,28 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Saquisilí.png|20px]] '''[[Kantono Saquisilí|Saquisilí]]''' || [[Saquisilí]] || 25.320 || 208 || 121,73 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Sigchos.png|20px|border]] '''[[Kantono Sigchos|Sigchos]]''' || [[Sigchos]] || 21.944 || 1.313 || 16,71 |} == El Oro == {{Ĉefartikolo|El Oro (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Ban-arenillas.jpg|20px]] '''[[Kantono Arenillas|Arenillas]]''' || [[Arenillas (Ekvadoro)|Arenillas]] || 26.844 || 803 || 33,42 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera_atahualpa.jpg|20px]] '''[[Kantono Atahualpa|Atahualpa]]''' || [[Paccha]] || 5.833 || 278 || 20,98 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Balsas.png|20px]] '''[[Kantono Balsas|Balsas]] || [[Balsas (urbo)|Balsas]] || 6.861 || 69 || 99,43 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Chilla.png|20px]] '''[[Kantono Chilla|Chilla]]''' || [[Chilla (Ekvadoro)|Chilla]] || 2.484 || 328 || 7,57 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de El Guabo.png|20px]] '''[[Kantono El Guabo|El Guabo]]''' || [[El Guabo]] || 50.009 || 603 || 82,93 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Huaquillas.png|20px]] '''[[Kantono Huaquillas|Huaquillas]]''' || [[Huaquillas]] || 47.706 || 72 || 662,58 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Las Lajas.png|20px|border]] '''[[Kantono Las Lajas|Las Lajas]]''' || [[La Victoria (Ekvadoro)|La Victoria]] || 4.794 || 297 || 16,14 |- | 8 || [[Dosiero:Machala Flag.svg|20px|border]] '''[[Kantono Machala|Machala]]''' || [[Machala]] || 245.972 || 338 || 727,72 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Marcabelí.png|20px|border]] '''[[Kantono Marcabelí|Marcabelí]]''' || [[Marcabelí]] || 5.450 || 147 || 37,07 |- | 10 || '''[[Kantono Pasaje|Pasaje]]''' || [[Pasaje (urbo)|Pasaje]] || 72.806 || 451 || 161,43 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Piñas.png|20px]] '''[[Kantono Piñas|Piñas]] || [[Piñas]] || 25.988 || 615 || 42,25 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Portovelo.png|20px]] '''[[Kantono Portovelo|Portovelo]] || [[Portovelo]] || 12.200 || 282 || 43,26 |- | 13 || [[Dosiero:Bandera de Santa Rosa.png|20px]] '''[[Kantono Santa Rosa|Santa Rosa]] || [[Santa Rosa (Ekvadoro)|Santa Rosa]] || 69.036 || 889 || 77,65 |- | 14 || [[Dosiero:Bandera zaruma 2.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Zaruma|Zaruma]] || [[Zaruma]] || 24.097 || 644 || 37,41 |- |} == Esmeraldas == {{Ĉefartikolo|Esmeraldas (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Atacames.png|20px|border]] '''[[Kantono Atacames|Atacames]]''' || [[Atacames]] || 41.526 || 511 || 81,26 |- | 2 || '''[[Kantono Eloy Alfaro|Eloy Alfaro]]''' || [[Limones (Ekvadoro)|Limones]] || 39.739 || 4.302 || 9,23 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera Província Esmeraldas.svg|20px|border]] '''[[Kantono Esmeraldas|Esmeraldas]]''' || [[Esmeraldas (Ekvadoro)|Esmeraldas]] || 189.504 || 1.351 || 140,26 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Muisne.png|20px]] '''[[Kantono Muisne|Muisne]]''' || [[Muisne]] || 28.474 || 1.265 || 22,50 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Quinindé.png|20px|border]] '''[[Kantono Quinindé|Quinindé]]''' || [[Quinindé]] || 122.570 || 3.855 || 3,17 |- | 6 || '''[[Kantono Río Verde|Río Verde]]''' || [[Río Verde (Ekvadoro)|Río Verde]] || 26.869 || 1.506 || 17,84 |- | 7 || '''[[Kantono San Lorenzo|San Lorenzo]]''' || [[San Lorenzo (Ekvadoro)|San Lorenzo]] || 42.486 || 3.106 || 13,67 |- |} == Galápagos == {{Ĉefartikolo|Galapagoj (provinco)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Isabela|Isabela]]''' || [[Puerto Villamil]] || 2.256 || 5.367 || 0,42 |- | 2 || '''[[Kantono San Cristóbal|San Cristóbal]]''' || [[Puerto Baquerizo Moreno]] || 7.475 || 849 || 8,80 |- | 3 || '''[[Kantono Santa Cruz|Santa Cruz]] || [[Puerto Ayora]] || 15.393 || 1.794 || 8,58 |- |} == Guayas == {{Ĉefartikolo|Guayas}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Flag of Jujan.svg|20px]] '''[[Kantono Alfredo Baquerizo Moreno|Alfredo Baquerizo Moreno]]''' || [[Juján]] || 25.179 || 216 || 116,56 |- | 2 || [[Dosiero:Flag of Balao.svg|20px|border]] '''[[Kantono Balao|Balao]]''' || [[Balao]] || 20.523 || 465 || 44,13 |- | 3 || [[Dosiero:Flag of Balzar.svg|20px|border]] '''[[Kantono Balzar|Balzar]] || [[Balzar]] || 53.937 || 1.173 || 45,98 |- | 4 || [[Dosiero:Flag of Colimes.svg|20px|border]] '''[[Kantono Colimes|Colimes]]''' || [[Colimes]] || 23.423 || 758 || 30,9 |- | 5 || [[Dosiero:Flag of Marcelino Maridueña.svg|20px]] '''[[Kantono Coronel Marcelino Maridueña|Coronel Marcelino Maridueña]]''' || [[Marcelino Maridueña (urbo)|Marcelino Maridueña]] || 12.033 || 337 || 35,7 |- | 6 || [[Dosiero:Flag of Daule.svg|20px|border]] '''[[Kantono Daule|Daule]]''' || [[Daule]] || 120.326 || 475 || 253,32 |- | 7 || [[Dosiero:Flag of Durán.svg|20px|border]] '''[[Kantono Durán|Durán]]''' || [[Durán (urbo)|Durán]] || 235.769 || 339 || 695,48 |- | 8 || [[Dosiero:Flag of El Empalme.svg|20px|border]] '''[[Kantono El Empalme|El Empalme]]''' || [[El Empalme]] || 74.451 || 711 || 104,71 |- | 9 || '''[[Kantono El Triunfo|El Triunfo]]''' || [[El Triunfo (Ekvadoro)|El Triunfo]] || 44.778 || 405 || 110,56 |- | 10 || [[Dosiero:Flag of Bucay.svg|20px|border]] '''[[Kantono General Antonio Elizalde|General Antonio Elizalde]] || [[Bucay]] || 10.642 || 154 || 69,1 |- | 11 || [[Dosiero:Flag of Guayaquil.svg|20px|border]] '''[[Kantono Guayaquil|Guayaquil]] || [[Guayaquil]] || 2.350.915 || 3.445 || 682,41 |- | 12 || [[Dosiero:Flag of Isidro Ayora.svg|20px]] '''[[Kantono Isidro Ayora|Isidro Ayora]] || [[Isidro Ayora (urbo)|Isidro Ayora]] || 10.870 || 488 || 22,27 |- | 13 || [[Dosiero:Flag of Lomas de Sargentillo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Lomas de Sargentillo|Lomas de Sargentillo]] || [[Lomas de Sargentillo]] || 18.413 || 533 || 34,54 |- | 14 || [[Dosiero:Flag of Milagro.svg|20px|border]] '''[[Kantono Milagro|Milagro]]''' || [[Milagro (Ekvadoro)|Milagro]] || 166 634 || 401 || 415,55 |- | 15 || [[Dosiero:Flag of Italy.svg|20px|border]] '''[[Kantono Naranjal|Naranjal]] || [[Naranjal (Ekvadoro)|Naranjal]] || 69.012 || 2.015 || 42,25 |- | 16 || [[Dosiero:Flag of Naranjito.svg|20px|border]] '''[[Kantono Naranjito|Naranjito]] || [[Naranjito (Ekvadoro)|Naranjito]] || 37.186 || 250 || 148,74 |- | 17 || [[Dosiero:Flag of Nobol.svg|20px|border]] '''[[Kantono Nobol|Nobol]] || [[Nobol]] || 19.600 || 128 || 153,12 |- | 18 || [[Dosiero:Flag of Palestina.svg|20px]] '''[[Kantono Palestina|Palestina]] || [[Palestina (Ekvadoro)|Palestina]] || 16.065 || 205 || 78,36 |- | 19 || '''[[Kantono Pedro Carbo|Pedro Carbo]] || [[Pedro Carbo (urbo)|Pedro Carbo]] || 43.436 || 940 || 46,2 |- | 20 || [[Dosiero:Flag of General Villamil.svg|20px|border]] '''[[Kantono Playas|Playas]] || [[General Villamil]] || 41.935 || 280 || 149,76 |- | 21 || [[Dosiero:Flag of Urbina Jado.svg|20px]] '''[[Kantono Salitre|Salitre]] || [[Salitre (urbo)|Salitre]] || 57.402 || 387 || 148,32 |- | 22 || [[Dosiero:Flag of Samborondón.svg|20px]] '''[[Kantono Samborondón|Samborondón]] || [[Samborondón]] || 67.590 || 252 || 268,21 |- | 23 || [[Dosiero:Flag of Santa Lucía.svg|20px]] '''[[Kantono Santa Lucía|Santa Lucía]] || [[Santa Lucía (Ekvadoro)|Santa Lucía]] || 38.923 || 359 || 108,42 |- | 24 || [[Dosiero:Flag of Simón Bolívar, Ecuador.svg|20px]] '''[[Kantono Simón Bolívar|Simón Bolívar]] || [[Simón Bolívar (Ekvadoro)|Simón Bolívar]] || 25.483 || 359 || 70,98 |- | 25 || [[Dosiero:Flag of Yaguachi.svg|20px]] '''[[Kantono Yaguachi|Yaguachi]] || [[Yaguachi]] || 60.958 || 515 || 118,36 |- |} == Imbabura == {{Ĉefartikolo|Imbabura}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Atuntaqui.png|20px]] '''[[Kantono Antonio Ante|Antonio Ante]]''' || [[Atuntaqui]] || 43.518 || 79 || 550,86 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Cotacachi.png|20px|border]] '''[[Kantono Cotacachi|Cotacachi]]''' || [[Cotacachi (urbo)|Cotacachi]] || 40.036 || 1.809 || 22,13 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Ibarra.png|20px|border]] '''[[Kantono Ibarra|Ibarra]]''' || [[Ibarra (Ekvadoro)|Ibarra]] || 181.175 || 1.093 || 165,75 |- | 4 || '''[[Kantono Otavalo|Otavalo]]''' || [[Otavalo]] || 104.874 || 500 || 209,74 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Pimampiro.svg|20px]] '''[[Kantono Pimampiro|Pimampiro]]''' || [[Pimampiro]] || 12.970 || 437 || 29,67 |- | 6 || '''[[Kantono San Miguel de Urcuquí|San Miguel de Urcuquí]]''' || [[Urcuquí]] || 15.671 || 779 || 20,11 |- |} == Loja == {{Ĉefartikolo|Loja}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Calvas.png|20px]] '''[[Kantono Calvas|Calvas]]''' || [[Cariamanga]] || 28.185 || 855 || 32,96 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Catamayo.png|20px]] '''[[Kantono Catamayo|Catamayo]]''' || [[Catamayo]] || 30.638 || 649 || 47,2 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Celica.png|20px]] '''[[Kantono Celica|Celica]] || [[Celica]] || 14.468 || 518 || 27,93 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Chaguarpamba.png|20px]] '''[[Kantono Chaguarpamba|Chaguarpamba]]''' || [[Chaguarpamba]] || 7.161 || 312 || 22,95 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Espíndola.png|20px]] '''[[Kantono Espíndola|Espíndola]]''' || [[Amaluza]] || 14.799 || 521 || 28,4 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Gonzanamá.png|20px]] '''[[Kantono Gonzanamá|Gonzanamá]]''' || [[Gonzanamá]] || 12.716 || 1.272 || 9,99 |- | 7 || [[Dosiero:Flag of Loja.svg|20px]] '''[[Kantono Loja|Loja]]''' || [[Loja (Ekvadoro)|Loja]] || 214.855 || 1.928 || 111,43 |- | 8 || '''[[Kantono Macará|Macará]]''' || [[Macará]] || 19.018 || 578 || 32,9 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Olmedo de Loja.png|20px]] '''[[Kantono Olmedo (Loja)|Olmedo]]''' || [[Olmedo (Loja)|Olmedo]] || 4.870 || 109 || 44,67 |- | 10 || [[Dosiero:Bandera de Paltas.png|20px]] '''[[Kantono Paltas|Paltas]]''' || [[Catacocha]] || 23.801 || 1.124 || 21,17 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Pindal.png|20px|border]] '''[[Kantono Pindal|Pindal]]''' || [[Pindal]] || 8.645 || 194 || 44,56 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Puyango.png|20px|border]] '''[[Kantono Puyango|Puyango]]''' || [[Alamor (Ekvadoro)|Alamor]] || 15.513 || 643 || 24,12 |- | 13 || [[Dosiero:Bandera de Quilanga.png|20px]] '''[[Kantono Quilanga|Quilanga]]''' || [[Quilanga]] || 4.337 || 238 || 18,22 |- | 14 || [[Dosiero:Bandera de Saraguro.png|20px|border]] '''[[Kantono Saraguro|Saraguro]]''' || [[Saraguro]] || 30.183 || 1.080 || 27,94 |- | 15 || '''[[Kantono Sozoranga|Sozoranga]]''' || [[Sozoranga]] || 7.465 || 412 || 18,11 |- | 16 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Zapotillo.png|20px|border]] '''[[Kantono Zapotillo|Zapotillo]]''' || [[Zapotillo]] || 12.312 || 1.238 || 9,94 |- |} == Los Ríos == {{Ĉefartikolo|Los Ríos (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Baba|Baba]]''' || [[Baba (urbo)|Baba]] || 39.681 || 516 || 76,9 |- | 2 || '''[[Kantono Babahoyo|Babahoyo]]''' || [[Babahoyo]] || 153.776 || 1.076 || 142,91 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Buena Fe.png|20px|border]] '''[[Kantono Buena Fe|Buena Fe]] || [[Buena Fe (urbo)|Buena Fe]] || 63.148 || 569 || 110,98 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Mocahe.png|20px|border]] '''[[Kantono Mocache|Mocache]]''' || [[Mocache]] || 38.392 || 562 || 68,31 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Montalvo.png|20px]] '''[[Kantono Montalvo|Montalvo]]''' || [[Montalvo (Ekvadoro)|Montalvo]] || 24.164 || 362 || 66,75 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Palenque.png|20px|border]] '''[[Kantono Palenque|Palenque]]''' || [[Palenque (Ekvadoro)|Palenque]] || 22.320 || 570 || 39,15 |- | 7 || '''[[Kantono Puebloviejo|Puebloviejo]]''' || [[San Francisco de Puebloviejo|Puebloviejo]] || 36.477 || 336 || 108,56 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera de Quevedo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Quevedo|Quevedo]]''' || [[Quevedo (Ekvadoro)|Quevedo]] || 173.575 || 303 || 572,85 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Quinsaloma.jpg|20px]] '''[[Kantono Quinsaloma|Quinsaloma]]''' || [[Quinsaloma]] || 16476 || 280 || 58,84 |- | 10 || '''[[Kantono Urdaneta|Urdaneta]]''' || [[Catarama]] || 29.263 || 377 || 77,62 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Valencia.svg|20px]] '''[[Kantono Valencia|Valencia]]''' || [[Valencia (Ekvadoro)|Valencia]] || 42.556 || 707 || 60,19 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Ventanas.png|20px|border]] '''[[Kantono Ventanas|Ventanas]]''' || [[Ventanas (Ekvadoro)|Ventanas]] || 66.551 || 282 || 235,99 |- | 13 || '''[[Kantono Vinces|Vinces]]''' || [[Vinces]] || 71.736 || 693 || 103,51 |- |} == Manabí == {{Ĉefartikolo|Manabí}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Calceta.svg|20px]] '''[[Kantono Bolívar (Manabí)|Bolívar]]''' || [[Calceta (urbo)|Calceta]] || 40.735 || 537 || 75,85 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera Cantonal de Chone.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Chone|Chone]]''' || [[Chone]] || 126.491 || 3.017 || 41,92 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de El Carmen.png|20px|border]] '''[[Kantono El Carmen|El Carmen]] || [[El Carmen (Ekvadoro)|El Carmen]] || 89.021 || 1.245 || 71,50 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Flavio Alfaro.png|20px|border]] '''[[Kantono Flavio Alfaro|Flavio Alfaro]]''' || [[Flavio Alfaro (urbo)|Flavio Alfaro]] || 25.004 || 1.343 || 18,61 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Jama.png|20px|border]] '''[[Kantono Jama|Jama]]''' || [[Jama (urbo)|Jama]] || 23.253 || 575 || 40,44 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de jaramijo.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Jaramijó|Jaramijó]]''' || [[Jaramijó]] || 18.486 || 97 || 190,57 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Jipijapa.png|20px]] '''[[Kantono Jipijapa|Jipijapa]] || [[Jipijapa]] || 71.083 || 347 || 204,85 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Junín.png|20px]] '''[[Kantono Junín|Junín]]''' || [[Junín (Ekvadoro)|Junín]] || 18.942 || 246 || 77 |- | 9 || '''[[Kantono Manta|Manta]]''' || [[Manta (Ekvadoro)|Manta]] || 226.477 || 309 || 732,93 |- | 10 || '''[[Kantono Montecristi|Montecristi]]''' || [[Montecristi (Ekvadoro)|Montecristi]] || 70.294 || 734 || 95,76 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Olmedo.png|20px|border|border]] '''[[Kantono Olmedo (Manabí)|Olmedo]]''' || [[Olmedo (Manabí)|Olmedo]] || 9.844 || 253 || 38,9 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Paján.png|20px|border]] '''[[Kantono Paján|Paján]]''' || [[Paján]] || 37.073 || 1.079 || 34,35 |- | 13 || [[Dosiero:Bandera de Pedernales.png|20px]] '''[[Kantono Pedernales|Pedernales]]''' || [[Pedernales (Ekvadoro)|Pedernales]] || 55.128 || 1.932 || 28,53 |- | 14 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pichincha.png|20px|border]] '''[[Kantono Pichincha|Pichincha]]''' || [[Pichincha (urbo de Ekvadoro)|Pichincha]] || 30.244 || 1.067 || 28,34 |- | 15 || [[Dosiero:Bandera de Portoviejo.PNG|20px|border]] '''[[Kantono Portoviejo|Portoviejo]]''' || [[Portoviejo]] || 280.029 || 968 || 289,28 |- | 16 || [[Dosiero:Bandera de Puerto López.png|20px|border]] '''[[Kantono Puerto López|Puerto López]]''' || [[Puerto López (Ekvadoro)|Puerto López]] || 20.451 || 420 || 48,69 |- | 17 || [[Dosiero:Bandera de Rocafuerte.png|20px|border]] '''[[Kantono Rocafuerte|Rocafuerte]] || [[Rocafuerte (urbo)|Rocafuerte]] || 33.469 || 280 || 119,53 |- | 18 || [[Dosiero:BanderaSanVicente.jpg|20px|border]] '''[[Kantono San Vicente|San Vicente]] || [[San Vicente (Ekvadoro)|San Vicente]] || 37.073 || 718 || 51,63 |- | 19 || [[Dosiero:Bandera de Santa Ana de Vuelta Larga.png|20px|border]] '''[[Kantono Santa Ana (Ecuador)|Santa Ana]] || [[Santa Ana (Ekvadoro)|Santa Ana]] || 47.385 || 1.022 || 46,36 |- | 20 || [[Dosiero:Bandera de Bahía de Caraquez.png|20px|border]] '''[[Kantono Sucre|Sucre]] || [[Bahía de Caráquez]] || 59.157 || 764 || 77,43 |- | 21 || [[Dosiero:Bandera de Tosagua.png|20px|border]] '''[[Kantono Tosagua|Tosagua]] || [[Tosagua]] || 38.341 || 377 || 101,7 |- | 22 || [[Dosiero:Bandera de 24 de Mayo.png|20px]] '''[[Kantono Veinticuatro de mayo|Veinticuatro de mayo]] || [[Sucre (Ekvadoro)|Sucre]] || 28.846 || 524 || 55,04 |- |} == Morona Santiago == {{Ĉefartikolo|Morona-Santiago}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera Canton Gualaquiza.svg|20px|border]] '''[[Kantono Gualaquiza|Gualaquiza]]''' || [[Gualaquiza]] || 17.162 || 2.203 || 7,79 |- | 2 || '''[[Kantono Huamboya|Huamboya]]''' || [[Huamboya]] || 8.466 || 653 || 12,96 |- | 3 || '''[[Kantono Limón Indanza|Limón Indanza]] || [[General Leonidas Plaza Gutiérrez]] || 9.722 || 2.101 || 4,62 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Logroño.png|20px]] '''[[Kantono Logroño|Logroño]]''' || [[Logroño (Ekvadoro)|Logroño]] || 5.723 || 1.218 || 4,69 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera Macas.png|20px|border]] '''[[Kantono Morona|Morona]]''' || [[Macas (Ekvadoro)|Macas]] || 41.155 || 5.095 || 8,07 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pablo XI.png|20px|border]] '''[[Kantono Pablo Sexto|Pablo Sexto]]''' || [[Pablo Sexto (urbo)|Pablo Sexto]] || 1.823 || 1.371 || 1,32 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Palora.png|20px|border]] '''[[Kantono Palora|Palora]]''' || [[Palora]] || 9.936 || 1.436 || 6,91 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera del Cantón San Juan Bosco.png|20px]] '''[[Kantono San Juan Bosco|San Juan Bosco]]''' || [[San Juan Bosco (Ekvadoro)|San Juan Bosco]] || 3.908 || 1.138 || 3,43 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Santiago.png|20px]] '''[[Kantono Santiago|Santiago]]''' || [[Santiago de Méndez]] || 9.295 || 1.691 || 5,49 |- | 10 || '''[[Kantono Sucúa|Sucúa]]''' || [[Sucúa]] || 18.318 || 893 || 20,51 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Taisha.png|20px]] '''[[Kantono Taisha|Taisha]]''' || [[Taisha]] || 18.437 || 6.090 || 3,02 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Tiwintza.png|20px|border]] '''[[Kantono Tiwintza|Tiwintza]]''' || [[Santiago (Ekvadoro)|Santiago]] || 6.995 || 816 || 8,57 |- |} == Napo == {{Ĉefartikolo|Napo (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Archidona (Ecuador).svg|20px|border]] '''[[Kantono Archidona|Archidona]]''' || [[Archidona (Ekvadoro)|Archidona]] || 24.969 || 3.029 || 8,24 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Carlos Julio Arosamena Tola.png|20px|border]] '''[[Kantono Carlos Julio Arosamena Tola|Carlos Julio Arosamena Tola]]''' || [[Carlos Julio Arosamena Tola (urbo)|Carlos Julio Arosamena Tola]] || 3.664 || 501 || 7,31 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de El Chaco.png|20px|border]] '''[[Kantono El Chaco|El Chaco]]''' || [[El Chaco (Ekvadoro)|El Chaco]] || 7.960 || 3.473 || 2,27 |- | 4 || '''[[Kantono Quijos|Quijos]]''' || [[Baeza (Ekvadoro)|Baeza]] || 6.224 || 1.577 || 3,94 |- | 5 || '''[[Cantón Tena|Tena]]''' || [[Tena]] || 60.880 || 3.904 || 15,59 |- |} == Orellana == {{Ĉefartikolo|Orellana (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Aguarico.png|20px|border]] '''[[Kantono Aguarico|Aguarico]]''' || [[Nuevo Rocafuerte]] || 4.847 || 11.358 || 0,42 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Puerto Francisco de Orellana.png|20px|border]] '''[[Kantono Francisco de Orellana|Orellana]]''' || [[Puerto Francisco de Orellana]] || 72.795 || 6.995 || 10,4 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de La Joya de Los Sachas.png|20px|border]] '''[[Kantono La Joya de los Sachas|La Joya de los Sachas]]''' || [[La Joya de los Sachas]] || 37.591 || 1.195 || 31,45 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Loreto.png|20px|border]] '''[[Kantono Loreto|Loreto]]''' || [[Loreto (Ekvadoro)|Loreto]] || 21.163 || 2.127 || 9,94 |- |} == Pastaza == {{Ĉefartikolo|Pastaza}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Arajuno.png|20px]] '''[[Kantono Arajuno|Arajuno]]''' || [[Arajuno]] || 6.491 || 8.767 || 0,74 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Mera.jpg|20px]] '''[[Kantono Mera|Mera]]''' || [[Mera (Ekvadoro)|Mera]] || 11.861 || 520 || 22,8 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pastaza.png|20px]] '''[[Kantono Pastaza|Pastaza]]''' || [[Puyo]] || 62.016 || 19.727 || 3,14 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Santa Clara.png|20px]] '''[[Kantono Santa Clara (Ekvadoro)|Santa Clara]]''' || [[Santa Clara (Ekvadoro)|Santa Clara]] || 3.565 || 311 || 11,46 |- |} == Pichincha == {{Ĉefartikolo|Provinco Pichincha}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Flag of Cayambe.svg|20px]] '''[[Kantono Cayambe|Cayambe]]''' || [[Cayambe (urbo)|Cayambe]] || 85.795 || 1.189 || 72,15 |- | 2 || '''[[Kantono Mejía|Mejía]]''' || [[Machachi]] || 81.335 || 1.476 || 55,1 |- | 3 || [[Dosiero:Flag of Pedro Moncayo.svg|20px]] '''[[Kantono Pedro Moncayo|Pedro Moncayo]] || [[Tabacundo]] || 33.172 || 332 || 99,91 |- | 4 || '''[[Kantono Pedro Vicente Maldonado|Pedro Vicente Maldonado]]''' || [[Pedro Vicente Maldonado (urbo)|Pedro Vicente Maldonado]] || 12.924 || 620 || 20,84 |- | 5 || [[Dosiero:Flag of Puerto Quito.svg|20px]] '''[[Kantono Puerto Quito|Puerto Quito]]''' || [[Puerto Quito]] || 20.445 || 683 || 29,93 |- | 6 || [[Dosiero:Flag of Quito.svg|20px]] '''[[Metropolita Distrikto Kito]]''' || [[Quito]] || 2.239.191 || 4.183 || 535,3 |- | 7 || [[Dosiero:Flag of Sangolquí.svg|20px|border]] '''[[Kantono Rumiñahui|Rumiñahui]]''' || [[Sangolquí]] || 85.852 || 139 || 617,64 |- | 8 || [[Dosiero:Flag of San Miguel de Los Bancos.svg|20px|border]] '''[[Kantono San Miguel de Los Bancos|San Miguel de Los Bancos]]''' || [[San Miguel de Los Bancos]] || 17.573 || 839 || 20,94 |- |} == Santa Elena == {{Ĉefartikolo|Provinco Santa Elena}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera del Cantón La Libertad.png|20px|border]] '''[[Kantono La Libertad|La Libertad]]''' || [[La Libertad (Ekvadoro)|La Libertad]] || 95.942 || 26 || 3690,07 |- | 2 || '''[[Kantono Salinas|Salinas]]''' || [[Salinas (Ekvadoro)|Salinas]] || 68.675 || 97 || 707,98 |- | 3 || '''[[Kantono Santa Elena|Santa Elena]]''' || [[Santa Elena (Ekvadoro)|Santa Elena]] || 144.076 || 3.880 || 37,13 |- |} == Santo Domingo de los Tsáchilas == {{Ĉefartikolo|Provinco Santo Domingo de los Tsáchilas}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono La Concordia|La Concordia]]''' || [[La Concordia (Ekvadoro)|La Concordia]] || 42.924 || 375 || 114,46 |- | 2 || [[Dosiero:Flag of Santo Domingo de los Colorados.svg|20px]] '''[[Kantono Santo Domingo (Ekvadoro)|Santo Domingo]]''' || [[Santo Domingo (Ekvadoro)|Santo Domingo]] || 368.013 || 3.805 || 96,71 |- |} == Sucumbíos == {{Ĉefartikolo|Sucumbios}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Cascales.png|20px]] '''[[Kantono Cascales|Cascales]]''' || [[El Dorado de Cascales]] || 11.104 || 1.248 || 8,89 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Cuyabeno.png|20px]] '''[[Kantono Cuyabeno|Cuyabeno]]''' || [[Tarapoa]] || 7.133 || 3.875 || 1,84 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Lumbaqui.png|20px]] '''[[Kantono Gonzalo Pizarro|Gonzalo Pizarro]] || [[Lumbaquí]] || 8.599 || 2.223 || 3,86 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Lago Agrio.png|20px|border]] '''[[Kantono Lago Agrio|Lago Agrio]]''' || [[Nueva Loja]] || 91.744 || 3.139 || 29,22 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Putumayo.png|20px|border]] '''[[Kantono Putumayo|Putumayo]]''' || [[Puerto El Carmen de Putumayo]] || 10.174 || 3.559 || 2,85 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Shushufindi.png|20px|border]] '''[[Kantono Shushufindi|Shushufindi]]''' || [[Shushufindi]] || 44.328 || 2.483 || 17,85 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Sucumbíos.png|20px]] '''[[Kantono Sucumbíos|Sucumbíos]]''' || [[La Bonita]] || 3.390 || 1.502 || 2,25 |- |} == Tungurahua == {{Ĉefartikolo|Tungurahua (provinco)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera Provincia Tungurahua.svg|20px]] '''[[Kantono Ambato|Ambato]]''' || [[Ambato (Ekvadoro)|Ambato]] || 329.856 || 1.009 || 326,91 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Baños.png|20px]] '''[[Kantono Baños|Baños]]''' || [[Baños (Ekvadoro)|Baños]] || 20.018 || 1.065 || 18,79 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Cevallos.png|20px|border]] '''[[Kantono Cevallos|Cevallos]] || [[Cevallos (urbo)|Cevallos]] || 8.163 || 19 || 429,63 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Mocha.png|20px|border]] '''[[Kantono Mocha|Mocha]]''' || [[Mocha (Ekvadoro)|Mocha]] || 6.777 || 86 || 78,8 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Patate.png|20px|border]] '''[[Kantono Patate|Patate]]''' || [[Patate]] || 13.497 || 315 || 42,84 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20px|border]] '''[[Kantono Pelileo|Pelileo]]''' || [[Pelileo]] || 56.573 || 202 || 280,06 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Píllaro.png|20px]] '''[[Kantono Píllaro|Píllaro]]''' || [[Píllaro]] || 38.357 || 443 || 86,58 |- | 8 || '''[[Kantono Quero|Quero]]''' || [[Quero (urbo)|Quero]] || 11.544 || 173 || 66,72 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Tisaleo.png|20px]] '''[[Kantono Tisaleo|Tisaleo]]''' || [[Tisaleo]] || 12.137 || 59 || 205,71 |- |} == Zamora Chinchipe == {{Ĉefartikolo|Zamora-Chinchipe}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Centinela del Cóndor|Centinela del Cóndor]]''' || [[Parroquia Zumbi|Zumbi]] || 6.479 || 519 || 12,48 |- | 2 || [[Dosiero:Chinchipeflag.png|20px]] '''[[Kantono Chinchipe|Chinchipe]]''' || [[Zumba (urbo)|Zumba]] || 9.119 || 1.194 || 7,63 |- | 3 || [[Dosiero:Ec-z-pan.png|20px]] '''[[Kantono El Pangui|El Pangui]] || [[El Pangui]] || 8.619 || 614 || 14,03 |- | 4 || [[Dosiero: Bandera del cantón Nangaritza.png|20px]] '''[[Kantono Nangaritza|Nangaritza]]''' || [[Guayzimi]] || 5.196 || 2.026 || 2,56 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Palanda.png|20px|border]] '''[[Kantono Palanda|Palanda]]''' || [[Palanda]] || 8.089 || 1.925 || 4,2 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Paquisha.png|20px|border]] '''[[Kantono Paquisha|Paquisha]]''' || [[Paquisha (urbo)|Paquisha]] || 3.854 || 261 || 14,76 |- | 7 || [[Dosiero:Yacuambiflag.gif|20px]] '''[[Kantono Yacuambi|Yacuambi]]''' || [[Yacuambi]] || 5.835 || 1.242 || 4,69 |- | 8 || [[Dosiero:Yantzazaflag.gif|20px]] '''[[Kantono Yantzaza|Yantzaza]]''' || [[Yantzaza]] || 18.675 || 990 || 18,86 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Zamora (Ecuador).svg|20px]] '''[[Kantono Zamora|Zamora]]''' || [[Zamora (Ekvadoro)|Zamora]] || 25.510 || 1.876 || 13,59 |- |} == Zonoj nelimigitaj == Estas 1.419 km² de ekvadora teritorio kiu ne estas atribuitaj al iu ajn provinco, nome: * Las Golondrinas * La Manga del Cura * El Piedrero == Aŭtoritatoj == En ĉiu kantono estas ''politikestro'', elektita kaj reprezentanta la interesojn de la [[Prezidento de Ekvadoro|prezidento]]. Ii havas ankaŭ [[urbestro]]n kaj [[municipo|municipan registaron]], elektita per popola voĉdonado. == Teritoria Organizado de Ekvadoro == {| align="center" id="toc" style="margin: 0 2em 0 2em;" ! style="background:Yellow; font-size: 150%; tx-color: White" align="center" width="105%" | '''Teritoria Organizado de Ekvadoro''' || [[Dosiero: Flag of Ecuador.svg|110px|]] |- | |-align="center" style="font-size: 120%;" | | [[Aŭtonomaj Regionoj de Ekvadoro|Regionoj-Distriktoj Metropolitaj]] '''|''' [[Provincoj de Ekvadoro|Provincoj]] '''|''' [[Kantonoj de Ekvadoro|Kantonoj]] '''|''' [[Paroĥejoj de Ekvadoro|Paroĥejoj]] |} == Vidu ankaŭ == <!--* [[Urboj de Ekvadoro]] * [[Geografio de Ekvadoro]]--> * [[Aŭtonomaj Regionoj de Ekvadoro|Regionoj de Ekvadoro]] * [[Provincoj de Ekvadoro]] * [[Paroĥejoj de Ekvadoro]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.editorialox.com/cantonesecuador.htm EditorialX.com] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150816150758/http://www.editorialox.com/cantonesecuador.htm |date=2015-08-16 }} Kantonoj de Ekvadoro * [http://www.statoids.com/yec.html Statoids] [[Kategorio:Geografio de Ekvadoro]] m0tulljh6x6s52wxipay1ehwtkbpxph 9369179 9369178 2026-05-09T11:38:58Z Milenioscuro 68650 ([[c:GR|GR]]) [[File:Bandera de Camilo Ponce Enríquez.png]] → [[File:Flag of Camilo Ponce Enríquez Canton.svg]] 9369179 wikitext text/x-wiki La '''Kantonoj de Ekvadoro''' estas la administraj dividoj duarangaj en Ekvadoro. La Respubliko [[Ekvadoro]] estas dividita en 24 [[Provincoj de Ekvadoro|provincoj]], kiuj siavice estas dividitaj en [[kantono]]j. Estas 442 kantonoj en la lando. La kantonoj siavice estas subdividitaj en paroĥejoj, kiuj klasiĝas al urbaj kaj ruraj. Jenas la listo de kantonoj laŭ provinco. [[Dosiero:Mapa del Ecuador (cantones).png|300px|eta|dekstra|Kantonoj de la Respubliko Ekvadoro.]] == Nacinivele == {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Aguarico.png|20px|border]] '''[[Kantono Aguarico|Aguarico]]''' || [[Tiputini]] || 4.847 || 11.358 || 0,42 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Alausí.png|20px]] '''[[Kantono Alausí|Alausí]]''' || [[Alausí]] || 44.089 || 1.644 || 26,81 |- | 3 || [[Dosiero:Flag of Jujan.svg|20px]] '''[[Kantono Alfredo Baquerizo Moreno|Alfredo Baquerizo Moreno]]''' || [[Juján]] || 25.179 || 216 || 116,56 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera Provincia Tungurahua.svg|20px]] '''[[Kantono Ambato|Ambato]]''' || [[Ambato (Ekvadoro)|Ambato]] || 329.856 || 1.009 || 326,91 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Atuntaqui.png|20px]] '''[[Kantono Antonio Ante|Antonio Ante]]''' || [[Atuntaqui]] || 43.518 || 79 || 550,86 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Arajuno.png|20px]] '''[[Kantono Arajuno|Arajuno]]''' || [[Arajuno]] || 6.491 || 8.767 || 0,74 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Archidona (Ecuador).svg|20px|border]] '''[[Kantono Archidona|Archidona]]''' || [[Archidona (Ekvadoro)|Archidona]] || 24.969 || 3.029 || 8,24 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera de Atacames.png|20px|border]] '''[[Kantono Atacames|Atacames]]''' || [[Atacames]] || 41.526 || 511 || 81,26 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera_atahualpa.jpg|20px]] '''[[Kantono Atahualpa|Atahualpa]]''' || [[Paccha]] || 5.833 || 278 || 20,98 |- | 10 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20ra|border]] '''[[Kantono Azogues|Azogues]]''' || [[Azogues]] || 70.064 || 613 || 114,29 |- | 11 || '''[[Kantono Baba|Baba]]''' || [[Baba (urbo)|Baba]] || 39.681 || 516 || 76,9 |- | 12 || '''[[Kantono Babahoyo|Babahoyo]]''' || [[Babahoyo]] || 153.776 || 1.076 || 142,91 |- | 13 || [[Dosiero:Flag of Balao.svg|20px|border]] '''[[Kantono Balao|Balao]]''' || [[Balao]] || 20.523 || 465 || 44,13 |- | 14 || [[Dosiero:Bandera de Balsas.png|20px]] '''[[Kantono Balsas|Balsas]] || [[Balsas (urbo)|Balsas]] || 6.861 || 69 || 99,43 |- | 15 || [[Dosiero:Flag of Balzar.svg|20px|border]] '''[[Kantono Balzar|Balzar]] || [[Balzar]] || 53.937 || 1.173 || 45,98 |- | 16 || [[Dosiero:Bandera de Baños.png|20px]] '''[[Kantono Baños|Baños]]''' || [[Baños (Ekvadoro)|Baños]] || 20.018 || 1.065 || 18,79 |- | 17 || [[Dosiero:Bandera de Biblián.png|20px]] '''[[Kantono Biblián|Biblián]]''' || [[Biblián]] || 20.817 || 277 || 75,15 |- | 18 ||'''[[Kantono Bolívar (Carchi)|Bolívar]]''' || [[Bolívar (Carchi)|Bolívar]] || 14.347 || 353 || 40,64 |- | 19 || [[Dosiero:Bandera de Calceta.svg|20px]] '''[[Kantono Bolívar (Manabí)|Bolívar]]''' || [[Calceta (urbo)|Calceta]] || 40.735 || 537 || 75,85 |- | 20 || [[Dosiero:Bandera de Buena Fe.png|20px|border]] '''[[Kantono Buena Fe|Buena Fe]] || [[Buena Fe (urbo)|Buena Fe]] || 63.148 || 569 || 110,98 |- | 21 || '''[[Kantono Caluma|Caluma]]''' || [[Caluma]] || 13.129 || 176 || 74,37 |- | 22 || [[Dosiero:Bandera de Calvas.png|20px]] '''[[Kantono Calvas|Calvas]]''' || [[Cariamanga]] || 28.185 || 855 || 32,96 |- | 23 || [[Dosiero:Flag of Camilo Ponce Enríquez Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Camilo Ponce Enríquez|Camilo Ponce Enríquez]]''' || [[Camilo Ponce Enríquez (urbo)|Camilo Ponce Enríquez]] || 21.998 || 639 || 34,42 |- | 24 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Cañar.png|20px]] '''[[Kantono Cañar|Cañar]] || [[Cañar (urbo)|Cañar]] || 59.323 || 1.804 || 32,88 |- | 25 || [[Dosiero:Bandera de Carlos Julio Arosamena Tola.png|20px|border]] '''[[Kantono Carlos Julio Arosamena Tola|Carlos Julio Arosamena Tola]]''' || [[Carlos Julio Arosamena Tola (urbo)|Carlos Julio Arosamena Tola]] || 3.664 || 501 || 7,31 |- | 26 || [[Dosiero:Bandera de Cascales.png|20px]] '''[[Kantono Cascales|Cascales]]''' || [[El Dorado de Cascales]] || 11.104 || 1.248 || 8,89 |- | 27 || [[Dosiero:Bandera de Catamayo.png|20px]] '''[[Kantono Catamayo|Catamayo]]''' || [[Catamayo]] || 30.638 || 649 || 47,2 |- | 28 || '''[[Kantono Cayambe|Cayambe]]''' || [[Cayambe (urbo)|Cayambe]] || 85.795 || 1.189 || 72,15 |- | 29 || [[Dosiero:Bandera de Celica.png|20px]] '''[[Kantono Celica|Celica]] || [[Celica]] || 14.468 || 518 || 27,93 |- | 30 || '''[[Kantono Centinela del Cóndor|Centinela del Cóndor]]''' || [[Paroĥejo Zumbi|Zumbi]] || 6.479 || 519 || 12,48 |- | 31 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Cevallos.png|20px|border]] '''[[Kantono Cevallos|Cevallos]] || [[Cevallos (urbo)|Cevallos]] || 8.163 || 19 || 429,63 |- | 32 || [[Dosiero:Bandera de Chaguarpamba.png|20px]] '''[[Kantono Chaguarpamba|Chaguarpamba]]''' || [[Chaguarpamba]] || 7.161 || 312 || 22,95 |- | 33 || [[Dosiero:Bandera de Chambo.png|20px]] '''[[Kantono Chambo|Chambo]]''' || [[Chambo]] || 11.885 || 163 || 72,91 |- | 34 || [[Dosiero:Bandera de Chilla.png|20px]] '''[[Kantono Chilla|Chilla]]''' || [[Chilla (Ekvadoro)|Chilla]] || 2.484 || 328 || 7,57 |- | 35 ||'''[[Kantono Chillanes|Chillanes]]''' || [[Chillanes]] || 11.861 || 655 || 18,1 |- | 36 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Chimbo.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Chimbo|Chimbo]] || [[Chimbo]] || 17.406 || 262 || 66,43 |- | 37 || [[Dosiero:Chinchipeflag.png|20px]] '''[[Kantono Chinchipe|Chinchipe]]''' || [[Zumba (urbo)|Zumba]] || 9.119 || 1.194 || 7,63 |- | 38 || [[Dosiero:Bandera Cantonal de Chone.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Chone|Chone]]''' || [[Chone]] || 126.491 || 3.017 || 41,92 |- | 39 || [[Dosiero:Flag of Chordeleg Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Chordeleg|Chordeleg]]''' || [[Chordeleg]] || 12.577 || 105 || 119,78 |- | 40 || '''[[Kantono Chunchi|Chunchi]] || [[Chunchi]] || 12.685 || 273 || 46,46 |- | 41 || [[Dosiero:Flag of Colimes.svg|20px|border]] '''[[Kantono Colimes|Colimes]]''' || [[Colimes]] || 23.423 || 758 || 30,9 |- | 42 || '''[[Kantono Colta|Colta]]''' || [[Cajabamba (Ekvadoro)|Cajabamba]] || 44.971 || 829 || 54,24 |- | 43 || [[Dosiero:Flag of Marcelino Maridueña.svg|20px]] '''[[Kantono Coronel Marcelino Maridueña|Coronel Marcelino Maridueña]]''' || [[Marcelino Maridueña (urbo)|Marcelino Maridueña]] || 12.033 || 337 || 35,7 |- | 44 || [[Dosiero:Bandera de Cotacachi.png|20px|border]] '''[[Kantono Cotacachi|Cotacachi]]''' || [[Cotacachi (urbo)|Cotacachi]] || 40.036 || 1.809 || 22,13 |- | 45 || [[Dosiero:Flag of Cuenca, Ecuador.svg|20px|border]] '''[[Kantono Cuenca|Cuenca]]''' || [[Cuenca (Ekvadoro)|Cuenca]] || 505.585 || 3.086 || 163,83 |- | 46 || [[Dosiero:Bandera de Cumandá.png|20px]] '''[[Kantono Cumandá|Cumandá]]''' || [[Cumandá (urbo)|Cumandá]] || 12.922 || 159 || 81,27 |- | 47 || [[Dosiero:Bandera de Cuyabeno.png|20px]] '''[[Kantono Cuyabeno|Cuyabeno]]''' || [[Tarapoa]] || 7.133 || 3.875 || 1,84 |- | 48 || [[Dosiero:Flag of Daule.svg|20px|border]] '''[[Kantono Daule|Daule]]''' || [[Daule]] || 120.326 || 475 || 253,32 |- | 49 || '''[[Kantono Déleg|Déleg]]''' || [[Déleg]] || 6.100 || 78 || 78,2 |- | 50 || [[Dosiero:Flag of Durán.svg|20px|border]] '''[[Kantono Durán|Durán]]''' || [[Durán (urbo)|Durán]] || 235.769 || 339 || 695,48 |- | 51 || [[Dosiero:Bandera de Echendía.png|20px|border]] '''[[Kantono Echeandía|Echeandía]]''' || [[Echeandía]] || 12.114 || 230 || 52,66 |- | 52 || [[Dosiero:Bandera de El Carmen.png|20px|border]] '''[[Kantono El Carmen|El Carmen]] || [[El Carmen (Ekvadoro)|El Carmen]] || 89.021 || 1.245 || 71,50 |- | 53 || [[Dosiero:Bandera de El Chaco.png|20px|border]] '''[[Kantono El Chaco|El Chaco]]''' || [[El Chaco (Ekvadoro)|El Chaco]] || 7.960 || 3.473 || 2,27 |- | 54 || [[Dosiero:Flag of El Empalme.svg|20px|border]] '''[[Kantono El Empalme|El Empalme]]''' || [[El Empalme]] || 74.451 || 711 || 104,71 |- | 55 || [[Dosiero:Bandera de El Guabo.png|20px]] '''[[Kantono El Guabo|El Guabo]]''' || [[El Guabo]] || 50.009 || 603 || 82,93 |- | 56 || [[Dosiero:Bandera Canton El Pan.svg|20px|border]] '''[[Kantono El Pan|El Pan]]''' || [[El Pan]] || 3.036 || 132 || 23 |- | 57 || [[Dosiero:Ec-z-pan.png|20px]] '''[[Kantono El Pangui|El Pangui]] || [[El Pangui]] || 8.619 || 614 || 14,03 |- | 58 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20px|border]] '''[[Kantono El Tambo|El Tambo]]''' || [[El Tambo (Ekvadoro)|El Tambo]] || 9.475 || 65 || 145,76 |- | 59 || '''[[Kantono El Triunfo|El Triunfo]]''' || [[El Triunfo (Ekvadoro)|El Triunfo]] || 44.778 || 405 || 110,56 |- | 60 || '''[[Kantono Eloy Alfaro|Eloy Alfaro]]''' || [[Limones (Ekvadoro)|Limones]] || 39.739 || 4.302 || 9,23 |- | 61 || [[Dosiero:Bandera Província Esmeraldas.svg|20px|border]] '''[[Kantono Esmeraldas|Esmeraldas]]''' || [[Esmeraldas (Ekvadoro)|Esmeraldas]] || 189.504 || 1.351 || 140,26 |- | 62 || [[Dosiero:Bandera de Espejo.png|20px]] '''[[Kantono Espejo|Espejo]]''' || [[El Ángel (urbo)|El Ángel]] || 13.634 || 554 || 24,61 |- | 63 || [[Dosiero:Bandera de Espíndola.png|20px]] '''[[Kantono Espíndola|Espíndola]]''' || [[Amaluza]] || 14.799 || 521 || 28,4 |- | 64 || [[Dosiero:Bandera de Flavio Alfaro.png|20px|border]] '''[[Kantono Flavio Alfaro|Flavio Alfaro]]''' || [[Flavio Alfaro (urbo)|Flavio Alfaro]] || 25.004 || 1.343 || 18,61 |- | 65 || [[Dosiero:Bandera de Puerto Francisco de Orellana.png|20px|border]] '''[[Kantono Francisco de Orellana|Francisco de Orellana]]''' || [[Puerto Francisco de Orellana]] || 72.795 || 6.995 || 10,4 |- | 66 || [[Dosiero:Flag of Bucay.svg|20px|border]] '''[[Kantono General Antonio Elizalde|General Antonio Elizalde]] || [[Bucay]] || 10.642 || 154 || 69,1 |- | 67 || [[Dosiero:Bandera de Lumbaqui.png|20px]] '''[[Kantono Gonzalo Pizarro|Gonzalo Pizarro]] || [[Lumbaquí]] || 8.599 || 2.223 || 3,86 |- | 68 || [[Dosiero:Bandera de Girón.png|20px]] '''[[Kantono Girón|Girón]]''' || [[Girón]] || 12.607 || 347 || 36,33 |- | 69 || [[Dosiero:Bandera de Gonzanamá.png|20px]] '''[[Kantono Gonzanamá|Gonzanamá]]''' || [[Gonzanamá]] || 12.716 || 1.272 || 9,99 |- | 70 ||'''[[Kantono Guachapala|Guachapala]]''' || [[Guachapala]] || 3.409 || 41 || 83,14 |- | 71 || [[Dosiero:Bandera Canton Gualaceo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Gualaceo|Gualaceo]]''' || [[Gualaceo]] || 42.709 || 347 || 123,08 |- | 72 || [[Dosiero:Bandera Canton Gualaquiza.svg|20px|border]] '''[[Kantono Gualaquiza|Gualaquiza]]''' || [[Gualaquiza]] || 17.162 || 2.203 || 7,79 |- | 73 || '''[[Kantono Guamote|Guamote]]''' || [[Guamote]] || 45.153 || 1.216 || 37,13 |- | 74 || [[Dosiero:Bandera de Guano.png|20px|border]] '''[[Kantono Guano|Guano]]''' || [[Guano (urbo)|Guano]] || 42.851 || 473 || 90,59 |- | 75 || '''[[Kantono Guaranda|Guaranda]]''' || [[Guaranda]] || 91.877 || 1.898 || 48,40 |- | 76 || [[Dosiero:Bandera de Guayaquil.svg|20px|border]] '''[[Kantono Guayaquil|Guayaquil]] || [[Guayaquil]] || 2.350.915 || 3.445 || 682,41 |- | 77 || '''[[Kantono Huamboya|Huamboya]]''' || [[Huamboya]] || 8.466 || 653 || 12,96 |- | 78 || [[Dosiero:Flag of Huaquillas.svg|20px]] '''[[Kantono Huaquillas|Huaquillas]]''' || [[Huaquillas]] || 47.706 || 72 || 662,58 |- | 79 || '''[[Kantono Ibarra|Ibarra]]''' || [[Ibarra (Ekvadoro)|Ibarra]] || 181.175 || 1.093 || 165,75 |- | 80 || '''[[Kantono Isabela|Isabela]]''' || [[Puerto Villamil]] || 2.256 || 5.367 || 0,42 |- | 81 || [[Dosiero:Flag of Isidro Ayora.svg|20px]] '''[[Kantono Isidro Ayora|Isidro Ayora]] || [[Isidro Ayora (urbo)|Isidro Ayora]] || 10.870 || 488 || 22,27 |- | 82 || [[Dosiero:Bandera de Jama.png|20px|border]] '''[[Kantono Jama|Jama]]''' || [[Jama (urbo)|Jama]] || 23.253 || 575 || 40,44 |- | 83 || '''[[Kantono Jaramijó|Jaramijó]]''' || [[Jaramijó]] || 18.486 || 97 || 190,57 |- | 84 || [[Dosiero:Flag of Jipijapa.svg|20px]] '''[[Kantono Jipijapa|Jipijapa]] || [[Jipijapa]] || 71.083 || 347 || 204,85 |- | 85 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Junín.png|20px]] '''[[Kantono Junín|Junín]]''' || [[Junín (Ekvadoro)|Junín]] || 18.942 || 246 || 77 |- | 86 || '''[[Kantono La Concordia|La Concordia]]''' || [[La Concordia (Ekvadoro)|La Concordia]] || 42.924 || 375 || 114,46 |- | 87 || [[Dosiero:Bandera de La Joya de Los Sachas.png|20px|border]] '''[[Kantono La Joya de los Sachas|La Joya de los Sachas]]''' || [[La Joya de los Sachas]] || 37.591 || 1.195 || 31,45 |- | 88 || [[Dosiero:Flag of La Libertad.svg|20px|border]] '''[[Kantono La Libertad|La Libertad]]''' || [[La Libertad (Ekvadoro)|La Libertad]] || 95.942 || 26 || 3690,07 |- | 89 || [[Dosiero:Flag of La Maná.svg|20px|border]] '''[[Kantono La Maná|La Maná]]''' || [[La Maná]] || 42.216 || 663 || 63,67 |- | 90 || [[Dosiero:Flag of La Troncal.svg|20px|border]] '''[[Kantono La Troncal|La Troncal]]''' || [[La Troncal]] || 54.389 || 65 || 167,86 |- | 91 || [[Dosiero:Bandera Lago Agrio.svg|20px|border]] '''[[Kantono Lago Agrio|Lago Agrio]]''' || [[Nueva Loja]] || 91.744 || 3.139 || 29,22 |- | 92 || [[Dosiero:Bandera de Las Lajas.png|20px|border]] '''[[Kantono Las Lajas|Las Lajas]]''' || [[La Victoria (Ekvadoro)|La Victoria]] || 4.794 || 297 || 16,14 |- | 93 || [[Dosiero:Bandera de Las Naves.png|20px|border]] '''[[Kantono Las Naves|Las Naves]]''' || [[Las Naves (urbo)|Las Naves]] || 6.092 || 147 || 41,44 |- | 94 || [[Dosiero:BanderaLatacunga.svg|20px]] '''[[Kantono Latacunga|Latacunga]]''' || [[Latacunga]] || 170.489 || 1.377 || 123,81 |- | 95 || '''[[Kantono Limón Indanza|Limón Indanza]] || [[General Leonidas Plaza Gutiérrez]] || 9.722 || 2.101 || 4,62 |- | 96 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Logroño.png|20px]] '''[[Kantono Logroño|Logroño]]''' || [[Logroño (Ecuador)|Logroño]] || 5.723 || 1.218 || 4,69 |- | 97 || [[Dosiero:Flag of Loja.svg|20px]] '''[[Kantono Loja|Loja]]''' || [[Loja (Ekvadoro)|Loja]] || 214.855 || 1.928 || 111,43 |- | 98 || [[Dosiero:Flag of Lomas de Sargentillo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Lomas de Sargentillo|Lomas de Sargentillo]] || [[Lomas de Sargentillo]] || 18.413 || 533 || 34,54 |- | 99 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Loreto.png|20px|border]] '''[[Kantono Loreto|Loreto]]''' || [[Loreto (Ekvadoro)|Loreto]] || 21.163 || 2.127 || 9,94 |- | 100 || [[Dosiero:Flag of Lomas de Sargentillo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Lomas de Sargentillo|Lomas de Sargentillo]] || [[Lomas de Sargentillo]] || 18.413 || 533 || 34,54 |- | 101 || '''[[Kantono Macará|Macará]]''' || [[Macará]] || 19.018 || 578 || 32,9 |- | 102 || [[Dosiero:Machala Flag.svg|20px|border]] '''[[Kantono Machala|Machala]]''' || [[Machala]] || 245.972 || 338 || 727,72 |- | 103 || '''[[Kantono Manta|Manta]]''' || [[Manta (Ekvadoro)|Manta]] || 226.477 || 309 || 732,93 |- | 104 || [[Dosiero:Bandera de Marcabelí.png|20px|border]] '''[[Kantono Marcabelí|Marcabelí]]''' || [[Marcabelí]] || 5.450 || 147 || 37,07 |- | 105 || '''[[Kantono Mejía|Mejía]]''' || [[Machachi]] || 81.335 || 1.476 || 55,1 |- | 106 || [[Dosiero:Bandera de Mera.svg|20px]] '''[[Kantono Mera|Mera]]''' || [[Mera (Ekvadoro)|Mera]] || 11.861 || 520 || 22,8 |- | 107 || [[Dosiero:Flag of Milagro.svg|20px|border]] '''[[Kantono Milagro|Milagro]]''' || [[Milagro (Ekvadoro)|Milagro]] || 166 634 || 401 || 415,55 |- | 108 || [[Dosiero:Bandera de Mira.png|20px|border]] '''[[Kantono Mira|Mira]] || [[Mira (Ekvadoro)|Mira]] || 12.180 || 588 || 20,71 |- | 109 || [[Dosiero:Bandera de Mocahe.png|20px|border]] '''[[Kantono Mocache|Mocache]]''' || [[Mocache]] || 38.392 || 562 || 68,31 |- | 110 || [[Dosiero:Bandera de Mocha.png|20px|border]] '''[[Kantono Mocha|Mocha]]''' || [[Mocha (Ekvadoro)|Mocha]] || 6.777 || 86 || 78,8 |- | 111 || [[Dosiero:Bandera de Montalvo.png|20px]] '''[[Kantono Montalvo|Montalvo]]''' || [[Montalvo (Ekvadoro)|Montalvo]] || 24.164 || 362 || 66,75 |- | 112 || '''[[Kantono Montecristi|Montecristi]]''' || [[Montecristi (Ekvadoro)|Montecristi]] || 70.294 || 734 || 95,76 |- | 113 || [[Dosiero:Bandera de Montúfar.png|20px]] '''[[Kantono Montúfar|Montúfar]]''' || [[San Gabriel (Ekvadoro)|San Gabriel]] || 30.511 || 383 || 79,66 |- | 114 || '''[[Kantono Morona|Morona]]''' || [[Macas (Ekvadoro)|Macas]] || 41.155 || 5.095 || 8,07 |- | 115 || [[Dosiero:Bandera de Muisne.png|20px]] '''[[Kantono Muisne|Muisne]]''' || [[Muisne]] || 28.474 || 1.265 || 22,50 |- | 116 || [[Dosiero:Bandera de Nabón.png|20px|border]] '''[[Kantono Nabón|Nabón]]''' || [[Nabón]] || 15.892 || 636 || 24,98 |- | 117 || [[Dosiero: Bandera del cantón Nangaritza.png|20px]] '''[[Kantono Nangaritza|Nangaritza]]''' || [[Guayzimi]] || 5.196 || 2.026 || 2,56 |- | 118 || [[Dosiero:Flag of Italy.svg|20px|border]] '''[[Kantono Naranjal|Naranjal]] || [[Naranjal (Ekvadoro)|Naranjal]] || 69.012 || 2.015 || 42,25 |- | 119 || [[Dosiero:Flag of Naranjito.svg|20px|border]] '''[[Kantono Naranjito|Naranjito]] || [[Naranjito (Ekvadoro)|Naranjito]] || 37.186 || 250 || 148,74 |- | 120 || [[Dosiero:Flag of Nobol.svg|20px|border]] '''[[Kantono Nobol|Nobol]] || [[Nobol]] || 19.600 || 128 || 153,12 |- | 121 || [[Dosiero:Bandera de Olmedo de Loja.png|20px]] '''[[Kantono Olmedo (Loja)|Olmedo]]''' || [[Olmedo (Loja)|Olmedo]] || 4.870 || 109 || 44,67 |- | 122 || [[Dosiero:Bandera de Olmedo.png|20px|border|border]] '''[[Kantono Olmedo (Manabí)|Olmedo]]''' || [[Olmedo (Manabí)|Olmedo]] || 9.844 || 253 || 38,9 |- | 123 || '''[[Kantono Otavalo|Otavalo]]''' || [[Otavalo]] || 104.874 || 500 || 209,74 |- | 124 || [[Dosiero:Bandera Canton Oña.svg|20px]] '''[[Kantono Oña|Oña]]''' || [[Oña]] || 3.583 || 295 || 12,14 |- | 125 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pablo XI.png|20px|border]] '''[[Kantono Pablo Sexto|Pablo Sexto]]''' || [[Pablo Sexto (urbo)|Pablo Sexto]] || 1.823 || 1.371 || 1,32 |- | 126 || [[Dosiero:Bandera de Paján.png|20px|border]] '''[[Kantono Paján|Paján]]''' || [[Paján]] || 37.073 || 1.079 || 34,35 |- | 127 || [[Dosiero:Bandera de Palanda.png|20px|border]] '''[[Kantono Palanda|Palanda]]''' || [[Palanda]] || 8.089 || 1.925 || 4,2 |- | 128 || [[Dosiero:Bandera de Palenque.png|20px|border]] '''[[Kantono Palenque|Palenque]]''' || [[Palenque (Ekvadoro)|Palenque]] || 22.320 || 570 || 39,15 |- | 129 || [[Dosiero:Flag of Palestina.svg|20px]] '''[[Kantono Palestina|Palestina]] || [[Palestina (Ekvadoro)|Palestina]] || 16.065 || 205 || 78,36 |- | 130 || [[Dosiero:Bandera de Pallatanga.png|20px|border]] '''[[Kantono Pallatanga|Pallatanga]]''' || [[Pallatanga]] || 11.544 || 377 || 30,62 |- | 131 || [[Dosiero:Bandera de Palora.png|20px|border]] '''[[Kantono Palora|Palora]]''' || [[Palora]] || 9.936 || 1.436 || 6,91 |- | 132 || [[Dosiero:Bandera de Paltas.png|20px]] '''[[Kantono Paltas|Paltas]]''' || [[Catacocha]] || 23.801 || 1.124 || 21,17 |- | 132 || [[Dosiero:Bandera de Pangua.png|20px]] '''[[Kantono Pangua|Pangua]] || [[El Corazón (urbo)|El Corazón]] || 21.965 || 721 || 20,46 |- | 134 || [[Dosiero:Bandera de Paquisha.png|20px|border]] '''[[Kantono Paquisha|Paquisha]]''' || [[Paquisha (urbo)|Paquisha]] || 3.854 || 261 || 14,76 |- | 135 || '''[[Kantono Pasaje|Pasaje]]''' || [[Pasaje (urbo)|Pasaje]] || 72.806 || 451 || 161,43 |- | 136 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pastaza.png|20px]] '''[[Kantono Pastaza|Pastaza]]''' || [[Puyo]] || 62.016 || 19.727 || 3,14 |- | 137 || [[Dosiero:Bandera de Patate.png|20px|border]] '''[[Kantono Patate|Patate]]''' || [[Patate]] || 13.497 || 315 || 42,84 |- | 138 || [[Dosiero:Bandera Canton Paute.svg|20px|border]] '''[[Kantono Paute|Paute]] || [[Paute]] || 25.494 || 267 || 95,48 |- | 139 || [[Dosiero:Flag of Pedernales.svg|20px]] '''[[Kantono Pedernales|Pedernales]]''' || [[Pedernales (Ekvadoro)|Pedernales]] || 55.128 || 1.932 || 28,53 |- | 140 || '''[[Kantono Pedro Carbo|Pedro Carbo]] || [[Pedro Carbo (urbo)|Pedro Carbo]] || 43.436 || 940 || 46,2 |- | 141 || [[Dosiero:Flag of Pedro Moncayo.svg|20px]] '''[[Kantono Pedro Moncayo|Pedro Moncayo]] || [[Tabacundo]] || 33.172 || 332 || 99,91 |- | 142 || '''[[Kantono Pedro Vicente Maldonado|Pedro Vicente Maldonado]]''' || [[Pedro Vicente Maldonado (urbo)|Pedro Vicente Maldonado]] || 12.924 || 620 || 20,84 |- | 143 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20px|border]] '''[[Kantono Pelileo|Pelileo]]''' || [[Pelileo]] || 56.573 || 202 || 280,06 |- | 144 || [[Dosiero:Bandera de Penipe.png|20px|border]] '''[[Kantono Penipe|Penipe]]''' || [[Penipe]] || 6.739 || 370 || 18,21 |- | 145 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pichincha.png|20px|border]] '''[[Kantono Pichincha|Pichincha]]''' || [[Pichincha (urbo de Ekvadoro)|Pichincha]] || 30.244 || 1.067 || 28,34 |- | 146 || [[Dosiero:Bandera de Píllaro.png|20px]] '''[[Kantono Píllaro|Píllaro]]''' || [[Píllaro]] || 38.357 || 443 || 86,58 |- | 147 || [[Dosiero:Bandera de Pimampiro.svg|20px]] '''[[Kantono Pimampiro|Pimampiro]]''' || [[Pimampiro]] || 12.970 || 437 || 29,67 |- | 148 || [[Dosiero:Bandera de Pindal.png|20px|border]] '''[[Kantono Pindal|Pindal]]''' || [[Pindal]] || 8.645 || 194 || 44,56 |- | 149 || '''[[Kantono Piñas|Piñas]] || [[Piñas]] || 25.988 || 615 || 42,25 |- | 150 || [[Dosiero:Flag of General Villamil.svg|20px|border]] '''[[Kantono Playas|Playas]] || [[General Villamil]] || 41.935 || 280 || 149,76 |- | 151 || [[Dosiero:Bandera de Portovelo.png|20px]] '''[[Kantono Portovelo|Portovelo]] || [[Portovelo]] || 12.200 || 282 || 43,26 |- | 152 || [[Dosiero:Flag of Portoviejo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Portoviejo|Portoviejo]]''' || [[Portoviejo]] || 280.029 || 968 || 289,28 |- | 153 || [[Dosiero:Bandera Canton Pucara.svg|20px|border]] '''[[Kantono Pucará|Pucará]]''' || [[Pucará]] || 10.052 || 848 || 11,95 |- | 154 || '''[[Kantono Puebloviejo|Puebloviejo]]''' || [[San Francisco de Puebloviejo|Puebloviejo]] || 36.477 || 336 || 108,56 |- | 155 || [[Dosiero:Bandera de Puerto López.png|20px|border]] '''[[Kantono Puerto López|Puerto López]]''' || [[Puerto López (Ekvadoro)|Puerto López]] || 20.451 || 420 || 48,69 |- | 156 || [[Dosiero:Flag of Puerto Quito.svg|20px]] '''[[Kantono Puerto Quito|Puerto Quito]]''' || [[Puerto Quito]] || 20.445 || 683 || 29,93 |- | 157 ||'''[[Kantono Pujilí|Pujilí]]''' || [[Pujilí]] || 69.055 || 1.308 || 52,79 |- | 158 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Putumayo.png|20px|border]] '''[[Kantono Putumayo|Putumayo]]''' || [[Puerto El Carmen de Putumayo]] || 10.174 || 3.559 || 2,85 |- | 159 || [[Dosiero:Bandera de Puyango.png|20px|border]] '''[[Kantono Puyango|Puyango]]''' || [[Alamor (Ekvadoro)|Alamor]] || 15.513 || 643 || 24,12 |- | 160 || '''[[Kantono Quero|Quero]]''' || [[Quero (urbo)|Quero]] || 11.544 || 173 || 66,72 |- | 161 || [[Dosiero:Bandera de Quevedo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Quevedo|Quevedo]]''' || [[Quevedo (Ekvadoro)|Quevedo]] || 173.575 || 303 || 572,85 |- | 162 || '''[[Kantono Quijos|Quijos]]''' || [[Baeza (Ekvadoro)|Baeza]] || 6.224 || 1.577 || 3,94 |- | 163 || [[Dosiero:Bandera de Quilanga.png|20px]] '''[[Kantono Quilanga|Quilanga]]''' || [[Quilanga]] || 4.337 || 238 || 18,22 |- | 164 || [[Dosiero:Bandera de Quinindé.png|20px|border]] '''[[Kantono Quinindé|Quinindé]]''' || [[Quinindé]] || 122.570 || 3.855 || 3,17 |- | 165 || [[Dosiero:Bandera de Quinsaloma.jpg|20px]] '''[[Kantono Quinsaloma|Quinsaloma]]''' || [[Quinsaloma]] || 16476 || 280 || 58,84 |- | 166 || [[Dosiero:Flag of Quito.svg|20px]] '''[[Metropolita Distrikto Kito]]''' || [[Quito]] || 2.239.191 || 4.183 || 535,3 |- | 167 || [[Dosiero:Bandera de Riobamba.svg|20px]] '''[[Kantono Riobamba|Riobamba]]''' || [[Riobamba]] || 225.741 || 978 || 230,81 |- | 168 || '''[[Kantono Río Verde|Río Verde]]''' || [[Río Verde (Ekvadoro)|Río Verde]] || 26.869 || 1.506 || 17,84 |- | 169 || [[Dosiero:Bandera de Rocafuerte.png|20px|border]] '''[[Kantono Rocafuerte|Rocafuerte]] || [[Rocafuerte (urbo)|Rocafuerte]] || 33.469 || 280 || 119,53 |- | 170 || [[Dosiero:Flag of Sangolquí.svg|20px|border]] '''[[Kantono Rumiñahui|Rumiñahui]]''' || [[Sangolquí]] || 85.852 || 139 || 617,64 |- | 171 || [[Dosiero:Bandera de Salcedo.png|20px|border]] '''[[Kantono Salcedo|Salcedo]]''' || [[Salcedo (Ekvadoro)|Salcedo]] || 58.216 || 484 || 120,28 |- | 172 || '''[[Kantono Salinas|Salinas]]''' || [[Salinas (Ekvadoro)|Salinas]] || 68.675 || 97 || 707,98 |- | 173 || [[Dosiero:Flag of Urbina Jado.svg|20px]] '''[[Kantono Salitre|Salitre]] || [[Salitre (urbo)|Salitre]] || 57.402 || 387 || 148,32 |- | 174 || [[Dosiero:Flag of Samborondón.svg|20px]] '''[[Kantono Samborondón|Samborondón]] || [[Samborondón]] || 67.590 || 252 || 268,21 |- | 175 || '''[[Kantono San Cristóbal|San Cristóbal]]''' || [[Puerto Baquerizo Moreno]] || 7.475 || 849 || 8,80 |- | 176 || [[Dosiero:Bandera Canton San Fernando.svg|20px|border]] '''[[Kantono San Fernando|San Fernando]]''' || [[San Fernando (Ekvadoro)|San Fernando]] || 3.993 || 142 || 70,78 |- | 177 || [[Dosiero:Bandera del Cantón San Juan Bosco.png|20px]] '''[[Kantono San Juan Bosco|San Juan Bosco]]''' || [[San Juan Bosco (Ekvadoro)|San Juan Bosco]] || 3.908 || 1.138 || 3,43 |- | 178 || [[Dosiero:Bandera Canton San Lorenzo (Ecuador).svg|20px]] '''[[Kantono San Lorenzo|San Lorenzo]]''' || [[San Lorenzo (Ekvadoro)|San Lorenzo]] || 42.486 || 3.106 || 13,67 |- | 179 || [[Dosiero:Bandera de San Miguel de Bolívar.png|20px|border]] '''[[Kantono San Miguel|San Miguel]]''' || [[San Miguel (Ekvadoro)|San Miguel]] || 3.565 || 570 || 6,25 |- | 180 || [[Dosiero:Flag of San Miguel de Los Bancos.svg|20px|border]] '''[[Kantono San Miguel de Los Bancos|San Miguel de Los Bancos]]''' || [[San Miguel de Los Bancos]] || 17.573 || 839 || 20,94 |- | 181 || '''[[Kantono San Miguel de Urcuquí|San Miguel de Urcuquí]]''' || [[Urcuquí]] || 15.671 || 779 || 20,11 |- | 182 || [[Dosiero:Bandera de San Pedro de Huaca.png|20px|border]] '''[[Kantono San Pedro de Huaca|San Pedro de Huaca]]''' || [[Huaca (urbo)|Huaca]] || 7.624 || 65 || 107,38 |- | 183 || [[Dosiero:BanderaSanVicente.jpg|20px|border]] '''[[Kantono San Vicente|San Vicente]] || [[San Vicente (Ekvadoro)|San Vicente]] || 37.073 || 718 || 51,63 |- | 184 || [[Dosiero:Bandera de Santa Ana de Vuelta Larga.png|20px|border]] '''[[Kantono Santa Ana (Ekvadoro)|Santa Ana]] || [[Santa Ana (Ekvadoro)|Santa Ana]] || 47.385 || 1.022 || 46,36 |- | 185 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Santa Clara.png|20px]] '''[[Kantono Santa Clara (Ekvadoro)|Santa Clara]]''' || [[Santa Clara (Ekvadoro)|Santa Clara]] || 3.565 || 311 || 11,46 |- | 186 || '''[[Kantono Santa Cruz|Santa Cruz]] || [[Puerto Ayora]] || 15.393 || 1.794 || 8,58 |- | 187 || '''[[Kantono Santa Elena|Santa Elena]]''' || [[Santa Elena (Ekvadoro)|Santa Elena]] || 144.076 || 3.880 || 37,13 |- | 188 || '''[[Kantono Santa Isabel|Santa Isabel]]''' || [[Santa Isabel (urbo)|Santa Isabel]] || 18.393 || 781 || 23,55 |- | 189 || [[Dosiero:Flag of Santa Lucía.svg|20px]] '''[[Kantono Santa Lucía|Santa Lucía]] || [[Santa Lucía (Ekvadoro)|Santa Lucía]] || 38.923 || 359 || 108,42 |- | 190 || [[Dosiero:Flag of Santa Rosa.svg|20px]] '''[[Kantono Santa Rosa|Santa Rosa]] || [[Santa Rosa (Ekvadoro)|Santa Rosa]] || 69.036 || 889 || 77,65 |- | 191 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Santiago.png|20px]] '''[[Kantono Santiago|Santiago]]''' || [[Santiago de Méndez]] || 9.295 || 1.691 || 5,49 |- | 192 || [[Dosiero:Flag of Santo Domingo de los Colorados.svg|20px]] '''[[Kantono Santo Domingo (Ekvadoro)|Santo Domingo]]''' || [[Santo Domingo (Ekvadoro)|Santo Domingo]] || 368.013 || 3.805 || 96,71 |- | 193 || [[Dosiero:Bandera de Saraguro.png|20px|border]] '''[[Kantono Saraguro|Saraguro]]''' || [[Saraguro]] || 30.183 || 1.080 || 27,94 |- | 194 || [[Dosiero:Bandera de Saquisilí.png|20px]] '''[[Kantono Saquisilí|Saquisilí]]''' || [[Saquisilí]] || 25.320 || 208 || 121,73 |- | 195 || [[Dosiero:Bandera Canton Sevilla de Oro.svg|20px|border]] '''[[Kantono Sevilla de Oro|Sevilla de Oro]]''' || [[Sevilla de Oro]] || 5.889 || 314 || 18,75 |- | 196 || [[Dosiero:Bandera de Shushufindi.png|20px|border]] '''[[Kantono Shushufindi|Shushufindi]]''' || [[Shushufindi]] || 44.328 || 2.483 || 17,85 |- | 197 || [[Dosiero:Bandera de Sigchos.png|20px|border]] '''[[Kantono Sigchos|Sigchos]]''' || [[Sigchos]] || 21.944 || 1.313 || 16,71 |- | 198 || [[Dosiero:Flag of Sígsig Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Sígsig|Sígsig]]''' || [[Sígsig]] || 26.910 || 657 || 40,95 |- | 199 || [[Dosiero:Flag of Simón Bolívar, Ecuador.svg|20px]] '''[[Kantono Simón Bolívar|Simón Bolívar]] || [[Simón Bolívar (Ekvadoro)|Simón Bolívar]] || 25.483 || 359 || 70,98 |- | 200 || '''[[Kantono Sozoranga|Sozoranga]]''' || [[Sozoranga]] || 7.465 || 412 || 18,11 |- | 201 || [[Dosiero:Bandera de Bahía de Caraquez.png|20px|border]] '''[[Kantono Sucre|Sucre]] || [[Bahía de Caráquez]] || 59.157 || 764 || 77,43 |- | 202 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Sucumbíos.png|20px]] '''[[Kantono Sucumbíos|Sucumbíos]]''' || [[La Bonita]] || 3.390 || 1.502 || 2,25 |- | 203 || '''[[Kantono Sucúa|Sucúa]]''' || [[Sucúa]] || 18.318 || 893 || 20,51 |- | 204 || [[Dosiero:Bandera de Suscal.png|20px]] '''[[Kantono Suscal|Suscal]]''' || [[Suscal]] || 5.016 || 31 || 161,8 |- | 205 || [[Dosiero:Bandera de Taisha.png|20px]] '''[[Kantono Taisha|Taisha]]''' || [[Taisha]] || 18.437 || 6.090 || 3,02 |- | 206 || '''[[Cantón Tena|Tena]]''' || [[Tena (Ecuador)|Tena]] || 60.880 || 3.904 || 15,59 |- | 207 || [[Dosiero:Bandera de Tisaleo.png|20px]] '''[[Kantono Tisaleo|Tisaleo]]''' || [[Tisaleo]] || 12.137 || 59 || 205,71 |- | 208 || [[Dosiero:Bandera de Tiwintza.png|20px|border]] '''[[Kantono Tiwintza|Tiwintza]]''' || [[Santiago (Ekvadoro)|Santiago]] || 6.995 || 816 || 8,57 |- | 209 || [[Dosiero:Bandera de Tosagua.png|20px|border]] '''[[Kantono Tosagua|Tosagua]] || [[Tosagua]] || 38.341 || 377 || 101,7 |- | 210 || [[Dosiero:Flag of Tulcán.svg|20px]] '''[[Kantono Tulcán|Tulcán]]''' || [[Tulcán]] || 86.498 || 1.801 || 48,02 |- | 211 || '''[[Kantono Urdaneta|Urdaneta]]''' || [[Catarama]] || 29.263 || 377 || 77,62 |- | 212 || [[Dosiero:Bandera de Valencia.svg|20px]] '''[[Kantono Valencia|Valencia]]''' || [[Valencia (Ekvadoro)|Valencia]] || 42.556 || 707 || 60,19 |- | 213 || [[Dosiero:Bandera de 24 de Mayo.png|20px]] '''[[Kantono Veinticuatro de mayo|Veinticuatro de mayo]] || [[Sucre (Ekvadoro)|Sucre]] || 28.846 || 524 || 55,04 |- | 214 || [[Dosiero:Bandera de Ventanas.png|20px|border]] '''[[Kantono Ventanas|Ventanas]]''' || [[Ventanas (Ekvadoro)|Ventanas]] || 66.551 || 282 || 235,99 |- | 215 || '''[[Kantono Vinces|Vinces]]''' || [[Vinces]] || 71.736 || 693 || 103,51 |- | 216 || [[Dosiero:Yacuambiflag.gif|20px]] '''[[Kantono Yacuambi|Yacuambi]]''' || [[Yacuambi]] || 5.835 || 1.242 || 4,69 |- | 217 || [[Dosiero:Flag of Yaguachi.svg|20px]] '''[[Kantono Yaguachi|Yaguachi]] || [[Yaguachi]] || 60.958 || 515 || 118,36 |- | 218 || [[Dosiero:Yantzazaflag.gif|20px]] '''[[Kantono Yantzaza|Yantzaza]]''' || [[Yantzaza]] || 18.675 || 990 || 18,86 |- | 219 || [[Dosiero:Bandera de Zamora (Ecuador).svg|20px]] '''[[Kantono Zamora|Zamora]]''' || [[Zamora (Ekvadoro)|Zamora]] || 25.510 || 1.876 || 13,59 |- | 220 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Zapotillo.png|20px|border]] '''[[Kantono Zapotillo|Zapotillo]]''' || [[Zapotillo]] || 12.312 || 1.238 || 9,94 |- | 221 || [[Dosiero:Bandera zaruma 2.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Zaruma|Zaruma]] || [[Zaruma]] || 24.097 || 644 || 37,41 |} == Azuay == {{Ĉefartikolo|Azuay}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Flag of Camilo Ponce Enríquez Canton.svg|20px|border]] '''[[Cantón Camilo Ponce Enríquez|Camilo Ponce Enríquez]]''' || [[Camilo Ponce Enríquez (ciudad)|Camilo Ponce Enríquez]] || 21.998 || 639 || 34,42 |- | 2 || [[Dosiero:Flag of Chordeleg Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Chordeleg|Chordeleg]]''' || [[Chordeleg]] || 12.577 || 105 || 119,78 |- | 3 || [[Dosiero:Flag of Cuenca, Ecuador.svg|20px|border]] '''[[Kantono Cuenca|Cuenca]]''' || [[Cuenca (Ekvadoro)|Cuenca]] || 505.585 || 3.086 || 163,83 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera Canton El Pan.svg|20px|border]] '''[[Kantono El Pan|El Pan]]''' || [[El Pan]] || 3.036 || 132 || 23 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Girón.png|20px]] '''[[Kantono Girón|Girón]]''' || [[Girón]] || 12.607 || 347 || 36,33 |- | 6 ||'''[[Kantono Guachapala|Guachapala]]''' || [[Guachapala]] || 3.409 || 41 || 83,14 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera Canton Gualaceo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Gualaceo|Gualaceo]]''' || [[Gualaceo]] || 42.709 || 347 || 123,08 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera de Nabón.png|20px|border]] '''[[Kantono Nabón|Nabón]]''' || [[Nabón]] || 15.892 || 636 || 24,98 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera Canton Oña.svg|20px]] '''[[Kantono Oña|Oña]]''' || [[Oña]] || 3.583 || 295 || 12,14 |- | 10 || [[Dosiero:Bandera Canton Paute.svg|20px|border]] '''[[Kantono Paute|Paute]] || [[Paute]] || 25.494 || 267 || 95,48 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera Canton Pucara.svg|20px|border]] '''[[Kantono Pucará|Pucará]]''' || [[Pucará]] || 10.052 || 848 || 11,95 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera Canton San Fernando.svg|20px|border]] '''[[Kantono San Fernando|San Fernando]]''' || [[San Fernando (Ekvadoro)|San Fernando]] || 3.993 || 142 || 70,78 |- | 13 || '''[[Kantono Santa Isabel|Santa Isabel]]''' || [[Santa Isabel (urbo)|Santa Isabel]] || 18.393 || 781 || 23,55 |- | 14 || [[Dosiero:Bandera Canton Sevilla de Oro.svg|20px|border]] '''[[Kantono Sevilla de Oro|Sevilla de Oro]]''' || [[Sevilla de Oro]] || 5.889 || 314 || 18,75 |- | 15 || [[Dosiero:Flag of Sígsig Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Sígsig|Sígsig]]''' || [[Sígsig]] || 26.910 || 657 || 40,95 |- |} == Bolívar == {{Ĉefartikolo|Bolívar (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Caluma|Caluma]]''' || [[Caluma]] || 13.129 || 176 || 74,37 |- | 2 ||'''[[Kantono Chillanes|Chillanes]]''' || [[Chillanes]] || 11.861 || 655 || 18,1 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Chimbo.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Chimbo|Chimbo]] || [[Chimbo]] || 17.406 || 262 || 66,43 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Echendía.png|20px|border]] '''[[Kantono Echeandía|Echeandía]]''' || [[Echeandía]] || 12.114 || 230 || 52,66 |- | 5 || '''[[Kantono Guaranda|Guaranda]]''' || [[Guaranda]] || 91.877 || 1.898 || 48,40 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Las Naves.png|20px|border]] '''[[Kantono Las Naves|Las Naves]]''' || [[Las Naves (urbo)|Las Naves]] || 6.092 || 147 || 41,44 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de San Miguel de Bolívar.png|20px|border]] '''[[Kantono San Miguel|San Miguel]]''' || [[San Miguel (Ekvadoro)|San Miguel]] || 3.565 || 570 || 6,25 |- |} == Cañar == {{Ĉefartikolo|Canar}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Azogues|Azogues]]''' || [[Azogues]] || 70.064 || 613 || 114,29 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Biblián.png|20px]] '''[[Kantono Biblián|Biblián]]''' || [[Biblián]] || 20.817 || 277 || 75,15 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Cañar.png|20px]] '''[[Kantono Cañar|Cañar]] || [[Cañar (urbo)|Cañar]] || 59.323 || 1.804 || 32,88 |- | 4 || '''[[Kantono Déleg|Déleg]]''' || [[Déleg]] || 6.100 || 78 || 78,2 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20px|border]] '''[[Kantono El Tambo|El Tambo]]''' || [[El Tambo (Ekvadoro)|El Tambo]] || 9.475 || 65 || 145,76 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de La Troncal.png|20px|border]] '''[[Kantono La Troncal|La Troncal]]''' || [[La Troncal]] || 54.389 || 65 || 167,86 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Suscal.png|20px]] '''[[Kantono Suscal|Suscal]]''' || [[Suscal]] || 5.016 || 31 || 161,8 |- |} == Carchi == {{Ĉefartikolo|Carchi}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 ||'''[[Kantono Bolívar (Carchi)|Bolívar]]''' || [[Bolívar (Carchi)|Bolívar]] || 14.347 || 353 || 40,64 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Espejo.png|20px]] '''[[Kantono Espejo|Espejo]]''' || [[El Ángel (urbo)|El Ángel]] || 13.634 || 554 || 24,61 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Mira.png|20px|border]] '''[[Kantono Mira|Mira]] || [[Mira (Ekvadoro)|Mira]] || 12.180 || 588 || 20,71 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Montúfar.png|20px]] '''[[Kantono Montúfar|Montúfar]]''' || [[San Gabriel (Ekvadoro)|San Gabriel]] || 30.511 || 383 || 79,66 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de San Pedro de Huaca.png|20px|border]] '''[[Kantono San Pedro de Huaca|San Pedro de Huaca]]''' || [[Huaca (urbo)|Huaca]] || 7.624 || 65 || 107,38 |- | 6 || [[Dosiero:Flag of Tulcán.svg|20px]] '''[[Kantono Tulcán|Tulcán]]''' || [[Tulcán]] || 86.498 || 1.801 || 48,02 |- |} == Chimborazo == {{Ĉefartikolo|Chimborazo (provinco)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Alausí.png|20px]] '''[[Kantono Alausí|Alausí]]''' || [[Alausí]] || 44.089 || 1.644 || 26,81 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Chambo.png|20px]] '''[[Kantono Chambo|Chambo]]''' || [[Chambo]] || 11.885 || 163 || 72,91 |- | 3 || '''[[Kantono Chunchi|Chunchi]] || [[Chunchi]] || 12.685 || 273 || 46,46 |- | 4 || '''[[Kantono Colta|Colta]]''' || [[Cajabamba (Ekvadoro)|Cajabamba]] || 44.971 || 829 || 54,24 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Cumandá.png|20px]] '''[[Kantono Cumandá|Cumandá]]''' || [[Cumandá (urbo)|Cumandá]] || 12.922 || 159 || 81,27 |- | 6 || '''[[Kantono Guamote|Guamote]]''' || [[Guamote]] || 45.153 || 1.216 || 37,13 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Guano.png|20px|border]] '''[[Kantono Guano|Guano]]''' || [[Guano (urbo)|Guano]] || 42.851 || 473 || 90,59 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera de Pallatanga.png|20px|border]] '''[[Kantono Pallatanga|Pallatanga]]''' || [[Pallatanga]] || 11.544 || 377 || 30,62 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Penipe.png|20px|border]] '''[[Kantono Penipe|Penipe]]''' || [[Penipe]] || 6.739 || 370 || 18,21 |- | 10 || [[Dosiero:Bandera de Riobamba.svg|20px]] '''[[Kantono Riobamba|Riobamba]]''' || [[Riobamba]] || 225.741 || 978 || 230,81 |- |} == Cotopaxi == {{Ĉefartikolo|Cotopaxi (provinco)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de la Maná.png|20px|border]] '''[[Kantono La Maná|La Maná]]''' || [[La Maná]] || 42.216 || 663 || 63,67 |- | 2 || [[Dosiero:BanderaLatacunga.JPG|20px]] '''[[Kantono Latacunga|Latacunga]]''' || [[Latacunga]] || 170.489 || 1.377 || 123,81 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Pangua.png|20px]] '''[[Kantono Pangua|Pangua]] || [[El Corazón (urbo)|El Corazón]] || 21.965 || 721 || 20,46 |- | 4 ||'''[[Kantono Pujilí|Pujilí]]''' || [[Pujilí]] || 69.055 || 1.308 || 52,79 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Salcedo.png|20px|border]] '''[[Kantono Salcedo|Salcedo]]''' || [[Salcedo (Ekvadoro)|Salcedo]] || 58.216 || 484 || 120,28 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Saquisilí.png|20px]] '''[[Kantono Saquisilí|Saquisilí]]''' || [[Saquisilí]] || 25.320 || 208 || 121,73 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Sigchos.png|20px|border]] '''[[Kantono Sigchos|Sigchos]]''' || [[Sigchos]] || 21.944 || 1.313 || 16,71 |} == El Oro == {{Ĉefartikolo|El Oro (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Ban-arenillas.jpg|20px]] '''[[Kantono Arenillas|Arenillas]]''' || [[Arenillas (Ekvadoro)|Arenillas]] || 26.844 || 803 || 33,42 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera_atahualpa.jpg|20px]] '''[[Kantono Atahualpa|Atahualpa]]''' || [[Paccha]] || 5.833 || 278 || 20,98 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Balsas.png|20px]] '''[[Kantono Balsas|Balsas]] || [[Balsas (urbo)|Balsas]] || 6.861 || 69 || 99,43 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Chilla.png|20px]] '''[[Kantono Chilla|Chilla]]''' || [[Chilla (Ekvadoro)|Chilla]] || 2.484 || 328 || 7,57 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de El Guabo.png|20px]] '''[[Kantono El Guabo|El Guabo]]''' || [[El Guabo]] || 50.009 || 603 || 82,93 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Huaquillas.png|20px]] '''[[Kantono Huaquillas|Huaquillas]]''' || [[Huaquillas]] || 47.706 || 72 || 662,58 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Las Lajas.png|20px|border]] '''[[Kantono Las Lajas|Las Lajas]]''' || [[La Victoria (Ekvadoro)|La Victoria]] || 4.794 || 297 || 16,14 |- | 8 || [[Dosiero:Machala Flag.svg|20px|border]] '''[[Kantono Machala|Machala]]''' || [[Machala]] || 245.972 || 338 || 727,72 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Marcabelí.png|20px|border]] '''[[Kantono Marcabelí|Marcabelí]]''' || [[Marcabelí]] || 5.450 || 147 || 37,07 |- | 10 || '''[[Kantono Pasaje|Pasaje]]''' || [[Pasaje (urbo)|Pasaje]] || 72.806 || 451 || 161,43 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Piñas.png|20px]] '''[[Kantono Piñas|Piñas]] || [[Piñas]] || 25.988 || 615 || 42,25 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Portovelo.png|20px]] '''[[Kantono Portovelo|Portovelo]] || [[Portovelo]] || 12.200 || 282 || 43,26 |- | 13 || [[Dosiero:Bandera de Santa Rosa.png|20px]] '''[[Kantono Santa Rosa|Santa Rosa]] || [[Santa Rosa (Ekvadoro)|Santa Rosa]] || 69.036 || 889 || 77,65 |- | 14 || [[Dosiero:Bandera zaruma 2.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Zaruma|Zaruma]] || [[Zaruma]] || 24.097 || 644 || 37,41 |- |} == Esmeraldas == {{Ĉefartikolo|Esmeraldas (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Atacames.png|20px|border]] '''[[Kantono Atacames|Atacames]]''' || [[Atacames]] || 41.526 || 511 || 81,26 |- | 2 || '''[[Kantono Eloy Alfaro|Eloy Alfaro]]''' || [[Limones (Ekvadoro)|Limones]] || 39.739 || 4.302 || 9,23 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera Província Esmeraldas.svg|20px|border]] '''[[Kantono Esmeraldas|Esmeraldas]]''' || [[Esmeraldas (Ekvadoro)|Esmeraldas]] || 189.504 || 1.351 || 140,26 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Muisne.png|20px]] '''[[Kantono Muisne|Muisne]]''' || [[Muisne]] || 28.474 || 1.265 || 22,50 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Quinindé.png|20px|border]] '''[[Kantono Quinindé|Quinindé]]''' || [[Quinindé]] || 122.570 || 3.855 || 3,17 |- | 6 || '''[[Kantono Río Verde|Río Verde]]''' || [[Río Verde (Ekvadoro)|Río Verde]] || 26.869 || 1.506 || 17,84 |- | 7 || '''[[Kantono San Lorenzo|San Lorenzo]]''' || [[San Lorenzo (Ekvadoro)|San Lorenzo]] || 42.486 || 3.106 || 13,67 |- |} == Galápagos == {{Ĉefartikolo|Galapagoj (provinco)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Isabela|Isabela]]''' || [[Puerto Villamil]] || 2.256 || 5.367 || 0,42 |- | 2 || '''[[Kantono San Cristóbal|San Cristóbal]]''' || [[Puerto Baquerizo Moreno]] || 7.475 || 849 || 8,80 |- | 3 || '''[[Kantono Santa Cruz|Santa Cruz]] || [[Puerto Ayora]] || 15.393 || 1.794 || 8,58 |- |} == Guayas == {{Ĉefartikolo|Guayas}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Flag of Jujan.svg|20px]] '''[[Kantono Alfredo Baquerizo Moreno|Alfredo Baquerizo Moreno]]''' || [[Juján]] || 25.179 || 216 || 116,56 |- | 2 || [[Dosiero:Flag of Balao.svg|20px|border]] '''[[Kantono Balao|Balao]]''' || [[Balao]] || 20.523 || 465 || 44,13 |- | 3 || [[Dosiero:Flag of Balzar.svg|20px|border]] '''[[Kantono Balzar|Balzar]] || [[Balzar]] || 53.937 || 1.173 || 45,98 |- | 4 || [[Dosiero:Flag of Colimes.svg|20px|border]] '''[[Kantono Colimes|Colimes]]''' || [[Colimes]] || 23.423 || 758 || 30,9 |- | 5 || [[Dosiero:Flag of Marcelino Maridueña.svg|20px]] '''[[Kantono Coronel Marcelino Maridueña|Coronel Marcelino Maridueña]]''' || [[Marcelino Maridueña (urbo)|Marcelino Maridueña]] || 12.033 || 337 || 35,7 |- | 6 || [[Dosiero:Flag of Daule.svg|20px|border]] '''[[Kantono Daule|Daule]]''' || [[Daule]] || 120.326 || 475 || 253,32 |- | 7 || [[Dosiero:Flag of Durán.svg|20px|border]] '''[[Kantono Durán|Durán]]''' || [[Durán (urbo)|Durán]] || 235.769 || 339 || 695,48 |- | 8 || [[Dosiero:Flag of El Empalme.svg|20px|border]] '''[[Kantono El Empalme|El Empalme]]''' || [[El Empalme]] || 74.451 || 711 || 104,71 |- | 9 || '''[[Kantono El Triunfo|El Triunfo]]''' || [[El Triunfo (Ekvadoro)|El Triunfo]] || 44.778 || 405 || 110,56 |- | 10 || [[Dosiero:Flag of Bucay.svg|20px|border]] '''[[Kantono General Antonio Elizalde|General Antonio Elizalde]] || [[Bucay]] || 10.642 || 154 || 69,1 |- | 11 || [[Dosiero:Flag of Guayaquil.svg|20px|border]] '''[[Kantono Guayaquil|Guayaquil]] || [[Guayaquil]] || 2.350.915 || 3.445 || 682,41 |- | 12 || [[Dosiero:Flag of Isidro Ayora.svg|20px]] '''[[Kantono Isidro Ayora|Isidro Ayora]] || [[Isidro Ayora (urbo)|Isidro Ayora]] || 10.870 || 488 || 22,27 |- | 13 || [[Dosiero:Flag of Lomas de Sargentillo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Lomas de Sargentillo|Lomas de Sargentillo]] || [[Lomas de Sargentillo]] || 18.413 || 533 || 34,54 |- | 14 || [[Dosiero:Flag of Milagro.svg|20px|border]] '''[[Kantono Milagro|Milagro]]''' || [[Milagro (Ekvadoro)|Milagro]] || 166 634 || 401 || 415,55 |- | 15 || [[Dosiero:Flag of Italy.svg|20px|border]] '''[[Kantono Naranjal|Naranjal]] || [[Naranjal (Ekvadoro)|Naranjal]] || 69.012 || 2.015 || 42,25 |- | 16 || [[Dosiero:Flag of Naranjito.svg|20px|border]] '''[[Kantono Naranjito|Naranjito]] || [[Naranjito (Ekvadoro)|Naranjito]] || 37.186 || 250 || 148,74 |- | 17 || [[Dosiero:Flag of Nobol.svg|20px|border]] '''[[Kantono Nobol|Nobol]] || [[Nobol]] || 19.600 || 128 || 153,12 |- | 18 || [[Dosiero:Flag of Palestina.svg|20px]] '''[[Kantono Palestina|Palestina]] || [[Palestina (Ekvadoro)|Palestina]] || 16.065 || 205 || 78,36 |- | 19 || '''[[Kantono Pedro Carbo|Pedro Carbo]] || [[Pedro Carbo (urbo)|Pedro Carbo]] || 43.436 || 940 || 46,2 |- | 20 || [[Dosiero:Flag of General Villamil.svg|20px|border]] '''[[Kantono Playas|Playas]] || [[General Villamil]] || 41.935 || 280 || 149,76 |- | 21 || [[Dosiero:Flag of Urbina Jado.svg|20px]] '''[[Kantono Salitre|Salitre]] || [[Salitre (urbo)|Salitre]] || 57.402 || 387 || 148,32 |- | 22 || [[Dosiero:Flag of Samborondón.svg|20px]] '''[[Kantono Samborondón|Samborondón]] || [[Samborondón]] || 67.590 || 252 || 268,21 |- | 23 || [[Dosiero:Flag of Santa Lucía.svg|20px]] '''[[Kantono Santa Lucía|Santa Lucía]] || [[Santa Lucía (Ekvadoro)|Santa Lucía]] || 38.923 || 359 || 108,42 |- | 24 || [[Dosiero:Flag of Simón Bolívar, Ecuador.svg|20px]] '''[[Kantono Simón Bolívar|Simón Bolívar]] || [[Simón Bolívar (Ekvadoro)|Simón Bolívar]] || 25.483 || 359 || 70,98 |- | 25 || [[Dosiero:Flag of Yaguachi.svg|20px]] '''[[Kantono Yaguachi|Yaguachi]] || [[Yaguachi]] || 60.958 || 515 || 118,36 |- |} == Imbabura == {{Ĉefartikolo|Imbabura}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Atuntaqui.png|20px]] '''[[Kantono Antonio Ante|Antonio Ante]]''' || [[Atuntaqui]] || 43.518 || 79 || 550,86 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Cotacachi.png|20px|border]] '''[[Kantono Cotacachi|Cotacachi]]''' || [[Cotacachi (urbo)|Cotacachi]] || 40.036 || 1.809 || 22,13 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Ibarra.png|20px|border]] '''[[Kantono Ibarra|Ibarra]]''' || [[Ibarra (Ekvadoro)|Ibarra]] || 181.175 || 1.093 || 165,75 |- | 4 || '''[[Kantono Otavalo|Otavalo]]''' || [[Otavalo]] || 104.874 || 500 || 209,74 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Pimampiro.svg|20px]] '''[[Kantono Pimampiro|Pimampiro]]''' || [[Pimampiro]] || 12.970 || 437 || 29,67 |- | 6 || '''[[Kantono San Miguel de Urcuquí|San Miguel de Urcuquí]]''' || [[Urcuquí]] || 15.671 || 779 || 20,11 |- |} == Loja == {{Ĉefartikolo|Loja}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Calvas.png|20px]] '''[[Kantono Calvas|Calvas]]''' || [[Cariamanga]] || 28.185 || 855 || 32,96 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Catamayo.png|20px]] '''[[Kantono Catamayo|Catamayo]]''' || [[Catamayo]] || 30.638 || 649 || 47,2 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Celica.png|20px]] '''[[Kantono Celica|Celica]] || [[Celica]] || 14.468 || 518 || 27,93 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Chaguarpamba.png|20px]] '''[[Kantono Chaguarpamba|Chaguarpamba]]''' || [[Chaguarpamba]] || 7.161 || 312 || 22,95 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Espíndola.png|20px]] '''[[Kantono Espíndola|Espíndola]]''' || [[Amaluza]] || 14.799 || 521 || 28,4 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Gonzanamá.png|20px]] '''[[Kantono Gonzanamá|Gonzanamá]]''' || [[Gonzanamá]] || 12.716 || 1.272 || 9,99 |- | 7 || [[Dosiero:Flag of Loja.svg|20px]] '''[[Kantono Loja|Loja]]''' || [[Loja (Ekvadoro)|Loja]] || 214.855 || 1.928 || 111,43 |- | 8 || '''[[Kantono Macará|Macará]]''' || [[Macará]] || 19.018 || 578 || 32,9 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Olmedo de Loja.png|20px]] '''[[Kantono Olmedo (Loja)|Olmedo]]''' || [[Olmedo (Loja)|Olmedo]] || 4.870 || 109 || 44,67 |- | 10 || [[Dosiero:Bandera de Paltas.png|20px]] '''[[Kantono Paltas|Paltas]]''' || [[Catacocha]] || 23.801 || 1.124 || 21,17 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Pindal.png|20px|border]] '''[[Kantono Pindal|Pindal]]''' || [[Pindal]] || 8.645 || 194 || 44,56 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Puyango.png|20px|border]] '''[[Kantono Puyango|Puyango]]''' || [[Alamor (Ekvadoro)|Alamor]] || 15.513 || 643 || 24,12 |- | 13 || [[Dosiero:Bandera de Quilanga.png|20px]] '''[[Kantono Quilanga|Quilanga]]''' || [[Quilanga]] || 4.337 || 238 || 18,22 |- | 14 || [[Dosiero:Bandera de Saraguro.png|20px|border]] '''[[Kantono Saraguro|Saraguro]]''' || [[Saraguro]] || 30.183 || 1.080 || 27,94 |- | 15 || '''[[Kantono Sozoranga|Sozoranga]]''' || [[Sozoranga]] || 7.465 || 412 || 18,11 |- | 16 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Zapotillo.png|20px|border]] '''[[Kantono Zapotillo|Zapotillo]]''' || [[Zapotillo]] || 12.312 || 1.238 || 9,94 |- |} == Los Ríos == {{Ĉefartikolo|Los Ríos (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Baba|Baba]]''' || [[Baba (urbo)|Baba]] || 39.681 || 516 || 76,9 |- | 2 || '''[[Kantono Babahoyo|Babahoyo]]''' || [[Babahoyo]] || 153.776 || 1.076 || 142,91 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Buena Fe.png|20px|border]] '''[[Kantono Buena Fe|Buena Fe]] || [[Buena Fe (urbo)|Buena Fe]] || 63.148 || 569 || 110,98 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Mocahe.png|20px|border]] '''[[Kantono Mocache|Mocache]]''' || [[Mocache]] || 38.392 || 562 || 68,31 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Montalvo.png|20px]] '''[[Kantono Montalvo|Montalvo]]''' || [[Montalvo (Ekvadoro)|Montalvo]] || 24.164 || 362 || 66,75 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Palenque.png|20px|border]] '''[[Kantono Palenque|Palenque]]''' || [[Palenque (Ekvadoro)|Palenque]] || 22.320 || 570 || 39,15 |- | 7 || '''[[Kantono Puebloviejo|Puebloviejo]]''' || [[San Francisco de Puebloviejo|Puebloviejo]] || 36.477 || 336 || 108,56 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera de Quevedo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Quevedo|Quevedo]]''' || [[Quevedo (Ekvadoro)|Quevedo]] || 173.575 || 303 || 572,85 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Quinsaloma.jpg|20px]] '''[[Kantono Quinsaloma|Quinsaloma]]''' || [[Quinsaloma]] || 16476 || 280 || 58,84 |- | 10 || '''[[Kantono Urdaneta|Urdaneta]]''' || [[Catarama]] || 29.263 || 377 || 77,62 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Valencia.svg|20px]] '''[[Kantono Valencia|Valencia]]''' || [[Valencia (Ekvadoro)|Valencia]] || 42.556 || 707 || 60,19 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Ventanas.png|20px|border]] '''[[Kantono Ventanas|Ventanas]]''' || [[Ventanas (Ekvadoro)|Ventanas]] || 66.551 || 282 || 235,99 |- | 13 || '''[[Kantono Vinces|Vinces]]''' || [[Vinces]] || 71.736 || 693 || 103,51 |- |} == Manabí == {{Ĉefartikolo|Manabí}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Calceta.svg|20px]] '''[[Kantono Bolívar (Manabí)|Bolívar]]''' || [[Calceta (urbo)|Calceta]] || 40.735 || 537 || 75,85 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera Cantonal de Chone.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Chone|Chone]]''' || [[Chone]] || 126.491 || 3.017 || 41,92 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de El Carmen.png|20px|border]] '''[[Kantono El Carmen|El Carmen]] || [[El Carmen (Ekvadoro)|El Carmen]] || 89.021 || 1.245 || 71,50 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Flavio Alfaro.png|20px|border]] '''[[Kantono Flavio Alfaro|Flavio Alfaro]]''' || [[Flavio Alfaro (urbo)|Flavio Alfaro]] || 25.004 || 1.343 || 18,61 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Jama.png|20px|border]] '''[[Kantono Jama|Jama]]''' || [[Jama (urbo)|Jama]] || 23.253 || 575 || 40,44 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de jaramijo.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Jaramijó|Jaramijó]]''' || [[Jaramijó]] || 18.486 || 97 || 190,57 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Jipijapa.png|20px]] '''[[Kantono Jipijapa|Jipijapa]] || [[Jipijapa]] || 71.083 || 347 || 204,85 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Junín.png|20px]] '''[[Kantono Junín|Junín]]''' || [[Junín (Ekvadoro)|Junín]] || 18.942 || 246 || 77 |- | 9 || '''[[Kantono Manta|Manta]]''' || [[Manta (Ekvadoro)|Manta]] || 226.477 || 309 || 732,93 |- | 10 || '''[[Kantono Montecristi|Montecristi]]''' || [[Montecristi (Ekvadoro)|Montecristi]] || 70.294 || 734 || 95,76 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Olmedo.png|20px|border|border]] '''[[Kantono Olmedo (Manabí)|Olmedo]]''' || [[Olmedo (Manabí)|Olmedo]] || 9.844 || 253 || 38,9 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Paján.png|20px|border]] '''[[Kantono Paján|Paján]]''' || [[Paján]] || 37.073 || 1.079 || 34,35 |- | 13 || [[Dosiero:Bandera de Pedernales.png|20px]] '''[[Kantono Pedernales|Pedernales]]''' || [[Pedernales (Ekvadoro)|Pedernales]] || 55.128 || 1.932 || 28,53 |- | 14 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pichincha.png|20px|border]] '''[[Kantono Pichincha|Pichincha]]''' || [[Pichincha (urbo de Ekvadoro)|Pichincha]] || 30.244 || 1.067 || 28,34 |- | 15 || [[Dosiero:Bandera de Portoviejo.PNG|20px|border]] '''[[Kantono Portoviejo|Portoviejo]]''' || [[Portoviejo]] || 280.029 || 968 || 289,28 |- | 16 || [[Dosiero:Bandera de Puerto López.png|20px|border]] '''[[Kantono Puerto López|Puerto López]]''' || [[Puerto López (Ekvadoro)|Puerto López]] || 20.451 || 420 || 48,69 |- | 17 || [[Dosiero:Bandera de Rocafuerte.png|20px|border]] '''[[Kantono Rocafuerte|Rocafuerte]] || [[Rocafuerte (urbo)|Rocafuerte]] || 33.469 || 280 || 119,53 |- | 18 || [[Dosiero:BanderaSanVicente.jpg|20px|border]] '''[[Kantono San Vicente|San Vicente]] || [[San Vicente (Ekvadoro)|San Vicente]] || 37.073 || 718 || 51,63 |- | 19 || [[Dosiero:Bandera de Santa Ana de Vuelta Larga.png|20px|border]] '''[[Kantono Santa Ana (Ecuador)|Santa Ana]] || [[Santa Ana (Ekvadoro)|Santa Ana]] || 47.385 || 1.022 || 46,36 |- | 20 || [[Dosiero:Bandera de Bahía de Caraquez.png|20px|border]] '''[[Kantono Sucre|Sucre]] || [[Bahía de Caráquez]] || 59.157 || 764 || 77,43 |- | 21 || [[Dosiero:Bandera de Tosagua.png|20px|border]] '''[[Kantono Tosagua|Tosagua]] || [[Tosagua]] || 38.341 || 377 || 101,7 |- | 22 || [[Dosiero:Bandera de 24 de Mayo.png|20px]] '''[[Kantono Veinticuatro de mayo|Veinticuatro de mayo]] || [[Sucre (Ekvadoro)|Sucre]] || 28.846 || 524 || 55,04 |- |} == Morona Santiago == {{Ĉefartikolo|Morona-Santiago}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera Canton Gualaquiza.svg|20px|border]] '''[[Kantono Gualaquiza|Gualaquiza]]''' || [[Gualaquiza]] || 17.162 || 2.203 || 7,79 |- | 2 || '''[[Kantono Huamboya|Huamboya]]''' || [[Huamboya]] || 8.466 || 653 || 12,96 |- | 3 || '''[[Kantono Limón Indanza|Limón Indanza]] || [[General Leonidas Plaza Gutiérrez]] || 9.722 || 2.101 || 4,62 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Logroño.png|20px]] '''[[Kantono Logroño|Logroño]]''' || [[Logroño (Ekvadoro)|Logroño]] || 5.723 || 1.218 || 4,69 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera Macas.png|20px|border]] '''[[Kantono Morona|Morona]]''' || [[Macas (Ekvadoro)|Macas]] || 41.155 || 5.095 || 8,07 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pablo XI.png|20px|border]] '''[[Kantono Pablo Sexto|Pablo Sexto]]''' || [[Pablo Sexto (urbo)|Pablo Sexto]] || 1.823 || 1.371 || 1,32 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Palora.png|20px|border]] '''[[Kantono Palora|Palora]]''' || [[Palora]] || 9.936 || 1.436 || 6,91 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera del Cantón San Juan Bosco.png|20px]] '''[[Kantono San Juan Bosco|San Juan Bosco]]''' || [[San Juan Bosco (Ekvadoro)|San Juan Bosco]] || 3.908 || 1.138 || 3,43 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Santiago.png|20px]] '''[[Kantono Santiago|Santiago]]''' || [[Santiago de Méndez]] || 9.295 || 1.691 || 5,49 |- | 10 || '''[[Kantono Sucúa|Sucúa]]''' || [[Sucúa]] || 18.318 || 893 || 20,51 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Taisha.png|20px]] '''[[Kantono Taisha|Taisha]]''' || [[Taisha]] || 18.437 || 6.090 || 3,02 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Tiwintza.png|20px|border]] '''[[Kantono Tiwintza|Tiwintza]]''' || [[Santiago (Ekvadoro)|Santiago]] || 6.995 || 816 || 8,57 |- |} == Napo == {{Ĉefartikolo|Napo (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Archidona (Ecuador).svg|20px|border]] '''[[Kantono Archidona|Archidona]]''' || [[Archidona (Ekvadoro)|Archidona]] || 24.969 || 3.029 || 8,24 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Carlos Julio Arosamena Tola.png|20px|border]] '''[[Kantono Carlos Julio Arosamena Tola|Carlos Julio Arosamena Tola]]''' || [[Carlos Julio Arosamena Tola (urbo)|Carlos Julio Arosamena Tola]] || 3.664 || 501 || 7,31 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de El Chaco.png|20px|border]] '''[[Kantono El Chaco|El Chaco]]''' || [[El Chaco (Ekvadoro)|El Chaco]] || 7.960 || 3.473 || 2,27 |- | 4 || '''[[Kantono Quijos|Quijos]]''' || [[Baeza (Ekvadoro)|Baeza]] || 6.224 || 1.577 || 3,94 |- | 5 || '''[[Cantón Tena|Tena]]''' || [[Tena]] || 60.880 || 3.904 || 15,59 |- |} == Orellana == {{Ĉefartikolo|Orellana (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Aguarico.png|20px|border]] '''[[Kantono Aguarico|Aguarico]]''' || [[Nuevo Rocafuerte]] || 4.847 || 11.358 || 0,42 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Puerto Francisco de Orellana.png|20px|border]] '''[[Kantono Francisco de Orellana|Orellana]]''' || [[Puerto Francisco de Orellana]] || 72.795 || 6.995 || 10,4 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de La Joya de Los Sachas.png|20px|border]] '''[[Kantono La Joya de los Sachas|La Joya de los Sachas]]''' || [[La Joya de los Sachas]] || 37.591 || 1.195 || 31,45 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Loreto.png|20px|border]] '''[[Kantono Loreto|Loreto]]''' || [[Loreto (Ekvadoro)|Loreto]] || 21.163 || 2.127 || 9,94 |- |} == Pastaza == {{Ĉefartikolo|Pastaza}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Arajuno.png|20px]] '''[[Kantono Arajuno|Arajuno]]''' || [[Arajuno]] || 6.491 || 8.767 || 0,74 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Mera.jpg|20px]] '''[[Kantono Mera|Mera]]''' || [[Mera (Ekvadoro)|Mera]] || 11.861 || 520 || 22,8 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pastaza.png|20px]] '''[[Kantono Pastaza|Pastaza]]''' || [[Puyo]] || 62.016 || 19.727 || 3,14 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Santa Clara.png|20px]] '''[[Kantono Santa Clara (Ekvadoro)|Santa Clara]]''' || [[Santa Clara (Ekvadoro)|Santa Clara]] || 3.565 || 311 || 11,46 |- |} == Pichincha == {{Ĉefartikolo|Provinco Pichincha}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Flag of Cayambe.svg|20px]] '''[[Kantono Cayambe|Cayambe]]''' || [[Cayambe (urbo)|Cayambe]] || 85.795 || 1.189 || 72,15 |- | 2 || '''[[Kantono Mejía|Mejía]]''' || [[Machachi]] || 81.335 || 1.476 || 55,1 |- | 3 || [[Dosiero:Flag of Pedro Moncayo.svg|20px]] '''[[Kantono Pedro Moncayo|Pedro Moncayo]] || [[Tabacundo]] || 33.172 || 332 || 99,91 |- | 4 || '''[[Kantono Pedro Vicente Maldonado|Pedro Vicente Maldonado]]''' || [[Pedro Vicente Maldonado (urbo)|Pedro Vicente Maldonado]] || 12.924 || 620 || 20,84 |- | 5 || [[Dosiero:Flag of Puerto Quito.svg|20px]] '''[[Kantono Puerto Quito|Puerto Quito]]''' || [[Puerto Quito]] || 20.445 || 683 || 29,93 |- | 6 || [[Dosiero:Flag of Quito.svg|20px]] '''[[Metropolita Distrikto Kito]]''' || [[Quito]] || 2.239.191 || 4.183 || 535,3 |- | 7 || [[Dosiero:Flag of Sangolquí.svg|20px|border]] '''[[Kantono Rumiñahui|Rumiñahui]]''' || [[Sangolquí]] || 85.852 || 139 || 617,64 |- | 8 || [[Dosiero:Flag of San Miguel de Los Bancos.svg|20px|border]] '''[[Kantono San Miguel de Los Bancos|San Miguel de Los Bancos]]''' || [[San Miguel de Los Bancos]] || 17.573 || 839 || 20,94 |- |} == Santa Elena == {{Ĉefartikolo|Provinco Santa Elena}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera del Cantón La Libertad.png|20px|border]] '''[[Kantono La Libertad|La Libertad]]''' || [[La Libertad (Ekvadoro)|La Libertad]] || 95.942 || 26 || 3690,07 |- | 2 || '''[[Kantono Salinas|Salinas]]''' || [[Salinas (Ekvadoro)|Salinas]] || 68.675 || 97 || 707,98 |- | 3 || '''[[Kantono Santa Elena|Santa Elena]]''' || [[Santa Elena (Ekvadoro)|Santa Elena]] || 144.076 || 3.880 || 37,13 |- |} == Santo Domingo de los Tsáchilas == {{Ĉefartikolo|Provinco Santo Domingo de los Tsáchilas}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono La Concordia|La Concordia]]''' || [[La Concordia (Ekvadoro)|La Concordia]] || 42.924 || 375 || 114,46 |- | 2 || [[Dosiero:Flag of Santo Domingo de los Colorados.svg|20px]] '''[[Kantono Santo Domingo (Ekvadoro)|Santo Domingo]]''' || [[Santo Domingo (Ekvadoro)|Santo Domingo]] || 368.013 || 3.805 || 96,71 |- |} == Sucumbíos == {{Ĉefartikolo|Sucumbios}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Cascales.png|20px]] '''[[Kantono Cascales|Cascales]]''' || [[El Dorado de Cascales]] || 11.104 || 1.248 || 8,89 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Cuyabeno.png|20px]] '''[[Kantono Cuyabeno|Cuyabeno]]''' || [[Tarapoa]] || 7.133 || 3.875 || 1,84 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Lumbaqui.png|20px]] '''[[Kantono Gonzalo Pizarro|Gonzalo Pizarro]] || [[Lumbaquí]] || 8.599 || 2.223 || 3,86 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Lago Agrio.png|20px|border]] '''[[Kantono Lago Agrio|Lago Agrio]]''' || [[Nueva Loja]] || 91.744 || 3.139 || 29,22 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Putumayo.png|20px|border]] '''[[Kantono Putumayo|Putumayo]]''' || [[Puerto El Carmen de Putumayo]] || 10.174 || 3.559 || 2,85 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Shushufindi.png|20px|border]] '''[[Kantono Shushufindi|Shushufindi]]''' || [[Shushufindi]] || 44.328 || 2.483 || 17,85 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Sucumbíos.png|20px]] '''[[Kantono Sucumbíos|Sucumbíos]]''' || [[La Bonita]] || 3.390 || 1.502 || 2,25 |- |} == Tungurahua == {{Ĉefartikolo|Tungurahua (provinco)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera Provincia Tungurahua.svg|20px]] '''[[Kantono Ambato|Ambato]]''' || [[Ambato (Ekvadoro)|Ambato]] || 329.856 || 1.009 || 326,91 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Baños.png|20px]] '''[[Kantono Baños|Baños]]''' || [[Baños (Ekvadoro)|Baños]] || 20.018 || 1.065 || 18,79 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Cevallos.png|20px|border]] '''[[Kantono Cevallos|Cevallos]] || [[Cevallos (urbo)|Cevallos]] || 8.163 || 19 || 429,63 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Mocha.png|20px|border]] '''[[Kantono Mocha|Mocha]]''' || [[Mocha (Ekvadoro)|Mocha]] || 6.777 || 86 || 78,8 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Patate.png|20px|border]] '''[[Kantono Patate|Patate]]''' || [[Patate]] || 13.497 || 315 || 42,84 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20px|border]] '''[[Kantono Pelileo|Pelileo]]''' || [[Pelileo]] || 56.573 || 202 || 280,06 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Píllaro.png|20px]] '''[[Kantono Píllaro|Píllaro]]''' || [[Píllaro]] || 38.357 || 443 || 86,58 |- | 8 || '''[[Kantono Quero|Quero]]''' || [[Quero (urbo)|Quero]] || 11.544 || 173 || 66,72 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Tisaleo.png|20px]] '''[[Kantono Tisaleo|Tisaleo]]''' || [[Tisaleo]] || 12.137 || 59 || 205,71 |- |} == Zamora Chinchipe == {{Ĉefartikolo|Zamora-Chinchipe}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Centinela del Cóndor|Centinela del Cóndor]]''' || [[Parroquia Zumbi|Zumbi]] || 6.479 || 519 || 12,48 |- | 2 || [[Dosiero:Chinchipeflag.png|20px]] '''[[Kantono Chinchipe|Chinchipe]]''' || [[Zumba (urbo)|Zumba]] || 9.119 || 1.194 || 7,63 |- | 3 || [[Dosiero:Ec-z-pan.png|20px]] '''[[Kantono El Pangui|El Pangui]] || [[El Pangui]] || 8.619 || 614 || 14,03 |- | 4 || [[Dosiero: Bandera del cantón Nangaritza.png|20px]] '''[[Kantono Nangaritza|Nangaritza]]''' || [[Guayzimi]] || 5.196 || 2.026 || 2,56 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Palanda.png|20px|border]] '''[[Kantono Palanda|Palanda]]''' || [[Palanda]] || 8.089 || 1.925 || 4,2 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Paquisha.png|20px|border]] '''[[Kantono Paquisha|Paquisha]]''' || [[Paquisha (urbo)|Paquisha]] || 3.854 || 261 || 14,76 |- | 7 || [[Dosiero:Yacuambiflag.gif|20px]] '''[[Kantono Yacuambi|Yacuambi]]''' || [[Yacuambi]] || 5.835 || 1.242 || 4,69 |- | 8 || [[Dosiero:Yantzazaflag.gif|20px]] '''[[Kantono Yantzaza|Yantzaza]]''' || [[Yantzaza]] || 18.675 || 990 || 18,86 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Zamora (Ecuador).svg|20px]] '''[[Kantono Zamora|Zamora]]''' || [[Zamora (Ekvadoro)|Zamora]] || 25.510 || 1.876 || 13,59 |- |} == Zonoj nelimigitaj == Estas 1.419 km² de ekvadora teritorio kiu ne estas atribuitaj al iu ajn provinco, nome: * Las Golondrinas * La Manga del Cura * El Piedrero == Aŭtoritatoj == En ĉiu kantono estas ''politikestro'', elektita kaj reprezentanta la interesojn de la [[Prezidento de Ekvadoro|prezidento]]. Ii havas ankaŭ [[urbestro]]n kaj [[municipo|municipan registaron]], elektita per popola voĉdonado. == Teritoria Organizado de Ekvadoro == {| align="center" id="toc" style="margin: 0 2em 0 2em;" ! style="background:Yellow; font-size: 150%; tx-color: White" align="center" width="105%" | '''Teritoria Organizado de Ekvadoro''' || [[Dosiero: Flag of Ecuador.svg|110px|]] |- | |-align="center" style="font-size: 120%;" | | [[Aŭtonomaj Regionoj de Ekvadoro|Regionoj-Distriktoj Metropolitaj]] '''|''' [[Provincoj de Ekvadoro|Provincoj]] '''|''' [[Kantonoj de Ekvadoro|Kantonoj]] '''|''' [[Paroĥejoj de Ekvadoro|Paroĥejoj]] |} == Vidu ankaŭ == <!--* [[Urboj de Ekvadoro]] * [[Geografio de Ekvadoro]]--> * [[Aŭtonomaj Regionoj de Ekvadoro|Regionoj de Ekvadoro]] * [[Provincoj de Ekvadoro]] * [[Paroĥejoj de Ekvadoro]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.editorialox.com/cantonesecuador.htm EditorialX.com] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150816150758/http://www.editorialox.com/cantonesecuador.htm |date=2015-08-16 }} Kantonoj de Ekvadoro * [http://www.statoids.com/yec.html Statoids] [[Kategorio:Geografio de Ekvadoro]] jn8s0kircc4cs7esd9n3szkq90mt95h 9369182 9369179 2026-05-09T11:45:27Z Milenioscuro 68650 ([[c:GR|GR]]) [[File:Bandera Canton Sevilla de Oro.svg]] → [[File:Flag of Sevilla de Oro Canton.svg]] 9369182 wikitext text/x-wiki La '''Kantonoj de Ekvadoro''' estas la administraj dividoj duarangaj en Ekvadoro. La Respubliko [[Ekvadoro]] estas dividita en 24 [[Provincoj de Ekvadoro|provincoj]], kiuj siavice estas dividitaj en [[kantono]]j. Estas 442 kantonoj en la lando. La kantonoj siavice estas subdividitaj en paroĥejoj, kiuj klasiĝas al urbaj kaj ruraj. Jenas la listo de kantonoj laŭ provinco. [[Dosiero:Mapa del Ecuador (cantones).png|300px|eta|dekstra|Kantonoj de la Respubliko Ekvadoro.]] == Nacinivele == {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Aguarico.png|20px|border]] '''[[Kantono Aguarico|Aguarico]]''' || [[Tiputini]] || 4.847 || 11.358 || 0,42 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Alausí.png|20px]] '''[[Kantono Alausí|Alausí]]''' || [[Alausí]] || 44.089 || 1.644 || 26,81 |- | 3 || [[Dosiero:Flag of Jujan.svg|20px]] '''[[Kantono Alfredo Baquerizo Moreno|Alfredo Baquerizo Moreno]]''' || [[Juján]] || 25.179 || 216 || 116,56 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera Provincia Tungurahua.svg|20px]] '''[[Kantono Ambato|Ambato]]''' || [[Ambato (Ekvadoro)|Ambato]] || 329.856 || 1.009 || 326,91 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Atuntaqui.png|20px]] '''[[Kantono Antonio Ante|Antonio Ante]]''' || [[Atuntaqui]] || 43.518 || 79 || 550,86 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Arajuno.png|20px]] '''[[Kantono Arajuno|Arajuno]]''' || [[Arajuno]] || 6.491 || 8.767 || 0,74 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Archidona (Ecuador).svg|20px|border]] '''[[Kantono Archidona|Archidona]]''' || [[Archidona (Ekvadoro)|Archidona]] || 24.969 || 3.029 || 8,24 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera de Atacames.png|20px|border]] '''[[Kantono Atacames|Atacames]]''' || [[Atacames]] || 41.526 || 511 || 81,26 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera_atahualpa.jpg|20px]] '''[[Kantono Atahualpa|Atahualpa]]''' || [[Paccha]] || 5.833 || 278 || 20,98 |- | 10 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20ra|border]] '''[[Kantono Azogues|Azogues]]''' || [[Azogues]] || 70.064 || 613 || 114,29 |- | 11 || '''[[Kantono Baba|Baba]]''' || [[Baba (urbo)|Baba]] || 39.681 || 516 || 76,9 |- | 12 || '''[[Kantono Babahoyo|Babahoyo]]''' || [[Babahoyo]] || 153.776 || 1.076 || 142,91 |- | 13 || [[Dosiero:Flag of Balao.svg|20px|border]] '''[[Kantono Balao|Balao]]''' || [[Balao]] || 20.523 || 465 || 44,13 |- | 14 || [[Dosiero:Bandera de Balsas.png|20px]] '''[[Kantono Balsas|Balsas]] || [[Balsas (urbo)|Balsas]] || 6.861 || 69 || 99,43 |- | 15 || [[Dosiero:Flag of Balzar.svg|20px|border]] '''[[Kantono Balzar|Balzar]] || [[Balzar]] || 53.937 || 1.173 || 45,98 |- | 16 || [[Dosiero:Bandera de Baños.png|20px]] '''[[Kantono Baños|Baños]]''' || [[Baños (Ekvadoro)|Baños]] || 20.018 || 1.065 || 18,79 |- | 17 || [[Dosiero:Bandera de Biblián.png|20px]] '''[[Kantono Biblián|Biblián]]''' || [[Biblián]] || 20.817 || 277 || 75,15 |- | 18 ||'''[[Kantono Bolívar (Carchi)|Bolívar]]''' || [[Bolívar (Carchi)|Bolívar]] || 14.347 || 353 || 40,64 |- | 19 || [[Dosiero:Bandera de Calceta.svg|20px]] '''[[Kantono Bolívar (Manabí)|Bolívar]]''' || [[Calceta (urbo)|Calceta]] || 40.735 || 537 || 75,85 |- | 20 || [[Dosiero:Bandera de Buena Fe.png|20px|border]] '''[[Kantono Buena Fe|Buena Fe]] || [[Buena Fe (urbo)|Buena Fe]] || 63.148 || 569 || 110,98 |- | 21 || '''[[Kantono Caluma|Caluma]]''' || [[Caluma]] || 13.129 || 176 || 74,37 |- | 22 || [[Dosiero:Bandera de Calvas.png|20px]] '''[[Kantono Calvas|Calvas]]''' || [[Cariamanga]] || 28.185 || 855 || 32,96 |- | 23 || [[Dosiero:Flag of Camilo Ponce Enríquez Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Camilo Ponce Enríquez|Camilo Ponce Enríquez]]''' || [[Camilo Ponce Enríquez (urbo)|Camilo Ponce Enríquez]] || 21.998 || 639 || 34,42 |- | 24 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Cañar.png|20px]] '''[[Kantono Cañar|Cañar]] || [[Cañar (urbo)|Cañar]] || 59.323 || 1.804 || 32,88 |- | 25 || [[Dosiero:Bandera de Carlos Julio Arosamena Tola.png|20px|border]] '''[[Kantono Carlos Julio Arosamena Tola|Carlos Julio Arosamena Tola]]''' || [[Carlos Julio Arosamena Tola (urbo)|Carlos Julio Arosamena Tola]] || 3.664 || 501 || 7,31 |- | 26 || [[Dosiero:Bandera de Cascales.png|20px]] '''[[Kantono Cascales|Cascales]]''' || [[El Dorado de Cascales]] || 11.104 || 1.248 || 8,89 |- | 27 || [[Dosiero:Bandera de Catamayo.png|20px]] '''[[Kantono Catamayo|Catamayo]]''' || [[Catamayo]] || 30.638 || 649 || 47,2 |- | 28 || '''[[Kantono Cayambe|Cayambe]]''' || [[Cayambe (urbo)|Cayambe]] || 85.795 || 1.189 || 72,15 |- | 29 || [[Dosiero:Bandera de Celica.png|20px]] '''[[Kantono Celica|Celica]] || [[Celica]] || 14.468 || 518 || 27,93 |- | 30 || '''[[Kantono Centinela del Cóndor|Centinela del Cóndor]]''' || [[Paroĥejo Zumbi|Zumbi]] || 6.479 || 519 || 12,48 |- | 31 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Cevallos.png|20px|border]] '''[[Kantono Cevallos|Cevallos]] || [[Cevallos (urbo)|Cevallos]] || 8.163 || 19 || 429,63 |- | 32 || [[Dosiero:Bandera de Chaguarpamba.png|20px]] '''[[Kantono Chaguarpamba|Chaguarpamba]]''' || [[Chaguarpamba]] || 7.161 || 312 || 22,95 |- | 33 || [[Dosiero:Bandera de Chambo.png|20px]] '''[[Kantono Chambo|Chambo]]''' || [[Chambo]] || 11.885 || 163 || 72,91 |- | 34 || [[Dosiero:Bandera de Chilla.png|20px]] '''[[Kantono Chilla|Chilla]]''' || [[Chilla (Ekvadoro)|Chilla]] || 2.484 || 328 || 7,57 |- | 35 ||'''[[Kantono Chillanes|Chillanes]]''' || [[Chillanes]] || 11.861 || 655 || 18,1 |- | 36 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Chimbo.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Chimbo|Chimbo]] || [[Chimbo]] || 17.406 || 262 || 66,43 |- | 37 || [[Dosiero:Chinchipeflag.png|20px]] '''[[Kantono Chinchipe|Chinchipe]]''' || [[Zumba (urbo)|Zumba]] || 9.119 || 1.194 || 7,63 |- | 38 || [[Dosiero:Bandera Cantonal de Chone.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Chone|Chone]]''' || [[Chone]] || 126.491 || 3.017 || 41,92 |- | 39 || [[Dosiero:Flag of Chordeleg Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Chordeleg|Chordeleg]]''' || [[Chordeleg]] || 12.577 || 105 || 119,78 |- | 40 || '''[[Kantono Chunchi|Chunchi]] || [[Chunchi]] || 12.685 || 273 || 46,46 |- | 41 || [[Dosiero:Flag of Colimes.svg|20px|border]] '''[[Kantono Colimes|Colimes]]''' || [[Colimes]] || 23.423 || 758 || 30,9 |- | 42 || '''[[Kantono Colta|Colta]]''' || [[Cajabamba (Ekvadoro)|Cajabamba]] || 44.971 || 829 || 54,24 |- | 43 || [[Dosiero:Flag of Marcelino Maridueña.svg|20px]] '''[[Kantono Coronel Marcelino Maridueña|Coronel Marcelino Maridueña]]''' || [[Marcelino Maridueña (urbo)|Marcelino Maridueña]] || 12.033 || 337 || 35,7 |- | 44 || [[Dosiero:Bandera de Cotacachi.png|20px|border]] '''[[Kantono Cotacachi|Cotacachi]]''' || [[Cotacachi (urbo)|Cotacachi]] || 40.036 || 1.809 || 22,13 |- | 45 || [[Dosiero:Flag of Cuenca, Ecuador.svg|20px|border]] '''[[Kantono Cuenca|Cuenca]]''' || [[Cuenca (Ekvadoro)|Cuenca]] || 505.585 || 3.086 || 163,83 |- | 46 || [[Dosiero:Bandera de Cumandá.png|20px]] '''[[Kantono Cumandá|Cumandá]]''' || [[Cumandá (urbo)|Cumandá]] || 12.922 || 159 || 81,27 |- | 47 || [[Dosiero:Bandera de Cuyabeno.png|20px]] '''[[Kantono Cuyabeno|Cuyabeno]]''' || [[Tarapoa]] || 7.133 || 3.875 || 1,84 |- | 48 || [[Dosiero:Flag of Daule.svg|20px|border]] '''[[Kantono Daule|Daule]]''' || [[Daule]] || 120.326 || 475 || 253,32 |- | 49 || '''[[Kantono Déleg|Déleg]]''' || [[Déleg]] || 6.100 || 78 || 78,2 |- | 50 || [[Dosiero:Flag of Durán.svg|20px|border]] '''[[Kantono Durán|Durán]]''' || [[Durán (urbo)|Durán]] || 235.769 || 339 || 695,48 |- | 51 || [[Dosiero:Bandera de Echendía.png|20px|border]] '''[[Kantono Echeandía|Echeandía]]''' || [[Echeandía]] || 12.114 || 230 || 52,66 |- | 52 || [[Dosiero:Bandera de El Carmen.png|20px|border]] '''[[Kantono El Carmen|El Carmen]] || [[El Carmen (Ekvadoro)|El Carmen]] || 89.021 || 1.245 || 71,50 |- | 53 || [[Dosiero:Bandera de El Chaco.png|20px|border]] '''[[Kantono El Chaco|El Chaco]]''' || [[El Chaco (Ekvadoro)|El Chaco]] || 7.960 || 3.473 || 2,27 |- | 54 || [[Dosiero:Flag of El Empalme.svg|20px|border]] '''[[Kantono El Empalme|El Empalme]]''' || [[El Empalme]] || 74.451 || 711 || 104,71 |- | 55 || [[Dosiero:Bandera de El Guabo.png|20px]] '''[[Kantono El Guabo|El Guabo]]''' || [[El Guabo]] || 50.009 || 603 || 82,93 |- | 56 || [[Dosiero:Bandera Canton El Pan.svg|20px|border]] '''[[Kantono El Pan|El Pan]]''' || [[El Pan]] || 3.036 || 132 || 23 |- | 57 || [[Dosiero:Ec-z-pan.png|20px]] '''[[Kantono El Pangui|El Pangui]] || [[El Pangui]] || 8.619 || 614 || 14,03 |- | 58 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20px|border]] '''[[Kantono El Tambo|El Tambo]]''' || [[El Tambo (Ekvadoro)|El Tambo]] || 9.475 || 65 || 145,76 |- | 59 || '''[[Kantono El Triunfo|El Triunfo]]''' || [[El Triunfo (Ekvadoro)|El Triunfo]] || 44.778 || 405 || 110,56 |- | 60 || '''[[Kantono Eloy Alfaro|Eloy Alfaro]]''' || [[Limones (Ekvadoro)|Limones]] || 39.739 || 4.302 || 9,23 |- | 61 || [[Dosiero:Bandera Província Esmeraldas.svg|20px|border]] '''[[Kantono Esmeraldas|Esmeraldas]]''' || [[Esmeraldas (Ekvadoro)|Esmeraldas]] || 189.504 || 1.351 || 140,26 |- | 62 || [[Dosiero:Bandera de Espejo.png|20px]] '''[[Kantono Espejo|Espejo]]''' || [[El Ángel (urbo)|El Ángel]] || 13.634 || 554 || 24,61 |- | 63 || [[Dosiero:Bandera de Espíndola.png|20px]] '''[[Kantono Espíndola|Espíndola]]''' || [[Amaluza]] || 14.799 || 521 || 28,4 |- | 64 || [[Dosiero:Bandera de Flavio Alfaro.png|20px|border]] '''[[Kantono Flavio Alfaro|Flavio Alfaro]]''' || [[Flavio Alfaro (urbo)|Flavio Alfaro]] || 25.004 || 1.343 || 18,61 |- | 65 || [[Dosiero:Bandera de Puerto Francisco de Orellana.png|20px|border]] '''[[Kantono Francisco de Orellana|Francisco de Orellana]]''' || [[Puerto Francisco de Orellana]] || 72.795 || 6.995 || 10,4 |- | 66 || [[Dosiero:Flag of Bucay.svg|20px|border]] '''[[Kantono General Antonio Elizalde|General Antonio Elizalde]] || [[Bucay]] || 10.642 || 154 || 69,1 |- | 67 || [[Dosiero:Bandera de Lumbaqui.png|20px]] '''[[Kantono Gonzalo Pizarro|Gonzalo Pizarro]] || [[Lumbaquí]] || 8.599 || 2.223 || 3,86 |- | 68 || [[Dosiero:Bandera de Girón.png|20px]] '''[[Kantono Girón|Girón]]''' || [[Girón]] || 12.607 || 347 || 36,33 |- | 69 || [[Dosiero:Bandera de Gonzanamá.png|20px]] '''[[Kantono Gonzanamá|Gonzanamá]]''' || [[Gonzanamá]] || 12.716 || 1.272 || 9,99 |- | 70 ||'''[[Kantono Guachapala|Guachapala]]''' || [[Guachapala]] || 3.409 || 41 || 83,14 |- | 71 || [[Dosiero:Bandera Canton Gualaceo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Gualaceo|Gualaceo]]''' || [[Gualaceo]] || 42.709 || 347 || 123,08 |- | 72 || [[Dosiero:Bandera Canton Gualaquiza.svg|20px|border]] '''[[Kantono Gualaquiza|Gualaquiza]]''' || [[Gualaquiza]] || 17.162 || 2.203 || 7,79 |- | 73 || '''[[Kantono Guamote|Guamote]]''' || [[Guamote]] || 45.153 || 1.216 || 37,13 |- | 74 || [[Dosiero:Bandera de Guano.png|20px|border]] '''[[Kantono Guano|Guano]]''' || [[Guano (urbo)|Guano]] || 42.851 || 473 || 90,59 |- | 75 || '''[[Kantono Guaranda|Guaranda]]''' || [[Guaranda]] || 91.877 || 1.898 || 48,40 |- | 76 || [[Dosiero:Bandera de Guayaquil.svg|20px|border]] '''[[Kantono Guayaquil|Guayaquil]] || [[Guayaquil]] || 2.350.915 || 3.445 || 682,41 |- | 77 || '''[[Kantono Huamboya|Huamboya]]''' || [[Huamboya]] || 8.466 || 653 || 12,96 |- | 78 || [[Dosiero:Flag of Huaquillas.svg|20px]] '''[[Kantono Huaquillas|Huaquillas]]''' || [[Huaquillas]] || 47.706 || 72 || 662,58 |- | 79 || '''[[Kantono Ibarra|Ibarra]]''' || [[Ibarra (Ekvadoro)|Ibarra]] || 181.175 || 1.093 || 165,75 |- | 80 || '''[[Kantono Isabela|Isabela]]''' || [[Puerto Villamil]] || 2.256 || 5.367 || 0,42 |- | 81 || [[Dosiero:Flag of Isidro Ayora.svg|20px]] '''[[Kantono Isidro Ayora|Isidro Ayora]] || [[Isidro Ayora (urbo)|Isidro Ayora]] || 10.870 || 488 || 22,27 |- | 82 || [[Dosiero:Bandera de Jama.png|20px|border]] '''[[Kantono Jama|Jama]]''' || [[Jama (urbo)|Jama]] || 23.253 || 575 || 40,44 |- | 83 || '''[[Kantono Jaramijó|Jaramijó]]''' || [[Jaramijó]] || 18.486 || 97 || 190,57 |- | 84 || [[Dosiero:Flag of Jipijapa.svg|20px]] '''[[Kantono Jipijapa|Jipijapa]] || [[Jipijapa]] || 71.083 || 347 || 204,85 |- | 85 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Junín.png|20px]] '''[[Kantono Junín|Junín]]''' || [[Junín (Ekvadoro)|Junín]] || 18.942 || 246 || 77 |- | 86 || '''[[Kantono La Concordia|La Concordia]]''' || [[La Concordia (Ekvadoro)|La Concordia]] || 42.924 || 375 || 114,46 |- | 87 || [[Dosiero:Bandera de La Joya de Los Sachas.png|20px|border]] '''[[Kantono La Joya de los Sachas|La Joya de los Sachas]]''' || [[La Joya de los Sachas]] || 37.591 || 1.195 || 31,45 |- | 88 || [[Dosiero:Flag of La Libertad.svg|20px|border]] '''[[Kantono La Libertad|La Libertad]]''' || [[La Libertad (Ekvadoro)|La Libertad]] || 95.942 || 26 || 3690,07 |- | 89 || [[Dosiero:Flag of La Maná.svg|20px|border]] '''[[Kantono La Maná|La Maná]]''' || [[La Maná]] || 42.216 || 663 || 63,67 |- | 90 || [[Dosiero:Flag of La Troncal.svg|20px|border]] '''[[Kantono La Troncal|La Troncal]]''' || [[La Troncal]] || 54.389 || 65 || 167,86 |- | 91 || [[Dosiero:Bandera Lago Agrio.svg|20px|border]] '''[[Kantono Lago Agrio|Lago Agrio]]''' || [[Nueva Loja]] || 91.744 || 3.139 || 29,22 |- | 92 || [[Dosiero:Bandera de Las Lajas.png|20px|border]] '''[[Kantono Las Lajas|Las Lajas]]''' || [[La Victoria (Ekvadoro)|La Victoria]] || 4.794 || 297 || 16,14 |- | 93 || [[Dosiero:Bandera de Las Naves.png|20px|border]] '''[[Kantono Las Naves|Las Naves]]''' || [[Las Naves (urbo)|Las Naves]] || 6.092 || 147 || 41,44 |- | 94 || [[Dosiero:BanderaLatacunga.svg|20px]] '''[[Kantono Latacunga|Latacunga]]''' || [[Latacunga]] || 170.489 || 1.377 || 123,81 |- | 95 || '''[[Kantono Limón Indanza|Limón Indanza]] || [[General Leonidas Plaza Gutiérrez]] || 9.722 || 2.101 || 4,62 |- | 96 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Logroño.png|20px]] '''[[Kantono Logroño|Logroño]]''' || [[Logroño (Ecuador)|Logroño]] || 5.723 || 1.218 || 4,69 |- | 97 || [[Dosiero:Flag of Loja.svg|20px]] '''[[Kantono Loja|Loja]]''' || [[Loja (Ekvadoro)|Loja]] || 214.855 || 1.928 || 111,43 |- | 98 || [[Dosiero:Flag of Lomas de Sargentillo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Lomas de Sargentillo|Lomas de Sargentillo]] || [[Lomas de Sargentillo]] || 18.413 || 533 || 34,54 |- | 99 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Loreto.png|20px|border]] '''[[Kantono Loreto|Loreto]]''' || [[Loreto (Ekvadoro)|Loreto]] || 21.163 || 2.127 || 9,94 |- | 100 || [[Dosiero:Flag of Lomas de Sargentillo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Lomas de Sargentillo|Lomas de Sargentillo]] || [[Lomas de Sargentillo]] || 18.413 || 533 || 34,54 |- | 101 || '''[[Kantono Macará|Macará]]''' || [[Macará]] || 19.018 || 578 || 32,9 |- | 102 || [[Dosiero:Machala Flag.svg|20px|border]] '''[[Kantono Machala|Machala]]''' || [[Machala]] || 245.972 || 338 || 727,72 |- | 103 || '''[[Kantono Manta|Manta]]''' || [[Manta (Ekvadoro)|Manta]] || 226.477 || 309 || 732,93 |- | 104 || [[Dosiero:Bandera de Marcabelí.png|20px|border]] '''[[Kantono Marcabelí|Marcabelí]]''' || [[Marcabelí]] || 5.450 || 147 || 37,07 |- | 105 || '''[[Kantono Mejía|Mejía]]''' || [[Machachi]] || 81.335 || 1.476 || 55,1 |- | 106 || [[Dosiero:Bandera de Mera.svg|20px]] '''[[Kantono Mera|Mera]]''' || [[Mera (Ekvadoro)|Mera]] || 11.861 || 520 || 22,8 |- | 107 || [[Dosiero:Flag of Milagro.svg|20px|border]] '''[[Kantono Milagro|Milagro]]''' || [[Milagro (Ekvadoro)|Milagro]] || 166 634 || 401 || 415,55 |- | 108 || [[Dosiero:Bandera de Mira.png|20px|border]] '''[[Kantono Mira|Mira]] || [[Mira (Ekvadoro)|Mira]] || 12.180 || 588 || 20,71 |- | 109 || [[Dosiero:Bandera de Mocahe.png|20px|border]] '''[[Kantono Mocache|Mocache]]''' || [[Mocache]] || 38.392 || 562 || 68,31 |- | 110 || [[Dosiero:Bandera de Mocha.png|20px|border]] '''[[Kantono Mocha|Mocha]]''' || [[Mocha (Ekvadoro)|Mocha]] || 6.777 || 86 || 78,8 |- | 111 || [[Dosiero:Bandera de Montalvo.png|20px]] '''[[Kantono Montalvo|Montalvo]]''' || [[Montalvo (Ekvadoro)|Montalvo]] || 24.164 || 362 || 66,75 |- | 112 || '''[[Kantono Montecristi|Montecristi]]''' || [[Montecristi (Ekvadoro)|Montecristi]] || 70.294 || 734 || 95,76 |- | 113 || [[Dosiero:Bandera de Montúfar.png|20px]] '''[[Kantono Montúfar|Montúfar]]''' || [[San Gabriel (Ekvadoro)|San Gabriel]] || 30.511 || 383 || 79,66 |- | 114 || '''[[Kantono Morona|Morona]]''' || [[Macas (Ekvadoro)|Macas]] || 41.155 || 5.095 || 8,07 |- | 115 || [[Dosiero:Bandera de Muisne.png|20px]] '''[[Kantono Muisne|Muisne]]''' || [[Muisne]] || 28.474 || 1.265 || 22,50 |- | 116 || [[Dosiero:Bandera de Nabón.png|20px|border]] '''[[Kantono Nabón|Nabón]]''' || [[Nabón]] || 15.892 || 636 || 24,98 |- | 117 || [[Dosiero: Bandera del cantón Nangaritza.png|20px]] '''[[Kantono Nangaritza|Nangaritza]]''' || [[Guayzimi]] || 5.196 || 2.026 || 2,56 |- | 118 || [[Dosiero:Flag of Italy.svg|20px|border]] '''[[Kantono Naranjal|Naranjal]] || [[Naranjal (Ekvadoro)|Naranjal]] || 69.012 || 2.015 || 42,25 |- | 119 || [[Dosiero:Flag of Naranjito.svg|20px|border]] '''[[Kantono Naranjito|Naranjito]] || [[Naranjito (Ekvadoro)|Naranjito]] || 37.186 || 250 || 148,74 |- | 120 || [[Dosiero:Flag of Nobol.svg|20px|border]] '''[[Kantono Nobol|Nobol]] || [[Nobol]] || 19.600 || 128 || 153,12 |- | 121 || [[Dosiero:Bandera de Olmedo de Loja.png|20px]] '''[[Kantono Olmedo (Loja)|Olmedo]]''' || [[Olmedo (Loja)|Olmedo]] || 4.870 || 109 || 44,67 |- | 122 || [[Dosiero:Bandera de Olmedo.png|20px|border|border]] '''[[Kantono Olmedo (Manabí)|Olmedo]]''' || [[Olmedo (Manabí)|Olmedo]] || 9.844 || 253 || 38,9 |- | 123 || '''[[Kantono Otavalo|Otavalo]]''' || [[Otavalo]] || 104.874 || 500 || 209,74 |- | 124 || [[Dosiero:Bandera Canton Oña.svg|20px]] '''[[Kantono Oña|Oña]]''' || [[Oña]] || 3.583 || 295 || 12,14 |- | 125 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pablo XI.png|20px|border]] '''[[Kantono Pablo Sexto|Pablo Sexto]]''' || [[Pablo Sexto (urbo)|Pablo Sexto]] || 1.823 || 1.371 || 1,32 |- | 126 || [[Dosiero:Bandera de Paján.png|20px|border]] '''[[Kantono Paján|Paján]]''' || [[Paján]] || 37.073 || 1.079 || 34,35 |- | 127 || [[Dosiero:Bandera de Palanda.png|20px|border]] '''[[Kantono Palanda|Palanda]]''' || [[Palanda]] || 8.089 || 1.925 || 4,2 |- | 128 || [[Dosiero:Bandera de Palenque.png|20px|border]] '''[[Kantono Palenque|Palenque]]''' || [[Palenque (Ekvadoro)|Palenque]] || 22.320 || 570 || 39,15 |- | 129 || [[Dosiero:Flag of Palestina.svg|20px]] '''[[Kantono Palestina|Palestina]] || [[Palestina (Ekvadoro)|Palestina]] || 16.065 || 205 || 78,36 |- | 130 || [[Dosiero:Bandera de Pallatanga.png|20px|border]] '''[[Kantono Pallatanga|Pallatanga]]''' || [[Pallatanga]] || 11.544 || 377 || 30,62 |- | 131 || [[Dosiero:Bandera de Palora.png|20px|border]] '''[[Kantono Palora|Palora]]''' || [[Palora]] || 9.936 || 1.436 || 6,91 |- | 132 || [[Dosiero:Bandera de Paltas.png|20px]] '''[[Kantono Paltas|Paltas]]''' || [[Catacocha]] || 23.801 || 1.124 || 21,17 |- | 132 || [[Dosiero:Bandera de Pangua.png|20px]] '''[[Kantono Pangua|Pangua]] || [[El Corazón (urbo)|El Corazón]] || 21.965 || 721 || 20,46 |- | 134 || [[Dosiero:Bandera de Paquisha.png|20px|border]] '''[[Kantono Paquisha|Paquisha]]''' || [[Paquisha (urbo)|Paquisha]] || 3.854 || 261 || 14,76 |- | 135 || '''[[Kantono Pasaje|Pasaje]]''' || [[Pasaje (urbo)|Pasaje]] || 72.806 || 451 || 161,43 |- | 136 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pastaza.png|20px]] '''[[Kantono Pastaza|Pastaza]]''' || [[Puyo]] || 62.016 || 19.727 || 3,14 |- | 137 || [[Dosiero:Bandera de Patate.png|20px|border]] '''[[Kantono Patate|Patate]]''' || [[Patate]] || 13.497 || 315 || 42,84 |- | 138 || [[Dosiero:Bandera Canton Paute.svg|20px|border]] '''[[Kantono Paute|Paute]] || [[Paute]] || 25.494 || 267 || 95,48 |- | 139 || [[Dosiero:Flag of Pedernales.svg|20px]] '''[[Kantono Pedernales|Pedernales]]''' || [[Pedernales (Ekvadoro)|Pedernales]] || 55.128 || 1.932 || 28,53 |- | 140 || '''[[Kantono Pedro Carbo|Pedro Carbo]] || [[Pedro Carbo (urbo)|Pedro Carbo]] || 43.436 || 940 || 46,2 |- | 141 || [[Dosiero:Flag of Pedro Moncayo.svg|20px]] '''[[Kantono Pedro Moncayo|Pedro Moncayo]] || [[Tabacundo]] || 33.172 || 332 || 99,91 |- | 142 || '''[[Kantono Pedro Vicente Maldonado|Pedro Vicente Maldonado]]''' || [[Pedro Vicente Maldonado (urbo)|Pedro Vicente Maldonado]] || 12.924 || 620 || 20,84 |- | 143 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20px|border]] '''[[Kantono Pelileo|Pelileo]]''' || [[Pelileo]] || 56.573 || 202 || 280,06 |- | 144 || [[Dosiero:Bandera de Penipe.png|20px|border]] '''[[Kantono Penipe|Penipe]]''' || [[Penipe]] || 6.739 || 370 || 18,21 |- | 145 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pichincha.png|20px|border]] '''[[Kantono Pichincha|Pichincha]]''' || [[Pichincha (urbo de Ekvadoro)|Pichincha]] || 30.244 || 1.067 || 28,34 |- | 146 || [[Dosiero:Bandera de Píllaro.png|20px]] '''[[Kantono Píllaro|Píllaro]]''' || [[Píllaro]] || 38.357 || 443 || 86,58 |- | 147 || [[Dosiero:Bandera de Pimampiro.svg|20px]] '''[[Kantono Pimampiro|Pimampiro]]''' || [[Pimampiro]] || 12.970 || 437 || 29,67 |- | 148 || [[Dosiero:Bandera de Pindal.png|20px|border]] '''[[Kantono Pindal|Pindal]]''' || [[Pindal]] || 8.645 || 194 || 44,56 |- | 149 || '''[[Kantono Piñas|Piñas]] || [[Piñas]] || 25.988 || 615 || 42,25 |- | 150 || [[Dosiero:Flag of General Villamil.svg|20px|border]] '''[[Kantono Playas|Playas]] || [[General Villamil]] || 41.935 || 280 || 149,76 |- | 151 || [[Dosiero:Bandera de Portovelo.png|20px]] '''[[Kantono Portovelo|Portovelo]] || [[Portovelo]] || 12.200 || 282 || 43,26 |- | 152 || [[Dosiero:Flag of Portoviejo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Portoviejo|Portoviejo]]''' || [[Portoviejo]] || 280.029 || 968 || 289,28 |- | 153 || [[Dosiero:Bandera Canton Pucara.svg|20px|border]] '''[[Kantono Pucará|Pucará]]''' || [[Pucará]] || 10.052 || 848 || 11,95 |- | 154 || '''[[Kantono Puebloviejo|Puebloviejo]]''' || [[San Francisco de Puebloviejo|Puebloviejo]] || 36.477 || 336 || 108,56 |- | 155 || [[Dosiero:Bandera de Puerto López.png|20px|border]] '''[[Kantono Puerto López|Puerto López]]''' || [[Puerto López (Ekvadoro)|Puerto López]] || 20.451 || 420 || 48,69 |- | 156 || [[Dosiero:Flag of Puerto Quito.svg|20px]] '''[[Kantono Puerto Quito|Puerto Quito]]''' || [[Puerto Quito]] || 20.445 || 683 || 29,93 |- | 157 ||'''[[Kantono Pujilí|Pujilí]]''' || [[Pujilí]] || 69.055 || 1.308 || 52,79 |- | 158 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Putumayo.png|20px|border]] '''[[Kantono Putumayo|Putumayo]]''' || [[Puerto El Carmen de Putumayo]] || 10.174 || 3.559 || 2,85 |- | 159 || [[Dosiero:Bandera de Puyango.png|20px|border]] '''[[Kantono Puyango|Puyango]]''' || [[Alamor (Ekvadoro)|Alamor]] || 15.513 || 643 || 24,12 |- | 160 || '''[[Kantono Quero|Quero]]''' || [[Quero (urbo)|Quero]] || 11.544 || 173 || 66,72 |- | 161 || [[Dosiero:Bandera de Quevedo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Quevedo|Quevedo]]''' || [[Quevedo (Ekvadoro)|Quevedo]] || 173.575 || 303 || 572,85 |- | 162 || '''[[Kantono Quijos|Quijos]]''' || [[Baeza (Ekvadoro)|Baeza]] || 6.224 || 1.577 || 3,94 |- | 163 || [[Dosiero:Bandera de Quilanga.png|20px]] '''[[Kantono Quilanga|Quilanga]]''' || [[Quilanga]] || 4.337 || 238 || 18,22 |- | 164 || [[Dosiero:Bandera de Quinindé.png|20px|border]] '''[[Kantono Quinindé|Quinindé]]''' || [[Quinindé]] || 122.570 || 3.855 || 3,17 |- | 165 || [[Dosiero:Bandera de Quinsaloma.jpg|20px]] '''[[Kantono Quinsaloma|Quinsaloma]]''' || [[Quinsaloma]] || 16476 || 280 || 58,84 |- | 166 || [[Dosiero:Flag of Quito.svg|20px]] '''[[Metropolita Distrikto Kito]]''' || [[Quito]] || 2.239.191 || 4.183 || 535,3 |- | 167 || [[Dosiero:Bandera de Riobamba.svg|20px]] '''[[Kantono Riobamba|Riobamba]]''' || [[Riobamba]] || 225.741 || 978 || 230,81 |- | 168 || '''[[Kantono Río Verde|Río Verde]]''' || [[Río Verde (Ekvadoro)|Río Verde]] || 26.869 || 1.506 || 17,84 |- | 169 || [[Dosiero:Bandera de Rocafuerte.png|20px|border]] '''[[Kantono Rocafuerte|Rocafuerte]] || [[Rocafuerte (urbo)|Rocafuerte]] || 33.469 || 280 || 119,53 |- | 170 || [[Dosiero:Flag of Sangolquí.svg|20px|border]] '''[[Kantono Rumiñahui|Rumiñahui]]''' || [[Sangolquí]] || 85.852 || 139 || 617,64 |- | 171 || [[Dosiero:Bandera de Salcedo.png|20px|border]] '''[[Kantono Salcedo|Salcedo]]''' || [[Salcedo (Ekvadoro)|Salcedo]] || 58.216 || 484 || 120,28 |- | 172 || '''[[Kantono Salinas|Salinas]]''' || [[Salinas (Ekvadoro)|Salinas]] || 68.675 || 97 || 707,98 |- | 173 || [[Dosiero:Flag of Urbina Jado.svg|20px]] '''[[Kantono Salitre|Salitre]] || [[Salitre (urbo)|Salitre]] || 57.402 || 387 || 148,32 |- | 174 || [[Dosiero:Flag of Samborondón.svg|20px]] '''[[Kantono Samborondón|Samborondón]] || [[Samborondón]] || 67.590 || 252 || 268,21 |- | 175 || '''[[Kantono San Cristóbal|San Cristóbal]]''' || [[Puerto Baquerizo Moreno]] || 7.475 || 849 || 8,80 |- | 176 || [[Dosiero:Bandera Canton San Fernando.svg|20px|border]] '''[[Kantono San Fernando|San Fernando]]''' || [[San Fernando (Ekvadoro)|San Fernando]] || 3.993 || 142 || 70,78 |- | 177 || [[Dosiero:Bandera del Cantón San Juan Bosco.png|20px]] '''[[Kantono San Juan Bosco|San Juan Bosco]]''' || [[San Juan Bosco (Ekvadoro)|San Juan Bosco]] || 3.908 || 1.138 || 3,43 |- | 178 || [[Dosiero:Bandera Canton San Lorenzo (Ecuador).svg|20px]] '''[[Kantono San Lorenzo|San Lorenzo]]''' || [[San Lorenzo (Ekvadoro)|San Lorenzo]] || 42.486 || 3.106 || 13,67 |- | 179 || [[Dosiero:Bandera de San Miguel de Bolívar.png|20px|border]] '''[[Kantono San Miguel|San Miguel]]''' || [[San Miguel (Ekvadoro)|San Miguel]] || 3.565 || 570 || 6,25 |- | 180 || [[Dosiero:Flag of San Miguel de Los Bancos.svg|20px|border]] '''[[Kantono San Miguel de Los Bancos|San Miguel de Los Bancos]]''' || [[San Miguel de Los Bancos]] || 17.573 || 839 || 20,94 |- | 181 || '''[[Kantono San Miguel de Urcuquí|San Miguel de Urcuquí]]''' || [[Urcuquí]] || 15.671 || 779 || 20,11 |- | 182 || [[Dosiero:Bandera de San Pedro de Huaca.png|20px|border]] '''[[Kantono San Pedro de Huaca|San Pedro de Huaca]]''' || [[Huaca (urbo)|Huaca]] || 7.624 || 65 || 107,38 |- | 183 || [[Dosiero:BanderaSanVicente.jpg|20px|border]] '''[[Kantono San Vicente|San Vicente]] || [[San Vicente (Ekvadoro)|San Vicente]] || 37.073 || 718 || 51,63 |- | 184 || [[Dosiero:Bandera de Santa Ana de Vuelta Larga.png|20px|border]] '''[[Kantono Santa Ana (Ekvadoro)|Santa Ana]] || [[Santa Ana (Ekvadoro)|Santa Ana]] || 47.385 || 1.022 || 46,36 |- | 185 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Santa Clara.png|20px]] '''[[Kantono Santa Clara (Ekvadoro)|Santa Clara]]''' || [[Santa Clara (Ekvadoro)|Santa Clara]] || 3.565 || 311 || 11,46 |- | 186 || '''[[Kantono Santa Cruz|Santa Cruz]] || [[Puerto Ayora]] || 15.393 || 1.794 || 8,58 |- | 187 || '''[[Kantono Santa Elena|Santa Elena]]''' || [[Santa Elena (Ekvadoro)|Santa Elena]] || 144.076 || 3.880 || 37,13 |- | 188 || '''[[Kantono Santa Isabel|Santa Isabel]]''' || [[Santa Isabel (urbo)|Santa Isabel]] || 18.393 || 781 || 23,55 |- | 189 || [[Dosiero:Flag of Santa Lucía.svg|20px]] '''[[Kantono Santa Lucía|Santa Lucía]] || [[Santa Lucía (Ekvadoro)|Santa Lucía]] || 38.923 || 359 || 108,42 |- | 190 || [[Dosiero:Flag of Santa Rosa.svg|20px]] '''[[Kantono Santa Rosa|Santa Rosa]] || [[Santa Rosa (Ekvadoro)|Santa Rosa]] || 69.036 || 889 || 77,65 |- | 191 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Santiago.png|20px]] '''[[Kantono Santiago|Santiago]]''' || [[Santiago de Méndez]] || 9.295 || 1.691 || 5,49 |- | 192 || [[Dosiero:Flag of Santo Domingo de los Colorados.svg|20px]] '''[[Kantono Santo Domingo (Ekvadoro)|Santo Domingo]]''' || [[Santo Domingo (Ekvadoro)|Santo Domingo]] || 368.013 || 3.805 || 96,71 |- | 193 || [[Dosiero:Bandera de Saraguro.png|20px|border]] '''[[Kantono Saraguro|Saraguro]]''' || [[Saraguro]] || 30.183 || 1.080 || 27,94 |- | 194 || [[Dosiero:Bandera de Saquisilí.png|20px]] '''[[Kantono Saquisilí|Saquisilí]]''' || [[Saquisilí]] || 25.320 || 208 || 121,73 |- | 195 || [[Dosiero:Flag of Sevilla de Oro Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Sevilla de Oro|Sevilla de Oro]]''' || [[Sevilla de Oro]] || 5.889 || 314 || 18,75 |- | 196 || [[Dosiero:Bandera de Shushufindi.png|20px|border]] '''[[Kantono Shushufindi|Shushufindi]]''' || [[Shushufindi]] || 44.328 || 2.483 || 17,85 |- | 197 || [[Dosiero:Bandera de Sigchos.png|20px|border]] '''[[Kantono Sigchos|Sigchos]]''' || [[Sigchos]] || 21.944 || 1.313 || 16,71 |- | 198 || [[Dosiero:Flag of Sígsig Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Sígsig|Sígsig]]''' || [[Sígsig]] || 26.910 || 657 || 40,95 |- | 199 || [[Dosiero:Flag of Simón Bolívar, Ecuador.svg|20px]] '''[[Kantono Simón Bolívar|Simón Bolívar]] || [[Simón Bolívar (Ekvadoro)|Simón Bolívar]] || 25.483 || 359 || 70,98 |- | 200 || '''[[Kantono Sozoranga|Sozoranga]]''' || [[Sozoranga]] || 7.465 || 412 || 18,11 |- | 201 || [[Dosiero:Bandera de Bahía de Caraquez.png|20px|border]] '''[[Kantono Sucre|Sucre]] || [[Bahía de Caráquez]] || 59.157 || 764 || 77,43 |- | 202 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Sucumbíos.png|20px]] '''[[Kantono Sucumbíos|Sucumbíos]]''' || [[La Bonita]] || 3.390 || 1.502 || 2,25 |- | 203 || '''[[Kantono Sucúa|Sucúa]]''' || [[Sucúa]] || 18.318 || 893 || 20,51 |- | 204 || [[Dosiero:Bandera de Suscal.png|20px]] '''[[Kantono Suscal|Suscal]]''' || [[Suscal]] || 5.016 || 31 || 161,8 |- | 205 || [[Dosiero:Bandera de Taisha.png|20px]] '''[[Kantono Taisha|Taisha]]''' || [[Taisha]] || 18.437 || 6.090 || 3,02 |- | 206 || '''[[Cantón Tena|Tena]]''' || [[Tena (Ecuador)|Tena]] || 60.880 || 3.904 || 15,59 |- | 207 || [[Dosiero:Bandera de Tisaleo.png|20px]] '''[[Kantono Tisaleo|Tisaleo]]''' || [[Tisaleo]] || 12.137 || 59 || 205,71 |- | 208 || [[Dosiero:Bandera de Tiwintza.png|20px|border]] '''[[Kantono Tiwintza|Tiwintza]]''' || [[Santiago (Ekvadoro)|Santiago]] || 6.995 || 816 || 8,57 |- | 209 || [[Dosiero:Bandera de Tosagua.png|20px|border]] '''[[Kantono Tosagua|Tosagua]] || [[Tosagua]] || 38.341 || 377 || 101,7 |- | 210 || [[Dosiero:Flag of Tulcán.svg|20px]] '''[[Kantono Tulcán|Tulcán]]''' || [[Tulcán]] || 86.498 || 1.801 || 48,02 |- | 211 || '''[[Kantono Urdaneta|Urdaneta]]''' || [[Catarama]] || 29.263 || 377 || 77,62 |- | 212 || [[Dosiero:Bandera de Valencia.svg|20px]] '''[[Kantono Valencia|Valencia]]''' || [[Valencia (Ekvadoro)|Valencia]] || 42.556 || 707 || 60,19 |- | 213 || [[Dosiero:Bandera de 24 de Mayo.png|20px]] '''[[Kantono Veinticuatro de mayo|Veinticuatro de mayo]] || [[Sucre (Ekvadoro)|Sucre]] || 28.846 || 524 || 55,04 |- | 214 || [[Dosiero:Bandera de Ventanas.png|20px|border]] '''[[Kantono Ventanas|Ventanas]]''' || [[Ventanas (Ekvadoro)|Ventanas]] || 66.551 || 282 || 235,99 |- | 215 || '''[[Kantono Vinces|Vinces]]''' || [[Vinces]] || 71.736 || 693 || 103,51 |- | 216 || [[Dosiero:Yacuambiflag.gif|20px]] '''[[Kantono Yacuambi|Yacuambi]]''' || [[Yacuambi]] || 5.835 || 1.242 || 4,69 |- | 217 || [[Dosiero:Flag of Yaguachi.svg|20px]] '''[[Kantono Yaguachi|Yaguachi]] || [[Yaguachi]] || 60.958 || 515 || 118,36 |- | 218 || [[Dosiero:Yantzazaflag.gif|20px]] '''[[Kantono Yantzaza|Yantzaza]]''' || [[Yantzaza]] || 18.675 || 990 || 18,86 |- | 219 || [[Dosiero:Bandera de Zamora (Ecuador).svg|20px]] '''[[Kantono Zamora|Zamora]]''' || [[Zamora (Ekvadoro)|Zamora]] || 25.510 || 1.876 || 13,59 |- | 220 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Zapotillo.png|20px|border]] '''[[Kantono Zapotillo|Zapotillo]]''' || [[Zapotillo]] || 12.312 || 1.238 || 9,94 |- | 221 || [[Dosiero:Bandera zaruma 2.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Zaruma|Zaruma]] || [[Zaruma]] || 24.097 || 644 || 37,41 |} == Azuay == {{Ĉefartikolo|Azuay}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Flag of Camilo Ponce Enríquez Canton.svg|20px|border]] '''[[Cantón Camilo Ponce Enríquez|Camilo Ponce Enríquez]]''' || [[Camilo Ponce Enríquez (ciudad)|Camilo Ponce Enríquez]] || 21.998 || 639 || 34,42 |- | 2 || [[Dosiero:Flag of Chordeleg Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Chordeleg|Chordeleg]]''' || [[Chordeleg]] || 12.577 || 105 || 119,78 |- | 3 || [[Dosiero:Flag of Cuenca, Ecuador.svg|20px|border]] '''[[Kantono Cuenca|Cuenca]]''' || [[Cuenca (Ekvadoro)|Cuenca]] || 505.585 || 3.086 || 163,83 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera Canton El Pan.svg|20px|border]] '''[[Kantono El Pan|El Pan]]''' || [[El Pan]] || 3.036 || 132 || 23 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Girón.png|20px]] '''[[Kantono Girón|Girón]]''' || [[Girón]] || 12.607 || 347 || 36,33 |- | 6 ||'''[[Kantono Guachapala|Guachapala]]''' || [[Guachapala]] || 3.409 || 41 || 83,14 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera Canton Gualaceo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Gualaceo|Gualaceo]]''' || [[Gualaceo]] || 42.709 || 347 || 123,08 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera de Nabón.png|20px|border]] '''[[Kantono Nabón|Nabón]]''' || [[Nabón]] || 15.892 || 636 || 24,98 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera Canton Oña.svg|20px]] '''[[Kantono Oña|Oña]]''' || [[Oña]] || 3.583 || 295 || 12,14 |- | 10 || [[Dosiero:Bandera Canton Paute.svg|20px|border]] '''[[Kantono Paute|Paute]] || [[Paute]] || 25.494 || 267 || 95,48 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera Canton Pucara.svg|20px|border]] '''[[Kantono Pucará|Pucará]]''' || [[Pucará]] || 10.052 || 848 || 11,95 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera Canton San Fernando.svg|20px|border]] '''[[Kantono San Fernando|San Fernando]]''' || [[San Fernando (Ekvadoro)|San Fernando]] || 3.993 || 142 || 70,78 |- | 13 || '''[[Kantono Santa Isabel|Santa Isabel]]''' || [[Santa Isabel (urbo)|Santa Isabel]] || 18.393 || 781 || 23,55 |- | 14 || [[Dosiero:Flag of Sevilla de Oro Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Sevilla de Oro|Sevilla de Oro]]''' || [[Sevilla de Oro]] || 5.889 || 314 || 18,75 |- | 15 || [[Dosiero:Flag of Sígsig Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Sígsig|Sígsig]]''' || [[Sígsig]] || 26.910 || 657 || 40,95 |- |} == Bolívar == {{Ĉefartikolo|Bolívar (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Caluma|Caluma]]''' || [[Caluma]] || 13.129 || 176 || 74,37 |- | 2 ||'''[[Kantono Chillanes|Chillanes]]''' || [[Chillanes]] || 11.861 || 655 || 18,1 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Chimbo.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Chimbo|Chimbo]] || [[Chimbo]] || 17.406 || 262 || 66,43 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Echendía.png|20px|border]] '''[[Kantono Echeandía|Echeandía]]''' || [[Echeandía]] || 12.114 || 230 || 52,66 |- | 5 || '''[[Kantono Guaranda|Guaranda]]''' || [[Guaranda]] || 91.877 || 1.898 || 48,40 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Las Naves.png|20px|border]] '''[[Kantono Las Naves|Las Naves]]''' || [[Las Naves (urbo)|Las Naves]] || 6.092 || 147 || 41,44 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de San Miguel de Bolívar.png|20px|border]] '''[[Kantono San Miguel|San Miguel]]''' || [[San Miguel (Ekvadoro)|San Miguel]] || 3.565 || 570 || 6,25 |- |} == Cañar == {{Ĉefartikolo|Canar}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Azogues|Azogues]]''' || [[Azogues]] || 70.064 || 613 || 114,29 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Biblián.png|20px]] '''[[Kantono Biblián|Biblián]]''' || [[Biblián]] || 20.817 || 277 || 75,15 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Cañar.png|20px]] '''[[Kantono Cañar|Cañar]] || [[Cañar (urbo)|Cañar]] || 59.323 || 1.804 || 32,88 |- | 4 || '''[[Kantono Déleg|Déleg]]''' || [[Déleg]] || 6.100 || 78 || 78,2 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20px|border]] '''[[Kantono El Tambo|El Tambo]]''' || [[El Tambo (Ekvadoro)|El Tambo]] || 9.475 || 65 || 145,76 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de La Troncal.png|20px|border]] '''[[Kantono La Troncal|La Troncal]]''' || [[La Troncal]] || 54.389 || 65 || 167,86 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Suscal.png|20px]] '''[[Kantono Suscal|Suscal]]''' || [[Suscal]] || 5.016 || 31 || 161,8 |- |} == Carchi == {{Ĉefartikolo|Carchi}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 ||'''[[Kantono Bolívar (Carchi)|Bolívar]]''' || [[Bolívar (Carchi)|Bolívar]] || 14.347 || 353 || 40,64 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Espejo.png|20px]] '''[[Kantono Espejo|Espejo]]''' || [[El Ángel (urbo)|El Ángel]] || 13.634 || 554 || 24,61 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Mira.png|20px|border]] '''[[Kantono Mira|Mira]] || [[Mira (Ekvadoro)|Mira]] || 12.180 || 588 || 20,71 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Montúfar.png|20px]] '''[[Kantono Montúfar|Montúfar]]''' || [[San Gabriel (Ekvadoro)|San Gabriel]] || 30.511 || 383 || 79,66 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de San Pedro de Huaca.png|20px|border]] '''[[Kantono San Pedro de Huaca|San Pedro de Huaca]]''' || [[Huaca (urbo)|Huaca]] || 7.624 || 65 || 107,38 |- | 6 || [[Dosiero:Flag of Tulcán.svg|20px]] '''[[Kantono Tulcán|Tulcán]]''' || [[Tulcán]] || 86.498 || 1.801 || 48,02 |- |} == Chimborazo == {{Ĉefartikolo|Chimborazo (provinco)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Alausí.png|20px]] '''[[Kantono Alausí|Alausí]]''' || [[Alausí]] || 44.089 || 1.644 || 26,81 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Chambo.png|20px]] '''[[Kantono Chambo|Chambo]]''' || [[Chambo]] || 11.885 || 163 || 72,91 |- | 3 || '''[[Kantono Chunchi|Chunchi]] || [[Chunchi]] || 12.685 || 273 || 46,46 |- | 4 || '''[[Kantono Colta|Colta]]''' || [[Cajabamba (Ekvadoro)|Cajabamba]] || 44.971 || 829 || 54,24 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Cumandá.png|20px]] '''[[Kantono Cumandá|Cumandá]]''' || [[Cumandá (urbo)|Cumandá]] || 12.922 || 159 || 81,27 |- | 6 || '''[[Kantono Guamote|Guamote]]''' || [[Guamote]] || 45.153 || 1.216 || 37,13 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Guano.png|20px|border]] '''[[Kantono Guano|Guano]]''' || [[Guano (urbo)|Guano]] || 42.851 || 473 || 90,59 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera de Pallatanga.png|20px|border]] '''[[Kantono Pallatanga|Pallatanga]]''' || [[Pallatanga]] || 11.544 || 377 || 30,62 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Penipe.png|20px|border]] '''[[Kantono Penipe|Penipe]]''' || [[Penipe]] || 6.739 || 370 || 18,21 |- | 10 || [[Dosiero:Bandera de Riobamba.svg|20px]] '''[[Kantono Riobamba|Riobamba]]''' || [[Riobamba]] || 225.741 || 978 || 230,81 |- |} == Cotopaxi == {{Ĉefartikolo|Cotopaxi (provinco)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de la Maná.png|20px|border]] '''[[Kantono La Maná|La Maná]]''' || [[La Maná]] || 42.216 || 663 || 63,67 |- | 2 || [[Dosiero:BanderaLatacunga.JPG|20px]] '''[[Kantono Latacunga|Latacunga]]''' || [[Latacunga]] || 170.489 || 1.377 || 123,81 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Pangua.png|20px]] '''[[Kantono Pangua|Pangua]] || [[El Corazón (urbo)|El Corazón]] || 21.965 || 721 || 20,46 |- | 4 ||'''[[Kantono Pujilí|Pujilí]]''' || [[Pujilí]] || 69.055 || 1.308 || 52,79 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Salcedo.png|20px|border]] '''[[Kantono Salcedo|Salcedo]]''' || [[Salcedo (Ekvadoro)|Salcedo]] || 58.216 || 484 || 120,28 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Saquisilí.png|20px]] '''[[Kantono Saquisilí|Saquisilí]]''' || [[Saquisilí]] || 25.320 || 208 || 121,73 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Sigchos.png|20px|border]] '''[[Kantono Sigchos|Sigchos]]''' || [[Sigchos]] || 21.944 || 1.313 || 16,71 |} == El Oro == {{Ĉefartikolo|El Oro (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Ban-arenillas.jpg|20px]] '''[[Kantono Arenillas|Arenillas]]''' || [[Arenillas (Ekvadoro)|Arenillas]] || 26.844 || 803 || 33,42 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera_atahualpa.jpg|20px]] '''[[Kantono Atahualpa|Atahualpa]]''' || [[Paccha]] || 5.833 || 278 || 20,98 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Balsas.png|20px]] '''[[Kantono Balsas|Balsas]] || [[Balsas (urbo)|Balsas]] || 6.861 || 69 || 99,43 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Chilla.png|20px]] '''[[Kantono Chilla|Chilla]]''' || [[Chilla (Ekvadoro)|Chilla]] || 2.484 || 328 || 7,57 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de El Guabo.png|20px]] '''[[Kantono El Guabo|El Guabo]]''' || [[El Guabo]] || 50.009 || 603 || 82,93 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Huaquillas.png|20px]] '''[[Kantono Huaquillas|Huaquillas]]''' || [[Huaquillas]] || 47.706 || 72 || 662,58 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Las Lajas.png|20px|border]] '''[[Kantono Las Lajas|Las Lajas]]''' || [[La Victoria (Ekvadoro)|La Victoria]] || 4.794 || 297 || 16,14 |- | 8 || [[Dosiero:Machala Flag.svg|20px|border]] '''[[Kantono Machala|Machala]]''' || [[Machala]] || 245.972 || 338 || 727,72 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Marcabelí.png|20px|border]] '''[[Kantono Marcabelí|Marcabelí]]''' || [[Marcabelí]] || 5.450 || 147 || 37,07 |- | 10 || '''[[Kantono Pasaje|Pasaje]]''' || [[Pasaje (urbo)|Pasaje]] || 72.806 || 451 || 161,43 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Piñas.png|20px]] '''[[Kantono Piñas|Piñas]] || [[Piñas]] || 25.988 || 615 || 42,25 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Portovelo.png|20px]] '''[[Kantono Portovelo|Portovelo]] || [[Portovelo]] || 12.200 || 282 || 43,26 |- | 13 || [[Dosiero:Bandera de Santa Rosa.png|20px]] '''[[Kantono Santa Rosa|Santa Rosa]] || [[Santa Rosa (Ekvadoro)|Santa Rosa]] || 69.036 || 889 || 77,65 |- | 14 || [[Dosiero:Bandera zaruma 2.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Zaruma|Zaruma]] || [[Zaruma]] || 24.097 || 644 || 37,41 |- |} == Esmeraldas == {{Ĉefartikolo|Esmeraldas (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Atacames.png|20px|border]] '''[[Kantono Atacames|Atacames]]''' || [[Atacames]] || 41.526 || 511 || 81,26 |- | 2 || '''[[Kantono Eloy Alfaro|Eloy Alfaro]]''' || [[Limones (Ekvadoro)|Limones]] || 39.739 || 4.302 || 9,23 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera Província Esmeraldas.svg|20px|border]] '''[[Kantono Esmeraldas|Esmeraldas]]''' || [[Esmeraldas (Ekvadoro)|Esmeraldas]] || 189.504 || 1.351 || 140,26 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Muisne.png|20px]] '''[[Kantono Muisne|Muisne]]''' || [[Muisne]] || 28.474 || 1.265 || 22,50 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Quinindé.png|20px|border]] '''[[Kantono Quinindé|Quinindé]]''' || [[Quinindé]] || 122.570 || 3.855 || 3,17 |- | 6 || '''[[Kantono Río Verde|Río Verde]]''' || [[Río Verde (Ekvadoro)|Río Verde]] || 26.869 || 1.506 || 17,84 |- | 7 || '''[[Kantono San Lorenzo|San Lorenzo]]''' || [[San Lorenzo (Ekvadoro)|San Lorenzo]] || 42.486 || 3.106 || 13,67 |- |} == Galápagos == {{Ĉefartikolo|Galapagoj (provinco)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Isabela|Isabela]]''' || [[Puerto Villamil]] || 2.256 || 5.367 || 0,42 |- | 2 || '''[[Kantono San Cristóbal|San Cristóbal]]''' || [[Puerto Baquerizo Moreno]] || 7.475 || 849 || 8,80 |- | 3 || '''[[Kantono Santa Cruz|Santa Cruz]] || [[Puerto Ayora]] || 15.393 || 1.794 || 8,58 |- |} == Guayas == {{Ĉefartikolo|Guayas}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Flag of Jujan.svg|20px]] '''[[Kantono Alfredo Baquerizo Moreno|Alfredo Baquerizo Moreno]]''' || [[Juján]] || 25.179 || 216 || 116,56 |- | 2 || [[Dosiero:Flag of Balao.svg|20px|border]] '''[[Kantono Balao|Balao]]''' || [[Balao]] || 20.523 || 465 || 44,13 |- | 3 || [[Dosiero:Flag of Balzar.svg|20px|border]] '''[[Kantono Balzar|Balzar]] || [[Balzar]] || 53.937 || 1.173 || 45,98 |- | 4 || [[Dosiero:Flag of Colimes.svg|20px|border]] '''[[Kantono Colimes|Colimes]]''' || [[Colimes]] || 23.423 || 758 || 30,9 |- | 5 || [[Dosiero:Flag of Marcelino Maridueña.svg|20px]] '''[[Kantono Coronel Marcelino Maridueña|Coronel Marcelino Maridueña]]''' || [[Marcelino Maridueña (urbo)|Marcelino Maridueña]] || 12.033 || 337 || 35,7 |- | 6 || [[Dosiero:Flag of Daule.svg|20px|border]] '''[[Kantono Daule|Daule]]''' || [[Daule]] || 120.326 || 475 || 253,32 |- | 7 || [[Dosiero:Flag of Durán.svg|20px|border]] '''[[Kantono Durán|Durán]]''' || [[Durán (urbo)|Durán]] || 235.769 || 339 || 695,48 |- | 8 || [[Dosiero:Flag of El Empalme.svg|20px|border]] '''[[Kantono El Empalme|El Empalme]]''' || [[El Empalme]] || 74.451 || 711 || 104,71 |- | 9 || '''[[Kantono El Triunfo|El Triunfo]]''' || [[El Triunfo (Ekvadoro)|El Triunfo]] || 44.778 || 405 || 110,56 |- | 10 || [[Dosiero:Flag of Bucay.svg|20px|border]] '''[[Kantono General Antonio Elizalde|General Antonio Elizalde]] || [[Bucay]] || 10.642 || 154 || 69,1 |- | 11 || [[Dosiero:Flag of Guayaquil.svg|20px|border]] '''[[Kantono Guayaquil|Guayaquil]] || [[Guayaquil]] || 2.350.915 || 3.445 || 682,41 |- | 12 || [[Dosiero:Flag of Isidro Ayora.svg|20px]] '''[[Kantono Isidro Ayora|Isidro Ayora]] || [[Isidro Ayora (urbo)|Isidro Ayora]] || 10.870 || 488 || 22,27 |- | 13 || [[Dosiero:Flag of Lomas de Sargentillo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Lomas de Sargentillo|Lomas de Sargentillo]] || [[Lomas de Sargentillo]] || 18.413 || 533 || 34,54 |- | 14 || [[Dosiero:Flag of Milagro.svg|20px|border]] '''[[Kantono Milagro|Milagro]]''' || [[Milagro (Ekvadoro)|Milagro]] || 166 634 || 401 || 415,55 |- | 15 || [[Dosiero:Flag of Italy.svg|20px|border]] '''[[Kantono Naranjal|Naranjal]] || [[Naranjal (Ekvadoro)|Naranjal]] || 69.012 || 2.015 || 42,25 |- | 16 || [[Dosiero:Flag of Naranjito.svg|20px|border]] '''[[Kantono Naranjito|Naranjito]] || [[Naranjito (Ekvadoro)|Naranjito]] || 37.186 || 250 || 148,74 |- | 17 || [[Dosiero:Flag of Nobol.svg|20px|border]] '''[[Kantono Nobol|Nobol]] || [[Nobol]] || 19.600 || 128 || 153,12 |- | 18 || [[Dosiero:Flag of Palestina.svg|20px]] '''[[Kantono Palestina|Palestina]] || [[Palestina (Ekvadoro)|Palestina]] || 16.065 || 205 || 78,36 |- | 19 || '''[[Kantono Pedro Carbo|Pedro Carbo]] || [[Pedro Carbo (urbo)|Pedro Carbo]] || 43.436 || 940 || 46,2 |- | 20 || [[Dosiero:Flag of General Villamil.svg|20px|border]] '''[[Kantono Playas|Playas]] || [[General Villamil]] || 41.935 || 280 || 149,76 |- | 21 || [[Dosiero:Flag of Urbina Jado.svg|20px]] '''[[Kantono Salitre|Salitre]] || [[Salitre (urbo)|Salitre]] || 57.402 || 387 || 148,32 |- | 22 || [[Dosiero:Flag of Samborondón.svg|20px]] '''[[Kantono Samborondón|Samborondón]] || [[Samborondón]] || 67.590 || 252 || 268,21 |- | 23 || [[Dosiero:Flag of Santa Lucía.svg|20px]] '''[[Kantono Santa Lucía|Santa Lucía]] || [[Santa Lucía (Ekvadoro)|Santa Lucía]] || 38.923 || 359 || 108,42 |- | 24 || [[Dosiero:Flag of Simón Bolívar, Ecuador.svg|20px]] '''[[Kantono Simón Bolívar|Simón Bolívar]] || [[Simón Bolívar (Ekvadoro)|Simón Bolívar]] || 25.483 || 359 || 70,98 |- | 25 || [[Dosiero:Flag of Yaguachi.svg|20px]] '''[[Kantono Yaguachi|Yaguachi]] || [[Yaguachi]] || 60.958 || 515 || 118,36 |- |} == Imbabura == {{Ĉefartikolo|Imbabura}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Atuntaqui.png|20px]] '''[[Kantono Antonio Ante|Antonio Ante]]''' || [[Atuntaqui]] || 43.518 || 79 || 550,86 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Cotacachi.png|20px|border]] '''[[Kantono Cotacachi|Cotacachi]]''' || [[Cotacachi (urbo)|Cotacachi]] || 40.036 || 1.809 || 22,13 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Ibarra.png|20px|border]] '''[[Kantono Ibarra|Ibarra]]''' || [[Ibarra (Ekvadoro)|Ibarra]] || 181.175 || 1.093 || 165,75 |- | 4 || '''[[Kantono Otavalo|Otavalo]]''' || [[Otavalo]] || 104.874 || 500 || 209,74 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Pimampiro.svg|20px]] '''[[Kantono Pimampiro|Pimampiro]]''' || [[Pimampiro]] || 12.970 || 437 || 29,67 |- | 6 || '''[[Kantono San Miguel de Urcuquí|San Miguel de Urcuquí]]''' || [[Urcuquí]] || 15.671 || 779 || 20,11 |- |} == Loja == {{Ĉefartikolo|Loja}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Calvas.png|20px]] '''[[Kantono Calvas|Calvas]]''' || [[Cariamanga]] || 28.185 || 855 || 32,96 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Catamayo.png|20px]] '''[[Kantono Catamayo|Catamayo]]''' || [[Catamayo]] || 30.638 || 649 || 47,2 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Celica.png|20px]] '''[[Kantono Celica|Celica]] || [[Celica]] || 14.468 || 518 || 27,93 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Chaguarpamba.png|20px]] '''[[Kantono Chaguarpamba|Chaguarpamba]]''' || [[Chaguarpamba]] || 7.161 || 312 || 22,95 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Espíndola.png|20px]] '''[[Kantono Espíndola|Espíndola]]''' || [[Amaluza]] || 14.799 || 521 || 28,4 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Gonzanamá.png|20px]] '''[[Kantono Gonzanamá|Gonzanamá]]''' || [[Gonzanamá]] || 12.716 || 1.272 || 9,99 |- | 7 || [[Dosiero:Flag of Loja.svg|20px]] '''[[Kantono Loja|Loja]]''' || [[Loja (Ekvadoro)|Loja]] || 214.855 || 1.928 || 111,43 |- | 8 || '''[[Kantono Macará|Macará]]''' || [[Macará]] || 19.018 || 578 || 32,9 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Olmedo de Loja.png|20px]] '''[[Kantono Olmedo (Loja)|Olmedo]]''' || [[Olmedo (Loja)|Olmedo]] || 4.870 || 109 || 44,67 |- | 10 || [[Dosiero:Bandera de Paltas.png|20px]] '''[[Kantono Paltas|Paltas]]''' || [[Catacocha]] || 23.801 || 1.124 || 21,17 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Pindal.png|20px|border]] '''[[Kantono Pindal|Pindal]]''' || [[Pindal]] || 8.645 || 194 || 44,56 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Puyango.png|20px|border]] '''[[Kantono Puyango|Puyango]]''' || [[Alamor (Ekvadoro)|Alamor]] || 15.513 || 643 || 24,12 |- | 13 || [[Dosiero:Bandera de Quilanga.png|20px]] '''[[Kantono Quilanga|Quilanga]]''' || [[Quilanga]] || 4.337 || 238 || 18,22 |- | 14 || [[Dosiero:Bandera de Saraguro.png|20px|border]] '''[[Kantono Saraguro|Saraguro]]''' || [[Saraguro]] || 30.183 || 1.080 || 27,94 |- | 15 || '''[[Kantono Sozoranga|Sozoranga]]''' || [[Sozoranga]] || 7.465 || 412 || 18,11 |- | 16 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Zapotillo.png|20px|border]] '''[[Kantono Zapotillo|Zapotillo]]''' || [[Zapotillo]] || 12.312 || 1.238 || 9,94 |- |} == Los Ríos == {{Ĉefartikolo|Los Ríos (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Baba|Baba]]''' || [[Baba (urbo)|Baba]] || 39.681 || 516 || 76,9 |- | 2 || '''[[Kantono Babahoyo|Babahoyo]]''' || [[Babahoyo]] || 153.776 || 1.076 || 142,91 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Buena Fe.png|20px|border]] '''[[Kantono Buena Fe|Buena Fe]] || [[Buena Fe (urbo)|Buena Fe]] || 63.148 || 569 || 110,98 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Mocahe.png|20px|border]] '''[[Kantono Mocache|Mocache]]''' || [[Mocache]] || 38.392 || 562 || 68,31 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Montalvo.png|20px]] '''[[Kantono Montalvo|Montalvo]]''' || [[Montalvo (Ekvadoro)|Montalvo]] || 24.164 || 362 || 66,75 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Palenque.png|20px|border]] '''[[Kantono Palenque|Palenque]]''' || [[Palenque (Ekvadoro)|Palenque]] || 22.320 || 570 || 39,15 |- | 7 || '''[[Kantono Puebloviejo|Puebloviejo]]''' || [[San Francisco de Puebloviejo|Puebloviejo]] || 36.477 || 336 || 108,56 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera de Quevedo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Quevedo|Quevedo]]''' || [[Quevedo (Ekvadoro)|Quevedo]] || 173.575 || 303 || 572,85 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Quinsaloma.jpg|20px]] '''[[Kantono Quinsaloma|Quinsaloma]]''' || [[Quinsaloma]] || 16476 || 280 || 58,84 |- | 10 || '''[[Kantono Urdaneta|Urdaneta]]''' || [[Catarama]] || 29.263 || 377 || 77,62 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Valencia.svg|20px]] '''[[Kantono Valencia|Valencia]]''' || [[Valencia (Ekvadoro)|Valencia]] || 42.556 || 707 || 60,19 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Ventanas.png|20px|border]] '''[[Kantono Ventanas|Ventanas]]''' || [[Ventanas (Ekvadoro)|Ventanas]] || 66.551 || 282 || 235,99 |- | 13 || '''[[Kantono Vinces|Vinces]]''' || [[Vinces]] || 71.736 || 693 || 103,51 |- |} == Manabí == {{Ĉefartikolo|Manabí}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Calceta.svg|20px]] '''[[Kantono Bolívar (Manabí)|Bolívar]]''' || [[Calceta (urbo)|Calceta]] || 40.735 || 537 || 75,85 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera Cantonal de Chone.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Chone|Chone]]''' || [[Chone]] || 126.491 || 3.017 || 41,92 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de El Carmen.png|20px|border]] '''[[Kantono El Carmen|El Carmen]] || [[El Carmen (Ekvadoro)|El Carmen]] || 89.021 || 1.245 || 71,50 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Flavio Alfaro.png|20px|border]] '''[[Kantono Flavio Alfaro|Flavio Alfaro]]''' || [[Flavio Alfaro (urbo)|Flavio Alfaro]] || 25.004 || 1.343 || 18,61 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Jama.png|20px|border]] '''[[Kantono Jama|Jama]]''' || [[Jama (urbo)|Jama]] || 23.253 || 575 || 40,44 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de jaramijo.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Jaramijó|Jaramijó]]''' || [[Jaramijó]] || 18.486 || 97 || 190,57 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Jipijapa.png|20px]] '''[[Kantono Jipijapa|Jipijapa]] || [[Jipijapa]] || 71.083 || 347 || 204,85 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Junín.png|20px]] '''[[Kantono Junín|Junín]]''' || [[Junín (Ekvadoro)|Junín]] || 18.942 || 246 || 77 |- | 9 || '''[[Kantono Manta|Manta]]''' || [[Manta (Ekvadoro)|Manta]] || 226.477 || 309 || 732,93 |- | 10 || '''[[Kantono Montecristi|Montecristi]]''' || [[Montecristi (Ekvadoro)|Montecristi]] || 70.294 || 734 || 95,76 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Olmedo.png|20px|border|border]] '''[[Kantono Olmedo (Manabí)|Olmedo]]''' || [[Olmedo (Manabí)|Olmedo]] || 9.844 || 253 || 38,9 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Paján.png|20px|border]] '''[[Kantono Paján|Paján]]''' || [[Paján]] || 37.073 || 1.079 || 34,35 |- | 13 || [[Dosiero:Bandera de Pedernales.png|20px]] '''[[Kantono Pedernales|Pedernales]]''' || [[Pedernales (Ekvadoro)|Pedernales]] || 55.128 || 1.932 || 28,53 |- | 14 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pichincha.png|20px|border]] '''[[Kantono Pichincha|Pichincha]]''' || [[Pichincha (urbo de Ekvadoro)|Pichincha]] || 30.244 || 1.067 || 28,34 |- | 15 || [[Dosiero:Bandera de Portoviejo.PNG|20px|border]] '''[[Kantono Portoviejo|Portoviejo]]''' || [[Portoviejo]] || 280.029 || 968 || 289,28 |- | 16 || [[Dosiero:Bandera de Puerto López.png|20px|border]] '''[[Kantono Puerto López|Puerto López]]''' || [[Puerto López (Ekvadoro)|Puerto López]] || 20.451 || 420 || 48,69 |- | 17 || [[Dosiero:Bandera de Rocafuerte.png|20px|border]] '''[[Kantono Rocafuerte|Rocafuerte]] || [[Rocafuerte (urbo)|Rocafuerte]] || 33.469 || 280 || 119,53 |- | 18 || [[Dosiero:BanderaSanVicente.jpg|20px|border]] '''[[Kantono San Vicente|San Vicente]] || [[San Vicente (Ekvadoro)|San Vicente]] || 37.073 || 718 || 51,63 |- | 19 || [[Dosiero:Bandera de Santa Ana de Vuelta Larga.png|20px|border]] '''[[Kantono Santa Ana (Ecuador)|Santa Ana]] || [[Santa Ana (Ekvadoro)|Santa Ana]] || 47.385 || 1.022 || 46,36 |- | 20 || [[Dosiero:Bandera de Bahía de Caraquez.png|20px|border]] '''[[Kantono Sucre|Sucre]] || [[Bahía de Caráquez]] || 59.157 || 764 || 77,43 |- | 21 || [[Dosiero:Bandera de Tosagua.png|20px|border]] '''[[Kantono Tosagua|Tosagua]] || [[Tosagua]] || 38.341 || 377 || 101,7 |- | 22 || [[Dosiero:Bandera de 24 de Mayo.png|20px]] '''[[Kantono Veinticuatro de mayo|Veinticuatro de mayo]] || [[Sucre (Ekvadoro)|Sucre]] || 28.846 || 524 || 55,04 |- |} == Morona Santiago == {{Ĉefartikolo|Morona-Santiago}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera Canton Gualaquiza.svg|20px|border]] '''[[Kantono Gualaquiza|Gualaquiza]]''' || [[Gualaquiza]] || 17.162 || 2.203 || 7,79 |- | 2 || '''[[Kantono Huamboya|Huamboya]]''' || [[Huamboya]] || 8.466 || 653 || 12,96 |- | 3 || '''[[Kantono Limón Indanza|Limón Indanza]] || [[General Leonidas Plaza Gutiérrez]] || 9.722 || 2.101 || 4,62 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Logroño.png|20px]] '''[[Kantono Logroño|Logroño]]''' || [[Logroño (Ekvadoro)|Logroño]] || 5.723 || 1.218 || 4,69 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera Macas.png|20px|border]] '''[[Kantono Morona|Morona]]''' || [[Macas (Ekvadoro)|Macas]] || 41.155 || 5.095 || 8,07 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pablo XI.png|20px|border]] '''[[Kantono Pablo Sexto|Pablo Sexto]]''' || [[Pablo Sexto (urbo)|Pablo Sexto]] || 1.823 || 1.371 || 1,32 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Palora.png|20px|border]] '''[[Kantono Palora|Palora]]''' || [[Palora]] || 9.936 || 1.436 || 6,91 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera del Cantón San Juan Bosco.png|20px]] '''[[Kantono San Juan Bosco|San Juan Bosco]]''' || [[San Juan Bosco (Ekvadoro)|San Juan Bosco]] || 3.908 || 1.138 || 3,43 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Santiago.png|20px]] '''[[Kantono Santiago|Santiago]]''' || [[Santiago de Méndez]] || 9.295 || 1.691 || 5,49 |- | 10 || '''[[Kantono Sucúa|Sucúa]]''' || [[Sucúa]] || 18.318 || 893 || 20,51 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Taisha.png|20px]] '''[[Kantono Taisha|Taisha]]''' || [[Taisha]] || 18.437 || 6.090 || 3,02 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Tiwintza.png|20px|border]] '''[[Kantono Tiwintza|Tiwintza]]''' || [[Santiago (Ekvadoro)|Santiago]] || 6.995 || 816 || 8,57 |- |} == Napo == {{Ĉefartikolo|Napo (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Archidona (Ecuador).svg|20px|border]] '''[[Kantono Archidona|Archidona]]''' || [[Archidona (Ekvadoro)|Archidona]] || 24.969 || 3.029 || 8,24 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Carlos Julio Arosamena Tola.png|20px|border]] '''[[Kantono Carlos Julio Arosamena Tola|Carlos Julio Arosamena Tola]]''' || [[Carlos Julio Arosamena Tola (urbo)|Carlos Julio Arosamena Tola]] || 3.664 || 501 || 7,31 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de El Chaco.png|20px|border]] '''[[Kantono El Chaco|El Chaco]]''' || [[El Chaco (Ekvadoro)|El Chaco]] || 7.960 || 3.473 || 2,27 |- | 4 || '''[[Kantono Quijos|Quijos]]''' || [[Baeza (Ekvadoro)|Baeza]] || 6.224 || 1.577 || 3,94 |- | 5 || '''[[Cantón Tena|Tena]]''' || [[Tena]] || 60.880 || 3.904 || 15,59 |- |} == Orellana == {{Ĉefartikolo|Orellana (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Aguarico.png|20px|border]] '''[[Kantono Aguarico|Aguarico]]''' || [[Nuevo Rocafuerte]] || 4.847 || 11.358 || 0,42 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Puerto Francisco de Orellana.png|20px|border]] '''[[Kantono Francisco de Orellana|Orellana]]''' || [[Puerto Francisco de Orellana]] || 72.795 || 6.995 || 10,4 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de La Joya de Los Sachas.png|20px|border]] '''[[Kantono La Joya de los Sachas|La Joya de los Sachas]]''' || [[La Joya de los Sachas]] || 37.591 || 1.195 || 31,45 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Loreto.png|20px|border]] '''[[Kantono Loreto|Loreto]]''' || [[Loreto (Ekvadoro)|Loreto]] || 21.163 || 2.127 || 9,94 |- |} == Pastaza == {{Ĉefartikolo|Pastaza}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Arajuno.png|20px]] '''[[Kantono Arajuno|Arajuno]]''' || [[Arajuno]] || 6.491 || 8.767 || 0,74 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Mera.jpg|20px]] '''[[Kantono Mera|Mera]]''' || [[Mera (Ekvadoro)|Mera]] || 11.861 || 520 || 22,8 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pastaza.png|20px]] '''[[Kantono Pastaza|Pastaza]]''' || [[Puyo]] || 62.016 || 19.727 || 3,14 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Santa Clara.png|20px]] '''[[Kantono Santa Clara (Ekvadoro)|Santa Clara]]''' || [[Santa Clara (Ekvadoro)|Santa Clara]] || 3.565 || 311 || 11,46 |- |} == Pichincha == {{Ĉefartikolo|Provinco Pichincha}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Flag of Cayambe.svg|20px]] '''[[Kantono Cayambe|Cayambe]]''' || [[Cayambe (urbo)|Cayambe]] || 85.795 || 1.189 || 72,15 |- | 2 || '''[[Kantono Mejía|Mejía]]''' || [[Machachi]] || 81.335 || 1.476 || 55,1 |- | 3 || [[Dosiero:Flag of Pedro Moncayo.svg|20px]] '''[[Kantono Pedro Moncayo|Pedro Moncayo]] || [[Tabacundo]] || 33.172 || 332 || 99,91 |- | 4 || '''[[Kantono Pedro Vicente Maldonado|Pedro Vicente Maldonado]]''' || [[Pedro Vicente Maldonado (urbo)|Pedro Vicente Maldonado]] || 12.924 || 620 || 20,84 |- | 5 || [[Dosiero:Flag of Puerto Quito.svg|20px]] '''[[Kantono Puerto Quito|Puerto Quito]]''' || [[Puerto Quito]] || 20.445 || 683 || 29,93 |- | 6 || [[Dosiero:Flag of Quito.svg|20px]] '''[[Metropolita Distrikto Kito]]''' || [[Quito]] || 2.239.191 || 4.183 || 535,3 |- | 7 || [[Dosiero:Flag of Sangolquí.svg|20px|border]] '''[[Kantono Rumiñahui|Rumiñahui]]''' || [[Sangolquí]] || 85.852 || 139 || 617,64 |- | 8 || [[Dosiero:Flag of San Miguel de Los Bancos.svg|20px|border]] '''[[Kantono San Miguel de Los Bancos|San Miguel de Los Bancos]]''' || [[San Miguel de Los Bancos]] || 17.573 || 839 || 20,94 |- |} == Santa Elena == {{Ĉefartikolo|Provinco Santa Elena}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera del Cantón La Libertad.png|20px|border]] '''[[Kantono La Libertad|La Libertad]]''' || [[La Libertad (Ekvadoro)|La Libertad]] || 95.942 || 26 || 3690,07 |- | 2 || '''[[Kantono Salinas|Salinas]]''' || [[Salinas (Ekvadoro)|Salinas]] || 68.675 || 97 || 707,98 |- | 3 || '''[[Kantono Santa Elena|Santa Elena]]''' || [[Santa Elena (Ekvadoro)|Santa Elena]] || 144.076 || 3.880 || 37,13 |- |} == Santo Domingo de los Tsáchilas == {{Ĉefartikolo|Provinco Santo Domingo de los Tsáchilas}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono La Concordia|La Concordia]]''' || [[La Concordia (Ekvadoro)|La Concordia]] || 42.924 || 375 || 114,46 |- | 2 || [[Dosiero:Flag of Santo Domingo de los Colorados.svg|20px]] '''[[Kantono Santo Domingo (Ekvadoro)|Santo Domingo]]''' || [[Santo Domingo (Ekvadoro)|Santo Domingo]] || 368.013 || 3.805 || 96,71 |- |} == Sucumbíos == {{Ĉefartikolo|Sucumbios}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Cascales.png|20px]] '''[[Kantono Cascales|Cascales]]''' || [[El Dorado de Cascales]] || 11.104 || 1.248 || 8,89 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Cuyabeno.png|20px]] '''[[Kantono Cuyabeno|Cuyabeno]]''' || [[Tarapoa]] || 7.133 || 3.875 || 1,84 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Lumbaqui.png|20px]] '''[[Kantono Gonzalo Pizarro|Gonzalo Pizarro]] || [[Lumbaquí]] || 8.599 || 2.223 || 3,86 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Lago Agrio.png|20px|border]] '''[[Kantono Lago Agrio|Lago Agrio]]''' || [[Nueva Loja]] || 91.744 || 3.139 || 29,22 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Putumayo.png|20px|border]] '''[[Kantono Putumayo|Putumayo]]''' || [[Puerto El Carmen de Putumayo]] || 10.174 || 3.559 || 2,85 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Shushufindi.png|20px|border]] '''[[Kantono Shushufindi|Shushufindi]]''' || [[Shushufindi]] || 44.328 || 2.483 || 17,85 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Sucumbíos.png|20px]] '''[[Kantono Sucumbíos|Sucumbíos]]''' || [[La Bonita]] || 3.390 || 1.502 || 2,25 |- |} == Tungurahua == {{Ĉefartikolo|Tungurahua (provinco)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera Provincia Tungurahua.svg|20px]] '''[[Kantono Ambato|Ambato]]''' || [[Ambato (Ekvadoro)|Ambato]] || 329.856 || 1.009 || 326,91 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Baños.png|20px]] '''[[Kantono Baños|Baños]]''' || [[Baños (Ekvadoro)|Baños]] || 20.018 || 1.065 || 18,79 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Cevallos.png|20px|border]] '''[[Kantono Cevallos|Cevallos]] || [[Cevallos (urbo)|Cevallos]] || 8.163 || 19 || 429,63 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Mocha.png|20px|border]] '''[[Kantono Mocha|Mocha]]''' || [[Mocha (Ekvadoro)|Mocha]] || 6.777 || 86 || 78,8 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Patate.png|20px|border]] '''[[Kantono Patate|Patate]]''' || [[Patate]] || 13.497 || 315 || 42,84 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20px|border]] '''[[Kantono Pelileo|Pelileo]]''' || [[Pelileo]] || 56.573 || 202 || 280,06 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Píllaro.png|20px]] '''[[Kantono Píllaro|Píllaro]]''' || [[Píllaro]] || 38.357 || 443 || 86,58 |- | 8 || '''[[Kantono Quero|Quero]]''' || [[Quero (urbo)|Quero]] || 11.544 || 173 || 66,72 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Tisaleo.png|20px]] '''[[Kantono Tisaleo|Tisaleo]]''' || [[Tisaleo]] || 12.137 || 59 || 205,71 |- |} == Zamora Chinchipe == {{Ĉefartikolo|Zamora-Chinchipe}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Centinela del Cóndor|Centinela del Cóndor]]''' || [[Parroquia Zumbi|Zumbi]] || 6.479 || 519 || 12,48 |- | 2 || [[Dosiero:Chinchipeflag.png|20px]] '''[[Kantono Chinchipe|Chinchipe]]''' || [[Zumba (urbo)|Zumba]] || 9.119 || 1.194 || 7,63 |- | 3 || [[Dosiero:Ec-z-pan.png|20px]] '''[[Kantono El Pangui|El Pangui]] || [[El Pangui]] || 8.619 || 614 || 14,03 |- | 4 || [[Dosiero: Bandera del cantón Nangaritza.png|20px]] '''[[Kantono Nangaritza|Nangaritza]]''' || [[Guayzimi]] || 5.196 || 2.026 || 2,56 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Palanda.png|20px|border]] '''[[Kantono Palanda|Palanda]]''' || [[Palanda]] || 8.089 || 1.925 || 4,2 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Paquisha.png|20px|border]] '''[[Kantono Paquisha|Paquisha]]''' || [[Paquisha (urbo)|Paquisha]] || 3.854 || 261 || 14,76 |- | 7 || [[Dosiero:Yacuambiflag.gif|20px]] '''[[Kantono Yacuambi|Yacuambi]]''' || [[Yacuambi]] || 5.835 || 1.242 || 4,69 |- | 8 || [[Dosiero:Yantzazaflag.gif|20px]] '''[[Kantono Yantzaza|Yantzaza]]''' || [[Yantzaza]] || 18.675 || 990 || 18,86 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Zamora (Ecuador).svg|20px]] '''[[Kantono Zamora|Zamora]]''' || [[Zamora (Ekvadoro)|Zamora]] || 25.510 || 1.876 || 13,59 |- |} == Zonoj nelimigitaj == Estas 1.419 km² de ekvadora teritorio kiu ne estas atribuitaj al iu ajn provinco, nome: * Las Golondrinas * La Manga del Cura * El Piedrero == Aŭtoritatoj == En ĉiu kantono estas ''politikestro'', elektita kaj reprezentanta la interesojn de la [[Prezidento de Ekvadoro|prezidento]]. Ii havas ankaŭ [[urbestro]]n kaj [[municipo|municipan registaron]], elektita per popola voĉdonado. == Teritoria Organizado de Ekvadoro == {| align="center" id="toc" style="margin: 0 2em 0 2em;" ! style="background:Yellow; font-size: 150%; tx-color: White" align="center" width="105%" | '''Teritoria Organizado de Ekvadoro''' || [[Dosiero: Flag of Ecuador.svg|110px|]] |- | |-align="center" style="font-size: 120%;" | | [[Aŭtonomaj Regionoj de Ekvadoro|Regionoj-Distriktoj Metropolitaj]] '''|''' [[Provincoj de Ekvadoro|Provincoj]] '''|''' [[Kantonoj de Ekvadoro|Kantonoj]] '''|''' [[Paroĥejoj de Ekvadoro|Paroĥejoj]] |} == Vidu ankaŭ == <!--* [[Urboj de Ekvadoro]] * [[Geografio de Ekvadoro]]--> * [[Aŭtonomaj Regionoj de Ekvadoro|Regionoj de Ekvadoro]] * [[Provincoj de Ekvadoro]] * [[Paroĥejoj de Ekvadoro]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.editorialox.com/cantonesecuador.htm EditorialX.com] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150816150758/http://www.editorialox.com/cantonesecuador.htm |date=2015-08-16 }} Kantonoj de Ekvadoro * [http://www.statoids.com/yec.html Statoids] [[Kategorio:Geografio de Ekvadoro]] 1gkrpugqdtlawi7kl8wwztfai0pwqpo 9369186 9369182 2026-05-09T11:54:52Z Milenioscuro 68650 ([[c:GR|GR]]) [[File:Bandera Canton Pucara.svg]] → [[File:Flag of Pucará Canton.svg]] 9369186 wikitext text/x-wiki La '''Kantonoj de Ekvadoro''' estas la administraj dividoj duarangaj en Ekvadoro. La Respubliko [[Ekvadoro]] estas dividita en 24 [[Provincoj de Ekvadoro|provincoj]], kiuj siavice estas dividitaj en [[kantono]]j. Estas 442 kantonoj en la lando. La kantonoj siavice estas subdividitaj en paroĥejoj, kiuj klasiĝas al urbaj kaj ruraj. Jenas la listo de kantonoj laŭ provinco. [[Dosiero:Mapa del Ecuador (cantones).png|300px|eta|dekstra|Kantonoj de la Respubliko Ekvadoro.]] == Nacinivele == {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Aguarico.png|20px|border]] '''[[Kantono Aguarico|Aguarico]]''' || [[Tiputini]] || 4.847 || 11.358 || 0,42 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Alausí.png|20px]] '''[[Kantono Alausí|Alausí]]''' || [[Alausí]] || 44.089 || 1.644 || 26,81 |- | 3 || [[Dosiero:Flag of Jujan.svg|20px]] '''[[Kantono Alfredo Baquerizo Moreno|Alfredo Baquerizo Moreno]]''' || [[Juján]] || 25.179 || 216 || 116,56 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera Provincia Tungurahua.svg|20px]] '''[[Kantono Ambato|Ambato]]''' || [[Ambato (Ekvadoro)|Ambato]] || 329.856 || 1.009 || 326,91 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Atuntaqui.png|20px]] '''[[Kantono Antonio Ante|Antonio Ante]]''' || [[Atuntaqui]] || 43.518 || 79 || 550,86 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Arajuno.png|20px]] '''[[Kantono Arajuno|Arajuno]]''' || [[Arajuno]] || 6.491 || 8.767 || 0,74 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Archidona (Ecuador).svg|20px|border]] '''[[Kantono Archidona|Archidona]]''' || [[Archidona (Ekvadoro)|Archidona]] || 24.969 || 3.029 || 8,24 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera de Atacames.png|20px|border]] '''[[Kantono Atacames|Atacames]]''' || [[Atacames]] || 41.526 || 511 || 81,26 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera_atahualpa.jpg|20px]] '''[[Kantono Atahualpa|Atahualpa]]''' || [[Paccha]] || 5.833 || 278 || 20,98 |- | 10 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20ra|border]] '''[[Kantono Azogues|Azogues]]''' || [[Azogues]] || 70.064 || 613 || 114,29 |- | 11 || '''[[Kantono Baba|Baba]]''' || [[Baba (urbo)|Baba]] || 39.681 || 516 || 76,9 |- | 12 || '''[[Kantono Babahoyo|Babahoyo]]''' || [[Babahoyo]] || 153.776 || 1.076 || 142,91 |- | 13 || [[Dosiero:Flag of Balao.svg|20px|border]] '''[[Kantono Balao|Balao]]''' || [[Balao]] || 20.523 || 465 || 44,13 |- | 14 || [[Dosiero:Bandera de Balsas.png|20px]] '''[[Kantono Balsas|Balsas]] || [[Balsas (urbo)|Balsas]] || 6.861 || 69 || 99,43 |- | 15 || [[Dosiero:Flag of Balzar.svg|20px|border]] '''[[Kantono Balzar|Balzar]] || [[Balzar]] || 53.937 || 1.173 || 45,98 |- | 16 || [[Dosiero:Bandera de Baños.png|20px]] '''[[Kantono Baños|Baños]]''' || [[Baños (Ekvadoro)|Baños]] || 20.018 || 1.065 || 18,79 |- | 17 || [[Dosiero:Bandera de Biblián.png|20px]] '''[[Kantono Biblián|Biblián]]''' || [[Biblián]] || 20.817 || 277 || 75,15 |- | 18 ||'''[[Kantono Bolívar (Carchi)|Bolívar]]''' || [[Bolívar (Carchi)|Bolívar]] || 14.347 || 353 || 40,64 |- | 19 || [[Dosiero:Bandera de Calceta.svg|20px]] '''[[Kantono Bolívar (Manabí)|Bolívar]]''' || [[Calceta (urbo)|Calceta]] || 40.735 || 537 || 75,85 |- | 20 || [[Dosiero:Bandera de Buena Fe.png|20px|border]] '''[[Kantono Buena Fe|Buena Fe]] || [[Buena Fe (urbo)|Buena Fe]] || 63.148 || 569 || 110,98 |- | 21 || '''[[Kantono Caluma|Caluma]]''' || [[Caluma]] || 13.129 || 176 || 74,37 |- | 22 || [[Dosiero:Bandera de Calvas.png|20px]] '''[[Kantono Calvas|Calvas]]''' || [[Cariamanga]] || 28.185 || 855 || 32,96 |- | 23 || [[Dosiero:Flag of Camilo Ponce Enríquez Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Camilo Ponce Enríquez|Camilo Ponce Enríquez]]''' || [[Camilo Ponce Enríquez (urbo)|Camilo Ponce Enríquez]] || 21.998 || 639 || 34,42 |- | 24 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Cañar.png|20px]] '''[[Kantono Cañar|Cañar]] || [[Cañar (urbo)|Cañar]] || 59.323 || 1.804 || 32,88 |- | 25 || [[Dosiero:Bandera de Carlos Julio Arosamena Tola.png|20px|border]] '''[[Kantono Carlos Julio Arosamena Tola|Carlos Julio Arosamena Tola]]''' || [[Carlos Julio Arosamena Tola (urbo)|Carlos Julio Arosamena Tola]] || 3.664 || 501 || 7,31 |- | 26 || [[Dosiero:Bandera de Cascales.png|20px]] '''[[Kantono Cascales|Cascales]]''' || [[El Dorado de Cascales]] || 11.104 || 1.248 || 8,89 |- | 27 || [[Dosiero:Bandera de Catamayo.png|20px]] '''[[Kantono Catamayo|Catamayo]]''' || [[Catamayo]] || 30.638 || 649 || 47,2 |- | 28 || '''[[Kantono Cayambe|Cayambe]]''' || [[Cayambe (urbo)|Cayambe]] || 85.795 || 1.189 || 72,15 |- | 29 || [[Dosiero:Bandera de Celica.png|20px]] '''[[Kantono Celica|Celica]] || [[Celica]] || 14.468 || 518 || 27,93 |- | 30 || '''[[Kantono Centinela del Cóndor|Centinela del Cóndor]]''' || [[Paroĥejo Zumbi|Zumbi]] || 6.479 || 519 || 12,48 |- | 31 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Cevallos.png|20px|border]] '''[[Kantono Cevallos|Cevallos]] || [[Cevallos (urbo)|Cevallos]] || 8.163 || 19 || 429,63 |- | 32 || [[Dosiero:Bandera de Chaguarpamba.png|20px]] '''[[Kantono Chaguarpamba|Chaguarpamba]]''' || [[Chaguarpamba]] || 7.161 || 312 || 22,95 |- | 33 || [[Dosiero:Bandera de Chambo.png|20px]] '''[[Kantono Chambo|Chambo]]''' || [[Chambo]] || 11.885 || 163 || 72,91 |- | 34 || [[Dosiero:Bandera de Chilla.png|20px]] '''[[Kantono Chilla|Chilla]]''' || [[Chilla (Ekvadoro)|Chilla]] || 2.484 || 328 || 7,57 |- | 35 ||'''[[Kantono Chillanes|Chillanes]]''' || [[Chillanes]] || 11.861 || 655 || 18,1 |- | 36 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Chimbo.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Chimbo|Chimbo]] || [[Chimbo]] || 17.406 || 262 || 66,43 |- | 37 || [[Dosiero:Chinchipeflag.png|20px]] '''[[Kantono Chinchipe|Chinchipe]]''' || [[Zumba (urbo)|Zumba]] || 9.119 || 1.194 || 7,63 |- | 38 || [[Dosiero:Bandera Cantonal de Chone.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Chone|Chone]]''' || [[Chone]] || 126.491 || 3.017 || 41,92 |- | 39 || [[Dosiero:Flag of Chordeleg Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Chordeleg|Chordeleg]]''' || [[Chordeleg]] || 12.577 || 105 || 119,78 |- | 40 || '''[[Kantono Chunchi|Chunchi]] || [[Chunchi]] || 12.685 || 273 || 46,46 |- | 41 || [[Dosiero:Flag of Colimes.svg|20px|border]] '''[[Kantono Colimes|Colimes]]''' || [[Colimes]] || 23.423 || 758 || 30,9 |- | 42 || '''[[Kantono Colta|Colta]]''' || [[Cajabamba (Ekvadoro)|Cajabamba]] || 44.971 || 829 || 54,24 |- | 43 || [[Dosiero:Flag of Marcelino Maridueña.svg|20px]] '''[[Kantono Coronel Marcelino Maridueña|Coronel Marcelino Maridueña]]''' || [[Marcelino Maridueña (urbo)|Marcelino Maridueña]] || 12.033 || 337 || 35,7 |- | 44 || [[Dosiero:Bandera de Cotacachi.png|20px|border]] '''[[Kantono Cotacachi|Cotacachi]]''' || [[Cotacachi (urbo)|Cotacachi]] || 40.036 || 1.809 || 22,13 |- | 45 || [[Dosiero:Flag of Cuenca, Ecuador.svg|20px|border]] '''[[Kantono Cuenca|Cuenca]]''' || [[Cuenca (Ekvadoro)|Cuenca]] || 505.585 || 3.086 || 163,83 |- | 46 || [[Dosiero:Bandera de Cumandá.png|20px]] '''[[Kantono Cumandá|Cumandá]]''' || [[Cumandá (urbo)|Cumandá]] || 12.922 || 159 || 81,27 |- | 47 || [[Dosiero:Bandera de Cuyabeno.png|20px]] '''[[Kantono Cuyabeno|Cuyabeno]]''' || [[Tarapoa]] || 7.133 || 3.875 || 1,84 |- | 48 || [[Dosiero:Flag of Daule.svg|20px|border]] '''[[Kantono Daule|Daule]]''' || [[Daule]] || 120.326 || 475 || 253,32 |- | 49 || '''[[Kantono Déleg|Déleg]]''' || [[Déleg]] || 6.100 || 78 || 78,2 |- | 50 || [[Dosiero:Flag of Durán.svg|20px|border]] '''[[Kantono Durán|Durán]]''' || [[Durán (urbo)|Durán]] || 235.769 || 339 || 695,48 |- | 51 || [[Dosiero:Bandera de Echendía.png|20px|border]] '''[[Kantono Echeandía|Echeandía]]''' || [[Echeandía]] || 12.114 || 230 || 52,66 |- | 52 || [[Dosiero:Bandera de El Carmen.png|20px|border]] '''[[Kantono El Carmen|El Carmen]] || [[El Carmen (Ekvadoro)|El Carmen]] || 89.021 || 1.245 || 71,50 |- | 53 || [[Dosiero:Bandera de El Chaco.png|20px|border]] '''[[Kantono El Chaco|El Chaco]]''' || [[El Chaco (Ekvadoro)|El Chaco]] || 7.960 || 3.473 || 2,27 |- | 54 || [[Dosiero:Flag of El Empalme.svg|20px|border]] '''[[Kantono El Empalme|El Empalme]]''' || [[El Empalme]] || 74.451 || 711 || 104,71 |- | 55 || [[Dosiero:Bandera de El Guabo.png|20px]] '''[[Kantono El Guabo|El Guabo]]''' || [[El Guabo]] || 50.009 || 603 || 82,93 |- | 56 || [[Dosiero:Bandera Canton El Pan.svg|20px|border]] '''[[Kantono El Pan|El Pan]]''' || [[El Pan]] || 3.036 || 132 || 23 |- | 57 || [[Dosiero:Ec-z-pan.png|20px]] '''[[Kantono El Pangui|El Pangui]] || [[El Pangui]] || 8.619 || 614 || 14,03 |- | 58 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20px|border]] '''[[Kantono El Tambo|El Tambo]]''' || [[El Tambo (Ekvadoro)|El Tambo]] || 9.475 || 65 || 145,76 |- | 59 || '''[[Kantono El Triunfo|El Triunfo]]''' || [[El Triunfo (Ekvadoro)|El Triunfo]] || 44.778 || 405 || 110,56 |- | 60 || '''[[Kantono Eloy Alfaro|Eloy Alfaro]]''' || [[Limones (Ekvadoro)|Limones]] || 39.739 || 4.302 || 9,23 |- | 61 || [[Dosiero:Bandera Província Esmeraldas.svg|20px|border]] '''[[Kantono Esmeraldas|Esmeraldas]]''' || [[Esmeraldas (Ekvadoro)|Esmeraldas]] || 189.504 || 1.351 || 140,26 |- | 62 || [[Dosiero:Bandera de Espejo.png|20px]] '''[[Kantono Espejo|Espejo]]''' || [[El Ángel (urbo)|El Ángel]] || 13.634 || 554 || 24,61 |- | 63 || [[Dosiero:Bandera de Espíndola.png|20px]] '''[[Kantono Espíndola|Espíndola]]''' || [[Amaluza]] || 14.799 || 521 || 28,4 |- | 64 || [[Dosiero:Bandera de Flavio Alfaro.png|20px|border]] '''[[Kantono Flavio Alfaro|Flavio Alfaro]]''' || [[Flavio Alfaro (urbo)|Flavio Alfaro]] || 25.004 || 1.343 || 18,61 |- | 65 || [[Dosiero:Bandera de Puerto Francisco de Orellana.png|20px|border]] '''[[Kantono Francisco de Orellana|Francisco de Orellana]]''' || [[Puerto Francisco de Orellana]] || 72.795 || 6.995 || 10,4 |- | 66 || [[Dosiero:Flag of Bucay.svg|20px|border]] '''[[Kantono General Antonio Elizalde|General Antonio Elizalde]] || [[Bucay]] || 10.642 || 154 || 69,1 |- | 67 || [[Dosiero:Bandera de Lumbaqui.png|20px]] '''[[Kantono Gonzalo Pizarro|Gonzalo Pizarro]] || [[Lumbaquí]] || 8.599 || 2.223 || 3,86 |- | 68 || [[Dosiero:Bandera de Girón.png|20px]] '''[[Kantono Girón|Girón]]''' || [[Girón]] || 12.607 || 347 || 36,33 |- | 69 || [[Dosiero:Bandera de Gonzanamá.png|20px]] '''[[Kantono Gonzanamá|Gonzanamá]]''' || [[Gonzanamá]] || 12.716 || 1.272 || 9,99 |- | 70 ||'''[[Kantono Guachapala|Guachapala]]''' || [[Guachapala]] || 3.409 || 41 || 83,14 |- | 71 || [[Dosiero:Bandera Canton Gualaceo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Gualaceo|Gualaceo]]''' || [[Gualaceo]] || 42.709 || 347 || 123,08 |- | 72 || [[Dosiero:Bandera Canton Gualaquiza.svg|20px|border]] '''[[Kantono Gualaquiza|Gualaquiza]]''' || [[Gualaquiza]] || 17.162 || 2.203 || 7,79 |- | 73 || '''[[Kantono Guamote|Guamote]]''' || [[Guamote]] || 45.153 || 1.216 || 37,13 |- | 74 || [[Dosiero:Bandera de Guano.png|20px|border]] '''[[Kantono Guano|Guano]]''' || [[Guano (urbo)|Guano]] || 42.851 || 473 || 90,59 |- | 75 || '''[[Kantono Guaranda|Guaranda]]''' || [[Guaranda]] || 91.877 || 1.898 || 48,40 |- | 76 || [[Dosiero:Bandera de Guayaquil.svg|20px|border]] '''[[Kantono Guayaquil|Guayaquil]] || [[Guayaquil]] || 2.350.915 || 3.445 || 682,41 |- | 77 || '''[[Kantono Huamboya|Huamboya]]''' || [[Huamboya]] || 8.466 || 653 || 12,96 |- | 78 || [[Dosiero:Flag of Huaquillas.svg|20px]] '''[[Kantono Huaquillas|Huaquillas]]''' || [[Huaquillas]] || 47.706 || 72 || 662,58 |- | 79 || '''[[Kantono Ibarra|Ibarra]]''' || [[Ibarra (Ekvadoro)|Ibarra]] || 181.175 || 1.093 || 165,75 |- | 80 || '''[[Kantono Isabela|Isabela]]''' || [[Puerto Villamil]] || 2.256 || 5.367 || 0,42 |- | 81 || [[Dosiero:Flag of Isidro Ayora.svg|20px]] '''[[Kantono Isidro Ayora|Isidro Ayora]] || [[Isidro Ayora (urbo)|Isidro Ayora]] || 10.870 || 488 || 22,27 |- | 82 || [[Dosiero:Bandera de Jama.png|20px|border]] '''[[Kantono Jama|Jama]]''' || [[Jama (urbo)|Jama]] || 23.253 || 575 || 40,44 |- | 83 || '''[[Kantono Jaramijó|Jaramijó]]''' || [[Jaramijó]] || 18.486 || 97 || 190,57 |- | 84 || [[Dosiero:Flag of Jipijapa.svg|20px]] '''[[Kantono Jipijapa|Jipijapa]] || [[Jipijapa]] || 71.083 || 347 || 204,85 |- | 85 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Junín.png|20px]] '''[[Kantono Junín|Junín]]''' || [[Junín (Ekvadoro)|Junín]] || 18.942 || 246 || 77 |- | 86 || '''[[Kantono La Concordia|La Concordia]]''' || [[La Concordia (Ekvadoro)|La Concordia]] || 42.924 || 375 || 114,46 |- | 87 || [[Dosiero:Bandera de La Joya de Los Sachas.png|20px|border]] '''[[Kantono La Joya de los Sachas|La Joya de los Sachas]]''' || [[La Joya de los Sachas]] || 37.591 || 1.195 || 31,45 |- | 88 || [[Dosiero:Flag of La Libertad.svg|20px|border]] '''[[Kantono La Libertad|La Libertad]]''' || [[La Libertad (Ekvadoro)|La Libertad]] || 95.942 || 26 || 3690,07 |- | 89 || [[Dosiero:Flag of La Maná.svg|20px|border]] '''[[Kantono La Maná|La Maná]]''' || [[La Maná]] || 42.216 || 663 || 63,67 |- | 90 || [[Dosiero:Flag of La Troncal.svg|20px|border]] '''[[Kantono La Troncal|La Troncal]]''' || [[La Troncal]] || 54.389 || 65 || 167,86 |- | 91 || [[Dosiero:Bandera Lago Agrio.svg|20px|border]] '''[[Kantono Lago Agrio|Lago Agrio]]''' || [[Nueva Loja]] || 91.744 || 3.139 || 29,22 |- | 92 || [[Dosiero:Bandera de Las Lajas.png|20px|border]] '''[[Kantono Las Lajas|Las Lajas]]''' || [[La Victoria (Ekvadoro)|La Victoria]] || 4.794 || 297 || 16,14 |- | 93 || [[Dosiero:Bandera de Las Naves.png|20px|border]] '''[[Kantono Las Naves|Las Naves]]''' || [[Las Naves (urbo)|Las Naves]] || 6.092 || 147 || 41,44 |- | 94 || [[Dosiero:BanderaLatacunga.svg|20px]] '''[[Kantono Latacunga|Latacunga]]''' || [[Latacunga]] || 170.489 || 1.377 || 123,81 |- | 95 || '''[[Kantono Limón Indanza|Limón Indanza]] || [[General Leonidas Plaza Gutiérrez]] || 9.722 || 2.101 || 4,62 |- | 96 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Logroño.png|20px]] '''[[Kantono Logroño|Logroño]]''' || [[Logroño (Ecuador)|Logroño]] || 5.723 || 1.218 || 4,69 |- | 97 || [[Dosiero:Flag of Loja.svg|20px]] '''[[Kantono Loja|Loja]]''' || [[Loja (Ekvadoro)|Loja]] || 214.855 || 1.928 || 111,43 |- | 98 || [[Dosiero:Flag of Lomas de Sargentillo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Lomas de Sargentillo|Lomas de Sargentillo]] || [[Lomas de Sargentillo]] || 18.413 || 533 || 34,54 |- | 99 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Loreto.png|20px|border]] '''[[Kantono Loreto|Loreto]]''' || [[Loreto (Ekvadoro)|Loreto]] || 21.163 || 2.127 || 9,94 |- | 100 || [[Dosiero:Flag of Lomas de Sargentillo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Lomas de Sargentillo|Lomas de Sargentillo]] || [[Lomas de Sargentillo]] || 18.413 || 533 || 34,54 |- | 101 || '''[[Kantono Macará|Macará]]''' || [[Macará]] || 19.018 || 578 || 32,9 |- | 102 || [[Dosiero:Machala Flag.svg|20px|border]] '''[[Kantono Machala|Machala]]''' || [[Machala]] || 245.972 || 338 || 727,72 |- | 103 || '''[[Kantono Manta|Manta]]''' || [[Manta (Ekvadoro)|Manta]] || 226.477 || 309 || 732,93 |- | 104 || [[Dosiero:Bandera de Marcabelí.png|20px|border]] '''[[Kantono Marcabelí|Marcabelí]]''' || [[Marcabelí]] || 5.450 || 147 || 37,07 |- | 105 || '''[[Kantono Mejía|Mejía]]''' || [[Machachi]] || 81.335 || 1.476 || 55,1 |- | 106 || [[Dosiero:Bandera de Mera.svg|20px]] '''[[Kantono Mera|Mera]]''' || [[Mera (Ekvadoro)|Mera]] || 11.861 || 520 || 22,8 |- | 107 || [[Dosiero:Flag of Milagro.svg|20px|border]] '''[[Kantono Milagro|Milagro]]''' || [[Milagro (Ekvadoro)|Milagro]] || 166 634 || 401 || 415,55 |- | 108 || [[Dosiero:Bandera de Mira.png|20px|border]] '''[[Kantono Mira|Mira]] || [[Mira (Ekvadoro)|Mira]] || 12.180 || 588 || 20,71 |- | 109 || [[Dosiero:Bandera de Mocahe.png|20px|border]] '''[[Kantono Mocache|Mocache]]''' || [[Mocache]] || 38.392 || 562 || 68,31 |- | 110 || [[Dosiero:Bandera de Mocha.png|20px|border]] '''[[Kantono Mocha|Mocha]]''' || [[Mocha (Ekvadoro)|Mocha]] || 6.777 || 86 || 78,8 |- | 111 || [[Dosiero:Bandera de Montalvo.png|20px]] '''[[Kantono Montalvo|Montalvo]]''' || [[Montalvo (Ekvadoro)|Montalvo]] || 24.164 || 362 || 66,75 |- | 112 || '''[[Kantono Montecristi|Montecristi]]''' || [[Montecristi (Ekvadoro)|Montecristi]] || 70.294 || 734 || 95,76 |- | 113 || [[Dosiero:Bandera de Montúfar.png|20px]] '''[[Kantono Montúfar|Montúfar]]''' || [[San Gabriel (Ekvadoro)|San Gabriel]] || 30.511 || 383 || 79,66 |- | 114 || '''[[Kantono Morona|Morona]]''' || [[Macas (Ekvadoro)|Macas]] || 41.155 || 5.095 || 8,07 |- | 115 || [[Dosiero:Bandera de Muisne.png|20px]] '''[[Kantono Muisne|Muisne]]''' || [[Muisne]] || 28.474 || 1.265 || 22,50 |- | 116 || [[Dosiero:Bandera de Nabón.png|20px|border]] '''[[Kantono Nabón|Nabón]]''' || [[Nabón]] || 15.892 || 636 || 24,98 |- | 117 || [[Dosiero: Bandera del cantón Nangaritza.png|20px]] '''[[Kantono Nangaritza|Nangaritza]]''' || [[Guayzimi]] || 5.196 || 2.026 || 2,56 |- | 118 || [[Dosiero:Flag of Italy.svg|20px|border]] '''[[Kantono Naranjal|Naranjal]] || [[Naranjal (Ekvadoro)|Naranjal]] || 69.012 || 2.015 || 42,25 |- | 119 || [[Dosiero:Flag of Naranjito.svg|20px|border]] '''[[Kantono Naranjito|Naranjito]] || [[Naranjito (Ekvadoro)|Naranjito]] || 37.186 || 250 || 148,74 |- | 120 || [[Dosiero:Flag of Nobol.svg|20px|border]] '''[[Kantono Nobol|Nobol]] || [[Nobol]] || 19.600 || 128 || 153,12 |- | 121 || [[Dosiero:Bandera de Olmedo de Loja.png|20px]] '''[[Kantono Olmedo (Loja)|Olmedo]]''' || [[Olmedo (Loja)|Olmedo]] || 4.870 || 109 || 44,67 |- | 122 || [[Dosiero:Bandera de Olmedo.png|20px|border|border]] '''[[Kantono Olmedo (Manabí)|Olmedo]]''' || [[Olmedo (Manabí)|Olmedo]] || 9.844 || 253 || 38,9 |- | 123 || '''[[Kantono Otavalo|Otavalo]]''' || [[Otavalo]] || 104.874 || 500 || 209,74 |- | 124 || [[Dosiero:Bandera Canton Oña.svg|20px]] '''[[Kantono Oña|Oña]]''' || [[Oña]] || 3.583 || 295 || 12,14 |- | 125 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pablo XI.png|20px|border]] '''[[Kantono Pablo Sexto|Pablo Sexto]]''' || [[Pablo Sexto (urbo)|Pablo Sexto]] || 1.823 || 1.371 || 1,32 |- | 126 || [[Dosiero:Bandera de Paján.png|20px|border]] '''[[Kantono Paján|Paján]]''' || [[Paján]] || 37.073 || 1.079 || 34,35 |- | 127 || [[Dosiero:Bandera de Palanda.png|20px|border]] '''[[Kantono Palanda|Palanda]]''' || [[Palanda]] || 8.089 || 1.925 || 4,2 |- | 128 || [[Dosiero:Bandera de Palenque.png|20px|border]] '''[[Kantono Palenque|Palenque]]''' || [[Palenque (Ekvadoro)|Palenque]] || 22.320 || 570 || 39,15 |- | 129 || [[Dosiero:Flag of Palestina.svg|20px]] '''[[Kantono Palestina|Palestina]] || [[Palestina (Ekvadoro)|Palestina]] || 16.065 || 205 || 78,36 |- | 130 || [[Dosiero:Bandera de Pallatanga.png|20px|border]] '''[[Kantono Pallatanga|Pallatanga]]''' || [[Pallatanga]] || 11.544 || 377 || 30,62 |- | 131 || [[Dosiero:Bandera de Palora.png|20px|border]] '''[[Kantono Palora|Palora]]''' || [[Palora]] || 9.936 || 1.436 || 6,91 |- | 132 || [[Dosiero:Bandera de Paltas.png|20px]] '''[[Kantono Paltas|Paltas]]''' || [[Catacocha]] || 23.801 || 1.124 || 21,17 |- | 132 || [[Dosiero:Bandera de Pangua.png|20px]] '''[[Kantono Pangua|Pangua]] || [[El Corazón (urbo)|El Corazón]] || 21.965 || 721 || 20,46 |- | 134 || [[Dosiero:Bandera de Paquisha.png|20px|border]] '''[[Kantono Paquisha|Paquisha]]''' || [[Paquisha (urbo)|Paquisha]] || 3.854 || 261 || 14,76 |- | 135 || '''[[Kantono Pasaje|Pasaje]]''' || [[Pasaje (urbo)|Pasaje]] || 72.806 || 451 || 161,43 |- | 136 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pastaza.png|20px]] '''[[Kantono Pastaza|Pastaza]]''' || [[Puyo]] || 62.016 || 19.727 || 3,14 |- | 137 || [[Dosiero:Bandera de Patate.png|20px|border]] '''[[Kantono Patate|Patate]]''' || [[Patate]] || 13.497 || 315 || 42,84 |- | 138 || [[Dosiero:Bandera Canton Paute.svg|20px|border]] '''[[Kantono Paute|Paute]] || [[Paute]] || 25.494 || 267 || 95,48 |- | 139 || [[Dosiero:Flag of Pedernales.svg|20px]] '''[[Kantono Pedernales|Pedernales]]''' || [[Pedernales (Ekvadoro)|Pedernales]] || 55.128 || 1.932 || 28,53 |- | 140 || '''[[Kantono Pedro Carbo|Pedro Carbo]] || [[Pedro Carbo (urbo)|Pedro Carbo]] || 43.436 || 940 || 46,2 |- | 141 || [[Dosiero:Flag of Pedro Moncayo.svg|20px]] '''[[Kantono Pedro Moncayo|Pedro Moncayo]] || [[Tabacundo]] || 33.172 || 332 || 99,91 |- | 142 || '''[[Kantono Pedro Vicente Maldonado|Pedro Vicente Maldonado]]''' || [[Pedro Vicente Maldonado (urbo)|Pedro Vicente Maldonado]] || 12.924 || 620 || 20,84 |- | 143 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20px|border]] '''[[Kantono Pelileo|Pelileo]]''' || [[Pelileo]] || 56.573 || 202 || 280,06 |- | 144 || [[Dosiero:Bandera de Penipe.png|20px|border]] '''[[Kantono Penipe|Penipe]]''' || [[Penipe]] || 6.739 || 370 || 18,21 |- | 145 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pichincha.png|20px|border]] '''[[Kantono Pichincha|Pichincha]]''' || [[Pichincha (urbo de Ekvadoro)|Pichincha]] || 30.244 || 1.067 || 28,34 |- | 146 || [[Dosiero:Bandera de Píllaro.png|20px]] '''[[Kantono Píllaro|Píllaro]]''' || [[Píllaro]] || 38.357 || 443 || 86,58 |- | 147 || [[Dosiero:Bandera de Pimampiro.svg|20px]] '''[[Kantono Pimampiro|Pimampiro]]''' || [[Pimampiro]] || 12.970 || 437 || 29,67 |- | 148 || [[Dosiero:Bandera de Pindal.png|20px|border]] '''[[Kantono Pindal|Pindal]]''' || [[Pindal]] || 8.645 || 194 || 44,56 |- | 149 || '''[[Kantono Piñas|Piñas]] || [[Piñas]] || 25.988 || 615 || 42,25 |- | 150 || [[Dosiero:Flag of General Villamil.svg|20px|border]] '''[[Kantono Playas|Playas]] || [[General Villamil]] || 41.935 || 280 || 149,76 |- | 151 || [[Dosiero:Bandera de Portovelo.png|20px]] '''[[Kantono Portovelo|Portovelo]] || [[Portovelo]] || 12.200 || 282 || 43,26 |- | 152 || [[Dosiero:Flag of Portoviejo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Portoviejo|Portoviejo]]''' || [[Portoviejo]] || 280.029 || 968 || 289,28 |- | 153 || [[Dosiero:Flag of Pucará Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Pucará|Pucará]]''' || [[Pucará]] || 10.052 || 848 || 11,95 |- | 154 || '''[[Kantono Puebloviejo|Puebloviejo]]''' || [[San Francisco de Puebloviejo|Puebloviejo]] || 36.477 || 336 || 108,56 |- | 155 || [[Dosiero:Bandera de Puerto López.png|20px|border]] '''[[Kantono Puerto López|Puerto López]]''' || [[Puerto López (Ekvadoro)|Puerto López]] || 20.451 || 420 || 48,69 |- | 156 || [[Dosiero:Flag of Puerto Quito.svg|20px]] '''[[Kantono Puerto Quito|Puerto Quito]]''' || [[Puerto Quito]] || 20.445 || 683 || 29,93 |- | 157 ||'''[[Kantono Pujilí|Pujilí]]''' || [[Pujilí]] || 69.055 || 1.308 || 52,79 |- | 158 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Putumayo.png|20px|border]] '''[[Kantono Putumayo|Putumayo]]''' || [[Puerto El Carmen de Putumayo]] || 10.174 || 3.559 || 2,85 |- | 159 || [[Dosiero:Bandera de Puyango.png|20px|border]] '''[[Kantono Puyango|Puyango]]''' || [[Alamor (Ekvadoro)|Alamor]] || 15.513 || 643 || 24,12 |- | 160 || '''[[Kantono Quero|Quero]]''' || [[Quero (urbo)|Quero]] || 11.544 || 173 || 66,72 |- | 161 || [[Dosiero:Bandera de Quevedo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Quevedo|Quevedo]]''' || [[Quevedo (Ekvadoro)|Quevedo]] || 173.575 || 303 || 572,85 |- | 162 || '''[[Kantono Quijos|Quijos]]''' || [[Baeza (Ekvadoro)|Baeza]] || 6.224 || 1.577 || 3,94 |- | 163 || [[Dosiero:Bandera de Quilanga.png|20px]] '''[[Kantono Quilanga|Quilanga]]''' || [[Quilanga]] || 4.337 || 238 || 18,22 |- | 164 || [[Dosiero:Bandera de Quinindé.png|20px|border]] '''[[Kantono Quinindé|Quinindé]]''' || [[Quinindé]] || 122.570 || 3.855 || 3,17 |- | 165 || [[Dosiero:Bandera de Quinsaloma.jpg|20px]] '''[[Kantono Quinsaloma|Quinsaloma]]''' || [[Quinsaloma]] || 16476 || 280 || 58,84 |- | 166 || [[Dosiero:Flag of Quito.svg|20px]] '''[[Metropolita Distrikto Kito]]''' || [[Quito]] || 2.239.191 || 4.183 || 535,3 |- | 167 || [[Dosiero:Bandera de Riobamba.svg|20px]] '''[[Kantono Riobamba|Riobamba]]''' || [[Riobamba]] || 225.741 || 978 || 230,81 |- | 168 || '''[[Kantono Río Verde|Río Verde]]''' || [[Río Verde (Ekvadoro)|Río Verde]] || 26.869 || 1.506 || 17,84 |- | 169 || [[Dosiero:Bandera de Rocafuerte.png|20px|border]] '''[[Kantono Rocafuerte|Rocafuerte]] || [[Rocafuerte (urbo)|Rocafuerte]] || 33.469 || 280 || 119,53 |- | 170 || [[Dosiero:Flag of Sangolquí.svg|20px|border]] '''[[Kantono Rumiñahui|Rumiñahui]]''' || [[Sangolquí]] || 85.852 || 139 || 617,64 |- | 171 || [[Dosiero:Bandera de Salcedo.png|20px|border]] '''[[Kantono Salcedo|Salcedo]]''' || [[Salcedo (Ekvadoro)|Salcedo]] || 58.216 || 484 || 120,28 |- | 172 || '''[[Kantono Salinas|Salinas]]''' || [[Salinas (Ekvadoro)|Salinas]] || 68.675 || 97 || 707,98 |- | 173 || [[Dosiero:Flag of Urbina Jado.svg|20px]] '''[[Kantono Salitre|Salitre]] || [[Salitre (urbo)|Salitre]] || 57.402 || 387 || 148,32 |- | 174 || [[Dosiero:Flag of Samborondón.svg|20px]] '''[[Kantono Samborondón|Samborondón]] || [[Samborondón]] || 67.590 || 252 || 268,21 |- | 175 || '''[[Kantono San Cristóbal|San Cristóbal]]''' || [[Puerto Baquerizo Moreno]] || 7.475 || 849 || 8,80 |- | 176 || [[Dosiero:Bandera Canton San Fernando.svg|20px|border]] '''[[Kantono San Fernando|San Fernando]]''' || [[San Fernando (Ekvadoro)|San Fernando]] || 3.993 || 142 || 70,78 |- | 177 || [[Dosiero:Bandera del Cantón San Juan Bosco.png|20px]] '''[[Kantono San Juan Bosco|San Juan Bosco]]''' || [[San Juan Bosco (Ekvadoro)|San Juan Bosco]] || 3.908 || 1.138 || 3,43 |- | 178 || [[Dosiero:Bandera Canton San Lorenzo (Ecuador).svg|20px]] '''[[Kantono San Lorenzo|San Lorenzo]]''' || [[San Lorenzo (Ekvadoro)|San Lorenzo]] || 42.486 || 3.106 || 13,67 |- | 179 || [[Dosiero:Bandera de San Miguel de Bolívar.png|20px|border]] '''[[Kantono San Miguel|San Miguel]]''' || [[San Miguel (Ekvadoro)|San Miguel]] || 3.565 || 570 || 6,25 |- | 180 || [[Dosiero:Flag of San Miguel de Los Bancos.svg|20px|border]] '''[[Kantono San Miguel de Los Bancos|San Miguel de Los Bancos]]''' || [[San Miguel de Los Bancos]] || 17.573 || 839 || 20,94 |- | 181 || '''[[Kantono San Miguel de Urcuquí|San Miguel de Urcuquí]]''' || [[Urcuquí]] || 15.671 || 779 || 20,11 |- | 182 || [[Dosiero:Bandera de San Pedro de Huaca.png|20px|border]] '''[[Kantono San Pedro de Huaca|San Pedro de Huaca]]''' || [[Huaca (urbo)|Huaca]] || 7.624 || 65 || 107,38 |- | 183 || [[Dosiero:BanderaSanVicente.jpg|20px|border]] '''[[Kantono San Vicente|San Vicente]] || [[San Vicente (Ekvadoro)|San Vicente]] || 37.073 || 718 || 51,63 |- | 184 || [[Dosiero:Bandera de Santa Ana de Vuelta Larga.png|20px|border]] '''[[Kantono Santa Ana (Ekvadoro)|Santa Ana]] || [[Santa Ana (Ekvadoro)|Santa Ana]] || 47.385 || 1.022 || 46,36 |- | 185 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Santa Clara.png|20px]] '''[[Kantono Santa Clara (Ekvadoro)|Santa Clara]]''' || [[Santa Clara (Ekvadoro)|Santa Clara]] || 3.565 || 311 || 11,46 |- | 186 || '''[[Kantono Santa Cruz|Santa Cruz]] || [[Puerto Ayora]] || 15.393 || 1.794 || 8,58 |- | 187 || '''[[Kantono Santa Elena|Santa Elena]]''' || [[Santa Elena (Ekvadoro)|Santa Elena]] || 144.076 || 3.880 || 37,13 |- | 188 || '''[[Kantono Santa Isabel|Santa Isabel]]''' || [[Santa Isabel (urbo)|Santa Isabel]] || 18.393 || 781 || 23,55 |- | 189 || [[Dosiero:Flag of Santa Lucía.svg|20px]] '''[[Kantono Santa Lucía|Santa Lucía]] || [[Santa Lucía (Ekvadoro)|Santa Lucía]] || 38.923 || 359 || 108,42 |- | 190 || [[Dosiero:Flag of Santa Rosa.svg|20px]] '''[[Kantono Santa Rosa|Santa Rosa]] || [[Santa Rosa (Ekvadoro)|Santa Rosa]] || 69.036 || 889 || 77,65 |- | 191 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Santiago.png|20px]] '''[[Kantono Santiago|Santiago]]''' || [[Santiago de Méndez]] || 9.295 || 1.691 || 5,49 |- | 192 || [[Dosiero:Flag of Santo Domingo de los Colorados.svg|20px]] '''[[Kantono Santo Domingo (Ekvadoro)|Santo Domingo]]''' || [[Santo Domingo (Ekvadoro)|Santo Domingo]] || 368.013 || 3.805 || 96,71 |- | 193 || [[Dosiero:Bandera de Saraguro.png|20px|border]] '''[[Kantono Saraguro|Saraguro]]''' || [[Saraguro]] || 30.183 || 1.080 || 27,94 |- | 194 || [[Dosiero:Bandera de Saquisilí.png|20px]] '''[[Kantono Saquisilí|Saquisilí]]''' || [[Saquisilí]] || 25.320 || 208 || 121,73 |- | 195 || [[Dosiero:Flag of Sevilla de Oro Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Sevilla de Oro|Sevilla de Oro]]''' || [[Sevilla de Oro]] || 5.889 || 314 || 18,75 |- | 196 || [[Dosiero:Bandera de Shushufindi.png|20px|border]] '''[[Kantono Shushufindi|Shushufindi]]''' || [[Shushufindi]] || 44.328 || 2.483 || 17,85 |- | 197 || [[Dosiero:Bandera de Sigchos.png|20px|border]] '''[[Kantono Sigchos|Sigchos]]''' || [[Sigchos]] || 21.944 || 1.313 || 16,71 |- | 198 || [[Dosiero:Flag of Sígsig Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Sígsig|Sígsig]]''' || [[Sígsig]] || 26.910 || 657 || 40,95 |- | 199 || [[Dosiero:Flag of Simón Bolívar, Ecuador.svg|20px]] '''[[Kantono Simón Bolívar|Simón Bolívar]] || [[Simón Bolívar (Ekvadoro)|Simón Bolívar]] || 25.483 || 359 || 70,98 |- | 200 || '''[[Kantono Sozoranga|Sozoranga]]''' || [[Sozoranga]] || 7.465 || 412 || 18,11 |- | 201 || [[Dosiero:Bandera de Bahía de Caraquez.png|20px|border]] '''[[Kantono Sucre|Sucre]] || [[Bahía de Caráquez]] || 59.157 || 764 || 77,43 |- | 202 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Sucumbíos.png|20px]] '''[[Kantono Sucumbíos|Sucumbíos]]''' || [[La Bonita]] || 3.390 || 1.502 || 2,25 |- | 203 || '''[[Kantono Sucúa|Sucúa]]''' || [[Sucúa]] || 18.318 || 893 || 20,51 |- | 204 || [[Dosiero:Bandera de Suscal.png|20px]] '''[[Kantono Suscal|Suscal]]''' || [[Suscal]] || 5.016 || 31 || 161,8 |- | 205 || [[Dosiero:Bandera de Taisha.png|20px]] '''[[Kantono Taisha|Taisha]]''' || [[Taisha]] || 18.437 || 6.090 || 3,02 |- | 206 || '''[[Cantón Tena|Tena]]''' || [[Tena (Ecuador)|Tena]] || 60.880 || 3.904 || 15,59 |- | 207 || [[Dosiero:Bandera de Tisaleo.png|20px]] '''[[Kantono Tisaleo|Tisaleo]]''' || [[Tisaleo]] || 12.137 || 59 || 205,71 |- | 208 || [[Dosiero:Bandera de Tiwintza.png|20px|border]] '''[[Kantono Tiwintza|Tiwintza]]''' || [[Santiago (Ekvadoro)|Santiago]] || 6.995 || 816 || 8,57 |- | 209 || [[Dosiero:Bandera de Tosagua.png|20px|border]] '''[[Kantono Tosagua|Tosagua]] || [[Tosagua]] || 38.341 || 377 || 101,7 |- | 210 || [[Dosiero:Flag of Tulcán.svg|20px]] '''[[Kantono Tulcán|Tulcán]]''' || [[Tulcán]] || 86.498 || 1.801 || 48,02 |- | 211 || '''[[Kantono Urdaneta|Urdaneta]]''' || [[Catarama]] || 29.263 || 377 || 77,62 |- | 212 || [[Dosiero:Bandera de Valencia.svg|20px]] '''[[Kantono Valencia|Valencia]]''' || [[Valencia (Ekvadoro)|Valencia]] || 42.556 || 707 || 60,19 |- | 213 || [[Dosiero:Bandera de 24 de Mayo.png|20px]] '''[[Kantono Veinticuatro de mayo|Veinticuatro de mayo]] || [[Sucre (Ekvadoro)|Sucre]] || 28.846 || 524 || 55,04 |- | 214 || [[Dosiero:Bandera de Ventanas.png|20px|border]] '''[[Kantono Ventanas|Ventanas]]''' || [[Ventanas (Ekvadoro)|Ventanas]] || 66.551 || 282 || 235,99 |- | 215 || '''[[Kantono Vinces|Vinces]]''' || [[Vinces]] || 71.736 || 693 || 103,51 |- | 216 || [[Dosiero:Yacuambiflag.gif|20px]] '''[[Kantono Yacuambi|Yacuambi]]''' || [[Yacuambi]] || 5.835 || 1.242 || 4,69 |- | 217 || [[Dosiero:Flag of Yaguachi.svg|20px]] '''[[Kantono Yaguachi|Yaguachi]] || [[Yaguachi]] || 60.958 || 515 || 118,36 |- | 218 || [[Dosiero:Yantzazaflag.gif|20px]] '''[[Kantono Yantzaza|Yantzaza]]''' || [[Yantzaza]] || 18.675 || 990 || 18,86 |- | 219 || [[Dosiero:Bandera de Zamora (Ecuador).svg|20px]] '''[[Kantono Zamora|Zamora]]''' || [[Zamora (Ekvadoro)|Zamora]] || 25.510 || 1.876 || 13,59 |- | 220 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Zapotillo.png|20px|border]] '''[[Kantono Zapotillo|Zapotillo]]''' || [[Zapotillo]] || 12.312 || 1.238 || 9,94 |- | 221 || [[Dosiero:Bandera zaruma 2.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Zaruma|Zaruma]] || [[Zaruma]] || 24.097 || 644 || 37,41 |} == Azuay == {{Ĉefartikolo|Azuay}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Flag of Camilo Ponce Enríquez Canton.svg|20px|border]] '''[[Cantón Camilo Ponce Enríquez|Camilo Ponce Enríquez]]''' || [[Camilo Ponce Enríquez (ciudad)|Camilo Ponce Enríquez]] || 21.998 || 639 || 34,42 |- | 2 || [[Dosiero:Flag of Chordeleg Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Chordeleg|Chordeleg]]''' || [[Chordeleg]] || 12.577 || 105 || 119,78 |- | 3 || [[Dosiero:Flag of Cuenca, Ecuador.svg|20px|border]] '''[[Kantono Cuenca|Cuenca]]''' || [[Cuenca (Ekvadoro)|Cuenca]] || 505.585 || 3.086 || 163,83 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera Canton El Pan.svg|20px|border]] '''[[Kantono El Pan|El Pan]]''' || [[El Pan]] || 3.036 || 132 || 23 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Girón.png|20px]] '''[[Kantono Girón|Girón]]''' || [[Girón]] || 12.607 || 347 || 36,33 |- | 6 ||'''[[Kantono Guachapala|Guachapala]]''' || [[Guachapala]] || 3.409 || 41 || 83,14 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera Canton Gualaceo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Gualaceo|Gualaceo]]''' || [[Gualaceo]] || 42.709 || 347 || 123,08 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera de Nabón.png|20px|border]] '''[[Kantono Nabón|Nabón]]''' || [[Nabón]] || 15.892 || 636 || 24,98 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera Canton Oña.svg|20px]] '''[[Kantono Oña|Oña]]''' || [[Oña]] || 3.583 || 295 || 12,14 |- | 10 || [[Dosiero:Bandera Canton Paute.svg|20px|border]] '''[[Kantono Paute|Paute]] || [[Paute]] || 25.494 || 267 || 95,48 |- | 11 || [[Dosiero:Flag of Pucará Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Pucará|Pucará]]''' || [[Pucará]] || 10.052 || 848 || 11,95 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera Canton San Fernando.svg|20px|border]] '''[[Kantono San Fernando|San Fernando]]''' || [[San Fernando (Ekvadoro)|San Fernando]] || 3.993 || 142 || 70,78 |- | 13 || '''[[Kantono Santa Isabel|Santa Isabel]]''' || [[Santa Isabel (urbo)|Santa Isabel]] || 18.393 || 781 || 23,55 |- | 14 || [[Dosiero:Flag of Sevilla de Oro Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Sevilla de Oro|Sevilla de Oro]]''' || [[Sevilla de Oro]] || 5.889 || 314 || 18,75 |- | 15 || [[Dosiero:Flag of Sígsig Canton.svg|20px|border]] '''[[Kantono Sígsig|Sígsig]]''' || [[Sígsig]] || 26.910 || 657 || 40,95 |- |} == Bolívar == {{Ĉefartikolo|Bolívar (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Caluma|Caluma]]''' || [[Caluma]] || 13.129 || 176 || 74,37 |- | 2 ||'''[[Kantono Chillanes|Chillanes]]''' || [[Chillanes]] || 11.861 || 655 || 18,1 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Chimbo.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Chimbo|Chimbo]] || [[Chimbo]] || 17.406 || 262 || 66,43 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Echendía.png|20px|border]] '''[[Kantono Echeandía|Echeandía]]''' || [[Echeandía]] || 12.114 || 230 || 52,66 |- | 5 || '''[[Kantono Guaranda|Guaranda]]''' || [[Guaranda]] || 91.877 || 1.898 || 48,40 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Las Naves.png|20px|border]] '''[[Kantono Las Naves|Las Naves]]''' || [[Las Naves (urbo)|Las Naves]] || 6.092 || 147 || 41,44 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de San Miguel de Bolívar.png|20px|border]] '''[[Kantono San Miguel|San Miguel]]''' || [[San Miguel (Ekvadoro)|San Miguel]] || 3.565 || 570 || 6,25 |- |} == Cañar == {{Ĉefartikolo|Canar}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Azogues|Azogues]]''' || [[Azogues]] || 70.064 || 613 || 114,29 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Biblián.png|20px]] '''[[Kantono Biblián|Biblián]]''' || [[Biblián]] || 20.817 || 277 || 75,15 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Cañar.png|20px]] '''[[Kantono Cañar|Cañar]] || [[Cañar (urbo)|Cañar]] || 59.323 || 1.804 || 32,88 |- | 4 || '''[[Kantono Déleg|Déleg]]''' || [[Déleg]] || 6.100 || 78 || 78,2 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20px|border]] '''[[Kantono El Tambo|El Tambo]]''' || [[El Tambo (Ekvadoro)|El Tambo]] || 9.475 || 65 || 145,76 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de La Troncal.png|20px|border]] '''[[Kantono La Troncal|La Troncal]]''' || [[La Troncal]] || 54.389 || 65 || 167,86 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Suscal.png|20px]] '''[[Kantono Suscal|Suscal]]''' || [[Suscal]] || 5.016 || 31 || 161,8 |- |} == Carchi == {{Ĉefartikolo|Carchi}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 ||'''[[Kantono Bolívar (Carchi)|Bolívar]]''' || [[Bolívar (Carchi)|Bolívar]] || 14.347 || 353 || 40,64 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Espejo.png|20px]] '''[[Kantono Espejo|Espejo]]''' || [[El Ángel (urbo)|El Ángel]] || 13.634 || 554 || 24,61 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Mira.png|20px|border]] '''[[Kantono Mira|Mira]] || [[Mira (Ekvadoro)|Mira]] || 12.180 || 588 || 20,71 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Montúfar.png|20px]] '''[[Kantono Montúfar|Montúfar]]''' || [[San Gabriel (Ekvadoro)|San Gabriel]] || 30.511 || 383 || 79,66 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de San Pedro de Huaca.png|20px|border]] '''[[Kantono San Pedro de Huaca|San Pedro de Huaca]]''' || [[Huaca (urbo)|Huaca]] || 7.624 || 65 || 107,38 |- | 6 || [[Dosiero:Flag of Tulcán.svg|20px]] '''[[Kantono Tulcán|Tulcán]]''' || [[Tulcán]] || 86.498 || 1.801 || 48,02 |- |} == Chimborazo == {{Ĉefartikolo|Chimborazo (provinco)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Alausí.png|20px]] '''[[Kantono Alausí|Alausí]]''' || [[Alausí]] || 44.089 || 1.644 || 26,81 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Chambo.png|20px]] '''[[Kantono Chambo|Chambo]]''' || [[Chambo]] || 11.885 || 163 || 72,91 |- | 3 || '''[[Kantono Chunchi|Chunchi]] || [[Chunchi]] || 12.685 || 273 || 46,46 |- | 4 || '''[[Kantono Colta|Colta]]''' || [[Cajabamba (Ekvadoro)|Cajabamba]] || 44.971 || 829 || 54,24 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Cumandá.png|20px]] '''[[Kantono Cumandá|Cumandá]]''' || [[Cumandá (urbo)|Cumandá]] || 12.922 || 159 || 81,27 |- | 6 || '''[[Kantono Guamote|Guamote]]''' || [[Guamote]] || 45.153 || 1.216 || 37,13 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Guano.png|20px|border]] '''[[Kantono Guano|Guano]]''' || [[Guano (urbo)|Guano]] || 42.851 || 473 || 90,59 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera de Pallatanga.png|20px|border]] '''[[Kantono Pallatanga|Pallatanga]]''' || [[Pallatanga]] || 11.544 || 377 || 30,62 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Penipe.png|20px|border]] '''[[Kantono Penipe|Penipe]]''' || [[Penipe]] || 6.739 || 370 || 18,21 |- | 10 || [[Dosiero:Bandera de Riobamba.svg|20px]] '''[[Kantono Riobamba|Riobamba]]''' || [[Riobamba]] || 225.741 || 978 || 230,81 |- |} == Cotopaxi == {{Ĉefartikolo|Cotopaxi (provinco)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de la Maná.png|20px|border]] '''[[Kantono La Maná|La Maná]]''' || [[La Maná]] || 42.216 || 663 || 63,67 |- | 2 || [[Dosiero:BanderaLatacunga.JPG|20px]] '''[[Kantono Latacunga|Latacunga]]''' || [[Latacunga]] || 170.489 || 1.377 || 123,81 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Pangua.png|20px]] '''[[Kantono Pangua|Pangua]] || [[El Corazón (urbo)|El Corazón]] || 21.965 || 721 || 20,46 |- | 4 ||'''[[Kantono Pujilí|Pujilí]]''' || [[Pujilí]] || 69.055 || 1.308 || 52,79 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Salcedo.png|20px|border]] '''[[Kantono Salcedo|Salcedo]]''' || [[Salcedo (Ekvadoro)|Salcedo]] || 58.216 || 484 || 120,28 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Saquisilí.png|20px]] '''[[Kantono Saquisilí|Saquisilí]]''' || [[Saquisilí]] || 25.320 || 208 || 121,73 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Sigchos.png|20px|border]] '''[[Kantono Sigchos|Sigchos]]''' || [[Sigchos]] || 21.944 || 1.313 || 16,71 |} == El Oro == {{Ĉefartikolo|El Oro (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Ban-arenillas.jpg|20px]] '''[[Kantono Arenillas|Arenillas]]''' || [[Arenillas (Ekvadoro)|Arenillas]] || 26.844 || 803 || 33,42 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera_atahualpa.jpg|20px]] '''[[Kantono Atahualpa|Atahualpa]]''' || [[Paccha]] || 5.833 || 278 || 20,98 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Balsas.png|20px]] '''[[Kantono Balsas|Balsas]] || [[Balsas (urbo)|Balsas]] || 6.861 || 69 || 99,43 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Chilla.png|20px]] '''[[Kantono Chilla|Chilla]]''' || [[Chilla (Ekvadoro)|Chilla]] || 2.484 || 328 || 7,57 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de El Guabo.png|20px]] '''[[Kantono El Guabo|El Guabo]]''' || [[El Guabo]] || 50.009 || 603 || 82,93 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Huaquillas.png|20px]] '''[[Kantono Huaquillas|Huaquillas]]''' || [[Huaquillas]] || 47.706 || 72 || 662,58 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Las Lajas.png|20px|border]] '''[[Kantono Las Lajas|Las Lajas]]''' || [[La Victoria (Ekvadoro)|La Victoria]] || 4.794 || 297 || 16,14 |- | 8 || [[Dosiero:Machala Flag.svg|20px|border]] '''[[Kantono Machala|Machala]]''' || [[Machala]] || 245.972 || 338 || 727,72 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Marcabelí.png|20px|border]] '''[[Kantono Marcabelí|Marcabelí]]''' || [[Marcabelí]] || 5.450 || 147 || 37,07 |- | 10 || '''[[Kantono Pasaje|Pasaje]]''' || [[Pasaje (urbo)|Pasaje]] || 72.806 || 451 || 161,43 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Piñas.png|20px]] '''[[Kantono Piñas|Piñas]] || [[Piñas]] || 25.988 || 615 || 42,25 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Portovelo.png|20px]] '''[[Kantono Portovelo|Portovelo]] || [[Portovelo]] || 12.200 || 282 || 43,26 |- | 13 || [[Dosiero:Bandera de Santa Rosa.png|20px]] '''[[Kantono Santa Rosa|Santa Rosa]] || [[Santa Rosa (Ekvadoro)|Santa Rosa]] || 69.036 || 889 || 77,65 |- | 14 || [[Dosiero:Bandera zaruma 2.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Zaruma|Zaruma]] || [[Zaruma]] || 24.097 || 644 || 37,41 |- |} == Esmeraldas == {{Ĉefartikolo|Esmeraldas (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Atacames.png|20px|border]] '''[[Kantono Atacames|Atacames]]''' || [[Atacames]] || 41.526 || 511 || 81,26 |- | 2 || '''[[Kantono Eloy Alfaro|Eloy Alfaro]]''' || [[Limones (Ekvadoro)|Limones]] || 39.739 || 4.302 || 9,23 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera Província Esmeraldas.svg|20px|border]] '''[[Kantono Esmeraldas|Esmeraldas]]''' || [[Esmeraldas (Ekvadoro)|Esmeraldas]] || 189.504 || 1.351 || 140,26 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Muisne.png|20px]] '''[[Kantono Muisne|Muisne]]''' || [[Muisne]] || 28.474 || 1.265 || 22,50 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Quinindé.png|20px|border]] '''[[Kantono Quinindé|Quinindé]]''' || [[Quinindé]] || 122.570 || 3.855 || 3,17 |- | 6 || '''[[Kantono Río Verde|Río Verde]]''' || [[Río Verde (Ekvadoro)|Río Verde]] || 26.869 || 1.506 || 17,84 |- | 7 || '''[[Kantono San Lorenzo|San Lorenzo]]''' || [[San Lorenzo (Ekvadoro)|San Lorenzo]] || 42.486 || 3.106 || 13,67 |- |} == Galápagos == {{Ĉefartikolo|Galapagoj (provinco)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Isabela|Isabela]]''' || [[Puerto Villamil]] || 2.256 || 5.367 || 0,42 |- | 2 || '''[[Kantono San Cristóbal|San Cristóbal]]''' || [[Puerto Baquerizo Moreno]] || 7.475 || 849 || 8,80 |- | 3 || '''[[Kantono Santa Cruz|Santa Cruz]] || [[Puerto Ayora]] || 15.393 || 1.794 || 8,58 |- |} == Guayas == {{Ĉefartikolo|Guayas}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Flag of Jujan.svg|20px]] '''[[Kantono Alfredo Baquerizo Moreno|Alfredo Baquerizo Moreno]]''' || [[Juján]] || 25.179 || 216 || 116,56 |- | 2 || [[Dosiero:Flag of Balao.svg|20px|border]] '''[[Kantono Balao|Balao]]''' || [[Balao]] || 20.523 || 465 || 44,13 |- | 3 || [[Dosiero:Flag of Balzar.svg|20px|border]] '''[[Kantono Balzar|Balzar]] || [[Balzar]] || 53.937 || 1.173 || 45,98 |- | 4 || [[Dosiero:Flag of Colimes.svg|20px|border]] '''[[Kantono Colimes|Colimes]]''' || [[Colimes]] || 23.423 || 758 || 30,9 |- | 5 || [[Dosiero:Flag of Marcelino Maridueña.svg|20px]] '''[[Kantono Coronel Marcelino Maridueña|Coronel Marcelino Maridueña]]''' || [[Marcelino Maridueña (urbo)|Marcelino Maridueña]] || 12.033 || 337 || 35,7 |- | 6 || [[Dosiero:Flag of Daule.svg|20px|border]] '''[[Kantono Daule|Daule]]''' || [[Daule]] || 120.326 || 475 || 253,32 |- | 7 || [[Dosiero:Flag of Durán.svg|20px|border]] '''[[Kantono Durán|Durán]]''' || [[Durán (urbo)|Durán]] || 235.769 || 339 || 695,48 |- | 8 || [[Dosiero:Flag of El Empalme.svg|20px|border]] '''[[Kantono El Empalme|El Empalme]]''' || [[El Empalme]] || 74.451 || 711 || 104,71 |- | 9 || '''[[Kantono El Triunfo|El Triunfo]]''' || [[El Triunfo (Ekvadoro)|El Triunfo]] || 44.778 || 405 || 110,56 |- | 10 || [[Dosiero:Flag of Bucay.svg|20px|border]] '''[[Kantono General Antonio Elizalde|General Antonio Elizalde]] || [[Bucay]] || 10.642 || 154 || 69,1 |- | 11 || [[Dosiero:Flag of Guayaquil.svg|20px|border]] '''[[Kantono Guayaquil|Guayaquil]] || [[Guayaquil]] || 2.350.915 || 3.445 || 682,41 |- | 12 || [[Dosiero:Flag of Isidro Ayora.svg|20px]] '''[[Kantono Isidro Ayora|Isidro Ayora]] || [[Isidro Ayora (urbo)|Isidro Ayora]] || 10.870 || 488 || 22,27 |- | 13 || [[Dosiero:Flag of Lomas de Sargentillo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Lomas de Sargentillo|Lomas de Sargentillo]] || [[Lomas de Sargentillo]] || 18.413 || 533 || 34,54 |- | 14 || [[Dosiero:Flag of Milagro.svg|20px|border]] '''[[Kantono Milagro|Milagro]]''' || [[Milagro (Ekvadoro)|Milagro]] || 166 634 || 401 || 415,55 |- | 15 || [[Dosiero:Flag of Italy.svg|20px|border]] '''[[Kantono Naranjal|Naranjal]] || [[Naranjal (Ekvadoro)|Naranjal]] || 69.012 || 2.015 || 42,25 |- | 16 || [[Dosiero:Flag of Naranjito.svg|20px|border]] '''[[Kantono Naranjito|Naranjito]] || [[Naranjito (Ekvadoro)|Naranjito]] || 37.186 || 250 || 148,74 |- | 17 || [[Dosiero:Flag of Nobol.svg|20px|border]] '''[[Kantono Nobol|Nobol]] || [[Nobol]] || 19.600 || 128 || 153,12 |- | 18 || [[Dosiero:Flag of Palestina.svg|20px]] '''[[Kantono Palestina|Palestina]] || [[Palestina (Ekvadoro)|Palestina]] || 16.065 || 205 || 78,36 |- | 19 || '''[[Kantono Pedro Carbo|Pedro Carbo]] || [[Pedro Carbo (urbo)|Pedro Carbo]] || 43.436 || 940 || 46,2 |- | 20 || [[Dosiero:Flag of General Villamil.svg|20px|border]] '''[[Kantono Playas|Playas]] || [[General Villamil]] || 41.935 || 280 || 149,76 |- | 21 || [[Dosiero:Flag of Urbina Jado.svg|20px]] '''[[Kantono Salitre|Salitre]] || [[Salitre (urbo)|Salitre]] || 57.402 || 387 || 148,32 |- | 22 || [[Dosiero:Flag of Samborondón.svg|20px]] '''[[Kantono Samborondón|Samborondón]] || [[Samborondón]] || 67.590 || 252 || 268,21 |- | 23 || [[Dosiero:Flag of Santa Lucía.svg|20px]] '''[[Kantono Santa Lucía|Santa Lucía]] || [[Santa Lucía (Ekvadoro)|Santa Lucía]] || 38.923 || 359 || 108,42 |- | 24 || [[Dosiero:Flag of Simón Bolívar, Ecuador.svg|20px]] '''[[Kantono Simón Bolívar|Simón Bolívar]] || [[Simón Bolívar (Ekvadoro)|Simón Bolívar]] || 25.483 || 359 || 70,98 |- | 25 || [[Dosiero:Flag of Yaguachi.svg|20px]] '''[[Kantono Yaguachi|Yaguachi]] || [[Yaguachi]] || 60.958 || 515 || 118,36 |- |} == Imbabura == {{Ĉefartikolo|Imbabura}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Atuntaqui.png|20px]] '''[[Kantono Antonio Ante|Antonio Ante]]''' || [[Atuntaqui]] || 43.518 || 79 || 550,86 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Cotacachi.png|20px|border]] '''[[Kantono Cotacachi|Cotacachi]]''' || [[Cotacachi (urbo)|Cotacachi]] || 40.036 || 1.809 || 22,13 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Ibarra.png|20px|border]] '''[[Kantono Ibarra|Ibarra]]''' || [[Ibarra (Ekvadoro)|Ibarra]] || 181.175 || 1.093 || 165,75 |- | 4 || '''[[Kantono Otavalo|Otavalo]]''' || [[Otavalo]] || 104.874 || 500 || 209,74 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Pimampiro.svg|20px]] '''[[Kantono Pimampiro|Pimampiro]]''' || [[Pimampiro]] || 12.970 || 437 || 29,67 |- | 6 || '''[[Kantono San Miguel de Urcuquí|San Miguel de Urcuquí]]''' || [[Urcuquí]] || 15.671 || 779 || 20,11 |- |} == Loja == {{Ĉefartikolo|Loja}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Calvas.png|20px]] '''[[Kantono Calvas|Calvas]]''' || [[Cariamanga]] || 28.185 || 855 || 32,96 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Catamayo.png|20px]] '''[[Kantono Catamayo|Catamayo]]''' || [[Catamayo]] || 30.638 || 649 || 47,2 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Celica.png|20px]] '''[[Kantono Celica|Celica]] || [[Celica]] || 14.468 || 518 || 27,93 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Chaguarpamba.png|20px]] '''[[Kantono Chaguarpamba|Chaguarpamba]]''' || [[Chaguarpamba]] || 7.161 || 312 || 22,95 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Espíndola.png|20px]] '''[[Kantono Espíndola|Espíndola]]''' || [[Amaluza]] || 14.799 || 521 || 28,4 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Gonzanamá.png|20px]] '''[[Kantono Gonzanamá|Gonzanamá]]''' || [[Gonzanamá]] || 12.716 || 1.272 || 9,99 |- | 7 || [[Dosiero:Flag of Loja.svg|20px]] '''[[Kantono Loja|Loja]]''' || [[Loja (Ekvadoro)|Loja]] || 214.855 || 1.928 || 111,43 |- | 8 || '''[[Kantono Macará|Macará]]''' || [[Macará]] || 19.018 || 578 || 32,9 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Olmedo de Loja.png|20px]] '''[[Kantono Olmedo (Loja)|Olmedo]]''' || [[Olmedo (Loja)|Olmedo]] || 4.870 || 109 || 44,67 |- | 10 || [[Dosiero:Bandera de Paltas.png|20px]] '''[[Kantono Paltas|Paltas]]''' || [[Catacocha]] || 23.801 || 1.124 || 21,17 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Pindal.png|20px|border]] '''[[Kantono Pindal|Pindal]]''' || [[Pindal]] || 8.645 || 194 || 44,56 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Puyango.png|20px|border]] '''[[Kantono Puyango|Puyango]]''' || [[Alamor (Ekvadoro)|Alamor]] || 15.513 || 643 || 24,12 |- | 13 || [[Dosiero:Bandera de Quilanga.png|20px]] '''[[Kantono Quilanga|Quilanga]]''' || [[Quilanga]] || 4.337 || 238 || 18,22 |- | 14 || [[Dosiero:Bandera de Saraguro.png|20px|border]] '''[[Kantono Saraguro|Saraguro]]''' || [[Saraguro]] || 30.183 || 1.080 || 27,94 |- | 15 || '''[[Kantono Sozoranga|Sozoranga]]''' || [[Sozoranga]] || 7.465 || 412 || 18,11 |- | 16 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Zapotillo.png|20px|border]] '''[[Kantono Zapotillo|Zapotillo]]''' || [[Zapotillo]] || 12.312 || 1.238 || 9,94 |- |} == Los Ríos == {{Ĉefartikolo|Los Ríos (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Baba|Baba]]''' || [[Baba (urbo)|Baba]] || 39.681 || 516 || 76,9 |- | 2 || '''[[Kantono Babahoyo|Babahoyo]]''' || [[Babahoyo]] || 153.776 || 1.076 || 142,91 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Buena Fe.png|20px|border]] '''[[Kantono Buena Fe|Buena Fe]] || [[Buena Fe (urbo)|Buena Fe]] || 63.148 || 569 || 110,98 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Mocahe.png|20px|border]] '''[[Kantono Mocache|Mocache]]''' || [[Mocache]] || 38.392 || 562 || 68,31 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Montalvo.png|20px]] '''[[Kantono Montalvo|Montalvo]]''' || [[Montalvo (Ekvadoro)|Montalvo]] || 24.164 || 362 || 66,75 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Palenque.png|20px|border]] '''[[Kantono Palenque|Palenque]]''' || [[Palenque (Ekvadoro)|Palenque]] || 22.320 || 570 || 39,15 |- | 7 || '''[[Kantono Puebloviejo|Puebloviejo]]''' || [[San Francisco de Puebloviejo|Puebloviejo]] || 36.477 || 336 || 108,56 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera de Quevedo.svg|20px|border]] '''[[Kantono Quevedo|Quevedo]]''' || [[Quevedo (Ekvadoro)|Quevedo]] || 173.575 || 303 || 572,85 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Quinsaloma.jpg|20px]] '''[[Kantono Quinsaloma|Quinsaloma]]''' || [[Quinsaloma]] || 16476 || 280 || 58,84 |- | 10 || '''[[Kantono Urdaneta|Urdaneta]]''' || [[Catarama]] || 29.263 || 377 || 77,62 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Valencia.svg|20px]] '''[[Kantono Valencia|Valencia]]''' || [[Valencia (Ekvadoro)|Valencia]] || 42.556 || 707 || 60,19 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Ventanas.png|20px|border]] '''[[Kantono Ventanas|Ventanas]]''' || [[Ventanas (Ekvadoro)|Ventanas]] || 66.551 || 282 || 235,99 |- | 13 || '''[[Kantono Vinces|Vinces]]''' || [[Vinces]] || 71.736 || 693 || 103,51 |- |} == Manabí == {{Ĉefartikolo|Manabí}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Calceta.svg|20px]] '''[[Kantono Bolívar (Manabí)|Bolívar]]''' || [[Calceta (urbo)|Calceta]] || 40.735 || 537 || 75,85 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera Cantonal de Chone.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Chone|Chone]]''' || [[Chone]] || 126.491 || 3.017 || 41,92 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de El Carmen.png|20px|border]] '''[[Kantono El Carmen|El Carmen]] || [[El Carmen (Ekvadoro)|El Carmen]] || 89.021 || 1.245 || 71,50 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Flavio Alfaro.png|20px|border]] '''[[Kantono Flavio Alfaro|Flavio Alfaro]]''' || [[Flavio Alfaro (urbo)|Flavio Alfaro]] || 25.004 || 1.343 || 18,61 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Jama.png|20px|border]] '''[[Kantono Jama|Jama]]''' || [[Jama (urbo)|Jama]] || 23.253 || 575 || 40,44 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de jaramijo.jpg|20px|border]] '''[[Kantono Jaramijó|Jaramijó]]''' || [[Jaramijó]] || 18.486 || 97 || 190,57 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Jipijapa.png|20px]] '''[[Kantono Jipijapa|Jipijapa]] || [[Jipijapa]] || 71.083 || 347 || 204,85 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Junín.png|20px]] '''[[Kantono Junín|Junín]]''' || [[Junín (Ekvadoro)|Junín]] || 18.942 || 246 || 77 |- | 9 || '''[[Kantono Manta|Manta]]''' || [[Manta (Ekvadoro)|Manta]] || 226.477 || 309 || 732,93 |- | 10 || '''[[Kantono Montecristi|Montecristi]]''' || [[Montecristi (Ekvadoro)|Montecristi]] || 70.294 || 734 || 95,76 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Olmedo.png|20px|border|border]] '''[[Kantono Olmedo (Manabí)|Olmedo]]''' || [[Olmedo (Manabí)|Olmedo]] || 9.844 || 253 || 38,9 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Paján.png|20px|border]] '''[[Kantono Paján|Paján]]''' || [[Paján]] || 37.073 || 1.079 || 34,35 |- | 13 || [[Dosiero:Bandera de Pedernales.png|20px]] '''[[Kantono Pedernales|Pedernales]]''' || [[Pedernales (Ekvadoro)|Pedernales]] || 55.128 || 1.932 || 28,53 |- | 14 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pichincha.png|20px|border]] '''[[Kantono Pichincha|Pichincha]]''' || [[Pichincha (urbo de Ekvadoro)|Pichincha]] || 30.244 || 1.067 || 28,34 |- | 15 || [[Dosiero:Bandera de Portoviejo.PNG|20px|border]] '''[[Kantono Portoviejo|Portoviejo]]''' || [[Portoviejo]] || 280.029 || 968 || 289,28 |- | 16 || [[Dosiero:Bandera de Puerto López.png|20px|border]] '''[[Kantono Puerto López|Puerto López]]''' || [[Puerto López (Ekvadoro)|Puerto López]] || 20.451 || 420 || 48,69 |- | 17 || [[Dosiero:Bandera de Rocafuerte.png|20px|border]] '''[[Kantono Rocafuerte|Rocafuerte]] || [[Rocafuerte (urbo)|Rocafuerte]] || 33.469 || 280 || 119,53 |- | 18 || [[Dosiero:BanderaSanVicente.jpg|20px|border]] '''[[Kantono San Vicente|San Vicente]] || [[San Vicente (Ekvadoro)|San Vicente]] || 37.073 || 718 || 51,63 |- | 19 || [[Dosiero:Bandera de Santa Ana de Vuelta Larga.png|20px|border]] '''[[Kantono Santa Ana (Ecuador)|Santa Ana]] || [[Santa Ana (Ekvadoro)|Santa Ana]] || 47.385 || 1.022 || 46,36 |- | 20 || [[Dosiero:Bandera de Bahía de Caraquez.png|20px|border]] '''[[Kantono Sucre|Sucre]] || [[Bahía de Caráquez]] || 59.157 || 764 || 77,43 |- | 21 || [[Dosiero:Bandera de Tosagua.png|20px|border]] '''[[Kantono Tosagua|Tosagua]] || [[Tosagua]] || 38.341 || 377 || 101,7 |- | 22 || [[Dosiero:Bandera de 24 de Mayo.png|20px]] '''[[Kantono Veinticuatro de mayo|Veinticuatro de mayo]] || [[Sucre (Ekvadoro)|Sucre]] || 28.846 || 524 || 55,04 |- |} == Morona Santiago == {{Ĉefartikolo|Morona-Santiago}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera Canton Gualaquiza.svg|20px|border]] '''[[Kantono Gualaquiza|Gualaquiza]]''' || [[Gualaquiza]] || 17.162 || 2.203 || 7,79 |- | 2 || '''[[Kantono Huamboya|Huamboya]]''' || [[Huamboya]] || 8.466 || 653 || 12,96 |- | 3 || '''[[Kantono Limón Indanza|Limón Indanza]] || [[General Leonidas Plaza Gutiérrez]] || 9.722 || 2.101 || 4,62 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Logroño.png|20px]] '''[[Kantono Logroño|Logroño]]''' || [[Logroño (Ekvadoro)|Logroño]] || 5.723 || 1.218 || 4,69 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera Macas.png|20px|border]] '''[[Kantono Morona|Morona]]''' || [[Macas (Ekvadoro)|Macas]] || 41.155 || 5.095 || 8,07 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pablo XI.png|20px|border]] '''[[Kantono Pablo Sexto|Pablo Sexto]]''' || [[Pablo Sexto (urbo)|Pablo Sexto]] || 1.823 || 1.371 || 1,32 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Palora.png|20px|border]] '''[[Kantono Palora|Palora]]''' || [[Palora]] || 9.936 || 1.436 || 6,91 |- | 8 || [[Dosiero:Bandera del Cantón San Juan Bosco.png|20px]] '''[[Kantono San Juan Bosco|San Juan Bosco]]''' || [[San Juan Bosco (Ekvadoro)|San Juan Bosco]] || 3.908 || 1.138 || 3,43 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Santiago.png|20px]] '''[[Kantono Santiago|Santiago]]''' || [[Santiago de Méndez]] || 9.295 || 1.691 || 5,49 |- | 10 || '''[[Kantono Sucúa|Sucúa]]''' || [[Sucúa]] || 18.318 || 893 || 20,51 |- | 11 || [[Dosiero:Bandera de Taisha.png|20px]] '''[[Kantono Taisha|Taisha]]''' || [[Taisha]] || 18.437 || 6.090 || 3,02 |- | 12 || [[Dosiero:Bandera de Tiwintza.png|20px|border]] '''[[Kantono Tiwintza|Tiwintza]]''' || [[Santiago (Ekvadoro)|Santiago]] || 6.995 || 816 || 8,57 |- |} == Napo == {{Ĉefartikolo|Napo (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Archidona (Ecuador).svg|20px|border]] '''[[Kantono Archidona|Archidona]]''' || [[Archidona (Ekvadoro)|Archidona]] || 24.969 || 3.029 || 8,24 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Carlos Julio Arosamena Tola.png|20px|border]] '''[[Kantono Carlos Julio Arosamena Tola|Carlos Julio Arosamena Tola]]''' || [[Carlos Julio Arosamena Tola (urbo)|Carlos Julio Arosamena Tola]] || 3.664 || 501 || 7,31 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de El Chaco.png|20px|border]] '''[[Kantono El Chaco|El Chaco]]''' || [[El Chaco (Ekvadoro)|El Chaco]] || 7.960 || 3.473 || 2,27 |- | 4 || '''[[Kantono Quijos|Quijos]]''' || [[Baeza (Ekvadoro)|Baeza]] || 6.224 || 1.577 || 3,94 |- | 5 || '''[[Cantón Tena|Tena]]''' || [[Tena]] || 60.880 || 3.904 || 15,59 |- |} == Orellana == {{Ĉefartikolo|Orellana (Ekvadoro)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Aguarico.png|20px|border]] '''[[Kantono Aguarico|Aguarico]]''' || [[Nuevo Rocafuerte]] || 4.847 || 11.358 || 0,42 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Puerto Francisco de Orellana.png|20px|border]] '''[[Kantono Francisco de Orellana|Orellana]]''' || [[Puerto Francisco de Orellana]] || 72.795 || 6.995 || 10,4 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de La Joya de Los Sachas.png|20px|border]] '''[[Kantono La Joya de los Sachas|La Joya de los Sachas]]''' || [[La Joya de los Sachas]] || 37.591 || 1.195 || 31,45 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Loreto.png|20px|border]] '''[[Kantono Loreto|Loreto]]''' || [[Loreto (Ekvadoro)|Loreto]] || 21.163 || 2.127 || 9,94 |- |} == Pastaza == {{Ĉefartikolo|Pastaza}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Arajuno.png|20px]] '''[[Kantono Arajuno|Arajuno]]''' || [[Arajuno]] || 6.491 || 8.767 || 0,74 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Mera.jpg|20px]] '''[[Kantono Mera|Mera]]''' || [[Mera (Ekvadoro)|Mera]] || 11.861 || 520 || 22,8 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Pastaza.png|20px]] '''[[Kantono Pastaza|Pastaza]]''' || [[Puyo]] || 62.016 || 19.727 || 3,14 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Santa Clara.png|20px]] '''[[Kantono Santa Clara (Ekvadoro)|Santa Clara]]''' || [[Santa Clara (Ekvadoro)|Santa Clara]] || 3.565 || 311 || 11,46 |- |} == Pichincha == {{Ĉefartikolo|Provinco Pichincha}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Flag of Cayambe.svg|20px]] '''[[Kantono Cayambe|Cayambe]]''' || [[Cayambe (urbo)|Cayambe]] || 85.795 || 1.189 || 72,15 |- | 2 || '''[[Kantono Mejía|Mejía]]''' || [[Machachi]] || 81.335 || 1.476 || 55,1 |- | 3 || [[Dosiero:Flag of Pedro Moncayo.svg|20px]] '''[[Kantono Pedro Moncayo|Pedro Moncayo]] || [[Tabacundo]] || 33.172 || 332 || 99,91 |- | 4 || '''[[Kantono Pedro Vicente Maldonado|Pedro Vicente Maldonado]]''' || [[Pedro Vicente Maldonado (urbo)|Pedro Vicente Maldonado]] || 12.924 || 620 || 20,84 |- | 5 || [[Dosiero:Flag of Puerto Quito.svg|20px]] '''[[Kantono Puerto Quito|Puerto Quito]]''' || [[Puerto Quito]] || 20.445 || 683 || 29,93 |- | 6 || [[Dosiero:Flag of Quito.svg|20px]] '''[[Metropolita Distrikto Kito]]''' || [[Quito]] || 2.239.191 || 4.183 || 535,3 |- | 7 || [[Dosiero:Flag of Sangolquí.svg|20px|border]] '''[[Kantono Rumiñahui|Rumiñahui]]''' || [[Sangolquí]] || 85.852 || 139 || 617,64 |- | 8 || [[Dosiero:Flag of San Miguel de Los Bancos.svg|20px|border]] '''[[Kantono San Miguel de Los Bancos|San Miguel de Los Bancos]]''' || [[San Miguel de Los Bancos]] || 17.573 || 839 || 20,94 |- |} == Santa Elena == {{Ĉefartikolo|Provinco Santa Elena}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera del Cantón La Libertad.png|20px|border]] '''[[Kantono La Libertad|La Libertad]]''' || [[La Libertad (Ekvadoro)|La Libertad]] || 95.942 || 26 || 3690,07 |- | 2 || '''[[Kantono Salinas|Salinas]]''' || [[Salinas (Ekvadoro)|Salinas]] || 68.675 || 97 || 707,98 |- | 3 || '''[[Kantono Santa Elena|Santa Elena]]''' || [[Santa Elena (Ekvadoro)|Santa Elena]] || 144.076 || 3.880 || 37,13 |- |} == Santo Domingo de los Tsáchilas == {{Ĉefartikolo|Provinco Santo Domingo de los Tsáchilas}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono La Concordia|La Concordia]]''' || [[La Concordia (Ekvadoro)|La Concordia]] || 42.924 || 375 || 114,46 |- | 2 || [[Dosiero:Flag of Santo Domingo de los Colorados.svg|20px]] '''[[Kantono Santo Domingo (Ekvadoro)|Santo Domingo]]''' || [[Santo Domingo (Ekvadoro)|Santo Domingo]] || 368.013 || 3.805 || 96,71 |- |} == Sucumbíos == {{Ĉefartikolo|Sucumbios}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera de Cascales.png|20px]] '''[[Kantono Cascales|Cascales]]''' || [[El Dorado de Cascales]] || 11.104 || 1.248 || 8,89 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Cuyabeno.png|20px]] '''[[Kantono Cuyabeno|Cuyabeno]]''' || [[Tarapoa]] || 7.133 || 3.875 || 1,84 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera de Lumbaqui.png|20px]] '''[[Kantono Gonzalo Pizarro|Gonzalo Pizarro]] || [[Lumbaquí]] || 8.599 || 2.223 || 3,86 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Lago Agrio.png|20px|border]] '''[[Kantono Lago Agrio|Lago Agrio]]''' || [[Nueva Loja]] || 91.744 || 3.139 || 29,22 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Putumayo.png|20px|border]] '''[[Kantono Putumayo|Putumayo]]''' || [[Puerto El Carmen de Putumayo]] || 10.174 || 3.559 || 2,85 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Shushufindi.png|20px|border]] '''[[Kantono Shushufindi|Shushufindi]]''' || [[Shushufindi]] || 44.328 || 2.483 || 17,85 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Sucumbíos.png|20px]] '''[[Kantono Sucumbíos|Sucumbíos]]''' || [[La Bonita]] || 3.390 || 1.502 || 2,25 |- |} == Tungurahua == {{Ĉefartikolo|Tungurahua (provinco)}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || [[Dosiero:Bandera Provincia Tungurahua.svg|20px]] '''[[Kantono Ambato|Ambato]]''' || [[Ambato (Ekvadoro)|Ambato]] || 329.856 || 1.009 || 326,91 |- | 2 || [[Dosiero:Bandera de Baños.png|20px]] '''[[Kantono Baños|Baños]]''' || [[Baños (Ekvadoro)|Baños]] || 20.018 || 1.065 || 18,79 |- | 3 || [[Dosiero:Bandera del Cantón Cevallos.png|20px|border]] '''[[Kantono Cevallos|Cevallos]] || [[Cevallos (urbo)|Cevallos]] || 8.163 || 19 || 429,63 |- | 4 || [[Dosiero:Bandera de Mocha.png|20px|border]] '''[[Kantono Mocha|Mocha]]''' || [[Mocha (Ekvadoro)|Mocha]] || 6.777 || 86 || 78,8 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Patate.png|20px|border]] '''[[Kantono Patate|Patate]]''' || [[Patate]] || 13.497 || 315 || 42,84 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de El Tambo.png|20px|border]] '''[[Kantono Pelileo|Pelileo]]''' || [[Pelileo]] || 56.573 || 202 || 280,06 |- | 7 || [[Dosiero:Bandera de Píllaro.png|20px]] '''[[Kantono Píllaro|Píllaro]]''' || [[Píllaro]] || 38.357 || 443 || 86,58 |- | 8 || '''[[Kantono Quero|Quero]]''' || [[Quero (urbo)|Quero]] || 11.544 || 173 || 66,72 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Tisaleo.png|20px]] '''[[Kantono Tisaleo|Tisaleo]]''' || [[Tisaleo]] || 12.137 || 59 || 205,71 |- |} == Zamora Chinchipe == {{Ĉefartikolo|Zamora-Chinchipe}} {| class="wikitable sortable" ! # ! Kantono ! Kantona ĉefurbo ! Loĝ. (2010) ! Areo (km²) ! Denseco |- | 1 || '''[[Kantono Centinela del Cóndor|Centinela del Cóndor]]''' || [[Parroquia Zumbi|Zumbi]] || 6.479 || 519 || 12,48 |- | 2 || [[Dosiero:Chinchipeflag.png|20px]] '''[[Kantono Chinchipe|Chinchipe]]''' || [[Zumba (urbo)|Zumba]] || 9.119 || 1.194 || 7,63 |- | 3 || [[Dosiero:Ec-z-pan.png|20px]] '''[[Kantono El Pangui|El Pangui]] || [[El Pangui]] || 8.619 || 614 || 14,03 |- | 4 || [[Dosiero: Bandera del cantón Nangaritza.png|20px]] '''[[Kantono Nangaritza|Nangaritza]]''' || [[Guayzimi]] || 5.196 || 2.026 || 2,56 |- | 5 || [[Dosiero:Bandera de Palanda.png|20px|border]] '''[[Kantono Palanda|Palanda]]''' || [[Palanda]] || 8.089 || 1.925 || 4,2 |- | 6 || [[Dosiero:Bandera de Paquisha.png|20px|border]] '''[[Kantono Paquisha|Paquisha]]''' || [[Paquisha (urbo)|Paquisha]] || 3.854 || 261 || 14,76 |- | 7 || [[Dosiero:Yacuambiflag.gif|20px]] '''[[Kantono Yacuambi|Yacuambi]]''' || [[Yacuambi]] || 5.835 || 1.242 || 4,69 |- | 8 || [[Dosiero:Yantzazaflag.gif|20px]] '''[[Kantono Yantzaza|Yantzaza]]''' || [[Yantzaza]] || 18.675 || 990 || 18,86 |- | 9 || [[Dosiero:Bandera de Zamora (Ecuador).svg|20px]] '''[[Kantono Zamora|Zamora]]''' || [[Zamora (Ekvadoro)|Zamora]] || 25.510 || 1.876 || 13,59 |- |} == Zonoj nelimigitaj == Estas 1.419 km² de ekvadora teritorio kiu ne estas atribuitaj al iu ajn provinco, nome: * Las Golondrinas * La Manga del Cura * El Piedrero == Aŭtoritatoj == En ĉiu kantono estas ''politikestro'', elektita kaj reprezentanta la interesojn de la [[Prezidento de Ekvadoro|prezidento]]. Ii havas ankaŭ [[urbestro]]n kaj [[municipo|municipan registaron]], elektita per popola voĉdonado. == Teritoria Organizado de Ekvadoro == {| align="center" id="toc" style="margin: 0 2em 0 2em;" ! style="background:Yellow; font-size: 150%; tx-color: White" align="center" width="105%" | '''Teritoria Organizado de Ekvadoro''' || [[Dosiero: Flag of Ecuador.svg|110px|]] |- | |-align="center" style="font-size: 120%;" | | [[Aŭtonomaj Regionoj de Ekvadoro|Regionoj-Distriktoj Metropolitaj]] '''|''' [[Provincoj de Ekvadoro|Provincoj]] '''|''' [[Kantonoj de Ekvadoro|Kantonoj]] '''|''' [[Paroĥejoj de Ekvadoro|Paroĥejoj]] |} == Vidu ankaŭ == <!--* [[Urboj de Ekvadoro]] * [[Geografio de Ekvadoro]]--> * [[Aŭtonomaj Regionoj de Ekvadoro|Regionoj de Ekvadoro]] * [[Provincoj de Ekvadoro]] * [[Paroĥejoj de Ekvadoro]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.editorialox.com/cantonesecuador.htm EditorialX.com] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150816150758/http://www.editorialox.com/cantonesecuador.htm |date=2015-08-16 }} Kantonoj de Ekvadoro * [http://www.statoids.com/yec.html Statoids] [[Kategorio:Geografio de Ekvadoro]] 55nrngr3zses1aq2fw6dl3kthbotxtw 0 446822 9369099 8573616 2026-05-09T08:51:12Z Sj1mor 12103 /* Eksteraj ligiloj */ 9369099 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | nomo = Yu Gil-jun | dosiero = Yu Kil-chun.jpg | priskribo = | grandeco de dosiero = | dato de naskiĝo = [[4-a de oktobro]] [[1856]] | loko de naskiĝo = [[Seoul]], [[Sudkoreio]] | dato de morto = [[30-a de septembro]] [[1914]] | loko de morto = [[Seoul]], [[Sudkoreio]] }} '''Yu Gil-jun''' ([[korea|koree]]: 유길준;兪吉濬, [[4-a de oktobro]] [[1856]] - [[30-a de septembro]] [[1914]]) estis [[koreio|korea]] sendependeca aktivisto kaj politikisto, reformisma aktivisto, klerisma filozofo.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://koreandb.nate.com/history/people/detail?sn=10557 |titolo=Yu Gil-jun |alirdato=2013-07-25 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140108040831/http://koreandb.nate.com/history/people/detail?sn=10557 |arkivdato=2014-01-08 }}</ref> Kromnomo estis '''Gudang''' (구당 矩堂), '''Chonmin''' (천민 天民), '''Guil''' (구일 矩一). == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://people.aks.ac.kr/front/tabCon/ppl/pplView.aks?pplId=PPL_6JOc_A1856_1_0007938 Yu Gil-jun] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160303185808/http://people.aks.ac.kr/front/tabCon/ppl/pplView.aks?pplId=PPL_6JOc_A1856_1_0007938 |date=2016-03-03 }} {{ko}} * [http://koreandb.nate.com/history/people/detail?sn=10557 Yu Gil-jun] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140108040831/http://koreandb.nate.com/history/people/detail?sn=10557 |date=2014-01-08 }} {{ko}} * [http://100.daum.net/encyclopedia/view.do?docid=b17a1201b Yu Gil-jun] {{Webarchiv|url=https://archive.is/20120713141145/http://100.daum.net/encyclopedia/view.do?docid=b17a1201b |date=2012-07-13 }} {{ko}} * [http://mtcha.com.ne.kr/koreaman/sosun/man94-suyugyunmun.htm Yu Gil-jun] {{ko}} * [http://nationalculture.mcst.go.kr/person/data/person_view.jsp?cp_seq=154 구당 유길준(矩堂 兪吉濬):2003년 12월의 문화 인물] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140108040747/http://nationalculture.mcst.go.kr/person/data/person_view.jsp?cp_seq=154 |date=2014-01-08 }} {{ko}} {{Ĝermo|sudkoreo|politikisto}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Yu, Gil-jun}} [[Kategorio:Koreaj sendependecaj aktivuloj]] [[Kategorio:Koreaj politikistoj]] 6vr1jk58dapanwdvqycu4o9qid3l2pt 2 457859 9369150 9368672 2026-05-09T09:58:21Z ThomasPusch 1869 /* Medicinaj temoj */ 9369150 wikitext text/x-wiki [[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] Pri saĝa apliko de vikidatumaro en esperantlingvaj paĝoj vidu ankaŭ [[Uzanto:ThomasPusch/provejo2|provejon2]]. :[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] Kaj pri Quickstatements kaj Petscan por iom aŭtomatigite plibonigi vikidatumojn [[Uzanto:ThomasPusch/provejo3|provejon3]] ::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] [https://commonshelper.toolforge.org/?interface=eo&image=Karte_Otzberg.jpg&lang=eo komuneja helpilo] :::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] [[:Kategorio:Vikipedio:Forigoj]] ::::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj]] [2025 12 21] ! :::: «Ĉiuj konsentas ke ruĝa ligilo devas ne ekzisti, se ĝi ne estas bluigebla laŭ vikipediaj reguloj. Tio signifas ke la temo de ruĝa ligilo devas esti [[Vikipedio:Menciindeco|menciinda]] kaj [[Vikipedio:Kontrolebleco|kontrolebla]].» Tamen, ĉu ruĝa ligilo estas tia, senespera, estas en duba kazo diskutenda. - cetere: noto pri misa ruĝa ligilo troveblas en [[diskuto:Aŝkelon]]. :::::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] Landonoma barakto en Vikipedio kadre de la tielnomata "[[Io-ujo-batalo]]": [[Vikipedio:Baloto/Landonoma unueco]] - fina rezulto de la diskuto, baloto en 2009. == Notoj por mi mem == :2024-05-10: tagaj listoj reviziitaj ĝis la [[13-a de majo]] (lundo) <!--Rémi sim ankaŭ kontribuas, ekz. pri 7-a de julio--> :{{ŝ|ruĝaj ligiloj}} :La multegaj fuŝaj anonciloj pri neekzistaj portaloj parte menciiĝas en [[Vikipedio:Lua/Petoj/Arkivo]] :ŝanĝi kolorojn en germana GIMP: Ferben, Abbilden kaj Farbvertauschung. :Pliaj listoj forigindaj [[Alfabeta listo de la deputitoj de la 14-a parlamenta periodo de la kvina Franca Respubliko|1]] [[Listo de la francaj parlamentaj periodoj|2]], [[Listo de la deputitaj distriktoj de Loire-Atlantique|3]], [[Listo de la deputitaj distriktoj de Loire-Atlantique|4]] Ekzemplaj ĝermaj artikoloj pri Italio [[Muggiò]] kaj [[Arese]]<!-- dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} alto = {{Vikidata ero|p-kodo=P2044}}, CO ĝis Colonno --> (por frakcio elturniĝo laŭ [[Camo]]), pri Francio [[Chanaz]] aŭ [[Geloux]] (por nova paĝo de franca komunumo: [[Flassigny]] en Mozio), [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Tresques&action=edit&oldid=8354148 Tresques simple] aŭ [[Civrac-en-Médoc]] por Ĝirondio (kaj [[Bonnay]] por apartigilo), pri Rusio [[Orsko]], pri Skotlando [[Ayr]], pri Anglio ekz. [[Bathford]] kaj pri Usono [[Daytona Beach]], [[Evanston]] aŭ nun ĝerme [[Alturas]] (kantono minimuma ekz. [[kantono Yolo]], censa retejo ekz. [[Hollister]])- pri Rumanio [[Sânandrei]].<!--{{Ĉi tiu artikolo|temas pri la rumania komunumo [[Letea Veche]]. Atentu ke ankaŭ ekzistas tre similnoma [[---]].}} --> Pri la tre katolika Italio: en [[Barzio]] patronas '''Alessio''' Bergama, en [[Basiliano]] '''Andreo''', en [[Crandola Valsassina|Crandola]] '''Antonio''' la Granda, en [[Barzago]] '''Bartolo''', en [[Cesana Brianza|Cesana]] Firmo+Rustiko, en [[Cremeno]] '''Georgo''', en [[Azzano d'Asti|Azzano]] '''Jakobo pli aĝa''', en [[Bulciago]] '''Johano Ev.''', en [[Cernusco Lombardone|Cernusco]] '''Johano Bapt.''', en [[Castions di Strada|Castions]] '''Jozefo''', en [[Castello di Brianza]] '''Laŭrenco''', en [[Cusio]] '''Margareta''', en [[Entratico]] '''Marteno''', en [[Costa Masnaga]] la levo de '''Maria''', en [[Colle Brianza]] '''Miĥaelo''', en [[Cividate al Piano]] '''Nikolao''', en [[Ampezzo]] '''Petro+Paŭlo''', en [[Viale]] '''Roĥo''', en [[Terno]] '''Valenteno''', en [[Missaglia]] '''Viktoro''' kaj en [[Barzanò]] '''Vito''' ktp. p417: [[Montiglio Monferrato]] "Kristana patrono estas la sanktulo [[{{#invoke:Wikidata|claim|P417}}]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago." : referencoj por patrono (kopiu en redakta modo): <ref name="patrono1">[https://www.santodelgiorno.it/patroni/valle-salimbene/ informoj en la retejo ''santodelgiorno.it''] ({{it}})</ref><ref name="patrono2">[http://www.comuni-italiani.it/018/169/ informoj en la retejo ''comuni-italiani.it''] ({{it}})</ref> :... [[]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago.<ref name="patrono1"/><ref name="patrono2"/> p47: La teritorio havas komunan limon kun <nowiki>{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj|parameter=link}}</nowiki>. Informkeste: <pre> | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = | tipo1= reliefo | zomo = 10 </pre> Ekzemplo por aldono de sendependa ekstera mapo por paĝoj en kiuj mankas ĉiaj bildoj: [[Gonnoscodina]]. Por senespere malplenaj tekstoj pri {{Brazilo}}: [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/ekzemplo Brazilo MG]]. Ankaŭ tiam ankoraŭ necesas a) adapti mikroregionon kaj se necese mezoregionon, kontroli kaj en kazo de vikidatuma vakuo nevidigi la retejon, c) en vikidatumoj aldoni priskribon kaj ĉ) adapti la nombron de loĝantoj al la plej lasta indiko. Rilate al tio: d: TiagoLubiana ‎ →‎ Municipalities of Minas-Gerais/Brazil... Ĝenerale: apartigilo ekz. [[Saint-Just]]. En 2022 funkcianta ligilo al la ANB en Vieno: [[Ellen Gregory]] ([[Peasedown St. John]]). Kantista ĝermo ekzemple [[Katrina Leskanich]] kun grupo [[Katrina and the Waves]]. Por ne devi tajpi ĝin permane aŭ elserĉi ĝin pli komplike, jen por mi mem la ligilo pri la [[Specialaĵo:Protokolo/delete|protokolo de forigoj]]. * Noto ekzempla <small>''bildo tiom aĝa ke probable ĝi estas jam sen-kopirajta, sed tiom malbonkvalita, ke ne indas konservi ĝin aŭ transporti al la vikimedia komunejo''</small> Rumanio, <ref: [https://web.archive.org/web/20130613102945/http://exonyme.bplaced.net/Board/Thread-Siebenb%C3%BCrgen-Banat-Kreischgebiet-Marmarosch-Maramuresch-Neue-korrekte-ON-Liste germanlingvaj loknomoj, listo arkivigita je junio 2013] ({{de}})</ref> * [[Scornicești]] aŭ [[Giurgiu]] por ne montri la grafike tre modestan situomapon el vikidatumaro * [[Vikipedio:Vikidatumoj/Ĵusmortintoj]] * Pri Panĝabo / Panĝabio ŝajne ĝis printempo 2023 la difino de vortaro.net kaj de papera PIV en la eldonoj de 1970 ĝis 2020 ankoraŭ estis lando = Panĝabo, sed almenaŭ en 2026 estas lando = Panĝabio. Ĉar Didcorn jam je l' 23 jun. 2023 notis la novan PIV-an difinon en la paĝo [[Panĝabo (Barato)]], mi konjektas ke jam tiam B. Wennergren ŝanĝis la kapvorton en la reta PIV-datumaro. Domaĝe ke tio ne sincere dokumentiĝis, sed ĉiukaze nun kun bona konscienco eblas varbi por tutnova landonomo "Panĝabio". 00:40, 13 feb. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) === Krome teknike: === * {{ŝ|Post diskuto ne forigita}} ekzemplo [[Diskuto:Jacob Schwartz]] * [[:Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj]] * [[:Kategorio:Nun en Komunejo]] * [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] ([[Ŝablono:Forigu tuj|ŝ]]) * [[Specialaĵo:Neuzataj bildoj]] * [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj]] * [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj]] * [[Vikipedio:Problemaj uzantoj]] * [[Specialaĵo:Forbarlisto_de_IP-adresoj]] ::>> ATENTU Mesa, Arizono {{uzanto2|~2025-53015-3}} 2025 9 7, ĝis nun nenio plu, ĉiuj saĝaj redaktoj ::>> KAJ Luksemburgio {{uzanto2|~2025-56511-3}} 2025 9 9, same ĝis nun nenio plu, ĉiuj saĝaj redaktoj ** [https://eo.wikipedia.org/wiki/Specialaĵo:Forbarlisto_de_IP-adresoj?wpOptions&#91;&#93;=userblocks&wpOptions&#91;&#93;=autoblocks forbaritaj IP-adresoj] ** [https://eo.wikipedia.org/wiki/Specialaĵo:Forbarlisto_de_IP-adresoj?wpOptions&#91;&#93;=userblocks&wpOptions&#91;&#93;=autoblocks&wpOptions&#91;&#93;=tempblocks porĉiam forbaritaj IP-adresoj (estu malplena)] * [[Vikipedio:Markitaj versioj/reviziantoj‎]] * [[Vikipedio:Roboto/Permespeto]] ** {{UzuloKontilo|Taylorbot}} [[Specialaĵo:Rajtoj_de_uzantoj/Taylorbot|rajtigo]] ĝis 2024-04-08 14:48 ** {{UzuloKontilo|Taylor 49}} [[Specialaĵo:Rajtoj_de_uzantoj/Taylor_40|rajtigo]] ĝis 2024-04-08 14:48 ** {{UzuloKontilo|Ĉaŭ-ĉaŭ-bot}} [[Specialaĵo:Rajtoj_de_uzantoj/Ĉaŭ-ĉaŭ-bot|rajtigo]] * [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo]] * [https://xtools.wmcloud.org/adminstats/eo.wikipedia.org/2022-12-01/2023-12-01 Administraj agoj] * [[Uzanto:ThomasPusch/emblemoj|emblemoj je justa uzo]] ({{ŝ|Librokovrilo}} kaj {{ŝ|emblemo}}) * [http://tekstaro.com tekstaro.com] - elektronika lingvoscienca tekstaro (AKK korpuso) de Esperanto * [https://viewer.onb.ac.at/10045F99/ historia Jarlibro 1923] kiel ekzemplo * koncizeco de artikolaj titoloj: ekz. [[Raduĵnij (Ĥanta-Mansio)]] * [[Uzanto:Jura1/articles with Wikidata item without statements]] * en Informkesto geografiaĵo, |arkitekto ligado = ne<!-malŝaltas aŭtomatan ligadon-->. * [[Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio]] * naciaj himnoj: loka alŝuto necesis por la [[nacia himno de la Demokratia Respubliko Kongo]] (por [[Sieraleono]] tamen ne) {{ŝ|apartigila paĝo}} {{apartigila paĝo|provejo}} {{ŝ|aliaj signifoj}} {{aliaj signifoj|provejo}} {{Kategoria alidirekto|provejo}} * {{ŝ|Malneŭtraleco}} {{ŝ|sen fontoj}} Ĉiuj pensas {{Kiu?}} '''Ŝablonoj''' por marki dubendajn teksterojn: {{kiuj?|tekstero}} [[Vikipedio:Kontrolebleco]] aŭ {{laŭ kiu?|tekstero}} pri [[Vikipedio:Evitu nebulajn vortojn]]. Kaj <s>streki</s> tiel ĉi. === Kelkaj pliaj ekzemploj === * Multkolumna: <nowiki>{{multkolumna}} {{kolumnorompo}} {{finmultkolumna}}</nowiki> * film[[afiŝo]]: [[:Dosiero:SW - Empire Strikes Back.jpg]], [[:Dosiero:Mes héros afiŝo.jpg]] * <code><nowiki>span style="color:red"> </span></nowiki></code> Vidu: [[Helpo:Evitindaj HTML-etikedoj]]. * Komento pri kapricaj pseŭdovortoj meminventitaj: "Bonvolu ne simple inventi iujn pseŭdovortojn kaj nomi ilin "esperantaj". Ekzemple la vorto "..." en '''Esperanto''' simple ne ekzistas. Similforma vorto ekzistas en la antikvgreka, sed la malnovgreka klare estas alia lingvo. Sed en Esperanto oni decidis kontraŭ propra vorto por tiu aĵo, kaj simple nomas ĝin "...". Koncize: se vi ne scias kiel nomiĝas iu vorto en Esperanto, iru al alilingva teksto pri la temo, tie en la listo pri lingvoj maldekstre elektu la vorton Esperanto kaj sekvu la tekston tie. Kaj se vi volas proponi iun alternativan nomigon, nepre faru tion nur citante elstarajn esperantlingvajn fontojn kiel referencoj kaj prefere prezentu viajn esperantlingvajn referencojn unue en la diskutpaĝo. " * bonaj vortumoj pri lingve problemaj paĝoj estas <nowiki>{{polurinda|kelkaj frazoj sufiĉe strangas lingve, eble pro iu lingva interfero|listigi=ne}} (ne forgesu la finaĵon "|listigi=ne", tre gravan se oni jam en la paĝo notis la problemon) kaj {{pluraj problemoj|gramatiko|ligiloj}} resp. {{pluraj problemoj|esperantigu referencojn}}</nowiki>. * [[Vikipedio:Ne faru originalan esploradon]], mallongigite [[VP:NOE]] - krome entute ligilon al la listo [[Vikipedio:Kio Vikipedio ne estas|Kio Vikipedio ne estas]] * [[Henriko la Birdisto]] estas bona ekzemplo, kiel bone meti en vikidadumaron neprecizan naskiĝdaton ("ĉirkau") kaj historian landon de naskiĝ- kaj mortodato. * [[Diskuto:Delfo]] estas modelo de konciza noto, ke ne eblas simple ŝanĝi landonomojn en tekstoj laŭ persona bontrovo. * [[Auckland]] estas modelo de pluraj bildoj en informkesto, sen atento de tio kio estas en vikidatumoj. :Navigilon per simpla listo: |bodyclass = hlist, vd. [[Alta Savojo]]. * Ekzempla bildo por ĝustigo de antaŭe fuŝa nomo en la komunejo [[:dosiero:Ŝraŭbeco dekstra maldekstra.png]] * Ekzemplo pri bona referenco al PIV estas en [[Moliso]]. :Krome [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/testo pri Hungario|jen ŝablona testejo]] kaj [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Jap SO 60|modelo olimpika]] <!-- En [[Ĝirondio]] ĉio pretasas, en [[Nord]] nur mankas 60/64 en ar. Douai. En Ĉarento nur ar. Confolans pretis je 23-04-17, Pri Kaleza Markolo bonus almenaŭ havi ar.-paĝojn. Indre (preta je 23-04-17) + Ardennes (3 23) kompletas. :La pola urbeto Dębica jam havas loĝantaron laŭ dato fine de 2020 ... --> :Jen ankoraŭ monto da fuŝetoj en [[Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/11]], ankaŭ kun aliaj finaj nombroj kompreneble :Pri olimpikoj: [[:dosiero:Irlanda Olimpika Komitato.png|jen ekzempla NOK-emblemo]]. Ĉe la anglalingvanoj, <nowiki>{{Infobox country Olympics}} forĵetiĝis, rekomendatas {{Infobox country at games}}</nowiki>. Povus esti plisimpligo... <!--Ampleksa listo resuma estas tiu de Turkio.--> :La ukraina [[Kalush Orchestra]] estas ekzemplo por <nowiki>{{vikidatuma listo|p-kodo=P527|modo=kaj}}</nowiki>. [[kantono Delta (Miĉigano)]], plej frua versio, kiel modelo de nova kantono-ĝermo. [ + <nowiki>|nomo_laŭ= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P138}}''</nowiki> ] [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/tutnova biografia ĝermo|tutnova biografia ĝermo]], NO: [[Karasjok]], frua versio... : {{Norvegio}}: ekzempla mikroĝermo lago: [[Evangervatnet]]. : {{Finnlando}}: [[Ceditaj areoj (Finnlando)]] - <nowiki>{{pluraj problemoj|informkesto|iwiki|vikiigu}} {{ĝermeto}}</nowiki> : {{Francio}}: por postrevoluciaj variaj loknomoj: Post la [[franca revolucio]] de [[1789]], kiam oni volis plene elradikigi ĉiujn kristanajn loknomojn, la loĝloko por kelkaj jaroj ricevis la fantazian nomon ''..'' (".."). : ekzemplo de mallibera emblemo: [[:Dosiero:Irlanda Olimpika Komitato.png]] : [[Uzanto-Diskuto:Badak Jawa|pri dubindaj ruĝaj ligiloj]] : konvencioj de Monato (https://www.monato.be/konvencioj.php) : p971: kategorio kombinas temojn : p4566: vikimedia enprena retligilo : banderoloj super paĝoj: se ne taŭgas, subpremu per ":|sen banderolo= jes". <!-- eltondita kaj rektigita taillé et redressé cropped and and straightened geschnitten und begradigt https://unalengua.com/ipa-translate +++ ... Oficiala paĝo en la retejo] ''[[facebook]]'' ({{fr}}) Modelo por transpreno de pliaj informoj el vikidatumoj | latitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}} | longitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} justa uzo ekzemple: [[Nacia Muzeo de Bosnio kaj Hercegovino]] nurteksta emblemo: [[Somera Olimpiko 1992]] Kaj flanke: Moutichou supozeble estas Eŭropa volontula servo NURMAJUSKLO=KRIADO [de:Diskussion:Spielercharakter] Veljavoj: UN 14 jul. 2022 Kwamikagami Breslaŭo de: subteno fare de Wietek. ia: [[sesdekuma sistemo]] Arno, [[tunela efiko]] Narv., [[tombejo ĉe Kettwiger Tor]] Longh., [[Randal Kolo Muani]] kma. Domin., [[Oleata acido]] Pino. Por la 4-a ĝis 8-a de aprilo '23: Plenigindas ankoraŭ unuavice la navigiloj pri departemento Kaleza Markolo, Nordo, Aisne, Oise, Somme, Ĝirondio, Haut-Rhin kaj Drôme (intertempe ĉio pretas, ĉu?) --> Kaj fine, la ordo fine de paĝo estas: :1. Notoj :2. Referencoj :3. Literaturo :4. Vidu ankaŭ :5. Eksteraj ligiloj :6a Navigiloj :6b ŝablono bibliotekoj :6c sablono vivtempo :6ĉ ĉiuj kategorioj IHD de 2000, bona ligilo: [[Santo Antônio do Retiro]] LV: noto - Suda Kuronio aŭ Dienvidkurzeme havas bonajn vikidatumajn etikedojn. Forpreno de centoj da kestoj pri neekzistaj portaloj: mi matene la 12-an de sept. 2023 metis indignitan noton al sume 49 diskutpaĝoj, kaj en ĉiuj 49 tri tagojn pli poste, vespere la 15-an diplomatigis la lingvaĵon kaj pli konkretigis mian proteston. Vikidatumoj: kialoj pri evitindeco: ekzemple informfonto ne klaras ([[d:Q130285291]]), bildo de malbona kvalito ([[d:Q132769746]]), la fonto indikas ke la informo ne precize konatas ([[d:Q130285298]]), malpli preciza indiko ([[d:Q42727519]]), konfirmo de la referenco ne eblas ([[d:Q21655367]]), konate nefidinda fonto ([[d:Q22979588]]) -- [[d:Q52105174|listo]] Ŝablono "CURRENTYEAR" jam funkcias en Esperanto: <nowiki>{{LOKAMONATONOMO}} {{LOKAJARO}}</nowiki> == Listo de farindaĵoj == * plenigi ruĝajn ligilojn en [[Louis-Nicolas Clérambault]] kaj krei paĝon [[Jacques Berthier]] (ne Jacques Bergier, GL 154, 156, 168.1, 286, 321, 345.2, 445, 446, 386, 390, 618.2, 634.2, 657.6). Noteto: [https://gov.genealogy.net/item/show/TPKKOVJN79TB Ŝtepkov Stepkau], [https://mapcarta.com/de/18499296 Dolny Lazany Unter Losau] [https://www.wikidata.org/wiki/Q77034024 Oponešice Oponeschitz] [https://gov.genealogy.net/item/show/OPOICEJN79TA *] : Uzanto arbarulo, usonano ''Silvio Curtis'', mis"ĝustigis" la tekston [[Delfo]] en okt. 2023. * Mutichou multe aktivis por marborda Ĉarento proks. en 2014, sed poste ne plu, evidente ĉar la montego pri aliaj mankaj komunumaj artikoloj en Francio aspektis supergranda... == Ĉu aŭ kiel uzanto registris sian sekson en vikipedio == Multaj uzantoj ne aparte elektas biologian aŭ [[Socia sekso|"socian" sekson]] en vikipedio - fakte temas nur pri la lingva, [[gramatika sekso]] - kaj aŭtomate estas senseksaj. Sed se indikiĝas biologia sekso, tiam la ŝablono {{ŝ|GENDER:nomo|li|ŝi|ŝi aŭ li}} malkaŝas kion la uzanto notis en siaj teknikaj preferoj. <!-- {{GENDER:x|li|ŝi|ŝi aŭ li}} --> == Vandalaĵoj == [[:de:Wikipedia:Vandalismusmeldung/Archiv/2023/09/23|germane je 2023 09 23]] == mapo de SAT-amikaro == La esperanta mapo de SAT-amikaro pri eŭropa franclingvio en arkivigita formo, kiel notita en la paĝo [[Metz]]: [https://web.archive.org/web/20230423070506/https://satesperanto.org/eldonkooperativo/IMG/jpg/Mapo201107.jpg artikolo "Esperanta mapo de Eŭropa franclingvio"] en retejo de la asocio [[SAT-Amikaro]], la franclingva branĉo de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]], arkivigite laŭ stato de aprilo 2023. == Kaj mapoj sendepende de informkesto == Pri sendependa skaligebla mapo vidu [[Gonnoscodina]] en Sardio, kaj pri sendependa reliefa mapo la vilaĝeton [[Woolsthorpe-by-Colsterworth]] de Newton: <pre> {{Situo sur mapo|Anglio|Floso=left|Titolo=|Teksto= | Lat-g = 52 | Lat-m = 48 | Lat-s = 35 | Lat-dir=N | Lon-g = 0 | Lon-m = 37 | Lon-s = 43 | Lon-dir=U | Larĝo=180 | Mapospeco=reliefo | montrukoordinatojn = ne }} </pre> Uzata en teksto [[Mangone]], pri kiu ne ekzistas ajna bildo en la komunejo, rezultas {{Situo sur mapo |Italio Kalabrio |Floso=left |Titolo={{centre|situo de Mangone en [[Kalabrio]]}} | Lat-g = 39 | Lat-m = 12 | Lat-s = 0 | Lat-dir=N | Lon-g = 16 | Lon-m = 20 | Lon-s = 0 | Lon-dir=E | Larĝo=180 | Mapospeco=reliefo | montrukoordinatojn = ne }} <pre> {{Situo sur mapo |Italio Kalabrio |Floso=left |Titolo={{centre|situo de {{paĝonomo}} en [[Kalabrio]]}} | Lat-g = 39 | Lat-m = 28 | Lat-s = 0 | Lat-dir=N | Lon-g = 16 | Lon-m = 20 | Lon-s = 0 | Lon-dir=E | Larĝo=180 | Mapospeco=reliefo | montrukoordinatojn = ne }} </pre> kun ebla noto <pre> <!-- la sekva aldona mapo precipe metiĝas ĉar absolute mankas iuj uzeblaj bildoj en la komunejo --> </pre> <span style="font-family: Papyrus; font-size: 12pt"><font style="color: black"> Bela tekstero en literaro "Papiro" </span> <hr> {{ŝ|Ludovica}} {{ŝ|polurinda|la teksto parte malfacile kompreneblas. Aparte pri temo tiom esotera necesas plejeble klara lingvaĵo. Ĝeneralan noton vidu diskutpaĝe|listigi=ne}} == Tabelomodelo == : {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |- ! rowspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | lando ! colspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | loĝantaro ! colspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | MEP ([[Malneta Enlanda Produkto|nominala]]) ! colspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | MEP ([[Aĉetpova egaleco]]) ! colspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | [[indico de homa disvolviĝo]] 2021 |- ! en milionoj!! en la mondo ! en milionoj da [[USD]]!! en la mondo ! en milionoj da [[USD]]!! en la mondo ! indico!! loko |- |} pri koreaj latinliterigoj Yale/McCune/RT vd. [[:de:Diskussion:Yoon Suk-yeol|Yoon Suk-yeol]] == Listo de biografioj, forigataj el la ĝenerala spaco laŭ decido de [[VP:FA]] == La listo teknike ankoraŭ utilas por iom-post-ioma revizio de ĉiuj notitaj biografioj. Post revizio eblas forviŝi la titolojn el la listoj, kiuj do laŭgrade malgrandiĝos.... {| cellspacing="0" |- |- bgcolor="#ffeebb" |&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;'''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - A|A]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - B|B]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - C|C]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĉ|Ĉ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - D|D]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - E|E]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - F|F]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - G|G]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĝ|Ĝ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - H|H]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĥ|Ĥ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - I|I]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - J|J]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĵ|Ĵ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - K|K]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - L|L]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - M|M]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - N|N]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - O|O]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - P|P]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Q|Q]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - R|R]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - S|S]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ŝ|Ŝ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - T|T]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - U|U]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ŭ|Ŭ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - V|V]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - W|W]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - X|X]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Y|Y]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Z|Z]]''' |} Noto pri Hans Wingen, jen intersavite http://www.ipernity.com/blog/bernardo/137656 Propra verko alŝutita al eo-vikio, sen premo nepre ŝovi ĝin al la komunejo, kiu ne en ĉiu kazo estas bona ŝovo: {{ŝ|Propra|GFDL|NK=1|cc-by-sa-3.0}}. Vidu ankaŭ [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Migrado de la licencoj GFDL al GFDL + krea komunaĵo 3.0 por loke stokataj bildoj diskuton de sept. 2024 pri granda projekto realigi migradon de GFDL al GFDL+CC en eo-vikio]]. == Taglibro == :7-a de decembro 2023: vastigoj de la komunumoj de [[distrikto Höxter]] :8-a kaj 9-a de decembro 2023: vastigoj de la komunumoj de [[provinco Leĉo]], [[Apulio]], kun loĝantaroj de 2023, ankaŭ metitaj ĉie en vikidatumoj, kaj metoj de bildoj :10-a de decembro: 2/3 pri komunumoj de [[provinco Salerno]], [[Kampanio]], nur kontrolo ĉu ĉiuj ecoj de kontentiga ĝermo estas, kaj adapto de bildoj; kontrolo de bildoj sub justa uzo :11-a de decembro: lasta triono pri komunumoj de [[provinco Salerno]]; :12-a ĝis 17-a de decembro: finoj de diskutoj pri alinomendaj artikoloj :18-a de decembro: kelkaj urboj kaj kantonoj de Usono :19-a de decembro: aktualaj loĝantaroj de ĉiuj komunumoj de Germanio al stato fine de 2022 :20-a kaj 21-a de decembro: alinomendaj artikoloj - vasta arkivigo :22-a kaj 23-a de decembro: diskuto pri forigendaĵoj, romanco kaj romantikismo :24-a de decembro: Hungario kaj orienta Pollando :25-a de decembro: informkestoj pri futbalo :26-a de decembro: diversaj, i.a. Volodimir Pacjurko kaj Himno de Ukrainio, Kromsigno :27-a de decembro 2023: temoj pri Kolombio :28-a kaj 29-a de decembro: [[ILEI]], branĉoj kaj aktivuloj, britaj/francaj esperantistoj ‎ :29-a ĝis 30-a de decembro 2023: komunumoj de graflando [[Surrey]] (GB) kaj [[provinco Romo]] (IT) :31-a de decembro 2023: komunumoj de la [[provinco Latino]] (IT) :1-a ĝis 2-a de januaro 2024: komunumoj de la [[provinco Frozinono]] (IT) :3-a ĝis 4-a de januaro 2024: komunumoj de la [[provinco Viterbo]] (IT), multaj paĝoj komenciĝantaj per "Sant'Angelo..." :5-a de januaro 2024: komunumoj de la [[arondismento Rouen]] (FR) komencitaj, [[Komitato de UEA 1980-1983]] kaj ĉirkaŭaj temoj :6-a ĝis 7-a de januaro: komunumoj de [[distrikto Neunkirchen]] (AT), aŭstraj/svisaj/nederlandaj esperantistoj :7-a ĝis 10-a de januaro: komunumoj de la [[arondismento Rouen]] (FR) finitaj, sume estas 216 artikoloj :10-a kaj 11-a de januaro: malaperintaj komunumoj de [[Manche]] (FR), komunumoj de la arondismento Dieppe (A-E) :11-a ĝis 12-a de januaro: komunumoj de la provinco Rieti finitaj (O-Z), nun ĉiuj komunumoj pri [[Latio]] (IT) aktualas :12-a ĝis 14-a de januaro: komunumoj de la arondismento Dieppe (F-Z) finitaj, sume estas 343 artikoloj ... :23-a ĝis 26-a de februaro: 200 artikoloj pri [[provinco Pavia]] ektraktitaj, la kampo neniel pretas, sed pluajn levojn al artikolaj ĝermoj mi faros ne per kampanoj de tutaj tagoj, sed iom post iom, en grupoj de eble dek paĝoj - la ne jam traktitaj artikoloj jam estas sen eraroj, nur estas ĝermetoj kun tro malmulta enhavo. samtempe: paĝoj pri dulingvaj Esperanto-vortaroj samtempe: multaj malatentataj tekstoj de la listo [[Uzanto:RBT/Enkategoriigoj/Naskiĝintoj kaj mortintoj/Listo2|'''"listo2"''']]. ... :fine de aŭgusto 2024 [[provinco Gvadalaĥaro]] ĝis A-P, pretaj, Q-T nur parte, aktualaj loĝantoj sube mankas (T sen kontrolo de poŝtkodo), U-Z nur baze ektraktita informkeste... === Atentindaj paĝoj 2025 === * [[Ĝardenoj de Herrenhausen]] (2925-8-27) == Subpaĝo ankoraŭ == * [[Uzanto:ThomasPusch/olimpikaj teamoj liste]] * tre dubindaj alidirektigoj: [[Specialaĵo:Kontribuoj/Yeagvr]] (ĝis 2019 je nomo Mvvnlightbae), naciisma italo, laŭ propra aserto ne komprenanta Esperanton, sed la homo sukcesas verki kompreneblajn redaktoresumojn, do tamen iomete regas la lingvon * [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Prettau&diff=prev&oldid=8552591 foje indas bremsi casteloboton (jen fine de 2023)]. * pri novaj aktoraj biografioj modeloj povas esti [[Grayson Perry]] aŭ [[Trevor Noah]] de 2024-09-39. * unua resumo dum revizio de jaraj listoj povas esti "enpaĝigo laŭ la aliaj listoj - ĉiuj eventoj de sama jaro al unu linio, kaj komenco de koncizigo" * [[/Ukr]] * polaj distriktoj: plej bone ekhavi norman historian ĉapitron, surbaze de [[Tuchola]], sed kun konsidero de [[reĝa Prusio]] == Referencoj == {{referencoj}} == Fonto == * La unua versio de tiu-ĉi teksto ekestis surbaze de la germana koresponda vikipedia artikolo laŭ la stato de la 16-a de oktobro 2024. <ref name="PIV">[https://vortaro.net/#aedo_kd artikolo ''aedo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la eldono de 2002, presita eldono, paĝo 50</ref> {{referencoj}} {{ŝ|polurinda|mankas ĉia informkesto, iuj grafikaĵoj, eksteraj ligiloj, referencoj: tiel ĉi la malmultaj frazoj donas malmultajn informojn|listigi=ne}} == Atentendaj diskutoj == [[dosiero:Kontakto 1987 - la kvar kategorioj de facileco.png|eta|5ra|<!--la dokumenta eltondaĵo ĉiukaze estu en uzo, tial mi jen metas ĝin ankaŭ ĉi-tien-->]] * [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj/Arkivo/2021#Kategorio:Urboj de Germanio laŭ alfabeto]] * [[Kategorio-Diskuto:Malfermaj stelamasoj]] {{farite}} 2024-11-01 * {{flago|Italio}} [[Kategorio-Diskuto:Komunumoj de Italio]] * {{flago|Japanio}} [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]] :: Resume: Aparte problemaj estas '''Aiĉi''' 0 kun [[Nagojo]], '''[[Diskuto:Gubernio Ĉiba|Ĉiba]]''' 1 ([https://www.monato.be/2003/008142.html Monato 2003]), '''[[Diskuto:Gubernio Hiogo|Hiogo]]''' 0 kun [[Kobeo]], '''[[Diskuto:Gubernio Ivate|Ivate]]''' 0 kun [[Morioka]], '''[[Diskuto:Gubernio Jamaguĉi|Jamaguĉi]]''' 0 kun [[Ŝimonoseko]], '''[[Diskuto:Gubernio Jamanaŝi|Jamanaŝi]]''' 2 (E-domo, blog), '''[[Diskuto:Gubernio Kagavo|Kagavo]]''' 0 kun [[Takamacu]], '''[[Diskuto:Gubernio Mijagi|Mijagi]]''' 0 kun [[Sendajo]], '''Sajtama > [[Diskuto:Gubernio Saitama|Saitama]]''' 0, '''[[Diskuto:Gubernio Ŝiga|Ŝiga]]''' 1 (JEK 2016) kun [[Ocu]], '''[[Diskuto:Gubernio Ŝimane|Ŝimane]]''' 2x (Monato + ES Kebekia) kun [[Macuo]] kaj '''[[Diskuto:Gubernio Toĉigi|Toĉigi]]''' 2. * [[Ribelo de Grandpolujo]], [[komisiono por trovo de loknomoj]] * [[/redaktoresumoj]] * noto pri miks-lingvaj fantaziaj "pseŭdovortoj" en la diskuto pri [[Zábřeha montetaro]]. * Ĉiba, budhisma templo en [[Jocukaidō]] * por eble postaj paĝoj: [[/stacio Omija|stacio Omija]] * dubindaj orfoj/ĝermetoj/malaktualaj: [[aglomeraĵo de Kielce]], [[aglomeraĵo de Poznano]] * Kial [[Holon]], ne Ĥolon kiel estas skribite? * Roberto kaj Narvalo pri [[Theodore von Kármán]] * Petr: kio pri [[Fervojlinio Šumperk–Krnov]] * strangaj ligiloj en paĝo [[Sidamoj]] * kion fari per {{ŝ|Laŭĝenro}} de Airon90... * [[/gazetejo.org]] * [[/uzanto pruno]] * Ekzemplo [[Rehden]]: {{Tiu ĉi artikolo|temas pri la komunumo ''Rehden'' en nordokcidenta Germanio. Samnoma komununumo ĝis 1945 ankaŭ ekzistis en nordorienta Germanio: sekve de la [[dua mondmilito]] ĝi doniĝis al la komunisma [[Pola Popola Respubliko]], la germana loĝantaro estis forigita kaj nun la loĝloko nomiĝas [[Radzyń Chełmiński]].}} * [[/ne sovaĝan esperantigon]] == Plia kopiebla atentiga kesto == {{polurinda|en la paĝo listiĝis amase tro da fotoj kaj grafikaĵoj, kompare al la malgranda teksto. Necesus elekto, aparte al tiuj fotoj kiuj vere temas pri tiu ĝi loko kaj ne montriĝas ankaŭ en aliaj paĝoj. Ankaŭ eblas meti iujn 4-5 fotojn al vikipedia galerio (tiun trukon ĉi tie jam aplikas la 4 fotoj ĉiuj nomataj "plaĝo en Ustka")...|listigi=ne}} {{polurinda|la informoj ĉi tie estas de 2006, de antaŭ 19 jaroj! Ĉu ankaŭ la indiko pri la estro tiom aĝas? Ĉiukaze aktualigo nepras|listigi=ne}} == Aktualigenda == Tia ŝablono ne estas esperante, sed jes ja angle [[:en:Template:Update]], france [[:fr:Modèle:Mettre à jour]], hispane [[:es:Plantilla:Desactualizado]] ktp - tial la ŝablonoj por enkopiado en tiujn vikipediojn estu ĉi tie. == Agendo == Necesus kontroli la fonton de [[Vladimir Sutkovoj]] se ĝi denove legeblos. 2025 09 16 :Ankoraŭ la fonto ne relegeblas, eble ĝi definitive mortis. 2025 09 27 TP Oktobre, novembre, decembre same. Sendube ĝi definitive mortis, ankaŭ la itala baza datumbaza retejo everk.it, kaj ankaŭ sendepende de tio propra retejo de ALE. 2026 01 12 TP * [[Diskuto:Adidas Al Rihla (pilko)]] 2026 01 12 TP Rekontroli kaj agi post pli-malpli semajno * [[Diskuto:Peskaro]] temo "fotomuntaĵo", tasko por roboto, 2026 01 13 TP Rekontroli kaj agi post pli-malpli semajno * [[Uzanto-Diskuto:Super nabla#Naskis v naskiĝis]] 2026 01 16 TP Rekontroli kaj agi post pli-malpli semajno == Sporto == Jen unua ekzempla teksto pri plej bona turnira manpilkistino: [[Linnea Torstenson]] en 2010. [...] ", post kiam la antaŭajn 4 jarojn li jam estis membro en la nacia teamo de sub-17-jaruloj kaj aliaj junulaj naciaj teamoj" == Modeloj == Por ĝemelaj komunumoj en Germanio ekzemple [[Bad Honnef]] (kutime kun franca kaj orientgermana partnero kaj ankoraŭ iuj aliaj) Por uzo de "informkesto monto" vidu la ekzemplan paĝon [[Mount Bartle Frere]], kie ankaŭ estas ekzempla teksto kun uzo de pluraj vikidatumaj parametroj. == NRV == Plene ne ekuziĝis ĝis nun la navigiloj * {{ŝ|urba regiono Aachen}} - jam {{farite}} 2026-01-24 * {{ŝ|distrikto Ennepe-Ruhr}} * {{ŝ|distrikto Euskirchen}} * {{ŝ|distrikto Gütersloh}} * {{ŝ|distrikto Herford}} * {{ŝ|distrikto Hochsauerland}} * {{ŝ|distrikto Kleve}} * {{ŝ|distrikto Lippe}} * {{ŝ|distrikto Mark}} * {{ŝ|distrikto Minden-Lübbecke}} * {{ŝ|distrikto Mettmann}} * {{ŝ|distrikto Neuss}} * {{ŝ|distrikto Oberberg}} * {{ŝ|distrikto Olpe}} * {{ŝ|distrikto Recklinghausen}} * {{ŝ|distrikto Rhein-Erft}} * {{ŝ|distrikto Rhein-Sieg}} - jam {{farite}} 2026-01-24 kaj * {{ŝ|distrikto Wesel}}. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:21, 24 jan. 2026 (UTC) == NDS == Por la somero: en [[Rastdorf]] ĉe Werlte kaj [[Stavern]] ĉe Sögel ankoraŭ tre mankas fotoj... == Taksonomio == Ekzemple por informkesto vidu la paĝon [[Gerbero]]. == {{ŝ|orfa}} == [[:kategorio:Orfaj artikoloj pri Ĉeĥio]]: post malorfigo de kelkaj tekstoj ankoraŭ restas tie kvar paĝoj je 2026-01-31: : [[Bierfarejo U Fleků]]: TRI ligiĝoj : [[Domo de Faŭst]]: UNU : [[Ekspoziciejo Ĉe Hibernoj]]: UNU : [[Gastejo Ĉe Kaliko]]: UNU : [[Hiberna strato]]: TRI : [[Iama Doganejo "Na Výtoni"]]: UNU : [[Jungmann-placo]]: TRI : [[Meza industria lernejo Ostrava-Vítkovice]]: NUL : [[Nacia Avenuo]]: TRI : [[Slava Domo]]: DU : [[Vilao Ameriko]]: UNU Permane forigi la ŝablonon, sen ke io ŝanĝiĝis pri la situacio, estus neakcepteble. === Aktuala diskuto === * [[Ŝablono-Diskuto:Oficiala retejo]] 2026 2 3 * pri ruĝaj ligloj de 9 2005 de mirmal en [[Čestmír Vidman]] - vidu diskutpaĝan noton de 2026 3 5. * kaj pri tre dubindaj pseŭdovortoj "Schwarzenbergoj", "Schwarzenbergidoj", "Rožmberkidoj", teksto fakte ĝuste kreita en 2008 de Pavla D kiel [[Rožmberk (familio)]], kaj "Eggenbergidoj" vidu en [[Diskuto:Schwarzenberg (dinastio)]]. La uzoj de la pseŭdovortoj estas forprenitaj. - Cetere: Petr jam ekz. dum 2009 en [[diskuto:Fratoj Mašín]] disputis kontraŭ Narvalo kaj Paul P pri nepra volo enkonduki arbitrajn esperantajn vortojn sen vortaraj referencoj kaj kun neesperantaj literoj, sed ne konvinkis ilin ambaŭ - kompreneble. * ne forgesi: en teksto [[Sylla Chaves]] ankoraŭ la librotitoloj devos nigriĝi, se ne okazos miraklo 2026 3 12 === Problemaj orfoj kaj ĝermetoj === * [[Transigo de flu-kvanto]] 2026 2 27 * [[TERYT]] nur ĝermeto, ne orfo * [[/listoj de probable forigendaj dosieroj]] === Orfoj === * kaj barata retejo [[Anmol Ratan]] pri la malorfigo Ĉi tiu teksto estas [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]], ĉar ĝis hodiaŭ neniu ajn alia vikipedia artikolo ligas al ĝi (teknikaj listoj, diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkuliĝas). Mi ne havas ideon pri iu paĝo, de kiu eblus konstrui ligilon ĉi tien. Ĉu iu alia havas iun ideon? :Ĉi tiu teksto estas [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]], ĉar ĝis hodiaŭ nur unu alia vikipedia artikolo ligas al ĝi (teknikaj listoj, diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkuliĝas). :Ĉi tiu teksto pri kino estas [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]], ĉar ĝis hodiaŭ nur unu alia artikolo ligis al ĝi. Nun jam estas tri ligiĝoj. Se estus kvar, pli bone kvin, estus sufiĉe. ::Ĉi tiu artikolo pri Rusio ankoraŭ estas [[vikipedio:orfo|orfa]], ĉar malmultaj aliaj artikoloj ligas al ĝi: nun estas du ligiloj de aliaj artikoloj kolektitaj (atentu ke diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkulkiĝas kiel artikoloj): se estos 4 aŭ 5 ligiloj, eblos forpreni la ŝablonon {{ŝ|orfa}}. :::La hodiaŭ farita teksto jam estas ligata el '''kvar''' aliaj artikoloj. Tio sufiĉas por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]]. ::::Nun 12 aliaj artikoloj ligas al la teksto - la ŝablono {{ŝ|orfa}} povas forpreniĝi. '''Orfoj pri kino''': reĝisoro {{ŝ|vikidatuma listo|p-kodo=P57|modo=kaj|parameter=link}}, aktoroj p161 - pli detalan liston de la aktoroj vidu en la informkesto. == Ĝermoj kaj ĝermetoj == * ne jam trovitaj: [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj]] == Italio kaj Francio == * Italio: [[provinco Grosseto]] - principe la 18 paĝoj de A ĝis M estas ampleksigitaj, la restaj 10 paĝoj de O ĝis Z ankoraŭ ne; [[provinco Mantova]] - pri ĉiuj 70 paĝoj la unua ŝtupo de riparo informkesto estas farita, krome nenio. * [[Francio]]: pri [[arondismento Poitiers]] la unuaj 44 paĝoj de entute 83 estas finfaritaj. (ĉ. la 14-a de febraro, la valentena tago) Stato de 2026 03 08, la komunisma tago de virinoj. == Antaŭ nia erao == En la 4-a jc. a.n.e. mi vidis paĝojn 300-360, en iuj sukcesis pli, en aliaj malpli aldoni, sed 361-399 tute ne jam vidis. === Referenco poŝatlaso === :[[dosiero:Pictogram_voting_delete.svg|20ra]] Ekz. [[Batumi]]: La referenca esperantlingva "[[Poŝatlaso de la mondo]]", Prago 1971, en siaj mapoj esperantigas iujn kaj latinliterigas aliajn loknomojn, kies originaj nacilingvaj formoj estas ne-latinlingvaj. En la mapo 20 ĝi indikas la urbon je la origina nomo "Batumi", nur latinigita. :[[dosiero:Pictogram_voting_delete.svg|20ra]] Ekz. [[Irkutsk]]: La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon ''Irkutsk'' en la mapo 15 kaj 15b - latinlitere, sed ne esperantigite. :[[dosiero:Symbol_confirmed.svg|20ra]] Ekz. [[Osako]]: La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, dokumentigas esperantigon "Osako" en la vasta, du-paĝa mapo 24, kaj same en listo en paĝo antaŭ tiu du-paĝa mapo. ..., via demando estas tute pravigita. [[PIV]] 1970-2020 kaj [[Reta Vortaro]] ne mencias la lokan monton, ankaŭ en neniu alia du-lingva vortaro mi trovis indikon pri esperantigo ''xxx'', la esperantlingva literatura kaj gazetara serĉilo ''tekstaro.com'' ne trovas ĝin kaj eĉ la ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, kiuj dokumentigas multajn esperantigojn, sed ne esperantigas ĉiujn urbojn/lagojn/montojn ktp, ne mencias ĝin. Tial ĝis iu trovas konvinkajn ekstervikipediajn referencojn pri ekzisto de esperantlingva formo "xxx" devas esti la hipotezo ke tiu esperantigo probable tute ne dokumentiĝas kaj ne ekzistas. Esperanto '''ne''' funkcias tiel ke oni simple prenas ĉiujn vortojn de ĉiuj lingvoj, al ĉiuj substantivoj algluas o-finaĵon, al ĉiuj adjektivoj a-finaĵon ktp. kaj rezultas vortotrezoro kiu estas 10 000-foje pli granda ol ĉiu vortotrezoro de nacia lingvo. Tia lingvo estus koŝmare nekomprenebla. Do, tute klare - ĝis trovo de konvinkaj referencoj - la monto itale nomiĝas ''aaa''. Salutas == Enhavtabeloj == {{ŝ|TOC-dekstre}}, ekzemple, kaj <nowiki>__NOTOC__</nowiki> por subpremi enhavtabelon. Noto: [[uzanto:Chojus321]] Noto1: baza informkesto en la komunejo: <nowiki>{{Wikidata Infobox}}</nowiki> == Diversaĵoj == Claudio Pistilli: [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/listoj de probable forigendaj dosieroj]] en la [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] AI: [[:de:Wikipedia:WikiProjekt KI und Wikipedia/Erkennung KI-Einsatz]] Fari vikidatumerojn pri neesperantistaj usonanoj pri kiuj wiki.en kaj vikidatumoj ne interesiĝas: ĉe [[Joseph F. Foster]] eblis, ĉe [[Bruce Wilson]] ne. Minuskloj de i.a. universitatoj en francaj titoloj de vikidatumoj, ĉi tie pri [[universitato Cornell]] la 26 mar. 2026: ''(1) La minuscule ici est une convention typographique franco-française non adoptée par les autres pays francophones, lesquels mettent une majuscule pour leurs propres universités, et Wikidata en français n'est pas destinée à l’usage exclusif de la France; (2) le choix typographique d’une majuscule dans la langue d’origine appelle tout naturellement sa traduction par une majuscule également en français.'' Tiun argumentadon mi povas facile sekvi. Pri elegantaj navigiloj vidu la paĝon [[Diskuto:Schwarzenberg (Aŭstrio)]]. Episkopujo Majenco > [[diocezo Majenco]]. Dogmoteologio > [[Dogma teologio]] {{ŝ|aŭt}} faras {{aŭt|Majuskletojn}}. <nowiki>{{teksto en skatolo - komenco|1=temo}}{{teksto en skatolo - fino}}</nowiki> == Medicinaj temoj == Inter la vario de drogoj produktitaj de [[Novartis]], [[metilfenidato]] vere meritus propran artikolon. Teorie nova esperanta teksto ankaŭ malforte bonvenus por la [[borso]] de [[Mumbajo]], do [[borso de Mumbajo]], kaj pri la du antaŭaj firmaoj, [[Sandoz]] kaj [[Ciba-Geigy]]... La nova teksto [[Ĥirurgia operacio]] ankoraŭ bezonas tekstojn [[incizo]] kaj [[traŭmato]], kaj aldona teksto [[traumata ĥirurgio]] ankaŭ estus bonvena. == Pliaj moodeloj == Modeloj por mikroĝermoj de usonaj aktoroj vire ekz. [[Colin Ferguson]], ine ekz. [[Jaclyn Smith]]. 3w6n00c3exg09q0w0hjblhg91keldym 9369163 9369150 2026-05-09T11:05:37Z ThomasPusch 1869 /* Orfoj */ 9369163 wikitext text/x-wiki [[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] Pri saĝa apliko de vikidatumaro en esperantlingvaj paĝoj vidu ankaŭ [[Uzanto:ThomasPusch/provejo2|provejon2]]. :[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] Kaj pri Quickstatements kaj Petscan por iom aŭtomatigite plibonigi vikidatumojn [[Uzanto:ThomasPusch/provejo3|provejon3]] ::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] [https://commonshelper.toolforge.org/?interface=eo&image=Karte_Otzberg.jpg&lang=eo komuneja helpilo] :::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] [[:Kategorio:Vikipedio:Forigoj]] ::::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj]] [2025 12 21] ! :::: «Ĉiuj konsentas ke ruĝa ligilo devas ne ekzisti, se ĝi ne estas bluigebla laŭ vikipediaj reguloj. Tio signifas ke la temo de ruĝa ligilo devas esti [[Vikipedio:Menciindeco|menciinda]] kaj [[Vikipedio:Kontrolebleco|kontrolebla]].» Tamen, ĉu ruĝa ligilo estas tia, senespera, estas en duba kazo diskutenda. - cetere: noto pri misa ruĝa ligilo troveblas en [[diskuto:Aŝkelon]]. :::::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] Landonoma barakto en Vikipedio kadre de la tielnomata "[[Io-ujo-batalo]]": [[Vikipedio:Baloto/Landonoma unueco]] - fina rezulto de la diskuto, baloto en 2009. == Notoj por mi mem == :2024-05-10: tagaj listoj reviziitaj ĝis la [[13-a de majo]] (lundo) <!--Rémi sim ankaŭ kontribuas, ekz. pri 7-a de julio--> :{{ŝ|ruĝaj ligiloj}} :La multegaj fuŝaj anonciloj pri neekzistaj portaloj parte menciiĝas en [[Vikipedio:Lua/Petoj/Arkivo]] :ŝanĝi kolorojn en germana GIMP: Ferben, Abbilden kaj Farbvertauschung. :Pliaj listoj forigindaj [[Alfabeta listo de la deputitoj de la 14-a parlamenta periodo de la kvina Franca Respubliko|1]] [[Listo de la francaj parlamentaj periodoj|2]], [[Listo de la deputitaj distriktoj de Loire-Atlantique|3]], [[Listo de la deputitaj distriktoj de Loire-Atlantique|4]] Ekzemplaj ĝermaj artikoloj pri Italio [[Muggiò]] kaj [[Arese]]<!-- dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} alto = {{Vikidata ero|p-kodo=P2044}}, CO ĝis Colonno --> (por frakcio elturniĝo laŭ [[Camo]]), pri Francio [[Chanaz]] aŭ [[Geloux]] (por nova paĝo de franca komunumo: [[Flassigny]] en Mozio), [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Tresques&action=edit&oldid=8354148 Tresques simple] aŭ [[Civrac-en-Médoc]] por Ĝirondio (kaj [[Bonnay]] por apartigilo), pri Rusio [[Orsko]], pri Skotlando [[Ayr]], pri Anglio ekz. [[Bathford]] kaj pri Usono [[Daytona Beach]], [[Evanston]] aŭ nun ĝerme [[Alturas]] (kantono minimuma ekz. [[kantono Yolo]], censa retejo ekz. [[Hollister]])- pri Rumanio [[Sânandrei]].<!--{{Ĉi tiu artikolo|temas pri la rumania komunumo [[Letea Veche]]. Atentu ke ankaŭ ekzistas tre similnoma [[---]].}} --> Pri la tre katolika Italio: en [[Barzio]] patronas '''Alessio''' Bergama, en [[Basiliano]] '''Andreo''', en [[Crandola Valsassina|Crandola]] '''Antonio''' la Granda, en [[Barzago]] '''Bartolo''', en [[Cesana Brianza|Cesana]] Firmo+Rustiko, en [[Cremeno]] '''Georgo''', en [[Azzano d'Asti|Azzano]] '''Jakobo pli aĝa''', en [[Bulciago]] '''Johano Ev.''', en [[Cernusco Lombardone|Cernusco]] '''Johano Bapt.''', en [[Castions di Strada|Castions]] '''Jozefo''', en [[Castello di Brianza]] '''Laŭrenco''', en [[Cusio]] '''Margareta''', en [[Entratico]] '''Marteno''', en [[Costa Masnaga]] la levo de '''Maria''', en [[Colle Brianza]] '''Miĥaelo''', en [[Cividate al Piano]] '''Nikolao''', en [[Ampezzo]] '''Petro+Paŭlo''', en [[Viale]] '''Roĥo''', en [[Terno]] '''Valenteno''', en [[Missaglia]] '''Viktoro''' kaj en [[Barzanò]] '''Vito''' ktp. p417: [[Montiglio Monferrato]] "Kristana patrono estas la sanktulo [[{{#invoke:Wikidata|claim|P417}}]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago." : referencoj por patrono (kopiu en redakta modo): <ref name="patrono1">[https://www.santodelgiorno.it/patroni/valle-salimbene/ informoj en la retejo ''santodelgiorno.it''] ({{it}})</ref><ref name="patrono2">[http://www.comuni-italiani.it/018/169/ informoj en la retejo ''comuni-italiani.it''] ({{it}})</ref> :... [[]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago.<ref name="patrono1"/><ref name="patrono2"/> p47: La teritorio havas komunan limon kun <nowiki>{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj|parameter=link}}</nowiki>. Informkeste: <pre> | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = | tipo1= reliefo | zomo = 10 </pre> Ekzemplo por aldono de sendependa ekstera mapo por paĝoj en kiuj mankas ĉiaj bildoj: [[Gonnoscodina]]. Por senespere malplenaj tekstoj pri {{Brazilo}}: [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/ekzemplo Brazilo MG]]. Ankaŭ tiam ankoraŭ necesas a) adapti mikroregionon kaj se necese mezoregionon, kontroli kaj en kazo de vikidatuma vakuo nevidigi la retejon, c) en vikidatumoj aldoni priskribon kaj ĉ) adapti la nombron de loĝantoj al la plej lasta indiko. Rilate al tio: d: TiagoLubiana ‎ →‎ Municipalities of Minas-Gerais/Brazil... Ĝenerale: apartigilo ekz. [[Saint-Just]]. En 2022 funkcianta ligilo al la ANB en Vieno: [[Ellen Gregory]] ([[Peasedown St. John]]). Kantista ĝermo ekzemple [[Katrina Leskanich]] kun grupo [[Katrina and the Waves]]. Por ne devi tajpi ĝin permane aŭ elserĉi ĝin pli komplike, jen por mi mem la ligilo pri la [[Specialaĵo:Protokolo/delete|protokolo de forigoj]]. * Noto ekzempla <small>''bildo tiom aĝa ke probable ĝi estas jam sen-kopirajta, sed tiom malbonkvalita, ke ne indas konservi ĝin aŭ transporti al la vikimedia komunejo''</small> Rumanio, <ref: [https://web.archive.org/web/20130613102945/http://exonyme.bplaced.net/Board/Thread-Siebenb%C3%BCrgen-Banat-Kreischgebiet-Marmarosch-Maramuresch-Neue-korrekte-ON-Liste germanlingvaj loknomoj, listo arkivigita je junio 2013] ({{de}})</ref> * [[Scornicești]] aŭ [[Giurgiu]] por ne montri la grafike tre modestan situomapon el vikidatumaro * [[Vikipedio:Vikidatumoj/Ĵusmortintoj]] * Pri Panĝabo / Panĝabio ŝajne ĝis printempo 2023 la difino de vortaro.net kaj de papera PIV en la eldonoj de 1970 ĝis 2020 ankoraŭ estis lando = Panĝabo, sed almenaŭ en 2026 estas lando = Panĝabio. Ĉar Didcorn jam je l' 23 jun. 2023 notis la novan PIV-an difinon en la paĝo [[Panĝabo (Barato)]], mi konjektas ke jam tiam B. Wennergren ŝanĝis la kapvorton en la reta PIV-datumaro. Domaĝe ke tio ne sincere dokumentiĝis, sed ĉiukaze nun kun bona konscienco eblas varbi por tutnova landonomo "Panĝabio". 00:40, 13 feb. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) === Krome teknike: === * {{ŝ|Post diskuto ne forigita}} ekzemplo [[Diskuto:Jacob Schwartz]] * [[:Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj]] * [[:Kategorio:Nun en Komunejo]] * [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] ([[Ŝablono:Forigu tuj|ŝ]]) * [[Specialaĵo:Neuzataj bildoj]] * [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj]] * [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj]] * [[Vikipedio:Problemaj uzantoj]] * [[Specialaĵo:Forbarlisto_de_IP-adresoj]] ::>> ATENTU Mesa, Arizono {{uzanto2|~2025-53015-3}} 2025 9 7, ĝis nun nenio plu, ĉiuj saĝaj redaktoj ::>> KAJ Luksemburgio {{uzanto2|~2025-56511-3}} 2025 9 9, same ĝis nun nenio plu, ĉiuj saĝaj redaktoj ** [https://eo.wikipedia.org/wiki/Specialaĵo:Forbarlisto_de_IP-adresoj?wpOptions&#91;&#93;=userblocks&wpOptions&#91;&#93;=autoblocks forbaritaj IP-adresoj] ** [https://eo.wikipedia.org/wiki/Specialaĵo:Forbarlisto_de_IP-adresoj?wpOptions&#91;&#93;=userblocks&wpOptions&#91;&#93;=autoblocks&wpOptions&#91;&#93;=tempblocks porĉiam forbaritaj IP-adresoj (estu malplena)] * [[Vikipedio:Markitaj versioj/reviziantoj‎]] * [[Vikipedio:Roboto/Permespeto]] ** {{UzuloKontilo|Taylorbot}} [[Specialaĵo:Rajtoj_de_uzantoj/Taylorbot|rajtigo]] ĝis 2024-04-08 14:48 ** {{UzuloKontilo|Taylor 49}} [[Specialaĵo:Rajtoj_de_uzantoj/Taylor_40|rajtigo]] ĝis 2024-04-08 14:48 ** {{UzuloKontilo|Ĉaŭ-ĉaŭ-bot}} [[Specialaĵo:Rajtoj_de_uzantoj/Ĉaŭ-ĉaŭ-bot|rajtigo]] * [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo]] * [https://xtools.wmcloud.org/adminstats/eo.wikipedia.org/2022-12-01/2023-12-01 Administraj agoj] * [[Uzanto:ThomasPusch/emblemoj|emblemoj je justa uzo]] ({{ŝ|Librokovrilo}} kaj {{ŝ|emblemo}}) * [http://tekstaro.com tekstaro.com] - elektronika lingvoscienca tekstaro (AKK korpuso) de Esperanto * [https://viewer.onb.ac.at/10045F99/ historia Jarlibro 1923] kiel ekzemplo * koncizeco de artikolaj titoloj: ekz. [[Raduĵnij (Ĥanta-Mansio)]] * [[Uzanto:Jura1/articles with Wikidata item without statements]] * en Informkesto geografiaĵo, |arkitekto ligado = ne<!-malŝaltas aŭtomatan ligadon-->. * [[Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio]] * naciaj himnoj: loka alŝuto necesis por la [[nacia himno de la Demokratia Respubliko Kongo]] (por [[Sieraleono]] tamen ne) {{ŝ|apartigila paĝo}} {{apartigila paĝo|provejo}} {{ŝ|aliaj signifoj}} {{aliaj signifoj|provejo}} {{Kategoria alidirekto|provejo}} * {{ŝ|Malneŭtraleco}} {{ŝ|sen fontoj}} Ĉiuj pensas {{Kiu?}} '''Ŝablonoj''' por marki dubendajn teksterojn: {{kiuj?|tekstero}} [[Vikipedio:Kontrolebleco]] aŭ {{laŭ kiu?|tekstero}} pri [[Vikipedio:Evitu nebulajn vortojn]]. Kaj <s>streki</s> tiel ĉi. === Kelkaj pliaj ekzemploj === * Multkolumna: <nowiki>{{multkolumna}} {{kolumnorompo}} {{finmultkolumna}}</nowiki> * film[[afiŝo]]: [[:Dosiero:SW - Empire Strikes Back.jpg]], [[:Dosiero:Mes héros afiŝo.jpg]] * <code><nowiki>span style="color:red"> </span></nowiki></code> Vidu: [[Helpo:Evitindaj HTML-etikedoj]]. * Komento pri kapricaj pseŭdovortoj meminventitaj: "Bonvolu ne simple inventi iujn pseŭdovortojn kaj nomi ilin "esperantaj". Ekzemple la vorto "..." en '''Esperanto''' simple ne ekzistas. Similforma vorto ekzistas en la antikvgreka, sed la malnovgreka klare estas alia lingvo. Sed en Esperanto oni decidis kontraŭ propra vorto por tiu aĵo, kaj simple nomas ĝin "...". Koncize: se vi ne scias kiel nomiĝas iu vorto en Esperanto, iru al alilingva teksto pri la temo, tie en la listo pri lingvoj maldekstre elektu la vorton Esperanto kaj sekvu la tekston tie. Kaj se vi volas proponi iun alternativan nomigon, nepre faru tion nur citante elstarajn esperantlingvajn fontojn kiel referencoj kaj prefere prezentu viajn esperantlingvajn referencojn unue en la diskutpaĝo. " * bonaj vortumoj pri lingve problemaj paĝoj estas <nowiki>{{polurinda|kelkaj frazoj sufiĉe strangas lingve, eble pro iu lingva interfero|listigi=ne}} (ne forgesu la finaĵon "|listigi=ne", tre gravan se oni jam en la paĝo notis la problemon) kaj {{pluraj problemoj|gramatiko|ligiloj}} resp. {{pluraj problemoj|esperantigu referencojn}}</nowiki>. * [[Vikipedio:Ne faru originalan esploradon]], mallongigite [[VP:NOE]] - krome entute ligilon al la listo [[Vikipedio:Kio Vikipedio ne estas|Kio Vikipedio ne estas]] * [[Henriko la Birdisto]] estas bona ekzemplo, kiel bone meti en vikidadumaron neprecizan naskiĝdaton ("ĉirkau") kaj historian landon de naskiĝ- kaj mortodato. * [[Diskuto:Delfo]] estas modelo de konciza noto, ke ne eblas simple ŝanĝi landonomojn en tekstoj laŭ persona bontrovo. * [[Auckland]] estas modelo de pluraj bildoj en informkesto, sen atento de tio kio estas en vikidatumoj. :Navigilon per simpla listo: |bodyclass = hlist, vd. [[Alta Savojo]]. * Ekzempla bildo por ĝustigo de antaŭe fuŝa nomo en la komunejo [[:dosiero:Ŝraŭbeco dekstra maldekstra.png]] * Ekzemplo pri bona referenco al PIV estas en [[Moliso]]. :Krome [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/testo pri Hungario|jen ŝablona testejo]] kaj [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Jap SO 60|modelo olimpika]] <!-- En [[Ĝirondio]] ĉio pretasas, en [[Nord]] nur mankas 60/64 en ar. Douai. En Ĉarento nur ar. Confolans pretis je 23-04-17, Pri Kaleza Markolo bonus almenaŭ havi ar.-paĝojn. Indre (preta je 23-04-17) + Ardennes (3 23) kompletas. :La pola urbeto Dębica jam havas loĝantaron laŭ dato fine de 2020 ... --> :Jen ankoraŭ monto da fuŝetoj en [[Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/11]], ankaŭ kun aliaj finaj nombroj kompreneble :Pri olimpikoj: [[:dosiero:Irlanda Olimpika Komitato.png|jen ekzempla NOK-emblemo]]. Ĉe la anglalingvanoj, <nowiki>{{Infobox country Olympics}} forĵetiĝis, rekomendatas {{Infobox country at games}}</nowiki>. Povus esti plisimpligo... <!--Ampleksa listo resuma estas tiu de Turkio.--> :La ukraina [[Kalush Orchestra]] estas ekzemplo por <nowiki>{{vikidatuma listo|p-kodo=P527|modo=kaj}}</nowiki>. [[kantono Delta (Miĉigano)]], plej frua versio, kiel modelo de nova kantono-ĝermo. [ + <nowiki>|nomo_laŭ= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P138}}''</nowiki> ] [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/tutnova biografia ĝermo|tutnova biografia ĝermo]], NO: [[Karasjok]], frua versio... : {{Norvegio}}: ekzempla mikroĝermo lago: [[Evangervatnet]]. : {{Finnlando}}: [[Ceditaj areoj (Finnlando)]] - <nowiki>{{pluraj problemoj|informkesto|iwiki|vikiigu}} {{ĝermeto}}</nowiki> : {{Francio}}: por postrevoluciaj variaj loknomoj: Post la [[franca revolucio]] de [[1789]], kiam oni volis plene elradikigi ĉiujn kristanajn loknomojn, la loĝloko por kelkaj jaroj ricevis la fantazian nomon ''..'' (".."). : ekzemplo de mallibera emblemo: [[:Dosiero:Irlanda Olimpika Komitato.png]] : [[Uzanto-Diskuto:Badak Jawa|pri dubindaj ruĝaj ligiloj]] : konvencioj de Monato (https://www.monato.be/konvencioj.php) : p971: kategorio kombinas temojn : p4566: vikimedia enprena retligilo : banderoloj super paĝoj: se ne taŭgas, subpremu per ":|sen banderolo= jes". <!-- eltondita kaj rektigita taillé et redressé cropped and and straightened geschnitten und begradigt https://unalengua.com/ipa-translate +++ ... Oficiala paĝo en la retejo] ''[[facebook]]'' ({{fr}}) Modelo por transpreno de pliaj informoj el vikidatumoj | latitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}} | longitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} justa uzo ekzemple: [[Nacia Muzeo de Bosnio kaj Hercegovino]] nurteksta emblemo: [[Somera Olimpiko 1992]] Kaj flanke: Moutichou supozeble estas Eŭropa volontula servo NURMAJUSKLO=KRIADO [de:Diskussion:Spielercharakter] Veljavoj: UN 14 jul. 2022 Kwamikagami Breslaŭo de: subteno fare de Wietek. ia: [[sesdekuma sistemo]] Arno, [[tunela efiko]] Narv., [[tombejo ĉe Kettwiger Tor]] Longh., [[Randal Kolo Muani]] kma. Domin., [[Oleata acido]] Pino. Por la 4-a ĝis 8-a de aprilo '23: Plenigindas ankoraŭ unuavice la navigiloj pri departemento Kaleza Markolo, Nordo, Aisne, Oise, Somme, Ĝirondio, Haut-Rhin kaj Drôme (intertempe ĉio pretas, ĉu?) --> Kaj fine, la ordo fine de paĝo estas: :1. Notoj :2. Referencoj :3. Literaturo :4. Vidu ankaŭ :5. Eksteraj ligiloj :6a Navigiloj :6b ŝablono bibliotekoj :6c sablono vivtempo :6ĉ ĉiuj kategorioj IHD de 2000, bona ligilo: [[Santo Antônio do Retiro]] LV: noto - Suda Kuronio aŭ Dienvidkurzeme havas bonajn vikidatumajn etikedojn. Forpreno de centoj da kestoj pri neekzistaj portaloj: mi matene la 12-an de sept. 2023 metis indignitan noton al sume 49 diskutpaĝoj, kaj en ĉiuj 49 tri tagojn pli poste, vespere la 15-an diplomatigis la lingvaĵon kaj pli konkretigis mian proteston. Vikidatumoj: kialoj pri evitindeco: ekzemple informfonto ne klaras ([[d:Q130285291]]), bildo de malbona kvalito ([[d:Q132769746]]), la fonto indikas ke la informo ne precize konatas ([[d:Q130285298]]), malpli preciza indiko ([[d:Q42727519]]), konfirmo de la referenco ne eblas ([[d:Q21655367]]), konate nefidinda fonto ([[d:Q22979588]]) -- [[d:Q52105174|listo]] Ŝablono "CURRENTYEAR" jam funkcias en Esperanto: <nowiki>{{LOKAMONATONOMO}} {{LOKAJARO}}</nowiki> == Listo de farindaĵoj == * plenigi ruĝajn ligilojn en [[Louis-Nicolas Clérambault]] kaj krei paĝon [[Jacques Berthier]] (ne Jacques Bergier, GL 154, 156, 168.1, 286, 321, 345.2, 445, 446, 386, 390, 618.2, 634.2, 657.6). Noteto: [https://gov.genealogy.net/item/show/TPKKOVJN79TB Ŝtepkov Stepkau], [https://mapcarta.com/de/18499296 Dolny Lazany Unter Losau] [https://www.wikidata.org/wiki/Q77034024 Oponešice Oponeschitz] [https://gov.genealogy.net/item/show/OPOICEJN79TA *] : Uzanto arbarulo, usonano ''Silvio Curtis'', mis"ĝustigis" la tekston [[Delfo]] en okt. 2023. * Mutichou multe aktivis por marborda Ĉarento proks. en 2014, sed poste ne plu, evidente ĉar la montego pri aliaj mankaj komunumaj artikoloj en Francio aspektis supergranda... == Ĉu aŭ kiel uzanto registris sian sekson en vikipedio == Multaj uzantoj ne aparte elektas biologian aŭ [[Socia sekso|"socian" sekson]] en vikipedio - fakte temas nur pri la lingva, [[gramatika sekso]] - kaj aŭtomate estas senseksaj. Sed se indikiĝas biologia sekso, tiam la ŝablono {{ŝ|GENDER:nomo|li|ŝi|ŝi aŭ li}} malkaŝas kion la uzanto notis en siaj teknikaj preferoj. <!-- {{GENDER:x|li|ŝi|ŝi aŭ li}} --> == Vandalaĵoj == [[:de:Wikipedia:Vandalismusmeldung/Archiv/2023/09/23|germane je 2023 09 23]] == mapo de SAT-amikaro == La esperanta mapo de SAT-amikaro pri eŭropa franclingvio en arkivigita formo, kiel notita en la paĝo [[Metz]]: [https://web.archive.org/web/20230423070506/https://satesperanto.org/eldonkooperativo/IMG/jpg/Mapo201107.jpg artikolo "Esperanta mapo de Eŭropa franclingvio"] en retejo de la asocio [[SAT-Amikaro]], la franclingva branĉo de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]], arkivigite laŭ stato de aprilo 2023. == Kaj mapoj sendepende de informkesto == Pri sendependa skaligebla mapo vidu [[Gonnoscodina]] en Sardio, kaj pri sendependa reliefa mapo la vilaĝeton [[Woolsthorpe-by-Colsterworth]] de Newton: <pre> {{Situo sur mapo|Anglio|Floso=left|Titolo=|Teksto= | Lat-g = 52 | Lat-m = 48 | Lat-s = 35 | Lat-dir=N | Lon-g = 0 | Lon-m = 37 | Lon-s = 43 | Lon-dir=U | Larĝo=180 | Mapospeco=reliefo | montrukoordinatojn = ne }} </pre> Uzata en teksto [[Mangone]], pri kiu ne ekzistas ajna bildo en la komunejo, rezultas {{Situo sur mapo |Italio Kalabrio |Floso=left |Titolo={{centre|situo de Mangone en [[Kalabrio]]}} | Lat-g = 39 | Lat-m = 12 | Lat-s = 0 | Lat-dir=N | Lon-g = 16 | Lon-m = 20 | Lon-s = 0 | Lon-dir=E | Larĝo=180 | Mapospeco=reliefo | montrukoordinatojn = ne }} <pre> {{Situo sur mapo |Italio Kalabrio |Floso=left |Titolo={{centre|situo de {{paĝonomo}} en [[Kalabrio]]}} | Lat-g = 39 | Lat-m = 28 | Lat-s = 0 | Lat-dir=N | Lon-g = 16 | Lon-m = 20 | Lon-s = 0 | Lon-dir=E | Larĝo=180 | Mapospeco=reliefo | montrukoordinatojn = ne }} </pre> kun ebla noto <pre> <!-- la sekva aldona mapo precipe metiĝas ĉar absolute mankas iuj uzeblaj bildoj en la komunejo --> </pre> <span style="font-family: Papyrus; font-size: 12pt"><font style="color: black"> Bela tekstero en literaro "Papiro" </span> <hr> {{ŝ|Ludovica}} {{ŝ|polurinda|la teksto parte malfacile kompreneblas. Aparte pri temo tiom esotera necesas plejeble klara lingvaĵo. Ĝeneralan noton vidu diskutpaĝe|listigi=ne}} == Tabelomodelo == : {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |- ! rowspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | lando ! colspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | loĝantaro ! colspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | MEP ([[Malneta Enlanda Produkto|nominala]]) ! colspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | MEP ([[Aĉetpova egaleco]]) ! colspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | [[indico de homa disvolviĝo]] 2021 |- ! en milionoj!! en la mondo ! en milionoj da [[USD]]!! en la mondo ! en milionoj da [[USD]]!! en la mondo ! indico!! loko |- |} pri koreaj latinliterigoj Yale/McCune/RT vd. [[:de:Diskussion:Yoon Suk-yeol|Yoon Suk-yeol]] == Listo de biografioj, forigataj el la ĝenerala spaco laŭ decido de [[VP:FA]] == La listo teknike ankoraŭ utilas por iom-post-ioma revizio de ĉiuj notitaj biografioj. Post revizio eblas forviŝi la titolojn el la listoj, kiuj do laŭgrade malgrandiĝos.... {| cellspacing="0" |- |- bgcolor="#ffeebb" |&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;'''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - A|A]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - B|B]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - C|C]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĉ|Ĉ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - D|D]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - E|E]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - F|F]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - G|G]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĝ|Ĝ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - H|H]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĥ|Ĥ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - I|I]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - J|J]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĵ|Ĵ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - K|K]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - L|L]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - M|M]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - N|N]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - O|O]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - P|P]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Q|Q]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - R|R]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - S|S]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ŝ|Ŝ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - T|T]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - U|U]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ŭ|Ŭ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - V|V]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - W|W]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - X|X]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Y|Y]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Z|Z]]''' |} Noto pri Hans Wingen, jen intersavite http://www.ipernity.com/blog/bernardo/137656 Propra verko alŝutita al eo-vikio, sen premo nepre ŝovi ĝin al la komunejo, kiu ne en ĉiu kazo estas bona ŝovo: {{ŝ|Propra|GFDL|NK=1|cc-by-sa-3.0}}. Vidu ankaŭ [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Migrado de la licencoj GFDL al GFDL + krea komunaĵo 3.0 por loke stokataj bildoj diskuton de sept. 2024 pri granda projekto realigi migradon de GFDL al GFDL+CC en eo-vikio]]. == Taglibro == :7-a de decembro 2023: vastigoj de la komunumoj de [[distrikto Höxter]] :8-a kaj 9-a de decembro 2023: vastigoj de la komunumoj de [[provinco Leĉo]], [[Apulio]], kun loĝantaroj de 2023, ankaŭ metitaj ĉie en vikidatumoj, kaj metoj de bildoj :10-a de decembro: 2/3 pri komunumoj de [[provinco Salerno]], [[Kampanio]], nur kontrolo ĉu ĉiuj ecoj de kontentiga ĝermo estas, kaj adapto de bildoj; kontrolo de bildoj sub justa uzo :11-a de decembro: lasta triono pri komunumoj de [[provinco Salerno]]; :12-a ĝis 17-a de decembro: finoj de diskutoj pri alinomendaj artikoloj :18-a de decembro: kelkaj urboj kaj kantonoj de Usono :19-a de decembro: aktualaj loĝantaroj de ĉiuj komunumoj de Germanio al stato fine de 2022 :20-a kaj 21-a de decembro: alinomendaj artikoloj - vasta arkivigo :22-a kaj 23-a de decembro: diskuto pri forigendaĵoj, romanco kaj romantikismo :24-a de decembro: Hungario kaj orienta Pollando :25-a de decembro: informkestoj pri futbalo :26-a de decembro: diversaj, i.a. Volodimir Pacjurko kaj Himno de Ukrainio, Kromsigno :27-a de decembro 2023: temoj pri Kolombio :28-a kaj 29-a de decembro: [[ILEI]], branĉoj kaj aktivuloj, britaj/francaj esperantistoj ‎ :29-a ĝis 30-a de decembro 2023: komunumoj de graflando [[Surrey]] (GB) kaj [[provinco Romo]] (IT) :31-a de decembro 2023: komunumoj de la [[provinco Latino]] (IT) :1-a ĝis 2-a de januaro 2024: komunumoj de la [[provinco Frozinono]] (IT) :3-a ĝis 4-a de januaro 2024: komunumoj de la [[provinco Viterbo]] (IT), multaj paĝoj komenciĝantaj per "Sant'Angelo..." :5-a de januaro 2024: komunumoj de la [[arondismento Rouen]] (FR) komencitaj, [[Komitato de UEA 1980-1983]] kaj ĉirkaŭaj temoj :6-a ĝis 7-a de januaro: komunumoj de [[distrikto Neunkirchen]] (AT), aŭstraj/svisaj/nederlandaj esperantistoj :7-a ĝis 10-a de januaro: komunumoj de la [[arondismento Rouen]] (FR) finitaj, sume estas 216 artikoloj :10-a kaj 11-a de januaro: malaperintaj komunumoj de [[Manche]] (FR), komunumoj de la arondismento Dieppe (A-E) :11-a ĝis 12-a de januaro: komunumoj de la provinco Rieti finitaj (O-Z), nun ĉiuj komunumoj pri [[Latio]] (IT) aktualas :12-a ĝis 14-a de januaro: komunumoj de la arondismento Dieppe (F-Z) finitaj, sume estas 343 artikoloj ... :23-a ĝis 26-a de februaro: 200 artikoloj pri [[provinco Pavia]] ektraktitaj, la kampo neniel pretas, sed pluajn levojn al artikolaj ĝermoj mi faros ne per kampanoj de tutaj tagoj, sed iom post iom, en grupoj de eble dek paĝoj - la ne jam traktitaj artikoloj jam estas sen eraroj, nur estas ĝermetoj kun tro malmulta enhavo. samtempe: paĝoj pri dulingvaj Esperanto-vortaroj samtempe: multaj malatentataj tekstoj de la listo [[Uzanto:RBT/Enkategoriigoj/Naskiĝintoj kaj mortintoj/Listo2|'''"listo2"''']]. ... :fine de aŭgusto 2024 [[provinco Gvadalaĥaro]] ĝis A-P, pretaj, Q-T nur parte, aktualaj loĝantoj sube mankas (T sen kontrolo de poŝtkodo), U-Z nur baze ektraktita informkeste... === Atentindaj paĝoj 2025 === * [[Ĝardenoj de Herrenhausen]] (2925-8-27) == Subpaĝo ankoraŭ == * [[Uzanto:ThomasPusch/olimpikaj teamoj liste]] * tre dubindaj alidirektigoj: [[Specialaĵo:Kontribuoj/Yeagvr]] (ĝis 2019 je nomo Mvvnlightbae), naciisma italo, laŭ propra aserto ne komprenanta Esperanton, sed la homo sukcesas verki kompreneblajn redaktoresumojn, do tamen iomete regas la lingvon * [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Prettau&diff=prev&oldid=8552591 foje indas bremsi casteloboton (jen fine de 2023)]. * pri novaj aktoraj biografioj modeloj povas esti [[Grayson Perry]] aŭ [[Trevor Noah]] de 2024-09-39. * unua resumo dum revizio de jaraj listoj povas esti "enpaĝigo laŭ la aliaj listoj - ĉiuj eventoj de sama jaro al unu linio, kaj komenco de koncizigo" * [[/Ukr]] * polaj distriktoj: plej bone ekhavi norman historian ĉapitron, surbaze de [[Tuchola]], sed kun konsidero de [[reĝa Prusio]] == Referencoj == {{referencoj}} == Fonto == * La unua versio de tiu-ĉi teksto ekestis surbaze de la germana koresponda vikipedia artikolo laŭ la stato de la 16-a de oktobro 2024. <ref name="PIV">[https://vortaro.net/#aedo_kd artikolo ''aedo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la eldono de 2002, presita eldono, paĝo 50</ref> {{referencoj}} {{ŝ|polurinda|mankas ĉia informkesto, iuj grafikaĵoj, eksteraj ligiloj, referencoj: tiel ĉi la malmultaj frazoj donas malmultajn informojn|listigi=ne}} == Atentendaj diskutoj == [[dosiero:Kontakto 1987 - la kvar kategorioj de facileco.png|eta|5ra|<!--la dokumenta eltondaĵo ĉiukaze estu en uzo, tial mi jen metas ĝin ankaŭ ĉi-tien-->]] * [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj/Arkivo/2021#Kategorio:Urboj de Germanio laŭ alfabeto]] * [[Kategorio-Diskuto:Malfermaj stelamasoj]] {{farite}} 2024-11-01 * {{flago|Italio}} [[Kategorio-Diskuto:Komunumoj de Italio]] * {{flago|Japanio}} [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]] :: Resume: Aparte problemaj estas '''Aiĉi''' 0 kun [[Nagojo]], '''[[Diskuto:Gubernio Ĉiba|Ĉiba]]''' 1 ([https://www.monato.be/2003/008142.html Monato 2003]), '''[[Diskuto:Gubernio Hiogo|Hiogo]]''' 0 kun [[Kobeo]], '''[[Diskuto:Gubernio Ivate|Ivate]]''' 0 kun [[Morioka]], '''[[Diskuto:Gubernio Jamaguĉi|Jamaguĉi]]''' 0 kun [[Ŝimonoseko]], '''[[Diskuto:Gubernio Jamanaŝi|Jamanaŝi]]''' 2 (E-domo, blog), '''[[Diskuto:Gubernio Kagavo|Kagavo]]''' 0 kun [[Takamacu]], '''[[Diskuto:Gubernio Mijagi|Mijagi]]''' 0 kun [[Sendajo]], '''Sajtama > [[Diskuto:Gubernio Saitama|Saitama]]''' 0, '''[[Diskuto:Gubernio Ŝiga|Ŝiga]]''' 1 (JEK 2016) kun [[Ocu]], '''[[Diskuto:Gubernio Ŝimane|Ŝimane]]''' 2x (Monato + ES Kebekia) kun [[Macuo]] kaj '''[[Diskuto:Gubernio Toĉigi|Toĉigi]]''' 2. * [[Ribelo de Grandpolujo]], [[komisiono por trovo de loknomoj]] * [[/redaktoresumoj]] * noto pri miks-lingvaj fantaziaj "pseŭdovortoj" en la diskuto pri [[Zábřeha montetaro]]. * Ĉiba, budhisma templo en [[Jocukaidō]] * por eble postaj paĝoj: [[/stacio Omija|stacio Omija]] * dubindaj orfoj/ĝermetoj/malaktualaj: [[aglomeraĵo de Kielce]], [[aglomeraĵo de Poznano]] * Kial [[Holon]], ne Ĥolon kiel estas skribite? * Roberto kaj Narvalo pri [[Theodore von Kármán]] * Petr: kio pri [[Fervojlinio Šumperk–Krnov]] * strangaj ligiloj en paĝo [[Sidamoj]] * kion fari per {{ŝ|Laŭĝenro}} de Airon90... * [[/gazetejo.org]] * [[/uzanto pruno]] * Ekzemplo [[Rehden]]: {{Tiu ĉi artikolo|temas pri la komunumo ''Rehden'' en nordokcidenta Germanio. Samnoma komununumo ĝis 1945 ankaŭ ekzistis en nordorienta Germanio: sekve de la [[dua mondmilito]] ĝi doniĝis al la komunisma [[Pola Popola Respubliko]], la germana loĝantaro estis forigita kaj nun la loĝloko nomiĝas [[Radzyń Chełmiński]].}} * [[/ne sovaĝan esperantigon]] == Plia kopiebla atentiga kesto == {{polurinda|en la paĝo listiĝis amase tro da fotoj kaj grafikaĵoj, kompare al la malgranda teksto. Necesus elekto, aparte al tiuj fotoj kiuj vere temas pri tiu ĝi loko kaj ne montriĝas ankaŭ en aliaj paĝoj. Ankaŭ eblas meti iujn 4-5 fotojn al vikipedia galerio (tiun trukon ĉi tie jam aplikas la 4 fotoj ĉiuj nomataj "plaĝo en Ustka")...|listigi=ne}} {{polurinda|la informoj ĉi tie estas de 2006, de antaŭ 19 jaroj! Ĉu ankaŭ la indiko pri la estro tiom aĝas? Ĉiukaze aktualigo nepras|listigi=ne}} == Aktualigenda == Tia ŝablono ne estas esperante, sed jes ja angle [[:en:Template:Update]], france [[:fr:Modèle:Mettre à jour]], hispane [[:es:Plantilla:Desactualizado]] ktp - tial la ŝablonoj por enkopiado en tiujn vikipediojn estu ĉi tie. == Agendo == Necesus kontroli la fonton de [[Vladimir Sutkovoj]] se ĝi denove legeblos. 2025 09 16 :Ankoraŭ la fonto ne relegeblas, eble ĝi definitive mortis. 2025 09 27 TP Oktobre, novembre, decembre same. Sendube ĝi definitive mortis, ankaŭ la itala baza datumbaza retejo everk.it, kaj ankaŭ sendepende de tio propra retejo de ALE. 2026 01 12 TP * [[Diskuto:Adidas Al Rihla (pilko)]] 2026 01 12 TP Rekontroli kaj agi post pli-malpli semajno * [[Diskuto:Peskaro]] temo "fotomuntaĵo", tasko por roboto, 2026 01 13 TP Rekontroli kaj agi post pli-malpli semajno * [[Uzanto-Diskuto:Super nabla#Naskis v naskiĝis]] 2026 01 16 TP Rekontroli kaj agi post pli-malpli semajno == Sporto == Jen unua ekzempla teksto pri plej bona turnira manpilkistino: [[Linnea Torstenson]] en 2010. [...] ", post kiam la antaŭajn 4 jarojn li jam estis membro en la nacia teamo de sub-17-jaruloj kaj aliaj junulaj naciaj teamoj" == Modeloj == Por ĝemelaj komunumoj en Germanio ekzemple [[Bad Honnef]] (kutime kun franca kaj orientgermana partnero kaj ankoraŭ iuj aliaj) Por uzo de "informkesto monto" vidu la ekzemplan paĝon [[Mount Bartle Frere]], kie ankaŭ estas ekzempla teksto kun uzo de pluraj vikidatumaj parametroj. == NRV == Plene ne ekuziĝis ĝis nun la navigiloj * {{ŝ|urba regiono Aachen}} - jam {{farite}} 2026-01-24 * {{ŝ|distrikto Ennepe-Ruhr}} * {{ŝ|distrikto Euskirchen}} * {{ŝ|distrikto Gütersloh}} * {{ŝ|distrikto Herford}} * {{ŝ|distrikto Hochsauerland}} * {{ŝ|distrikto Kleve}} * {{ŝ|distrikto Lippe}} * {{ŝ|distrikto Mark}} * {{ŝ|distrikto Minden-Lübbecke}} * {{ŝ|distrikto Mettmann}} * {{ŝ|distrikto Neuss}} * {{ŝ|distrikto Oberberg}} * {{ŝ|distrikto Olpe}} * {{ŝ|distrikto Recklinghausen}} * {{ŝ|distrikto Rhein-Erft}} * {{ŝ|distrikto Rhein-Sieg}} - jam {{farite}} 2026-01-24 kaj * {{ŝ|distrikto Wesel}}. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:21, 24 jan. 2026 (UTC) == NDS == Por la somero: en [[Rastdorf]] ĉe Werlte kaj [[Stavern]] ĉe Sögel ankoraŭ tre mankas fotoj... == Taksonomio == Ekzemple por informkesto vidu la paĝon [[Gerbero]]. == {{ŝ|orfa}} == [[:kategorio:Orfaj artikoloj pri Ĉeĥio]]: post malorfigo de kelkaj tekstoj ankoraŭ restas tie kvar paĝoj je 2026-01-31: : [[Bierfarejo U Fleků]]: TRI ligiĝoj : [[Domo de Faŭst]]: UNU : [[Ekspoziciejo Ĉe Hibernoj]]: UNU : [[Gastejo Ĉe Kaliko]]: UNU : [[Hiberna strato]]: TRI : [[Iama Doganejo "Na Výtoni"]]: UNU : [[Jungmann-placo]]: TRI : [[Meza industria lernejo Ostrava-Vítkovice]]: NUL : [[Nacia Avenuo]]: TRI : [[Slava Domo]]: DU : [[Vilao Ameriko]]: UNU Permane forigi la ŝablonon, sen ke io ŝanĝiĝis pri la situacio, estus neakcepteble. === Aktuala diskuto === * [[Ŝablono-Diskuto:Oficiala retejo]] 2026 2 3 * pri ruĝaj ligloj de 9 2005 de mirmal en [[Čestmír Vidman]] - vidu diskutpaĝan noton de 2026 3 5. * kaj pri tre dubindaj pseŭdovortoj "Schwarzenbergoj", "Schwarzenbergidoj", "Rožmberkidoj", teksto fakte ĝuste kreita en 2008 de Pavla D kiel [[Rožmberk (familio)]], kaj "Eggenbergidoj" vidu en [[Diskuto:Schwarzenberg (dinastio)]]. La uzoj de la pseŭdovortoj estas forprenitaj. - Cetere: Petr jam ekz. dum 2009 en [[diskuto:Fratoj Mašín]] disputis kontraŭ Narvalo kaj Paul P pri nepra volo enkonduki arbitrajn esperantajn vortojn sen vortaraj referencoj kaj kun neesperantaj literoj, sed ne konvinkis ilin ambaŭ - kompreneble. * ne forgesi: en teksto [[Sylla Chaves]] ankoraŭ la librotitoloj devos nigriĝi, se ne okazos miraklo 2026 3 12 === Problemaj orfoj kaj ĝermetoj === * [[Transigo de flu-kvanto]] 2026 2 27 * [[TERYT]] nur ĝermeto, ne orfo * [[/listoj de probable forigendaj dosieroj]] === Orfoj === * kaj barata retejo [[Anmol Ratan]] pri la malorfigo Ĉi tiu teksto estas [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]], ĉar ĝis hodiaŭ neniu ajn alia vikipedia artikolo ligas al ĝi (teknikaj listoj, diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkuliĝas). Mi ne havas ideon pri iu paĝo, de kiu eblus konstrui ligilon ĉi tien. Ĉu iu alia havas iun ideon? :Ĉi tiu teksto estas [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]], ĉar ĝis hodiaŭ nur unu alia vikipedia artikolo ligas al ĝi (teknikaj listoj, diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkuliĝas). :Ĉi tiu teksto pri kino estas [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]], ĉar ĝis hodiaŭ nur unu alia artikolo ligis al ĝi. Nun jam estas tri ligiĝoj. Se estus kvar, pli bone kvin, estus sufiĉe. ::Ĉi tiu artikolo pri Rusio ankoraŭ estas [[vikipedio:orfo|orfa]], ĉar malmultaj aliaj artikoloj ligas al ĝi: nun estas du ligiloj de aliaj artikoloj kolektitaj (atentu ke diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkulkiĝas kiel artikoloj): se estos 4 aŭ 5 ligiloj, eblos forpreni la ŝablonon {{ŝ|orfa}}. :::La hodiaŭ farita teksto jam pene estas ligata el '''kvar''' aliaj artikoloj (teknikaj listoj, diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkuliĝas). Tio sufiĉas por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]]. ::::Nun 12 aliaj artikoloj ligas al la teksto - la ŝablono {{ŝ|orfa}} povas forpreniĝi. '''Orfoj pri kino''': reĝisoro {{ŝ|vikidatuma listo|p-kodo=P57|modo=kaj|parameter=link}}, aktoroj p161 - pli detalan liston de la aktoroj vidu en la informkesto. == Ĝermoj kaj ĝermetoj == * ne jam trovitaj: [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj]] == Italio kaj Francio == * Italio: [[provinco Grosseto]] - principe la 18 paĝoj de A ĝis M estas ampleksigitaj, la restaj 10 paĝoj de O ĝis Z ankoraŭ ne; [[provinco Mantova]] - pri ĉiuj 70 paĝoj la unua ŝtupo de riparo informkesto estas farita, krome nenio. * [[Francio]]: pri [[arondismento Poitiers]] la unuaj 44 paĝoj de entute 83 estas finfaritaj. (ĉ. la 14-a de febraro, la valentena tago) Stato de 2026 03 08, la komunisma tago de virinoj. == Antaŭ nia erao == En la 4-a jc. a.n.e. mi vidis paĝojn 300-360, en iuj sukcesis pli, en aliaj malpli aldoni, sed 361-399 tute ne jam vidis. === Referenco poŝatlaso === :[[dosiero:Pictogram_voting_delete.svg|20ra]] Ekz. [[Batumi]]: La referenca esperantlingva "[[Poŝatlaso de la mondo]]", Prago 1971, en siaj mapoj esperantigas iujn kaj latinliterigas aliajn loknomojn, kies originaj nacilingvaj formoj estas ne-latinlingvaj. En la mapo 20 ĝi indikas la urbon je la origina nomo "Batumi", nur latinigita. :[[dosiero:Pictogram_voting_delete.svg|20ra]] Ekz. [[Irkutsk]]: La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon ''Irkutsk'' en la mapo 15 kaj 15b - latinlitere, sed ne esperantigite. :[[dosiero:Symbol_confirmed.svg|20ra]] Ekz. [[Osako]]: La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, dokumentigas esperantigon "Osako" en la vasta, du-paĝa mapo 24, kaj same en listo en paĝo antaŭ tiu du-paĝa mapo. ..., via demando estas tute pravigita. [[PIV]] 1970-2020 kaj [[Reta Vortaro]] ne mencias la lokan monton, ankaŭ en neniu alia du-lingva vortaro mi trovis indikon pri esperantigo ''xxx'', la esperantlingva literatura kaj gazetara serĉilo ''tekstaro.com'' ne trovas ĝin kaj eĉ la ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, kiuj dokumentigas multajn esperantigojn, sed ne esperantigas ĉiujn urbojn/lagojn/montojn ktp, ne mencias ĝin. Tial ĝis iu trovas konvinkajn ekstervikipediajn referencojn pri ekzisto de esperantlingva formo "xxx" devas esti la hipotezo ke tiu esperantigo probable tute ne dokumentiĝas kaj ne ekzistas. Esperanto '''ne''' funkcias tiel ke oni simple prenas ĉiujn vortojn de ĉiuj lingvoj, al ĉiuj substantivoj algluas o-finaĵon, al ĉiuj adjektivoj a-finaĵon ktp. kaj rezultas vortotrezoro kiu estas 10 000-foje pli granda ol ĉiu vortotrezoro de nacia lingvo. Tia lingvo estus koŝmare nekomprenebla. Do, tute klare - ĝis trovo de konvinkaj referencoj - la monto itale nomiĝas ''aaa''. Salutas == Enhavtabeloj == {{ŝ|TOC-dekstre}}, ekzemple, kaj <nowiki>__NOTOC__</nowiki> por subpremi enhavtabelon. Noto: [[uzanto:Chojus321]] Noto1: baza informkesto en la komunejo: <nowiki>{{Wikidata Infobox}}</nowiki> == Diversaĵoj == Claudio Pistilli: [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/listoj de probable forigendaj dosieroj]] en la [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] AI: [[:de:Wikipedia:WikiProjekt KI und Wikipedia/Erkennung KI-Einsatz]] Fari vikidatumerojn pri neesperantistaj usonanoj pri kiuj wiki.en kaj vikidatumoj ne interesiĝas: ĉe [[Joseph F. Foster]] eblis, ĉe [[Bruce Wilson]] ne. Minuskloj de i.a. universitatoj en francaj titoloj de vikidatumoj, ĉi tie pri [[universitato Cornell]] la 26 mar. 2026: ''(1) La minuscule ici est une convention typographique franco-française non adoptée par les autres pays francophones, lesquels mettent une majuscule pour leurs propres universités, et Wikidata en français n'est pas destinée à l’usage exclusif de la France; (2) le choix typographique d’une majuscule dans la langue d’origine appelle tout naturellement sa traduction par une majuscule également en français.'' Tiun argumentadon mi povas facile sekvi. Pri elegantaj navigiloj vidu la paĝon [[Diskuto:Schwarzenberg (Aŭstrio)]]. Episkopujo Majenco > [[diocezo Majenco]]. Dogmoteologio > [[Dogma teologio]] {{ŝ|aŭt}} faras {{aŭt|Majuskletojn}}. <nowiki>{{teksto en skatolo - komenco|1=temo}}{{teksto en skatolo - fino}}</nowiki> == Medicinaj temoj == Inter la vario de drogoj produktitaj de [[Novartis]], [[metilfenidato]] vere meritus propran artikolon. Teorie nova esperanta teksto ankaŭ malforte bonvenus por la [[borso]] de [[Mumbajo]], do [[borso de Mumbajo]], kaj pri la du antaŭaj firmaoj, [[Sandoz]] kaj [[Ciba-Geigy]]... La nova teksto [[Ĥirurgia operacio]] ankoraŭ bezonas tekstojn [[incizo]] kaj [[traŭmato]], kaj aldona teksto [[traumata ĥirurgio]] ankaŭ estus bonvena. == Pliaj moodeloj == Modeloj por mikroĝermoj de usonaj aktoroj vire ekz. [[Colin Ferguson]], ine ekz. [[Jaclyn Smith]]. 4aoldyx576r35459a6nwmgulp6wql3u 0 460080 9369118 7958247 2026-05-09T09:09:44Z ThomasPusch 1869 9369118 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio}}'''''Cannon''''' estas usona [[Agfilmo|agadema]] krim-drama [[televidserio]] produktorita de Quinn Martin kiu estis elsendita el 1971 al 1976. La ĉefa protagonisto estas la titoliga [[rolulo]], nome privata detektivo Frank Cannon, kies rolo estis ludita de aktoro [[William Conrad]]. ''Cannon'' estas la unua serio de Quinn Martin kiu estis elsendita de alia kanalo ol [[ABC]]. Oni faris "revivigan" televidfilmon nome ''The Return of Frank Cannon'', kiu estis elsendita la 1an de novembro, 1980. Totale, estis 122 epizodoj plus la seria duhora montraĵo kaj la televidfilmo, ''The Return of Frank Cannon''. La intrigoj en la epizodoj temis pri la agado de Cannon solvante krimon. La klientoj de Cannon en la serio ege variis, kaj la variado en klientoj kondukis al konsiderinda variado ankaŭ en la formatoj de la epizodoj. En nombraj dekomencaj epizodoj Cannon estis dungita de asekurkompanio kiu deziras esploradon pri perdo. Aliaj epizodoj metis Cannon en dungado kiel polica detektivo, de iama amanto, de patro pri filo aŭ de filo pri patro. En kelkaj epizodoj Cannon estis dungita de iu kiu estas minacata. == Vidu ankaŭ == * [[Kanono (apartigilo)]] == Notoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Usonaj aktoroj]] [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Fikciaj detektivoj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de American Broadcasting Company]] 2gb2bb4bespqzh0e3m7w4yhn0u91az6 9369119 9369118 2026-05-09T09:10:13Z ThomasPusch 1869 9369119 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio}}'''''Cannon''''' estas usona [[Agfilmo|agadema]] krim-drama [[televidserio]] produktorita de Quinn Martin kiu estis elsendita el 1971 al 1976. La ĉefa protagonisto estas la titoliga [[rolulo]], nome privata detektivo Frank Cannon, kies rolo estis ludita de aktoro [[William Conrad]]. ''Cannon'' estas la unua serio de Quinn Martin kiu estis elsendita de alia kanalo ol [[American Broadcasting Company|ABC]]. Oni faris "revivigan" televidfilmon nome ''The Return of Frank Cannon'', kiu estis elsendita la 1an de novembro, 1980. Totale, estis 122 epizodoj plus la seria duhora montraĵo kaj la televidfilmo, ''The Return of Frank Cannon''. La intrigoj en la epizodoj temis pri la agado de Cannon solvante krimon. La klientoj de Cannon en la serio ege variis, kaj la variado en klientoj kondukis al konsiderinda variado ankaŭ en la formatoj de la epizodoj. En nombraj dekomencaj epizodoj Cannon estis dungita de asekurkompanio kiu deziras esploradon pri perdo. Aliaj epizodoj metis Cannon en dungado kiel polica detektivo, de iama amanto, de patro pri filo aŭ de filo pri patro. En kelkaj epizodoj Cannon estis dungita de iu kiu estas minacata. == Vidu ankaŭ == * [[Kanono (apartigilo)]] == Notoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Usonaj aktoroj]] [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Fikciaj detektivoj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de American Broadcasting Company]] 0vktkj2cpbrvuop63pqgh8ez7nvup7m 9369121 9369119 2026-05-09T09:11:53Z ThomasPusch 1869 9369121 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio}}'''''Cannon''''' estas usona [[Agfilmo|agadema]] krim-drama [[televidserio]] produktorita de Quinn Martin kiu estis elsendita el 1971 al 1976 en la kanalo [[Columbia Broadcasting System]] (CBS). La ĉefa protagonisto estas la titoliga [[rolulo]], nome privata detektivo Frank Cannon, kies rolo estis ludita de aktoro [[William Conrad]]. ''Cannon'' estas la unua serio de Quinn Martin kiu estis elsendita de alia kanalo ol [[American Broadcasting Company|ABC]]. Oni faris "revivigan" televidfilmon nome ''The Return of Frank Cannon'', kiu estis elsendita la 1an de novembro, 1980. Totale, estis 122 epizodoj plus la seria duhora montraĵo kaj la televidfilmo, ''The Return of Frank Cannon''. La intrigoj en la epizodoj temis pri la agado de Cannon solvante krimon. La klientoj de Cannon en la serio ege variis, kaj la variado en klientoj kondukis al konsiderinda variado ankaŭ en la formatoj de la epizodoj. En nombraj dekomencaj epizodoj Cannon estis dungita de asekurkompanio kiu deziras esploradon pri perdo. Aliaj epizodoj metis Cannon en dungado kiel polica detektivo, de iama amanto, de patro pri filo aŭ de filo pri patro. En kelkaj epizodoj Cannon estis dungita de iu kiu estas minacata. == Vidu ankaŭ == * [[Kanono (apartigilo)]] == Notoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Usonaj aktoroj]] [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Fikciaj detektivoj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de Columbia Broadcasting System]] n5qyxe6ktyr88hkalh2rpffqks2lhxv 9369125 9369121 2026-05-09T09:18:18Z ThomasPusch 1869 9369125 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio}}'''''Cannon''''' estas usona [[Agfilmo|agadema]] krim-drama [[televidserio]] produktorita de Quinn Martin kiu estis elsendita el 1971 al 1976 en la kanalo [[Columbia Broadcasting System]] (CBS). La ĉefa protagonisto estas la titoliga [[rolulo]], nome privata detektivo Frank Cannon, kies rolo estis ludita de aktoro [[William Conrad]]. ''Cannon'' estas la unua serio de Quinn Martin kiu estis elsendita de alia kanalo ol [[American Broadcasting Company|ABC]]. Oni faris "revivigan" televidfilmon nome ''The Return of Frank Cannon'', kiu estis elsendita la 1an de novembro, 1980. Totale, estis 122 epizodoj plus la seria duhora montraĵo kaj la televidfilmo, ''The Return of Frank Cannon''. La intrigoj en la epizodoj temis pri la agado de Cannon solvante krimon. La klientoj de Cannon en la serio ege variis, kaj la variado en klientoj kondukis al konsiderinda variado ankaŭ en la formatoj de la epizodoj. En nombraj dekomencaj epizodoj Cannon estis dungita de asekurkompanio kiu deziras esploradon pri perdo. Aliaj epizodoj metis Cannon en dungado kiel polica detektivo, de iama amanto, de patro pri filo aŭ de filo pri patro. En kelkaj epizodoj Cannon estis dungita de iu kiu estas minacata. == Vidu ankaŭ == * [[Kanono (apartigilo)]] == Notoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Usonaj aktoroj]] [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Fikciaj detektivoj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de CBS]] hrqbxpy30iszal35fkaw9lsdtys35ol 0 462901 9368987 9154169 2026-05-08T22:55:03Z ThomasPusch 1869 {{vikidatuma listo|p-kodo=P161|modo=kaj}} 9368987 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio | Nomo = Breaking Bad | Bildo = [[Dosiero:Breaking Bad logo.svg|220px]] | Bildo teksto = | Ĝenro = Krim[[Dramo (verko)|dramo]], [[trilero]] | Kreita de = [[Vince Gilligan]] | Verkita de = | Reĝisoro = | Disvolvita de = | Prezentita de = | Aktoroj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P161|modo=kaj}} | Lando = {{Usono}} | Lingvo(j) = [[Angla lingvo|Angla]]<br />[[Hispana lingvo|Hispana]]<br />[[Germana lingvo|Germana]] | N-ro de sezonoj = 5 | N-ro de epizodoj = 62 | Listo de epizodoj = | Daŭro sen reklamoj = 47–55 minutoj | Kanalo = [[AMC (televidkanalo)|AMC]] | Bilda formato = | Sonformato = | Unua elsendo = 20-a de januaro 2008 | Lasta elsendo = 29-a de septembro 2013 }} '''''Breaking Bad''''' estas [[Usono|usona]] krim-[[Dramo (verko)|drama]] [[televida serio]] kreita kaj produktita de [[Vince Gilligan]]. Ĝi rakontas la dujaran historion de Walter White ([[Bryan Cranston]]), gimnazia kemia instruisto, ĉe kiu oni diagnozas neoperacieblan [[Pulma kancero|pulman kanceron]] en la unua epizodo. Li iom post iom enprofundiĝas en kriman vivon, produktante kaj vendante [[N-metilamfetamino|metilamfetaminon]] por mone sekurigi sian familion antaŭ sia morto, laborante teame kun sia iama studento Jesse Pinkman ([[Aaron Paul]]). La serio estis unuafoje elsendata en [[Usono]] kaj [[Kanado]] la 20-an de januaro 2008 en la televidkanalo [[AMC (televidkanalo)|AMC]], kaj la lasta epizodo elsendiĝis la 29-an de septembro 2013. ''Breaking Bad'' ricevis bonegajn recenzojn<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.metacritic.com/tv/breaking-bad/season-5|titolo=Breaking Bad - Season 5 Reviews|eldoninto=Metacritic|alirdato=21-an de decembro 2013}}</ref>, kaj multaj konsideras ĝin unu el la plej bonaj televidserioj<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.thewire.com/entertainment/2012/07/case-breaking-bad-televisions-best-show/54565/|titolo=The Case for 'Breaking Bad' as Television's Best Show|eldoninto=The Wire|aŭtoro=Richard Lawson|dato=2012-07-13|alirdato=21-an de decembro 2013|arkivurl=https://web.archive.org/web/20131224105403/http://www.thewire.com/entertainment/2012/07/case-breaking-bad-televisions-best-show/54565/|arkivdato=2013-12-24}}</ref><ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.hollywoodreporter.com/review/breaking-bad-dark-side-dream-210786|titolo='Breaking Bad': Dark Side of the Dream|eldoninto=''[[The Hollywood Reporter]]''|aŭtoro=Tim Goodman|dato=2011-07-13|alirdato=21-an de decembro 2013}}</ref>. == Aktoroj kaj roluloj == [[Dosiero:PaleyFest 2010 - Breaking Bad.jpg|eta|dekstra|La kreinto de ''Breaking Bad'' [[Vince Gilligan]] kaj la ĉefaj aktoroj: [[RJ Mitte]], [[Aaron Paul]], [[Anna Gunn]], [[Bryan Cranston]], [[Dean Norris]] kaj la produktisto [[Mark Johnson (produktisto)|Mark Johnson]]]] * [[Bryan Cranston]]: Walter White, la ĉefrolulo de la serio. Eksciinte, ke li havas mortan [[kancero]]n, li turniĝas al farado de [[drogo]]j por lasi monon al sia familio post sia morto. * [[Anna Gunn]]: Skyler White, la edzino de Walter. Graveda kun dua infano komence de la serio, ŝi iĝas pli kaj pli suspektema pro la stranga konduto de sia edzo. * [[Aaron Paul]]: Jessie Pinkman, iama studento de Walter, kun kiu li kunlaboras por vendi drogojn. * [[Dean Norris]]: Hank Schrader, la bofrato de Skyler (edzo de ŝia fratino), kiu laboras por [[Drug Enforcement Administration|DEA]] (usona agentejo kontraŭ drogtrafiko). * [[Betsy Brandt]]: Marie Schrader, la fratino de Skyler. * [[RJ Mitte]]: Walter White Jr., la filo de Walter kaj Skyler. * [[Bob Odenkirk]]: Saul Goodman, koruptita advokato, kiu reprezentas Walter kaj Jesse. * [[Giancarlo Esposito]]: Gustavo Fring, drogtrafikisto, kun kiu Walter laboras. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} * [http://www.imdb.com/title/tt0903747/ ''Breaking Bad''] en [[Interreta filma datumbazo|IMDb]] {{Ĝermo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de AMC]] [[Kategorio:Kancero en fikcio]] 5wi209h0h8vm4f7pg2ytv0e0fu72qw4 9368996 9368987 2026-05-08T23:08:27Z ThomasPusch 1869 provizore: vidu la diskutpaĝan noton. 9368996 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio | Nomo = Breaking Bad | Bildo = [[Dosiero:Breaking Bad logo.svg|220px]] | Bildo teksto = | Ĝenro = Krim[[Dramo (verko)|dramo]], [[trilero]] | Kreita de = [[Vince Gilligan]] | Verkita de = | Reĝisoro = | Disvolvita de = | Prezentita de = | Aktoroj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P161|modo=kaj}} | Lando = {{Usono}} | Lingvo(j) = [[Angla lingvo|Angla]]<br />[[Hispana lingvo|Hispana]] | N-ro de sezonoj = 5 | N-ro de epizodoj = 62 | Listo de epizodoj = | Daŭro sen reklamoj = 47–55 minutoj | Kanalo = [[AMC (televidkanalo)|AMC]] | Bilda formato = | Sonformato = | Unua elsendo = 20-a de januaro 2008 | Lasta elsendo = 29-a de septembro 2013 }} '''''Breaking Bad''''' estas [[Usono|usona]] krim-[[Dramo (verko)|drama]] [[televida serio]] kreita kaj produktita de [[Vince Gilligan]]. Ĝi rakontas la dujaran historion de Walter White ([[Bryan Cranston]]), gimnazia kemia instruisto, ĉe kiu oni diagnozas neoperacieblan [[Pulma kancero|pulman kanceron]] en la unua epizodo. Li iom post iom enprofundiĝas en kriman vivon, produktante kaj vendante [[N-metilamfetamino|metilamfetaminon]] por mone sekurigi sian familion antaŭ sia morto, laborante teame kun sia iama studento Jesse Pinkman ([[Aaron Paul]]). La serio estis unuafoje elsendata en [[Usono]] kaj [[Kanado]] la 20-an de januaro 2008 en la televidkanalo [[AMC (televidkanalo)|AMC]], kaj la lasta epizodo elsendiĝis la 29-an de septembro 2013. ''Breaking Bad'' ricevis bonegajn recenzojn<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.metacritic.com/tv/breaking-bad/season-5|titolo=Breaking Bad - Season 5 Reviews|eldoninto=Metacritic|alirdato=21-an de decembro 2013}}</ref>, kaj multaj konsideras ĝin unu el la plej bonaj televidserioj<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.thewire.com/entertainment/2012/07/case-breaking-bad-televisions-best-show/54565/|titolo=The Case for 'Breaking Bad' as Television's Best Show|eldoninto=The Wire|aŭtoro=Richard Lawson|dato=2012-07-13|alirdato=21-an de decembro 2013|arkivurl=https://web.archive.org/web/20131224105403/http://www.thewire.com/entertainment/2012/07/case-breaking-bad-televisions-best-show/54565/|arkivdato=2013-12-24}}</ref><ref>{{citaĵo el la reto|lingvo=en|url=http://www.hollywoodreporter.com/review/breaking-bad-dark-side-dream-210786|titolo='Breaking Bad': Dark Side of the Dream|eldoninto=''[[The Hollywood Reporter]]''|aŭtoro=Tim Goodman|dato=2011-07-13|alirdato=21-an de decembro 2013}}</ref>. == Aktoroj kaj roluloj == [[Dosiero:PaleyFest 2010 - Breaking Bad.jpg|eta|dekstra|La kreinto de ''Breaking Bad'' [[Vince Gilligan]] kaj la ĉefaj aktoroj: [[RJ Mitte]], [[Aaron Paul]], [[Anna Gunn]], [[Bryan Cranston]], [[Dean Norris]] kaj la produktisto [[Mark Johnson (produktisto)|Mark Johnson]]]] * [[Bryan Cranston]]: Walter White, la ĉefrolulo de la serio. Eksciinte, ke li havas mortan [[kancero]]n, li turniĝas al farado de [[drogo]]j por lasi monon al sia familio post sia morto. * [[Anna Gunn]]: Skyler White, la edzino de Walter. Graveda kun dua infano komence de la serio, ŝi iĝas pli kaj pli suspektema pro la stranga konduto de sia edzo. * [[Aaron Paul]]: Jessie Pinkman, iama studento de Walter, kun kiu li kunlaboras por vendi drogojn. * [[Dean Norris]]: Hank Schrader, la bofrato de Skyler (edzo de ŝia fratino), kiu laboras por [[Drug Enforcement Administration|DEA]] (usona agentejo kontraŭ drogtrafiko). * [[Betsy Brandt]]: Marie Schrader, la fratino de Skyler. * [[RJ Mitte]]: Walter White Jr., la filo de Walter kaj Skyler. * [[Bob Odenkirk]]: Saul Goodman, koruptita advokato, kiu reprezentas Walter kaj Jesse. * [[Giancarlo Esposito]]: Gustavo Fring, drogtrafikisto, kun kiu Walter laboras. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} * [http://www.imdb.com/title/tt0903747/ ''Breaking Bad''] en [[Interreta filma datumbazo|IMDb]] {{Ĝermo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de AMC]] [[Kategorio:Kancero en fikcio]] 0h9yjfiixbzw9irr38a4ect70wvk789 0 465033 9368856 9335126 2026-05-08T13:23:39Z Crosstor 3176 /* Kelkaj nomoj Molnár kun aldonaĵoj */ 9368856 wikitext text/x-wiki La [[familio|familia]] nomo '''Molnár''' apartenas al la plej oftaj nomoj en [[Hungario]]. Ĝi signifas: [[muelisto]]. Pro la ofteco kelkaj uzas ankaŭ aldonnomon, duan antaŭnomon aŭ nur distingan majusklon. Ekvivalento de Molnár estas [[Müller]] en [[Germanio]], ankaŭ en la germana [[diasporo]]. == Kelkaj nomoj Molnár == {{Div col|cols = 3}} * [[Ágnes Molnár]] * [[Ákos Molnár (advokato)]] * [[Aladár Molnár]] * [[Albert Molnár]] * [[András Molnár]] * [[Anikó Molnár]] * [[Antal Molnár]] * [[Antal Molnár (komponisto)]] * [[Antal Molnár (pentristo)]] * [[Árpád Molnár]] * [[Attila Dávid Molnár]] * [[Béla Molnár]] * [[Béla Molnár (ornitologo)]] * [[Bertalan Vid Molnár]] * [[Dénes Molnár]] * [[Erik Molnár]] * [[Erzsébet Molnár]] * [[Eŭgeno Molnár]] * [[Farkas Molnár]] * '''[[Ferenc Molnár]]''' * [[Ferenc Molnár (subministro)]] * [[Gábor Molnár]] * [[Gergely Molnár]] * [[Gizella Molnár]] * [[Gusztáv Molnár]] * [[Gusztáv Molnár (aktoro)]] * [[György Molnár]] * [[György Molnár (gitaristo)]] * [[György Molnár (reĝisoro)]] * [[Gyula Molnár (advokato)]] * [[Gyula Molnár (aktoro)]] * [[Gyula Molnár (klarnetisto)]] * [[Gyula Molnár (politikisto)]] * [[Imre Molnár (muzikologo)]] * [[István Molnár (akvopilkisto)]] * [[István Molnár (koreografo)]] * [[István Molnár (muzeologo)]] * [[István Molnár (pentristo)]] * [[Jakab Molnár]] * [[János Molnár (1708)]] * [[János Molnár (1728)]] * [[János Molnár (apotekisto)]] * [[János Molnár (futbalisto)]] * [[János Molnár (kantisto)]] * [[János Molnár (teatrestro)]] * [[Jenő Molnár]] * [[József Molnár]] * [[József Molnár (pentristo)]] * [[Józsiás Molnár]] * [[Júlia Molnár]] * [[Kálmán Molnár]] * [[Kálmán Molnár (grafikisto)]] * [[Károly Molnár]] * [[Krisztina Molnár]] * [[Lajos Molnár]] * [[Lajos Molnár (ĵurnalisto)]] * [[Lajos Molnár (ornitologo)]] * [[Levente Molnár (aktoro)]] * [[Levente Molnár (kantisto)]] * [[Lídia Molnár]] * [[Mária Molnár]] * [[Márk Molnár]] * [[Mihály Molnár]] * [[Miklós Molnár]] * [[Péter Molnár]] * [[Piroska Molnár]] * [[Rajmund Sándor Molnár]] * [[Rózsi Molnár]] * [[Sándor Molnár]] * [[Sándor Molnár (pentristo)]] * [[Sára Molnár]] * [[Szabolcs Molnár]] * [[Szulpic Dezső Molnár]] * [[Tamás Molnár]] * [[Tamás Molnár (akvopilkisto)]] * [[Tibor Molnár]] * [[Viktor Molnár (patro)]] * [[Viktor Molnár (1850-1918)]] * [[Vilmos Molnár]] * [[Zoltán Molnár (fotisto)]] * [[Zoltán Molnár (pentristo)]] * [[Zoltán Molnár (poeto)]] * [[Zsigmond Molnár]] * [[Zsófi Molnár]] * [[Zsolt Molnár]] * [[Zsuzsa Molnár]] * [[Zsuzsanna Molnár]] {{Div col end}} == Kelkaj nomoj Molnár kun aldonaĵoj == {{Div col|cols = 2}} * [[Albert Szenci Molnár]] * [[Dénes Molnár D.]] * [[János Szenczi Molnár]] * [[Lajos Molnár H.]] * [[László József Molnár]] * [[Pál Molnár C.]] * [[Pálné Molnár C.]] * [[Éva Füsti Molnár]] * [[László Z. Molnár]] * [[László Irmédi-Molnár]] * [[Zoltán Tölg-Molnár]] * [[Géza Szegedi Molnár]] * [[Géza Szegedi Molnár (filo)]] * [[Tamás Szén Molnár]] * [[Péter Kálloy Molnár]] * [[Erzsébet Bánkiné Molnár]] {{Div col end}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Hungaraj familiaj nomoj]] pkec6rpf71dz3xo6xbjus2ldn3q8nkb 0 466563 9368855 9258958 2026-05-08T13:23:29Z NoychoH 2287 ligilo 9368855 wikitext text/x-wiki '''Aristotelaj kvar kaŭzoj''' aŭ ''Aristotela teorio de [[kaŭzeco]]'' referencas al la koncepton pri la kaŭzeco ellaboritan de la filozofo [[Aristotelo]]. Forĝita en la [[4-a jarcento]] a.K., tiu vidpunkto pri la kaŭzeco tre malsamas el tio kio modernajn tempojn oni alestiĝas per “kial”. Laŭ Aristotelo la kaŭzo ne estas simple tio kio antaŭas la [[efiko]]n: ĝi estas kompleksa [[metafiziko|metafizika]] nocio. Li distingas kvar tiojn de kaŭzoj: * kaŭzo ''materia'' (la [[materio]] kiu konstituas la objekton), * kaŭzo ''formala'' (la [[esenco]] de tiu ĉi objekto), * kaŭzo ''movanta'' aŭ ''efika'' (tio kio produktas la objekton), * kaj kaŭzo ''cela'' (tio por kio la objekto estas farita). Tiu tipologio de kaŭzoj estas ellaborita en diversaj verkoj de la aŭtoro, kaj aparte en la ''[[Fiziko (Aristotelo)|Fiziko]]'' (II, 3-9). La kaŭzeco gravas en la sino de la filozofia penso de Aristotelo: ĝuste li difinis sian filozofian esploron kiel ''priserĉo pri kaŭzoj''. Ĝi estis tiom signifa ke malfacile troviĝis, en mezepokaj kaj renesancaj periodoj, filozofoj kiuj pri tiu teorio ne diskutis aŭ tute aŭ parte resumis aŭ komentis. Hodiaŭ, iom post iom malpliiĝis la intereso pri ĝi ĝis esti preterlasata kaj konservas sian gravecon nur ĉe iuj skoloj de la [[skolastikismo]], precipe de la branĉo [[Tomaso de Akvino|novtomisma]], kie la interpreto orientiĝas pli al la metafizikaj aspektoj ol al tiuj fizikaj, (Vidu bibliografion). == Materia kaŭzo == Temas pri la kaŭzo malpli alirebla, la malpli precizigebla, spite ke samtempe ĝi estas la pli evidenta. La [[materio]] kaj la [[formo (filozofio)|formo]] estas bazita sur la “sinolo”, (substanco formita de materio kaj formo. Kaj se eblas por la homa intelekto disigi la formon el la materio, kio igas la scio ebla, ne eblas por la sama intelekto konstati la materion senforman: ĝi restas pensebla kaj nespertebla. En la ĝenerala konceptado de Aristotelo, la [[potenco (filozofio)|potenco]] estas asociita al la materio: nur la materio entenas la kapablon esti modifita aŭ perfektigita ricevante novan formon. == Formala kaŭzo == La '''[[formo]]''' de objekto nenio alio estas ol ĝia geometria formo: estas tiu kiu igas ĝin difinebla. Ekzemple, tio kio diferencigas la homon el statuo kiu lin reprezentus, estas la posedo de [[animo]]. Pli ol la fizikaj karakterizoj, estas la posedo de tiu [[fakultato]] kiu permesas difini la homon; tiel, la animo estas la formo de la homa korpo. La formo de [[artverko]] estas la ideo kiu movis la artiston. Esence gravas la formo en la [[sciteorio]] de Aristotelo. == Kaŭzo movanta aŭ efika == La disĉiplo de [[Heraklito]] asertis ke ne eblas koni tion kio estas tiu aĵo, fakte de ĉiuj aĵoj, ĉar ili estas ĉiam en stato de ŝanĝa kondiĉo: pro tio [[Platono]] proponis sian teorion de [[ideo]]j aŭ senŝanĝaj formoj. Laŭ Aristotelo la movo ne estas kaosa, sed obeas eĉ mem al [[leĝo]]j: la [[universo]] alirebla al la sensoj estas, tial, konebla en si mem. La mekanika movo reflektas, laŭ Aristotelo, signifon tre li ampleksa ol tiu akceptita hodiaŭ: ''ne temas nur pri movo nure loka'': fenomenoj kiel “generado” kaj “koruptado”, laŭ Aristotelo, estas formoj de movo. Tamen, diversaj skolastikuloj interpretis tiun movon kiel metafizikan, nome kiel bezono de kaŭzo efika por ke realiĝu la fenomenon. Tiu estas, ĉiukaze, vere metafizika bezono kiel aperas en la famaj kvin vojoj de [[Tomaso de Akvino]] por pruvi racie la ekziston de [[Dio]]. == Kaŭzo cela == Foje malfacilas ĝin distingis el la kaŭzo formala. Temas pri motivo de la ekzisto de la aĵo, por kio ĝi ekzistas: temas pri io intrinseka kio direktas la evoluiĝon de la estaĵo, al kiu povas aldoniĝi la kapablon ricevi aliajn celojn. La celo tre pezas en la filozofio de Aristotelo, kiu daŭrigas konsideri tiel: «ĉiu [[arto]] kaj ĉiu esploro, kaj paralele ĉiu ago kaj ĉiu elekto direktiĝas al celo” ([[Etiko al Nikomako]]) Aristotelo vidas tiun tipon de kaŭzeco en ĉio, en tuta movo de la universo. == Bibliografio == *Etienne Gilson, ''L’Esprit de la philosophie médiévale,'' Vrin, 1932. Rééd. Vrin, 1998, (ISBN 2711602834). * Etienne Gilson, ''Le Thomisme, introduction au système de saint Thomas,'' Vrin, 1919, (sesa eldono en 1964), (ISBN 2-7116-0297-4). * Sofia Vanni Rovighi, ''Elementi di filosofia.'' Vol. 1: Introduzione, logica, teoria della conoscenza, La Scuola. * Sofia Vanni Rovighi, ''L'unità del sapere secondo Tommaso d'Aquino'' * Sofia.Vanni Rovighi, ''Perenne validità delle "cinque vie" di san Tommaso'', Vita e Pensiero, 1978. == Vidu ankaŭ == * [[Aristotelo]] * [[Entelekio]] * [[Etiko al Nikomako]] * [[Teleologio]] * [[Metafiziko]] * [[Antropica principo]] * [[Konverĝa evoluo]] [[Kategorio:Aristotelo]] [[Kategorio:Konceptoj de metafiziko]] rv8us1p251svdd20vihzmg752ecqb17 0 469298 9369021 8717225 2026-05-09T02:00:40Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369021 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo = Casas de los Pinos | mapo = | flago = | blazono = Escudo de Casas de los Pinos.svg | lando = [[Hispanio]] | regiono = [[Kastilio-Manĉo]] | provinco = [[Provinco Kvenko| Kvenko]] | komarko = [[Kvenka Manĉo]]<!--tio ankoraŭ ne funkcias--> | regiono-ISO = ES-CU | situo sur mapo2 = Hispanio | zomo = 10 | areo = 68.21 | loĝ = 539 | jaro = 2013 | dens = 7.9 | pk = | estro = Antonio Ruiz García [[PP]] | TTTejo = [http://www.ayuntamientocasasdelospinos.com CasasdelosPinos.com] }} [[Dosiero: Localización de la provincia de Cuenca.svg|eta|250px|Situo de la [[Provinco Kvenko]] en Hispanio]] '''Casas de los Pinos''' [kAsas delos pInos] (Domoj de la Pinoj) estas [[municipo]] de [[Hispanio]], en la [[Provinco Kvenko]], [[regiono]] de [[Kastilio-Manĉo]]. == Loĝantoj == La loĝanto nomiĝas ''Pinero''. La censita loĝantaro en [[2013]] estis de 539 loĝantoj kaj la denseco estas de 7,9 loĝ/km². == Situo == Casas de los Pinos estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la [[komarko]] aŭ [[distrikto]] [[Kvenka Manĉo]] en la suda parto de la Provinco Kvenko, je altitudo de 725 m; je 120 km el [[Kvenko]], provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 68.21 km². La [[geografiaj koordinatoj]] estas 39°20′2″N 2°22′18″O. == Geografio == La municipa teritorio de Casas de los Pinos norde kaj oriente limas kun tiuj de [[San Clemente (Kvenko)|San Clemente]] je 9 [[km]]); oriente kun [[Casas de Fernando Alonso]] je 5 km kaj kun [[Casas de Haro]]; sudokcidente kun [[Villarrobledo]] kaj sudoriente kun [[Minaya]], tiuj lastaj vilaĝoj de la [[provinco Albacete]]. Krom la urbokerno ene de la municipa teritorio, estas la jenaj domaroj kaj kvartaloj: Casas de Roldán (aŭ "Casas de Gachas"), Los Estesos, Los Luises, Monte Orenes, Ventas de Alcolea, Casa del Angel, Casa Grande, Venta Nueva, Cuarto del Escape, Casilla de Chapé, Los Torres, Los Girones, Los Galindos, Casa Pacheco, ktp. Ĉiuj estis iam loĝataj sed lastatempe multaj pro dependi de tradicia kaj malriĉa agrikulturo, estas jam neloĝataj. == Historio == Meze de la [[20a jarcento]] la populacio de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ĉe Casas de los Pinos super 1,100 loĝantoj, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la populacio, kaj ankaŭ ĉe Casas de los Pinos kie oni falis al la nunaj 500. Ekde la [[Hispana transiro al la demokratio]] la urbestro estis preskaŭ ĉiam de dekstra partio, escepte nur unu okazo kiam estis el la PSOE. Ekde [[1995]] regas la [[PP]]. == Ekonomio == Agrikulturo (vitejoj kaj vinproduktado) kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj. == Notoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Municipoj de Provinco Kvenko]] == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20091214184043/http://www.map.es/documentacion/politica_local/sistema_de_informacion_local_-SIL-/banco_de_datos/cargos_representativos/30_aniversario/parrafo/09/document_es/Alcaldes79_Castilla_Mancha.xls 30 aniversario de las elecciones a la alcaldía en 1979] * [http://www.ayuntamientocasasdelospinos.com/ Retejo de la municipo de Casas de Los Pinos] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110226063514/http://ayuntamientocasasdelospinos.com/ |date=2011-02-26 }} * [http://www.pueblos-espana.org/castilla+la+mancha/cuenca/casas+de+los+pinos/ En ''Pueblos de España''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070211133031/http://www.pueblos-espana.org/castilla+la+mancha/cuenca/casas+de+los+pinos/ |date=2007-02-11 }} * [http://es.groups.yahoo.com/group/Poder_pinero/ Lista de correo para todos los pineros]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.lospinostempranillo.com/ Casas de los Pinos(Cuenca), Cooperativa del Campo Nª Sª de la Candelaria, Nª Sª la Virgen de las Candelas] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161004173902/http://www.lospinostempranillo.com/ |date=2016-10-04 }} {{Municipoj de Provinco Kvenko}} [[Kategorio:Kastilio-Manĉo]] [[Kategorio:Municipoj de Provinco Kvenko]] [[Kategorio:Provinco Kvenko]] 8qcybqjpomx5kwsa2ss3gliz4muiolk 0 493964 9369080 8515192 2026-05-09T08:07:22Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369080 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo =Charles Rochemont Aikin<br />(1775-1847) |dosiero =Kurze_Uebersicht_der_wichtigsten_Erfahrungen_%C3%BCber_die_Kuhpocken.PNG |priskribo =Frontispico de unu el liaj verkoj en la<br />germana pri la bovina pesto |dato de naskiĝo =[[1775]] |loko de naskiĝo ={{ENG}} |dato de morto =[[20-a de marto]] [[1847]] |loko de morto =[[Londono|Bloomsbury Square]], {{ENG}} | alma_mater = }} '''Charles Rochemont Aikin (1775-1847)''' (n. en {{ENG}}, [[1775]] - m. en [[Londono|Bloomsbury Square]], {{ENG}}, en la [[20-a de marto]] [[1847]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.mywarrington.me.uk/people.htm#Charles |titolo=Rochemont Aikin Warrington people |alirdato=2014-08-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140621072908/http://www.mywarrington.me.uk/people.htm#Charles |arkivdato=2014-06-21 }}</ref>) estis angla kuracisto kaj kemiisto, kiu de fruaj jaroj sin dediĉis al scienco helpante sian fraton pli maljunan. Same kiel lia frato, li publikigis verkojn kaj publikajn lekciojn, kaj samtempe li sin dediĉis al medicinaj taskoj<ref>[https://en.wikisource.org/wiki/Aikin,_Charles_Rochemont_(DNB00) Dictionary of National Biography]</ref>. == Vidu ankaŭ == * [[John Aikin (Unitaristo)]] (1713-1780) * [[Joseph Priestley]] (1733-1804) * [[Anna Laetitia Barbauld]] (1743-1825)<ref>[https://tools.wmflabs.org/persondata/p/Anna_Laetitia_Barbauld Personensuche]</ref> * [[John Aikin]] (1747-1822) * [[Arthur Aikin]] (1773-1854) * [[Lucy Aikin]] (1781-1864) == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|Biografio|Kuracistoj|Kemiistoj|Anglaj kuracisto}} {{Portalo|Homoj|varianto=longa}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Aikin, Charles Rochemont}} [[Kategorio:Kuracistoj de la 19-a jarcento]] [[Kategorio:Anglaj kuracistoj]] [[Kategorio:Anglaj kemiistoj]] [[Kategorio:Anglaj verkistoj]] [[Kategorio:Anna Laetitia Barbauld]] 0z0j8tb13f3g5z2g5h0gpqb0gkbzv8s 0 507607 9368874 8884165 2026-05-08T14:05:48Z CommonsDelinker 2357 [[c:File:Aurora_Greek_Goddess.jpg|Aurora_Greek_Goddess.jpg]] estas anstataŭigita per [[c:File:Aurora_and_Tithonus_by_Francesco_De_Mura.jpg|Aurora_and_Tithonus_by_Francesco_De_Mura.jpg]]. [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]]: [[:c:COM:FR|File renamed 9368874 wikitext text/x-wiki {{TemasPri|mitologia rolulo|[[6998 Titono]]}}{{Informkesto rolulo}}Laŭ la [[helena mitologio]], '''Titono''' (el la [[antikva greka lingvo]] ''Τιθωνός'', «partnero de la reĝino de la tago»<ref>[[Robert Graves]]. ''[[The Greek Myths]]''.</ref>) estis [[Trojo|troja]] princo, filo de Reĝo [[Laomedono]]<ref>[[Homero]]. ''[[Iliado]]'', 20.237.</ref> kaj de [[najadoj|akvonimfo]] nomiĝinta [[Strimo]]<ref>[[Johano Tzetzes]]. Pri ''[[Likofrono]]'', 18.</ref>. Aliaj versioj konsideras lin frato, anstataŭ filo, de Laomedono<ref>[[Servio]]. ''Pri [[Georgicae]] de [[Vergilio]]'', 1.447 kaj 3.48.</ref>, kaj la nomo de lia patrino ankaŭ varias en kelkaj rakontoj, laŭ kiuj ŝi nomiĝis [[Leŭkipo (mitologio) #Aliaj rolulinoj same nomiĝintaj|Leŭkipo]] aŭ [[Placio]]. Bildigoj de Titono sur vazaj pentraĵoj de la [[5-a jarcento a.K.]] prezentas lin kiel [[rapsodo]] portanta [[liro]]n. Li estis klare priskribita en la ''[[Homeraj himnoj|Homera himno]] al [[Apolono]]''<ref>''[[Homeraj himnoj|Homera himno al Apolono]]'', 165-173.</ref>.[[Dosiero:Tithonos Eos Louvre G438 detail.jpg|eta|250ra|<center>[[Eoso]] persekutadas rifuzantan '''Titono'''n, laŭ pentraĵo de la [[Pentristo de Aĥilo]] sur [[Atiko|atika]] [[enoĥo]] (ĉ. [[-470|470]]-[[-460|460 a.K.]]. [[Luvro]]).</center>]]La [[troja asteroido]] [[6998 Titono]] ricevis sian nomon honore al ĉi tiu rolulo. == Titono kaj Eoso == Kiel sia frato [[Ganimedo]], Titono elstaris pro sia beleco, tiamaniere ke la [[titanoj|titanino]] [[Eoso]], diino pri mateniĝo, pasie enamiĝis al ili. Tiu nekontrolebla sento verŝajne rezultis de malbeno ordonita de la amdiino [[Afrodito]] kontraŭ Eoso ĉar tiu lasta amindumis [[Areso]]n. Kiel puno, Afrodito faris ŝin ree enamiĝadi al sinsekvaj mortemuloj. Ganimedo estis la unua kiu ricevis amproponon de la diino, sed li rifuzis ŝin. Do, Eoso forkaptis lin<ref>[[Anĥizo]], plia mortemulo de la troja reĝfamilio, estis ankaŭ forrabita de enamiĝinta diino, ĉifoje Afrodito. La diino uzis tiam la ekzemplon de Titono por konvinki Anĥizon, laŭ la Homera himno al Afrodito, 218 kaj sekv.</ref>, kiel ŝi faris ankaŭ kun [[Kefalo]] kaj la aliaj homoj al kiuj ŝi enamiĝadis. La [[mitemo]] pri diino enamiĝanta al mortemulo estis tre antikva, sed kiam oni enmetis rolon por [[Zeŭso]] amara varianto aperis en ĝi<ref>Ĉefe se oni komparas tiujn rakontojn kun la originaj, kiaj tiu feliĉa pri [[Seleno]] kaj [[Endimiono]], mito kiun oni ankaŭ trovas en [[Malgrandazio]]. [[Peter Walcot]]: ''The Homeric 'Hymn' to Aphrodite': A Literary Appraisal'', ĉe ''Greece & Rome'' 2-a serio, 38.2, paĝ. 137-155 (octobro [[1991]]). Tiu fakulo konsideras la miton de Titono korekto de tiu, pri Ganimedo. La sukcesa fino de tiu lasta, kiu eĉ akiris nemortecon, povintus kuraĝigi kaj esperigi Anĥizon.</ref>. Fakte, laŭ multaj versioj Eoso devis cedi sian amaton al Zeŭso, kiu ankaŭ enamiĝis al li pro lia eksterordinara beleco. [[Dosiero:Giovanni Da San Giovanni - Aurora and Tithonus - WGA09419.jpg|eta|maldekstre|150ra|<center>''[[Aŭroro (mitologio)|Aŭroro]] kaj '''Titono''''', [[fresko]] de [[Giovanni da San Giovanni]] ([[1634]]-[[35]]).</center>]] Eoso poste forkaptis Titonon kaj portis lin al lando nomiĝinta «Etiopio». Tiu ĉi nomo generis malkonsenton kaj malkongruon inter la diversaj rakontoj, ĉar laŭ la originaj fontoj Titono iĝis tiam reĝo de lando en Oriento, plimalpli en la regno kiu poste nomiĝis [[Asirio]]. Fakte, kelkaj fontoj asertas ke li regis la regionon nome de la asiria reĝo [[Teŭtamo]], senjoro ankaŭ de Priamo. Titono konstruis belegan palacon en la urbo [[Ekbatano]] ([[Medujo]]) kaj fondis la urbon [[Suzo]], laŭ la tradicio. Sed pro la nomo de la lando kie la paro setleĝis, multaj verkistoj konsideris Titonon praulo de la etiopanoj, eĉ reĝo de [[Etiopio|tiu ĉi lando]] en Afriko. Por kongruigi la du verŝajnajn lokiĝojn de la regno de Titono, oni deduktis diversajn teoriojn: translokiĝon de la familio el Afriko al Mezopotamio, setliĝon en Afriko kun posta porinvada ekspedicio ĝis Suzo, ignoradon de la ceterajn fontojn aŭ konsidero ke tiu Etiopio ne temis pri la sudegiptia regno, sed pri alia, samnoma, troviĝanta en Oriento. [[Dosiero:Aurora Taking Leave of Tithonus.jpg|eta|dekstra|250ra|'''<center>[[Aŭroro (mitologio)|Aŭroro]] kaj Titono, laŭ [[Oleo-pentrado|olea pentraĵo]] de [[Francesco Solimena]] ([[1704]]-[[1708]]).</center>''']] La regatoj de Titono ricevis la nomon «kisianoj», honore al la mortema edzino de tiu reĝo, nomiĝinta [[Kisio]]<ref>[[Herodoto]]. ''[[Historioj]]'', 5.54.</ref>. Pro la apero de tiu ĉi figuro, kelkaj fakuloj, kiaj [[Pierre Daniel Huet|Huet]], [[euhemero|euhemere]] konsideris ke la parulino de Titono estis virino devenanta el Oriento, kaj pro tio la grekoj poezie identigis ŝin al [[Aŭroro (mitologio)|Aŭroro]]. Ilia palaco en la suza akropolo daŭre staris ĝis la [[Persa imperio|persa]] okupado<ref>[[Paŭzanio (geografo)|Paŭzanio]]. ''[[Priskribo de Grekio]]'', 1.42.2.</ref>. Paro de diino kaj mortemulo nepre havas tragedian finon, do Eoso petegis al Zeŭso senmortecon por sia amato<ref>''[[Homeraj himnoj|Homera himno al Afrodito]]''.</ref>. Zeŭso konsentis, eble por kompensi ŝin pro la perdo de Ganimedo<ref>[[Horacio]]. ''Odoj'', 3.20.</ref>. Sed ŝi forgesis peti ankaŭ eternan junecon, do Titono suferis porĉiaman maljunecon, iom post iom perdis sian forton, ŝrumpiĝis kaj ne plu povis eĉ moviĝi<ref>Skolioj pri [[Apolodoro el Rodiso]], 3.115.</ref>. Do la diino komencis senti naŭzon al li, enfermigis lin en ĉambro kaj forgesis lin por ĉiam<ref name="H">[[Heziodo]]. ''[[Teogonio]]'', 984.</ref>. En posta evoluo de la rakonto, Titono aliformiĝis en [[cikado]] aŭ en [[grilo]], porĉiama vivanta kaj peteganta sian morton per la kriado «Mori, mori, mori...» (morti, en la [[latina lingvo|latina]])<ref>[[Ovidio]]. ''[[Fasti]]'', 1.8.4.</ref>. Sed antaŭe Eoso kaj li pasigis bonan tempon en feliĉo, dum kiu ili havis du infanojn: [[Memnono]] kaj [[Etiono]]. Ĉi tiu lasta iĝis reĝo de la Afrika Etiopio, sed estis mortigita fare de [[Heraklo]] kiam li venkis [[Busiriso]]n kaj velis supren sur rivero [[Nilo]]. Kaj Memnono iĝis elstara [[kultado al herooj|heroo]] pro sia partoprenado en la [[Troja milito]]. Titono sendis lin defendi la urbon de sia frato [[Priamo]], post subaĉeto de tiu lasta per ora vinberujo<ref>[[Servio]]. ''Pri [[Eneado]] de [[Vergilio]]'', 1.493.</ref>. Memnono komandis armeon de multnombraj etiopanoj kaj suzanoj, sed morto trafis lin en duelo kontraŭ [[Aĥilo]]. Ĉu pro la morto de sia filo, ĉu pro la aliformiĝo de Titono en insekto, Eoso ploradas ĉiumanete, provokante tiel la roson. Laŭ romia tradicio, cikadoj sin nutras per roso, larmoj de sia porĉiame amatulino. La [[etimologio]] de la vorto «Titono» eble havas [[Anatolio|anatolian]] devenon, el ''Τῑτώ'' (Tītố), diino pri mateniĝo menciita de [[Kalimako]], [[Likofrono]] kaj [[Hesiĥio]]. En la ĉiutaga lingvo, la grekoj uzis tiun nomon por difini maljunegan homon (ekvivalento de la kristana [[Metuŝelaĥ]])<ref name="H" />. Plie, la esprimo «Τιθωνοῦ γῆρας», laŭlitere ''titona maljunuleco'', priskribis vivon tiel longa ke ĝi iĝas peza. Eoso kaj Titono (ĉi tie nomiĝinta ''Tinthu'' aŭ ''Tinthun'') inspiris pentra motivo ofte gravurata sur [[Etruskoj|etruskaj]] bronzaj manspeguletoj aŭ fondita en basaj reliefoj<ref>Kiel sur tiu konservita en la [[Vatikanaj muzeoj]], Museo Gregoriano Etrusco, acc. no. 12241 (publikita fare de [[Marilyn Y. Goldberg]], "The 'Eos and Kephalos' from Caere: Its Subject and Date" ''American Journal of Archaeology'' '''91'''.4 [Oktobro de [[1987]]:605-614] paĝ. 608 fig. 2.).</ref>. <center> {| align="center" style="clear:both; margin:1em; border:1px solid #E9E9E9" ! style="background-color:#C1D4FE; font-size:95%; border:1px solid #aaaaaa; padding: 0 5px 0 5px;" |'''Genealogia arbo de la [[Mitaj reĝoj de Trojo]]''' |- | style="padding: 8px 30px; font-size:90%; line-height:50%" | {{Genealogia arbo/komenco}} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | | ZEU |V|~| SKA |y| IDE | | | ZEU=[[Zeŭksipo]] | SKA=[[Skamandro #Skamandro, la oceanido|Skamandro]] | IDE=[[Ideo (mitologio)|Ideo]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | | | | |:|,|-|-|-|^|-|.| | | | | | | | | | | | | | | | | | | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | | TOO |C|!| | | | | KAL |y| TRO | | TOO=[[Tooso]] | KAL=[[Kaliroo]] | TRO=[[Troso]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | | | | |:|!| | | | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | | LEU |J|!| | | EUR |y| ILO |~| LEU | LEU=[[Leŭkipo (mitologio) #Aliaj rolulinoj same nomiĝintaj|Leŭkipo]] | EUR=[[Eŭridiko #Eŭridiko - edzino de la reĝo Lakedemono|Eŭridiko]] | ILO=[[Ilo (mitologio)|Ilo]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | | | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | | | | | |!| LEU |~| LAO |~| PLA |F| KAL | | LEU=[[Leŭkipo (mitologio) #Aliaj rolulinoj same nomiĝintaj|Leŭkipo]] | LAO=[[Laomedono]] | PLA=[[Placio]] | KAL=[[Kalibo]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | | | | | |!| | | | |:|!|L|~|~|y|~|J| | | | | | | | | | | | | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | URA |y| GEO | | STR |~|y|~|J|!| | | BUK |~| ABA | | URA=[[Urano (dio)|Urano]] | GEO=[[Geo]] | STR=[[Strimo]] | BUK=[[Bukoliono]] | ABA=[[Abarbareo]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | |,|-|^|-|.| | | | | | |!| |,|^|-|-|v|-|-|-|.| | | | | | | | | | | | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | HIP |y| TEJ | | | | | |!| PRO | | ANT | | KLI |~| ASA | | HIP=[[Hiperiono (mitologio)|Hiperiono]] | TEJ=[[Teja|Tejo]] | PRO=[[Prodio]] | ANT=[[Antigona (mitologio)|Antigono]] | KLI=[[Klitodoro]] | ASA=[[Asarako]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | |!| | | |,|-|-|-|-|^|-|-|v|-|-|-|-|-|-|-|v|-|v|-|v|-|-|-|.| | | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| AST |~|y|~|~| EOS |y| TIT |~| KIS | | PRI |V| HEK | | LAM |!| KLI | | TIM | | AST=[[Astreo]] | EOS=[[Eoso]] | TIT='''Titono''' | KIS=[[Kisio]] | PRI=[[Priamo]] |HEK=[[Hekabo]] | LAM=[[Lampo (mitologio)|Lampo]] | KLI=[[Klitio (filo de Laomedono)|Klitio]] | TIM=[[Timoeto]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | |,|-|^|-|.| |:| |)|-|-|-|.| | | | | |!| |:| | | | | |,|-|+|-|.| | | | | | | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | ANE | | AST |:| EMA | | MEM |~|y|~| TRO |D| ARI | | HIK |!| HES |~| TEL | | ANE=[[Anemoj]] | AST=[[Astreo]] | EMA=[[Emationo]] | MEM=[[Memnono]] | TRO=[[Troano]] | ARI=[[Arisbo]] | HIK=[[Hiketaono]] | HES=[[Hesiono]] | TEL=[[Telamono]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | |:| | | | | | | | |!| | | | |:| | | | | |,|-|^|-|.| | | | | | | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | KEF |~|y|~|J| | | | SIB |~| TRO | | | |D| ALE | | KIL | | AST |~| TEL | | KEF=[[Kefalo]] | SIB=[[Sibilo]] | TRO=[[Troro]] | ALE=[[Aleksiroo]] | KIL=[[Kilo (mitologio)|Kilo]] | AST=[[Astioĥo]] | TEL=[[Telefo]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | |,|-|^|-|.| | | | | | | | | | | | | |:| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | TIT | | FAE |y| AFR | | | | | | | | |D| KAS | | TIT='''[[Titono #Titono, filo de Kefalo|Titono]]''' | FAE=[[Faetono]] | AFR=[[Afrodito]] | KAS=[[Kastianiro]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | |:| | | | | | | | | | | | | | | | | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | AST | | | | | | | | | | |L| LAO | | AST=[[Astinoo]] | LAO=[[Laotoo]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | }} {{Genealogia arbo/fino}} |} </center> == Titono en literaturo == [[Dosiero:Aurora and Tithonus by Francesco De Mura.jpg|eta|250ra|<center>''Aŭroro kaj '''Titono''''', pentraĵo de [[Francesco de Mura]] ([[18-a jarcento]]).</center>]] La mito de Titono kaj Eoso inspiris multajn poemojn, inter ili: * La antaŭe menciita ''[[Homeraj himnoj|homera himno]] al Afrodito'', en kiu la diino rakontas al [[Anĥizo]] la mizera maljunecon de Titono. * Ĵuseltrovita poemo pri Titono iĝis la kvara supervivanta verkaĵo de la poetistino [[Sapfo]]<ref>La poemo estis publikigita unuafoje fare de [[Michael Gronewald]] kaj [[robert W. Daniel]] en ''Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik'' 147, 1-8 ([[2004]]). Tradukis ĝin en la anglan [[Martin Litchfield West|Martin West]], kiu publikigis la rezulton en ''Times Literary Supplement'' 21, junio de [[2015]]. Duono de la poemo estis antaŭe malkovrita, sed la plena restaŭrita versio ne aperis ĝis ĝia publikigo fare de M.L. West en “The New Sappho,” '' Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik'' 151 ([[2005]]), 1-9. </ref>. * Poemo de [[Alfred Tennyson]] titolita ''Tithonus'' (origine ''Tithon''), verkita en [[1833]] kaj reviziita en [[1859]], estas drama [[monologo]] en [[blanka verso]] kiu traktas la temon laŭ la vidpunkto de Titono. Malkongrue kun la origina mito, ĉi tie estas li mem, tiu kiu petis senmortecon. Kaj Aŭroro, anstataŭ Zeŭso, ebligis la malperfektan donacon. Poste, Titono petegas mortecon, laca pro sia neaparteno kaj al la mondo de la mortemuloj kaj al tiu de sia amata Eoso.<ref>Victorian Web:Alfred Tennyuson's [http://www.victorianweb.org/authors/tennyson/tithonus.html].</ref>. * [[Johann Gottfried Herder|Herder]] ankaŭ verkis poemon pri tiu ĉi temo, ''Tithonus und Aurora''. * ''Tithonus'', de [[Paul Muldoon]], unuafoje publikigita en ''[[The New Yorker]]'' kaj poste inkludita en la libro ''Horse Latitudes'' ([[2006]]). * ''Tithonus'', de [[A.E. Stallings]], publikigita en la libro ''Archaic Smile'' ([[1999]]).<ref>[http://www.amazon.com/dp/0930982525/ref=rdr_ext_tmb]</ref> == Titono, filo de Kefalo == Krom la antaŭe priskribita, Titono estis ankaŭ filo de Kefalo kaj Eoso, kaj patro, laŭ kelkaj versioj, de [[Faetono]]<ref>Pseŭdo-[[Apolodoro (verkisto)|Apolodoro]]. ''[[Mitologia biblioteko]]'', 3.14.3.</ref>. Tamen, la plimulto de la rakontoj konsideras tiun lastan filo de Kefalo. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{en}} [http://www.mythindex.com/greek-mythology/T/Tithonus.html Titono ĉe Greek Mythology Index] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101126135412/http://www.mythindex.com/greek-mythology/T/Tithonus.html |date=2010-11-26 }} == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj|2}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Dardanidoj]] [[Kategorio:Metamorfozoj en la helena mitologio]] [[Kategorio:Mitaj reĝoj de Asirio]] [[Kategorio:Mitaj reĝoj de Etiopio]] [[Kategorio:Roluloj de Metamorfozoj de Ovidio]] [[Kategorio:Senmortuloj en la helena mitologio]] [[Kategorio:Trojanoj]] [[Kategorio:Mitaj urbofondintoj]] 4o45pvd9h1z831qfsxeir2oe9kdqg1f 0 507730 9368910 9176545 2026-05-08T17:09:12Z Sj1mor 12103 9368910 wikitext text/x-wiki {{Ne konfuzu|Reformacio|Reformisma judismo}}{{Informkesto organizaĵo}} '''Reformismo''' estas la supozo ke laŭpaŝaj ŝanĝoj tra kaj ene de ekzistantaj institucioj oni povus finfine ŝanĝi la fundamentan ekonomian sistemon kaj politikajn strukturojn de [[socio]]. Tiu hipotezo de socialŝanĝo kreskis el opozicio al [[revolucia socialismo]], kiu asertas ke [[revolucio]] estas necesa por ke okazu fundamentaj restrukturadoj. Reformismo estas distingota de pragmataj reformoj - reformismo estas la supozo ke amasiĝo de reformoj povas kaŭzi la aperon de totale malsama ekonomia sistemo kaj formo de socio ol aktuala [[kapitalismo]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.isj.org.uk/?id=903|titolo=Left reformism, the state and the problem of socialist politics today|alirdato=14a de Novembro 2013|aŭtoro=Paul Blackledge|jaro=2013|eldoninto=International Socialist Journal}}</ref> Reformismo diferencas la politikojn intencitajn de la [[Socialdemokratio]] de la pli ĝenerala [[Socialismo]] kiu inkudas, depende de la difinoj, ankaŭ la [[Komunismo]]n. == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=form.re0ismo}} * [http://www.marxists.org/archive/luxemburg/1900/reform-revolution/index.htm Reform or Revolution?] de [[Rosa Luksemburg]] (1990). * {{cite news|title= Left reformism, the state and the problem of socialist politics today|url=http://www.isj.org.uk/index.php4?id=903&issue=139|last= Blackledge, Paul |authorformat=scap|year= 2013 |journal= International Socialism ''139'' |location= London ref=Bla11}} [[Kategorio:Demokratio]] [[Kategorio:Socialdemokratio]] [[Kategorio:Socialismo]] [[Kategorio:Marksismo]] [[Kategorio:Marksismaj teorioj]] [[Kategorio:Politikaj teorioj]] 5n2aju0rgyvfdch6vh93bckpwr08cky 0 524097 9369010 8947535 2026-05-09T00:11:23Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369010 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Carl Remigius FRESENIUS''' (naskiĝinta la [[28-a de decembro]] [[1818]] en [[Frankfurt am Main]], mortinta la [[11-a de junio]] [[1897]] en [[Wiesbaden]]) estis [[germanio|germana]] kemiisto.[[Dosiero:Carl Remigius Fresenius.jpg|eta|Carl Remigius Fresenius]] == Vivo == Post la trejadatempo en apoteko en Frankfurt Fresenius ekstudentis en 1840 en [[Bonn]]. Dum la 2-a semestro jam li verkis - nur por propraj ripetadoj - gvidilon pri kvalitaj kemiaj analizoj. Ties 2-a eldono akceptitis kiel disertaĵo en [[Gießen]] post kiam Fresenius estis irinta tien, ĉefe pro [[Justus von Liebig]]. Ĝi ebligis unuafoje sisteman dividon de la t.n. hidrogendisulfidgrupo (kupro, kadmio, bismuto, plumbo ktp.). Cetere ankoraŭ hodiaŭ tia dividopaŝo servas kiel fundamento por laŭkvalitaj analizoj. Sekvis la habilitiĝon (1843) voko al profesoreco pri kemio, fiziko kaj teknologio en 1845 al la Nassau-a agrikultura instituto de Wiesbaden. En 1848 Fresenius fondis kun malmulto da kapitalo propran kemian laboratorion kiu krom esplorado servu ankaŭ je la instruado de junaj viroj. Tiun laboron - esti al ĉiuj studentoj ankaŭ konsiliema patrofiguro - Fresenius perfekte plenumis la sekvintajn jardekojn. La famo de la laborejo allogis studentojn el Germanlando kaj de ekstere, kiuj ĉiuj deziris trejniĝi en Wiesbaden sur la kampo de analitika kemio. Kursoj por farmaciistoj akceptitis fare de la ŝtato de Nassau (ĝis la enkorpigo de la lando al [[Prusio]] en 1866) kiel egalrangaj al tiaj de universitatoj. Nenombreblaj analitikaj provoj de agrikulturprodukoj (sed ankaŭ de mineralakvoj ekzemple) de la [[Duklando Nassau]] tie efektivigitis. Komercistoj kaj entreprenistoj daŭre komisiis la fakulojn. Tiam la instituto ekfamiĝis kiel gravega arbitracia instituto internacia. Gvidlibro pri laŭkvantaj analizoj aperis unuafoje en 1846, kaj la prilaborado de ambaŭ lernolibroj subtenitis per la invento de multaj novaj proceduroj analitikaj. En 1861 komenciĝis la eldonado de la fakgazeto "Zeitschrift für analytische Chemie". Ĝi publikigis ankaŭ originalajn artikolojn. Krome oni informis la aboniĝintojn konstinue pri la progresoj kemiaj. Unue Fresenius mem respektive lia kunlaboranto [[Carl Friedrich Ludwig Neubauer]] responsis pri la redaktado. Neubauer ekde 1868 estris la agrikulturkemian eksperimentan stacion de la laboratorio. En 1884 speciala higiena-bakteriologia sekcio aligitis al la laboratorio sub la estrado de F. Hüppe. Fresenis krom la laboratoriprizorgon ankaŭ ŝatis la observon de industriaj evoluoj. Li ekzemple helpis organizi Societon pri kemia industrio ''(Verein für chemische Industrie AG)'' (lignokarbonigado). Paralele li havis diversajn oficojn en sciencaj kluboj kaj socioj. Publike kiel ankaŭ en la evangelia komunumo de Wiesbaden li ekster tio ankoraŭ engaĝiĝis (estante ekz. prezidanto de la Urba konsilantaro de Wiesbaden). En 1892 li fariĝis honora civitano de Wiesbaden. == Aliaj verkoj (elekto) == * Anleitung z. qualitativen ehem. Analyse, 1841 * Anleitung z. quantitativen Analyse, 1846 * multaj monografioj kaj fakgazetartikoloj == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.deutsche-biographie.de/pnd104047658.html Biografio ĉe NDB] * {{DNB-Portal|104047658}} * [http://dingler.culture.hu-berlin.de/person/pnd/104047658 Artikoloj de/pri Fresenius] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150518105051/http://dingler.culture.hu-berlin.de/person/pnd/104047658 |date=2015-05-18 }} ĉe "Polytechnisches Journal" * [http://www.institut-fresenius.de/english/home/index.shtml Hejmpaĝo de la Instituto SGS Fresenius, la nuna posteula instituto de la Wiesbaden-a]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|fresenius, carl remigius}} [[Kategorio:Germanaj kemiistoj]] [[Kategorio:Germanaj entreprenistoj]] [[Kategorio:Akademianoj]] [[Kategorio:Farmaciistoj]] qo0gitz1djw59zj60zczkke378nbvkw 0 525036 9369183 7427610 2026-05-09T11:48:49Z ThomasPusch 1869 9369183 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio | Nomo = Grace and Frankie | Ĝenro = [[komedio]] | Kreita de = {{vikidatuma listo|p-kodo=P170|modo=kaj}} | Aktoroj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P161|modo=kaj}} | Lando = {{Usono}} | Lingvo(j) = [[angla lingvo]] | N-ro de sezonoj = 7 | N-ro de epizodo = 82 | Daŭro = 25-32 minutoj | Bilda formato = normo de altdifina televido 1080i (16:9 [[Altdifina televido|HDTV]]) | Sonformato = | Unua elsendo = [[8-a de majo]] [[2015]] }} '''''Grace and Frankie''''' (Grace kaj Frankie) estas komedia [[televida serio]] dissendita ekde [[8-a de majo]] [[2015]]. Ĝin kreis {{vikidatuma listo|p-kodo=P170|modo=kaj}} kaj Howard J. Morris kaj ĉefrolas [[Jane Fonda]] kaj [[Lily Tomlin]]. == Temoj == La serio sekvas longdaŭrajn rivalojn Grace kaj Frankie, kiuj kunvenas post kiam iliaj edzoj publikigis ke ili enamiĝis kaj planas edziĝi. == Rolantoj == Pri bluaj internaj ligiloj, se iuj estas, vidu la informkeston (ĉapitron "Aktoroj"). * Grace Hanson ([[Jane Fonda]]) * Frankie Bergstein ([[Lily Tomlin]]) * Sol Bergstein (Sam Waterston) * Robert Hanson ([[Martin Sheen]]) * Mallory Hanson (Brooklyn Decker) * Brianna Hanson (June Diane Raphael) * Coyote Bergstein (Ethan Embry) * Nwabudike "Bud" Bergstein (Baron Vaughn) [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Netflix]] l3knw1lv8515zrvceo8mtsov12q9by5 0 525433 9368993 9346789 2026-05-08T23:06:44Z Alquantor 129256 /* Literaturo */ Redirektis ligilon al la retarkivo 9368993 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Gvajakolo|4-Etilgvajakolo||4-Metilgvajakolo|Izoeŭgenolo|Metila izoeŭgenolo}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |- |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big><big>'''Eŭgenolo'''</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Eugenol 2D.png|300px|Eŭgenolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Eŭgenolo''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Eugenol 3D.png|300px|Eŭgenolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Eŭgenolo''' |- |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" | '''Alternativa(j) Nomo(j)''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Kariofilata acido * Eŭgenata acido * Alilmetoksofenolo |- |[[Kemia formulo]]||'''C₁₀H₁₂O₂''' |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/3314 3314] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.13876103.html 13876103] |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]|| * [https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=97-53-0 97-53-0] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" | '''Kemiaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||klarflava likvaĵo |- |Medicinaj Proprecoj||antisepsa * anesteza * antioksida * kontraŭinflama * seninfektiga * baktericida * karminativa |- |[[Molmaso]]||164.20 g mol⁻¹ |- |[[Simplified molecular-input line-entry system|Smiles]]||Oc1ccc(cc1OC)CC=C |- |[[Denseco]]|| * 1,0664 g/cm³ ({{GdC|20}}) |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.5410}} ĝis {{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.5439}} |- |[[Fandopunkto]]||{{GdC|−7.5}} ({{GdF|18.5}}; 265.6 K) |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|254}} ({{GdF|489}}; 527 K) |- |[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||10.19 at {{GdC|25}} |- |[[Ekflama temperaturo|Ekflama<br />temperaturo]]||{{GdC|104}} ({{GdF|219}}; 377 K) |- |[[Solvaĵo|Solvebleco]]||Akvo:2.463 mg/L<br /> Solvebla en: * [[etanolo]] 70% * [[Acetata acido|Glacia Acetata acido]] * [[Kloroformo]] * [[Dietila etero]] * Cikloheksano |- | [[Mortiga dozo (LD50)]]||1930 µg/g (buŝe, muso) |- |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|Sekurecaj Indikoj]] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]|| [[Listo da R-Deklaroj#R22|R22]] [[Listo da R-Deklaroj#R38|R38]] [[Listo da R-Deklaroj#R43|R43]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S23|S23]] [[Listo da S-Deklaroj#S24/25|S24/25]] [[Listo da S-Deklaroj#S27|S27]] [[Listo da S-Deklaroj#S37|S37]] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|Danĝero]] {{Danĝerosimboloj|Xn|F}} |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo-piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|08|09}} </center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝo |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302|315|317|319|334|335|402}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|280|305|311|338|342|351}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Eŭgenolo''' estas [[fenilpropeno]]<ref>Fenilpropeno aŭ alilbenzeno estas grupo da kemia kombinaĵoj komponita de iu [[Benzeno|benzena ringo]] ligita al alila grupo.</ref>, iu [[gvajakolo]] kun radikalo alilo<ref>Alila grupo estas organika radikalo kun struktura formulo H₂C=CH-CH₂R, kie R estas la restanta parto de la molekulo aŭ alia radikalo.</ref>. La eŭgenolo apartenas al la familio de la fenilpropanoidoj<ref>Fenipropanoidoj estas familio de organika kombinaĵoj sintezitaj de la plantoj devenantaj el la aminoacido [[fenilalanino]].</ref>, iu klaso de kemiaj kombinaĵoj. Ĝi estas oleeca likvaĵo kies koloro varias inter travidebla kaj palflava, ekstraktita el certaj esencoleoj ĉefe de la [[kariofilo]], [[muskato]], [[bazilio]] kaj [[nobla laŭro]]. Ĝi prezentas koncentriĝon je 80%-90% en la kariofila burĝonoleo kaj 82%-88% en la kariofila folioleo. <center> {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatcenter" width=40% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="blue"><big><big>'''Bonvolu ne konfuzi...'''</font></big></big></span> |- |[[Dosiero:Eugenol 3D.png|200px|eta|centre|<center><big>'''[[Eŭgenolo]]'''</big></center>]]||[[Dosiero:Isoeugenol3D.png|200px|eta|centre|<center><big>'''[[Izoeŭgenolo]]'''</big></center>]] |-style="background: red; color: white" |- |<center>'''CAS-numero [https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=97-53-0 97-53-0]'''</center>||<center>'''CAS-numero [https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=97-54-1 97-54-1]'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;" |Ili estas izomeroj sed ili malsimilas en la pozicio de la duobla ligilo, eŭgenolo prezentas la duoblan ligilon en la unua karbonatomo de la alila grupo (-C-C=CH₃) dum la izoeŭgenolo prezentas la duoblan ligilon en la dua karbonatomo de la 2-propenila grupo (-C=C-CH₃). |} </center> == Uzoj == Eŭgenolo uzatas en parfumfabrikado, [[gustigilo]]j, esencoleoj kaj medicino kiel loka antisepsaĵo kaj anestezilo. La eŭgenolo estas miksebla kun Zinka oksido por estigi materialon - konatan kiel zinka oksido eŭgenolo - kiu estas uzata por restaŭrado kaj farado de dentaj protezoj en dentotraktado. Ekzemple: la zinka oksido eŭgenolo uzatas por dentoplenigado post kanaltraktado. Ĝi same uzatas por redukti la ĉeeston de kelkaj bakterioj samkiel "Listeria monocytogenes"<ref>[https://books.google.com.br/books?id=5bqpFhwO9I0C&pg=PA14&dq=eugenol+Listeria+monocytogenes&hl=en&sa=X&ei=3f5kVe2XEOSIsQSysYOYBA&ved=0CCsQ6AEwAA#v=onepage&q=eugenol%20Listeria%20monocytogenes&f=false Advances in Listeria Research and Treatment: 2013 Edition: ScholarlyBrief]</ref> kaj "Lactobacillus sakei" en manĝaĵoj<ref>[https://books.google.com.br/books?id=gCwgBQAAQBAJ&pg=PA47&dq=eugenol+Lactobacillus+sakei&hl=en&sa=X&ei=IP9kVbP3PO3gsATh0YHACw&ved=0CCcQ6AEwAg#v=onepage&q=eugenol%20Lactobacillus%20sakei&f=false Antimicrobial compounds from natural sources], Mirian A. F. Hayashi, Fernando César Bizerra, Pedro Ismael Da Silva Junior</ref>. Eŭgenolo ankaŭ uzatas en la manufakturo de stabiligaĵoj kaj antioksidantoj por fabrikado de plastaĵoj kaj kaŭĉukoj. Esploroj estis faritaj por disvolvi eŭgenolajn derivaĵojn por uzo kiel intravejna injektilo, samkiel la "propanidid"<ref>[https://books.google.com.br/books?id=lnRlU12Q4h8C&pg=PA111&dq=eugenol+propanidid&hl=en&sa=X&ei=OAFlVeS0KYmAsQTkn4LoBw&ved=0CB0Q6AEwAA#v=onepage&q=eugenol%20propanidid&f=false Principles and Practice of Pharmacology for Anaesthetists], Norman Calvey, Norton Williams</ref> kaj "G.29.505"<ref>[https://books.google.com.br/books?id=bcGpBgAAQBAJ&pg=PA192&dq=eugenol+G.29.505&hl=en&sa=X&ei=4QBlVaupI7GLsQTTp4LQBg&ved=0CEgQ6AEwCQ#v=onepage&q=eugenol%20G.29.505&f=false Ketamine: Bericht über das internationale Symposion am 23. und 24. Februar ...], H. Kreuscher</ref>. La lasta produktis neakcepteblaj flankefikoj ĉirkaŭ la injektoloko en multaj pacientoj. La eŭgenolo ankaŭ estas unu el la multaj kombinaĵoj kiuj estas altiraj por viroj el pluraj specioj de "orkidabeloj", kiuj laŭŝajne kolektas la kemiaĵon por sintezi la [[Feromono|feromojn]]. Ĝi kutime uzatas kiel logaĵo por altiri kaj kolekti ĉi-abelojn por studoj. Ĝi ankaŭ altiras la inajn insektojn de la "kukuma skarabo"<ref>[https://books.google.com.br/books?id=x47bBwAAQBAJ&pg=PR14&dq=eugenol+cucumber+beetle&hl=en&sa=X&ei=ag5lVZ-0HdKHsQTF5oDwCA&ved=0CBsQ6AEwADgK#v=onepage&q=eugenol%20cucumber%20beetle&f=false Methods for the Study of Pest Diabrotica], J.L. Krysan, Thomas A. Miller</ref>. Antaŭnelonge oni malkovris ke la eŭgenolo kaj la [[izoeŭgenolo]], kiuj estas aromataj kombinaĵoj kun volatilaj floresencoj, estas katalizitaj de ununura enzimotipo de la specioj Gymnadenia kaj la geno kodiganta ĉi-enzimon estas la unua geno funkcie karakteriza en ĉi-specio ĝis nun. Eŭgenolo kutime uzatas en kirurgioj por ekstraktado de la malfrua dento komplikigita de alveola inflamo. Kariofiloleo kreskas en populareco kiel anestezilo por uzo en fiŝakvario samkiel naturaj fixsoj kiam kolektitaj kun esplor- kaj kontrol- celoj. Kie ĝi facile disponeblas, ĝi uzatas kiel humana metodo por mortigado de fiŝoj malsanaj aŭ malbonfartaj aŭ pro senpera [[Trodozo|superdozo]] aŭ por dormoinduktado antaŭ ol etanola superdozo. Ĝi ankaŭ uzatas en kelkaj ratokaptiloj kaj mortigas kelkajn homajn celgrupojn de la kojlokancero [[In vitro|en vitro]] kaj [[In vivo|en vivo]]. La eŭgenolo ankaŭ elmontris fortajn terapeŭtikajn pontecialojn kontraŭ malsanojn kies karakterizo estas troo da osteoklasta aktiveco<ref>[https://books.google.com.br/books?id=XWCcAQAAQBAJ&pg=PA300&dq=eugenol+osteoclast+activity&hl=en&sa=X&ei=4RxlVd6GCKG_sQTBvYC4Dw&ved=0CBsQ6AEwADgK#v=onepage&q=eugenol%20osteoclast%20activity&f=false A Dictionary of Dentistry], Robert Ireland</ref>. == Toksa aktiveco == Eŭgenolo estas hepatotoksa, pro tio ke ĝi kaŭzas damaĝon al la hepato. Trodozo eblas, kaŭzante vastan serion da sangosimptomoj en la urino de la paciento, ĝis konvulsioj, diareoj, naŭzoj, senkonscieco, kapturnoj aŭ rapidaj korbatoj. Laŭ raporto publikigita en 1993, du-jara bubo mortis post ingestado de 5 ĝis 10 ml da eŭgenolo. La eŭgenolo estas submetita al uzolimigoj pri parfumfabrikado pro tio ke kelkaj personoj estas sensivaj al tiu substanco. Tamen, la grado en kiu eŭgenolo povas kaŭzi alergiajn reakciojn en homoj estas disputebla. La eŭgenolo estas komponanto de la "Perua balzamo", al kiu kelkaj personoj estas alergiaj. Kiam eŭgenolo uzatas en dentopreparaĵoj tiel kiel kirurgiaj pastoj, dentoplombaĵoj, kaj dentocementoj, ĝi povas kaŭzi kontaktan stomatiton kaj alergia lipvundo<ref>[https://books.google.com.br/books?id=sSHIlWSOiroC&pg=PA780&dq=eugenol+cheilitis&hl=en&sa=X&ei=hSNlVY6kMJK0sATzvIGwCQ&ved=0CB0Q6AEwAA#v=onepage&q=eugenol%20cheilitis&f=false Contact Dermatitis], Jeanne Duus Johansen, Peter J. Frosch, Jean-Pierre Lepoittevin</ref>. == Plantoj enhavantaj eŭgenolon == <center> <Gallery> Illustration_Anethum_graveolens0.jpg|<center>[[Aneto]] Basil-Basilico-Ocimum_basilicum-albahaca.jpg|<center>[[Bazilio|Ocimum basilicum]] Starr_030202-0053_Ocimum_gratissimum.jpg|<center>[[Bazilio|Ocimum gratissimum]] Ocimum_tenuiflorum2.jpg|<center>[[Bazilio|Ocimum tenuiflorum]] Starr_010419_0038_cinnamomum_camphora.jpg|<center>[[Cinamomo]] Melissa_officinalis_-_K%C3%B6hler%E2%80%93s_Medizinal-Pflanzen-094.jpg|<center>[[Citronmeliso]] Syzygium_aromaticum_-_K%C3%B6hler%E2%80%93s_Medizinal-Pflanzen-030.jpg|<center>[[Kariofilo]] Laurus_nobilis_-_K%C3%B6hler%E2%80%93s_Medizinal-Pflanzen-086.jpg|<center>[[Laŭracoj]] Myrtus_communis.jpg|<center>[[Mirtacoj]] Myristica_fragrans_-_K%C3%B6hler%E2%80%93s_Medizinal-Pflanzen-097.jpg|<center>[[Muskato]] Illustration_Laurus_nobilis0.jpg|<center>[[Nobla laŭro]] Myroxylon_balsamum_-_K%C3%B6hler%E2%80%93s_Medizinal-Pflanzen-141.jpg|<big><center>'''Perua balzamo'''</center></big> Myrcia_acris.jpg|<center>[[Pipro|Pimenta racemosa]] Illicium_anisatum_-_K%C3%B6hler%E2%80%93s_Medizinal-Pflanzen-075.jpg|<big><center>'''Stela japana anizo'''</center></big> Vanilla_beans.jpg|[[Vanilo|Vanilla planifolia]] Illustration_Apium_graveolens0.jpg|<center>[[Vera celerio]] </Gallery> </center> == Vidu ankaŭ == <center> <Gallery> Allyl.png|<big><center>'''Alila subgrupo'''</center></big> Anethole_acsv.svg|<center>[[Anetolo]] Azulen_num.svg|<big><center>'''Azuleno'''</center></big> Allylbenzene.svg|<big><center>'''Fenilpropeno'''</center></big> Flavon.svg|<center>[[Flavonoido]] Flavon_num.svg|<big><center>'''Flavonoj'''</center></big> Guaiacum_officinale_-_K%C3%B6hler%E2%80%93s_Medizinal-Pflanzen-069.jpg|<center>[[Gvajako]] Guaiacol.png|<center>[[Gvajakolo]] Isoeugenol2.svg|<center>[[Izoeŭgenolo]] Isoflavon_num.svg|<big><center>'''Izoflavonoj'''</center></big> Laurus_nobilis_-_K%C3%B6hler%E2%80%93s_Medizinal-Pflanzen-086.jpg|<center>[[Laŭracoj]] Methyleugenol.png|<big><center>'''Metil-eŭgenolo'''</center></big> Vanillin2.svg|<center>[[Vanilino]] </Gallery> </center> == Literaturo == {{Div col|cols = 3}} * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/455507/phenol Encyclopædia Britannica] * [https://www.erowid.org/archive/rhodium/chemistry/eugenol2myristicin.html Synthesis of Myristicin and Elemicin from Eugenol] * [http://pt.slideshare.net/indiandentalacademy/dental-cements-endodontic-courses-by-indian-dental-academy Indian Dental Academy] * [http://endless.en.alibaba.com/product/1286613804-220626491/100_pure_and_nature_Clove_Leaf_Essential_Oil_Eugenol_85_.html Guangzhou Endless Biotech Co. Ltd.] * [http://chemwiki.ucdavis.edu/Organic_Chemistry/Hydrocarbons/Aromatics/Nomenclature_of_Benzenes Nomenclature of Benzenes] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150526004225/http://chemwiki.ucdavis.edu/Organic_Chemistry/Hydrocarbons/Aromatics/Nomenclature_of_Benzenes |date=2015-05-26 }}, ChemWiki * [https://www.organicfacts.net/health-benefits/herbs-and-spices/health-benefits-of-cloves.html Health Benefits of Cloves] * [http://chemistry.tutorvista.com/organic-chemistry/phenol.html TutorVista.com] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150518095134/http://chemistry.tutorvista.com/organic-chemistry/phenol.html |date=2015-05-18 }} * [https://web.archive.org/web/20161018111736/medplant.nmsu.edu/Diseases/strep/strep.htm Medicinal Plants of the Southwest] * [https://www.google.com/patents/WO2010005581A1?cl=en Niacin compositions for reduction of amyloid beta peptide ...] * [http://biocyc.org/META/NEW-IMAGE?type=PATHWAY&object=PWY-5859 MetaCyc] * [http://www.oleosessenciais.org/category/isolados-naturais/e_h_isolados/ Óleos Essenciais]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.ijpsonline.com/article.asp?issn=0250-474X;year=2013;volume=75;issue=4;spage=457;epage=462;aulast=Joshi Indian Journal of Pharmaceutical Sciences] * [http://chestofbooks.com/health/aromatherapy/The-Volatile-Oils-Vol1/Eugenol.html#.VWTauiLF9Pc Chest of Books] * [http://organodrihabemilhawary.blogspot.com.br/ Organo Metallic Dr Ihab Emil Hawary] * [http://www.diyhealthremedy.com/6-incredible-health-benefits-of-parsley/ DIY Health Remedy] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150527061242/http://www.diyhealthremedy.com/6-incredible-health-benefits-of-parsley/ |date=2015-05-27 }} * [http://arogyamasthu.com/top-10-health-benefits-of-basil-tulasi-leaves/ Arogyamasthu]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.cropwatch.org/cropwatch3b.htm CropWatch]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://books.google.com.br/books?id=rGQps9fQX1YC&pg=PA172&dq=eugenol+properties&hl=en&sa=X&ei=u_JkVfL4NMamgwTWxIDgDw&ved=0CEEQ6AEwBw#v=onepage&q=eugenol%20properties&f=false Aromatherapy Science: A Guide for Healthcare Professionals], Maria Lis-Balchin * [https://books.google.com.br/books?id=Tz4Fa7r9wgIC&pg=PA249&dq=eugenol+properties&hl=en&sa=X&ei=wvZkVZh0scuwBPiwgpAO&ved=0CBsQ6AEwADgK#v=onepage&q=eugenol%20properties&f=false Antioxidant Properties of Spices, Herbs and Other Sources], Denys J. Charles * [https://books.google.com.br/books?id=aTTBPedwFfAC&pg=PT1086&dq=eugenol+properties&hl=en&sa=X&ei=wvZkVZh0scuwBPiwgpAO&ved=0CCYQ6AEwAjgK#v=onepage&q=eugenol%20properties&f=false Medical Toxicology of Natural Substances: Foods, Fungi, Medicinal Herbs ...], Donald G. Barceloŭ * [https://books.google.com.br/books?id=ggZ9BgAAQBAJ&pg=PA214&dq=eugenol+properties&hl=en&sa=X&ei=wvZkVZh0scuwBPiwgpAO&ved=0CCwQ6AEwAzgK#v=onepage&q=eugenol%20properties&f=false Polymers in Regenerative Medicine: Biomedical Applications from Nano- to ...], Manuel Monleon Pradas, Maria J. Vicent * [https://books.google.com.br/books?id=5WY08iuJyawC&pg=PA159&dq=eugenol+properties&hl=en&sa=X&ei=wvZkVZh0scuwBPiwgpAO&ved=0CEQQ6AEwBzgK#v=onepage&q=eugenol%20properties&f=false Chemistry of Spices], V. A. Parthasarathy, Bhageerathy Chempakam, T. John Zachariah {{Div col end}} == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|Kemio|Kemiaĵo}} {{Portalo|Kemio}} {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = stilo | bildo = [[Dosiero:Esculaap4.svg|30px]] | css-stiloj = width: 600px; color: green; font-weight: bold; font-style: italic | teksto = <small>La informoj ĉi-tie prezentataj ne enhavas medicinajn avertojn kaj plej eble ne estas ekzaktaj. La enhavo estas ilustrocela kaj ne anstataŭas fakan diagnozon.</small> }} </center> [[Kategorio:Terpenoj]] 4uwi0jm401t7h6nn8iuy6ljl0g1vhyq 0 527442 9368868 9366086 2026-05-08T13:52:11Z Crosstor 3176 aldonoj 9368868 wikitext text/x-wiki Jen listo de elektitaj studentoj en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]] (nature la listo etendiĝas al pli fruaj nomoj de la universitato ekde la fondo): * Vi trovos la studentojn inter L-Z en [[Listo de studentoj en Scienca Universitato Loránd Eötvös (L-Z)]] *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == {{Div col|cols = 3}} * [[Ervin Aba]] * [[Ödön Abaffy]] * [[Aurél Abafi]] * [[Ferenc Ábel]] * [[Asztrik Sándor Abday]] * [[Géza Abonyi (juristo)]] * [[István Abonyi (ŝakisto)]] * [[Sándor Abonyi]] * [[Iván Abonyi]] * [[Ernő Ábrahám]] * [[János Ábrahám (ginekologo)]] * [[Ján Abrahamffy]] * [[János Abrudbányay]] * [[Ernő Ács]] * [[Margit Ács]] * [[Mihály Ács (pli aĝa)]] * [[Pál Ács]] * [[László Acsády]] * [[László Acsay]] * [[Tihamér Acsay]] * [[István Aczél]] * [[Márton Aczél]] * [[András Ádám (atomfizikisto)]] * [[Gerzson Ádám]] * [[György Ádám (advokato)]] * [[György Ádám (fiziologo)]] * [[Lajos Ádám]] * [[László Ádám (geografo)]] * [[Lóránt Ádám]] * [[Tamás Adamik]] * [[Anna Adamikné Jászó]] * [[János Áder]] * [[Antal Adler-Rácz]] * [[Andor Adorján]] * [[Ármin Adorján]] * [[Boldizsár Adorján]] * [[Csaba Adorjáni]] * [[Árpád Ág]] * [[Ágnes Ágai]] * [[László Agárdi]] * [[Péter Agárdi]] * [[Gyula Agárdy]] * [[Mária Aggházy]] * [[Lajos Ágner]] * [[Gergely Agócs]] * [[Tamás Agócs]] * [[Pál Agócsy]] * [[Tivadar Agorasztó]] * [[Julián Imre Ágoston]] * [[József Aistleitner]] * [[Miklós Ajtai (kemiisto)]] * [[Miklós Ajtai (matematikisto)]] * [[Sándor Ajtai Kovách]] * [[Károly Ákos]] * [[Ambrus Alaksza]] * [[Gyula Alapi]] * [[Ferenc Alabán]] * [[Antal Albely]] * [[Ferenc Albert (astronomo)]] * [[István Albert (piaristo)]] * [[Miklós Aldobolyi Nagy]] * [[Károly Alexa]] * [[Béla Alexander]] * [[Bernát Alexander]] * [[László Alföldi]] * [[Jenő Alföldy (redaktoro)]] * [[Ödön Alliquander (filo)]] * [[Anna Almásiné Törőcsik]] * [[Anna Almásiné Törőcsik]] * [[György Almássy (radiologo)]] * [[László Almásy (politikisto)]] * [[László Alpár]] * [[Gyula Altenburger]] * [[Ágoston Ambrózy (poeto)]] * [[Ágoston Ambrózy (juĝisto)]] * [[Géza Ambrózy]] * [[Gyula Ambrózy (juristo)]] * [[Gyula Ambrus]] * [[Klára Ambrus]] * [[Ernő Andai]] * [[Aurél Anderkó]] * [[Ernő Andrássy]] * [[Sándor Andrássy]] * [[Sándor Andrikovics]] * [[Tivadar Angehrn]] * [[Iván Angelus]] * [[István János Angyal]] * [[József Angyal]] * [[Mária Angyal]] * [[Gergely Angyalosi]] * [[Béla Ángyán]] * [[János Ángyán]] * [[János Ángyán (kemiisto)]] * [[János Dániel Anisits]] * [[Béla Andrásfai]] * [[József Andrasovszky]] * [[Frigyes Antal]] * [[Gyula Antal]] * [[Lajos Antal]] * [[László Antal (lingvisto)]] * [[Mihály Antalfi]] * [[József Antall]] * [[István Ányos]] * [[István Apáthy (juristo)]] * [[Ákos Bertalan Apatóczky]] * [[György Apponyi (politikisto)]] * [[Béla Aradi]] * [[Mátyás Pál Aradi]] * [[Kálmán Arady]] * [[Dániel Arany]] * [[Sándor Arany (juĝisto)]] * [[István Arató (instruisto)]] * [[Pál Arató]] * [[Döme Argenti]] * [[Adolf Árpási]] * [[Edgár Artner]] * [[Tivadar Artner]] * [[Ilona Ásványi]] * [[Imre Aszódi]] * [[Mária Aszódi]] * [[László Asztalos]] * [[Sándor Asztalos (redaktoro)]] * [[Elemér Atzél]] * [[György Auer]] * [[Vince Augustin (kuracisto)]] * [[Aladár Aujeszky]] * [[László Aujeszky]] * [[Pál Auer]] * [[Ákos Azary]] {{Div col end}} == B == {{Div col|cols = 3}} * [[Endre Baán]] * [[László Baán]] * [[Mihály Bába]] * [[Vincențiu Babeș]] * [[Béla Babiczky]] * [[László Babiczky]] * [[Miĥaelo Babits]] * [[Sándor Babocsay]] * [[Ernő Babos]] * [[Imre Bach]] * [[Béla Bacher]] * [[Richárd Backhausz]] * [[Iván Bächer]] * [[Tamás Bács]] * [[György Bacsák]] * [[Tamás Bácskai]] * [[Zoltán Bacskay]] * [[Jenő Bacsó]] * [[Nándor Bacsó]] * [[Albert Baczoni]] * [[József Badics]] * [[Emőke Bagdy]] * [[Ferenc Baintner]] * [[Hugó Baintner]] * [[Erzsébet Bajári]] * [[Géza Bajári]] * [[Pál Bajory]] * [[János Bak]] * [[János Mihály Bak]] * [[József Bak]] * [[Róbert Bak]] * [[András Baka]] * [[István Bakács]] * [[György Bakay]] * [[Lajos Bakay (kirurgo)]] * [[Ferenc Bakó]] * [[Gábor Bakó (entomologo)]] * [[József Bakody (kuracisto)]] * [[Ferenc Bakonyi]] * [[Kálmán Bakonyi]] * [[Tibor Bakonyi (politikisto)]] * [[Ferenc Bakos]] * [[Gáspár Bakos]] * [[Tibor Bakos]] * [[Csaba Baksa]] * [[Zelka Baktay]] * [[József Bakucz]] * [[Péter Balabán]] * [[Edit Balás]] * [[Péter Elemér Balás]] * [[Ármin Balassa]] * [[Béla Balassa]] * [[József Balassa (ĵurnalisto)]] * [[József Balassa (lingvisto)]] * [[Péter Balassa]] * [[László Balássy]] * [[Ádám Balázs]] * [[Ágnes Balázs]] * [[Béla Árpád Balázs]] * [[Dénes Balázs]] * [[Endre Balázs]] * [[Géza Balázs]] * [[János Balázs (lingvisto)]] * [[József Balázs (dramaturgo)]] * [[Júlia Balázs]] * [[Lajos Balázs (astronomo)]] * [[Lóránt Balázs]] * [[Mária Balázs]] * [[Mihály Balázs (redaktoro)]] * [[Péter Balázs (arkivisto)]] * [[Sándor Balázs (bibliotekisto)]] * [[Sándor Balázs (instruisto)]] * [[András Báldi]] * [[Emil Baleczky]] * [[Antal Bálint (psikologo)]] * [[Michael Balint]] * [[Péter Bálint (kuracisto)]] * [[Rezső Bálint (kuracisto)]] * [[István Bálint Nagy]] * [[Béla Balkay]] * [[Aladár Balla]] * [[Károly Balla (juristo)]] * [[Károly Ballagi]] * [[György Baló]] * [[Júlia Baló]] * [[Albin Lajos Balogh]] * [[Andor Balogh]] * [[Arnold Balogh]] * [[Béla Balogh (antropologo)]] * [[Ernő Balogh (onkologo)]] * [[Gyula Balogh (arkivisto)]] * [[Ilona Balogh]] * [[Jolán Balogh]] * [[József Balogh (filologo)]] * [[Károly Balogh (oficisto)]] * [[Katalin Balogh (psikologo)]] * [[Pál Balogh (publikigisto)]] * [[Tibor Balogh (filozofo)]] * [[Tamás Balogh]] * [[Tihamér Balogh]] * [[György Baloghy]] * [[Béla Bamberger]] * [[Ervin Bán]] * [[Márton Bán]] * [[Róbert Bán]] * [[Zsófia Bán]] * [[Gábor Bándi]] * [[Eszter Bánffy]] * [[Zsigmond Bánfi]] * [[Imre Bangha]] * [[Béla Miksa Bánhegyi]] * [[József Bánhegyi]] * [[Zoltán Bánhidi]] * [[Ernő Bánk]] * [[Erzsébet Bánkiné Molnár]] * [[József Banner]] * [[István Banó]] * [[Dezső Bánóczi]] * [[László Bánóczi]] * [[György Bánrévy]] * [[Sándor Bánvárth]] * [[Éva Bányai (kemiisto)]] * [[Éva Bányai (psikologo)]] * [[Jenő Barabás]] * [[Albert-László Barabási]] * [[Marcell Baracs]] * [[István Baraczka]] * [[Péter Bárándy]] * [[László Baránszky]] * [[László Baránszky-Jób]] * [[János Bárány (radiologo)]] * [[Péter Bárány]] * [[Béla Baranyai]] * [[Jusztin Gyula Baranyay]] * [[Zoltán Baranyai]] * [[Zsolt Baranyai]] * [[József Barcza (instruisto)]] * [[Gusztáv Bárczi]] * [[Imre Bárd]] * [[László Bárdi]] * [[Kálmán Bardócz]] * [[András Bárdos]] * [[Kornél Albert Bárdos]] * [[László Bárdos (poeto)]] * [[János Bárdosi]] * [[Ilona Barkóczi]] * [[László Barkóczi]] * [[József Barla Szabó (kuracisto)]] * [[Gusztáv Barlay]] * [[Ödön Szabolcs Barlay]] * [[Balázs Barna]] * [[Béla Barna (matematikisto)]] * [[Ignác Barna (juĝisto)]] * [[János Barna (instruisto)]] * [[Péter Barna]] * [[János Baross]] * [[Lajos Baróti (historiisto)]] * [[György Barra]] * [[Balázs Barsi]] * [[Gyula Barsy]] * [[János Bársony]] * [[Jenő Bársony (instruisto)]] * [[Tivadar Bársony]] * [[András Barta]] * [[Ödön Barta]] * [[Tamás Bartal]] * [[Tamás Bártfai]] * [[László Bártfai Szabó]] * [[Béla Bartha (juristo)]] * [[József Bartha (instruisto)]] * [[Júlia Bartha]] * [[Katalin Bartha (lingvisto)]] * [[Judit Bartholy]] * [[Lajos Bartkó]] * [[József Bartóky]] * [[Géza Bartoniek]] * [[Attila István Bartos]] * [[Huba Bartos]] * [[Lajos Bartucz]] * [[Lóránt Basch]] * [[Bertalan Baskay Tóth]] * [[Ferenc Batári]] * [[Béla Baternay]] * [[Csaba Báthori]] * [[Gábor Báthory (televidparolisto)]] * [[István Báthory (kuracisto)]] * [[János Batizfalvy]] * [[Zsigmond Bátky]] * [[Viktor Bátor]] * [[Lajos Báttaszéki]] * [[Lajos Batthyány (guberniestro)]] * [[Ervin Bauer]] * [[József Bauer]] * [[Péter Tamás Bauer]] * [[Simon Bauer (instruisto)]] * [[Ferenc Ferdinánd Baumgarten]] * [[Izidor Baumgarten]] * [[Nándor Baumgarten]] * [[Alajos Baumgartner]] * [[Béla Bay]] * [[Gusztáv Bayerle]] * [[Hugó Beck]] * [[Salamon Beck]] * [[Soma Beck]] * [[Oszkár Becsey]] * [[Anna Bede]] * [[Gábor Bednanics]] * [[János Beér]] * [[László Beke]] * [[Manó Beke]] * [[Margit Beke]] * [[István Békeffi]] * [[Remig Békefi]] * [[György Békés]] * [[András Békéssy]] * [[György Békésy]] * [[Imre Békey]] * [[Gusztáv Beksics]] * [[Iván Béky-Halász]] * [[Iván Bélai]] * [[Vilmos Bélay]] * [[Béla Béldi]] * [[Márta Belényesi]] * [[János Belitzky]] * [[Ervin Bellák]] * [[Pál Bélley]] * [[Pál Belohorszky]] * [[Gellért Belon]] * [[Sándor Beluleszkó]] * [[István Bencsik (pedagogo)]] * [[József Bencze]] * [[Gyula Benczúr (kuracisto)]] * [[Jenő Benda]] * [[László Bendefy]] * [[Ferenc Bene (kuracisto)]] * [[András Benedek]] * [[Jenő Benedek (juristo)]] * [[Henrik Benedict]] * [[László Benkő (verkisto)]] * [[Nóra Benkő]] * [[Katalin Benson]] * [[László Beöthy (teatrestro)]] * [[Pál Beöthy]] * [[Zsigmond Beöthy]] * [[Zsolt Beöthy]] * [[Eszter Berán]] * [[Viktor Bérces]] * [[Imre Berczeller]] * [[László Berczeller]] * [[Árpád Berczik (biologo)]] * [[Endre Berecz]] * [[János Berecz]] * [[Tamás Bereczkei]] * [[Gábor Bereczki]] * [[Máté Bereczki]] * [[György Berentey]] * [[Edit Beregi]] * [[György Berencsi (bakteriologo)]] * [[Ernő Berentey (patro)]] * [[Csilla Berényi]] * [[Sándor Berényi]] * [[Gyula Bereznai]] * [[Péter Beretzk]] * [[Péter Bergendy (reĝisoro)]] * [[Dénes Berinkey]] * [[józsef Berkes (piaristo)]] * [[Zoltán Berkes]] * [[Gáspár Bernát]] * [[Gabriella Bernáth]] * [[Géza Bernáth]] * [[Jenő Bernátsky]] * [[Jolán Berrár]] * [[Károly Bertalan]] * [[Vilmos Bertalan]] * [[János Berze Nagy]] * [[László Berzsenyi-Janosits]] * [[Lajos Bese]] * [[István Bethlen]] * [[Géza Bethlenfalvy]] * [[Béla Bevilaqua-Borsodi]] * [[Miklós Bezegh-Huszágh]] * [[László Bezerédj]] * [[Nándor Bezsilla]] * [[István Bibó (arthistoriisto)]] * [[István Bibó (etnologo)]] * [[Judit Bibó]] * [[Ágnes Binét]] * [[Géza Birkás]] * [[Ede Flórián Birly]] * [[Gábor Biró (fizikisto)]] * [[Lajos Pál Bíró]] * [[Pál Bíró]] * [[Zoltán Bíró]] * [[Ágnes Birtalan]] * [[Dezső Bita]] * [[Illés Béla Bitter]] * [[Gyula Bittera]] * [[Miklós Bittera]] * [[Ákos Bizony]] * [[Lajos Blau]] * [[Ferenc Bodgál]] * [[Ernő Bocz]] * [[László Bodi]] * [[Kriszta Bódis]] * [[György Bodnár]] * [[Zoltán Bodnár]] * [[István Bodócs]] * [[Lajos Bodola]] * [[Géza Bodolay]] * [[István Bodolai]] * [[Csaba Bödör]] * [[Gábor Bódy]] * [[Gergely Bódy]] * [[Lajos Boglár]] * [[András Bognár]] * [[Cecil Pál Bognár]] * [[Iván Bognár]] * [[János Bognár]] * [[Lajos Bognár]] * [[Szabolcs Bognár]] * [[Szilvia Bognár]] * [[Árpád Bogsch]] * [[László Bogsch]] * [[András Bohár]] * [[Aranka Böhm]] * [[János Böhm]] * [[Károly Böhm (kuracisto)]] * [[Gábor Bojár]] * [[Endre Bojtár]] * [[József Böjte]] * [[Antal Bókay]] * [[Zoltán Bókay]] * [[Elemér Bokor]] * [[Hanna Bokorné Szegő]] * [[János Bokrányi]] * [[Ilona Bolla]] * [[Enikő Bollobás]] * [[József Bölöny (advokato)]] * [[Károly Bolyó]] * [[Ervin Bóna]] * [[Miklós Bóna]] * [[Ferenc Boncz]] * [[Éva Bónis]] * [[György Bónis]] * [[Jenő Bonomi]] * [[Ambrus Bor]] * [[Kálmán Bor]] * [[Gáspár Borbás]] * [[Andor Börcsök]] * [[Beatrix Boreczky]] * [[György Borgos]] * [[István Ferenc Borhegyi]] * [[Iván Boronkai]] * [[Ádám Boros]] * [[Endre Boros]] * [[Gábor Boros (filozofihistoriisto)]] * [[István Boros (biologo)]] * [[Mihály Boross]] * [[Ottilia Boross]] * [[Péter Boross]] * [[József Borossay]] * [[András Borosy]] * [[Iván Borsa]] * [[Károly Borsányi]] * [[Balázs Borsos]] * [[Béla Borsos]] * [[Ödön Borsos-Nachtnébel]] * [[Arnold Károly Börzsönyi]] * [[Sándor Boschan]] * [[Zoltán Bosnyák (subministro)]] * [[Zoltán Böszörményi (psikiatro)]] * [[Iván Böszörményi-Nagy]] * [[Antal Both]] * [[Ferenc Botka]] * [[Imre Botos]] * [[Béla Bottló]] * [[Olga Bottyán]] * [[György Boytha]] * [[András Bozóki]] * [[Mihály Bozsi]] * [[Olivér Brachfeld]] * [[Siegfried Brachfeld]] * [[András Bragyova]] * [[Béla Brandenstein]] * [[Soma Braun]] * [[Angelo Brelich]] * [[Mario Brelich]] * [[Sándor Brodszky]] * [[András Bródy]] * [[András Bródy (ekonomikisto)]] * [[Ernő Bródy (politikisto)]] * [[Sándor Büchler]] * [[József Bucsy]] * [[Zoltán Buczolich]] * [[Gyula Budai]] * [[József Budaváry]] * [[József Buday]] * [[Andor Budincsevits]] * [[Jusztin Budó]] * [[László Buga]] * [[István Bugarszky]] * [[Károly Bugár-Mészáros]] * [[István Bugyi]] * [[Márton Bujdosó]] * [[György Bulányi]] * [[Gyula Bulyovszky (ĵurnalisto)]] * [[Béla Büky (bibliotekisto)]] * [[Dorottya Büky]] * [[Gergely Imre Burány]] * [[Károly Burger]] * [[Aladár Burgyán]] * [[Péter Búsbach]] * [[Miklós Büttner]] * [[Aladár Buzágh]] * [[János Buzási (arkivisto)]] * [[Ábel József Buzássy]] {{Div col end}} == C == {{Div col|cols = 3}} * [[Gábor Carelli]] * [[László Castiglione]] * [[Ferdinánd Chernel]] * [[István Chernel]] * [[József Cherny]] * [[István Cornides]] * [[Attila Cosovan]] * [[István Csabai]] * [[Árpád Csák]] * [[György Csákány]] * [[Béla Csákvári]] * [[Zsolt Csalog]] * [[György Csanádi (juristo)]] * [[Gusztáv Csanády]] * [[Veronika Csánk]] * [[Ferenc Csányi]] * [[András Csapó]] * [[Gábor Csapó]] * [[Csaba Csapodi]] * [[István Csapody (kuracisto)]] * [[Lajos Csapody]] * [[Vera Csapody]] * [[Klára Csapodyné Gárdonyi]] * [[János Csarada]] * [[Elemér Császár (fizikisto)]] * [[Margit Császár]] * [[Magdolna Csath]] * [[Tamás Csató]] * [[Elemér Csávossy]] * [[Dezső Csejtei]] * [[Károly Csemegi]] * [[Béla Csepreghy]] * [[Ilona Csepreghyné Meznerics]] * [[Zoltán Csepregi]] * [[József Cserép]] * [[István Cseresnyés]] * [[Adolf Cserey]] * [[Zsuzsa Cserje]] * [[Tihamér Csemiczky]] * [[Károly Csertán]] * [[Ferenc Csík]] * [[Sándor Csikesz]] * [[István Csillag (ministro)]] * [[Klára Királyné Csilléry]] * [[Andor Csizmadia]] * [[János Csóka]] * [[Mózes Csoma]] * [[Mihály Csomor]] * [[Barnabás Csongor]] * [[Zsuzsanna Csongrády]] * [[Antal Csorba]] * [[Ferenc Csorba]] * [[László Csorba]] * [[Tibor Csorba]] * [[Titusz Csörgey]] * [[Marianna Csörnyei]] * [[Rumen István Csörsz]] * [[Mihály Imre Csősz]] * [[Kálmán Czakó]] * [[Lajos Czakó Ambró]] * [[Károly Czeglédy]] * [[Marianne Czeke]] * [[István Czigler]] * [[Mihály Czine]] * [[Ernő Czóbel]] * [[Alfréd Czobor]] * [[Kálmán Czógler]] * [[János Czukor]] {{Div col end}} == D == {{Div col|cols = 3}} * [[László Dabis]] * [[Béla Dalos]] * [[József Dallos]] * [[Róbert Dán]] * [[Villebald József Danczi]] * [[Ágnes Dániel]] * [[Anna Dániel]] * [[Arnold Dániel]] * [[Ernő Dániel (pianisto)]] * [[Imre Dambrovszky]] * [[Kálmán Darányi]] * [[Alajos Daruváry]] * [[Móric Darvai]] * [[Géza Dávid]] * [[Gyula Dávid (advokato)]] * [[Zoltán Dávid]] * [[Júlia Deák]] * [[Pál Deák]] * [[László Deák-Sárosi]] * [[Imre Sixtus Debreczeni]] * [[Miklós Dede]] * [[János Dedinszky]] * [[Gusztáv Degen]] * [[János Dégen]] * [[Miklós Degré]] * [[István Dékány (reĝisoro)]] * [[László Deme]] * [[Mihály Demeczky]] * [[Zsolt Demetrovics]] * [[Antal Demién]] * [[Katalin Dér]] * [[Imre Derényi]] * [[Balázs Déri]] * [[Dezső Deseő]] * [[Frigyes Dési]] * [[László Detre]] * [[József Dévald]] * [[Lóránt Dezső]] * [[István Dienes]] * [[Pál Dienes]] * [[Valéria Dienes]] * [[János Diescher]] * [[Károly Dietz]] * [[István Diószegi (historiisto)]] * [[László Diószegi]] * [[Gusztáv Adolf Dirner]] * [[Gábor Ditrói]] * [[Ilona Dobos]] * [[László Dobos (oficisto)]] * [[Antal Dobosy]] * [[Klára Dobrev]] * [[Laura Döbrösi]] * [[Aladár Dobrovits]] * [[László Dobszay (dirigento)]] * [[Attila Dóka]] * [[Klára Dóka]] * [[Gábor Doleschall]] * [[Miklós Domahidy]] * [[Sándor Domanovszky]] * [[Géza Dombóvári]] * [[Lajos Dömény]] * [[Imre Domin]] * [[István Dömök]] * [[Gábor Domokos (fizikisto)]] * [[Péter Domokos (fizikisto)]] * [[András Dömötör]] * [[Tekla Dömötör]] * [[György Donáth]] * [[László Dormándi]] * [[Dávid Dorosz]] * [[Ferenc Dőry]] * [[Tibor Draskovics]] * [[Imre Dréhr]] * [[Dénes Dubovitz]] * [[Róbert Dubravszky]] * [[Előd Dudás]] * [[Ágnes Dukkon]] * [[Károly Duló]] * [[Jenő Dulovits]] * [[István Dunkl]] * [[Győző Duró]] * [[Győző Dvortsák]] {{Div col end}} == E == {{Div col|cols = 3}} * [[Antal Éber]] * [[Ferenc Eckhart]] * [[Ferenc Eckstein]] * [[István Ecsedi]] * [[Csaba Ecsedy]] * [[Ildikó Ecsedy]] * [[Bertalan Edelstein]] * [[István Egressy]] * [[Zoltán Egressy (verkisto)]] * [[Oszkár Egri]] * [[Péter Egri]] * [[András Egyed]] * [[Brigitta Egyed]] * [[István Egyed]] * [[Dávid Egyedi]] * [[Ottó Eiben]] * [[György Eisemann]] * [[Sándor Eisenmáyer]] * [[Lajos Ejury]] * [[Károly Eke]] * [[Oszkár Elek]] * [[Gyula Elischer]] * [[Béla Éless]] * [[Mária Ember]] * [[Kálmán Emszt]] * [[Stephan Ladislaus Endlicher]] * [[Vendel Endrédy]] * [[Ákos Endrei]] * [[Zalán Endrei]] * [[Gyula Endrey]] * [[Sebő Endrődi]] * [[Károly Engel (kuracisto)]] * [[Kálmán Eperjessy]] * [[Gyula Eörsi]] * [[Mátyás Eörsi]] * [[Ignác Eötvös (pli aĝa)]] * [[Ignác Eötvös (pli juna)]] * [[Károly Eötvös]] * '''[[Loránd Eötvös]]''' (nomdonanto de la universitato) * [[László Epstein]] * [[Gizella Erdélyi]] * [[Ilona T. Erdélyi]] * [[János Erdélyi (mineralogo)]] * [[Zsuzsanna Erdélyi]] * [[József Ernyey]] * [[Bálint Érdi]] * [[Paul Erdős]] * [[Ferenc Erős]] * [[Gedeon Erős]] * [[Zoltán Erős]] * [[Pál Erőss]] * [[Móric Esterházy]] * [[Péter Esterházy]] * [[Gyula Ethey]] * [[Lajos Evva]] {{Div col end}} == F == {{Div col|cols = 3}} * [[Dóra F. Csanak]] * [[László F. Földényi]] * [[Zsuzsa F. Várkonyi]] * [[Péter Fábri]] * [[László Facsinay]] * [[Mária Fagyas]] * [[Tibor Fajth]] * [[Dezső Falcsik]] * [[Kálmán Faluba]] * [[Géza Faludi]] * [[András Falus]] * [[Róbert Falus]] * [[Béla Faragó (fizikisto)]] * [[Klára Faragó]] * [[Attila Márton Farkas]] * [[Géza Farkas]] * [[Gyula Farkas (instruisto)]] * [[Imre Farkas]] * [[Jenő Farkas (tradukisto)]] * [[József Farkas (politikisto)]] * [[Károly Farkas (kuracisto)]] * [[Tibor Farkas (politikisto)]] * [[Zoltán Farkas (kritikisto)]] * [[Zsigmond Farkasházy]] * [[István Fáry]] * [[Ferenc Ervin Fáy]] * [[István Fazekas]] * [[János Damáz Fehér]] * [[György Fejér]] * [[Lipót Fejér]] * [[Géza Gyula Fejérváry]] * [[András Fejes]] * [[Pál Fejes]] * [[Sándor Féjja]] * [[Antal Endre Fekete]] * [[Mihály Fekete (matematikisto)]] * [[Sándor Fekete (redaktoro)]] * [[Zoltán Fekete (agronomo)]] * [[Sándor Fekete]] * [[András Fekete-Győr]] * [[Péter Feledy]] * [[Ibolya Felhő]] * [[Tamás Fellegi]] * [[Emil Felletár]] * [[Farkas Ignác Fenix]] * [[Gyula Fényes]] * [[Imre Fényes]] * [[Samu Fényes]] * [[István Fenyő (kritikisto)]] * [[István Fenyő (matematikisto)]] * [[Ervin Fenyő]] * [[Márta Fenyő]] * [[Béla Fenyvessy]] * [[Jeromos Károly Fenyvessy]] * [[Károly Ferencz]] * [[Krisztina Ferenczi]] * [[Mária Ferenczy]] * [[László Ferenczy (muzeologo)]] * [[Imre Fest]] * [[István Feuer]] * [[László Filep]] * [[Tamás Gusztáv Filep]] * [[Ernő Fináczy]] * [[Géza Finszter]] * [[Gertrúd Fischer]] * [[Gyula Fischer (rabeno)]] * [[Ádám Fitter]] * [[Jenő Fitz]] * [[Péter Fitz]] * [[Ernő Flachbarth]] * [[József Fleischer]] * [[Péter Flesch]] * [[Endre Flórián]] * [[Ármin Fodor]] * [[Gábor Fodor]] * [[Ilona Fodor]] * [[József Fodor]] * [[Nándor Fodor]] * [[Pál Fodor (turkologo)]] * [[Sándor Fodor (egiptologo)]] * [[Tamás Fodor]] * [[Zoltán Fodor]] * [[Anna Földes (ĵurnalisto)]] * [[Dezső Földes]] * [[Ferenc Földes (kuracisto)]] * [[István Földes (astronomo)]] * [[István Földes (virologo)]] * [[Lajos Földes]] * [[András Földi]] * [[Aladár Földvári]] * [[Ferenc Földvári]] * [[Zoltán Fónyad]] * [[András Forgách]] * [[Erzsébet Forgács Hann]] * [[Imre Forgács]] * [[Róbert Forgács]] * [[Zsuzsa Forgács]] * [[Zoltán Fórián-Szabó]] * [[Géza Forintos]] * [[Tamás Gergely Forrai]] * [[Iván Forray]] * [[László Forró]] * [[Magdolna Forró]] * [[Jenő Förster]] * [[Mihály Fóti]] * [[András Frank]] * [[Ignác Frank]] * [[Zoltán Fráter]] * [[Zsolt Frei]] * [[Tamás Freund]] * [[Tamás Fricz]] * [[István Fried]] * [[Ernő Friedmann]] * [[József Frigyesi]] * [[Ida Fröhlich]] * [[Izidor Fröhlich]] * [[János Fröhlich]] * [[Jenő Fuchs (skermisto)]] * [[László Fuchs]] * [[György Fukász]] * [[József Fülöp (geologo)]] * [[József Fülöp (kuracisto)]] * [[Márta Fülöp]] * [[Sándor Fülöp (ombudsmano)]] * [[Zsigmond Fülöp]] * [[Jenő Fürész]] * [[Anna Fűri]] * [[Ödön Füves]] * [[László Miklós Füzesy]] {{Div col end}} == G == {{Div col|cols = 3}} * [[G. Béla Németh]] * [[László G. Tóth]] * [[András Gaál (higienisto)]] * [[András Gaál (radiologo)]] * [[György Gaál (bibliotekisto)]] * [[György Gábor (filozofo)]] * [[György Gábor (kardiologo)]] * [[Ignác Gábor]] * [[László Gábor (advokato)]] * [[Pál Gábor]] * [[Miklós Gábori]] * [[Emilián Béla Gacs]] * [[Péter Gács]] * [[Endre Gádor]] * [[Félix Gál]] * [[Kinga Gál]] * [[Ödön Galamb]] * [[Dénes Galambos]] * [[Imre Galambos]] * [[Márton Galambos]] * [[János Gálfi]] * [[Endre Galla]] * [[Ferenc Galla]] * [[Tibor Gallai]] * [[Sándor Gallus]] * [[Gyöngyi Gallusz]] * [[István Levente Garai]] * [[László Garai]] * [[Attila Garay]] * [[Károly Garay]] * [[Albert Gárdonyi]] * [[Péter Gárdos]] * [[Lajos Garaj]] * [[Gyula Gáspár (juĝisto)]] * [[Géza Gáspárdy]] * [[Ferenc Gassi]] * [[Emil Gaul]] * [[Lajos Gecsényi]] * [[Anna Géczy]] * [[István Gedai]] * [[Mihály Gedényi]] * [[Alajos Gedeon]] * [[Imre Gedővári]] * [[Ferenc Gegesy]] * [[Károly Gefferth]] * [[Antal Genersich]] * [[Zoárd Geőcze]] * [[Oszkár Gerde]] * [[Ágnes Geréb]] * [[József Geréb]] * [[László Geréb (tradukisto)]] * [[Ágnes Gereben]] * [[Ernő Gerendás]] * [[Kálmán Géresi]] * [[András Gerevich]] * [[Rabán János Gerézdi]] * [[Jenő Gergely (historiisto)]] * [[Jenő Gergely (pulmonologo)]] * [[Endre Gergő]] * [[Ákos Gerhard]] * [[József Gerics]] * [[Pál Gerics]] * [[Éva Gerle]] * [[Ferenc Gerlóczy]] * [[Károly Gerlóczy]] * [[Zsigmond Gerlóczy]] * [[Győző Gerő]] * [[Károly Gerő]] * [[László Gerőcs]] * [[Teréz Gerszi]] * [[Pál Gerzson]] * [[Ernő Gesztelyi]] * [[József Geszti]] * [[Géza Ghyczy]] * [[László Ghimessy]] * [[Erzsébet Gidai]] * [[Bonifác István Gidró]] * [[Béla Gimes]] * [[Rezső Gimes]] * [[Rudolf Giovannini]] * [[Lili Hajdú Gimesné]] * [[Lajos Glaser]] * [[Ármin Glatter]] * [[Elen Gócza]] * [[Lajos Gogolák]] * [[Ödön Gohl]] * [[Károly Goldziher]] * [[Kornél Göllner]] * [[István Gombocz]] * [[Zoltán Gombocz]] * [[Sándor Gombos]] * [[György Gombosi]] * [[Tamás Gombosi]] * [[György Gömöri (kuracisto)]] * [[György Gömöri (literaturhistoriisto)]] * [[Pál Gömöry]] * [[Árpád Göncz]] * [[Katalin Gönczöl]] * [[Etelka Görgey]] * [[István Görgényi]] * [[Dénes Görög]] * [[Imre Görög (tradukisto)]] * [[Jenő Görög]] * [[Nándor Gellért Gorzó]] * [[Endre Góth]] * [[Sándor Gothard]] * [[Irén Júlia Götz]] * [[László Gozmány]] * [[Elek Gozsdu]] * [[Manó Gozsdu]] * [[Béla Gözsy]] * [[Ferenc Gráf]] * [[Gábor Graff]] * [[László Gránásy]] * [[Endre Grandpierre K.]] * [[Béla Grega]] * [[Pál Greguss (botanikisto)]] * [[László Grenács]] * [[Jenő Greschik]] * [[Leó Grész]] * [[László Grétsy]] * [[Béla Gróf]] * [[Pál Gróf]] * [[Beáta Grolmuszné Vértessy]] * [[Géza Groma]] * [[Diana Groó]] * [[Emil Grósz]] * [[Geyza Grubicy]] * [[György Grűner]] * [[Fülöp Grünwald]] * [[Mór Grünwald]] * [[Mária Gulácsy]] * [[Gyula Gulyás (reĝisoro)]] * [[István Guman]] * [[Kálmán Guoth]] * [[József Guszmann]] * [[Antal Güttler]] * [[Mihály Guttmann]] * [[László Gy. Horváth]] * [[Gábor Gyapay]] * [[Éva Gyarmathy]] * [[László Gyarmati]] * [[István Gyenesei]] * [[Albert Gyergyai]] * [[László Gyermek]] * [[Ervin Gyertyán]] * [[Endre Gyimesi]] * [[József Gyimesi (kemiisto)]] * [[Béla Gyires]] * [[Endre Gyökössy (poeto)]] * [[Zsigmond Gyomai]] * [[István Gyöngyössy]] * [[László Gyöngyösy]] * [[Lajos Györffy]] * [[Eszter György (historiisto)]] * [[József György]] * [[Júlia György]] * [[Péter György]] * [[Ferenc Aladár Györgyey]] * [[Géza Györgyi (fizikisto)]] * [[Géza Györgyi (kuracisto)]] * [[Kálmán Györgyi]] * [[Imre Györki]] * [[Erzsébet Györkös]] * [[Alajos Györkösy]] * [[Leó Györök]] * [[János Győrvári]] * [[Elek Győry]] * [[István Győry]] * [[János Győry]] * [[Loránd Győry]] * [[Ágost Gyulai]] * [[István Gyulai (kuristo)]] * [[Csaba Gyüre]] * [[Katalin H. Gyürky]] {{Div col end}} == H == {{Div col|cols = 3}} * [[János Haas]] * [[Árpád Haász]] * [[István Béla Haáz]] * [[Jonathán Pál Haberern]] * [[Péter Hack]] * [[Ervin Hacker]] * [[Károly Hadaly]] * [[János Háda]] * [[Gyula Hagyó-Kovács]] * [[János Hajdók]] * [[Gábor Hajdú Ráfis]] * [[Lajos Hajdu (juristo)]] * [[József Hajdú-Moharos]] * [[Dávid Hajnal]] * [[Henrik Hajnal]] * [[Imre Hajnal]] * [[Imre Hajnik]] * [[János Hajnik]] * [[Károly Hajnik]] * [[Pál Hajnik]] * [[András Hajós]] * [[Edit Hajós]] * [[Károly Hajós (alergiologo)]] * [[Ferenc Hajósy]] * [[József Hála]] * [[Andor Halasi]] * [[Béla Halasi]] * [[Aladár Halász]] * [[Előd Halász]] * [[Gábor Halász (kritikisto)]] * [[Pál Halász (juristo)]] * [[Sándor Halász (bankisto)]] * [[Stefánia Halász]] * [[Antal Haliczky]] * [[János Halmai]] * [[Bódog Halmi]] * [[Dániel Hamar]] * [[Imre Hamar]] * [[Dániel Hamary]] * [[Géza Hámor]] * [[Jenő Hámori]] * [[Béla Hamvas]] * [[Tünde Handó]] * [[István Hangos]] * [[Katalin Hangos]] * [[János Hankiss]] * [[Fanni Hann]] * [[István Hanusz]] * [[Lajos Haracsi]] * [[Szabolcs Harangi]] * [[György Haraszti]] * [[Miklós Haraszti]] * [[Árpád Haraszty]] * [[István Hárdi]] * [[László Hargitai]] * [[Pál Hári]] * [[Pál Harkai Schiller]] * [[József Harrach]] * [[John Charles Harsanyi]] * [[László Hartai (juĝisto)]] * [[Péter Hasenfratz]] * [[Péter Hatala]] * [[Adolf Havas (instruisto)]] * [[Adolf Havas (venerologo)]] * [[Gábor Havas (ekonomikisto)]] * [[Gábor Havas (sociologo)]] * [[József Havas]] * [[Sándor Havas]] * [[Rezső Havass]] * [[János Háy]] * [[Bertalan Hazslinszky]] * [[Péter Hédervári]] * [[Péter Hedvig]] * [[András Hegedűs T.]] * [[Csaba Hegedűs]] * [[Lajos Hegedűs (fonologiisto)]] * [[Lajos Hegedüs (juristo)]] * [[Béla Heinrich]] * [[Lajos Viktor Hegedűs]] * [[Imre Hegyi (etnografo)]] * [[Endre Héjjas]] * [[Ágnes Heller]] * [[Bernát Heller]] * [[Aurél Hencz]] * [[László Hencz]] * [[Csaba Hende]] * [[Gyula Henkey]] * [[Aladár Henszelmann]] * [[Árpád Herczeg]] * [[Gyula Herczeg]] * [[Anita Herczegh]] * [[Béla Herczegh]] * [[Géza Herczegh (ĵurnalisto)]] * [[Mihály Herczegh]] * [[Károly Herkely]] * [[Alice Hermann]] * [[Emil Hermann]] * [[Imre Hermann]] * [[István Egyed Hermann]] * [[Eszter Herold]] * [[Margit Herrmann]] * [[Tivadar Hertzka]] * [[Ferenc Levente Hervay]] * [[Ernő Hetényi]] * [[Zsuzsa Hetényi]] * [[János Heuffel]] * [[Attila Hevesi]] * [[Simon Hevesi]] * [[George de Hevesy]] * [[Edit Hexendorf]] * [[Károly Hibay]] * [[Judit Hidas]] * [[Pál Hidas]] * [[Judit Hidasi (japanologo)]] * [[Alfréd Hille]] * [[Jenő Hillebrand]] * [[István Hiller]] * [[István Hiller (bibliotekisto)]] * [[Zoltán Hindy]] * [[Sándor Hites]] * [[Tibor Hódos]] * [[Pál Hoitsy]] * [[Ármin Hoffer]] * [[Andor Hoffmann]] * [[Mária Hoffmann]] * [[Tibor Hoffmann]] * [[Károly Holczer]] * [[József Holderith]] * [[Barnabás Holenda]] * [[Béla Holl]] * [[Imre Holl]] * [[András Holló]] * [[Mária Holló]] * [[István Hollós]] * [[Bálint Hóman]] * [[István Homor]] * [[Rezső Honti]] * [[Lajos Hopp]] * [[Gyula Honyek]] * [[Béla Horányi]] * [[György Horányi]] * [[János Horányi]] * [[Mihály Horányi]] * [[Gusztáv Horay]] * [[András Horn]] * [[Béla Horn]] * [[Ede Horn]] * [[Miklós Horn (instruisto)]] * [[Jenő Horovitz]] * [[Béla Horthy]] * [[Cirill Tamás Hortobágyi]] * [[Ferenc Horusitzky]] * [[Zoltán Horusitzky]] * [[Adolf Olivér Horvát]] * [[Árpád Horvát]] * [[István Horvát]] * [[Árpád Horváth (kuracisto)]] * [[Árpád Horváth (verkisto)]] * [[Béla Horváth (kuracisto)]] * [[Béla Horváth (poeto)]] * [[Cyrill Horváth]] * [[Döme Horváth]] * [[Ernő Horváth (muzeologo)]] * [[Ferenc Horváth (arkivisto)]] * [[Ferenc Horváth (geofizikisto)]] * [[Ignác Horváth (bibliografo)]] * [[István Horváth (fizikisto)]] * [[István Károly Horváth]] * [[János Horváth (juristo)]] * [[János Horváth (kuracisto)]] * [[János Horváth (literaturhistoriisto)]] * [[János Horváth (matematikisto)]] * [[Júlia Terézia Horváth]] * [[Keresztély János Horváth]] * [[Konstantin Gyula Horváth]] * [[László Gábor Horváth]] * [[Róbert István Horváth]] * [[Tamás Horváth Dori]] * [[Tibor Antal Horváth]] * [[Zoltán Horváth (budhisto)]] * [[Zoltán Horváth (reĝisoro)]] * [[Miklós Hosszú]] * [[János Hóvári]] * [[Ilona Hubay]] * [[Károly Hubay]] * [[Ferenc Hubert]] * [[Ferenc Hudecz]] * [[József Hunyady (librobindisto)]] * [[László Hunyadi (geologo)]] * [[Béla Husz]] * [[Imre Jeromos Huszár]] * [[István Huszák]] * [[Vilmos Huszár (literaturisto)]] * [[Jenő Huszka]] * [[Ilona Huszka-Fábián]] * [[Imre Hutás (radiologo)]] * [[Tivadar Huth]] * [[Tivadar Hüttl (kirurgo)]] * [[Miklós György Hutterer]] * [[Tivadar Huzella]] {{Div col end}} == I == {{Div col|cols = 2}} * [[Zoltán I. Tóth]] * [[Ferenc Ibrányi]] * [[József Igmándy]] * [[György Gábor Ihász]] * [[Károly Ihrig]] * [[József Ijjas (historiisto)]] * [[Bálint Ila]] * [[György Illei]] * [[Erzsébet Illés]] * [[Fanni Illés]] * [[György Illés (verkisto)]] * [[László Illés]] * [[Sándor Illyés]] * [[Tibor Illyés]] * [[József Imre (1851)]] * [[József Imre (1884)]] * [[Dénes Ágoston Inczédy]] * [[György Inzelt]] * [[Dezső Irányi]] * [[László Irányi]] * [[Vilmos Ircsik]] * [[Gyula Isaák (pli juna)]] * [[Tamás Isépy]] * [[István Isó]] * [[Kálmán Isoz]] * [[Efraim Israel]], hebree אפרים ישראל, hungare Hap Béla * [[Sándor Istvánfi]] * [[Márton Istvánovits]] * [[Béla Iván]] * [[Ferenc Ivanóczy]] * [[Emma Iványi]] * [[Imre Izsák]] * [[Júlia Izsák]] {{Div col end}} == J == {{Div col|cols = 2}} * [[János Jabloniczky]] * [[József Jablonowski]] * [[Jenő Jablonszky]] * [[Ferenc Jahn]] * [[Béla Odiló Jakab]] * [[Magdolna Jákfalvi]] * [[Gyula Jáki]] * [[László Jakucs]] * [[Andrea Katalin Jancsó]] * [[György Jancsó]] * [[Miklós Janisch]] * [[József Jankó]] * [[László Jankovich (prosektoro)]] * [[György Jánosi]] * [[József Jánosi (jezuito)]] * [[Dénes Jánossy (paleontologo)]] * [[Mihály Jánossy]] * [[István Jánosy]] * [[István Járdányi Paulovics]] * [[András Jaszlinszky]] * [[Benedek Jávor]] * [[Ottó Jávor]] * [[József Jeanplong]] * [[Béla Jedlicska]] * [[László Jéki]] * [[József Jelitai]] * [[Arthur Jellinek]] * [[Harry Jellinek]] * [[Jenő Jendrassik (fiziologo)]] * [[Loránd Jendrassik]] * [[Ferenc Jenei]] * [[Árpád Jeszenszky]] * [[Ferenc Jeszenszky]] * [[Magda Jóború]] * [[Hugó Johan]] * [[Elemér Jónás]] * [[Ödön Jónás]] * [[Gyula Joó]] * [[Gyula Jordán]] * [[Péter Józsa]] * [[Andor Juhász]] * [[Andor Zoltán Juhász]] * [[Árpád Juhász]] * [[Árpád Juhász (sociologo)]] * [[Gyula Juhász]] * [[Ernő Juhász]] * [[Pál Juhász (ekonomo)]] * [[Jakab Justus]] * [[Iréneusz Juvancz (1882)]] * [[Iréneusz Juvancz (1910)]] {{Div col end}} == K == {{Div col|cols = 3}} * [[Magda K. Nagy]] * [[Melinda Kaba]] * [[János Kabay]] * [[Lóránt Kabdebó]] * [[László Kádár]] * [[Zoltán Kádár (arthistoriisto)]] * [[Károly Kaiser]] * [[Zsolt Kajcsos]] * [[József Kakas]] * [[János Kakas (fizikisto)]] * [[Csaba Kákosy]] * [[László Kákosy]] * [[Pál Káldi]] * [[Gyula Káldy-Nagy]] * [[Ernő Kállai (kritikisto)]] * [[Ernő Kállai (ombudsmano)]] * [[Miklós Kállay]] * [[Antal Kálló]] * [[Zsigmond Kallós]] * [[György Kálmán C.]] * [[László Kálmán]] * [[Zoltán Kalmár]] * [[Béla Kálmánfi]] * [[Gusztáv József Kalmár]] * [[György Kalmár (ĵurnalisto)]] * [[László Kalmár]] * [[Magda Kalmár (psikologo)]] * [[Dezső Kalocsai]] * [[Alán Gyula Kalocsay]] * [[János Kamarás]] * [[Dezső Kamocsay]] * [[Ildikó Kamocsay]] * [[Zoltán Kamondi]] * [[Dezső Kanizsai]] * [[Alajos Kannás]] * [[Boglárka Kapás]] * [[Endre Kaposi]] * [[Olivér Kaposi]] * [[András Kappanyos]] * [[Ede Kapuy]] * [[Ferenc Karacs]] * [[Imre Karácson]] * [[István Karády]] * [[Judit Karafiáth]] * [[Orsolya Karafiáth]] * [[Monika Karas]] * [[Dávid Karátson]] * [[Kristóf Karch]] * [[Sándor Karcsay]] * [[Albert Kardos]] * [[Ernő Kardos]] * [[Ferenc Kardos (kemiisto)]] * [[László Kardos (etnografo)]] * [[Pál Kardos (literaturhistoriisto)]] * [[Sándor József Karle]] * [[Geyza Karlovszky]] * [[Mór Kármán]] * [[Frigyes Károlyházy]] * [[György Zoltán Károlyi]] * [[Gyula Károlyi]] * [[István Károlyi (venerologo)]] * [[József Károlyi]] * [[Lajos Károlyi]] * [[Mihály Károlyi]] * [[Júlia Karosi]] * [[György Kárpáti (akvopilkisto)]] * [[Károly Kárpáti (instruisto)]] * [[Kelemen Kárpáti]] * [[György Karsai]] * [[Elek Karsai]] * [[Gábor Karsai]] * [[Géza Ferenc Karsai]] * [[László Karsai]] * [[Zsuzsa Kartal]] * [[Ferenc Kárteszi]] * [[Zsigmond Karvázy]] * [[Andrea Katona]] * [[Anna Katona]] * [[István Katona (historiisto)]] * [[Mihály Dénes Katona]] * [[Mór Katona]] * [[Zoltánné Katona Márta Soltész]] * [[Sándor Katz]] * [[Lipót Kauser (juristo)]] * [[Gyula Kautz]] * [[Ármin Kecskeméti]] * [[Gábor Kecskeméti]] * [[Károly Kecskeméti (historiisto)]] * [[Aurél Kecskeméthy]] * [[Mihály Kecskés]] * [[Imre Keéri-Szántó]] * [[János Keglevich]] * [[Zsigmond Keglevich]] * [[Marianna Kékes]] * [[Imre Kelemen]] * [[László Kelemen (advokato)]] * [[Béla Kelényi]] * [[Oszkár Keller]] * [[Judit Kemenczky]] * [[Ferenc Kemény]] * [[G. Gábor Kemény]] * [[Károly Kelecsényi]] * [[László Kelecsényi]] * [[Béla Kelemen (instruisto)]] * [[Béla Kelen]] * [[Albert Kemény]] * [[Endre Kemény]] * [[Gábor Kemény (lingvisto)]] * [[István Kemény (sociologo)]] * [[Lajos Kemény (arkivisto)]] * [[Béla Kempelen]] * [[Anna Kende]] * [[János Kende (premonstrato)]] * [[István Kenedi]] * [[István Kenesei]] * [[Béla Kenéz]] * [[Ernő Kenéz (bibliotekisto)]] * [[Gyula Kenézy]] * [[Ágnes Kenyeres]] * [[Balázs Kenyeres]] * [[Elemér Kenyeres]] * [[Imre Kenyeres (redaktoro)]] * [[Zoltán Kenyeres]] * [[István Kérdő]] * [[János Károly Kerekes]] * [[Ferenc Kerényi]] * [[Grácia Kerényi]] * [[György Kerényi]] * [[Karl Kerényi]] * [[Pál Keresztes (instruisto)]] * [[Ferenc Borgia Kéri]] * [[Jenő Kerpel]] * [[Erika Kertész]] * [[Zsuzsa Kertész]] * [[Ferenc Keserű]] * [[Adorján Kesselyák]] * [[József Keszler]] * [[Pál Keszler]] * [[Tibor Keszthelyi]] * [[Zoltán Keszthelyi]] * [[Aladár Kettesy]] * [[András Keve]] * [[Károly Kétly]] * [[Tivadar Kézmárszky]] * [[Géza Kilényi]] * [[Gyula Kilczer]] * [[Mária Kilényi]] * [[György Király]] * [[Iván Király]] * [[Kinga Júlia Király]] * [[Pál Királyi]] * [[Éva Kis (geografo)]] * [[Sándor Kis]] * [[Imre Kis Pintér]] * [[László Kisbali]] * [[Ákos Kiss]] * [[Albin Ferenc Kiss]] * [[Aranka Kiss]] * [[Arnold Kiss]] * [[Árpád Kiss (kemiisto, 1889)]] * [[Attila Kiss (arkeologo)]] * [[Benedek Kiss]] * [[Csaba Gy. Kiss]] * [[Daisy Kiss]] * [[Endre Kiss]] * [[György Kiss (psikologo)]] * [[György Ádám Kiss]] * [[István Kiss (advokato)]] * [[István Kiss (piaristo)]] * [[János Kiss (esperantisto)]] * [[József Kiss (bibliografo)]] * [[Ernő Kiss Angyal]] * [[László Kiss (politikisto)]] * [[Levente Kiss (biologo)]] * [[István Kiszely]] * [[Péter Kiszl]] * [[Pál Kitaibel]] * [[Emil Klafszky]] * [[Kunó Klebelsberg]] * [[Miksa Klein (rabeno)]] * [[Sándor Klein]] * [[Sándor Károly Klempa]] * [[László Klestinszky]] * [[Zoltán Klie]] * [[Ferenc Klohammer]] * [[Dániel Kmeth]] * [[Károly Kmety]] * [[Ferenc Koch]] * [[Ágnes Kocsis]] * [[Mihály Kocsis]] * [[Éva Kocziszky]] * [[Sándor Koczkás]] * [[Gyula Koczkás]] * [[Gyula Kodolányi]] * [[Károly Kogutowicz]] * [[Béla Kőhalmi]] * [[Zoltán Kolláth]] * [[István Koller]] * [[Károly Pius Koller]] * [[Zoltán Kollonay]] * [[Tamás Koltai]] * [[Virgil Koltai]] * [[Aladár Komját]] * [[Aladár Komjáthy]] * [[Jenő Komjáthy]] * [[Aladár Komlós]] * [[Ferenc Komlóssy (kanoniko)]] * [[Vilmos Komornik]] * [[Géza Komoróczy]] * [[István Konecsni]] * [[Sándor Konek]] * [[Dénes Kőnig]] * [[Sándor Konkoly-Thege]] * [[Jenő Konrád]] * [[Dezső Kontraszty]] * [[Károly Kontrát]] * [[Anikó Kónya]] * [[Judith Koós]] * [[Mária Kopp]] * [[György Koppány (meteologo)]] * [[Frigyes Korányi]] * [[György Korbuly]] * [[Iván Korcsmáros]] * [[György Korda (juĝisto)]] * [[István Koren]] * [[Éva Korenchy]] * [[Adrienne Körmendy]] * [[Tivadar Kormos]] * [[Gyula Kornis]] * [[Ákos Koroknai]] * [[Mihály Korom (historiisto)]] * [[Attila Korompai]] * [[László Korpás]] * [[Miklós Richárd Korzenszky]] * [[Géza Körtvélyes]] * [[Gábor Kósa]] * [[György Kosály]] * [[Vera Kósáné Ormai]] * [[Béla Kossányi]] * [[Ignác Kosutány]] * '''[[Lajos Kossuth]]''' * [[Edit Kőszegi]] * [[Frigyes Kőszegi]] * [[Tamás Kőszegi]] * [[Éva Kosztolányi]] * [[Arisztid Kovách]] * [[Márk Antal Kovách]] * [[Ákos Kovács (kuracisto)]] * [[Árpád Kovács (filologo)]] * [[Ilona Kovács (literaturisto)]] * [[Ilona Kovács (psikologo)]] * [[István Kovács (aktoro)]] * [[József Kovács (kirurgo)]] * [[Lajos Kovács (entomologo)]] * [[László Kovács]] * [[Mihály Kovács (piaristo, pli aĝa)]] * [[Sándor Kovács (luterana episkopo)]] * [[Tibor Kovács]] * [[Zoltán Kovács (geografo)]] * [[Magdolna Kövesi]] * [[Árpád Kosztolányi]] * [[Dezső Kosztolányi]] * [[Zoltán Kovács (psikologo)]] * [[Miklós Kovalovszky]] * [[Károly Kőváry]] * [[Zoltán Kőváry]] * [[Dániel Kováts]] * [[Gyula Kováts (juristo)]] * [[János István Kováts]] * [[Lajos Kövér]] * [[Iván Köves]] * [[Radó Kövesligethy]] * [[György Kozarics]] * [[Sándor Kozina]] * [[György Kozma]] * [[Flóra Kozmutza]] * [[Attila Krajcsi]] * [[Alán Kralovánszky]] * [[Jenő Kramár]] * [[Miklós Krámer]] * [[Péter Krasztev]] * [[Ferenc Kratochwill]] * [[Ferenc Krausz]] * [[Béla Krekó (pli aĝa)]] * [[Péter Krekó]] * [[József Andor Krenner]] * [[Géza Krepuska]] * [[Géza Kresz]] * [[Mária Kresz]] * [[Miklós Kretzoi]] * [[Tibor Kristóf]] * [[Sándor Krisztics]] * [[Endre Krolopp]] * [[András Kubacska]] * [[Endre Kubányi]] * [[Lajos Kubányi]] * [[Mihály Kubinszky (episkopo)]] * [[Enikő Kubinyi]] * [[László Kubinyi]] * [[Pál Kubinyi]] * [[Imre Kubovics]] * [[Tamás Gergely Kucsera]] * [[Árpád Kucsman]] * [[Ferenc Kukán]] * [[István Kukorelli]] * [[Zsuzsanna Kulcsár (historiisto)]] * [[Zsuzsanna Kulcsár (psikologo)]] * [[Géza Kulitzky]] * [[Ferenc Kulin]] * [[László Külkey]] * [[Jenő Béla Kümmerle]] * [[Miklós Kun (historiisto)]] * [[Adolf Kunc]] * [[Lajos Kunffy]] * [[András Kürthy]] * [[Zoltán Kunszt]] * [[Endre Kutassy]] * [[Ida Kutzián]] * [[Ede Kvassay]] {{Div col end}} == Vidu ankaŭ == * [[Profesoroj de Universitato de Budapeŝto]] * [[Listo de studentoj, poste profesoroj en ELTE]] == Fontoj == * [http://www.elte.hu/dynpage6.fcgi?f=frame_scr&p1=b:Doc-1454] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150613042928/http://www.elte.hu/dynpage6.fcgi?f=frame_scr&p1=b:Doc-1454 |date=2015-06-13 }} * La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. [[Kategorio:Listoj de homoj]] [[Kategorio:Scienca Universitato Loránd Eötvös]] g68w42fts5iwvtkyq4xnx87zqblaizd 9368872 9368868 2026-05-08T14:00:19Z Crosstor 3176 /* I */ 9368872 wikitext text/x-wiki Jen listo de elektitaj studentoj en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]] (nature la listo etendiĝas al pli fruaj nomoj de la universitato ekde la fondo): * Vi trovos la studentojn inter L-Z en [[Listo de studentoj en Scienca Universitato Loránd Eötvös (L-Z)]] *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == {{Div col|cols = 3}} * [[Ervin Aba]] * [[Ödön Abaffy]] * [[Aurél Abafi]] * [[Ferenc Ábel]] * [[Asztrik Sándor Abday]] * [[Géza Abonyi (juristo)]] * [[István Abonyi (ŝakisto)]] * [[Sándor Abonyi]] * [[Iván Abonyi]] * [[Ernő Ábrahám]] * [[János Ábrahám (ginekologo)]] * [[Ján Abrahamffy]] * [[János Abrudbányay]] * [[Ernő Ács]] * [[Margit Ács]] * [[Mihály Ács (pli aĝa)]] * [[Pál Ács]] * [[László Acsády]] * [[László Acsay]] * [[Tihamér Acsay]] * [[István Aczél]] * [[Márton Aczél]] * [[András Ádám (atomfizikisto)]] * [[Gerzson Ádám]] * [[György Ádám (advokato)]] * [[György Ádám (fiziologo)]] * [[Lajos Ádám]] * [[László Ádám (geografo)]] * [[Lóránt Ádám]] * [[Tamás Adamik]] * [[Anna Adamikné Jászó]] * [[János Áder]] * [[Antal Adler-Rácz]] * [[Andor Adorján]] * [[Ármin Adorján]] * [[Boldizsár Adorján]] * [[Csaba Adorjáni]] * [[Árpád Ág]] * [[Ágnes Ágai]] * [[László Agárdi]] * [[Péter Agárdi]] * [[Gyula Agárdy]] * [[Mária Aggházy]] * [[Lajos Ágner]] * [[Gergely Agócs]] * [[Tamás Agócs]] * [[Pál Agócsy]] * [[Tivadar Agorasztó]] * [[Julián Imre Ágoston]] * [[József Aistleitner]] * [[Miklós Ajtai (kemiisto)]] * [[Miklós Ajtai (matematikisto)]] * [[Sándor Ajtai Kovách]] * [[Károly Ákos]] * [[Ambrus Alaksza]] * [[Gyula Alapi]] * [[Ferenc Alabán]] * [[Antal Albely]] * [[Ferenc Albert (astronomo)]] * [[István Albert (piaristo)]] * [[Miklós Aldobolyi Nagy]] * [[Károly Alexa]] * [[Béla Alexander]] * [[Bernát Alexander]] * [[László Alföldi]] * [[Jenő Alföldy (redaktoro)]] * [[Ödön Alliquander (filo)]] * [[Anna Almásiné Törőcsik]] * [[Anna Almásiné Törőcsik]] * [[György Almássy (radiologo)]] * [[László Almásy (politikisto)]] * [[László Alpár]] * [[Gyula Altenburger]] * [[Ágoston Ambrózy (poeto)]] * [[Ágoston Ambrózy (juĝisto)]] * [[Géza Ambrózy]] * [[Gyula Ambrózy (juristo)]] * [[Gyula Ambrus]] * [[Klára Ambrus]] * [[Ernő Andai]] * [[Aurél Anderkó]] * [[Ernő Andrássy]] * [[Sándor Andrássy]] * [[Sándor Andrikovics]] * [[Tivadar Angehrn]] * [[Iván Angelus]] * [[István János Angyal]] * [[József Angyal]] * [[Mária Angyal]] * [[Gergely Angyalosi]] * [[Béla Ángyán]] * [[János Ángyán]] * [[János Ángyán (kemiisto)]] * [[János Dániel Anisits]] * [[Béla Andrásfai]] * [[József Andrasovszky]] * [[Frigyes Antal]] * [[Gyula Antal]] * [[Lajos Antal]] * [[László Antal (lingvisto)]] * [[Mihály Antalfi]] * [[József Antall]] * [[István Ányos]] * [[István Apáthy (juristo)]] * [[Ákos Bertalan Apatóczky]] * [[György Apponyi (politikisto)]] * [[Béla Aradi]] * [[Mátyás Pál Aradi]] * [[Kálmán Arady]] * [[Dániel Arany]] * [[Sándor Arany (juĝisto)]] * [[István Arató (instruisto)]] * [[Pál Arató]] * [[Döme Argenti]] * [[Adolf Árpási]] * [[Edgár Artner]] * [[Tivadar Artner]] * [[Ilona Ásványi]] * [[Imre Aszódi]] * [[Mária Aszódi]] * [[László Asztalos]] * [[Sándor Asztalos (redaktoro)]] * [[Elemér Atzél]] * [[György Auer]] * [[Vince Augustin (kuracisto)]] * [[Aladár Aujeszky]] * [[László Aujeszky]] * [[Pál Auer]] * [[Ákos Azary]] {{Div col end}} == B == {{Div col|cols = 3}} * [[Endre Baán]] * [[László Baán]] * [[Mihály Bába]] * [[Vincențiu Babeș]] * [[Béla Babiczky]] * [[László Babiczky]] * [[Miĥaelo Babits]] * [[Sándor Babocsay]] * [[Ernő Babos]] * [[Imre Bach]] * [[Béla Bacher]] * [[Richárd Backhausz]] * [[Iván Bächer]] * [[Tamás Bács]] * [[György Bacsák]] * [[Tamás Bácskai]] * [[Zoltán Bacskay]] * [[Jenő Bacsó]] * [[Nándor Bacsó]] * [[Albert Baczoni]] * [[József Badics]] * [[Emőke Bagdy]] * [[Ferenc Baintner]] * [[Hugó Baintner]] * [[Erzsébet Bajári]] * [[Géza Bajári]] * [[Pál Bajory]] * [[János Bak]] * [[János Mihály Bak]] * [[József Bak]] * [[Róbert Bak]] * [[András Baka]] * [[István Bakács]] * [[György Bakay]] * [[Lajos Bakay (kirurgo)]] * [[Ferenc Bakó]] * [[Gábor Bakó (entomologo)]] * [[József Bakody (kuracisto)]] * [[Ferenc Bakonyi]] * [[Kálmán Bakonyi]] * [[Tibor Bakonyi (politikisto)]] * [[Ferenc Bakos]] * [[Gáspár Bakos]] * [[Tibor Bakos]] * [[Csaba Baksa]] * [[Zelka Baktay]] * [[József Bakucz]] * [[Péter Balabán]] * [[Edit Balás]] * [[Péter Elemér Balás]] * [[Ármin Balassa]] * [[Béla Balassa]] * [[József Balassa (ĵurnalisto)]] * [[József Balassa (lingvisto)]] * [[Péter Balassa]] * [[László Balássy]] * [[Ádám Balázs]] * [[Ágnes Balázs]] * [[Béla Árpád Balázs]] * [[Dénes Balázs]] * [[Endre Balázs]] * [[Géza Balázs]] * [[János Balázs (lingvisto)]] * [[József Balázs (dramaturgo)]] * [[Júlia Balázs]] * [[Lajos Balázs (astronomo)]] * [[Lóránt Balázs]] * [[Mária Balázs]] * [[Mihály Balázs (redaktoro)]] * [[Péter Balázs (arkivisto)]] * [[Sándor Balázs (bibliotekisto)]] * [[Sándor Balázs (instruisto)]] * [[András Báldi]] * [[Emil Baleczky]] * [[Antal Bálint (psikologo)]] * [[Michael Balint]] * [[Péter Bálint (kuracisto)]] * [[Rezső Bálint (kuracisto)]] * [[István Bálint Nagy]] * [[Béla Balkay]] * [[Aladár Balla]] * [[Károly Balla (juristo)]] * [[Károly Ballagi]] * [[György Baló]] * [[Júlia Baló]] * [[Albin Lajos Balogh]] * [[Andor Balogh]] * [[Arnold Balogh]] * [[Béla Balogh (antropologo)]] * [[Ernő Balogh (onkologo)]] * [[Gyula Balogh (arkivisto)]] * [[Ilona Balogh]] * [[Jolán Balogh]] * [[József Balogh (filologo)]] * [[Károly Balogh (oficisto)]] * [[Katalin Balogh (psikologo)]] * [[Pál Balogh (publikigisto)]] * [[Tibor Balogh (filozofo)]] * [[Tamás Balogh]] * [[Tihamér Balogh]] * [[György Baloghy]] * [[Béla Bamberger]] * [[Ervin Bán]] * [[Márton Bán]] * [[Róbert Bán]] * [[Zsófia Bán]] * [[Gábor Bándi]] * [[Eszter Bánffy]] * [[Zsigmond Bánfi]] * [[Imre Bangha]] * [[Béla Miksa Bánhegyi]] * [[József Bánhegyi]] * [[Zoltán Bánhidi]] * [[Ernő Bánk]] * [[Erzsébet Bánkiné Molnár]] * [[József Banner]] * [[István Banó]] * [[Dezső Bánóczi]] * [[László Bánóczi]] * [[György Bánrévy]] * [[Sándor Bánvárth]] * [[Éva Bányai (kemiisto)]] * [[Éva Bányai (psikologo)]] * [[Jenő Barabás]] * [[Albert-László Barabási]] * [[Marcell Baracs]] * [[István Baraczka]] * [[Péter Bárándy]] * [[László Baránszky]] * [[László Baránszky-Jób]] * [[János Bárány (radiologo)]] * [[Péter Bárány]] * [[Béla Baranyai]] * [[Jusztin Gyula Baranyay]] * [[Zoltán Baranyai]] * [[Zsolt Baranyai]] * [[József Barcza (instruisto)]] * [[Gusztáv Bárczi]] * [[Imre Bárd]] * [[László Bárdi]] * [[Kálmán Bardócz]] * [[András Bárdos]] * [[Kornél Albert Bárdos]] * [[László Bárdos (poeto)]] * [[János Bárdosi]] * [[Ilona Barkóczi]] * [[László Barkóczi]] * [[József Barla Szabó (kuracisto)]] * [[Gusztáv Barlay]] * [[Ödön Szabolcs Barlay]] * [[Balázs Barna]] * [[Béla Barna (matematikisto)]] * [[Ignác Barna (juĝisto)]] * [[János Barna (instruisto)]] * [[Péter Barna]] * [[János Baross]] * [[Lajos Baróti (historiisto)]] * [[György Barra]] * [[Balázs Barsi]] * [[Gyula Barsy]] * [[János Bársony]] * [[Jenő Bársony (instruisto)]] * [[Tivadar Bársony]] * [[András Barta]] * [[Ödön Barta]] * [[Tamás Bartal]] * [[Tamás Bártfai]] * [[László Bártfai Szabó]] * [[Béla Bartha (juristo)]] * [[József Bartha (instruisto)]] * [[Júlia Bartha]] * [[Katalin Bartha (lingvisto)]] * [[Judit Bartholy]] * [[Lajos Bartkó]] * [[József Bartóky]] * [[Géza Bartoniek]] * [[Attila István Bartos]] * [[Huba Bartos]] * [[Lajos Bartucz]] * [[Lóránt Basch]] * [[Bertalan Baskay Tóth]] * [[Ferenc Batári]] * [[Béla Baternay]] * [[Csaba Báthori]] * [[Gábor Báthory (televidparolisto)]] * [[István Báthory (kuracisto)]] * [[János Batizfalvy]] * [[Zsigmond Bátky]] * [[Viktor Bátor]] * [[Lajos Báttaszéki]] * [[Lajos Batthyány (guberniestro)]] * [[Ervin Bauer]] * [[József Bauer]] * [[Péter Tamás Bauer]] * [[Simon Bauer (instruisto)]] * [[Ferenc Ferdinánd Baumgarten]] * [[Izidor Baumgarten]] * [[Nándor Baumgarten]] * [[Alajos Baumgartner]] * [[Béla Bay]] * [[Gusztáv Bayerle]] * [[Hugó Beck]] * [[Salamon Beck]] * [[Soma Beck]] * [[Oszkár Becsey]] * [[Anna Bede]] * [[Gábor Bednanics]] * [[János Beér]] * [[László Beke]] * [[Manó Beke]] * [[Margit Beke]] * [[István Békeffi]] * [[Remig Békefi]] * [[György Békés]] * [[András Békéssy]] * [[György Békésy]] * [[Imre Békey]] * [[Gusztáv Beksics]] * [[Iván Béky-Halász]] * [[Iván Bélai]] * [[Vilmos Bélay]] * [[Béla Béldi]] * [[Márta Belényesi]] * [[János Belitzky]] * [[Ervin Bellák]] * [[Pál Bélley]] * [[Pál Belohorszky]] * [[Gellért Belon]] * [[Sándor Beluleszkó]] * [[István Bencsik (pedagogo)]] * [[József Bencze]] * [[Gyula Benczúr (kuracisto)]] * [[Jenő Benda]] * [[László Bendefy]] * [[Ferenc Bene (kuracisto)]] * [[András Benedek]] * [[Jenő Benedek (juristo)]] * [[Henrik Benedict]] * [[László Benkő (verkisto)]] * [[Nóra Benkő]] * [[Katalin Benson]] * [[László Beöthy (teatrestro)]] * [[Pál Beöthy]] * [[Zsigmond Beöthy]] * [[Zsolt Beöthy]] * [[Eszter Berán]] * [[Viktor Bérces]] * [[Imre Berczeller]] * [[László Berczeller]] * [[Árpád Berczik (biologo)]] * [[Endre Berecz]] * [[János Berecz]] * [[Tamás Bereczkei]] * [[Gábor Bereczki]] * [[Máté Bereczki]] * [[György Berentey]] * [[Edit Beregi]] * [[György Berencsi (bakteriologo)]] * [[Ernő Berentey (patro)]] * [[Csilla Berényi]] * [[Sándor Berényi]] * [[Gyula Bereznai]] * [[Péter Beretzk]] * [[Péter Bergendy (reĝisoro)]] * [[Dénes Berinkey]] * [[józsef Berkes (piaristo)]] * [[Zoltán Berkes]] * [[Gáspár Bernát]] * [[Gabriella Bernáth]] * [[Géza Bernáth]] * [[Jenő Bernátsky]] * [[Jolán Berrár]] * [[Károly Bertalan]] * [[Vilmos Bertalan]] * [[János Berze Nagy]] * [[László Berzsenyi-Janosits]] * [[Lajos Bese]] * [[István Bethlen]] * [[Géza Bethlenfalvy]] * [[Béla Bevilaqua-Borsodi]] * [[Miklós Bezegh-Huszágh]] * [[László Bezerédj]] * [[Nándor Bezsilla]] * [[István Bibó (arthistoriisto)]] * [[István Bibó (etnologo)]] * [[Judit Bibó]] * [[Ágnes Binét]] * [[Géza Birkás]] * [[Ede Flórián Birly]] * [[Gábor Biró (fizikisto)]] * [[Lajos Pál Bíró]] * [[Pál Bíró]] * [[Zoltán Bíró]] * [[Ágnes Birtalan]] * [[Dezső Bita]] * [[Illés Béla Bitter]] * [[Gyula Bittera]] * [[Miklós Bittera]] * [[Ákos Bizony]] * [[Lajos Blau]] * [[Ferenc Bodgál]] * [[Ernő Bocz]] * [[László Bodi]] * [[Kriszta Bódis]] * [[György Bodnár]] * [[Zoltán Bodnár]] * [[István Bodócs]] * [[Lajos Bodola]] * [[Géza Bodolay]] * [[István Bodolai]] * [[Csaba Bödör]] * [[Gábor Bódy]] * [[Gergely Bódy]] * [[Lajos Boglár]] * [[András Bognár]] * [[Cecil Pál Bognár]] * [[Iván Bognár]] * [[János Bognár]] * [[Lajos Bognár]] * [[Szabolcs Bognár]] * [[Szilvia Bognár]] * [[Árpád Bogsch]] * [[László Bogsch]] * [[András Bohár]] * [[Aranka Böhm]] * [[János Böhm]] * [[Károly Böhm (kuracisto)]] * [[Gábor Bojár]] * [[Endre Bojtár]] * [[József Böjte]] * [[Antal Bókay]] * [[Zoltán Bókay]] * [[Elemér Bokor]] * [[Hanna Bokorné Szegő]] * [[János Bokrányi]] * [[Ilona Bolla]] * [[Enikő Bollobás]] * [[József Bölöny (advokato)]] * [[Károly Bolyó]] * [[Ervin Bóna]] * [[Miklós Bóna]] * [[Ferenc Boncz]] * [[Éva Bónis]] * [[György Bónis]] * [[Jenő Bonomi]] * [[Ambrus Bor]] * [[Kálmán Bor]] * [[Gáspár Borbás]] * [[Andor Börcsök]] * [[Beatrix Boreczky]] * [[György Borgos]] * [[István Ferenc Borhegyi]] * [[Iván Boronkai]] * [[Ádám Boros]] * [[Endre Boros]] * [[Gábor Boros (filozofihistoriisto)]] * [[István Boros (biologo)]] * [[Mihály Boross]] * [[Ottilia Boross]] * [[Péter Boross]] * [[József Borossay]] * [[András Borosy]] * [[Iván Borsa]] * [[Károly Borsányi]] * [[Balázs Borsos]] * [[Béla Borsos]] * [[Ödön Borsos-Nachtnébel]] * [[Arnold Károly Börzsönyi]] * [[Sándor Boschan]] * [[Zoltán Bosnyák (subministro)]] * [[Zoltán Böszörményi (psikiatro)]] * [[Iván Böszörményi-Nagy]] * [[Antal Both]] * [[Ferenc Botka]] * [[Imre Botos]] * [[Béla Bottló]] * [[Olga Bottyán]] * [[György Boytha]] * [[András Bozóki]] * [[Mihály Bozsi]] * [[Olivér Brachfeld]] * [[Siegfried Brachfeld]] * [[András Bragyova]] * [[Béla Brandenstein]] * [[Soma Braun]] * [[Angelo Brelich]] * [[Mario Brelich]] * [[Sándor Brodszky]] * [[András Bródy]] * [[András Bródy (ekonomikisto)]] * [[Ernő Bródy (politikisto)]] * [[Sándor Büchler]] * [[József Bucsy]] * [[Zoltán Buczolich]] * [[Gyula Budai]] * [[József Budaváry]] * [[József Buday]] * [[Andor Budincsevits]] * [[Jusztin Budó]] * [[László Buga]] * [[István Bugarszky]] * [[Károly Bugár-Mészáros]] * [[István Bugyi]] * [[Márton Bujdosó]] * [[György Bulányi]] * [[Gyula Bulyovszky (ĵurnalisto)]] * [[Béla Büky (bibliotekisto)]] * [[Dorottya Büky]] * [[Gergely Imre Burány]] * [[Károly Burger]] * [[Aladár Burgyán]] * [[Péter Búsbach]] * [[Miklós Büttner]] * [[Aladár Buzágh]] * [[János Buzási (arkivisto)]] * [[Ábel József Buzássy]] {{Div col end}} == C == {{Div col|cols = 3}} * [[Gábor Carelli]] * [[László Castiglione]] * [[Ferdinánd Chernel]] * [[István Chernel]] * [[József Cherny]] * [[István Cornides]] * [[Attila Cosovan]] * [[István Csabai]] * [[Árpád Csák]] * [[György Csákány]] * [[Béla Csákvári]] * [[Zsolt Csalog]] * [[György Csanádi (juristo)]] * [[Gusztáv Csanády]] * [[Veronika Csánk]] * [[Ferenc Csányi]] * [[András Csapó]] * [[Gábor Csapó]] * [[Csaba Csapodi]] * [[István Csapody (kuracisto)]] * [[Lajos Csapody]] * [[Vera Csapody]] * [[Klára Csapodyné Gárdonyi]] * [[János Csarada]] * [[Elemér Császár (fizikisto)]] * [[Margit Császár]] * [[Magdolna Csath]] * [[Tamás Csató]] * [[Elemér Csávossy]] * [[Dezső Csejtei]] * [[Károly Csemegi]] * [[Béla Csepreghy]] * [[Ilona Csepreghyné Meznerics]] * [[Zoltán Csepregi]] * [[József Cserép]] * [[István Cseresnyés]] * [[Adolf Cserey]] * [[Zsuzsa Cserje]] * [[Tihamér Csemiczky]] * [[Károly Csertán]] * [[Ferenc Csík]] * [[Sándor Csikesz]] * [[István Csillag (ministro)]] * [[Klára Királyné Csilléry]] * [[Andor Csizmadia]] * [[János Csóka]] * [[Mózes Csoma]] * [[Mihály Csomor]] * [[Barnabás Csongor]] * [[Zsuzsanna Csongrády]] * [[Antal Csorba]] * [[Ferenc Csorba]] * [[László Csorba]] * [[Tibor Csorba]] * [[Titusz Csörgey]] * [[Marianna Csörnyei]] * [[Rumen István Csörsz]] * [[Mihály Imre Csősz]] * [[Kálmán Czakó]] * [[Lajos Czakó Ambró]] * [[Károly Czeglédy]] * [[Marianne Czeke]] * [[István Czigler]] * [[Mihály Czine]] * [[Ernő Czóbel]] * [[Alfréd Czobor]] * [[Kálmán Czógler]] * [[János Czukor]] {{Div col end}} == D == {{Div col|cols = 3}} * [[László Dabis]] * [[Béla Dalos]] * [[József Dallos]] * [[Róbert Dán]] * [[Villebald József Danczi]] * [[Ágnes Dániel]] * [[Anna Dániel]] * [[Arnold Dániel]] * [[Ernő Dániel (pianisto)]] * [[Imre Dambrovszky]] * [[Kálmán Darányi]] * [[Alajos Daruváry]] * [[Móric Darvai]] * [[Géza Dávid]] * [[Gyula Dávid (advokato)]] * [[Zoltán Dávid]] * [[Júlia Deák]] * [[Pál Deák]] * [[László Deák-Sárosi]] * [[Imre Sixtus Debreczeni]] * [[Miklós Dede]] * [[János Dedinszky]] * [[Gusztáv Degen]] * [[János Dégen]] * [[Miklós Degré]] * [[István Dékány (reĝisoro)]] * [[László Deme]] * [[Mihály Demeczky]] * [[Zsolt Demetrovics]] * [[Antal Demién]] * [[Katalin Dér]] * [[Imre Derényi]] * [[Balázs Déri]] * [[Dezső Deseő]] * [[Frigyes Dési]] * [[László Detre]] * [[József Dévald]] * [[Lóránt Dezső]] * [[István Dienes]] * [[Pál Dienes]] * [[Valéria Dienes]] * [[János Diescher]] * [[Károly Dietz]] * [[István Diószegi (historiisto)]] * [[László Diószegi]] * [[Gusztáv Adolf Dirner]] * [[Gábor Ditrói]] * [[Ilona Dobos]] * [[László Dobos (oficisto)]] * [[Antal Dobosy]] * [[Klára Dobrev]] * [[Laura Döbrösi]] * [[Aladár Dobrovits]] * [[László Dobszay (dirigento)]] * [[Attila Dóka]] * [[Klára Dóka]] * [[Gábor Doleschall]] * [[Miklós Domahidy]] * [[Sándor Domanovszky]] * [[Géza Dombóvári]] * [[Lajos Dömény]] * [[Imre Domin]] * [[István Dömök]] * [[Gábor Domokos (fizikisto)]] * [[Péter Domokos (fizikisto)]] * [[András Dömötör]] * [[Tekla Dömötör]] * [[György Donáth]] * [[László Dormándi]] * [[Dávid Dorosz]] * [[Ferenc Dőry]] * [[Tibor Draskovics]] * [[Imre Dréhr]] * [[Dénes Dubovitz]] * [[Róbert Dubravszky]] * [[Előd Dudás]] * [[Ágnes Dukkon]] * [[Károly Duló]] * [[Jenő Dulovits]] * [[István Dunkl]] * [[Győző Duró]] * [[Győző Dvortsák]] {{Div col end}} == E == {{Div col|cols = 3}} * [[Antal Éber]] * [[Ferenc Eckhart]] * [[Ferenc Eckstein]] * [[István Ecsedi]] * [[Csaba Ecsedy]] * [[Ildikó Ecsedy]] * [[Bertalan Edelstein]] * [[István Egressy]] * [[Zoltán Egressy (verkisto)]] * [[Oszkár Egri]] * [[Péter Egri]] * [[András Egyed]] * [[Brigitta Egyed]] * [[István Egyed]] * [[Dávid Egyedi]] * [[Ottó Eiben]] * [[György Eisemann]] * [[Sándor Eisenmáyer]] * [[Lajos Ejury]] * [[Károly Eke]] * [[Oszkár Elek]] * [[Gyula Elischer]] * [[Béla Éless]] * [[Mária Ember]] * [[Kálmán Emszt]] * [[Stephan Ladislaus Endlicher]] * [[Vendel Endrédy]] * [[Ákos Endrei]] * [[Zalán Endrei]] * [[Gyula Endrey]] * [[Sebő Endrődi]] * [[Károly Engel (kuracisto)]] * [[Kálmán Eperjessy]] * [[Gyula Eörsi]] * [[Mátyás Eörsi]] * [[Ignác Eötvös (pli aĝa)]] * [[Ignác Eötvös (pli juna)]] * [[Károly Eötvös]] * '''[[Loránd Eötvös]]''' (nomdonanto de la universitato) * [[László Epstein]] * [[Gizella Erdélyi]] * [[Ilona T. Erdélyi]] * [[János Erdélyi (mineralogo)]] * [[Zsuzsanna Erdélyi]] * [[József Ernyey]] * [[Bálint Érdi]] * [[Paul Erdős]] * [[Ferenc Erős]] * [[Gedeon Erős]] * [[Zoltán Erős]] * [[Pál Erőss]] * [[Móric Esterházy]] * [[Péter Esterházy]] * [[Gyula Ethey]] * [[Lajos Evva]] {{Div col end}} == F == {{Div col|cols = 3}} * [[Dóra F. Csanak]] * [[László F. Földényi]] * [[Zsuzsa F. Várkonyi]] * [[Péter Fábri]] * [[László Facsinay]] * [[Mária Fagyas]] * [[Tibor Fajth]] * [[Dezső Falcsik]] * [[Kálmán Faluba]] * [[Géza Faludi]] * [[András Falus]] * [[Róbert Falus]] * [[Béla Faragó (fizikisto)]] * [[Klára Faragó]] * [[Attila Márton Farkas]] * [[Géza Farkas]] * [[Gyula Farkas (instruisto)]] * [[Imre Farkas]] * [[Jenő Farkas (tradukisto)]] * [[József Farkas (politikisto)]] * [[Károly Farkas (kuracisto)]] * [[Tibor Farkas (politikisto)]] * [[Zoltán Farkas (kritikisto)]] * [[Zsigmond Farkasházy]] * [[István Fáry]] * [[Ferenc Ervin Fáy]] * [[István Fazekas]] * [[János Damáz Fehér]] * [[György Fejér]] * [[Lipót Fejér]] * [[Géza Gyula Fejérváry]] * [[András Fejes]] * [[Pál Fejes]] * [[Sándor Féjja]] * [[Antal Endre Fekete]] * [[Mihály Fekete (matematikisto)]] * [[Sándor Fekete (redaktoro)]] * [[Zoltán Fekete (agronomo)]] * [[Sándor Fekete]] * [[András Fekete-Győr]] * [[Péter Feledy]] * [[Ibolya Felhő]] * [[Tamás Fellegi]] * [[Emil Felletár]] * [[Farkas Ignác Fenix]] * [[Gyula Fényes]] * [[Imre Fényes]] * [[Samu Fényes]] * [[István Fenyő (kritikisto)]] * [[István Fenyő (matematikisto)]] * [[Ervin Fenyő]] * [[Márta Fenyő]] * [[Béla Fenyvessy]] * [[Jeromos Károly Fenyvessy]] * [[Károly Ferencz]] * [[Krisztina Ferenczi]] * [[Mária Ferenczy]] * [[László Ferenczy (muzeologo)]] * [[Imre Fest]] * [[István Feuer]] * [[László Filep]] * [[Tamás Gusztáv Filep]] * [[Ernő Fináczy]] * [[Géza Finszter]] * [[Gertrúd Fischer]] * [[Gyula Fischer (rabeno)]] * [[Ádám Fitter]] * [[Jenő Fitz]] * [[Péter Fitz]] * [[Ernő Flachbarth]] * [[József Fleischer]] * [[Péter Flesch]] * [[Endre Flórián]] * [[Ármin Fodor]] * [[Gábor Fodor]] * [[Ilona Fodor]] * [[József Fodor]] * [[Nándor Fodor]] * [[Pál Fodor (turkologo)]] * [[Sándor Fodor (egiptologo)]] * [[Tamás Fodor]] * [[Zoltán Fodor]] * [[Anna Földes (ĵurnalisto)]] * [[Dezső Földes]] * [[Ferenc Földes (kuracisto)]] * [[István Földes (astronomo)]] * [[István Földes (virologo)]] * [[Lajos Földes]] * [[András Földi]] * [[Aladár Földvári]] * [[Ferenc Földvári]] * [[Zoltán Fónyad]] * [[András Forgách]] * [[Erzsébet Forgács Hann]] * [[Imre Forgács]] * [[Róbert Forgács]] * [[Zsuzsa Forgács]] * [[Zoltán Fórián-Szabó]] * [[Géza Forintos]] * [[Tamás Gergely Forrai]] * [[Iván Forray]] * [[László Forró]] * [[Magdolna Forró]] * [[Jenő Förster]] * [[Mihály Fóti]] * [[András Frank]] * [[Ignác Frank]] * [[Zoltán Fráter]] * [[Zsolt Frei]] * [[Tamás Freund]] * [[Tamás Fricz]] * [[István Fried]] * [[Ernő Friedmann]] * [[József Frigyesi]] * [[Ida Fröhlich]] * [[Izidor Fröhlich]] * [[János Fröhlich]] * [[Jenő Fuchs (skermisto)]] * [[László Fuchs]] * [[György Fukász]] * [[József Fülöp (geologo)]] * [[József Fülöp (kuracisto)]] * [[Márta Fülöp]] * [[Sándor Fülöp (ombudsmano)]] * [[Zsigmond Fülöp]] * [[Jenő Fürész]] * [[Anna Fűri]] * [[Ödön Füves]] * [[László Miklós Füzesy]] {{Div col end}} == G == {{Div col|cols = 3}} * [[G. Béla Németh]] * [[László G. Tóth]] * [[András Gaál (higienisto)]] * [[András Gaál (radiologo)]] * [[György Gaál (bibliotekisto)]] * [[György Gábor (filozofo)]] * [[György Gábor (kardiologo)]] * [[Ignác Gábor]] * [[László Gábor (advokato)]] * [[Pál Gábor]] * [[Miklós Gábori]] * [[Emilián Béla Gacs]] * [[Péter Gács]] * [[Endre Gádor]] * [[Félix Gál]] * [[Kinga Gál]] * [[Ödön Galamb]] * [[Dénes Galambos]] * [[Imre Galambos]] * [[Márton Galambos]] * [[János Gálfi]] * [[Endre Galla]] * [[Ferenc Galla]] * [[Tibor Gallai]] * [[Sándor Gallus]] * [[Gyöngyi Gallusz]] * [[István Levente Garai]] * [[László Garai]] * [[Attila Garay]] * [[Károly Garay]] * [[Albert Gárdonyi]] * [[Péter Gárdos]] * [[Lajos Garaj]] * [[Gyula Gáspár (juĝisto)]] * [[Géza Gáspárdy]] * [[Ferenc Gassi]] * [[Emil Gaul]] * [[Lajos Gecsényi]] * [[Anna Géczy]] * [[István Gedai]] * [[Mihály Gedényi]] * [[Alajos Gedeon]] * [[Imre Gedővári]] * [[Ferenc Gegesy]] * [[Károly Gefferth]] * [[Antal Genersich]] * [[Zoárd Geőcze]] * [[Oszkár Gerde]] * [[Ágnes Geréb]] * [[József Geréb]] * [[László Geréb (tradukisto)]] * [[Ágnes Gereben]] * [[Ernő Gerendás]] * [[Kálmán Géresi]] * [[András Gerevich]] * [[Rabán János Gerézdi]] * [[Jenő Gergely (historiisto)]] * [[Jenő Gergely (pulmonologo)]] * [[Endre Gergő]] * [[Ákos Gerhard]] * [[József Gerics]] * [[Pál Gerics]] * [[Éva Gerle]] * [[Ferenc Gerlóczy]] * [[Károly Gerlóczy]] * [[Zsigmond Gerlóczy]] * [[Győző Gerő]] * [[Károly Gerő]] * [[László Gerőcs]] * [[Teréz Gerszi]] * [[Pál Gerzson]] * [[Ernő Gesztelyi]] * [[József Geszti]] * [[Géza Ghyczy]] * [[László Ghimessy]] * [[Erzsébet Gidai]] * [[Bonifác István Gidró]] * [[Béla Gimes]] * [[Rezső Gimes]] * [[Rudolf Giovannini]] * [[Lili Hajdú Gimesné]] * [[Lajos Glaser]] * [[Ármin Glatter]] * [[Elen Gócza]] * [[Lajos Gogolák]] * [[Ödön Gohl]] * [[Károly Goldziher]] * [[Kornél Göllner]] * [[István Gombocz]] * [[Zoltán Gombocz]] * [[Sándor Gombos]] * [[György Gombosi]] * [[Tamás Gombosi]] * [[György Gömöri (kuracisto)]] * [[György Gömöri (literaturhistoriisto)]] * [[Pál Gömöry]] * [[Árpád Göncz]] * [[Katalin Gönczöl]] * [[Etelka Görgey]] * [[István Görgényi]] * [[Dénes Görög]] * [[Imre Görög (tradukisto)]] * [[Jenő Görög]] * [[Nándor Gellért Gorzó]] * [[Endre Góth]] * [[Sándor Gothard]] * [[Irén Júlia Götz]] * [[László Gozmány]] * [[Elek Gozsdu]] * [[Manó Gozsdu]] * [[Béla Gözsy]] * [[Ferenc Gráf]] * [[Gábor Graff]] * [[László Gránásy]] * [[Endre Grandpierre K.]] * [[Béla Grega]] * [[Pál Greguss (botanikisto)]] * [[László Grenács]] * [[Jenő Greschik]] * [[Leó Grész]] * [[László Grétsy]] * [[Béla Gróf]] * [[Pál Gróf]] * [[Beáta Grolmuszné Vértessy]] * [[Géza Groma]] * [[Diana Groó]] * [[Emil Grósz]] * [[Geyza Grubicy]] * [[György Grűner]] * [[Fülöp Grünwald]] * [[Mór Grünwald]] * [[Mária Gulácsy]] * [[Gyula Gulyás (reĝisoro)]] * [[István Guman]] * [[Kálmán Guoth]] * [[József Guszmann]] * [[Antal Güttler]] * [[Mihály Guttmann]] * [[László Gy. Horváth]] * [[Gábor Gyapay]] * [[Éva Gyarmathy]] * [[László Gyarmati]] * [[István Gyenesei]] * [[Albert Gyergyai]] * [[László Gyermek]] * [[Ervin Gyertyán]] * [[Endre Gyimesi]] * [[József Gyimesi (kemiisto)]] * [[Béla Gyires]] * [[Endre Gyökössy (poeto)]] * [[Zsigmond Gyomai]] * [[István Gyöngyössy]] * [[László Gyöngyösy]] * [[Lajos Györffy]] * [[Eszter György (historiisto)]] * [[József György]] * [[Júlia György]] * [[Péter György]] * [[Ferenc Aladár Györgyey]] * [[Géza Györgyi (fizikisto)]] * [[Géza Györgyi (kuracisto)]] * [[Kálmán Györgyi]] * [[Imre Györki]] * [[Erzsébet Györkös]] * [[Alajos Györkösy]] * [[Leó Györök]] * [[János Győrvári]] * [[Elek Győry]] * [[István Győry]] * [[János Győry]] * [[Loránd Győry]] * [[Ágost Gyulai]] * [[István Gyulai (kuristo)]] * [[Csaba Gyüre]] * [[Katalin H. Gyürky]] {{Div col end}} == H == {{Div col|cols = 3}} * [[János Haas]] * [[Árpád Haász]] * [[István Béla Haáz]] * [[Jonathán Pál Haberern]] * [[Péter Hack]] * [[Ervin Hacker]] * [[Károly Hadaly]] * [[János Háda]] * [[Gyula Hagyó-Kovács]] * [[János Hajdók]] * [[Gábor Hajdú Ráfis]] * [[Lajos Hajdu (juristo)]] * [[József Hajdú-Moharos]] * [[Dávid Hajnal]] * [[Henrik Hajnal]] * [[Imre Hajnal]] * [[Imre Hajnik]] * [[János Hajnik]] * [[Károly Hajnik]] * [[Pál Hajnik]] * [[András Hajós]] * [[Edit Hajós]] * [[Károly Hajós (alergiologo)]] * [[Ferenc Hajósy]] * [[József Hála]] * [[Andor Halasi]] * [[Béla Halasi]] * [[Aladár Halász]] * [[Előd Halász]] * [[Gábor Halász (kritikisto)]] * [[Pál Halász (juristo)]] * [[Sándor Halász (bankisto)]] * [[Stefánia Halász]] * [[Antal Haliczky]] * [[János Halmai]] * [[Bódog Halmi]] * [[Dániel Hamar]] * [[Imre Hamar]] * [[Dániel Hamary]] * [[Géza Hámor]] * [[Jenő Hámori]] * [[Béla Hamvas]] * [[Tünde Handó]] * [[István Hangos]] * [[Katalin Hangos]] * [[János Hankiss]] * [[Fanni Hann]] * [[István Hanusz]] * [[Lajos Haracsi]] * [[Szabolcs Harangi]] * [[György Haraszti]] * [[Miklós Haraszti]] * [[Árpád Haraszty]] * [[István Hárdi]] * [[László Hargitai]] * [[Pál Hári]] * [[Pál Harkai Schiller]] * [[József Harrach]] * [[John Charles Harsanyi]] * [[László Hartai (juĝisto)]] * [[Péter Hasenfratz]] * [[Péter Hatala]] * [[Adolf Havas (instruisto)]] * [[Adolf Havas (venerologo)]] * [[Gábor Havas (ekonomikisto)]] * [[Gábor Havas (sociologo)]] * [[József Havas]] * [[Sándor Havas]] * [[Rezső Havass]] * [[János Háy]] * [[Bertalan Hazslinszky]] * [[Péter Hédervári]] * [[Péter Hedvig]] * [[András Hegedűs T.]] * [[Csaba Hegedűs]] * [[Lajos Hegedűs (fonologiisto)]] * [[Lajos Hegedüs (juristo)]] * [[Béla Heinrich]] * [[Lajos Viktor Hegedűs]] * [[Imre Hegyi (etnografo)]] * [[Endre Héjjas]] * [[Ágnes Heller]] * [[Bernát Heller]] * [[Aurél Hencz]] * [[László Hencz]] * [[Csaba Hende]] * [[Gyula Henkey]] * [[Aladár Henszelmann]] * [[Árpád Herczeg]] * [[Gyula Herczeg]] * [[Anita Herczegh]] * [[Béla Herczegh]] * [[Géza Herczegh (ĵurnalisto)]] * [[Mihály Herczegh]] * [[Károly Herkely]] * [[Alice Hermann]] * [[Emil Hermann]] * [[Imre Hermann]] * [[István Egyed Hermann]] * [[Eszter Herold]] * [[Margit Herrmann]] * [[Tivadar Hertzka]] * [[Ferenc Levente Hervay]] * [[Ernő Hetényi]] * [[Zsuzsa Hetényi]] * [[János Heuffel]] * [[Attila Hevesi]] * [[Simon Hevesi]] * [[George de Hevesy]] * [[Edit Hexendorf]] * [[Károly Hibay]] * [[Judit Hidas]] * [[Pál Hidas]] * [[Judit Hidasi (japanologo)]] * [[Alfréd Hille]] * [[Jenő Hillebrand]] * [[István Hiller]] * [[István Hiller (bibliotekisto)]] * [[Zoltán Hindy]] * [[Sándor Hites]] * [[Tibor Hódos]] * [[Pál Hoitsy]] * [[Ármin Hoffer]] * [[Andor Hoffmann]] * [[Mária Hoffmann]] * [[Tibor Hoffmann]] * [[Károly Holczer]] * [[József Holderith]] * [[Barnabás Holenda]] * [[Béla Holl]] * [[Imre Holl]] * [[András Holló]] * [[Mária Holló]] * [[István Hollós]] * [[Bálint Hóman]] * [[István Homor]] * [[Rezső Honti]] * [[Lajos Hopp]] * [[Gyula Honyek]] * [[Béla Horányi]] * [[György Horányi]] * [[János Horányi]] * [[Mihály Horányi]] * [[Gusztáv Horay]] * [[András Horn]] * [[Béla Horn]] * [[Ede Horn]] * [[Miklós Horn (instruisto)]] * [[Jenő Horovitz]] * [[Béla Horthy]] * [[Cirill Tamás Hortobágyi]] * [[Ferenc Horusitzky]] * [[Zoltán Horusitzky]] * [[Adolf Olivér Horvát]] * [[Árpád Horvát]] * [[István Horvát]] * [[Árpád Horváth (kuracisto)]] * [[Árpád Horváth (verkisto)]] * [[Béla Horváth (kuracisto)]] * [[Béla Horváth (poeto)]] * [[Cyrill Horváth]] * [[Döme Horváth]] * [[Ernő Horváth (muzeologo)]] * [[Ferenc Horváth (arkivisto)]] * [[Ferenc Horváth (geofizikisto)]] * [[Ignác Horváth (bibliografo)]] * [[István Horváth (fizikisto)]] * [[István Károly Horváth]] * [[János Horváth (juristo)]] * [[János Horváth (kuracisto)]] * [[János Horváth (literaturhistoriisto)]] * [[János Horváth (matematikisto)]] * [[Júlia Terézia Horváth]] * [[Keresztély János Horváth]] * [[Konstantin Gyula Horváth]] * [[László Gábor Horváth]] * [[Róbert István Horváth]] * [[Tamás Horváth Dori]] * [[Tibor Antal Horváth]] * [[Zoltán Horváth (budhisto)]] * [[Zoltán Horváth (reĝisoro)]] * [[Miklós Hosszú]] * [[János Hóvári]] * [[Ilona Hubay]] * [[Károly Hubay]] * [[Ferenc Hubert]] * [[Ferenc Hudecz]] * [[József Hunyady (librobindisto)]] * [[László Hunyadi (geologo)]] * [[Béla Husz]] * [[Imre Jeromos Huszár]] * [[István Huszák]] * [[Vilmos Huszár (literaturisto)]] * [[Jenő Huszka]] * [[Ilona Huszka-Fábián]] * [[Imre Hutás (radiologo)]] * [[Tivadar Huth]] * [[Tivadar Hüttl (kirurgo)]] * [[Miklós György Hutterer]] * [[Tivadar Huzella]] {{Div col end}} == I == {{Div col|cols = 2}} * [[Zoltán I. Tóth]] * [[Ferenc Ibrányi]] * [[József Igmándy]] * [[György Gábor Ihász]] * [[Károly Ihrig]] * [[József Ijjas (historiisto)]] * [[Bálint Ila]] * [[György Illei]] * [[Erzsébet Illés]] * [[Fanni Illés]] * [[György Illés (verkisto)]] * [[László Illés]] * [[Sándor Illyés]] * [[Tibor Illyés]] * [[József Imre (1851)]] * [[József Imre (1884)]] * [[Dénes Ágoston Inczédy]] * [[György Inzelt]] * [[Dezső Irányi]] * [[László Irányi]] * [[Vilmos Ircsik]] * [[László Irmédi-Molnár]] * [[Gyula Isaák (pli juna)]] * [[Tamás Isépy]] * [[István Isó]] * [[Kálmán Isoz]] * [[Efraim Israel]], hebree אפרים ישראל, hungare Hap Béla * [[Sándor Istvánfi]] * [[Márton Istvánovits]] * [[Béla Iván]] * [[Ferenc Ivanóczy]] * [[Emma Iványi]] * [[Imre Izsák]] * [[Júlia Izsák]] {{Div col end}} == J == {{Div col|cols = 2}} * [[János Jabloniczky]] * [[József Jablonowski]] * [[Jenő Jablonszky]] * [[Ferenc Jahn]] * [[Béla Odiló Jakab]] * [[Magdolna Jákfalvi]] * [[Gyula Jáki]] * [[László Jakucs]] * [[Andrea Katalin Jancsó]] * [[György Jancsó]] * [[Miklós Janisch]] * [[József Jankó]] * [[László Jankovich (prosektoro)]] * [[György Jánosi]] * [[József Jánosi (jezuito)]] * [[Dénes Jánossy (paleontologo)]] * [[Mihály Jánossy]] * [[István Jánosy]] * [[István Járdányi Paulovics]] * [[András Jaszlinszky]] * [[Benedek Jávor]] * [[Ottó Jávor]] * [[József Jeanplong]] * [[Béla Jedlicska]] * [[László Jéki]] * [[József Jelitai]] * [[Arthur Jellinek]] * [[Harry Jellinek]] * [[Jenő Jendrassik (fiziologo)]] * [[Loránd Jendrassik]] * [[Ferenc Jenei]] * [[Árpád Jeszenszky]] * [[Ferenc Jeszenszky]] * [[Magda Jóború]] * [[Hugó Johan]] * [[Elemér Jónás]] * [[Ödön Jónás]] * [[Gyula Joó]] * [[Gyula Jordán]] * [[Péter Józsa]] * [[Andor Juhász]] * [[Andor Zoltán Juhász]] * [[Árpád Juhász]] * [[Árpád Juhász (sociologo)]] * [[Gyula Juhász]] * [[Ernő Juhász]] * [[Pál Juhász (ekonomo)]] * [[Jakab Justus]] * [[Iréneusz Juvancz (1882)]] * [[Iréneusz Juvancz (1910)]] {{Div col end}} == K == {{Div col|cols = 3}} * [[Magda K. Nagy]] * [[Melinda Kaba]] * [[János Kabay]] * [[Lóránt Kabdebó]] * [[László Kádár]] * [[Zoltán Kádár (arthistoriisto)]] * [[Károly Kaiser]] * [[Zsolt Kajcsos]] * [[József Kakas]] * [[János Kakas (fizikisto)]] * [[Csaba Kákosy]] * [[László Kákosy]] * [[Pál Káldi]] * [[Gyula Káldy-Nagy]] * [[Ernő Kállai (kritikisto)]] * [[Ernő Kállai (ombudsmano)]] * [[Miklós Kállay]] * [[Antal Kálló]] * [[Zsigmond Kallós]] * [[György Kálmán C.]] * [[László Kálmán]] * [[Zoltán Kalmár]] * [[Béla Kálmánfi]] * [[Gusztáv József Kalmár]] * [[György Kalmár (ĵurnalisto)]] * [[László Kalmár]] * [[Magda Kalmár (psikologo)]] * [[Dezső Kalocsai]] * [[Alán Gyula Kalocsay]] * [[János Kamarás]] * [[Dezső Kamocsay]] * [[Ildikó Kamocsay]] * [[Zoltán Kamondi]] * [[Dezső Kanizsai]] * [[Alajos Kannás]] * [[Boglárka Kapás]] * [[Endre Kaposi]] * [[Olivér Kaposi]] * [[András Kappanyos]] * [[Ede Kapuy]] * [[Ferenc Karacs]] * [[Imre Karácson]] * [[István Karády]] * [[Judit Karafiáth]] * [[Orsolya Karafiáth]] * [[Monika Karas]] * [[Dávid Karátson]] * [[Kristóf Karch]] * [[Sándor Karcsay]] * [[Albert Kardos]] * [[Ernő Kardos]] * [[Ferenc Kardos (kemiisto)]] * [[László Kardos (etnografo)]] * [[Pál Kardos (literaturhistoriisto)]] * [[Sándor József Karle]] * [[Geyza Karlovszky]] * [[Mór Kármán]] * [[Frigyes Károlyházy]] * [[György Zoltán Károlyi]] * [[Gyula Károlyi]] * [[István Károlyi (venerologo)]] * [[József Károlyi]] * [[Lajos Károlyi]] * [[Mihály Károlyi]] * [[Júlia Karosi]] * [[György Kárpáti (akvopilkisto)]] * [[Károly Kárpáti (instruisto)]] * [[Kelemen Kárpáti]] * [[György Karsai]] * [[Elek Karsai]] * [[Gábor Karsai]] * [[Géza Ferenc Karsai]] * [[László Karsai]] * [[Zsuzsa Kartal]] * [[Ferenc Kárteszi]] * [[Zsigmond Karvázy]] * [[Andrea Katona]] * [[Anna Katona]] * [[István Katona (historiisto)]] * [[Mihály Dénes Katona]] * [[Mór Katona]] * [[Zoltánné Katona Márta Soltész]] * [[Sándor Katz]] * [[Lipót Kauser (juristo)]] * [[Gyula Kautz]] * [[Ármin Kecskeméti]] * [[Gábor Kecskeméti]] * [[Károly Kecskeméti (historiisto)]] * [[Aurél Kecskeméthy]] * [[Mihály Kecskés]] * [[Imre Keéri-Szántó]] * [[János Keglevich]] * [[Zsigmond Keglevich]] * [[Marianna Kékes]] * [[Imre Kelemen]] * [[László Kelemen (advokato)]] * [[Béla Kelényi]] * [[Oszkár Keller]] * [[Judit Kemenczky]] * [[Ferenc Kemény]] * [[G. Gábor Kemény]] * [[Károly Kelecsényi]] * [[László Kelecsényi]] * [[Béla Kelemen (instruisto)]] * [[Béla Kelen]] * [[Albert Kemény]] * [[Endre Kemény]] * [[Gábor Kemény (lingvisto)]] * [[István Kemény (sociologo)]] * [[Lajos Kemény (arkivisto)]] * [[Béla Kempelen]] * [[Anna Kende]] * [[János Kende (premonstrato)]] * [[István Kenedi]] * [[István Kenesei]] * [[Béla Kenéz]] * [[Ernő Kenéz (bibliotekisto)]] * [[Gyula Kenézy]] * [[Ágnes Kenyeres]] * [[Balázs Kenyeres]] * [[Elemér Kenyeres]] * [[Imre Kenyeres (redaktoro)]] * [[Zoltán Kenyeres]] * [[István Kérdő]] * [[János Károly Kerekes]] * [[Ferenc Kerényi]] * [[Grácia Kerényi]] * [[György Kerényi]] * [[Karl Kerényi]] * [[Pál Keresztes (instruisto)]] * [[Ferenc Borgia Kéri]] * [[Jenő Kerpel]] * [[Erika Kertész]] * [[Zsuzsa Kertész]] * [[Ferenc Keserű]] * [[Adorján Kesselyák]] * [[József Keszler]] * [[Pál Keszler]] * [[Tibor Keszthelyi]] * [[Zoltán Keszthelyi]] * [[Aladár Kettesy]] * [[András Keve]] * [[Károly Kétly]] * [[Tivadar Kézmárszky]] * [[Géza Kilényi]] * [[Gyula Kilczer]] * [[Mária Kilényi]] * [[György Király]] * [[Iván Király]] * [[Kinga Júlia Király]] * [[Pál Királyi]] * [[Éva Kis (geografo)]] * [[Sándor Kis]] * [[Imre Kis Pintér]] * [[László Kisbali]] * [[Ákos Kiss]] * [[Albin Ferenc Kiss]] * [[Aranka Kiss]] * [[Arnold Kiss]] * [[Árpád Kiss (kemiisto, 1889)]] * [[Attila Kiss (arkeologo)]] * [[Benedek Kiss]] * [[Csaba Gy. Kiss]] * [[Daisy Kiss]] * [[Endre Kiss]] * [[György Kiss (psikologo)]] * [[György Ádám Kiss]] * [[István Kiss (advokato)]] * [[István Kiss (piaristo)]] * [[János Kiss (esperantisto)]] * [[József Kiss (bibliografo)]] * [[Ernő Kiss Angyal]] * [[László Kiss (politikisto)]] * [[Levente Kiss (biologo)]] * [[István Kiszely]] * [[Péter Kiszl]] * [[Pál Kitaibel]] * [[Emil Klafszky]] * [[Kunó Klebelsberg]] * [[Miksa Klein (rabeno)]] * [[Sándor Klein]] * [[Sándor Károly Klempa]] * [[László Klestinszky]] * [[Zoltán Klie]] * [[Ferenc Klohammer]] * [[Dániel Kmeth]] * [[Károly Kmety]] * [[Ferenc Koch]] * [[Ágnes Kocsis]] * [[Mihály Kocsis]] * [[Éva Kocziszky]] * [[Sándor Koczkás]] * [[Gyula Koczkás]] * [[Gyula Kodolányi]] * [[Károly Kogutowicz]] * [[Béla Kőhalmi]] * [[Zoltán Kolláth]] * [[István Koller]] * [[Károly Pius Koller]] * [[Zoltán Kollonay]] * [[Tamás Koltai]] * [[Virgil Koltai]] * [[Aladár Komját]] * [[Aladár Komjáthy]] * [[Jenő Komjáthy]] * [[Aladár Komlós]] * [[Ferenc Komlóssy (kanoniko)]] * [[Vilmos Komornik]] * [[Géza Komoróczy]] * [[István Konecsni]] * [[Sándor Konek]] * [[Dénes Kőnig]] * [[Sándor Konkoly-Thege]] * [[Jenő Konrád]] * [[Dezső Kontraszty]] * [[Károly Kontrát]] * [[Anikó Kónya]] * [[Judith Koós]] * [[Mária Kopp]] * [[György Koppány (meteologo)]] * [[Frigyes Korányi]] * [[György Korbuly]] * [[Iván Korcsmáros]] * [[György Korda (juĝisto)]] * [[István Koren]] * [[Éva Korenchy]] * [[Adrienne Körmendy]] * [[Tivadar Kormos]] * [[Gyula Kornis]] * [[Ákos Koroknai]] * [[Mihály Korom (historiisto)]] * [[Attila Korompai]] * [[László Korpás]] * [[Miklós Richárd Korzenszky]] * [[Géza Körtvélyes]] * [[Gábor Kósa]] * [[György Kosály]] * [[Vera Kósáné Ormai]] * [[Béla Kossányi]] * [[Ignác Kosutány]] * '''[[Lajos Kossuth]]''' * [[Edit Kőszegi]] * [[Frigyes Kőszegi]] * [[Tamás Kőszegi]] * [[Éva Kosztolányi]] * [[Arisztid Kovách]] * [[Márk Antal Kovách]] * [[Ákos Kovács (kuracisto)]] * [[Árpád Kovács (filologo)]] * [[Ilona Kovács (literaturisto)]] * [[Ilona Kovács (psikologo)]] * [[István Kovács (aktoro)]] * [[József Kovács (kirurgo)]] * [[Lajos Kovács (entomologo)]] * [[László Kovács]] * [[Mihály Kovács (piaristo, pli aĝa)]] * [[Sándor Kovács (luterana episkopo)]] * [[Tibor Kovács]] * [[Zoltán Kovács (geografo)]] * [[Magdolna Kövesi]] * [[Árpád Kosztolányi]] * [[Dezső Kosztolányi]] * [[Zoltán Kovács (psikologo)]] * [[Miklós Kovalovszky]] * [[Károly Kőváry]] * [[Zoltán Kőváry]] * [[Dániel Kováts]] * [[Gyula Kováts (juristo)]] * [[János István Kováts]] * [[Lajos Kövér]] * [[Iván Köves]] * [[Radó Kövesligethy]] * [[György Kozarics]] * [[Sándor Kozina]] * [[György Kozma]] * [[Flóra Kozmutza]] * [[Attila Krajcsi]] * [[Alán Kralovánszky]] * [[Jenő Kramár]] * [[Miklós Krámer]] * [[Péter Krasztev]] * [[Ferenc Kratochwill]] * [[Ferenc Krausz]] * [[Béla Krekó (pli aĝa)]] * [[Péter Krekó]] * [[József Andor Krenner]] * [[Géza Krepuska]] * [[Géza Kresz]] * [[Mária Kresz]] * [[Miklós Kretzoi]] * [[Tibor Kristóf]] * [[Sándor Krisztics]] * [[Endre Krolopp]] * [[András Kubacska]] * [[Endre Kubányi]] * [[Lajos Kubányi]] * [[Mihály Kubinszky (episkopo)]] * [[Enikő Kubinyi]] * [[László Kubinyi]] * [[Pál Kubinyi]] * [[Imre Kubovics]] * [[Tamás Gergely Kucsera]] * [[Árpád Kucsman]] * [[Ferenc Kukán]] * [[István Kukorelli]] * [[Zsuzsanna Kulcsár (historiisto)]] * [[Zsuzsanna Kulcsár (psikologo)]] * [[Géza Kulitzky]] * [[Ferenc Kulin]] * [[László Külkey]] * [[Jenő Béla Kümmerle]] * [[Miklós Kun (historiisto)]] * [[Adolf Kunc]] * [[Lajos Kunffy]] * [[András Kürthy]] * [[Zoltán Kunszt]] * [[Endre Kutassy]] * [[Ida Kutzián]] * [[Ede Kvassay]] {{Div col end}} == Vidu ankaŭ == * [[Profesoroj de Universitato de Budapeŝto]] * [[Listo de studentoj, poste profesoroj en ELTE]] == Fontoj == * [http://www.elte.hu/dynpage6.fcgi?f=frame_scr&p1=b:Doc-1454] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150613042928/http://www.elte.hu/dynpage6.fcgi?f=frame_scr&p1=b:Doc-1454 |date=2015-06-13 }} * La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. [[Kategorio:Listoj de homoj]] [[Kategorio:Scienca Universitato Loránd Eötvös]] 5h2uebsq12ky9z6jehcadeh1tqh4oae 0 528326 9368866 9365150 2026-05-08T13:48:10Z Crosstor 3176 aldono 9368866 wikitext text/x-wiki Jen listo de studentoj, kiuj studis, poste ankaŭ instruis en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]] (nature la listo etendiĝas al pli fruaj nomoj de la universitato ekde la fondo): *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == {{Div col|cols = 2}} * [[Ferenc Ábel]] * [[Géza Abonyi (juristo)]] * [[Sándor Abonyi]] * [[Mihály Ács (pli aĝa)]] * [[Pál Ács]] * [[András Ádám (atomfizikisto)]] * [[György Ádám (advokato)]] * [[György Ádám (fiziologo)]] * [[Lajos Ádám]] * [[László Ádám (geografo)]] * [[Lóránt Ádám]] * [[Tamás Adamik]] * [[Anna Adamikné Jászó]] * [[Tamás Agócs]] * [[József Aistleitner]] * [[Miklós Ajtai (matematikisto)]] * [[Sándor Ajtai Kovách]] * [[Béla Alexander]] * [[Bernát Alexander]] * [[Ferenc Albert (astronomo)]] * [[Károly Alexa]] * [[László Alföldi]] * [[Antal Almási]] * [[Gyula Altenburger]] * [[Gyula Antal]] * [[László Antal (lingvisto)]] * [[István Apáthy (juristo)]] * [[Ákos Bertalan Apatóczky]] * [[Edgár Artner]] * [[László Asztalos]] * [[Aladár Aujeszky]] * [[László Aujeszky]] {{Div col end}} == B == {{Div col|cols = 3}} * [[Ernő Babos]] * [[Hugó Baintner]] * [[Béla Babiczky]] * [[Tamás Bács]] * [[Pál Bajory]] * [[István Bakács]] * [[Lajos Bakay (kirurgo)]] * [[Zelka Baktay]] * [[Péter Balassa]] * [[Béla Árpád Balázs]] * [[Géza Balázs]] * [[János Balázs (lingvisto)]] * [[Lóránt Balázs]] * [[Mária Balázs]] * [[Emil Baleczky]] * [[Rezső Bálint (kuracisto)]] * [[Ernő Balogh (onkologo)]] * [[Katalin Balogh (psikologo)]] * [[Zsófia Bán]] * [[József Bánhegyi]] * [[Zoltán Bánhidi]] * [[Jenő Barabás]] * [[Péter Bárándy]] * [[László Baránszky-Jób]] * [[Zsolt Baranyai]] * [[Gusztáv Bárczi]] * [[László Bárdos (poeto)]] * [[Balázs Barna]] * [[János Bársony]] * [[Judit Bartholy]] * [[Lajos Bartkó]] * [[Géza Bartoniek]] * [[Huba Bartos]] * [[Lajos Bartucz]] * [[Nándor Baumgarten]] * [[Salamon Beck]] * [[Soma Beck]] * [[János Beér]] * [[Manó Beke]] * [[András Békéssy]] * [[Ferenc Bene (kuracisto)]] * [[Henrik Benedict]] * [[Zsolt Beöthy]] * [[Árpád Berczik (biologo)]] * [[Endre Berecz]] * [[Gábor Bereczki]] * [[Edit Beregi]] * [[Sándor Berényi]] * [[Zoltán Berkes]] * [[Gabriella Bernáth]] * [[Jenő Bernátsky]] * [[Jolán Berrár]] * [[Ede Flórián Birly]] * [[Gábor Biró (fizikisto)]] * [[Ágnes Birtalan]] * [[Dezső Bita]] * [[Kriszta Bódis]] * [[Zoltán Bodnár]] * [[Lajos Bodola]] * [[István Bodolai]] * [[Lajos Boglár]] * [[Cecil Pál Bognár]] * [[János Bognár]] * [[László Bogsch]] * [[Károly Böhm (kuracisto)]] * [[Zoltán Bókay]] * [[Ilona Bolla]] * [[Enikő Bollobás]] * [[Éva Bónis]] * [[György Bónis]] * [[Ádám Boros]] * [[Gábor Boros (filozofihistoriisto)]] * [[József Borossay]] * [[András Borosy]] * [[Károly Borsányi]] * [[György Boytha]] * [[András Bozóki]] * [[Béla Brandenstein]] * [[József Buday]] * [[József Budenz]] * [[István Bugarszky]] * [[Károly Bugár-Mészáros]] * [[Károly Burger]] * [[Aladár Buzágh]] {{Div col end}} == C == * [[József Cherny]] * [[István Cornides]] * [[István Csabai]] * [[Béla Csákvári]] * [[Csaba Csapodi]] * [[István Csapody (kuracisto)]] * [[Lajos Csapody]] * [[János Csarada]] * [[Elemér Császár (fizikisto)]] * [[Margit Császár]] * [[Andor Csizmadia]] * [[Mózes Csoma]] * [[Barnabás Csongor]] * [[László Csorba]] * [[István Czigler]] == D == {{Div col|cols = 2}} * [[László Dabis]] * [[Imre Dambrovszky]] * [[Róbert Dán]] * [[Ágnes Dániel]] * [[Géza Dávid]] * [[János Dégen]] * [[Mihály Demeczky]] * [[Zsolt Demetrovics]] * [[Antal Demién]] * [[Katalin Dér]] * [[Imre Derényi]] * [[Balázs Déri]] * [[Frigyes Dési]] * [[László Detre]] * [[Pál Dienes]] * [[János Diescher]] * [[István Diószegi (historiisto)]] * [[Gusztáv Adolf Dirner]] * [[Klára Dobrev]] * [[Sándor Domanovszky]] * [[Tekla Dömötör]] * [[Előd Dudás]] * [[Ágnes Dukkon]] {{Div col end}} == E == * [[Ferenc Eckhart]] * [[Ildikó Ecsedy]] * [[Péter Egri]] * [[István Egyed]] * [[György Eisemann]] * [[Gyula Elischer]] * [[Károly Engel (kuracisto)]] * [[Gyula Eörsi]] * '''[[Loránd Eötvös]]''' (nomdonanto de la universitato) * [[László Epstein]] * [[József Ernyey]], apotekisto * [[Bálint Érdi]] == F == {{Div col|cols = 2}} * [[Dóra F. Csanak]] * [[Kálmán Faluba]] * [[Géza Faludi]] * [[András Falus]] * [[Róbert Falus]] * [[Klára Faragó]] * [[Géza Farkas]] * [[Gyula Farkas (instruisto)]] * [[Jenő Farkas (tradukisto)]] * [[Ibolya Felhő]] * [[Tamás Fellegi]] * [[György Fejér]] * [[Lipót Fejér]] * [[Pál Fejes]] * [[Mihály Fekete (matematikisto)]] * [[Sándor Fekete]] * [[Zoltán Fekete (agronomo)]] * [[Imre Fényes]] * [[Béla Fenyvessy]] * [[Mária Ferenczy]] * [[Ernő Fináczy]] * [[Géza Finszter]] * [[Ádám Fitter]] * [[József Fleischer]] * [[Gábor Fodor]] * [[József Fodor]] * [[Sándor Fodor (egiptologo)]] * [[Zoltán Fodor]] * [[István Földes (astronomo)]] * [[András Földi]] * [[Ferenc Földvári]] * [[Magdolna Forró]] * [[András Frank]] * [[Ignác Frank]] * [[Zsolt Frei]] * [[József Frigyesi]] * [[Ida Fröhlich]] * [[Izidor Fröhlich]] * [[György Fukász]] * [[József Fülöp (geologo)]] * [[József Fülöp (kuracisto)]] * [[Márta Fülöp]] * [[Sándor Fülöp (ombudsmano)]] {{Div col end}} == G == {{Div col|cols = 2}} * [[G. Béla Németh]] * [[György Gábor (filozofo)]] * [[Miklós Gábori]] * [[Félix Gál]] * [[Gyula Gál (juristo)]] * [[Márton Galambos]] * [[Endre Galla]] * [[Ferenc Galla]] * [[Albert Gárdonyi]] * [[Antal Genersich]] * [[Zoárd Geőcze]] * [[Ágnes Gereben]] * [[András Gerevich]] * [[Rabán János Gerézdi]] * [[Jenő Gergely (historiisto)]] * [[József Gerics]] * [[Ferenc Gerlóczy]] * [[Zsigmond Gerlóczy]] * [[Zoltán Gombocz]] * [[Pál Gömöry]] * [[Katalin Gönczöl]] * [[Endre Góth]] * [[Irén Júlia Götz]] * [[Ferenc Gráf]] * [[Gábor Graff]] * [[László Grétsy]] * [[Emil Grósz]] * [[József Guszmann]] * [[Albert Gyergyai]] * [[József Gyimesi (kemiisto)]] * [[Eszter György (historiisto)]] * [[Júlia György]] * [[Péter György]] * [[Géza Györgyi (fizikisto)]] * [[Géza Györgyi (kuracisto)]] * [[Kálmán Györgyi]] * [[Erzsébet Györkös]] * [[János Győry]] * [[Pál Gyulai (kritikisto)]] {{Div col end}} == H == {{Div col|cols = 3}} * [[János Haas]] * [[Jonathán Pál Haberern]] * [[Péter Hack]] * [[Károly Hadaly]] * [[Lajos Hajdu (juristo)]] * [[Henrik Hajnal]] * [[Imre Hajnik]] * [[Károly Hajós (alergiologo)]] * [[József Hála]] * [[Aladár Halász]] * [[János Halmai]] * [[Imre Hamar]] * [[Géza Hámor]] * [[Jenő Hámori]] * [[Tünde Handó]] * [[Szabolcs Harangi]] * [[György Haraszti]] * [[László Hartai (reĝisoro)]] * [[Péter Hatala]] * [[Pál Hári]] * [[Adolf Havas (venerologo)]] * [[József Havas]] * [[Sándor Havas]] * [[Péter Hedvig]] * [[László Hencz]] * [[Árpád Herczeg]] * [[Mihály Herczegh]] * [[István Egyed Hermann]] * [[Zsuzsa Hetényi]] * [[Attila Hevesi]] * [[Edit Hexendorf]] * [[Jenő Hillebrand]] * [[István Hiller]] * [[Sándor Hites]] * [[Judit Hidasi (japanologo)]] * [[József Holderith]] * [[András Holló]] * [[Bálint Hóman]] * [[Gyula Honyek]] * [[Lajos Hopp]] * [[Béla Horányi]] * [[György Horányi]] * [[János Horányi]] * [[Gusztáv Horay]] * [[Béla Horn]] * [[Ferenc Horusitzky]] * [[Árpád Horvát]] * [[István Horvát]] * [[Béla Horváth (kuracisto)]] * [[Cyrill Horváth]] * [[Iván Horváth (literaturisto)]] * [[János Horváth (literaturhistoriisto)]] * [[Keresztély János Horváth]] * [[Konstantin Gyula Horváth]] * [[Zoltán Horváth (budhisto)]] * [[Ferenc Hubert]] * [[Ferenc Hudecz]] * [[János Hunfalvy]] * [[Vilmos Huszár (literaturisto)]] * [[Tivadar Huth]] * [[Miklós György Hutterer]] * [[Tivadar Huzella]] {{Div col end}} == I == * [[Zoltán I. Tóth]] * [[Ferenc Ibrányi]] * [[Sándor Illyés]] * [[József Imre (1851)]] * [[József Imre (1884)]] * [[György Inzelt]] * [[László Irmédi-Molnár]] * [[Béla Iván]] == J == * [[László Jankovich (prosektoro)]] * [[József Jánosi (jezuito)]] * [[Dénes Jánossy (paleontologo)]] * [[András Jaszlinszky]] * [[Ányos Jedlik]] * [[József Jelitai]] * [[Jenő Jendrassik (fiziologo)]] * [[Magda Jóború]] * [[Gyula Jordán]] * [[Péter Józsa]] * [[Jakab Justus]] * [[Iréneusz Juvancz (1910)]] == K == {{Div col|cols = 3}} * [[Pál Káldi]] * [[Gyula Káldy-Nagy]] * [[László Kálmán]] * [[Magda Kalmár (psikologo)]] * [[Olivér Kaposi]] * [[Judit Karafiáth]], literaturisto * [[Dávid Karátson]] * [[Mór Kármán]] * [[Géza Ferenc Karsai]] * [[György Karsai]] * [[Ferenc Kárteszi]] * [[István Katona (historiisto)]] * [[Mór Katona]] * [[Gyula Kautz]] * [[Sándor Katz]] * [[Gábor Kecskeméti]] * [[Marianna Kékes]] * [[Anna Kende]] * [[Elemér Kenyeres]] * [[Imre Kenyeres (redaktoro)]] * [[Zoltán Kenyeres]] * [[Adorján Kesselyák]] * [[Pál Kitaibel]] * [[Zsigmond Keglevich]] * [[Imre Kelemen]] * [[Béla Kelen]] * [[Béla Kenéz]] * [[Ernő Kenéz]] * [[Balázs Kenyeres]] * [[Ferenc Kerényi]] * [[Ferenc Borgia Kéri]] * [[Károly Kétly]] * [[András Keve]] * [[Tivadar Kézmárszky]] * [[Imre Kis Pintér]] * [[László Kisbali]] * [[Csaba Gy. Kiss]] * [[Daisy Kiss]] * [[Endre Kiss]] * [[István Kiszely]] * [[István Klinghammer]] * [[János Kiss (esperantisto)]] * [[Károly Kmety]] * [[Ferenc Koch (geografo)]] * [[Éva Kocziszky]] * [[Gyula Koczkás]] * [[Sándor Koczkás]] * [[Gyula Kodolányi]] * [[Béla Kőhalmi]] * [[Zoltán Kolláth]] * [[Aladár Komlós]] * [[Géza Komoróczy]] * [[Sándor Konek]] * [[Dénes Kőnig]] * [[Anikó Kónya]] * [[Károly Koppi]] * [[Frigyes Korányi]] * [[György Korbuly]] * [[György Korda (juĝisto)]] * [[Tivadar Kormos]] * [[Gyula Kornis]] * [[Gábor Kósa]] * [[Vera Kósáné Ormai]] * [[Domokos Kosáry]] * [[Ákos Kovács (kuracisto)]] * [[Árpád Kovács (filologo)]] * [[Tibor Kovács]] * [[József Kovács (kirurgo)]] * [[Tibor Kovács]] * [[Gyula Kováts (juristo)]] * [[Radó Kövesligethy]] * [[György Kozma]] * [[Attila Krajcsi]] * [[Ferenc Kratochwill]] * [[József Andor Krenner]] * [[Géza Krepuska]] * [[Sándor Krisztics]] * [[Endre Krolopp]] * [[Endre Kubányi]] * [[Enikő Kubinyi]] * [[László Kubinyi]] * [[Pál Kubinyi]] * [[Imre Kubovics]] * [[Árpád Kucsman]] * [[Ferenc Kukán]] * [[István Kukorelli]] * [[Zsuzsanna Kulcsár (psikologo)]] * [[Ferenc Kulin]] * [[Miklós Kun (historiisto)]] * [[Endre Kutassy]] {{Div col end}} == L == {{Div col|cols = 2}} * [[László L. Lőrincz]] * [[Erzsébet Ladányi]] * [[János Ladó]] * [[László György Lajtha]] * [[András Lánczi]] * [[Gyula Lánczy]] * [[Lajos Láng (statistikisto)]] * [[Sándor Láng]] * [[Károly Lassovszky]] * [[Éva Lax]] * [[Ágost Lechner]] * [[Emma Léderer]] * '''[[Philipp Lenard]]''', Nobel-premiito * [[Béla Lengyel (1844)]] * [[József Lenhossék]] * [[Mihály Lenhossék]] * [[Mihály Ignác Lenhossék]] * [[Barnabás Lenkovics]] * [[Lajos Ligeti]] * [[Alajos Loczka]] * [[Lajos Lóczy]] * [[Ferenc Lopussny]] * [[Barnabás Lőrincz]] * [[Gyula Luckhaub]] * [[István Lukács]] * [[Sándor Lumniczer]] * [[Tibor Lutter]] * [[Elvira Lux]] {{Div col end}} == M == {{Div col|cols = 2}} * [[Klára M. Rásky]] * [[Imre Madarász (altlerneja instruisto)]] * [[Sándor Mágócsy-Dietz]] * [[Zoltán Magyary]] * [[István Majer]] * [[László Majzon]] * [[Endre János Makai]] * [[Pál Makó]] * [[Elemér Mályusz]] * [[Gyula Mandello]] * [[Stefánia Mándy]] * [[Károly Manherz]] * [[Vilmos Manninger]] * [[Henrik Marczali]] * [[Tivadar Margó]] * [[István Margócsy]] * [[Miklós Marik]] * [[Vilmos Mariska]] * [[Sámuel Márkfi]] * [[Jenő Markó]] * [[Pál Markovics]] * [[Ferenc Mártonfi]] * [[Gábor Máthé]] * [[Miklós Matolcsy]] * [[László Mátrai]] * [[Béla Mauritz]] * [[Attila Menyhárd]] * [[László Mérő]] * [[Andor Mészáros (historiisto)]] * [[Barna Mezey]] * [[Iván Meznerics]] * [[Antal Mihálka]] * [[Géza Mihalkovics]] * [[Ödön Miklós]] * [[Pál Miklós]] * [[Ádám Miklósi]] * [[Károly Minich]] * [[Gusztáv Mödlinger]] * [[József Mogyoródi]] * [[Ernő Emil Moravcsik]] * [[Krisztina Morvai]] * [[Sándor Mozsonyi]] * [[Kálmán Müller (kuracisto)]] {{Div col end}} == N == {{Div col|cols = 2}} * [[Ádám Nádasdy]] * [[Károly Nagy (fizikisto)]] * [[Pál Nagy (kanoniko)]] * [[Péter Nagy (literaturhistoriisto)]] * [[Sándor Nagy (kemiisto)]] * [[István Nánay]] * [[Tibor Navracsics]] * [[Ákos Navratil]] * [[Imre Navratil]] * [[László Négyesy]] * [[Lajos Nékám (1868)]] * [[Lajos Nékám (1909)]] * [[Sándor Nékám]] * [[Mária Neményi]] * [[János Nemeskéri]] * [[József Nemes-Nagy]] * [[Gyula Németh]] * [[János Németh (konstitucia juĝisto)]] * [[Katalin Némethy]] * [[József János Nemetz]] * [[Tibor Neugebauer]] * [[Tibor Nónay]] {{Div col end}} == O == * [[Gyula J. Obádovics]] * [[Attila Oláh (psikologo)]] * [[Miklós Olgyay]] * [[László Orosz (biologo)]] * [[Csaba Őry]] * [[Ferenc Osvald]] * [[Gábor Osváth (koreologo)]] * [[Péter Oszkó]] * [[László Ottlik]] * [[Kelemen Óváry]] == P == {{Div col|cols = 2}} * [[Sándor P. Szabó]] * [[Jenő Pacsu]] * [[Péter Paczolay]] * [[Dezső Pais]] * [[István Pálos (statistikisto)]] * [[Kálmán Pándy]] * [[Melinda Pap]] * [[Ivan Paskvić]] * [[Arnold Pataky]] * [[Erzsébet Patek]] * [[Ákos Pauler]] * [[Tivadar Pauler]] * [[Gedeon Petz]] * [[Gyula Pikler]] * [[Márta Zsuzsanna Pintér]] * [[Lajos Pócs]] * [[Klára Póczy]] * [[János Pollák]] * [[László Pólos]] * [[Péter Polt]] * [[Jenő Pólya]] * [[Emil Ponori Thewrewk]] * [[Ferenc Poór]] * [[Lajos Pósa (matematikisto)]] * [[Árpád Prandler]] * [[György Pray]] * [[Kornél Preisich]] * [[Hugó Preisz]] * [[János Prileszky]] * [[Vilmos Pröhle (turkologo)]] * [[Ágost Pulszky]] * [[Zsigmond Purjesz (pli maljuna)]] * [[Ildikó Puskás]] * [[Jenő Putnoky]] {{Div col end}} == R == {{Div col|cols = 2}} * [[Sándor Radnóti]] * [[János Rainer M.]] * [[János Ranolder]] * [[Jenő Ranschburg]] * [[Pál Ranschburg]] * [[Rajmund Rapaics (kanoniko)]] * [[Nándor Ratkóczy]] * [[Emil Récsi]] * [[Gyula Regöly-Mérei]] * [[István Reiman]] * [[János Reisinger]] * [[Csaba Reisz T.]] * [[Zsuzsanna Renner]] * [[Kató Rényi]] * [[József Révay (filozofo)]] * [[László Rhorer]] * [[Frigyes Riesz]] * [[Gusztáv Rigler]] * [[Iván Rodé]] * [[Alajos Roder]] * [[Pál Rókusfalvy (psikologo)]] * [[Flóris Ferenc Rómer]] * [[Éva Róna (altlerneja instruisto)]] * [[József Rötth]] * [[Imre Ruff]] * [[Nepomuk János Rupp]] * [[Ferenc Ruzsa]] * [[Imre Ruzsa]] {{Div col end}} == S == {{Div col|cols = 3}} * [[Margit S. Sárdi]] * [[József Sadler]] * [[Gyula Sághy]] * [[Ágnes Ságvári]] * [[Gergely Salát]] * [[Mihály Samu]] * [[Mátyás Sándor (imunologo)]] * [[Kamill Sándorfi]] * [[Imre Sárándi]] * [[Artúr Sarbó]] * [[Aladár Sarbu]] * [[Béla Sárfalvi]] * [[János Sarkady]] * [[Pál Endre Sárközy]] * [[Oszkár Sashegyi]] * [[Ignác Sauer]] * [[Gábor Schein]] * [[Károly Schilberszky]] * [[Bódog Schiller]] * [[János György Schmidt]] * [[Aladár Schnierer]] * [[Alfréd Schőner]] * [[György Schopper]] * [[Gábor Schreiber]] * [[Elemér Schulek]] * [[Vilmos Schulek]] * [[Ödön Schulhof]] * [[János Schuster]] * [[Antal Schütz]] * [[Márton Schwartner]] * [[Ottó Schwartzer]] * [[Ernő Schwimmer]] * [[Elemér Scipiades]] * [[Gyula Sebestény]] * '''[[Ignaz Semmelweis]]''' * [[István Síklaki]] * [[István Simon (biofizikisto)]] * [[Lajos Simonkai]] * [[Árpád Sipos]] * [[Lajos Sipos]] * [[Dávid Somfai Kara]] * [[Rezső Soó]] * [[István Sőtér]] * [[Tamás Stockinger]] * [[Balázs Sudár]] * [[Ottó Süpek]] * [[György Szabad]] * [[József Szabó (dentkuracisto)]] * [[József Szabó (geologo)]] * [[Máté Dániel Szabó]] * [[Pál Zoltán Szabó]] * [[Szabolcs Szabó]] * [[József Szájer]] * [[Zoltán Szalai]] * [[József Szalay (arkivisto)]] * [[Péter G. Szalay]] * [[Iván Szántó]] * [[Pál Szarvas]] * [[Pál Szász (matematikisto)]] * [[Ödön Szatala (botanikisto)]] * [[János Szávai]] * [[József Száva-Kováts]] * [[László Szebellédy]] * [[Rezső Szegedy]] * [[György Székely (historiisto)]] * [[Gyula Szekfű]] * [[Péter Széky]] * [[György Szénás]] * [[Géza Szentmártoni Szabó]] * [[Márton Szentmiklósi]] * [[Imre Szentpétery]] * [[János Szerb]] * [[Gábor Szigethy]] * [[Márton Szilágyi]] * [[József Szinnyei (lingvisto)]] * [[Zsigmond Szirtes]] * [[Endre Szkárosi]] * [[László Szögi]] * [[János Szolnoki]] * [[László Szörényi (kritikisto)]] * [[Kálmán Sztrókay]] * [[Jenő Szűcs]] * [[István György Szűts]] {{Div col end}} == T == {{Div col|cols = 2}} * [[Péter Takács (juristo)]] * [[Lajos Tamás]] * [[Harald Tangl]] * [[Tamás Tarján]] * [[Edit Tasnádi]] * [[Zsigmond Telegdi]] * [[Kálmán Tellyesniczky]] * [[Lajos Terkán]] * [[Károly Than]] * [[Ákos Timon]] * [[Ferenc Toldy]] * [[Ádám Tomcsányi]] * [[Tamás Toót-Holló]] * [[Béla Török]] * [[János Török (ornitologo)]] * [[Lajos Török (kuracisto)]] * [[György Tóth (piaristo)]] * [[Károly Tóth (juristo)]] * [[László Tóth (historiisto)]] * [[Mihály Tóth (prokuroro)]] * [[Miklós Tóth (episkopo)]] * [[Zsigmond Tóth]] * [[Pál Tóth-Szabó]] * [[Csaba Töttössy]] * [[Imre Trencsényi-Waldapfel]] * [[Zoltán Trócsányi (lingvisto)]] * [[Sándor Kornél Tury]] * [[Gábor Tüskés]] * [[János Tuzson]] * [[György Tverdota]] {{Div col end}} == U == * [[Géza Uray]] * [[Róbert Urbán]] == V == {{Div col|cols = 2}} * [[Elemér Vadász]] * [[Ármin Vámbéry]] * [[Jenő Vángel]] * [[László Várady (historiisto)]] * [[István Varga (ekonomikisto)]] * [[Katalin Varga (psikologo)]] * [[Tamás Varga]] * [[Zsolt András Varga]] * [[András Vargha]] * [[Gábor Vargyas]] * [[Béla Varjas]] * [[Hildebrand Dezső Várkonyi]] * [[Ferenc Vasváry]] * [[Géza Vasy]] * [[Gábor Vékony]] * [[János Veleczky]] * [[László Verebélÿ (kuracisto)]] * [[Tibor Verebélÿ]] * [[András Veres (literaturhistoriisto)]] * [[Tamás Vécsey]] * [[József Vígh]] * [[Judit Vihar]] * [[Miklós Világhy]] * [[Sándor Vitális]] * [[Mátyás Vuchetich]] {{Div col end}} == W == * [[János Waldapfel]] * [[Antal Wéber]] * [[Emília Weiss]] * [[Ferenc Weiss]] * [[Gusztáv Wenzel]] * [[József Weszerle]] * [[István Weiser]] * [[Lajos Winkler]] * [[József Wodetzky]] == Z == * [[Alajos Zambra]] * [[Imre Zárday]] * [[Zoltán Zsebők]] * [[Aladár Zubriczky]] == Fontoj == * [http://www.elte.hu/dynpage6.fcgi?f=frame_scr&p1=b:Doc-1454] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150613042928/http://www.elte.hu/dynpage6.fcgi?f=frame_scr&p1=b:Doc-1454 |date=2015-06-13 }} * La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. {{Unua|kat=ne}} [[Kategorio:Listoj]] 6xplvcogtmkdrebpdyb6qngxn19fdq2 0 528574 9369089 9363040 2026-05-09T08:30:22Z Crosstor 3176 /* K */ 9369089 wikitext text/x-wiki Jen listo de elektitaj instruistoj en [[Scienca Universitato de Szeged]] (nature la listo etendiĝas al pli fruaj nomoj de la universitato ekde la fondo kaj ankaŭ al la aliĝintaj altlernejoj): *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Dezső Ágai]], [[advokato]] * [[György Ágoston (instruisto)]] * [[Antal Almási]], [[juĝisto]] * [[István Altorjay]], [[kirurgo]] * [[György Antalffy]], [[juristo]] * [[István Apáthy]], [[zoologo]] * [[Ákos Bertalan Apatóczky]], ĉinologo * [[Lajos Armentano]], [[hematologio|hematologo]] == B == {{Div col|cols = 2}} * [[Mária B. Szendrei]], matematikisto * [[László Babiczky]], reĝisoro * [[Géza Bakonyi]], bibliotekisto * [[Ferenc Bakos]], vortaristo * [[Tibor Bakos]], instruisto * [[Péter Elemér Balás]], juristo * [[Mihály Balázs (literaturhistoriisto)]] * [[József Baló]], [[anatomio|anatomo]] * [[Ernő Balogh (onkologo)]] * [[Kálmán Balogh (geologo)]] * [[Tibor Balogh (filozofo)]] * [[Dénes Bara]], patologo * [[Károly Barakonyi]], [[inĝeniero]] * [[Róza Baranyai]], ekonomo * [[Erzsébet Baranyai]], psikologo * [[Zoltán Baranyai]], diplomato * [[Sándor Bárdi]], [[operkantisto]] * [[István Bárdosi]], juristo * [[István Bartók]], patologo * [[Lajos Bartucz]], [[antropologo]] * [[Imre Bata]], literaturhistoriisto * [[Tibor Bellon]], muzeestro * [[László Benkő (instruisto)]] * [[László Berek]], radiologo * [[György Berencsi (bakteriologo)]] * [[Ferenc Berencz]], fizikisto * [[Péter Beretzk]], kuracisto, ornitologo * [[Gábor Bernáth]], kemiisto * [[Géza Birkás]], literaturhistoriisto * [[Zoltán Bíró]], politikisto * [[László Blazovich]], historiisto * [[Kriszta Bódis]], reĝisoro * [[Cecil Pál Bognár]], benediktano * [[János Bodnár]], kemiisto * [[Géza Bodolay]], reĝisoro * [[Endre Bojtár]], tradukisto * [[János Bóka]], [[ministro]] * [[Zsolt Boldogkői]], [[biologo]] * [[Enikő Bollobás]], literaturhistoriisto * [[Lajos Bólya]], juristo * [[György Bónis]], [[juristo]] * [[Gábor Boros (filozofihistoriisto)]] * [[Mihály Boros]], anestezisto * [[Ödön Both]], jurhistoriisto * [[Katalin Botos]], [[ekonomikisto]] * [[István Bugyi]], kirurgo * [[Károly Burger]], ginekologo * [[László Buza]], juristo {{Div col end}} == C == * [[Jenő Cholnoky]], [[geografo]] * [[Győző Concha]], [[politikisto]] * [[Béla Csákány (matematikisto)]] * [[András Csáki]], [[gitaristo]] * [[József Császár]], kemiisto * [[Bálint Csatári]], geografo * [[Dezső Csejtei]], [[filozofo]] * [[Ervin Cséka]], juĝisto * [[István Csekey]], juristo * [[János Csengery]], [[filozofo]] * [[János Csirik]], matematikisto * [[Károly Csúri]], [[germanisto]] * [[Ottó Czúcz]], juristo == D == * [[László Dobszay (kuracisto)]] * [[József Dombi]], fizikisto * [[Ágnes Dukkon]], literaturhistoriisto * [[Lajos Duró]], psikologo == E == * [[Kálmán Eperjessy]], [[publikigisto]] * [[János Erdélyi (mineralogo)]] * [[Zoltán Ésik]], matematikisto * [[Zoltán E. Szabó]], instruisto == F == * [[Andrea Farsang]], agrogeologo * [[Erzsébet Fazekas]], historiisto * [[Tamás Fazekas]], kuracisto * [[György Fekete (kuracisto)]] * [[Lipót Fejér]], [[matematikisto]] * [[Pál Fejes]], kemiisto * [[István Ferincz]], [[filologio|filologo]] * [[Ferenc Finkey]], juristo * [[Csaba Földes]], [[germanisto]] * [[István Fried]], literaturhistoriisto * [[Márta Fülöp]], psikologo * [[László Füzi]], kritikisto == G == * [[Róbert Gábriel]], [[biologo]] * [[László Gallé (biologo)]] * [[Tibor Gánti]], [[biokemiisto]] * [[László Garai]], psikologo * [[István Gedai]], arkeologo * [[György Geréb]], psikologo * [[Jenő Gergely (psikologo)]] * [[Ferenc Gilde]], kemiisto * [[Zoltán Gombocz]], [[filologo]] * [[Pál Greguss (botanikisto)]] * [[Ferenc Grezsa (kritikisto)]] * [[László Guczi]], kemiisto * [[Sándor Gulyás (plantanatomo)]] * [[Csilla Gyémánt]], teatrohistoriisto * [[Sándor Gyimesi]], arkivisto * [[Tibor Gyimóthy]], [[komputikisto]] * [[István Györffy (botanikisto)]] * [[Ferenc Győri]], geografo == H == {{Div col|cols = 2}} * [[Alfréd Haar]], matematikisto * [[Lajos Hackl]], kemiisto * [[Aladár Halász]], advokato * [[Előd Halász]], filologo * [[József Halasy-Nagy]], filozofo * [[Miklós Halmos]], kemiisto * [[Imre Hamar]], [[ĉinologo]] * [[András Hegedűs]], juristo * [[László Heka]], juristo * [[Ágnes Heller]], filozofo * [[János Hemmert]], pentristo * [[Aurél Hencz]], bibliotekisto * [[István Egyed Hermann]], monaĥo * [[Ferenc Hézső]], pentristo * [[Alfréd Hille]], piloto, meteologo * [[József Híres]], kemiisto * [[Endre Hőgyes]], [[farmaciisto]] * [[Judit Hohmann]], farmaciisto * [[Ferenc Horusitzky]], geologo * [[Barna Horváth]], juristo * [[Imre Horváth (biologo)]] * [[István Károly Horváth]], klasikisto * [[János Horváth (fizikisto)]] * [[János Horváth (mikrobiologo)]] * [[József Horváth (kemiisto)]] * [[Zoltán Horváth (budhisto)]] * [[András Huhn]], matematikisto * [[Péter Huhn]], kemiisto * [[István Huszák]], [[neŭrologo]] {{Div col end}} == I == * [[József Imre]], kirurgo * [[József Imre (1851)]], kuracisto * [[Sándor Imre (pedagogo)]] * [[Béla Issekutz]], farmaciisto * [[Imre Izsák]], [[astronomo]] == J == * [[Gyula Jáki]], kirurgo * [[László Jakucs]], [[speleologo]] * [[László Jankovich (prosektoro)]] == K == {{Div col|cols = 2}} * [[László Kalmár]], matematikisto * [[Dezső Kalocsai]], marksisto * [[Béla Kanyó]], kuracisto * [[Zoltán Kanyó]], [[germanisto]] * [[Ede Kapuy]], fizikisto * [[István Karády]], kuracisto * [[Judit Karafiáth]], literaturisto * [[Sándor Károly (lingvisto)]] * [[László Karsai]], historiisto * [[Péter Katona]], [[marksisto|marksisto]] * [[Ármin Kecskeméti]], [[rabeno]] * [[Tamás Keczer]], instruisto * [[Zoltán Kelemen (literaturisto)]] * [[Lajos Kemény]], kuracisto * [[Erzsébet Keményné Gyimes]], psikologo * [[István Kenesei]], lingvisto * [[Béla Kerékjártó]], matematikisto * [[István Ketskeméty]], fizikisto * [[Ferenc Kevei]], [[mikrobiologo]] * [[A. Sándor Kiss]], kemiisto * [[Albert Kiss (juristo)]] * [[Árpád Kiss (kemiisto, 1889)]] * [[Ferenc Kiss (literaturhistoriisto)]] * [[Sándor Klein]], psikologo * [[Éva Kocziszky]], literaturisto * [[Károly Kogutowicz]], [[geografo]] * [[Zoltán Kolláth]], astronomo * [[Sándor Kolosváry]], juristo * [[Miklós Koltay]], kuracisto * [[György Koppány (meteologo)]] * [[Éva Korenchy]], lingvisto * [[Mihály Korom (historiisto)]] * [[Emil Korpás]], geografo * [[Ignác Kosutány]], juristo * [[Ferenc Kószó]], kemiisto * [[Ilona Kovács (literaturisto)]] * [[István Kosztándi]], violonisto * [[Lajos Kovács (geologo)]] * [[Zoltán Kovács (geografo)]] * [[Zoltán Ambrus Kovács]], [[psikiatro]] * [[Zoltán Kőváry]], psikologo * [[Attila Krajcsi]], psikologo * [[Jenő Kramár]], kuracisto * [[Endre Krolopp]], moluskisto * [[Pál Kubinyi]], ginekologo * [[Ferenc Kukán]], kuracisto * [[Zsuzsanna Kulcsár (historiisto)]] {{Div col end}} == L == * [[Sándor Láng]], geografo * [[Imre Lengyel]], ekonomikisto * [[István Lipka]], matematikisto * [[Pál Lipták (antropologo)]] * [[Alpár Losoncz]], altlerneja instruisto * [[László Lovász]], matematikisto * [[Adolf Lukáts]], juristo * [[Gábor Lusztig]], patologo * [[Tibor Lutter]], literaturhistoriisto == M == * [[Pál Maday]], lokhistoriisto * [[Zoltán Majó]], ekonomo * [[László Makra]], klimatologo * [[Elemér Mályusz]], [[historiisto]] * [[Sándor Márki]], historiisto * [[Péter Márki-Zay]], urbestro * [[Károly Marót]], filozofo * [[János Martonyi (politikisto)]] * [[István Martzy]], ginekologo * [[Béla Matkovics]], biologo * [[Judit Méray]], kuracisto * [[Gusztáv Merényi]], kuracisto * [[Artúr Meszlény]], juristo * [[Iván Meznerics]], [[bankisto]] * [[Tibor Mikola]], lingvisto * [[Emil Minker]], farmakologo * [[Dezső Miskolczy]], neŭrologo * [[László Móczár]], entomologo * [[Gyula Molnár (klarnetisto)]] * [[István Monok]], bibliotekisto * [[Gyula Moór]], juristo * [[József Morvay]], farmaciisto == N == * [[Ernő Nagy]], juristo * [[Csongor István Nagy]], juristo == O == * [[Ferenc Obál (pli juna)]], neŭrobiologo * [[Ilona Oláhné Béládi]], [[virologo]] * [[Jenő Ormos]], patologo * [[László Orosz (biologo)]] == P == * [[Péter Paczolay]], juristo * [[István Pálinkó]], kemiisto * [[András Patyi]], juĝisto * [[György Péczely]], meteologo * [[József Perbíró]], juristo * [[László Péter (bibliotekisto)]] * [[Ferenc Pintér (fizikisto)]] * [[Ödön Polner]], juristo * [[Éva Pócs]], etnografo * [[Ferenc Poór]], kuracisto * [[Béla Purjesz]], kuracisto, rektoro * [[Ildikó Puskás]], hindologo == R == * [[Mihály Racsmány]], psikologo * [[Tibor Radó]], matematikisto * [[Tamás Rávnay]], dermatologo * [[László Rédei]], matematikisto * [[Frigyes Riesz]], matematikisto * [[Gusztáv Rigler]], kuracisto * [[István Rusznyák]], kuracisto * [[József Ruszoly]], jurhistoriisto == S == {{Div col|cols = 2}} * [[István Sándor (etnografo)]] * [[Klára Sándor]], turkologo * [[Szabolcs Sándor]], dirigento * [[István Schneller]], pedagogo * [[István Simon (biofizikisto)]] * [[Bódog Somló]], juristo * [[Rita Sonkodi]], pentristo * [[Károly Streitman]], pediatro * [[Balázs Sudár]], turkologo * [[László Szilasi]], literaturisto * [[Tamás Sulyok]], konstitucia juĝisto * [[Pál Sümegi]], geologo * [[Éva Zsuzsanna Szabó]], psikologo * [[Gábor Szabó (inĝeniero)]] * [[György Szabó (kuracisto)]] * [[József Szabó (kuracisto)]] * [[Pál Zoltán Szabó]], geografo * [[Anna Mária Szász]], literaturhistoriisto * [[Gábor Szász]], matematikisto * [[Gyöngyi Szathmáry]], skulptisto * [[Katalin Szegvári]], [[raportisto]] * [[István Székely (juristo)]] * [[Sándor Székely (partilaboristo)]] * [[Ferenc Szekeres]], grafikisto * [[Gusztáv Szelényi]], [[entomologo]] * [[Klára Széles]], literaturisto * [[Ágnes Szendrei]], matematikisto * '''[[Albert Szent-Györgyi]]''', [[biokemiisto]], Nobel-premiito * [[Csaba Ferenc Szigeti]], kritikisto * [[Lajos Sándor Szigeti]], kritikisto * [[János Szilárd]], kuracisto * [[Lajos Szilassi]], matematikisto * [[Jenő Szilbereky]], juĝisto * [[Endre Szkárosi]], poeto * [[Béla Szőkefalvi-Nagy]], matematikisto * [[Ágnes Szokolszky]], psikologo * [[Ildikó Szondi]], statistikisto * [[Ferenc Szontágh]], kuracisto * [[György Endre Szőnyi]], kulturhistoriisto * [[István Szórády]], kuracisto * [[László Szörényi (kritikisto)]] {{Div col end}} == T == * [[József Takáts (kritikisto)]] * [[László Tápay-Szabó]], ĵurnalisto * [[Mária Temesi]], operkantisto * [[Béla Tettamanti (pedagogo)]] * [[Ágota Tóth]], kemiisto * [[Károly Tóth (dekano)]] * [[Károly Tóth (juristo)]] * [[László Tóth (historiisto)]] * [[László Trócsányi]], juristo * [[Sándor Kornél Tury]], juristo == U == * [[Jenő Újfalusi Németh]], [[filologio|filologo]] == V == * [[György Mihály Vajda]], literaturhistoriisto * [[Zsuzsanna Vajda]], psikologo * [[Imre Várady (literaturhistoriisto)]] * [[Ilona Varga (historiisto)]] * [[József Veczkó]], psikologo * [[Tibor Venkei]], kuracisto * [[Dezső Veszprémy]], kuracisto * [[Irén Vincze]], kemiisto * [[László Vinkler]], pentristo * [[Lívia Vizsolyi]], fagotisto == W == * [[Richárd Wagner (geografo)]] * [[István Winkler]], psikologo * [[Gyula Wojtilla]], hindologo == Z == * [[László Z. Karvalics]], informadikisto * [[András Zakar (psikologo)]] == Fontoj == La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. [[Kategorio:Scienca Universitato de Szeged]] [[Kategorio:Listoj]] p6ce8y4aiflxo3zj9hqgiid1opd1mfy 9369172 9369089 2026-05-09T11:15:10Z Crosstor 3176 /* G */ 9369172 wikitext text/x-wiki Jen listo de elektitaj instruistoj en [[Scienca Universitato de Szeged]] (nature la listo etendiĝas al pli fruaj nomoj de la universitato ekde la fondo kaj ankaŭ al la aliĝintaj altlernejoj): *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Dezső Ágai]], [[advokato]] * [[György Ágoston (instruisto)]] * [[Antal Almási]], [[juĝisto]] * [[István Altorjay]], [[kirurgo]] * [[György Antalffy]], [[juristo]] * [[István Apáthy]], [[zoologo]] * [[Ákos Bertalan Apatóczky]], ĉinologo * [[Lajos Armentano]], [[hematologio|hematologo]] == B == {{Div col|cols = 2}} * [[Mária B. Szendrei]], matematikisto * [[László Babiczky]], reĝisoro * [[Géza Bakonyi]], bibliotekisto * [[Ferenc Bakos]], vortaristo * [[Tibor Bakos]], instruisto * [[Péter Elemér Balás]], juristo * [[Mihály Balázs (literaturhistoriisto)]] * [[József Baló]], [[anatomio|anatomo]] * [[Ernő Balogh (onkologo)]] * [[Kálmán Balogh (geologo)]] * [[Tibor Balogh (filozofo)]] * [[Dénes Bara]], patologo * [[Károly Barakonyi]], [[inĝeniero]] * [[Róza Baranyai]], ekonomo * [[Erzsébet Baranyai]], psikologo * [[Zoltán Baranyai]], diplomato * [[Sándor Bárdi]], [[operkantisto]] * [[István Bárdosi]], juristo * [[István Bartók]], patologo * [[Lajos Bartucz]], [[antropologo]] * [[Imre Bata]], literaturhistoriisto * [[Tibor Bellon]], muzeestro * [[László Benkő (instruisto)]] * [[László Berek]], radiologo * [[György Berencsi (bakteriologo)]] * [[Ferenc Berencz]], fizikisto * [[Péter Beretzk]], kuracisto, ornitologo * [[Gábor Bernáth]], kemiisto * [[Géza Birkás]], literaturhistoriisto * [[Zoltán Bíró]], politikisto * [[László Blazovich]], historiisto * [[Kriszta Bódis]], reĝisoro * [[Cecil Pál Bognár]], benediktano * [[János Bodnár]], kemiisto * [[Géza Bodolay]], reĝisoro * [[Endre Bojtár]], tradukisto * [[János Bóka]], [[ministro]] * [[Zsolt Boldogkői]], [[biologo]] * [[Enikő Bollobás]], literaturhistoriisto * [[Lajos Bólya]], juristo * [[György Bónis]], [[juristo]] * [[Gábor Boros (filozofihistoriisto)]] * [[Mihály Boros]], anestezisto * [[Ödön Both]], jurhistoriisto * [[Katalin Botos]], [[ekonomikisto]] * [[István Bugyi]], kirurgo * [[Károly Burger]], ginekologo * [[László Buza]], juristo {{Div col end}} == C == * [[Jenő Cholnoky]], [[geografo]] * [[Győző Concha]], [[politikisto]] * [[Béla Csákány (matematikisto)]] * [[András Csáki]], [[gitaristo]] * [[József Császár]], kemiisto * [[Bálint Csatári]], geografo * [[Dezső Csejtei]], [[filozofo]] * [[Ervin Cséka]], juĝisto * [[István Csekey]], juristo * [[János Csengery]], [[filozofo]] * [[János Csirik]], matematikisto * [[Károly Csúri]], [[germanisto]] * [[Ottó Czúcz]], juristo == D == * [[László Dobszay (kuracisto)]] * [[József Dombi]], fizikisto * [[Ágnes Dukkon]], literaturhistoriisto * [[Lajos Duró]], psikologo == E == * [[Kálmán Eperjessy]], [[publikigisto]] * [[János Erdélyi (mineralogo)]] * [[Zoltán Ésik]], matematikisto * [[Zoltán E. Szabó]], instruisto == F == * [[Andrea Farsang]], agrogeologo * [[Erzsébet Fazekas]], historiisto * [[Tamás Fazekas]], kuracisto * [[György Fekete (kuracisto)]] * [[Lipót Fejér]], [[matematikisto]] * [[Pál Fejes]], kemiisto * [[István Ferincz]], [[filologio|filologo]] * [[Ferenc Finkey]], juristo * [[Csaba Földes]], [[germanisto]] * [[István Fried]], literaturhistoriisto * [[Márta Fülöp]], psikologo * [[László Füzi]], kritikisto == G == * [[Róbert Gábriel]], [[biologo]] * [[László Gallé (biologo)]] * [[Tibor Gánti]], [[biokemiisto]] * [[László Garai]], psikologo * [[István Gedai]], arkeologo * [[György Geréb]], psikologo * [[Jenő Gergely (psikologo)]] * [[Ferenc Gilde]], kemiisto * [[Zoltán Gombocz]], [[filologo]] * [[Márta Görög]], ministro * [[Pál Greguss (botanikisto)]] * [[Ferenc Grezsa (kritikisto)]] * [[László Guczi]], kemiisto * [[Sándor Gulyás (plantanatomo)]] * [[Csilla Gyémánt]], teatrohistoriisto * [[Sándor Gyimesi]], arkivisto * [[Tibor Gyimóthy]], [[komputikisto]] * [[István Györffy (botanikisto)]] * [[Ferenc Győri]], geografo == H == {{Div col|cols = 2}} * [[Alfréd Haar]], matematikisto * [[Lajos Hackl]], kemiisto * [[Aladár Halász]], advokato * [[Előd Halász]], filologo * [[József Halasy-Nagy]], filozofo * [[Miklós Halmos]], kemiisto * [[Imre Hamar]], [[ĉinologo]] * [[András Hegedűs]], juristo * [[László Heka]], juristo * [[Ágnes Heller]], filozofo * [[János Hemmert]], pentristo * [[Aurél Hencz]], bibliotekisto * [[István Egyed Hermann]], monaĥo * [[Ferenc Hézső]], pentristo * [[Alfréd Hille]], piloto, meteologo * [[József Híres]], kemiisto * [[Endre Hőgyes]], [[farmaciisto]] * [[Judit Hohmann]], farmaciisto * [[Ferenc Horusitzky]], geologo * [[Barna Horváth]], juristo * [[Imre Horváth (biologo)]] * [[István Károly Horváth]], klasikisto * [[János Horváth (fizikisto)]] * [[János Horváth (mikrobiologo)]] * [[József Horváth (kemiisto)]] * [[Zoltán Horváth (budhisto)]] * [[András Huhn]], matematikisto * [[Péter Huhn]], kemiisto * [[István Huszák]], [[neŭrologo]] {{Div col end}} == I == * [[József Imre]], kirurgo * [[József Imre (1851)]], kuracisto * [[Sándor Imre (pedagogo)]] * [[Béla Issekutz]], farmaciisto * [[Imre Izsák]], [[astronomo]] == J == * [[Gyula Jáki]], kirurgo * [[László Jakucs]], [[speleologo]] * [[László Jankovich (prosektoro)]] == K == {{Div col|cols = 2}} * [[László Kalmár]], matematikisto * [[Dezső Kalocsai]], marksisto * [[Béla Kanyó]], kuracisto * [[Zoltán Kanyó]], [[germanisto]] * [[Ede Kapuy]], fizikisto * [[István Karády]], kuracisto * [[Judit Karafiáth]], literaturisto * [[Sándor Károly (lingvisto)]] * [[László Karsai]], historiisto * [[Péter Katona]], [[marksisto|marksisto]] * [[Ármin Kecskeméti]], [[rabeno]] * [[Tamás Keczer]], instruisto * [[Zoltán Kelemen (literaturisto)]] * [[Lajos Kemény]], kuracisto * [[Erzsébet Keményné Gyimes]], psikologo * [[István Kenesei]], lingvisto * [[Béla Kerékjártó]], matematikisto * [[István Ketskeméty]], fizikisto * [[Ferenc Kevei]], [[mikrobiologo]] * [[A. Sándor Kiss]], kemiisto * [[Albert Kiss (juristo)]] * [[Árpád Kiss (kemiisto, 1889)]] * [[Ferenc Kiss (literaturhistoriisto)]] * [[Sándor Klein]], psikologo * [[Éva Kocziszky]], literaturisto * [[Károly Kogutowicz]], [[geografo]] * [[Zoltán Kolláth]], astronomo * [[Sándor Kolosváry]], juristo * [[Miklós Koltay]], kuracisto * [[György Koppány (meteologo)]] * [[Éva Korenchy]], lingvisto * [[Mihály Korom (historiisto)]] * [[Emil Korpás]], geografo * [[Ignác Kosutány]], juristo * [[Ferenc Kószó]], kemiisto * [[Ilona Kovács (literaturisto)]] * [[István Kosztándi]], violonisto * [[Lajos Kovács (geologo)]] * [[Zoltán Kovács (geografo)]] * [[Zoltán Ambrus Kovács]], [[psikiatro]] * [[Zoltán Kőváry]], psikologo * [[Attila Krajcsi]], psikologo * [[Jenő Kramár]], kuracisto * [[Endre Krolopp]], moluskisto * [[Pál Kubinyi]], ginekologo * [[Ferenc Kukán]], kuracisto * [[Zsuzsanna Kulcsár (historiisto)]] {{Div col end}} == L == * [[Sándor Láng]], geografo * [[Imre Lengyel]], ekonomikisto * [[István Lipka]], matematikisto * [[Pál Lipták (antropologo)]] * [[Alpár Losoncz]], altlerneja instruisto * [[László Lovász]], matematikisto * [[Adolf Lukáts]], juristo * [[Gábor Lusztig]], patologo * [[Tibor Lutter]], literaturhistoriisto == M == * [[Pál Maday]], lokhistoriisto * [[Zoltán Majó]], ekonomo * [[László Makra]], klimatologo * [[Elemér Mályusz]], [[historiisto]] * [[Sándor Márki]], historiisto * [[Péter Márki-Zay]], urbestro * [[Károly Marót]], filozofo * [[János Martonyi (politikisto)]] * [[István Martzy]], ginekologo * [[Béla Matkovics]], biologo * [[Judit Méray]], kuracisto * [[Gusztáv Merényi]], kuracisto * [[Artúr Meszlény]], juristo * [[Iván Meznerics]], [[bankisto]] * [[Tibor Mikola]], lingvisto * [[Emil Minker]], farmakologo * [[Dezső Miskolczy]], neŭrologo * [[László Móczár]], entomologo * [[Gyula Molnár (klarnetisto)]] * [[István Monok]], bibliotekisto * [[Gyula Moór]], juristo * [[József Morvay]], farmaciisto == N == * [[Ernő Nagy]], juristo * [[Csongor István Nagy]], juristo == O == * [[Ferenc Obál (pli juna)]], neŭrobiologo * [[Ilona Oláhné Béládi]], [[virologo]] * [[Jenő Ormos]], patologo * [[László Orosz (biologo)]] == P == * [[Péter Paczolay]], juristo * [[István Pálinkó]], kemiisto * [[András Patyi]], juĝisto * [[György Péczely]], meteologo * [[József Perbíró]], juristo * [[László Péter (bibliotekisto)]] * [[Ferenc Pintér (fizikisto)]] * [[Ödön Polner]], juristo * [[Éva Pócs]], etnografo * [[Ferenc Poór]], kuracisto * [[Béla Purjesz]], kuracisto, rektoro * [[Ildikó Puskás]], hindologo == R == * [[Mihály Racsmány]], psikologo * [[Tibor Radó]], matematikisto * [[Tamás Rávnay]], dermatologo * [[László Rédei]], matematikisto * [[Frigyes Riesz]], matematikisto * [[Gusztáv Rigler]], kuracisto * [[István Rusznyák]], kuracisto * [[József Ruszoly]], jurhistoriisto == S == {{Div col|cols = 2}} * [[István Sándor (etnografo)]] * [[Klára Sándor]], turkologo * [[Szabolcs Sándor]], dirigento * [[István Schneller]], pedagogo * [[István Simon (biofizikisto)]] * [[Bódog Somló]], juristo * [[Rita Sonkodi]], pentristo * [[Károly Streitman]], pediatro * [[Balázs Sudár]], turkologo * [[László Szilasi]], literaturisto * [[Tamás Sulyok]], konstitucia juĝisto * [[Pál Sümegi]], geologo * [[Éva Zsuzsanna Szabó]], psikologo * [[Gábor Szabó (inĝeniero)]] * [[György Szabó (kuracisto)]] * [[József Szabó (kuracisto)]] * [[Pál Zoltán Szabó]], geografo * [[Anna Mária Szász]], literaturhistoriisto * [[Gábor Szász]], matematikisto * [[Gyöngyi Szathmáry]], skulptisto * [[Katalin Szegvári]], [[raportisto]] * [[István Székely (juristo)]] * [[Sándor Székely (partilaboristo)]] * [[Ferenc Szekeres]], grafikisto * [[Gusztáv Szelényi]], [[entomologo]] * [[Klára Széles]], literaturisto * [[Ágnes Szendrei]], matematikisto * '''[[Albert Szent-Györgyi]]''', [[biokemiisto]], Nobel-premiito * [[Csaba Ferenc Szigeti]], kritikisto * [[Lajos Sándor Szigeti]], kritikisto * [[János Szilárd]], kuracisto * [[Lajos Szilassi]], matematikisto * [[Jenő Szilbereky]], juĝisto * [[Endre Szkárosi]], poeto * [[Béla Szőkefalvi-Nagy]], matematikisto * [[Ágnes Szokolszky]], psikologo * [[Ildikó Szondi]], statistikisto * [[Ferenc Szontágh]], kuracisto * [[György Endre Szőnyi]], kulturhistoriisto * [[István Szórády]], kuracisto * [[László Szörényi (kritikisto)]] {{Div col end}} == T == * [[József Takáts (kritikisto)]] * [[László Tápay-Szabó]], ĵurnalisto * [[Mária Temesi]], operkantisto * [[Béla Tettamanti (pedagogo)]] * [[Ágota Tóth]], kemiisto * [[Károly Tóth (dekano)]] * [[Károly Tóth (juristo)]] * [[László Tóth (historiisto)]] * [[László Trócsányi]], juristo * [[Sándor Kornél Tury]], juristo == U == * [[Jenő Újfalusi Németh]], [[filologio|filologo]] == V == * [[György Mihály Vajda]], literaturhistoriisto * [[Zsuzsanna Vajda]], psikologo * [[Imre Várady (literaturhistoriisto)]] * [[Ilona Varga (historiisto)]] * [[József Veczkó]], psikologo * [[Tibor Venkei]], kuracisto * [[Dezső Veszprémy]], kuracisto * [[Irén Vincze]], kemiisto * [[László Vinkler]], pentristo * [[Lívia Vizsolyi]], fagotisto == W == * [[Richárd Wagner (geografo)]] * [[István Winkler]], psikologo * [[Gyula Wojtilla]], hindologo == Z == * [[László Z. Karvalics]], informadikisto * [[András Zakar (psikologo)]] == Fontoj == La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. [[Kategorio:Scienca Universitato de Szeged]] [[Kategorio:Listoj]] 82gjy2t0rf4zkyg953i3ng7wzhvakh0 0 532613 9368862 9235376 2026-05-08T13:37:24Z Crosstor 3176 /* I */ 9368862 wikitext text/x-wiki Jen listo de profesoroj kaj aliaj signifaj [[instruisto]]j en [[Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto]] (elekto): *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Sándor Abonyi]] * [[András Ádám (atomfizikisto)]] * [[Hubert Pál Álgyay]] * [[László Alföldi]] * [[Béla Andrásfai]] * [[János Antal (fizikisto)]] * [[Sándor Arany]] * [[István Artinger]] * [[Emil Asboth]] == B == {{Div col|cols = 2}} * [[Zoltán Bacskay]] * [[Mihály Balázs]] * [[Lajos Balcza]] * [[Kornél Pál Bánsági]] * [[Éva Bányai (kemiisto)]] * [[Alfréd Bardon]] * [[István Bársony (inĝeniero)]] * [[Mihály Bauer]] * [[Zoltán Bay]] * [[Zsigmond Bernauer]] * [[Géza Binder-Kotrba]] * [[Béla Bittó]] * [[Gábor Biró (fizikisto)]] * [[Elek Bognár]] * [[Géza Bognár]] * [[Elemér Bölcskei]] * [[Géza Boleman]] * [[Andor Börcsök]] * [[Géza Boross (pentristo)]] * [[Zoltán Boross (ekonomikisto)]] * [[Elemér Borotvás]] * [[Béla Borsos]] * [[József Borsos (arkitekto)]] * [[Béla Borvendég]] * [[Géza Braun]] * [[Béla Bresztovszky]] * [[András Bródy (ekonomikisto)]] * [[László Buday (statistikisto)]] {{Div col end}} == C == * [[Ferenc Callmeyer]] * [[Tibor Cholnoky]] * [[Károly Conlegner]] * [[László Csaba (arkitekto)]] * [[Frigyes Csáki]] * [[Judit Csanádi]] * [[Károly Csányi]] * [[József Csemegi]] * [[Jenő Cserháti]] * [[György Csete]] * [[Miklós Csics]] * [[Andor Csizmadia]] * [[János Csonka]] * [[Csaba Csontos]] * [[Zoltán Csűrös]] * [[Adolf Czakó]] * [[József Czégi]] * [[Győző Czigler]] == D == * [[Imre Dégen]] * [[György Dénes (speleologo)]] * [[Ákos Detrekői]] * [[Gábor Domokos]] * [[László Dunai]] * [[Ede Dvorák]] == E == * [[Aladár Edvi Illés (inĝeniero)]] * [[Jenő Egerváry]] * [[István Egyed]] * [[János Eisler]] * [[Dezső Ekler]] * [[Antal Eperjessy]] * [[János Erdélyi (mineralogo)]] * [[Zsigmond Erdélyszky]] * [[László Erdey]] * [[Károly Ereky]] * [[Róbert Ertl]] == F == * [[Gusztáv Fáber]] * [[Antal Fasching]] * [[Péter István Faragó]] * [[László Fári]] * [[Zoltán Farkasdy]] * [[György Fekete (trafikinĝeniero)]] * [[István Fenyő (matematikisto)]] * [[István Feuer]] * [[Lajos Fialovszky]] * [[Endre Flórián]] * [[Péter Földes]] * [[Aladár Földvári]] * [[Ernő Friedmann]] == G == {{Div col|cols = 2}} * [[Lajos Gádoros]] * [[Tibor Gallai]] * [[Péter Gáspár (inĝeniero)]] * [[László Gáspárdy]] * [[Árpád Gerecs]] * [[Jenő Gergely (historiisto)]] * [[Zsigmond Gerlóczy]] * [[László Gerő (arkitekto)]] * [[Géza Ghyczy]] * [[László Gillemot]] * [[Jenő Gilyén]] * [[Mihály Gohér]] * [[Károly Goldziher]] * [[Pál Gombás]] * [[Béla Gonda]] * [[Jenő Gondár]] * [[Jenő Görög]] * [[Pál Granasztói]] * [[Béla Grega]] * [[Pál Greguss (fizikisto)]] * [[Gyula Greschik]] * [[Gábor Groffits]] * [[József Gruber]] * [[László Guczi]] * [[Zoltán Gulyás]] * [[István Gyarmati]] * [[Tamás Gyenes]] * [[József Györki]] * [[Géza Gyulai]] {{Div col end}} == H == {{Div col|cols = 2}} * [[Zsigmond Habuda]] * [[Károly Hadaly]] * [[József Hajas]] * [[György Hajós]] * [[György Hajós (maŝininĝeniero)]] * [[András Halász]] * [[Ottó Haszpra]] * [[Gyula Háry]] * [[István Hazay]] * [[Bertalan Hazslinszky]] * [[Károly Héberger]] * [[Zoltán Hennyey]] * [[Miksa Herrmann]] * [[Alfréd Hille]] * [[Zoltán Hindy]] * [[Miklós Hofer]] * [[Tibor Hoffmann]] * [[János Hollub]] * [[Lajos Homoródi]] * [[Rezső Honti]] * [[Gyula Horgos]] * [[Miklós Horler]] * [[László Hornicsek]] * [[János Horváth (fizikisto)]] * [[László Gábor Horváth]] * [[Dezső Hültl]] * [[Béla Husz]] {{Div col end}} == I == * [[Károly Ihrig]] * [[Sándor Imre (pedagogo)]] * [[Sándor Imre (telekomunikadisto)]] * [[Tamás Insperger]] * [[László Irmédi-Molnár]] * [[László Irsy]] * [[Edvin Istvánffy]] * [[Gyula Istvánfi]] == J == * [[József Jankó]] * [[Ödön Jónás]] * [[János Józsa (hidrologo)]] * [[Károly Jubál]] * [[Andor Zoltán Juhász]] * [[Kálmán János Juhász]] * [[Károly Jurcsik]] == K == {{Div col|cols = 2}} * [[Kálmán Kádas]] * [[Gyula Kadocsa]] * [[Károly Kaiser]] * [[István Kákonyi]] * [[Miklós Kampis]] * [[Ernő Kánya]] * [[Ede Kapuy]] * [[Jenő Kapy]] * [[György Kardos]] * [[György Zoltán Károlyi]] * [[Károly Kaszás]] * [[János Katona]] * [[László Kazinczy]] * [[József Péter Kerényi]] * [[Károly Róbert Kertész]] * [[György Miklós Keserű]] * [[Gyula Keszler]] * [[György Kévés]] * [[Jenő Kismarty-Lechner]] * [[György Kiss (psikologo)]] * [[István Kiss (arkitekto, 1857)]] * [[Emil Klafszky]] * [[Árpád Klatsmányi]] * [[Sándor Klein]] * [[Mihály Klimm]] * [[Ferenc Koch (geografo)]] * [[Lajos Kollár]] * [[Zoltán Komondy]] * [[Sándor Konkoly-Thege]] * [[Albert Kónya]] * [[Ágoston Körmendy]] * [[György Korompay]] * [[Gyula Kovács (bestokuracisto)]] * [[Ilona Kovács (psikologo)]] * [[István Kovács (fizikisto)]] * [[Jenő Kovács (kemiisto)]] * [[Sebestény Aladár Kovács]] * [[Ernő Kovácsházy]] * [[Ferenc Kováts]] * [[László Kozma]] * [[Gyula Kőnig]] * [[Antal Kövesi]] * [[Ferenc Kövessi]] * [[Lajos Kozma (arkitekto)]] * [[György Kozmann]] * [[János Kriesch]] * [[István Kruspér]] * [[József Kürschák]] {{Div col end}} == L == * [[Sándor Lakos]] * [[Dezső Laky]] * [[Károly Láng]] * [[Antal Lázár]] * [[Pál Lázár L.]] * [[Ferenc Lénárd]] * [[Aurél Liffa]] * [[Sándor Lipthay]] * [[Lajos Lóczy]] * [[József Lőrincz (arkitekto)]] * [[Endre Lőrinczy]] * [[Gyula Luckhaub]] * [[Kálmán Lux]] * [[László Lux]] == M == {{Div col|cols = 2}} * [[Árpád Macskásy]] * [[László Mados]] * [[Máté Major]] * [[Gyula Mandello]] * [[György Mándy]] * [[Hugó Márki]] * [[András Márkus (informatikisto)]] * [[Géza Maróti]] * [[Jolán Mátrai]] * [[Béla Mauritz]] * [[István Medgyaszay]] * [[Zoltán Méhes]] * [[Tibor Meisel]] * [[Tibor Melczer]] * [[István Menyhárd]] * [[Antal Mihálka]] * [[Vilmos Misángyi]] * [[József Mitterpacher]] * [[Péter Mizsey]] * [[Ödön Moiret]] * [[Zoltán Morlin]] * [[Károly Muraközy]] * [[Ádám Muttnyánszky]] {{Div col end}} == N == * [[Róbert Nádler]] * [[Csongor István Nagy]] * [[Dezső Nagy (inĝeniero)]] * [[Elemér Nagy (arkitekto)]] * [[Tamás Nagy (arkitekto)]] * [[Antal Nemcsics]] * [[Tihamér Nemes]] * [[Endre Németh]] * [[József János Nemetz]] * [[Károly Neumann]] * [[György Nógrádi]] * [[Gyula Nyúl]] * [[László Nyulászi]] == O == * [[Béla Ohmann]] * [[Miklós Olgyay]] * [[Huba Őry]] * [[Antal Osztrovszky]] == P == * [[László Pap]] * [[Elemér Papp]] * [[Ferenc Papp (geologo)]] * [[Ivan Paskvić]] * [[Lajos Pásztorniczky]] * [[Samu Pecz]] * [[József Pelikán]] * [[Imre Perényi (arkitekto)]] * [[Sándor Pettenkoffer]] * [[József Petzelt]] * [[Ferenc Pfaff]] * [[Vilmos Pillitz]] * [[Jenő Plank]] * [[János Pleidell]] * [[Jenő Pócza]] * [[Frigyes Pogány]] * [[Imre Pöschl]] * [[Margit Potyondi]] * [[Ernő Pungor]] * [[László Putnoky]] == R == * [[Imre Rábai]] * [[Mihály Racsmány]] * [[Gusztáv Rados]] * [[Jenő Rados]] * [[Kornél Rados]] * [[János Rathmann]] * [[Ferenc Rausch]] * [[Lajos Rauscher]] * [[István Rédey]] * [[Emil Regőczi]] * [[István Reiman]] * [[Péter Reimholz]] * [[Péter Reischl]] * [[Pál Révész]] * [[Sándor Rohringer]] * [[András Román]] * [[Lajos Romsauer (matematikisto)]] * [[Ferenc Ronkay]] * [[Pál Rózsa (matematikisto)]] * [[Ernő Rubik (inĝeniero)]] * [[Pál Rudnyánszky]] * [[István Rusznák]] == S == {{Div col|cols = 3}} * [[Pál Salamin]] * [[István Sályi]] * [[János Sándor (fizikisto)]] * [[Gyula Sándy]] * [[Tamás Sárközy]] * [[Géza Sasvári]] * [[Ferenc Sávoly]] * [[Ferenc Schafarzik]] * [[Vilmos Scherman]] * [[Károly Schilberszky]] * [[Emil Schimanek]] * [[Aladár Schleicher]] * [[Rezső Schmid]] * [[Adolf Schmidl]] * [[István Schrodt]] * [[Frigyes Schulek]] * [[Zoltán Schréter]] * [[Károly Simonyi]] * [[Zoltán Skriba]] * [[Sándor Sólymos]] * [[Sándor Söpkéz]] * [[Pál Sporzon (1831)]] * [[Mihály Stefán]] * [[József Sütő]] * [[Gyula Sváb]] * [[Ferenc Szabadváry]] * [[András György Szabó]] * [[Gábor Szabó (inĝeniero)]] * [[Gusztáv Szabó]] * [[Máté Dániel Szabó]] * [[József Szalay (inĝeniero)]] * [[Miklós Szalay (inĝeniero)]] * [[Károly Szandház]] * [[Gábor Szász]] * [[Mária Szatmáriné Balogh]] * [[Győző Szebehely]] * [[Antal Szécsi (skulptisto)]] * [[György Székely (kemiisto)]] * [[Jenő Szendrői]] * [[István Szenes]] * [[Aladár Szentmártony]] * [[Tibor Szentmártony]] * [[György Szigeti]] * [[Gyula Szilágyi (kemiisto)]] * [[Wanda Szyksznian]] * [[Adolf Szücs]] {{Div col end}} == T == * [[Gábor Tari (pentristo)]] * [[László Telegdy-Kováts]] * [[Béla Tettamanti (pedagogo)]] * [[István Thamm]] * [[Kálmán Tihanyi]] * [[Iván Tomits]] * [[Ádám Török (ekonomikisto)]] * [[Ákos Török]] * [[Péter Török (pejzaĝarkitekto)]] * [[Bálint Tóth (matematikisto)]] * [[Géza Tóth]] * [[János Tuzson]] == U == * [[János Urbanek]] * [[László Urbányi]] == V == * [[Artúr Vágó]] * [[Endre Vámos]] * [[József Varga (inĝeniero)]] * [[Levente Varga]] * [[Tamás Varga (arkitekto)]] * [[Boldizsár Vásárhelyi]] * [[Gábor Vastagh]] * [[Tibor Vér]] * [[Miklós Vida]] * [[Emil Vidéky]] * [[György Vedres]] * [[András Vikár]] * [[István Vincze]] * [[Sándor Vitális]] * [[Lajos Völgyesi]] == W == * [[László Wagner (agronomo)]] * [[László Wagner (arkitekto)]] * [[Gyula Wälder (arkitekto)]] * [[Károly Walek]] * [[László Warga (arkitekto)]] * [[Vince Wartha]] * [[Károly Weichinger]] * [[Tibor Weiner]] == Z == * [[József Zalavári]] * [[Lajos Zalaváry]] * [[Gergely Attila Zaránd]] * [[Géza Zemplén]] * [[Győző Zemplén]] * [[Szilárd Zielinski]] * [[Ferenc Zigány]] == Fontoj == * La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. [[Kategorio:Listoj]] qb4k1y3k5qa2tlaeh4bb5n2404v8ojo 0 540190 9368918 8922702 2026-05-08T17:59:54Z Forstbirdo 12476 9368918 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Kultivata nigelo |dosiero = Nigella sativa Rasen Hotel Sousse 2009.jpg |dosiero larĝo = 250px |priskribo de dosiero = ''Nigella sativa'' |regno = [[Plantoj]] ‘‘Plantae’’ |regno2 = planto |divizio = [[Angiospermoj]] ''Magnoliophyta'' |klaso = [[Dukotiledonaj plantoj|Dukotiledonoj]] ''Magnoliopsida'' |ordo = [[Ranunkolaloj]] ''Ranunculales'' |familio = [[Ranunkolacoj]] ''Ranunculaceae'' |genro = [[Nigelo]] ''Nigella'' |specio = '''Kultivata nigelo''' ''Nigella sativa'' |vikispecio = |komunejo = }} '''Kultivata nigelo''' (latine ''Nigella sativa,'' alilingve ankaŭ kiel {{lang-ar|حبة البركة |t=''habbatul barakah''}} "la benita greno", {{lang-en|black seed kalonji oil, black cumin seed oil, Nigella seeds, habbatus sauda, black onion seeds}}, {{lang-fr|graine de Nigelle}}, {{lang-de|Schwarzkummel}}, {{lang-nl|zwarte komijn}}) estas planta [[specio (biologio)|specio]] en la genro [[nigelo]] (''Nigella'') kaj la familio [[ranunkolacoj]] (''Ranunculaceae''). En multaj naciaj lingvoj ĝi nomatas "nigra kumino" aŭ "nigra karvio", sed ĝi parencas nek al [[kumino]] nek al [[karvio]]. Ĝi estas tre renoma en islamaj landoj en formo de kuracoleo<ref>(angla) ''[https://www.youtube.com/watch?v=R-_l2Ub6TBc Natural remedies]'' (naturaj rimedoj).</ref><ref>(angla) [https://www.nigella--sativa.com/about.html Nigela sativa] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181017043003/https://www.nigella--sativa.com/about.html |date=2018-10-17 }}, [[Zarkao (urbo)|Zarqa]], [[Jordanio]], 2018</ref> aŭ en la ajurveda medicino konata sub la nomo ''upakunchikaa.'' En 2010, Nestlé serĉis registri patenton por la uzado de ''Nigella sativa'' kiel natura traktilo kontraŭ manĝaĵalergioj<ref>(angla) Patent WO2010133574: ''Opioid receptors stimulating compounds (thymoquinone, nigella sativa) and food allergy.'' Publikigita la 25-an de Novembro 2010, Inventintoj: Sophie Nutten, David Philippe, Annick Mercenier, Swantje Duncker.‌</ref><ref>(angla) Edward Hammond: ''Food giant Nestlé claims to have invented stomach soothing use of habbat al-barakah (Nigella sativa).'' TWN Third World Network Briefing Paper 5, New Delhi, alirite la 3-an de Novembro 2013 ([http://www.cbd.int/abs/side-events/icnp2/twn-icnp2-no5-Nestle-Nigella.pdf PDF]; 183 kB).</ref>. == Priskribo == [[Dosiero: Nigella sativa 003.JPG|eta|maldekstra|<center>floro vidata deflanke]] [[Dosiero:Nigella sativa MHNT.BOT.2015.34.22.jpg|eta|maldekstra|''Nigella sativa'' - [[Muzeo de Tuluzo]]]] Kultivata nigelo kreskas kiel svelta ĝis fortika [[unujara planto]] kaj atingas altecon de 15 ĝis 50&nbsp;cm. La plantopartoj super la grundo estas loze harkovritaj foje kun glandaj [[triĥomo]]j. La rekta tigo en la supra parto estas striata. La dentaj folioj havas pintajn finaĵojn. La planto famas pro multaj [[Kuracplanto|kuracaj virtoj]]. {{Citaĵo|Kultivata nigelo kuracas ĉiun malsanon - krom la morto.<ref>[http://www.alim.org/library/hadith/SHB/592/7 retejo ''alim.org'']</ref>}} Tiu ĉi citaĵo de [[Mahometo]] (570–632 de nia erao) en [[Hadito]] kontribuis al granda populareco de la kuraca planto dum la pasintaj jarcentoj en la tuta islama mondo. Sed ankaŭ en ne-islamaj socioj de Azio la kuracaj efikoj aparte kontraŭ alergiaj malsanoj de jarcentoj estas tradicia parto de la loka tradicia medicino. == Bibliografio == * (germana) Peter Schleicher, Mohammed Saleh, Hans Wagner: ''Natürlich heilen mit Schwarzkümmel.'' Südwest-Verlag 2001, ISBN 978-3-517-08137-3. * (franca) Fabienne Orsi, ''La nigelle, une épice d'intérêt médicinal'', Faculté de pharmacie de Grenoble, 2005, 174 <abbr>p., tezo.</abbr> * (pola) Paweł Lis: ''Kuchnia Słowian. O żywności, potrawach i nie tylko''. Kraków: Libron, 2009. ISBN 978-83-7396-839-4. * (angla) Peter Schleicher, Mohamed Saleh, Dr Schleicher Peter, ''Black Cumin :The Magical Egyptian Herb for Allergies, Asthma, Skin Conditions and Immune Disorders,'' 2000. == Vidu ankaŭ == [[Oficina kumino]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|commonscat=Nigella sativa}} [[Kategorio:Ranunkolacoj]] [[Kategorio:Palearktisa flaŭro]] m9dzgobm446fw6j6aow6hyzqpeqo7jc 0 543113 9369171 9368018 2026-05-09T11:14:11Z Crosstor 3176 /* G */ 9369171 wikitext text/x-wiki Jen listo de elektitaj studentoj en [[Scienca Universitato de Szeged]] (ankaŭ la integrita altlernejo): *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Károly Abaffy]], [[kemiisto]] * [[László Abaffy]], [[ĵurnalisto]] * [[Attila Ábrahám]], [[kajakisto]] * [[János Abrudbányay]], [[instruisto]] * [[János Ács]], [[reĝisoro]] * [[Csaba Adorjáni]], psikologo * [[Dezső Ágai]], [[advokato]] * [[Pál Agócsy]], [[muzeologo]] * [[György Ágoston (instruisto)]] * [[György Antalffy]], [[juristo]] * [[András Aradszki]], [[politikisto]] * [[István Arató (komponisto)]] * [[Lajos Armentano]], [[hematologio|hematologo]] * [[Károly Árpás]], instruisto == B == {{Div col|cols = 2}} * [[Mária B. Szendrei]], matematikisto * [[László Bachát]], lingvisto * [[Gyula Bácskai]], kemiisto * [[Mihály Bácskai]], [[instruisto]] * [[István Baka]], poeto * [[Lajos Bakacsi]], [[pentristo]] * [[Zoltán Bagó]], politikisto * [[György Bakondi]], generalo * [[Géza Bakonyi]], bibliotekisto * [[Mihály Balázs (literaturhistoriisto)]] * [[Lajos Balcza]], pedagogo * [[Sándor Bálint (etnografo)]] * [[Hugó Ballya]], remisto * [[József Balogh (patologo)]] * [[Tibor Balogh (filozofo)]] * [[Dénes Bara]], patologo * [[Pál Bárdos]], [[dramaturgo]] * [[István Bárdosi]], juristo * [[György Bártfai]], ginekologo * [[István Bartók]], patologo * [[Péter Tamás Bauer]], ekonomo * '''[[Zoltán Bay]],''' [[fizikisto]] * [[Zoltán Beck (etnografo)]] * [[László Benedek (biokemiisto)]] * [[László Benkő (instruisto)]] * [[Sándor Benkő]], [[hematologio|hematologo]] * [[Károly Berczeli Anzelm]], verkisto * [[Tamás Bereczkei]], psikologo * [[László Berek]], radiologo * [[Ferenc Berencz]], fizikisto * [[György Berend]], juristo * [[László Berza]], bibliotekisto * [[István Bibó]], [[politikisto]] * [[Ferenc Bíró (literaturhistoriisto)]] * [[László Blazovich]], historiisto * [[Rebeka Bobanj]], operkantisto * [[Lajos Bódis]], ginekologo * [[Zsolt Bohács]], advokato * [[Béla Bojta]], advokato * [[János Bóka]], [[ministro]] * [[Gábor Bonyhai]], literaturhistoriisto * [[Pál Bor]], [[pedagogo]] * [[Zsolt Bor]], fizikisto * [[Andor Borbély (kartografo)]] * [[Zsolt Borkai]], gimnastikisto * [[Béla Boros (kuracisto)]] * [[Mihály Boros]], anestezisto * [[Béla Böszörményi-Nagy]], pianisto * [[Ödön Both]], jurhistoriisto * [[László Botka (politikisto)]] * [[László Bozó (reĝisoro)]] * [[Koloman Brenner]], [[germanisto]] * [[Kálmán Buday (historiisto)]] * [[József Büki]] * [[Ferenc Bukovszky]] {{Div col end}} == C == {{Div col|cols = 2}} * [[Béla Jenő Cholnoky]], algologo * [[Béla Csákány (matematikisto)]] * [[András Csapó]], filmisto * [[Gábor Csapó]], akvopilkisto * [[Géza Csapó]], kajakisto * [[Miklós Csapody]], politikisto * [[József Császár]], kemiisto * [[Bálint Csatári]], geografo * [[Dezső Csejtei]], [[filozofo]] * [[Zoltán Csepregi]], [[teologo]] * [[Zoltán Csemniczky]], [[skulptisto]] * [[Krisztián Cser]], [[operkantisto]] * [[János Cserni]], juĝisto * [[László Csíky (kuracisto)]] * [[János Csirik]], matematikisto * [[Andor Csizmadia]], juristo * [[János Csorba]], advokato * [[Tibor Csörgő]], ornitologo * [[Károly Csúri]], [[germanisto]] * [[Lóránt Czigány]], bibliotekisto * [[Ottó Czúcz]], juristo * [[Judit Czunyiné Bertalan]], [[subministro]] {{Div col end}} == D == * [[Jázmin Dammak]], beleckonkursanto * [[Sarolta Deczki]], instruisto * [[Dezső Debreczeni]], piedbatboksisto * [[Mária Anna Deli]], [[esploristo]] * [[György Dénes (speleologo)]] * [[Károly Dietz]], policestro * [[András Diószegi]], redaktoro * [[Eszter Dobozi]], [[instruisto]] * [[József Dombi]], fizikisto * [[Mátyás Domokos]], kritikisto * [[Győző Duró]], [[dramaturgo]] * [[Lajos Duró]], psikologo == E == * [[Zoltán Ésik]], matematikisto * [[Zoltán E. Szabó]], instruisto == F == * [[Géza Fábri]], instruisto * [[Pál Farkas]], skulptisto * [[Andrea Farsang]], agrogeologo * [[István Fáry]], [[matematikisto]] * [[Sándor Fazekas]], [[ministro]] * [[Edit Fél]], [[muzeologo]] * [[István Ferincz]], [[filologio|filologo]] * [[Sándor Fontos]], pentristo * [[József Frank]], biologo * [[Ferenc Friedler]], kemiisto * [[Veronika Fűz]], [[skulptisto]] * [[László Füzi]], kritikisto == G == {{Div col|cols = 2}} * [[István G. Vass]], [[arkivisto]] * [[Róbert Gábriel]], [[biologo]] * [[László Gallé (biologo)]] * [[Sándor Gallus]], arkeologo * [[László Galuska]], internisto * [[István Levente Garai]], kuracisto * [[Gábor Gárdián]], [[violonĉelisto]] * [[László Gáspárdy]], prokuroro * [[Ágnes Geréb]], akuŝisto * [[György Geréb]], psikologo * [[Ágnes Gereben]], literaturhistoriisto * [[Ferenc Gerlei]], patologo * [[Ferenc Gilde]], kemiisto * [[Júlia Goldman]], instruisto * [[Márta Görög]], ministro * [[Pál Greguss (fizikisto)]] * [[Ferenc Grezsa (kritikisto)]] * [[Ferenc Grezsa (psikiatro)]] * [[István Grezsa]], kuracisto * [[Géza Grünwald]], matematikisto * [[László Guczi]], kemiisto * [[József Gulrich]], naĝisto * [[Mihály Gurmai]], metalurgo * [[Sándor Gulyás (plantanatomo)]] * [[Csilla Gyémánt]], teatrohistoriisto * [[László Gyimesi (politikisto)]] * [[Tibor Gyimóthy]], [[komputikisto]] * [[Lajos Györffy]], instruisto * [[János Györgyey]], [[botanikisto]] * [[Ferenc Győri]], geografo * [[István Győri]], matematikisto * [[Sándor Gyüdi]], dirigento * [[József Gyurácz]], ornitologo {{Div col end}} == H == {{Div col|cols = 2}} * [[Lajos Hackl]], kemiisto * [[Imre Hajdú]], radiologo * [[Miklós Halmos]], kemiisto * [[Artúr Hámori]], kuracisto * [[Erika Hancz]], turkologo * [[Lajos Hanzó (historiisto)]] * [[János Háy]], poeto * [[János Hemmert]], pentristo * [[Aurél Hencz]], bibliotekisto * [[István Herczeg (advokato)]] * [[Ede Hertelendi]], fizikisto * [[István Hetesi]], instruisto * [[József Híres]], kemiisto * [[Judit Hohmann]], farmaciisto * [[Sándor Holly]], kemiisto * [[Tibor Hortobágyi]], algologo * [[Rezső Horvai]], fizikisto * [[Imre Horváth (biologo)]] * [[János Horváth (fizikisto)]] * [[János Horváth (mikrobiologo)]] * [[József Horváth (kemiisto)]] * [[Sándor Domonkos Horváth]], bibliotekisto * [[András Huhn]], matematikisto * [[Péter Huhn]], kemiisto * [[Dániel Hunya]], [[jezuito]] {{Div col end}} == I == * [[Lajos Illés (redaktoro)]] * [[Balázs Imreh]], matematikisto == J == * [[Béla Odiló Jakab]], ornitologo * [[József Jankovics]], literaturisto * [[Károly Jeges]], instruisto * [[Károly Jenei]], arkivisto * [[Márton Joób]], kanuisto * [[Gyula Juhász]], [[poeto]] * [[Katalin Juhász]], [[skermisto]] * [[Tibor Juhász]], fizikisto == K == {{Div col|cols = 2}} * [[Géza István Kaáli Nagy]], ginekologo * [[Béla Kálmánfi]], pedagogo * [[Zoltán Kanyó]], [[germanisto]] * [[Sándor Károly (lingvisto)]] * [[Gábor Karsai]], budhisto * [[Miklós Kásler]], onkologo * [[Mária Kávai]], kemiisto * [[András Keczer]], teatrestro * [[Tamás Keczer]], instruisto * [[Ferenc Kedves]], fizikisto * [[László Kelemen (advokato)]] * [[László Kelemen (altlerneja instruisto)]] * [[Zoltán Kelemen (literaturisto)]] * [[Lajos Kemény]], kuracisto * [[Erzsébet Keményné Gyimes]], psikologo * [[Ernő Kenéz]], operkantisto * [[Sándor Képíró]], [[ĝendarmo]] * [[János Kerényi]], [[parlamentano]] * [[István Ketskeméty]], fizikisto * [[Ferenc Kevei]], [[mikrobiologo]] * [[A. Sándor Kiss]], kemiisto * [[Gergely Kiss]], akvopilkisto * [[István Kiss (algologo)]] * [[István Kiss (kemiisto)]] * [[Sándor Koczkás]], altlerneja instruisto * [[Mátyás Koltai]], kuracisto * [[Sámuel Komoly]], neŭrologo * [[Csaba Koncz]], biologo * [[Krisztina Kónya]], operkantisto * [[László Kordos]], paleontologo * [[József Korek]], arkeologo * [[Péter Kőszeghy (literaturisto)]] * [[Ferenc Kószó]], kemiisto * [[Gergely Kovács (politikisto)]] * [[Péter Kovács (juĝisto)]] * [[Zoltán Kőváry]], psikologo * [[András Krámli]], kemiisto * [[Zoltán Kulcsár]], informatikisto * [[Miklós Kun (psikiatro)]] {{Div col end}} == L == * [[Dezső Laky]], [[statistikisto]] * [[Erika Lázár]], ginekologo * [[János Lázár (ministro)]] * [[Ferenc Lebó]], skulptisto * [[András Lengyel (muzeologo)]] * [[Imre Lengyel]], ekonomikisto * [[Magda Ligeti]], neŭrologo * [[Mária Littomeritzky]], apotekisto * [[Béla Lovas]], parazitologo * [[Irén Lovász]], popolkantisto * [[István Lukács]], literaturhistoriisto * [[Gábor Lusztig]], patologo == M == * [[Zoltán Majó]], ekonomo * [[Lajos Makai]], fizikisto * [[László Makra]], klimatologo * [[Gábor Margittai]], redaktoro * [[Miklós Marián]], muzeologo * [[Péter Márki-Zay]], urbestro * [[Anita Márton]], [[atleto]] * [[Béla Martos]], matematikisto * [[István Martzy]], ginekologo * [[Béla Matkovics]], biologo * [[Kálmán Méhes]], geologo * [[Tibor F. Mérei]], neŭrologo * [[Katalin Merétey]], imunologo * [[Emil Minker]], farmakologo * [[Gyula Molnár (klarnetisto)]] * [[Tamás Molnár (akvopilkisto)]] * [[István Monok]], bibliotekisto * [[József Morvay]], farmaciisto * [[István Muzslay]], monaĥo == N == * [[László Nagy (teatrestro)]] * [[Töhötöm Sándor Nagy]], framasono * [[Zoltán Zsolt Nagy]], okulkuracisto * [[Katalin Nagyné Szegvári]], juĝisto * [[Tivadar Nemecskay]], [[obstetrikisto]] * [[Katalin Németh S.]], bibliotekisto * [[Enikő Németh T.]], lingvisto * [[Zoltán Nógrádi]], urbestro == O == * [[Ferenc Obál (pli juna)]], neŭrobiologo * [[Kornél Ocskay]], operkantisto * [[Attila Oláh (kirurgo)]] * [[Ilona Oláhné Béládi]] * [[Jenő Ormos]], onkologo * [[Gábor Orosz]], psikologo * [[Gyula Ortutay]], ministro * [[Dániel Ötvös]], kemiisto == P == * [[Máté Pálhegyi]], [[flutisto]] * [[István Pálinkó]], kemiisto * [[Gertrúd Palotay]], muzeologo * [[Sándor Papp (politikisto)]] * [[Márta Pataki]], bibliotekisto * [[András Patyi]], juĝisto * [[Rezső Pauncz]], kemiisto * [[Imre Pávó]], instruisto * [[György Péczely]], meteologo * [[László Péter (bibliotekisto)]] * [[Éva Petrőczi]], poeto * [[Ferenc Pintér (fizikisto)]] * [[János Piroska]], pentristo kaj urbestro * [[Jenő Pócza]], fizikisto == R == * [[Imre Rábai]], matematikisto * [[Miklós Radnóti]], poeto * [[Tibor Radó]], matematikisto * [[Misa Ragány]], muzikalkantisto * [[Tamás Raj]], rabeno * [[László Réczi]], advokato * [[Béla Reitzer]], [[sociologo]] * [[Kató Rényi]], matematikisto * [[Béla Rigó]], publikigisto * [[Dávid Rózsa]], bibliotekisto * [[Zsuzsa Rózsa]], farmaciisto * [[József Ruszoly]], jurhistoriisto == S == {{Div col|cols = 2}} * [[Györgyi Sáfrán]], bibliotekisto * [[Magda Salacz]], arthistoriisto * [[Klára Sándor]], turkologo * [[György Sárosi]], futbalisto * [[Fruzsina Skrabski]], ĵurnalisto * [[Lajos Somlai]], pentristo * [[György Somogyi]], pentristo * [[Rita Sonkodi]], pentristo * [[János Steinmetz]], akvopilkisto * [[Valéria Stenszky]], farmaciisto * [[Jolán Stiller]], akvobiologo * [[Károly Streitman]], pediatro * [[Tamás Sulyok]], konstitucia juĝisto * [[József Sümeghy]], geologo * [[János Surányi (matematikisto)]] * [[Erika Szabó (politikisto)]] * [[János Szabó (agrikultura ministro)]] * [[Tünde Szabó (naĝisto)]] * [[Tamás Szalai]], astronomo * [[József Szathmáry]], [[pentristo]] * [[Gábor Szász]], matematikisto * [[Zoltán Szegedi]], pentristo * [[Sándor Székely (partilaboristo)]] * [[Ferenc Szekeres]], grafikisto * [[Klára Széles]], literaturisto * [[Mihály Szemes]], reĝisoro * [[Ágnes Szendrei]], matematikisto * [[Júlia Szepes]], [[biologo]] * [[Antal Szerb]], [[verkisto]] * [[Csaba Ferenc Szigeti]], kritikisto * [[Lajos Sándor Szigeti]], kritikisto * [[János Szilárd]], kuracisto * [[László Szilasi]], literaturisto * [[Lajos Szilassi]], matematikisto * [[Jenő Szilbereky]], juĝisto * [[Béla Szőke (arkeologo)]] * [[Ildikó Szondi]], statistikisto * [[György Endre Szőnyi]], kulturhistoriisto * [[István Szórády]], kuracisto {{Div col end}} == T == * [[Győző Takács]], ceramikisto * [[József Takáts (kritikisto)]] * [[Tamás Tarnóczy]], fizikisto * [[Éva Tauszk]], kuracisto * [[Gáspár Téri]], dancisto * [[Lajos Timár]], botanikisto * [[László Tiszlavicz]], patologo * [[Noémi Tiszlavicz]], ginekologo * [[István Tömörkény]], verkisto * [[András Torma]], juristo * [[József Torma (diplomato)]] * [[Ágota Tóth]], kemiisto * [[Csaba Tóth]], kuracisto * [[József Tóth (geografo)]] * [[Károly Tóth (dekano)]] * [[Mónika Tóth]], violonisto * [[Péter Tuzson-Berczeli]], pentristo == U == * [[Gábor Uherkovich]], [[limnologo]] * [[Jenő Újfalusi Németh]], [[filologio|filologo]] * [[István Ujhelyi]], politikisto * [[László Upor]], dramaturgo == V == * [[Jenő Vácz]], jezuito * [[Ferenc Vándor]], kuracisto * [[László Várady (apotekisto)]] * [[György Varsányi]], kemiisto * [[Tibor Venkei]], kuracisto * [[Gábor Veres (skulptisto)]] * [[Aladár Vidacs]], geologo * [[Irén Vincze]], kemiisto * [[István Vitányi]], politikisto == W == * [[Richárd Wagner (geografo)]] * [[Adolf Weinträger]], pentristo == Z == * [[András Zakar (psikologo)]] * [[Endre Zétényi]], astronomo * [[Gábor Zombor]], kuracisto * [[László Zombori]], pentristo * [[István Zsignár]], pentristo == Fontoj == La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. [[Kategorio:Scienca Universitato de Szeged]] [[Kategorio:Listoj]] 43tblxfle28f0jun2onouob9dgdcwp3 0 555575 9368830 9331235 2026-05-08T12:21:18Z Sj1mor 12103 9368830 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Sanpelaio4.jpg|dekstra|eta|300x300px|Fasado de la ''ikastola'' Salbatore Mitxelena de [[Zarautz]] ([[Provinco Gipusko|Guipúscoa]]).]] '''''Ikastola'''''<ref>[http://www1.euskadi.net/cgi-bin_m33/DicioIe.exe?Diccionario=EUS&Codigo=24153 ''ikastola'']{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (eŭska) (kastilia)</ref> ([[eŭska]] [[neologismo]] formita ekde la verbo ''ikasi''<ref>[http://www1.euskadi.net/cgi-bin_m33/DicioIe.exe?Diccionario=EUS&Codigo=24124 ''ikasi'']{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (eŭska) (kastilia)</ref> -lerni, studi- kaj sekvante la modelon de la eŭska vorto ''eskola''<ref>[http://www1.euskadi.net/cgi-bin_m33/DicioIe.exe?Diccionario=EUS&Codigo=15455 ''eskola'']{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (eŭska) (kastilia)</ref>) estas [[lernejo]] de [[Eŭskio]] kun du apartaj trajtoj: la instruado en [[eŭska lingvo]] kaj la titoleco de la centro en reĝimo de [[kooperativo]] (estas kooperativo de gepatroj). Ilia celo estas proponi edukadon de kvalito kaj promocii la eŭskajn lingvon kaj kulturon. La unuaj ''ikastoloj'' (en la eŭska la pluralo absoluta estas ''ikastolak'', kaj la aktiva ''ikastolek'') aperis por privata iniciato komence de la 20a jarcento. La unua estis organizita en [[Donostio]] en 1914. Antaŭ la [[Hispana Dua Respubliko]] kreiĝis kelkaj pliaj en Gipuzko, kaj inter 1932 kaj 1936 la reto vastiĝis al Biskajo, Arabo kaj Nafaro. Ĉiuj ili estis fermitaj sub la frankisma reĝimo. En Eŭskio de la Nordo la unua ikastola aperis en 1969. Historie la eŭska lingvo estis restinta ekster la eduka sistemo eĉ en iuj okazoj oni punis la lernejanojn kiuj uzis en iu okazo la eŭskan en la tradicia lernejo. La apero de la moderna [[eŭska naciismo]] fine de la [[19-a jarcento|19a jarcento]] al la jaro [[1903]] restarigis la unuan {{N|dulingva lernejo}} kastili-eŭskan. Inter la jaroj [[1960]] kaj [[1975]] oni kreis ĉirkaŭ 160 ''ikastolojn'', la plimulto en [[Provinco Gipuzko|Gipuzko]] kaj [[Provinco Biskajo|Biskajo]] sed havis amplekson al la tuta teritorio, inkludante [[Nord-Eŭskio|Eŭskion de la Nordo]]. Kun la morto de Franko kaj la firmigo de la demokratio la integra instruado en eŭska lingvo prenas forton en la tuta eduka sistemo de Arabo, Bizkajo, Gipuzko kaj -en pli malgranda mezuro- Nafaro. Ne nur al la ikastoloj, sed ankaŭ al la publika kaj privata reto foje oni trudas pli la modelon de lingva entrudo en la eŭska (modelo D). Kvankam tio ŝajnas pridemandi nuntempe la sencon de la ikastoloj, necesas substreki ke ne nur la instruado en eŭska lingvo, sed ankaŭ la klara kompromiso kun la eŭska kulturo, la teritoria enkonduko al la tuta eŭska nacio (ankaŭ en Nafaro kaj en [[Nord-Eŭskio|Iparralde]]) kaj la titoleco kaj implikiĝo de la gepatroj kun ĉi tiu eduka modelo formas parton de la ADN de la ikastoloj, kontraŭe de la publika aŭ privata modelo de la resto de lernejoj de [[Eŭskio|Euskal Herria]]. La ''ikastoloj'' de antaŭ la reapero de la demokratio en [[Hispanio]] estis tute privataj. Ekde ĉi tiu dato, iuj de la ''ikastoloj'' integriĝis en la publika eduka sistemo (iuj de ili fariĝas publikaj lernejoj, aliaj duonpublikaj kaj aliaj restis privataj) kaj sekve la ideo de ''ikastola'' jam ne estas asociita tute al la sola eduka institucio kie oni instruas en la eŭska, pro tio ke la eŭska eduka sistemo aktuala komprenas tri modelojn de instruado: en la eŭska (modelo D), dulingva (modelo B) kaj en la hispana kun la eŭska kiel lernofako (modelo Al, nuntempe tre malplimulta). En [[Francio]], tamen, la ''ikastoloj'' havas la saman juran situacion ol la lernejoj de Lulas Ŝin en [[Nord-Katalunio]]: nome ili estas tute privataj. Estis ''ikastoloj'' en teritorioj kie la lernantaro plimulte parolis la eŭskan kiel familia lingvo (kiel ĉe multaj zonoj de Gipuzko) kaj en teritorioj kie la eŭska jam ne estis la laborlingvo de la lernantaro (kiel ĉe [[Provinco Alavo|Alavo]] kaj en la sudo de [[Navaro|Nafaro]]) kaj en ĉiuj el ili oni faris uzon de la eŭska kiel lingvo de instruado tial en la teritorioj eŭskoparolantaj (''euskaldunak'') oni plifortigis la identecon kaj konkurencon de la eŭska lingvo kaj en la teritorioj nuntempe ne eŭskoparolantaj la lernantoj lernis la lingvon malgraŭ la fakton ke liaj gepatroj jam ne parolis ĝin. Ĉi tiuj novaj parolantoj de la eŭska devenaj de la ''ikastoloj'' aŭ por aliaj rimedoj de metilernado nomiĝas ''eŭsklingva berriak''<ref>[http://www1.euskadi.net/cgi-bin_m33/DicioIe.exe?Diccionario=EUS&Ultima=17541 ''euskaldun'' i ''euskaldun berri'']{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (eŭska) (kastilia)</ref> (novaj eŭskoparolantaj). Necesas mencii ke ĉiujare la ikastoloj de ĉiu eŭska provinco festas multamasan popularan feston, kiu ofte kunigas pli ol 100.000 homoj. Estas la Araba Euskaraz (Alabo), la Ibilaldia (Bizkajo), la Kilometroak (Gipuzko), la Nafarroa Oinez (Nafaro) kaj la Herri Urrats (Iparralde). == Referencoj == {{Referencoj|2}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Eŭska lingvo]] [[Kategorio:Lernejoj]] [[Kategorio:Eŭska kulturo]] lg08zjn6xp1sgc1l4sum6iolu1gtk7h 0 560657 9369174 9363041 2026-05-09T11:15:50Z Crosstor 3176 /* G */ 9369174 wikitext text/x-wiki Jen listo de elektitaj studentoj, kiuj baldaŭ instruis en [[Scienca Universitato de Szeged]]: *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Dezső Ágai]] * [[György Ágoston (instruisto)]] * [[István Altorjay]] * [[György Antalffy]] * [[Lajos Armentano]] == B == * [[Mária B. Szendrei]], matematikisto * [[Géza Bakonyi]] * [[Mihály Balázs (literaturhistoriisto)]] * [[Tibor Balogh (filozofo)]] * [[Dénes Bara]] * [[Pál Bárdos]] * [[István Bárdosi]] * [[István Bartók]] * [[László Benkő (instruisto)]] * [[László Berek]] * [[Ferenc Berencz]] * [[Gábor Bernáth]] * [[László Blazovich]] * [[János Bóka]] * [[Mihály Boros]] * [[Ödön Both]] * [[Győző Bruckner]] == C == * [[Béla Csákány (matematikisto)]] * [[József Császár]] * [[Bálint Csatári]] * [[Dezső Csejtei]] * [[István Cserháti]] * [[János Csirik]] * [[Károly Csúri]] * [[Ottó Czúcz]] == D == * [[József Dombi]] * [[Lajos Duró]] == E == * [[Zoltán Ésik]] == F == * [[Andrea Farsang]] * [[Tamás Fazekas]] * [[István Ferincz]] * [[László Füzi]] == G == * [[Róbert Gábriel]], biologo * [[László Gallé (biologo)]] * [[György Geréb]], psikologo * [[Ferenc Gilde]], kemiisto * [[Márta Görög]], ministro * [[László Guczi]], kemiisto * [[Sándor Gulyás (plantanatomo)]] * [[Csilla Gyémánt]], teatrohistoriisto * [[Tibor Gyimóthy]], [[komputikisto]] * [[Ferenc Győri]], geografo == H == * [[Lajos Hackl]] * [[Miklós Halmos]] * [[András Háznagy]] * [[János Hemmert]] * [[Aurél Hencz]] * [[József Híres]] * [[Judit Hohmann]] * [[Imre Horváth (biologo)]] * [[János Horváth (fizikisto)]] * [[János Horváth (mikrobiologo)]] * [[József Horváth (kemiisto)]] * [[Péter Huhn]], kemiisto == I == * [[József Imre]] == K == * [[Zoltán Kanyó]] * [[Sándor Károly (lingvisto)]] * [[Tamás Keczer]] * [[Zoltán Kelemen (literaturisto)]] * [[Lajos Kemény]] * [[Erzsébet Keményné Gyimes]], psikologo * [[István Ketskeméty]] * [[A. Sándor Kiss]] * [[Ferenc Kiss (literaturhistoriisto)]] * [[István Kiss (algologo)]] * [[Miklós Koltay]] * [[Ferenc Kószó]] * [[Zoltán Ambrus Kovács]] * [[Zoltán Kőváry]], psikologo == L == * [[Imre Lengyel]] * [[Gábor Lusztig]] == M == * [[Zoltán Majó]] * [[László Makra]] * [[Péter Márki-Zay]] * [[János Martonyi (politikisto)]] * [[István Martzy]] * [[Béla Matkovics]] * [[Judit Méray]] * [[Emil Minker]], farmakologo * [[Gyula Molnár (klarnetisto)]] * [[István Monok]] * [[József Morvay]] == N == * [[Enikő Németh T.]] == O == * [[Ferenc Obál (pli juna)]], neŭrobiologo * [[Ilona Oláhné Béládi]], [[virologo]] * [[Jenő Ormos]], patologo == P == * [[István Pálinkó]], kemiisto * [[András Patyi]], juĝisto * [[György Péczely]], meteologo * [[László Péter (bibliotekisto)]] * [[Ferenc Pintér (fizikisto)]] == R == * [[Tibor Radó]] * [[József Ruszoly]] == S == * [[Klára Sándor]], turkologo * [[Rita Sonkodi]], pentristo * [[Károly Streitman]], pediatro * [[Tamás Sulyok]], konstitucia juĝisto * [[János Surányi (matematikisto)]] * [[György Szabó (kuracisto)]] * [[Gábor Szász]], matematikisto * [[Sándor Székely (partilaboristo)]] * [[Klára Széles]], literaturisto * [[Ágnes Szendrei]], matematikisto * [[Csaba Ferenc Szigeti]], kritikisto * [[Lajos Sándor Szigeti]], kritikisto * [[János Szilárd]], kuracisto * [[László Szilasi]], literaturisto * [[Lajos Szilassi]], matematikisto * [[Jenő Szilbereky]], juĝisto * [[Ildikó Szondi]], statistikisto * [[György Endre Szőnyi]], kulturhistoriisto * [[István Szórády]], kuracisto == T == * [[József Takáts (kritikisto)]] * [[László Trócsányi]] * [[Ágota Tóth]] * [[Károly Tóth (dekano)]] == U == * [[Jenő Újfalusi Németh]], [[filologio|filologo]] == V == * [[Tibor Venkei]] * [[Irén Vincze]] == W == * [[Richárd Wagner (geografo)]] == Z == * [[András Zakar (psikologo)]] == Fontoj == La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. [[Kategorio:Scienca Universitato de Szeged]] [[Kategorio:Listoj]] d3ylkxvkm4hmmmgmgn25vcdrf1sltgl 0 569269 9369028 9150469 2026-05-09T03:51:26Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369028 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro}} [[Dosiero:Celina at LA1-crop.jpg|eta|Celina ĉe LA1.]] '''Celina Jaitly'''<ref name=ows>{{Cite web|url=http://www.celinajaitlyofficial.com/|title=Celina Jaitly (Actress) – Official website – www.celinajaitlyofficial.com|author=Webonautics|work=celinajaitlyofficial.com|accessdate=2016-09-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190629051004/https://www.celinajaitlyofficial.com/|archivedate=2019-06-29}}</ref> ([[24a de novembro|24a de Novembro]] [[1981]])<ref name="birth">{{cite news | title= I am unlucky in love: Celina | url= http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200811251560.htm | date= 25a de Novembro 2008 | work= [[The Hindu]]| accessdate= 13a de Majo 2009 | location= Chennai, India | titolo= Arkivita kopio | alirdato= 2016-09-30 | arkivurl= https://web.archive.org/web/20100628013525/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200811251560.htm | arkivdato= 2010-06-28 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200811251560.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-09-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100628013525/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200811251560.htm |arkivdato=2010-06-28 }}</ref><ref name="on">{{cite news | last= Gavin Rasquinha | first= Reagan | title= On your guard | url= http://timesofindia.indiatimes.com/City_Supplements/Lucknow_Times/On_your_guard/articleshow/481635.cms | date= [[19a de novembro]] 2006 | work= [[Times of India]]| accessdate=13a de Majo 2009}}</ref> estas [[Barato|barata]] [[aktoro|aktorino]] kiu aperis ĉefe en [[filmo]]j de [[Bolivudo]]. Ĝi estis iam reĝino belulino kaj makeneno, kaj ŝi rangis la 4a en la konkurenco por Miss Barato en [[2001]].<ref>[http://missuniversepageantpalace.50megs.com/coverage_2001.html]</ref> Ŝia unua filma rolo estis en la filmo de 2003 nome ''Janasheen''. Ŝi poste havis rolojn en la filmoj ''Silsiilay'' (2005), ''No Entry'' (2005), ''Tom, Dick, and Harry'' (2006) kaj ''Golmaal Returns'' (2008). == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Jaitli, Celina}} [[Kategorio:Barataj aktoroj]] dwh0s7sg2s68wvcionzz7zda9ct7yh4 0 580182 9369083 8927778 2026-05-09T08:19:21Z Sj1mor 12103 9369083 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo =Иван Алексеевич Каблуков<br />([[1857]]-[[1942]]) |dosiero = |priskribo = |dato de naskiĝo =[[21-a de aŭgusto]] [[1857]] |loko de naskiĝo =Selo Prussi, apud [[Moskvo]], {{RUS}} |dato de morto =[[5-a de majo]] [[1942]] |loko de morto =[[Taŝkento]], {{UZB}} | alma_mater =[[Sankt-Peterburga Ŝtata Universitato|Universitato de Sankt-Peterburgo]], [[Moskva Ŝtata Universitato]], [[Universitato de Lepsiko]] }} [[Dosiero:SaltInWaterSolutionLiquid.jpg|eta|Ivan Kablukov lanĉis la bazon por la unuigo de la fizika kaj kemia teorioj pri solvaĵoj.]] '''Ivan Kablukov''' ([[1857]]-[[1942]]) estis rusa fiziko-kemiisto kaj honora membro de la [[Akademio pri Sciencoj de Rusio]] (1932). Li proponis la koncepton pri jona solvatigo kaj lanĉis la bazon por la unuigo de la fizika kaj kemia teorioj pri solvaĵoj. Li estis lernanto de [[Vladimir Markovnikov]] (1837-1904)<ref>[https://books.google.com.br/books?id=pAvyBgAAQBAJ&pg=PA89&dq=ivan+kablukov&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwiFyrKJ6OnRAhXBDZAKHU2SCLQQ6AEIPTAF#v=onepage&q=ivan%20kablukov&f=false Scientific Babel: How Science Was Done Before and After Global English], Michael D. Gordin</ref><ref>[https://books.google.com.br/books?id=KaDEDmzwhlsC&pg=PA108&dq=ivan+kablukov&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwiFyrKJ6OnRAhXBDZAKHU2SCLQQ6AEIWTAJ#v=onepage&q=ivan%20kablukov&f=false Early Russian Organic Chemists and Their Legacy], David Lewis</ref> kaj [[Aleksandr Butlerov|Aleksandro Butlerovo]] (1828-1886). Li estis la kreinto de la fiziko-kemia lernejo en la Rusa Imperio. == Vivo == En 1885 li ricevis sian diplomon pri doktoreco en la Ŝtata Universitato de Moskvo kaj fariĝis universitata profesoro. En 1889 li estis asistanto de [[Wilhelm Ostwald]] (1853-1853) en [[Universitato de Lepsiko|Lepsiko]]. En 1891, li fakiĝis rilate al la teorio pri solvaĵoj de [[August Svante Arrhenius|Arrhenius]] (1859-1927) kaj [[Jacobus Henricus van 't Hoff]] (1852-1911). En 1903, li iĝis titulara profesoro en la Ŝtata Universitato de Moskvo kaj samtempe profesoro en la Instituto pri Agrikulturo de Moskvo, kie li restis ĝis 1942. Inter 1933 kaj 1940 li indikiĝis kiel profesoro pri Neorganika Kemio kaj Analiza Kemio en la Unuiĝo de la Akademioj por la Industrioj de Moskvo. En 1887, li estis la unua kiu elmontris ke la varmoformiĝo de la izomeraj organikaj komponaĵoj povas estis malsamaj. Li kaj lia frato Nikolaj partoprenis dum la oktobra revolucio de 1918. Li mortis en la 5-a de majo 1942 dum evakuado en la urbo Taŝkento. == Verkaro == * La leĝo pri fazoj kaj ties aplikado en la salaj saturitaj solvaĵoj (1933) * Termokemio, 1934 * "О явлениях диссоциации", ("Pri la dissociiĝa fenomeno") * "Глицерины, или трёхатомные спирты, и их производные" ("Pri glicerino aŭ triatomaj alkoholoj kaj ties derivaĵoj"), decembro 1887 (universitata tezo) == Literaturo == * [http://worldcat.org/identities/lccn-n84069328/ WorldCat Identities] * [http://www.chem.msu.ru/rus/history/acad/kablukov.html ChemNet] * [http://nplit.ru/books/item/f00/s00/z0000044/st033.shtml nplit.ru] * [https://tools.wmflabs.org/persondata/p/Iwan_Alexejewitsch_Kablukow Personensuche] * [http://isaran.ru/?q=ru/fund&ida=1&guid=81422443-33CA-28DB-F50B-CE93DAAA21B5 isaran.ru] * [http://www.rulex.ru/01110373.htm rulex.ru] == Vidu ankaŭ == * [[Nikolao Demjanov|Николай Яковлевич Демьянов]] (1861-1938) * [[Vladimir Luginin|Владимир Фёдорович Лугинин]] (1834-1911) * [[Nikolao Beketov|Николай Николаевич Бекетов]] (1827-1911) * [[Aleksandr Butlerov|Александр Михайлович Бутлеров]] (1828-1886) * [[Vladimir Markovnikov|Владимир Васильевич Марковников]] (1837-1904) * [[Justus von Liebig]] (1803-1873) * [[Adolf von Baeyer]] (1835-1917) * [[Aleksej Ĉiĉibabin]] (1871-1945) rusa kemiisto == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Portalo||Homoj|Rusio|Kemio|}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kablukov, Ivan}} [[Kategorio:Sovetiaj kemiistoj]] [[Kategorio:Sovetiaj fizikistoj]] [[Kategorio:Herooj de Laboro]] [[Kategorio:Rusiaj revoluciuloj]] 80kexmcwrjrpu7qigx1tdcn7g3do7kv 9369084 9369083 2026-05-09T08:20:32Z Sj1mor 12103 /* Vivo */ oktobra revolucio de 1917, ne de 1918! 9369084 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo =Иван Алексеевич Каблуков<br />([[1857]]-[[1942]]) |dosiero = |priskribo = |dato de naskiĝo =[[21-a de aŭgusto]] [[1857]] |loko de naskiĝo =Selo Prussi, apud [[Moskvo]], {{RUS}} |dato de morto =[[5-a de majo]] [[1942]] |loko de morto =[[Taŝkento]], {{UZB}} | alma_mater =[[Sankt-Peterburga Ŝtata Universitato|Universitato de Sankt-Peterburgo]], [[Moskva Ŝtata Universitato]], [[Universitato de Lepsiko]] }} [[Dosiero:SaltInWaterSolutionLiquid.jpg|eta|Ivan Kablukov lanĉis la bazon por la unuigo de la fizika kaj kemia teorioj pri solvaĵoj.]] '''Ivan Kablukov''' ([[1857]]-[[1942]]) estis rusa fiziko-kemiisto kaj honora membro de la [[Akademio pri Sciencoj de Rusio]] (1932). Li proponis la koncepton pri jona solvatigo kaj lanĉis la bazon por la unuigo de la fizika kaj kemia teorioj pri solvaĵoj. Li estis lernanto de [[Vladimir Markovnikov]] (1837-1904)<ref>[https://books.google.com.br/books?id=pAvyBgAAQBAJ&pg=PA89&dq=ivan+kablukov&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwiFyrKJ6OnRAhXBDZAKHU2SCLQQ6AEIPTAF#v=onepage&q=ivan%20kablukov&f=false Scientific Babel: How Science Was Done Before and After Global English], Michael D. Gordin</ref><ref>[https://books.google.com.br/books?id=KaDEDmzwhlsC&pg=PA108&dq=ivan+kablukov&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwiFyrKJ6OnRAhXBDZAKHU2SCLQQ6AEIWTAJ#v=onepage&q=ivan%20kablukov&f=false Early Russian Organic Chemists and Their Legacy], David Lewis</ref> kaj [[Aleksandr Butlerov|Aleksandro Butlerovo]] (1828-1886). Li estis la kreinto de la fiziko-kemia lernejo en la Rusa Imperio. == Vivo == En 1885 li ricevis sian diplomon pri doktoreco en la Ŝtata Universitato de Moskvo kaj fariĝis universitata profesoro. En 1889 li estis asistanto de [[Wilhelm Ostwald]] (1853-1853) en [[Universitato de Lepsiko|Lepsiko]]. En 1891, li fakiĝis rilate al la teorio pri solvaĵoj de [[August Svante Arrhenius|Arrhenius]] (1859-1927) kaj [[Jacobus Henricus van 't Hoff]] (1852-1911). En 1903, li iĝis titulara profesoro en la Ŝtata Universitato de Moskvo kaj samtempe profesoro en la Instituto pri Agrikulturo de Moskvo, kie li restis ĝis 1942. Inter 1933 kaj 1940 li indikiĝis kiel profesoro pri Neorganika Kemio kaj Analiza Kemio en la Unuiĝo de la Akademioj por la Industrioj de Moskvo. En 1887, li estis la unua kiu elmontris ke la varmoformiĝo de la izomeraj organikaj komponaĵoj povas estis malsamaj. Li kaj lia frato Nikolaj partoprenis dum la oktobra revolucio de 1917. Li mortis en la 5-a de majo 1942 dum evakuado en la urbo Taŝkento. == Verkaro == * La leĝo pri fazoj kaj ties aplikado en la salaj saturitaj solvaĵoj (1933) * Termokemio, 1934 * "О явлениях диссоциации", ("Pri la dissociiĝa fenomeno") * "Глицерины, или трёхатомные спирты, и их производные" ("Pri glicerino aŭ triatomaj alkoholoj kaj ties derivaĵoj"), decembro 1887 (universitata tezo) == Literaturo == * [http://worldcat.org/identities/lccn-n84069328/ WorldCat Identities] * [http://www.chem.msu.ru/rus/history/acad/kablukov.html ChemNet] * [http://nplit.ru/books/item/f00/s00/z0000044/st033.shtml nplit.ru] * [https://tools.wmflabs.org/persondata/p/Iwan_Alexejewitsch_Kablukow Personensuche] * [http://isaran.ru/?q=ru/fund&ida=1&guid=81422443-33CA-28DB-F50B-CE93DAAA21B5 isaran.ru] * [http://www.rulex.ru/01110373.htm rulex.ru] == Vidu ankaŭ == * [[Nikolao Demjanov|Николай Яковлевич Демьянов]] (1861-1938) * [[Vladimir Luginin|Владимир Фёдорович Лугинин]] (1834-1911) * [[Nikolao Beketov|Николай Николаевич Бекетов]] (1827-1911) * [[Aleksandr Butlerov|Александр Михайлович Бутлеров]] (1828-1886) * [[Vladimir Markovnikov|Владимир Васильевич Марковников]] (1837-1904) * [[Justus von Liebig]] (1803-1873) * [[Adolf von Baeyer]] (1835-1917) * [[Aleksej Ĉiĉibabin]] (1871-1945) rusa kemiisto == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Portalo||Homoj|Rusio|Kemio|}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kablukov, Ivan}} [[Kategorio:Sovetiaj kemiistoj]] [[Kategorio:Sovetiaj fizikistoj]] [[Kategorio:Herooj de Laboro]] [[Kategorio:Rusiaj revoluciuloj]] roox0slwm62tfpnx6p4jw7uz1j371fx 9369085 9369084 2026-05-09T08:20:43Z Sj1mor 12103 /* Referencoj */ 9369085 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo =Иван Алексеевич Каблуков<br />([[1857]]-[[1942]]) |dosiero = |priskribo = |dato de naskiĝo =[[21-a de aŭgusto]] [[1857]] |loko de naskiĝo =Selo Prussi, apud [[Moskvo]], {{RUS}} |dato de morto =[[5-a de majo]] [[1942]] |loko de morto =[[Taŝkento]], {{UZB}} | alma_mater =[[Sankt-Peterburga Ŝtata Universitato|Universitato de Sankt-Peterburgo]], [[Moskva Ŝtata Universitato]], [[Universitato de Lepsiko]] }} [[Dosiero:SaltInWaterSolutionLiquid.jpg|eta|Ivan Kablukov lanĉis la bazon por la unuigo de la fizika kaj kemia teorioj pri solvaĵoj.]] '''Ivan Kablukov''' ([[1857]]-[[1942]]) estis rusa fiziko-kemiisto kaj honora membro de la [[Akademio pri Sciencoj de Rusio]] (1932). Li proponis la koncepton pri jona solvatigo kaj lanĉis la bazon por la unuigo de la fizika kaj kemia teorioj pri solvaĵoj. Li estis lernanto de [[Vladimir Markovnikov]] (1837-1904)<ref>[https://books.google.com.br/books?id=pAvyBgAAQBAJ&pg=PA89&dq=ivan+kablukov&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwiFyrKJ6OnRAhXBDZAKHU2SCLQQ6AEIPTAF#v=onepage&q=ivan%20kablukov&f=false Scientific Babel: How Science Was Done Before and After Global English], Michael D. Gordin</ref><ref>[https://books.google.com.br/books?id=KaDEDmzwhlsC&pg=PA108&dq=ivan+kablukov&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwiFyrKJ6OnRAhXBDZAKHU2SCLQQ6AEIWTAJ#v=onepage&q=ivan%20kablukov&f=false Early Russian Organic Chemists and Their Legacy], David Lewis</ref> kaj [[Aleksandr Butlerov|Aleksandro Butlerovo]] (1828-1886). Li estis la kreinto de la fiziko-kemia lernejo en la Rusa Imperio. == Vivo == En 1885 li ricevis sian diplomon pri doktoreco en la Ŝtata Universitato de Moskvo kaj fariĝis universitata profesoro. En 1889 li estis asistanto de [[Wilhelm Ostwald]] (1853-1853) en [[Universitato de Lepsiko|Lepsiko]]. En 1891, li fakiĝis rilate al la teorio pri solvaĵoj de [[August Svante Arrhenius|Arrhenius]] (1859-1927) kaj [[Jacobus Henricus van 't Hoff]] (1852-1911). En 1903, li iĝis titulara profesoro en la Ŝtata Universitato de Moskvo kaj samtempe profesoro en la Instituto pri Agrikulturo de Moskvo, kie li restis ĝis 1942. Inter 1933 kaj 1940 li indikiĝis kiel profesoro pri Neorganika Kemio kaj Analiza Kemio en la Unuiĝo de la Akademioj por la Industrioj de Moskvo. En 1887, li estis la unua kiu elmontris ke la varmoformiĝo de la izomeraj organikaj komponaĵoj povas estis malsamaj. Li kaj lia frato Nikolaj partoprenis dum la oktobra revolucio de 1917. Li mortis en la 5-a de majo 1942 dum evakuado en la urbo Taŝkento. == Verkaro == * La leĝo pri fazoj kaj ties aplikado en la salaj saturitaj solvaĵoj (1933) * Termokemio, 1934 * "О явлениях диссоциации", ("Pri la dissociiĝa fenomeno") * "Глицерины, или трёхатомные спирты, и их производные" ("Pri glicerino aŭ triatomaj alkoholoj kaj ties derivaĵoj"), decembro 1887 (universitata tezo) == Literaturo == * [http://worldcat.org/identities/lccn-n84069328/ WorldCat Identities] * [http://www.chem.msu.ru/rus/history/acad/kablukov.html ChemNet] * [http://nplit.ru/books/item/f00/s00/z0000044/st033.shtml nplit.ru] * [https://tools.wmflabs.org/persondata/p/Iwan_Alexejewitsch_Kablukow Personensuche] * [http://isaran.ru/?q=ru/fund&ida=1&guid=81422443-33CA-28DB-F50B-CE93DAAA21B5 isaran.ru] * [http://www.rulex.ru/01110373.htm rulex.ru] == Vidu ankaŭ == * [[Nikolao Demjanov|Николай Яковлевич Демьянов]] (1861-1938) * [[Vladimir Luginin|Владимир Фёдорович Лугинин]] (1834-1911) * [[Nikolao Beketov|Николай Николаевич Бекетов]] (1827-1911) * [[Aleksandr Butlerov|Александр Михайлович Бутлеров]] (1828-1886) * [[Vladimir Markovnikov|Владимир Васильевич Марковников]] (1837-1904) * [[Justus von Liebig]] (1803-1873) * [[Adolf von Baeyer]] (1835-1917) * [[Aleksej Ĉiĉibabin]] (1871-1945) rusa kemiisto == Referencoj == {{Referencoj}} {{Portalo||Homoj|Rusio|Kemio|}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kablukov, Ivan}} [[Kategorio:Sovetiaj kemiistoj]] [[Kategorio:Sovetiaj fizikistoj]] [[Kategorio:Herooj de Laboro]] [[Kategorio:Rusiaj revoluciuloj]] 8q0wvswehrbzu7aukjkcfqt3qy6yrmx 0 582848 9369051 9256109 2026-05-09T06:25:33Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369051 wikitext text/x-wiki {{Alinomu|Ĉaharŝanbe Suri}} <!--<nowiki>{{Informkesto festo|tipo=nacia|nomo de festo=Chaharshanbe Suri|dosiero=Chaharshanbe Suri Lozupone NYC 2016 1.png|festata=</nowiki>{{flag|Iran}}o {{Flag|Azerbaijan}} {{Flag|Afghanistan}} {{Flag|Iraqi Kurdistan}} {{Flag|Tajikistan}} {{Flag|Turkey}} ([[Azeris|Azeroj]] kaj [[Kurds|Kurdoj]])|speco=Charshanbe Suri in [[New York City]], March 2016|longtype=Nacia, etna, kultura, historia, internacia|dato=La lasta marda hieraŭo antaŭ la [[vernal equinox]]|jaro{{#time:Y=Lasta mardo de la [[irana kalendaro]]|solenoj={{flag|Iran}}o<br> {{flag|Azerbaijan}}<br> {{flag|Afghanistan}}<br> {{flag|Iraqi Kurdistan}}<br> {{flag|Tajikistan}}<br> {{flag|Turkey}} ([[Azeris|Azeroj]] kaj [[Kurds|Kurdoj]])|koneksas kun=[[Nowruz|Noruzo]], [[Sizdah Be-dar]]}}--> '''Ĉaharŝanbe Suri''' ({{Lang-fa|چهارشنبه‌سوری}} ''Čahār-šanba(-e)-sūrī'',<ref>{{cite encyclopedia|editor-last=Moeen|editor-first=Mohammad|editor-link=Mohammad Moeen|encyclopedia= Moeen Encyclopedic Dictionary |title=چهارشنبه‌سوری|trans-title=Č.-šanba(-e)-sūrī|language=Persian|edition=One-volume edition based on 6-volumes|year=2002|orig-year=1972|publisher=Moeen Publications|location=Tehran|isbn=9789647603072}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|editor-last=Mosaheb|editor-first=Gholamhossein|editor-link=Gholamhossein Mosaheb|encyclopedia= The Persian Encyclopedia |title=چهارشنبه‌سوری|trans-title=Čahār.Šanbe suri|language=Persian|edition=2nd|year=2002|orig-year=1966|publisher= Amirkabir |location=Tehran|isbn=964303044X|page=811|volume=1}}</ref> kutime prononcata ''Čāršanba-sūrī'';<ref name="Iranica">{{cite encyclopedia|title=ČAHĀRŠANBA-SŪRĪ|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|date=15a de Decembro, 1990|orig-year=|publisher=Bibliotheca Persica Press|location=New York City|url=http://www.iranicaonline.org/articles/caharsanba-suri|volume=IV|last1=Kasheff|first1=Manouchehr|last2=Saʿīdī Sīrjānī|first2=ʿAlī-Akbar|author-link2=Ali-Akbar Sa'idi Sirjani|editor-last=Yarshater|editor-first=Ehsan|editor-link=Ehsan Yarshater|access-date=March 15, 2016|series=6|pages=630–634}}</ref>), ankaŭ vaste konata kiel la <span>persa </span>'''Fajrofestivalo,'''<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.lespersiennes.com/en/celebrations-about-the-fire-one-chaharshanbe-suri/}}</ref><ref>(angla) {{Cite web|url=http://www.iranchamber.com/culture/articles/festival_of_fire.php|title=Culture of Iran: Festival of Fire|website=www.iranchamber.com|access-date=2017-03-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230203213021/https://www.iranchamber.com/culture/articles/festival_of_fire.php|archivedate=2023-02-03}}</ref><ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://surfiran.com/event/chaharshanbe-suri/}}</ref> estas irana festivalo festata sur la hieraŭo de la lasta [[merkredo]] antaŭ [[Noruzo]] (la Irana Nova Jaro).<ref>{{cite encyclopedia|last=Persian Fire-Jumping Festival|first=Alison Fu|title=ČAHĀRŠANBA-SŪRĪ|encyclopedia=|accessdate=2012-03-18|url=http://www.dailycal.org/2013/03/13/persian-fire-jumping-festival-delights-berkeley-residents/}}</ref> == Nomo == === Etimologio === La nomo de la festivalo konsistas el la vortoj ''Ĉaharŝanbe'', la [[Persa lingvo|persa]] vorto por merkredo,{{ref|a}} kaj ''sur'', kiu estas varianto de ''sorĥ'' ({{Lang|fa|''سرخ – sorx''}}; "ruĝa") kiu referenca ĉu al la [[fajro]] mem ĉu al la [[Ruĝa|ruĝa koloro]]. Ĝi estas ofte tradukata kiel ''merkreda lumo'' aŭ la ''ruĝa merkredo''. La ruĝa koloro estas simbolo por la bona [[sano]] kaj matureco en la persa tradicio. === Aliaj lokaj nomoj === Diversaj lokaj nomoj de la festivalo estas: : {{Lang-ku|''Çarşema sor''}}, "Ruĝa Merkredo" ([[Sanandaĝo|Sanandaj]], Irana Kurdio) : {{Lang-fa|''چارشنبه سرخی – Čāršenbe Sorxi''}} "Ruĝa Merkredo" ([[Esfahano]]) : {{Lang-az|چرشنبه بایرامی – Çərşənbə Bayramı}},<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://khabaronline.ir/detail/519521/provinces/Azarbayjansharghi}}</ref> "Festivalo de merkredo" ([[Azerbajĝano (Irano)|Iranian Azerbaijan]]) : {{Lang-az|گۆله گۆله چارشامبه – Gülə Gülə Çərşənbə}}, "Adiaŭa Merkredo" ([[Azerbajĝano (Irano)]] == Rilato al Noruzo == Ĉarŝanbe Suri estas preludo al [[Noruzo]] (la Irana [[Novjaro|Nova Jaro]]), kaj estas festata kun [[Pirotekniko|piroteknika]] [[artfajraĵo]] kaj saltoj super fajroj. Miksitaj nuksoj kaj beroj estas ankaŭ servataj dum la festo. === Saltante super fajro === La festado kutime komenciĝas en la vespero, kun homoj farantaj ĝojfajrojn kaj saltante super ili (animpurigaj praktikoj troviĝas ankaŭ en la kelta pagana festivalo [[Belteno|Beltano]]). La tradicia poezia citaĵo ''zardi ye man az to, sorkhi ye to az man'' estas ankaŭ kantata, kiu laŭvorte signifas "mia flaveco estas via, via ruĝeco estas mia." Tio signifas ke oni deziras ke la fajro prenu onian palecon, malsanon, kaj problemojn kaj anstataŭigu ilin per varmo kaj energio. Ĝi estas purigo-rito, kiu estas tradicie rigardita necesa antaŭ la alveno de [[printempo]] ĉe la printempa ekvinokso.<ref>Massoume Price, ''Chahar Shanbeh Soori, The Fire Festival of Iranian Peoples''</ref> == Notoj == : 1.''Chahar-shanbe'', kun la signifo "la kvara Shanbe," estas la kvara tago de la semajno en Irano, bazita sur la ''dimanĉo-unua'' konvencio. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Noruzo|Nowruz]] * [[Jaldao|Yalda]] * Trndez * Jaanipäev {{Projektoj}} [[Kategorio:Festivaloj]] [[Kategorio:Persaj vortoj kaj esprimoj]] j9cqtfh77rucnex6md2hd6wo4ydmzjm 0 586538 9369114 8715583 2026-05-09T09:05:08Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369114 wikitext text/x-wiki {{Apartigila paĝo|Chelles (apartigilo)}} {{Pariza metroo|Met}} {{Informkesto Pariza metrostacio | nomo = Chelles | koloro = {{Pariza metroo|kMet}} | tekstkoloro = Red | bildo = Chantier Station Métro Ligne 16 Chelles Chelles Seine Marne 14.jpg | grando de bildo = | bildoklarigo = Loko de la estonta stacio | eksterurbe = ne | arondismento = | komunumo = [[Chelles]] | latitudo = 48.8743167 | longitudo = 2.58580833 | situo sur mapo = Francilio | profundo = -28 m | kajoj = | zono = | trafiko = | konstruado = | malfermiĝis = [[2023]] | arkitektoj = Atelier Schall | nomo de proprietulo = Société du Grand Paris (SGP) | nomo de trafikanto = [[RATP]] | kodo de stacio = GA07 / 07CHL | linioj = {{Pariza metroo|16}} | trajn-linioj = {{Pariza metroo|E}}, {{Pariza metroo|P}} }} '''Chelles''' estas la provizora nomo de estonta stacio sur [[Linio 16 de la metroo de Parizo|linio 16]] de [[Grand Paris Express]] en [[Seine-et-Marne]]. == Karakterizaĵoj == En la projekto de aŭtomata metroo [[Grand Paris Express]], estas planite ke ''Chelles'' fariĝu interkonekta stacio<ref>[http://www.societedugrandparis.fr/gares/chelles?ajax=1 Lignes en correspondance sur le site de la Société du Grand Paris] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160329153950/https://www.societedugrandparis.fr/gares/chelles?ajax=1 |date=2016-03-29 }}. Slipo de la 9-a de aŭgusto 2012, alirita la 4-an de decembro 2013.</ref> inter [[Linio 16 de la metroo de Parizo|linio 16]] de la metroo [[Grand Paris Express]], [[RER de Francilio|linio E]] de [[RER de Francilio|RER]] kaj [[Transilien P|linio P]] de [[Transilien|Transilien Paris-Est]]. La kajoj de la linio 16 estos subteraj, je profundo de {{unuo|28|m}}, malantaŭ la konstruaĵo de la publikaj financoj kaj perpendikulare al la linio de RER<ref>[http://www.leparisien.fr/espace-premium/seine-et-marne-77/la-ville-se-prepare-a-accueillir-le-futur-metro-11-11-2013-3303835.php La ville se prépare à accueillir le futur métro] - Gilles Cordillot - ''Le Parisien'' - Publikigita la 11-an de novembro 2013.</ref>,<ref name="presentation sgp">{{pdf}} [http://www.societedugrandparis.fr/wp-content/uploads/2014/06/prsentation-de-la-runion-publique--chelles.pdf Présentation lors de la réunion publique d’information à Chelles - 2 décembre 2013] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160327222517/https://www.societedugrandparis.fr/wp-content/uploads/2014/06/prsentation-de-la-runion-publique--chelles.pdf |date=2016-03-27 }} Société du Grand Paris.</ref>. La dezajno de la stacio estas konfidita al Atelier Schall<ref name="schall">[http://www.societedugrandparis.fr/actualite/designation-maitres-doeuvre-architectes-lignes-14-nord-16-17-sud-du-grand-paris-express Désignation des maîtres d’œuvre et architectes des lignes 14 Nord, 16 et 17 Sud] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160327083319/https://www.societedugrandparis.fr/actualite/designation-maitres-doeuvre-architectes-lignes-14-nord-16-17-sud-du-grand-paris-express |date=2016-03-27 }} - ''Société du Grand Paris'' - 16-a de septembro 2014.</ref>,<ref name="schall2">[http://www.pierreschall.com/grand-paris-express---chelles---atelier-schall.html Gare du Grand Paris - Gare de Chelles]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - Atelier Schall.</ref>. == Konstruo == Preparaj laboroj (deturno de retoj,...) komenciĝis en marto 2016<ref name="chelles">{{pdf}} [https://www.societedugrandparis.fr/wp-content/uploads/2016/03/160303_q3_tp_broch_chl_bd-web.pdf Les prochaines étapes à Chelles] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160310033259/https://www.societedugrandparis.fr/wp-content/uploads/2016/03/160303_q3_tp_broch_chl_bd-web.pdf |date=2016-03-10 }}, dokumento de la Société du Grand Paris, de februaro 2016, alirita la 9-an de marto 2016.</ref>. == Interkonektoj == * {{Pariza metroo|RER}} {{Pariza metroo|E}} ''{{stacidomo|Chelles - Gournay}}'' * {{Pariza metroo|Trans}} {{Pariza metroo|P}} ''{{stacidomo|Chelles - Gournay}}'' * {{Pariza metroo|BUS}} [[RATP]] 113 213 * {{Pariza metroo|Bus}} TRA 613 * {{Pariza metroo|Bus}} Les Autobus du Fort 701 * {{Pariza metroo|Bus}} Apolo7 1 2 3 4 6 7 8 8s 9 9s * {{Pariza metroo|Bus}} SEME 19 * {{Pariza metroo|Noc}} N23 N141 == Referencoj == {{referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Grand Paris Express]] * [[Listo de metrostacioj de Parizo]] * [[Linio 16 de la metroo de Parizo]] * [[Chelles]] * [[Chelles - Gournay (stacidomo)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo|https://www.societedugrandparis.fr/gpe/gare/chelles}} (Grand Paris Express) {{Linio 16 de la metroo de Parizo}} [[Kategorio:Stacioj de Grand Paris Express]] [[Kategorio:Estontaj stacioj de la metroo de Parizo]] [[Kategorio:Linio 16 de la metroo de Parizo]] [[Kategorio:Chelles]] ivrxyr207z6rmxfmnpr0kv3r0zwsdtd 0 609626 9369090 9214446 2026-05-09T08:30:55Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369090 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Charlotte Perkins GILMAN''' aŭ '''Charlotte Perkins STETSON''' (naskiĝis la {{Daton|3|7|1860}} en [[Hartford (Konektikuto)|Hartford]], mortis la {{Daton|17|8|1935}} en [[Pasadena (Kalifornio)|Pasadena]]) estis [[Usono|usona]] [[Feminismo|feministo]], [[sociologo]], [[verkisto]], [[Poezio|poeto]] kaj parolisto pri socia reformo. Ŝi estis [[Utopia feminismo|utopia feministo]] kaj estis kiel modelo por multaj sekvantaj feministoj pro sia neortodoksa vivstilo. == Biografio == Gilman estis filino de [[Mary Perkins]] kaj [[Frederic Beecher Perkins]]. Ŝi havis unu pli aĝan fraton, [[Thomas Adie]]. Dum infaneco, la patro de Gilman forlasis sian familion malriĉa.<ref>{{Citaĵo el la reto|aŭtoro=Gilman, Charlotte (Anna) Perkins (Stetson)|titolo=Charlotte (Anna) Perkins (Stetson) Gilman,|url=http://infotrac.galegroup.com/itw/infomark/542/271/43384341w16/purl=rc1_CA_0_H1000036761&dyn=5!xrn_1_0_H1000036761?sw_aep=ramapo_main|verko=Contemporary Authors|alirdato=2008-10-27}}</ref> La patrino finance ne povis zorgi pri la infanoj. Tial, la patroflankaj onklinoj de Gilman kunzorgis pri la infanoj. La onklinoj estis [[sufrageto]] [[Isabella Beecher Hooker]], verkisto de ''[[La Kabano de Onklo Tom]]'' [[Harriet Beecher Stowe]] kaj [[edukisto]] [[Catharine Beecher]]. [[Dosiero:Charlotte_Perkins_Gilman_by_Frances_Benjamin_Johnston.jpg|maldekstra|eta|Charlotte Perkins Gilman, fotita de [[Frances Benjamin Johnston]] (ĉirkaŭ 1900).]] En 1884 ŝi edziĝis kun la artisto [[Charles Walter Stetson]].<ref>Gilman, ''Autobiography'', 82.</ref> Ili havis unu gefilon, [[Katharine Beecher Stetson]]. Gilman suferis tre seriozan atakon de [[postnaska depresio]]. Tiuepoke virinoj estis viditaj kiel "[[Histerio|histeriaj]]" kaj "nervaj" homoj. Tiam, kiam virino asertis esti grave malsana post naskiĝo, oni foje ignoris iliajn asertojn.<ref>Gilman, ''Autobiography'', 90.</ref> En 1888 Gilman kaj Stetson apartiĝis kaj en 1894 ili eksedziĝis – raraĵo en la [[19-a jarcento]].<ref name="Knight, Diaries, 408">Knight, ''Diaries'', 408.</ref> Poste, Gilman transloĝiĝis kun sia filino al [[Pasadena (Kalifornio)|Pasadena]], kie ŝi iĝis aktiva en [[Feminismo|feministaj]] rondoj, kiel la [[Pacific Coast Women's Press Association]] ({{Eo}} Pacifika Marborda Presasocio de Virinoj), la [[Woman's Alliance]] ({{Eo}} Alianco de Virinoj), la [[Economic Club]] ({{Eo}} Ekonomia Klubo), la [[Ebell Society]] ({{Eo}} [[Adrian John Ebell|Ebell]] Societo), la [[Parents Association]] ({{Eo}} Gepatroj-Asocio) kaj la [[State Council of Women]] ({{Eo}} Ŝtatkonsilio de Virinoj), kaj ŝi verkis kaj redaktis la feminista revuo ''[[Bulletin (revuo)|Bulletin]]''.<ref>Knight, ''Diaries'', 525.</ref> En 1894 Gilman sendis sian filinon al Stetson kaj lia nova edzino, [[Grace Ellery Channing]]. Gilman skribis en sia [[memuaro]] ke ŝi estis feliĉa por la paro, ĉar la “dua patrino estis egale bona kiel la unua, [kaj eble] kelkmaniere eĉ pli bona.”<ref>Knight, ''Diaries'', 163.</ref> Gilman opiniis [[Progreso (filozofio)|progresive]] pri [[gepatraj rajtoj]] kaj agnoskis ke sia eksedzo "rajtis ion de la kompanio de Katharine" kaj ke Katharine "rajtis koni kaj ami sian patron."<ref name="Knight, Diaries">Knight, ''Diaries''.</ref> En 1900 Gilman edziĝis kun Houghton Gilman.<ref>Knight, ''Diaries'', 648–666.</ref> Ekde la edziĝo ĝis 1922, ili loĝis en [[Novjorko]]. Post la tujmorto de Houghton en 1934, Gilman retransloĝiĝis al Pasadena, kie loĝis Katharine.<ref>Knight, ''Diaries'', 813</ref> En januaro de 1932 Gilman estis diagnozita kun nekuracebla [[mama kancero]].<ref>Polly Wynn Allen, ''Building Domestic Liberty'', 54.</ref> Ŝi ĉiam pledis [[eŭtanazio]]n por nekuracebluloj, kaj mem [[Sinmortigo|sinmortigis]] la 17-an de aŭgusto 1935 pere de [[trodozo]] [[Kloroformo|kloroforma]].<ref name="Knight, Diaries, 813">Knight, ''Diaries'', 813.</ref> == Kariero == Iam Gilman estis [[Sapo|sap]]<nowiki/>vendisto. Post transloĝiĝo al Pasadena, Gilman iĝis aktiva en [[sociala reformo]]-movadoj. Kiel deligito de [[Kalifornio]] ŝi iris en 1896 al la [[National American Woman Suffrage Association]]-kunveno en [[Vaŝingtono]] kaj la [[International Socialist and Labour Congress|International Socialist and Labor Congress]] en [[Londono]].<ref>Gilman, ''Autobiography'' 187, 198.</ref> En 1890 ŝi ekkonis la [[Nationalist Clubs]]-movado, kiu batalis por la "fino de [[Kapitalismo|kapitalisma]] [[avido]] kaj de la [[Socia klaso|distingo inter klasoj]], dume de pledi por [[Paco|paca]], [[Etiko|etika]] kaj vere [[Progreso (filozofio)|progresema]] [[homaro]]." Tra 1890, ŝi verkis dek kvin eseojn, poemojn, unu romanon kaj la rakonton ''The Yellow Wallpaper''. Ŝi ekparoladis pri Naciismo (la [[Edward Bellamy|Bellamy]]-a [[Socialismo|socialista movado]], ne la kutima signifo de [[naciismo]]). En 1893 ŝi iĝis konata pri sia unu volumo poezia, ''In This Our World''.<ref>Knight, ''Diaries'', 409.</ref> Kiel sukcesa parolisto, ŝi ne plu devis labori alimaniere. Ŝia famo kreskis kune kun sia socia rondo de samideanaj aktivistoj kaj verkistoj el la feminista movado. == Sociaj ideoj kaj teorioj == === Reforma Darwinismo kaj la rolo de virinoj en la socio === Gilman identiĝis kiel [[Humanismo|humanisto]] kaj kredis ke la doma medio subpremis virinojn per [[Patriarko|patriarkaj]] kredoj, kiujn havis la socio.<ref>Ann J. Lane, ''To Herland and Beyond'', 230.</ref> Gilman kredis en teorio de reforma [[darvinismo]] kaj argumentis ke la teorioj de Darwin nur priis la [[Vira sekso|viran sekson]], tiele preteratendi la socian originon de la virina [[cerbo]]. Gilman argumentis ke vira [[agresemo]] kaj patrinaj roloj de virinoj estas artefaritaj kaj ne longe necesaj por travivi en la postprehistoria epoko. Ŝi skribis: “Ne ekzistas virina cerbo. La cerbo ne estas [[Reprodukta sistemo|organo seksa]]. Oni egale parolus pri virina [[hepato]].”<ref>Charlotte Perkins Gilman, ''Women and Economics'' (Boston, MA: Small, Maynard & Co., 1898). "There is no female mind. The brain is not an organ of sex. Might as well speak of a female liver."</ref> Ŝia ĉefideo estis ke sekso kaj domaj ekonomioj kunekzistas; pro survivo, virinoj dependis de siaj seksaj plusoj por plezurigi la edzon, do li laboras por sia familio. Ekde infaneco, junaj knabinoj estis perfortata en socian limigon, kiu preparas ilin por patrineco per la ludiloj kaj vestaĵoj disegnataj por knabinoj. Ŝi plendis por neniu diferenco inter vestaĵoj, ludiloj kaj aktivoj inter knaboj kaj knabinoj.<ref>{{Citaĵo el gazeto|aŭtoro=Carl N. Degler|titolo=Charlotte Perkins Gilman on the Theory and Practice of Feminism|gazeto=American Quarterly|volumo=8|numero=1|jaro=1956|paĝoj=26.}}</ref> Gilman argumentis ke kontribuoj de virinoj al civilizo, tra historio, haltis pro [[Vircentrismo|vircentrisma kulturo]]. Ŝi kredis ke la virinaro estas subevoluita duoblo de la homaro, kaj plibonigo estas necesa por eviti la difekton de la homaro.<ref>Davis and Knight, ''Charlotte Perkins Gilman and Her Contemporaries'', 206.</ref> Gilman kredis ke ekonomia sendependeco estas la nura vojo por liberigi virinojn, kaj igi ilin egalaj al viroj.<ref>Gilman, ''Women and Economics''.</ref> Gilman opiniis ke la hejmo devas esti socie redifinita. Laŭ Gilman, la hejmo nun estas ekonomiaĵo, kie edziĝinta paro kunloĝis pro ekonomia neceso. La hejmo devus esti loko, kiun grupoj de viroj aŭ virinoj povas kunuzi en "paca kaj daŭra esprimo de persona vivo."<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Feminist Theory|familia nomo=Gilman|persona nomo=Charlotte Perkins, in Kolmar and Bartkowski, eds.|jaro=2005|loko=Boston|eldoninto=McGrawHill|paĝoj=114}}</ref> === Rasismo === Gilman opiniis ke [[Unuiĝinta Reĝlando|britidaj]] usonanoj perdis la landon al [[Enmigrado|enmigrantoj]], kiuj, ŝi diris, diluis la purecon de la nacio.<ref>Post la eksedziĝo de Stetson, ŝi komencis paroladi pri [[naciismo]]. [[Edward Bellamy]] inspiris ŝin kun sia [[utopia]]n [[Socialismo|socialisma]] [[romano]] ''Looking Backward''. Alys Eve Weinbaum, "Writing Feminist Genealogy: Charlotte Perkins Gilman, Racial Nationalism, and the Reproduction of Maternalist Feminism", ''Feminist Studies'', Vol. 27, No. 2 (sumero, 2001), paĝoj 271–302.https://www.jstor.org/stable/3178758. Alirdato: 2008-11-03.</ref> Tiam, kiam oni demandis pri tiu temo dum vojaĝo al Londono, ŝi fame diris: "Mi estas [[Anglosaksoj|anglosakso]] antaŭ ol ĉio alia."<ref name="google">{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=n7arK_nP7eQC|titolo=Charlotte Perkins Gilman: A Biography|alirdato=2014-11-15|aŭtoro=Davis, C.|dato=2010|eldoninto=Stanford University Press|ISBN=9780804738897}}</ref> === Bestoj === La feministaj verkoj de Gilman ofte pledas por reformi la uzado de [[Aldomigo|aldomigitaj]] bestoj.<ref>{{Cite book|title=Contemporary Feminist Pragmatism|last=McKenna|first=Erin|publisher=Routledge Publishing|year=2012|isbn=978-0-203-12232-7|editor-last=Hamington|editor-first=Maurice|location=New York|pages=|chapter=Charlotte Perkins Gilman: Women, Animals, and Oppression|editor-last2=Bardwell-Jones|editor-first2=Celia}}</ref> En ''Herland'', la utopia socio de Gilman ekskluzivas ĉiujn aldomigitajn bestojn, ankaŭ [[Bruto (agrikulturo)|bruto]]. En ''Moving the Mountain'' Gilman priskribas la malsanojn, kiuj rezultas de la [[enkruciĝo]] de aldomigitaj bestoj.<ref>{{Cite journal|last=Golden|first=Catherine|date=Fall 2007|title=Marking Her Territory: Feline Behavior in "The Yellow Wall-Paper"|url=http://go.galegroup.com/ps/i.do?ty=as&v=2.1&u=txshracd2679&it=DIourl&s=RELEVANCE&p=LitRC&qt=SN~1540-3084~~TI~Marking%20Her%20Territory%3A%20Feline%20Behavior%20in%20%22The%20Yellow%20Wall-Paper%22~~VO~40~~SP~16~~IU~1&lm=&sw=w&authCount=1|journal=American Literary Realism|volume=40|pages=16-31|via=Literary Resource Center}}</ref> == Verkoj == === Poemaroj === * ''In This Our World,''1st ed. Oakland: McCombs & Vaughn, 1893. London: T. Fisher Unwin, 1895. 2nd ed.; San Francisco: Press of James H. Barry, 1895. * ''Suffrage Songs and Verses.'' New York: Charlton Co., 1911. Microfilm. New Haven: Research Publications, 1977, History of Women #6558. * ''The Later Poetry of Charlotte Perkins Gilman.'' Newark, DE: University of Delaware Press, 1996. === Rakontaroj === Gilman verkis 186 rakontojn en [[revuo]]j, [[ĵurnalo]]j, kaj en sia propra periodaĵo [http://catalog.hathitrust.org/Record/011719932 ''The Forerunner'']. La plejparto de la rakontoj estas legeblaj en ''"The Yellow Wall-Paper" and Other Stories'' (1995).<ref name="WellsDG">Kim Wells, [http://www.womenwriters.net/domesticgoddess/ "Domestic Goddesses,"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181122155121/https://www.womenwriters.net/domesticgoddess/ |date=2018-11-22 }} Women Writers.net, August 23, 1999. www.womenwriters.net/</ref> * "Circumstances Alter Cases." ''Kate Field's Washington'' July 23, 1890: 55–56. * "That Rare Jewel." ''Women's Journal'' May 17, 1890: 158. * "The Unexpected." ''Kate Field's Washington'' May 21, 1890: 335–6. * "An Extinct Angel." ''Kate Field's Washington'' 23 Sep 1891:199–200. * "The Giant Wistaria." ''New England Magazine'' 4 (1891): 480–85. * "The Yellow Wall-paper." ''New England Magazine'' 5 (1892): 647–56. * "The Rocking-Chair." ''Worthington's Illustrated'' 1 (1893): 453–59. * "An Elopement." ''San Francisco Call'' July 10, 1893: 1. * "Deserted." ''San Francisco Call'' July 17, 1893: 1–2. * "Through This." ''Kate Field's Washington'' Sep 13, 1893: 166. * "A Day's Berryin.'" ''Impress'' Oct 13, 1894: 4–5. * "Five Girls." ''Impress'' Dec 1, 1894: 5. * "One Way Out." ''Impress'' Dec 29, 1894: 4–5. * "The Misleading of Pendleton Oaks." ''Impress'' Oct 6, 1894: 4–5. * "An Unnatural Mother." ''Impress'' Feb 16, 1895: 4–5. * "An Unpatented Process." ''Impress'' Jan 12, 1895: 4–5. * "According to Solomon." ''Forerunner'' 1:2 (1909):1–5. * "Three Thanksgivings." ''Forerunner'' 1 (1909): 5–12. * "What Diantha Did. A NOVEL" ''Forerunner'' 1 (1909–11). * "The Cottagette." ''Forerunner'' 1:10 (1910): 1–5. * "When I Was a Witch." ''Forerunner'' 1 (1910): 1–6. * "In Two Houses." ''Forerunner'' 2:7 (1911): 171–77. * "Making a Change." ''Forerunner'' 2:12 (1911): 311–315. * "Moving the Mountain." ''Forerunner'' 2 (1911). * "The Crux.A NOVEL." ''Forerunner'' 2 (1910). * "The Jumping-off Place." ''Forerunner'' 2:4 (1911): 87–93. * "The Widow's Might." ''Forerunner'' 2:1 (1911): 3–7. * "Turned." ''Forerunner'' 2:9 (1911): 227–32. * "Mrs. Elder's Idea." ''Forerunner'' 3:2 (1912): 29–32. * "Their House." ''Forerunner'' 3:12 (1912): 309–14. * "A Council of War." ''Forerunner'' 4:8 (1913): 197–201. * "Bee Wise." ''Forerunner'' 4:7 (1913): 169–173. * "Her Beauty." ''Forerunner'' 4:2 (1913): 29–33. * "Mrs. Hines's Money." ''Forerunner'' 4:4 (1913): 85–89. * "A Partnership." ''Forerunner'' 5:6 (1914): 141–45. * "Begnina Machiavelli. A NOVEL." ''Forerunner'' 5 (1914). * "Fulfilment." ''Forerunner'' 5:3 (1914): 57–61. * "If I Were a Man." ''Physical Culture'' 32 (1914): 31–34. * "Mr. Peebles's Heart." ''Forerunner'' 5:9 (1914): 225–29. * "Dr. Clair's Place." ''Forerunner'' 6:6 (1915): 141–45. * "Girls and Land." ''Forerunner'' 6:5 (1915): 113–117. * "Herland. A NOVEL." ''Forerunner'' 6 (1915). * "Mrs. Merrill's Duties." ''Forerunner'' 6:3 (1915): 57–61. * "A Surplus Woman." ''Forerunner'' 7:5 (1916): 113–18. * "Joan's Defender." ''Forerunner'' 7:6 (1916): 141–45. * "The Girl in the Pink Hat." ''Forerunner'' 7 (1916): 39–46. * "With Her in Ourland: Sequel to Herland. A NOVEL." ''Forerunner'' 7 (1916). === Romanoj === * ''What Diantha Did''. ''Forerunner''. 1909–10. * [http://catalog.hathitrust.org/Record/009259616 ''The Crux'']. ''Forerunner.'' 1911. * ''[[Moving the Mountain (novel)|Moving the Mountain]]''. ''Forerunner.'' 1911. * ''Mag-Marjorie.'' ''Forerunner.'' 1912. * ''Won Over'' ''Forerunner.'' 1913. * ''Benigna Machiavelli.'' ''Forerunner.'' 1914. * ''[[Herland (novel)|Herland]].'' ''Forerunner.'' 1915. * ''[[With Her in Ourland]].'' ''Forerunner.'' 1916. * ''Unpunished.'' Eds. Catherine J. Golden and Denise D. Knight. New York: Feminist Press, 1997. === Dramoj kaj dialogoj === * "Dame Nature Interviewed on the Woman Question as It Looks to Her" ''Kate Field's Washington'' (1890): 138–40. * "The Twilight." ''Impress'' (November 10, 1894): 4–5. * "Story Studies," ''Impress'' Nov 17, 1894: 5. * "The Story Guessers," ''Impress'' Nov 24, 1894: 5. * "Three Women." ''Forerunner'' 2 (1911): 134. * [http://catalog.hathitrust.org/Record/009594270 "Something to Vote For."] ''Forerunner'' 2 (1911) 143-53. * "The Ceaseless Struggle of Sex: A Dramatic View." ''Kate Field's Washington.'' April 9, 1890, 239–40. === Nefikcio === ==== Libroj ==== * ''[[His Religion and Hers]]: A Study of the Faith of Our Fathers and the Work of Our Mothers''. NY and London: Century Co., 1923; London: T. Fisher Unwin, 1924; Westport: Hyperion Press, 1976. * ''Gems of Art for the Home and Fireside.'' Providence: J. A. and R. A. Reid, 1888. * ''Women and Economics: A Study of the Economic Relation Between Men and Women as a Factor in Social Evolution.'' Boston: Small, Maynard & Co., 1898. * ''Concerning Children.'' Boston: Small, Maynard & Co., 1900. * ''The Home: Its Work and Influence.'' New York: McClure, Phillips, & Co., 1903. * ''Human Work.'' New York: McClure, Phillips, & Co., 1904. * ''The Man-Made World; or, Our Androcentric Culture.'' New York: Charton Co., 1911. * ''Our Brains and What Ails Them.'' Serialized in ''Forerunner.'' 1912. * ''Social Ethics.'' Serialized in ''Forerunner.'' 1914. * ''Our Changing Morality.'' Ed. Freda Kirchway. NY: Boni, 1930. 53–66. ==== Nefikcia rakontoj kaj felietonoj ==== * "Why Women Do Not Reform Their Dress." ''Woman's Journal'' Oct 9, 1886: 338. * "A Protest Against Petticoats." ''Woman's Journal'' Jan 8, 1887: 60. * "The Providence Ladies Gymnasium." ''Providence Journal'' 8 (1888): 2. * "How Much Must We Read?" ''Pacific Monthly'' 1 (1889): 43–44. * "Altering Human Nature." ''California Nationalist'' May 10, 1890: 10. * "Are Women Better Than Men?" ''Pacific Monthly'' 3 (1891): 9–11. * "A Lady on the Cap and Apron Question." ''Wasp'' June 6, 1891: 3. * "The Reactive Lies of Gallantry." ''Belford's ns'' 2 (1892): 205–8. * "The Vegetable Chinaman." ''Housekeeper's Weekly'' June 24, 1893: 3. * "The Saloon and Its Annex." ''Stockton Mail'' 4 (1893): 4. * "The Business League for Women." ''Impress'' 1 (1894): 2. * "Official Report of Woman's Congress." ''Impress'' 1 (1894): 3. * "John Smith and Armenia." ''Impress'' Jan 12, 1895: 2–3. * "The American Government." ''Woman's Column'' June 6, 1896: 3. * "When Socialism Began." ''American Fabian'' 3 (1897): 1–2. * "Causes and Uses of the Subjection of Women." ''Woman's Journal'' Dec 24, 1898: 410. * "The Automobile as a Reformer." ''Saturday Evening Post'' June 3, 1899: 778. * "Esthetic Dyspepsia." ''Saturday Evening Post'' Aug 4, 1900: 12. * "Ideals of Child Culture." ''Child Stude For Mothers and Teachers''. Ed Margaret Sangster. Philadelphia: Booklovers Library, 1901. 93–101. * "Should Wives Work?" ''Success'' 5 (1902): 139. * "Fortschritte der Frauen in Amerika." ''Neues Frauenleben'' 1:1 (1903): 2–5. * "The Passing of the Home in Great American Cities." ''Cosmopolitan'' 38 (1904): 137–47. * "The Beauty of a Block." ''Independent'' July 14, 1904: 67–72. * "The Home and the Hospital." ''Good Housekeeping'' 40 (1905): 9. * "Some Light on the [Single Woman's] 'Problem.'" ''American Magazine'' 62 (1906): 4270428. * "Social Darwinism." ''American Journal of Sociology'' 12 (1907): 713–14. * "A Suggestion on the Negro Problem." ''American Journal of Sociology'' 14 (1908): 78–85. * "How Home Conditions React Upon the Family." ''American Journal of Sociology'' 14 (1909): 592–605. * "Children's Clothing." ''[[Harper's Bazaar]]'' 44 (1910): 24. * "On Dogs." ''Forerunner'' 2 (1911): 206–9. * "How to Lighten the Labor of Women." ''McCall's'' 40 (1912): 14–15, 77. * "What 'Love' Really Is." ''Pictorial Review'' 14 (1913): 11, 57. * "Gum Chewing in Public." ''New York Times'' 20 May 1914:12:5. * "A Rational Position on Suffrage/At the Request of the New York Times, Mrs. Gilman Presents the Best Arguments Possible in Behalf of Votes for Women." ''New York Times Magazine'' Mar 7, 1915: 14–15. * "What is Feminism?" ''Boston Sunday Herald Magazine'' Sep 3, 1916: 7. * "The Housekeeper and the Food Problem." ''Annals of the American Academy'' 74 (1917): 123–40. * "Concerning Clothes." ''Independent'' June 22, 1918: 478, 483. * "The Socializing of Education." ''Public'' April 5, 1919: 348–49. * "A Woman's Party." ''Suffragist'' 8 (1920): 8–9. * "Making Towns Fit to Live In." ''Century'' 102 (1921): 361–366. * "Cross-Examining Santa Claus." ''Century'' 105 (1922): 169–174. * "Is America Too Hospitable?" ''Forum'' 70 (1923): 1983–89. * "Toward Monogamy." ''Nation'' June 11, 1924: 671–73. * "The Nobler Male." ''Forum'' 74 (1925): 19–21. * "American Radicals. ''[[New York Jewish Daily Forward]]'' 1 (1926): 1. * "Progress through Birth Control." ''North American Review'' 224 (1927): 622–29. * "Divorce and Birth Control." ''Outlook'' Jan 25, 1928: 130–31. * "Feminism and Social Progress." ''Problems of Civilization''. Ed. Baker Brownell. NY: D. Van Nostrand, 1929. 115-42. * "Sex and Race Progress." ''Sex in Civilization''. Eds. V. F. Calverton and S. D. Schmalhausen. NY: Macaulay, 1929. 109-23. * "Parasitism and Civilized Vice." ''Woman's Coming of Age''. Ed. S. D. Schmalhausen. NY: Liveright, 1931. 110-26. * "Birth Control, Religion and the Unfit." ''Nation'' Jan 27, 1932: 108–109. * "The Right to Die." ''Forum'' 94 (1935): 297–300. === Elektoj de paroladoj === Ekzistas naŭdek raportoj pri paroladoj de Gilman en Usono kaj Eŭropo.<ref name="WellsDG" /> * "Club News." ''Weekly Nationalist'' June 21, 1890: 6. [Re. "On Human Nature."] * "With Women Who Write." ''[[San Francisco Examiner]]''. March 1891, 3:3. [Re. "The Coming Woman."] * "Safeguards Suggested for Social Evils." ''San Francisco Call'' April 24, 1892: 12:4. * "The Labor Movement." ''Alameda County Federation of Trades'', 1893. Alameda County, CA Labor Union Meetings. September 2, 1892. * "Announcement." ''Impress'' 1 (1894): 2. [Re. Series of "Talks on Social Questions."] * "All the Comforts of a Home." ''San Francisco Examiner''. May 22, 1895: 9. [Re. "Simplicity and Decoration."] * "The Washington Convention." ''Woman's Journal'' Feb 15, 1896: 49–50. [Re. California.] * "Woman Suffrage League." ''Boston Advertiser'' Nov 10, 1897: 8:1. [Re. "The Economic Basis of the Woman Question."] * "Bellamy Memorial Meeting." ''American Fabian'' 4: (1898): 3. * "An Evening With Kipling." ''Daily Argus'' March 14, 1899: 4:2. * "Scientific Training of Domestic Servants." ''Women and Industrial Life Vol 6 of International Congress of Women of 1899''. Ed Countess of Aberdeen. London: T. Unwin Fisher, 1900. 109. * "Society and the Child." ''Brooklyn Eagle'' Dec 11, 1902: 8:4. * "Woman and Work/ Popular Fallacy that They are a Leisure Class, Says Mrs. Gilman." ''New York Tribune'' Feb 26, 1903: 7:1. * "A New Light on the Woman Question." ''Woman's Journal'' April 25, 1904: 76–77. * "Straight Talk by Mrs. Gilman is Looked For." ''San Francisco Call'' July 16, 1905: 33:2. * "Women and Social Service." ''Warren'': National American Woman Suffrage Association, 1907. * "Higher Marriage Mrs. Gilman's Plea." ''New York Times'' Dec 29, 1908: 2:3. * "Three Women Leaders in Hub." ''Boston Post'' Dec 7, 1909: 1:1–2 and 14:5–6. * "Warless World When Women's Slavery Ends.' ''San Francisco Examiner'' Nov 14, 1910: 4:1. * "Lecture Given by Mrs. Gilman." ''San Francisco Call'' Nov 15, 1911: 7:3. [Re. "The Society-- Body and Soul."] * "Mrs. Gilman Assorts Sins." ''New York Times'' June 3, 1913: 3:8 * "Adam the Real Rib, Mrs. Gilman Insists." ''New York Times''. Feb 19, 1914: 9:3. * "Advocates a 'World City.'" ''New York Times'' Jan 6, 1915: 15:5. [Re. Arbitration of diplomatic disputes by an international agency.] * "The Listener." ''Boston Transcript'' April 14, 1917: 14:1. [Re. Announcement of lecture series.] * "Great Duty for Women After War." ''Boston Post'' Feb 26, 1918: 2:7. * "Mrs. Gilman Urges Hired Mother Idea." ''New York Times'' Sep 23, 1919: 36:1–2. * "Eulogize Susan B. Anthony." ''New York Times'' Feb 16, 1920: 15:6. [Re. Gilman and others eulogize Anthony on the centenary of her birth.] * "Walt Whitman Dinner." ''New York Times'' June 1, 1921: 16:7. [Gilman speaks at annual meeting of Whitman Society in New York.] * "Fiction of America Being Melting Pot Unmasked by CPG." ''Dallas Morning News'' Feb 15, 1926: 9:7–8 and 15:8. === Taglibroj, biografioj, kaj leteroj === * ''Charlotte Perkins Gilman: The Making of a Radical Feminist.'' Mary A. Hill. Philadelphia: Temple University Press, 1980. * ''A Journey from Within: The Love Letters of Charlotte Perkins Gilman, 1897–1900.'' Ed. Mary A. Hill. Lewisburg: Bucknill UP, 1995. * ''The Diaries of Charlotte Perkins Gilman,'' 2 Vols. Ed. Denise D. Knight. Charlottesville: University Press of Virginia, 1994. === Membiografio === * ''The Living of Charlotte Perkins Gilman: An Autobiography.'' New York and London: D. Appleton-Century Co., 1935; NY: Arno Press, 1972; and Harper & Row, 1975. === Akademiaj studoj pri Gilman === * Allen, Judith (2009). ''The Feminism of Charlotte Perkins Gilman: Sexualities, Histories, Progressivism'', University of Chicago Press, {{ISBN|978-0-226-01463-0}} * Allen, Polly Wynn (1988). ''Building Domestic Liberty: Charlotte Perkins Gilman's Architectural Feminism.'' University of Massachusetts Press, {{ISBN|0-87023-627-X}} * Berman, Jeffrey. "The Unrestfe: Charlotte Perkins Gilman and `The Yellow Wallpaper. The Captive Imagination: A Casebook on The Yellow Wallpaper. Ed. Catherine Golden. New York: Feminist Press, 1992. 211-41. * Carter-Sanborn, Kristin. "Restraining Order: The Imperialist Anti-Violence of Charlotte Perkins Gilman." Arizona Quarterly 56.2 (Summer 2000): 1–36. * Ceplair, Larry, ed. ''Charlotte Perkins Gilman: A Nonfiction Reader.'' New York: Columbia UP, 1991. * Davis, Cynthia J. ''Charlotte Perkins Gilman: A Biography'' (Stanford University Press; 2010) 568 pages; major scholarly biography * Davis, Cynthia J. and Denise D. Knight. ''Charlotte Perkins Gilman and Her Contemporaries: Literary and Intellectual Contexts.'' Tuscaloosa: University of Alabama Press, 2004. * Deegan, Mary Jo. "Introduction." ''With Her in Ourland: Sequel to Herland''. Eds. Mary Jo Deegan and Michael R. Hill. Westport, CT: Praeger, 1997. 1–57. * Eldredge, Charles C. Charles Walter Stetson, ''Color, and Fantasy''. Lawrence: Spencer Museum of Art, The U of Kansas, 1982. * Ganobcsik-Williams, Lisa. "The Intellectualism of Charlotte Perkins Gilman: Evolutionary Perspectives on Race, Ethnicity, and Gender." Charlotte Perkins Gilman: Optimist Reformer. Eds. Jill Rudd and Val Gough. Iowa City: [[University of Iowa Press]], 1999. * Golden, Catherine. T''he Captive Imagination: A Casebook on The Yellow Wallpaper.'' New York: Feminist Press, 1992. * Golden, Catherine. "`Written to Drive Nails With’: Recalling the Early Poetry of Charlotte Perkins Gilman." in ''Charlotte Perkins Gilman: Optimist Reformer''. Eds. Jill Rudd and Val Gough. Iowa City: U of Iowa P, 1999. 243-66. * Gough, Val. "`In the Twinkling of an Eye’: Gilman’s Utopian Imagination." in ''A Very Different Story: Studies on the Fiction of Charlotte Perkins Gilman.'' Eds. Val Gough and Jill Rudd. Liverpool: Liverpool UP, 1998. 129–43. * Gubar, Susan. "She in Herland: Feminism as Fantasy." in ''Charlotte Perkins Gilman: The Woman and Her Work.'' Ed. Sheryl L. Meyering. Ann Arbor: UMI Research Press, 1989. 191–201. * Hill, Mary Armfield. "Charlotte Perkins Gilman and the Journey From Within." in ''A Very Different Story: Studies on the Fiction of Charlotte Perkins Gilman.'' Eds. Val Gough and Jill Rudd. Liverpool: Liverpool UP, 1998. 8–23. * Hill, Mary A. ''Charlotte Perkins Gilman: The Making of a Radical Feminist.'' (Temple University Press, 1980). * Karpinski, Joanne B., "The Economic Conundrum in the Lifewriting of Charlotte Perkins Gilman. in ''The Mixed Legacy of Charlotte Perkins Gilman.'' Ed. Catherine J. Golden and Joanne S. Zangrando. U of Delaware P, 2000. 35–46. * Kessler, Carol Farley. "Dreaming Always of Lovely Things Beyond’: Living Toward Herland, Experiential foregrounding." in ''The Mixed Legacy of Charlotte Perkins Gilman,'' Eds. Catherine J. Golden and Joanna Schneider Zangrando. Newark: U of Delaware P, 2000. 89–103. * Knight, Denise D. ''Charlotte Perkins Gilman: A Study of the Short Fiction, Twayne Studies in Short Fiction'' (Twayne Publishers, 1997). * Knight, Denise D. "Introduction." Herland, `The Yellow Wall-Paper’ and Selected Writings. New York: Penguin, 1999. * Lane, Ann J. "Gilman, Charlotte Perkins"; [http://www.anb.org/articles/15/15-00272.html ''American National Biography Online''] (2000), short scholarly biography * Lane, Ann J. ''To Herland and Beyond: The Life of Charlotte Perkins Gilman.'' (New York: Pantheon, 1990), long scholarly biography. * Lane, Ann J. "Introduction." Herland: A Lost Feminist Utopian Novel by Charlotte Perkins Gilman. 1915. Rpt. New York: Pantheon Books, 1979 * Lane, Ann J. "The Fictional World of Charlotte Perkins Gilman." in ''The Charlotte Perkins Gilman Reader.'' Ed. Ann J. Lane. New York: Pantheon, 1980. * Lanser, Susan S. "Feminist Criticism, `The Yellow Wallpaper,’ and the Politics of Color in America." Rpt. "The Yellow Wallpaper": Charlotte Perkins Gilman. Eds. Thomas L. Erskine and Connie L. Richards. New Brunswick: Rutgers UP, 1993. 225–256. * Long, Lisa A. "Herland and the Gender of Science." in ''MLA Approaches to Teaching Gilman’s The Yellow Wall-Paper and Herland.'' Eds. Denise D. Knight and Cynthia J. David. New York: [[Modern Language Association of America]], 2003. 125–132. * Mitchell, S. Weir, M.D. "Camp Cure." Nurse and Patient, and Camp Cure. Philadelphia: Lippincott, 1877 * Mitchell, S. Weir, M.D. Wear and Tear, or Hints for the Overworked. 1887. New York: Arno Press, 1973. * Oliver, Lawrence J. and [[Gary Scharnhorst]]. "Charlotte Perkins Gilman v. Ambrose Bierce: The Literary Politics of Gender in Fin-de-Siècle California." ''Journal of the West'' (July 1993): 52–60. * Palmeri, Ann. "Charlotte Perkins Gilman: Forerunner of a Feminist Social Science." in ''Discovering Reality: Feminist Perspectives on Epistemology, Metaphysics, Methodology and Philosophy of Science. Eds. Sandra Harding and Merrill B. Hintikka. Dordrecht: Reidel, 1983. 97–120.'' * Scharnhorst, Gary. ''Charlotte Perkins Gilman.'' Boston: Twayne, 1985. Studies Gilman as writer * Scharnhorst, Gary, and Denise D. Knight. "Charlotte Perkins Gilman’s Library: A Reconstruction." Resources for American Literary Studies 23:2 (1997): 181–219. * Stetson, Charles Walter. ''Endure: The Diaries of Charles Walter Stetson.'' Ed. Mary A. Hill. Philadelphia: Temple UP, 1985. * Tuttle, Jennifer S. "Rewriting the West Cure: Charlotte Perkins Gilman, Owen Wister, and the Sexual Politics of Neurasthenia." The Mixed Legacy of Charlotte Perkins Gilman. Eds. Catherine J. Golden and Joanna Schneider Zangrando. Newark: U of Delaware P, 2000. 103–121. * Wegener, Frederick. "What a Comfort a Woman Doctor Is!’ Medical Women in the Life and Writing of Charlotte Perkins Gilman. In ''Charlotte Perkins Gilman: Optimist Reformer''. Eds. Jill Rudd & Val Gough. Iowa City: U of Iowa P, 1999. 45–73. * Weinbaum, Alys Eve. "Writing Feminist Genealogy: Charlotte Perkins Gilman, Racial Nationalism, and the Reproduction of Maternalist Feminism." ''Feminist Studies'' 27 (Summer 2001): 271–30. == Referencoj == {{Referencoj|30em}} == Eksteraj ligiloj == {{Vikicitaro}} * {{En}} [http://www.feministpress.org/ The Feminist Press] * {{En}} [http://essays.quotidiana.org/gilman/ Essays by Charlotte Perkins Gilman] at [http://essays.quotidiana.org/ Quotidiana.org] * {{En}} {{Gutenberg author|id=Gilman,+Charlotte+Perkins|name=Charlotte Perkins Gilman}} * {{En}} [https://web.archive.org/web/20000823090052/http://www.womenwriters.net/domesticgoddess/CPGguide.html "A Guide for Research Materials"] * {{En}} [http://www.womenwriters.net/domesticgoddess/gilman1.html "Charlotte Perkins Gilman: Domestic Goddess"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141006045720/http://www.womenwriters.net/domesticgoddess/gilman1.html |date=2014-10-06 }} * {{En}} [http://womenshistory.about.com/library/etext/poem1/blp_gilman_similar.htm "Similar Cases"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160127000150/http://womenshistory.about.com/library/etext/poem1/blp_gilman_similar.htm |date=2016-01-27 }} A poem by Gilman * {{En}} [http://digital.library.upenn.edu/women/gilman/suffrage/suffrage.html Suffrage Songs and Verses] * {{En}} [https://web.archive.org/web/20090429052228/http://web.cortland.edu/gilman/ The Charlotte Perkins Gilman Society] * {{En}} [http://nrs.harvard.edu/urn-3:RAD.SCHL:sch00019 Charlotte Perkins Gilman Papers.] [http://radcliffe.harvard.edu/schlesinger-library Schlesinger Library], Radcliffe Institute, Harvard University. * {{En}} [http://schlesinger.radcliffe.harvard.edu/onlinecollections/gilman/ Charlotte Perkins Gilman Digital Collection.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170901155522/http://schlesinger.radcliffe.harvard.edu/onlinecollections/gilman/ |date=2017-09-01 }}[http://radcliffe.harvard.edu/schlesinger-library Schlesinger Library], Radcliffe Institute, Harvard University. ; Aŭdaĵoj * {{En}} [https://archive.org/download/SUSPENSE4/480729YellowWallpaper.mp3 The Yellow Wallpaper], Suspense, CBS radio, 1948 * {{En}} Du mallongaj radiaj epizodoj de verkoj de Gilman, [https://web.archive.org/web/20121022200633/http://californialegacy.org/radio_anthology/scripts/gilman.html "California Colors"] kaj [https://web.archive.org/web/20121022200633/http://californialegacy.org/radio_anthology/scripts/gilman.html "Matriatism"] de la [[California Legacy Project]]. {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Gilman, Charlotte Perkins}} [[Kategorio:Usonaj poetoj]] [[Kategorio:Usonaj verkistoj]] [[Kategorio:Usonaj feministoj]] [[Kategorio:Usonaj virinbalotrajtistoj‎]] [[Kategorio:Usonaj socialistoj]] [[Kategorio:Utopiaj socialistoj]] [[Kategorio:Usonaj sociologoj]] 8jdkaildue8xfphdiag4le2fnzxsvqv 0 613294 9368820 8558647 2026-05-08T12:12:24Z Sj1mor 12103 9368820 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filozofo}} '''Mordeĥaj Kaplan''' (angle: Mordecai Menahem Kaplan; naskiĝis la 11-an de junio 1881 en [[Švenčionys]], La Rusa Imperio; mortis la 8-an de novembro 1983 en [[Nov-Jorko]], Usono) – filozofo, reformisto de [[judismo]], ĉefkreanto de [[rekonstruisma judismo]]. ==Vivo== Naskiĝinta en [[Švenčionys]] en la Rusa Imperio (nun [[Litovio]]), en 1889 elmigris kun la familio al [[Usono]]. Komence ligita kun [[Ortodoksa Judismo]]. En 1902 finis Judan Teologian Seminarion (ligita kun [[konservema judismo]]) kaj iĝis [[rabeno]]. Sep jarojn poste eklaboris en la seminario kiel [[dekano]] lekciante la arton [[prediko|prediki]], [[Midraŝo]]n kaj filozofion de [[religio]]. En la jaroj 1917-1922 kunkreis Judisman Centron, kie ankaŭ laboris kiel rabeno. Lia libro ''Judismo kiel [[civilizacio]]'' (1934) iĝis manifesto de [[rekonstruisma judismo]]. Mordeĥaj Kaplan estis favora al [[liberalismo]] pri [[kredo]], samegaleco de [[virino]]j en la ĉiutaga vivo kaj [[liturgio]], konvencieco de la [[ideo]] pri [[Dio]] kaj agnosko de la rolo de [[diasporo]] (kontraŭulo de radikala [[cionismo]]). En la 60-aj jaroj estis [[ekskomuniko|ekskomunikita]] de konservistoj kaj en 1968 forlasis konservisman judismon kreante rekonstruisman judismon. {{bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Kaplan, Mordechaj}} [[Kategorio:Usonaj rabenoj]] [[Kategorio:Judaj religiestroj]] [[Kategorio:Usonaj filozofoj]] [[Kategorio:Judaj filozofoj]] [[Kategorio:Filozofoj de judismo]] [[Kategorio:Reformistoj]] [[Kategorio:Litovaj judoj]] [[Kategorio:Usonaj judoj]] [[Kategorio:Usonaj cionistoj]] [[Kategorio:Usonaj socialistoj]] [[Kategorio:Usonaj humanistoj]] [[Kategorio:Panteistoj]] [[Kategorio:Usonaj centjaruloj]] [[Kategorio:Usonaj tradukistoj]] [[Kategorio:Usonaj eseistoj]] [[Kategorio:Usonaj taglibristoj]] [[Kategorio:Sociologoj de religio]] [[Kategorio:Usonaj politikaj verkistoj]] [[Kategorio:Usonaj religiaj verkistoj]] e1er6bg15e9krbux1ot2df1nbuedrr7 9368821 9368820 2026-05-08T12:13:17Z Sj1mor 12103 9368821 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filozofo}} '''Mordeĥaj Kaplan''' (angle: Mordecai Menahem Kaplan; naskiĝis la 11-an de junio 1881 en [[Švenčionys]], La Rusa Imperio; mortis la 8-an de novembro 1983 en [[Nov-Jorko]], Usono) – filozofo, reformisto de [[judismo]], ĉefkreanto de [[rekonstruisma judismo]]. ==Vivo== Naskiĝinta en [[Švenčionys]] en la Rusa Imperio (nun [[Litovio]]), en 1889 elmigris kun la familio al [[Usono]]. Komence ligita kun [[Ortodoksa Judismo]]. En 1902 finis la [[Juda Teologia Seminario de Usono|Judan Teologian Seminarion]] (ligita kun [[konservema judismo]]) kaj iĝis [[rabeno]]. Sep jarojn poste eklaboris en la seminario kiel [[dekano]] lekciante la arton [[prediko|prediki]], [[Midraŝo]]n kaj filozofion de [[religio]]. En la jaroj 1917-1922 kunkreis Judisman Centron, kie ankaŭ laboris kiel rabeno. Lia libro ''Judismo kiel [[civilizacio]]'' (1934) iĝis manifesto de [[rekonstruisma judismo]]. Mordeĥaj Kaplan estis favora al [[liberalismo]] pri [[kredo]], samegaleco de [[virino]]j en la ĉiutaga vivo kaj [[liturgio]], konvencieco de la [[ideo]] pri [[Dio]] kaj agnosko de la rolo de [[diasporo]] (kontraŭulo de radikala [[cionismo]]). En la 60-aj jaroj estis [[ekskomuniko|ekskomunikita]] de konservistoj kaj en 1968 forlasis konservisman judismon kreante rekonstruisman judismon. {{bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Kaplan, Mordechaj}} [[Kategorio:Usonaj rabenoj]] [[Kategorio:Judaj religiestroj]] [[Kategorio:Usonaj filozofoj]] [[Kategorio:Judaj filozofoj]] [[Kategorio:Filozofoj de judismo]] [[Kategorio:Reformistoj]] [[Kategorio:Litovaj judoj]] [[Kategorio:Usonaj judoj]] [[Kategorio:Usonaj cionistoj]] [[Kategorio:Usonaj socialistoj]] [[Kategorio:Usonaj humanistoj]] [[Kategorio:Panteistoj]] [[Kategorio:Usonaj centjaruloj]] [[Kategorio:Usonaj tradukistoj]] [[Kategorio:Usonaj eseistoj]] [[Kategorio:Usonaj taglibristoj]] [[Kategorio:Sociologoj de religio]] [[Kategorio:Usonaj politikaj verkistoj]] [[Kategorio:Usonaj religiaj verkistoj]] g5blzh7t558cy2ws8sm8nnq2pdxxo7f 0 613352 9368919 8901611 2026-05-08T18:02:31Z Forstbirdo 12476 9368919 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Damaska nigelo |dosiero = 2007-10-25Nigella damascena 10.jpg |dosiero larĝo = 250px |priskribo de dosiero = ''Nigella damascena'' |regno = [[Plantoj]] ‘‘Plantae’’ |regno2 = planto |divizio = [[Angiospermoj]] ''Magnoliophyta'' |klaso = [[Dukotiledonaj plantoj|Dukotiledonoj]] ''Magnoliopsida'' |ordo = [[Ranunkolaloj]] ''Ranunculales'' |familio = [[Ranunkulacoj]] ''Ranunculaceae'' |genro = [[Nigelo]] ''Nigella'' |specio = '''Damaska nigelo''' ''Nigella damascena'' |dunomo = ''Nigella damascena'' |dunomo aŭtoritato = [[Linneo]], [[1753]] |vikispecio = |komunejo = }} '''Damaska nigelo''', ''Nigella damascena'', estas [[Unujara planto|unujara]] ĝardena [[florplanto]], kiu apartenas al la genro [[Nigelo]] de la familio [[Ranunkulacoj]]. Ĝi estas indiĝena en suda Eŭropo (sed [[adventico]] en pli nordaj landoj de Eŭropo), norda Afriko kaj sudokcidenta Azio, kie ĝi troviĝas sur forlasitaj, marĉaj terenoj. La specia epiteto ''damascena'' rilatas al [[Damasko]] en [[Sirio]].<ref name=RHSLG>{{Cite book|last=Harrison|first=Lorraine|title=RHS Latin for gardeners|year=2012|publisher=Mitchell Beazley|location=United Kingdom|isbn=9781845337315|pages=224}}</ref> == Priskribo == Ĝi iĝas el 20 al 50 cm alta, kun plume dividitaj, fadenformaj [[folio]]j. La [[floro]]j, kiuj aperas komence de somero, estas plej ofte de diversaj nuancoj de blua koloro, sed ili povas esti ankaŭ blankaj, rozkoloraj aŭ helpurpuraj, kun 5 ĝis 25 [[sepalo]]j. Fakte la [[petalo]]j situas ĉe la bazo de stamenoj kaj estas malgrandaj kaj hokoformaj. La sepaloj estas la nura kolora parto de la [[perianto]]. La kvar aŭ kvin [[karpelo]]j de la komponita [[pistilo]] havas po unu staran [[karpelo|stiluson]].<ref name=RHSAZ>{{cite book | editor-last = Brickell | editor-first = Christopher | title = The Royal Horticultural Society A-Z Encyclopedia of Garden Plants | year = 2008 | page = 726 | publisher = Dorling Kindersley | location = United Kingdom | ISBN = 9781405332965}}</ref> La [[frukto]] estas granda kaj ŝvela [[Kapsulo (frukto)|kapsulo]], kiu kreskas el komponita [[Ovario (planto)|ovario]], kaj estas formata de kelkaj unuigitaj folikloj, el kiuj ĉiuj enhavas nombrajn [[semo]]jn. Tio estas escepta ĉe membroj de tiu familio. La kapsulo iĝas bruna fine de somero. La planto mem-semiĝas, kaj kreskas en la sama loko jaron post jaro.<ref name = EOL>{{cite web | url = http://eol.org/pages/596373/details | title = ''Nigella damascena'' | publisher = Encyclopedia of Life | accessdate = 13a de Aprilo 2018}}</ref> <gallery> File:Jungfer im Grünen.JPG|Duobla formo Image:Nigella damascena seed capsule1.jpg|Semokapsulo File:Nigella damascena MHNT.BOT.2007.40.38.jpg|Sekaj semo-kapsuloj kun semoj File:N.damascena-seeds-1.jpg|Semoj </gallery> == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Ranunkolacoj]] [[Kategorio:Palearktisa flaŭro]] g681m85j4ysnlftwamjkyns07u5bmwd 0 624695 9369137 9368295 2026-05-09T09:40:55Z RG72 11847 /* = Rusa carlando kaj la Rusia imperio */ 9369137 wikitext text/x-wiki {{Redaktata|[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:50, 4 apr. 2026 (UTC)}} [[Dosiero:Evening - Applying handcuffs.PNG|eta|350px|Pentraĵo de [[Aleksander Sochaczewski]] priskribanta la aplikadon de pied-katenoj en siberia puntendaro.]] '''Katorgo''' aŭ '''Katorga''' aŭ '''Bagno''' aŭ '''Punlaborejo''' ({{l-ru|каторга}}; IPA: [ˈkatərgə]; el mezepoka kaj [[moderna greka]]: katergon, κάτεργον, "ŝipeto aŭ ŝipkuirejo") estis sistemo de [[punlaboro]] en la [[Rusa carlando]], la [[Rusa Imperio]]<ref>[https://www.bucknell.edu/x17601.xml Russian History,] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181128075233/https://www.bucknell.edu/x17601.xml |date=2018-11-28 }} Bucknell University, 2008.</ref> kaj de 1943 ĝis 1948 ankaŭ en [[Sovetunio]]. Punlaboruloj estis senditaj al malproksimaj punlaborejoj en malmulte loĝataj areoj de [[Siberio]] kaj de la [[Rusia Malproksima Oriento]] kie ili laboris en minejoj, fabrikoj kaj konstruejoj je pezaj [[laborkondiĉoj]]. Punlaboro estis uzata kiel anstataŭaĵo de la mortopuno, kie estis ege malofte uzata en Rusio. Samtempe ĝi servis kiel rimedo kolonii ampleksajn teritoriojn kaj plenumi laborojn, kiuj ne allogis liberajn dungitojn. === Rusa carlando kaj la Rusia imperio === === Markado === Punlaboruloj estis malfacile kontroleblaj de malmulta gardistaro, ofte fuĝis kaj estis malfacile identigi kaj kapti ilin pro manko de portretoj (ekzistis nur vortaj priskriboj), vasteco de areoj kaj malabundo de siberia loĝantaro, kiu ofte simpatiis al la fuĝintoj. Pro tio oni aplikis diversajn tipojn de markado, kies celo estis elstarigi la punlaborulojn. Tradicie oni markis la punlaborulojn per surskriboj kiel "krimulo" ({{lang-ru|вор}}) ks. La deviga brulmarkado estis nuligita en 1863<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Foje oni elŝiris ankaŭ la nazotruojn per tenajloj (tio estis parto de verdikto). Krome ofte oni razis la kapojn de la punlaboruloj tiel, ke duono de la kapo estis komplete senhara. Sur vestoj ofte aperis [[karoo]]j aŭ la vestoj mem konsistis el pecoj de malsamkolora ŝtofo. Punlaboruloj klopodis forigi la markojn per diversaj manieroj. Origine oni detruis ilin per [[vitriolo]] kaj bruligita [[kalko]], sed tiukaze restis blankaĵoj kaj grandaj cikatroj. En [[Nerĉinsko]] oni kaŭzis inflamojn kun puso, metante sur la vangojn [[ordinara pulsatilo|ordinaran pulsatilon]] kaj sur la frunton [[tindro]]n (poste oni anstataŭigis ĝin per [[arĝenta nitrato]]). Meze de la 19-a jarcento pli vaste estis uzata [[akra ranunkolo]], ofte kreskanta en malliberejaj kortoj. Oni verŝis bolantan akvon sur la markitan lokon kaj poste metis por duonhoro tiun ĉi planton; se aperis forta inflamo, oni mildigis ĝin per [[kazeo]]. Tiu ĉi metodo ebligis komplete forigi la markojn, kiuj aspektis kvazaŭ spuro de bolakva vundo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 140 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Vojo === La vojo de malliberuloj al punlaborejoj kaj ekzilejoj en Siberio tradicie komenciĝis en [[Moskvo]], de kie ĉiusemajne ekmarŝis subgarde grupo da punlaboruloj ({{l-ru|партия}}). Ili marŝis piede, nur plej kadukaj, grave malsanaj kaj infanoj malpli ol 12 jarojn aĝaj rajtis veturi sur ĉaroj. La vojo okupis kutime pli ol unu jaron. Oni marŝi en katenoj sur la piedoj kaj foje sur la manoj. {{Citaĵo |teksto = Marŝas la grupo en senŝanĝa, iam desegnita kaj por ĉiam fiksita ordo: antaŭe ezkil-punlaboruloj en katenoj, meze ekzil-setlantoj, sen katenoj piedaj, sed kroĉitaj je la manoj al ĉeno po kvarope; post ili, ankaŭ kroĉitaj je la manoj al ĉeno, marŝas ekzilataj al punlaboro virinoj, kaj je la fino neevitebla ĉara trajno kun malsanuloj kaj bagaĝo, kun edzinoj kaj infanoj, sekvantaj la edzojn kaj patrojn al setlado. Flanke kaj malantaŭe marŝas neeviteblaj gardosoldatoj kaj rajdas gardokozakoj. |aŭtoro = Sergej Maksimov |verko = Siberio kaj punlaboro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 25 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> |origina teksto = Идет партия в неизменном, раз нарисованном и навсегда установленном порядке: впереди ссыльно-каторжныѳ в кандалах, в середине ссыльно-поселенцы, без оков ножных, но прикованные по рукам к цепи, по четверо; сзади их, также прикованные по рукам к цепи, идут ссылаемые на каторгу женщины, а в хвосте неизбежный обоз с больными и багажем, с женами и детьми, следующими за мужьями и отцами на поселение. По бокам и впереди и сзади идут неизбежные конвойные солдаты и едут отрядные конвойные казаки. }} [[Dosiero:YakobiVI PrivalArestantGTG.jpg|eta|350px|Valerij Jakobi. Ripozo de arestantoj. 1861.]] Rusa pentristo Valerij Jakobi penis pentri malliberulan grupon sekvantan al Siberio nature, sed, laŭ opinio de verkisto kaj vojaĝanto Sergej Maksimov, malgraŭ ĉiuj klopodoj malsukcesis. Post ekvidi lin arestantoj ĉiam ordigis sin kaj iĝis similaj al laŭorde marŝanta soldata trupo, do la pentristo estis devigita krei bildon sufiĉe fantazian kaj malproksiman de realo<ref name="Maksimov1-26">{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 26 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Propra mono de malliberuloj estis konfiskata en gubernia administracio ({{l-ru|губернская администрация}}) kaj sendata al la Tobolska Administracio pri Ekzilitoj ({{l-ru|Тобольский приказ о ссыльных}}). Por akiri monon estis uzataj diversaj friponaĵoj. Kelkajn [[versto]]jn antaŭ ĉiu gubernia ĉefurbo renkonte al malliberula grupo kutime venis komizo kaj proponis aĉeti varmajn vestojn de malliberuloj. La prezoj estis modestaj, sed plej ofte malliberuloj akceptis la proponon, ĉar tio donis al ili kontantan monon dum la vestojn poste eblis denove peti ĉe aŭtoritatoj, argumentante ke ili estis ŝtelitaj. Dume negocisto, ricevinte de komizo la vestojn, vendis ilin denove al la ŝtato, ĉar kutime ĉion ĉi aranĝis liveranto mem, sukcesanta tiel vendi la samajn vestojn kelkfoje. Antaŭ alveno al Tobolsko oni aĉetis tiel katenojn, ĉar en la urbo ili ĉiam estis anstataŭigataj per tiuj lokaj kaj neniu kontrolis fordonon de la malnovaj. Oficiro, akompananta la grupon, komplicis la aferon. Ĝenerale la korupto estis totala: malliberuloj pagis ĉion ekde unuaj paŝoj, jam en Moskvo ili pagis por ke oni konduku ilin laŭ plej riĉaj kaj homoplenaj stratoj, malrapide, kun tamburado por ke ili rikoltu pli da almozoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20–25 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭvoje malliberuloj almozis, kio estis permesata. En Eŭropa Rusio ili marŝis silente tra setlejoj kun etenditaj manoj dum gardistoj tamburis. En Siberio ili kantis specifan kanton "La Favorkora" ({{l-ru|Милосердная}}), formiĝintan komence de la 19-a jarcento<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 3–10 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {| !Originala teksto: !Laŭvorta traduko: |- |'''Милосердная''' Милосердые наши батюшки, Не забудьте нас, невольников, Заключенных, — Христа-ради! — Пропитайте-ка, наши батюшки, Пропитайте нас, бедных заключенных! Сожалейтеся, наши батюшки, Сожалейтеся, наши матушки, Заключенных, Христа-ради! Мы сидим во неволюшке — Во неволюшке: в тюрьмах каменных, За решетками за железными, За дверями за дубовыми, За замками за висячими. Распростились мы с отцом, с матерью, Со всем родом своим — племенем | style="vertical-align: top;" |'''La Favorkora''' Favorkoraj niaj paĉjoj, Ne forgesu nin, malliberulojn, Prizonulojn, — je la nomo de Kristo! — Nutru nin, niaj paĉjoj, Nutru nin, kompatindajn prizonulojn! Kompatu, niaj paĉjoj, Kompatu, niaj panjoj, Prizonulojn, je la nomo de Kristo! Ni estas en mallibero — En mallibero: en prizonoj ŝtonaj, Malantaŭ kradoj feraj, Malantaŭ pordoj kverkaj, Malantaŭ seruroj pendaj. Adiaŭis ni la patron, la patrinon La tutan familion nian — la genton. |} Ili konsideris ĝin pli efika ol la tamburado, ĉar ĝi trafis la korojn dum la tamburo estigis nur mekanikajn laŭtajn sonojn. Post ricevi la almozon, malliberuloj dankis: {| !Originala teksto: !Laŭvorta traduko: |- |'''Милосердная''' Должны вечно Бога молить, Что не забываете вы нас, Бедных, несчастных невольников! | style="vertical-align: top;" |'''La Favorkora''' Ni devas eterne dion preĝi, Ke ne forgesas vi nin, Kompatindajn, malfeliĉajn malliberulojn! |} {{Citaĵo |teksto = La urbo [[Vladimir (urbo)|Vladimiro]] [...] inter ĉiuj urboj estas la plej malbona: la almozo venis malgranda. [[Vjazniki]] estas pli bona ol Vladimiro, sed ankaŭ ne senavara. [[Niĵnij Novgorod]] estas pli bona ol Vjzaniki, sur bazaro en Niĵnij Novgorod la ofero estas granda. Kaj mankas urboj pli riĉaj kaj por nia arestanta gento pli korfavoraj ol vilaĝo [[Liskovo]], urbo [[Kazano]], [[Kunguro]], [[Jekaterinburgo]], [[Tjumeno]], kaj ĉio ĉi pro tio ke en tiuj ĉi urboj multe da [[malnovrituloj]] loĝas. La almozojn ili ne avaras... |aŭtoro = Sergej Maksimov |verko = Siberio kaj punlaboro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 19 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> |origina teksto = Владимир-город [...] всех городов хуже: подаяние сходило малое. Вязники Владимира лучше, но тоже не из щедрых. Нижний Вязники перехвастал, на Нижнем Базаре жертва большая. И нету городов богаче и к нашему брату арестанту сердобольнее, как Лысково село, Казань-город, Кунгур, Екатеринбург, Тюмень, а все от того, что в городах этих староверов много живет. На подаяния они не скупятся... }} En [[Tjumeno]] dum Kristnasko kaj Pasko almozoj estis tiom abundaj, ke arestantoj pagis al gardoficiro por ne tuj marŝi plu, sed resti iom pli en la urbo kaj trankvile manĝi ĉion donacitan<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 22 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La arestantoj konsideris Siberion pli komforta kaj favora al ili, argumentante ke tie ili estas traktataj kiel malfeliĉuloj kaj la reĝimo estas pli milda. En Rusio ili devis subteni la katenojn per ŝelkoj, kiujn oni metis sur la kolon kaj ŝultrojn, kio estis granda ŝarĝo. En Siberio ili konektis la katenojn al la zono, kio estis malpli peze<ref name="Maksimov1-26"/>. Virinoj estis sendataj al Siberio plejparte pro ekbruligoj kaj infanmurdoj. Ĝis Tobolsko ili iris kune kun la viroj, kio ebligis rilatojn, inkluzive la seksajn. Kontraŭ pago gardistoj permesis al paroj veturi sur ĉaroj kune, do foje sur la sama ĉaro samtempe amoris po 3 aŭ 4 paroj. Proksimecon de virinoj profitis ankaŭ gardistoj. Virinoj uzis la samajn rimedojn por proksimiĝi al viroj. Se ne eblis aranĝi tion laŭvoje, arestantoj subaĉetis kuracistojn aŭ gardistojn por resti en malsanulejo kaj trovi virinojn tie. Plej ofte temis pri rilatoj provizoraj, sed foje punlaboruloj kreis daŭrajn parojn, kutime sen oficiala geedziĝo, ofte limigita (dumvivaj punlaboruloj rajtis geedziĝi nur post 11 jaroj). Ĝis Tobolsko la geedziĝoj estis malpermesitaj, sed jam en Tobolsko arestintoj iris al la administracio pri ekzilitoj por peti geedzigi ilin aŭ almenaŭ sendi al la sama gubernio<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 22–29 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En Tjumeno la malliberuloj havis ripozon ({{l-ru|растах}}) en la plej granda malliberejo laŭ la tuta vojo. Sekvis Tobolsko kie ili restis en la [[Tobolska prizono]] dum la Tobolska Administracio pri Ekzilitoj klasifikis ilin, elektis finajn destinejojn, eldonis respektivajn paperojn ktp. La Tobolska prizono en krimula mondo estis konsiderata siaspeca ĉefurbo kaj servis kiel universitato, kie la malliberuloj estis akirantaj novajn spertojn kaj sciojn. {{Citaĵo |teksto = En lia sako aperas du ĉemizoj, du pantalonoj; sur la ŝultroj aperas nova ''armjak'' [longa mantelo] — ''zipun'' [senkoluma kaftano] el dika griza drapo, kun flavaj aŭ ruĝa aso kaj duo surdorse, kaj kun samlana parenco — pantalono, surpiede — nek botegoj, nek galoŝoj — ŝuoj de siberia invento kaj gusto, simplaj sed mallongdaŭraj, aŭ ''koti'', do botetoj, farĉitaj per papero. Vintre liaj moveblaj posedaĵoj eĉ pli kreskas pro postuloj de la severa lando: surŝultre — aroma ''tulup'' [longa vintra supra vesto], surmane pugnogantoj kaj ''golici'' [ledaj pugnogantoj], surpiede drapaj peidvindoj, surkape ''triorelumo'' [triklapa kapvesto] — la malbela ĉapo simila al [[baŝliko]], kiun oni ŝatas survoje, en foraj lokoj de Rusio, maljunuloj-pastroj kaj komercantaj kamparanoj. Somera ŝtata ĉapo el griza drapo sen viziero, malkaŝanta la nukon kaj la orelojn, transformas la arestanton je birdotimigilo. |aŭtoro = Sergej Maksimov |verko = Siberio kaj punlaboro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 32–33 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> |origina teksto = В мешке у него появлялись две рубахи, двое портов; на плечах новый армяк — зипун из толстого серого сукна, с желтыми либо красными тузом и двойкою на спине, и с единошерстным родичем — штанами, а на ногах — не сапоги и не калоши — обувь сибирского изобретения и вкуса, простая, но недолговечная, либо коты, т. е. мелкие башмаки, начиненные бумагою. На зимнее время движимое имущество его еще больше возрастает в силу требований суровой страны: на плечи — душистый тулуп, на руки варежки и голицы, на ноги суконные портянки, на голову треух — ту уродливую шапку на манер башлыка, которую любят в дороге, по глухими местам России, старики-попы и торгующие крестьяне. Летняя казенная шапка из серого сукна без козырька, открывающая затылок и уши, делает из арестанта чучело. }} Ankaŭ tie arestantoj ofte vendis la vestojn por poste diri ke ili estis ŝtelitaj, ricevi respektivajn riproĉojn kaj batojn, sed fine ankaŭ novajn vestojn. Oni sukcesis vendi eĉ katenojn, interŝanĝante siberiajn katenojn pezajn je 10–12 pundoj ({{unuo|4,09–4,91|kg}}) kontraŭ pezaj je 4–5 pundoj ({{unuo|1,64–2,05|kg}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 33 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. De Tobolsko la arestantoj marŝis en apartaj grupoj: punlaboruloj, setlantoj, virinoj. Tamen ili klopodos diversmaniere intermiksiĝi<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 33–34 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ili devis marŝi po 500 verstojn ({{unuo|533,4|km}}) monate, sendepende de vetero, nur printempe kaj aŭtune okazis etaj paŭzoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 64–65 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Plentaga ripozo okazis kutime post 2 tagoj. Resti pli longe estis malpermesite, oni punis pro tio gardistojn kvazaŭ pro kaŝado de fuĝintoj, do ili pelis malfortiĝintajn arestantojn plu. Al Tobolsko ili venis grandparte malsanaj — viroj kun reŭmataj malsanoj, virinoj kun tiuj ginekologiaj, do la administracio klasifikis ilin kiel ''malkapablulojn'' ({{l-ru|неспособные}}), do ne kapablajn labori kaj pagi impostojn, kiujn pro tio anstataŭ ili devis pagi kamparanaj komunumoj al kiuj ili estis devige registritaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 68 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La itinero origine pasis laŭ la malnova [[Siberia landvojo]], do de [[Vologdo]] al [[Verĥoturje]], Tobolsko kaj [[Tara (Rusio)|Tara]]. Post kiam la landvojo ŝoviĝis suden, la arestantoj ekmarŝis pli mallongan vojon de [[Permo]] al [[Jekaterinburgo]] kaj Tjumeno, tamen poste iris norden al Tobolsko, kie troviĝis la Administracio pri Ekzilitoj, kaj de tie al Tara, tra nordaj areoj, malmulte loĝataj. Post transloko de la administracio al Tjumeno la vojo rektiĝis. Meze de la 19-a jarcento laŭ ĝi estis 60 etapejoj ({{l-ru|этап}}) kaj 64 duonetapejoj ({{l-ru|полуэтап}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 68–71 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Fuĝoj laŭvoje okazis malofte, ĉar tiukaze la oficiro perdis sian jaran salajron, do li venĝis la restintajn arestintojn per plej severa traktado. Pro tio ili mem malpermesis la fuĝojn kaj foje eĉ helpis trovi kaj puni la fuĝintojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 72 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1824–1832 setlantoj estis marŝantaj alkroĉitaj per mankatenoj al fera stango, sed tio estis malkomforte, ĉar la arestantoj havis malsaman altecon, konstanta frotado de la manoj kaŭzis frotvundojn kaj edemojn, ne eblis survesti pugnogantojn sur la alkroĉitajn manojn kaj la feraĵo estis malvarmega. La suboficiro ne rajtis laŭvoje malfermi seruron, kiu troviĝis fine de la stango, malfermota de oficiro post alveno al la fina punkto; ŝlosilo troviĝis en sigelita ŝranko. Do dum semajnoj la arestantoj, kroĉitaj al la stango, ne povis disiĝi. La komandestro de la Aparta Korpuso de Interna Gardo, Pjotr Kapceviĉ kreis specialan mankatenon, kiu {{JULGREGDATO|13|3|1832|FormatJUL=j"-an de"|FormatGREG=[[j"-a de" F|j"-an&nbsp;de&nbsp;"F]]}} estis oficiale aprobita. Ekde tiam oni alkroĉis la setlantojn en mankatenoj po 3 ĝis 4 paroj al ĉeno, longa de 11 [[verŝoko]]j ({{unuo|48,9|cm}}) ĝis 1,5 [[arŝin]]oj ({{unuo|106,68|cm}}), foje po 8 aŭ 10 homoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 34–35 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La arestantoj je la unua ripozejo aranĝis aŭkcion, dum kiu dezirantoj povis aĉeti komercon pri manĝaĵoj, vetludoj, tabako kaj alkoholo, ks. La aĉetinto nomiĝis ''majdanulo'' ({{l-ru|майданщик}}). Kutime oni faris aŭkciojn post veni al sekva granda urbo, do post Tobolsko sekvis [[Tomsko]], [[Krasnojarsko]], [[Irkutsko]], [[Nerĉinsko]]. Mono, ricevita per tiaj aŭkcioj, estis distribuata inter la arestantoj, malpli granda parto estis gardata de grupestro ({{l-ru|староста}}) por la bezonoj de la grupo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 36–38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En punlaborejo ''majdan'' plu ekzistis. Oni aranĝis plurajn vetludojn, de ludkartoj ĝis pedikaj konkuroj. Laŭregule, ne eblis malgajni ĉion komplete dum unu ludo — triono de la malgajnaĵoj estis redonata, same kiel ĉiuj ŝtatposedataj aĵoj (vestoj ktp). La ''vagabondo'' ({{l-ru|бродяга}}, do profesia krimulo) havis krediton je 1,5 arĝentaj rubloj, do por li sufiĉis meti surtablen brikon aŭ sian pugnon anstataŭ vetmono kaj oni konsideris ke temas pri tiu ĉi sumo. Unufoje monate la ŝuldoj kvitiĝis, sed la vagabondo rajtis ne pagi la sian, escepto estis nur se la majdanulo ankaŭ estis vagabondo. Se ludis unu vagabondo kontraŭ alia, li devas redoni duonon de la malgajnaĵoj kaj la malgajninto tuj pagis el tio siajn ŝuldojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 116–119 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭvoje oni ofte interŝanĝis dokumentojn tiel ke setlanto ({{l-ru|ссыльно-поселенец}}) iĝis punlaborulo ({{l-ru|ссыльно-каторжанин}}) kun alia nomo, kion punlaborulo rekompensis per mono. La fenomeno estis tiel amasa, ke oni ordonis setlantojn kiuj sin prezentis sub pseŭdonimo ({{l-ru|непомнящий}}, do ''ne memoranta'') sendi al punlaboro por 5 jaroj dum al punlaborulo en tia situacio doni 100 vergobatojn kaj aldoni pliajn 5 jarojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 44–45 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La plej severaj gardantoj estis konsiderataj soldatoj dum kozakoj estis pli mildaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 47 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Soldatoj kutime havis familiojn, ofte ankaŭ plugeblajn terojn kaj falĉejojn, sed ili ne havis tempon kultivi ilin, ĉar ili konstante estis for, akompanante arestantojn dum ties marŝoj. Do ili luigis plejparton de siaj teroj kaj profitis ĉefe danke al neoficiala komerco, kadre de kiu ili mem kaj iliaj edzinoj vendis al arestantoj (oble pli koste) simplajn manĝaĵojn kaj necesaĵojn, elpostulis ŝmirponon ktp<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 66–68 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La plej estimataj en punlaborejoj estis la vagabondoj, kies vivo pasis en punlaboro kaj malliberejoj. Ili ne zorgis pri posedaĵoj, nek leĝoj, nek bonhavo, timis nenion. Rakonti pri siaj krimoj estis konsiderate maldece, sed oni estimis malliberulojn kondamnitajn al longdaŭraj kaj severaj punoj, ĉar tio supozigis gravajn krimojn. La krimoj mem estis konsiderataj parte hazardaj, parte erare aljuĝitaj, do malliberigo estis traktata kiel specifa sorto, sendependa de la volo de la malliberulo. Vagabondoj diris pri si mem: "ni manĝas almozaĵojn, ni surportas forĵetaĵojn, ni vivas per ŝtelitaĵoj" ({{l-ru|едим прошенное, носим брошенное, живём краденым}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 129–131 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Se punlaborulo ne deziris labori, li klopodis malsaniĝi. Somere li tranĉis sian korpon (kutime ĉe la [[peniso]]), metis tien haron (la sian aŭ ĉevalan) kaj post kiam aperis inflamo, li iris la hospitalo, kutime prezentante sin kiel suferantan je [[sifiliso]]. Vintre oni trapikis la vangon per pinglo de interne kaj metis la vangon al la frosto, pro kio ĝi ŝvelis kaj inflamiĝis. Alia maniero estis ŝmiri nokte la fingron per iu ajn likvaĵo kaj meti ĝin surfrosten. Sur vundojn oni metis [[ordinara pulsatilo|ordinaran pulsatilon]], kaŭzante ulcerojn. Kuracistoj sciis malkaŝi tion, tamen agnoskis ke veraj sifiliso, [[skobio]], diversaj vundoj kaj ulceroj estis tre ofta afero<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 137–139 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Iuj prenis matene anstataŭ manĝo kuleron da [[snuftabako]], kio kaŭzis veneniĝon kun blankiĝo de la haŭto, forta korbato, malforteco kaj naŭzo. Aliaj trinkis matene kuleron da piŝtita [[kapsiko]], kaŭzanta [[hernio]]n. Post kiam la hernio ne plu necesis, ili same matene prenis po kulero da cepa suko. Kuraĝuloj englutis arĝentaĵon kaj poste saltis ĝis apero de hernio. Por ŝajnigi surdecon oni metis en la orelon miksaĵon de herba suko, mielo kaj putra fromaĝo, kiu eliĝis prezentante formon kaj odoraĉon konvinkan por kuracisto. Por kaŭzi mallongdaŭran [[leŭkomo]]n oni prenis lignan pulvoron trovitan en arbotruetoj fare de vermoj, kaj blovis ĝin en la okuloj. Por fari [[gingivabsceso]]n oni pikis la vangon de interne (sed ne trae) kaj poste blovstreĉis la vangojn, kunpreminte la buŝon kaj nazon, ĝis la vango aspektos malsane. Por malaperigi la gingivabsceson oni trapikis la vangon de ekstere tiel ke la aero foriris. Krurajn spamojn oni kreis, faldigante la haŭton kun tendenoj sub la genuoj kaj trapikante ĝin per nadlo kun porka vilo. Por malaperigi la muskolojn de piedo ĝis la genuo, oni streĉis la kruron sub la genuo per silka ŝnuro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 140–141 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de la 20-a jarcento transportado de malliberuloj de Moskvo al [[Tobolsko]] okupis unu monaton kaj okazis laŭ itinero: Moskvo – [[Niĵnij Novgorod]] – [[Permjo]] – [[Jekaterinburgo]] – [[Tjumeno]] — Tobolsko. De Niĵnij Novgorod al Permjo oni veturis laŭ [[Volgo]], poste ĝis Jekaterinburgo laŭ [[Kamo (rivero)|Kamo]] kaj de Tjumeno marŝis al Tobolsko piede 13 tagojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 184 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Punlaborejo === Post alveno al punlaborejo (fabriko, ŝaĥto, konstruejo ks) la punlaborulo estis klasifikita kiel ''testato'' ({{l-ru|испытующийся}}). Tiu ĉi kategorio loĝis en kazernoj, sen katenoj sed atente kontrolataj de gardistoj, manĝis en sia komunumo ({{l-ru|артель}}). Somere la plej bonkondutaj estis liberigataj por kultivi legomejojn. Ripozon ili havis en destinitaj tagoj. Se ili kondutis bone, oni transigis ilin je la kategorio "moderuloj" ({{l-ru|воздержные}}) — ili rajtis loĝi en propraj domoj, havi kampojn, falĉejojn kaj pli aĝaj povis havi barbojn. Se ili kondutis malbone, oni klasifikis ilin al "malmoderuloj" ({{l-ru|невоздержные}}) — ili loĝis katenitaj por du monatoj en kazernoj. La plej neregeblaj, perfortemaj, ofte fuĝintaj ks estis klasifikataj kiel "nekorektebluloj" ({{l-ru|неисправимые}}) — ili loĝis katenitaj por ses monatoj en kazernoj, nokte estis enŝlosataj, laboris gadritaj de militistoj kaj havis duonkapon razita. Se post duonjaro ilia konduto pliboniĝis, ili povis transiri al la "testatoj", se ili plu fikondutis, oni povis sendi ilin al montofabrikoj de [[Nerĉinsko]]. La malmoderuloj kaj nekorektebluloj ne ricevis monon pro sia laboro, ĝi estis uzata de estraro por aĉeti vestojn por ili<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 250–253 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En Nerĉinsko laŭ reguloj ĝismortaj arestantoj de la 1-a kategorio devis resti en prizono 8 jarojn. Kondamnitaj al punlaboroj por 15 ĝis 20 jaroj (1-a kategorio) restis en prizono 4 jarojn, kondamnitaj por 12 ĝis 15 jaroj (2-a kategorio) restis en prizono 2 jarojn, kondamnitaj al 6 ĝis 8 jaroj — 1,5 jaron, kondamnitaj por 4 ĝis 6 jaroj — 1 jaron. Se dum la restado en prizono ili plibonigis sian konduton, oni klasifikis ilin kiel "korektiĝantaj" ({{l-ru|исправляющиеся}}). Punlaboruloj de la 1-a kategorio post 3 jaroj (tiuj de la 3-a kategorio — post 1 jaroj) povis ricevi permeson loĝi en laboristaj aŭ eĉ propraj domoj, sed tio dependis de ilia estraro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 253–254 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la plej ekstremaj kazoj, la miskondutaj punlaboruloj estis ĉenataj al ĉarumoj aŭ muro. La plej terura estis konsiderata ĉenado al muro, ĉar tio signifis solulan malliberigon. Kutime ĝi daŭris ĝis 5 jarojn, sed foje ĝis 10. Ili ne laboris, kvankam ofte petegis eblecon plenumi la plej pezajn laborojn nur por eliri la ĉelon. Post fini tiun ĉi punperiodon ili estis translokataj al kazernoj, kie ili restis poreterne piedkatenitaj, ankaŭ senlabore. Kelkfoje oni provis anstataŭigi la murĉenadon per restado en malluma kelo, sed la arestantoj petis reĉenigi ilin al la muro sed en lumata ĉambro. La ĉeno kutime estis 3 arŝinojn ({{unuo|213,36|cm}}) longa, la piedkatenoj 5,5 pundoj ({{unuo|2,25|kg}}). Ĉambroj de la murĉenitoj estis la plej puraj kaj prizorgita, ĉar ilia purigado kaj beligado estis la sola uzebla aktivado de iliaj loĝantoj. La plej nekorekteblaj ricevis al la manoj ankaŭ feran folion nomitan "vulpo" ({{l-ru|лиса}}), kiu estis 1,5 pudojn ({{unuo|24,57|kg}}) peza kaj malebligis eĉ marŝi tra la ejo — tiaj malliberuloj ege malofte postvivis sian puntempon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 259–264 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ekzistis ankaŭ sekretaj arestantoj, kiuj ĉiam restis en apartaj keloj kaj eĉ kaze de plej grava malsano ne rajtis forlasi ilin, sed estis kuracataj ene<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 266–267 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Apud punlaborejoj formiĝis grandaj setlejoj, aĉe prikonstruitaj, malriĉaj, enloĝitaj de ekzilitoj kaj eks-punlaboruloj. Kaze de ebleco ili edziĝis al virinoj el la sama medio. Tiaj kvartaloj nomiĝis kutime Terebilovka (Rabejo), Jurdovka (samnoma kartoludo), Kokuj ks. Tie funkciis kontraŭleĝaj ludejoj kaj drinkejoj, estis fabrikataj falsaj bankbiletoj kaj dokumentoj, estis vendataj oro kaj arĝento ŝtelitaj dum minado. Tiuj ĉi valormetaloj estis forsendataj per kozakoj, kies edzinoj kaj filinoj poste kaŝis ilin en arbaroj kaj serĉis aĉetantojn, kutime trapasante longan vojon de negocisto (vera aĉetanto) ĝis ties neoficialaj komisiitoj, ĉiu el kiuj forte marĉandis kaj malaltigis la prezon. Fine la oro kaj arĝento estis elterigataj, post kio profesiaj kontrabandistoj (Argunaj kozakoj kaj karimoj) transportis ĝin al mongoloj por interŝanĝi kontraŭ teo, siavice portata al Rusio kaj vendata. Foje oni faris el kontrabandaj metaloj falsajn monerojn, kies kvalito estis pli bona ol tiu de la oficiale produktitaj moneroj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 267–282 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Se punlaborulo grave damaĝis sian sanon kaj ne plu povis labori kaj/aŭ kondutis sufiĉe bone, oni povis lasi lin serĉi nutradon memstare, tiaj punlaboruloj nomiĝis "nutrataj" ({{l-ru|пропитанные}}). Ili vagadis, foje laboris por iu, plejparte ŝtelis kaj friponis, ofte fuĝis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 286–292 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Fuĝoj === Laboro en la ŝaĥtoj kaj fabrikoj estis ekstreme peza, vivkondiĉoj malbonaj, vestoj kaj nutrado aĉaj. Punlaboruloj ofte fuĝis por se ne por ĉiam akiri liberon, do almenaŭ ĝui ĝin dum sufiĉe longa tempo, speciale en varma periodo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 168 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Arestanto, fuĝinta de transita prizono, ne estis aktive serĉata, sed fuĝintoj de punlaborejoj estis serĉataj kiel danĝeraj krimuloj. Post kapti ilin krom piedaj kaj manaj katenoj fojfoje oni metis sur iliajn manojn ankaŭ feran folion nomitan ''vulpo'' ({{l-ru|лиса|t=lisa}}), kiu pezis unu ĝis du pudojn (16–32 kg)<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 174–176 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Fuĝis oni kutime printempe aŭ somere, malofte aŭtune kaj maloftege vintre. Antaŭ ol fuĝi oni akumulis necesaĵojn en kaŝejo ({{l-ru|хоронушка}}), lerte farita en mallibereja planko aŭ muro, kaj monon kaŝitan en vestoj. Komenco de la fuĝoperiodo koincidis kun reapero de kukoloj kaj ties kantoj, do eŭfemisme oni nomis la fuĝon "iri al generalo Kukuŝkin [Kukolulo]" aŭ "iri por aŭskultu kukolajn kantojn"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 181–183 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1847–1857 en Nerĉinska distrikto de fabrikoj fuĝis {{unuo|2841}} punlaboruloj, sen kalkuli 22 virinojn kaptitajn kaj ounitajn en la fabrikoj. Je la {{dato|1|1|1859}} kiel fuĝintoj de la lastaj 11 jaroj estis registritaj 24% de la punlaboruloj kaj ekzilitoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 186 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Lokaj kozakoj kaj kamparanoj kutime helpis la fuĝintojn, parte pro kompato, parte pro bezono je laborfortoj, do oni dungis ilin kiel laboristojn kontraŭ nutrado. La fuĝintoj kutime kondutis kviete kaj maksimume evitis la konfliktojn, nur foje ŝtelante aŭ rabante ion pro ekstrema malsato kaj mizero, sed eĉ tiukaze preferante ŝtatajn posedaĵojn, ne privatajn. Pro tio la siberiaj vojoj estis konsiderataj oble pli sekuraj ol tiuj en Rusio, malgraŭ abundo de la fuĝintaj krimuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 196–197 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Fojfoje fuĝintoj transiris limon kun la Ĉina imperio, kie kaze de kapto ili havis elekton: iĝi regatoj de la ĉina imperiestro aŭ esti fordonitaj al la Rusia imperio. Multaj elektis la unuan vojon kaj setlis en Ĉinio<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 200 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La plej danĝeraj estis konsiderataj areoj enloĝitaj de [[burjatoj]], kiuj ĉasis la fuĝintojn kvazaŭ bestojn pro ĝenerala malŝato kaj ĉefe kiel predon, kies vestojn ili profitis. "Maldika fuĝinto estas pli bona ol dika kaprino" ({{l-ru|Худенький беглый лучше доброй козы}}) diris la burjatoj, aludante ke la sovaĝa kaprino donas unu felon dum la fuĝintoj kelkajn (ĉemizo, jako, pelto ks)<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 202–204 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ĉasi ''ĝibulon'' ({{l-ru|горбач}}), kiel oni nomis la fuĝintojn pro iliaj dorsosakoj, estis tradicia okupo de burjatoj simila al la bestoĉasado. Kiel predo servis posedaĵoj de la fuĝintoj ({{l-ru|лопатина}}) kaj iliaj vestoj. Speciale lertaj kaj furiozaj homĉasantoj estis konsiderataj karimoj ({{l-ru|карымы}}) kiel oni nomis metisojn, naskiĝintaj de gepatroj unuflanke rusaj kaj aliflanke burjataj, mongolaj aŭ tungusaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 214 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Pri tio okupiĝis ankaŭ rusaj kamparanoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 210–212 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Krasnojarskon oni klopodis eviti kiel la urbon tro severan al la punlaboruloj dum Tomsko estis konsiderata sufiĉe komforta kaj milda, do la fuĝintoj ofte haltis tie por ripozi, kion akompanis ŝteloj, diboĉoj kaj murdoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 236–237 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Poste, marŝante laŭ la [[Baraba stepo]], la fuĝintoj estis malkaŝe venantaj la la setlejoj, kies loĝantoj grandparte estis posteuloj de ekzilitoj, kaj traktis ilin kompateme. Virinoj tradicie metis sur specialan breton, faritan ekstere ĉe la fenestro turnita surstraten, panon kaj aliajn manĝaĵojn. Laŭlonge de la vojoj oni plantis [[pizo]]n kaj [[rapo]]n por ke la fuĝintoj havu nutraĵojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 237–239 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Ekzekutoj === Ekzekutistoj estis kutime dungataj inter la arestantoj, do punlaboruloj. Ili loĝis en aparta ĉambro ĉe la gardejo en malliberejo. Krom salajro ili profitis multnombrajn neoficialajn pagojn fare de arestantoj, jen regulajn, jen ligitajn al ekzekuto de iuj punlaboruloj. De la ekzekutisto ({{l-ru|палач}}, {{l-ru|кат}}) dependis kiom forta, longdaŭra kaj damaĝa estos la korpopuno, foje la vivo de la punato mem, do oni klopodis akiri lian favoron. La ekzekutisto estis publike estimata persono, kiun la arestantoj nomis per pesona kaj patra nomoj, forpreninte siajn ĉapojn kaj kapokline. Ili ĝuis abundan nutradon, kutime estis dikaj, fortaj, orgojlaj kaj ofte plendis pri malsufiĉo de laboro. La ekzekutisto povis peti la oferojn ankaŭ de civiluloj, irante tra bazaro kaj gurdante: "Donu pagon al la ekzekutisto!" ({{l-ru|давайте кату плату}}), kion ĉiuj obeis pro timo iam trafi liajn manojn kaj esti venĝitaj kaze de nepago. Sed post fini sian punperiodon kaj transformiĝi je setlistoj, la ekzekutistoj tuj perdis la tutan estimon de la eksteruloj, loĝis aparte, ignorataj kaj mokataj de ĉiuj, ne havis eblecon edziĝi al lokaj virinoj kaj en plej bona kazo serĉis edzinon inter indiĝenoj. Kutime la ekzekutistoj prenis familinomon Barĥatov omaĝe al la fama ekzekutisto el Moskvo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирь и каторга // Собрание сочинений С.В. Максимова, с портретом и вступительным очерком о его жизни и литературной деятельности П.В. Быкова |lasta = Максимов |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Максимов_С.В._Сочинения._Т._1.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 4 |serio = |volumo = 1 |dato = 1908 |origindato = 1862 |eldonejo = Т-во "Просвещение" |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 389–394 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Sovetunio == Punlaboro ({{l-ru|каторга}}) estis likvidita post la Oktobra revolucio, sed denove aperis kiel speco de puno la {{daton|22|4|1943}} kaj ekzistis ĝis la {{dato|21|2|1948}}. Ĝin enkondukis la ukazo de la Prezidio de la Supera Soveto de Sovetunio "Pri punrimedoj rilate ŝtatperfidulojn de la patrujo kaj perfidulojn kaj pri enkonduko por tiuj ĉi personoj de punlaboro kiel puno". Tio estis reago al neceso aparte puni homojn, kiuj kunlaboris kun nazioj dum la [[Dua mondmilito]]. == En Esperanto aperis == *'''Politika Malliberulo. Unutagaĵo dediĉita al la afero de politikaj malliberuloj en rusa regno kun speciala konsidero « la [[Katorgo]]n »'''. Eld.D-ro [[Zygmunt Marek]], [[Krakovo]]. 1912(?). {{citaĵo|[[Broŝuro]] enhavanta en dek ĉapitroj protestajn artikolojn kontraŭ la venĝonkriantaj suferoj kiujn la rusa registaro suferigas al la [[Politika malliberulo| politikaj malliberulo]]j.|[[Belga Esperantisto]] n050 (dec 1912)}} == Vidu ankaŭ == * [[Ekziligo]] * [[Gulago]] * [[Punlaboro]] * [[Tobolska prizono]] * [[Rusa mafio]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} [[Kategorio:Historio de Rusio]] [[Kategorio:Historio de Sovetunio]] [[Kategorio:Historio de Siberio]] [[Kategorio:Koncentrejo]] [[Kategorio:Malobservo de la homaj rajtoj]] [[Kategorio:Laboro]] [[Kategorio:Labora juro]] hzuhya85knid5on28z59u254tbpytnz 0 627846 9368898 8558417 2026-05-08T16:07:39Z Sj1mor 12103 /* Kelkaj verkoj */ 9368898 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Mary Higgins Clark''' (naskiĝis la [[24-an de decembro]] [[1927]] en [[Bronkso]], [[Novjorko]], Usono, mortis {{mortodato|2020|1|31}} en [[Napolo (Florido)|Napolo]], [[Florido]]) estis usona aŭtoro de [[trilero|trileraj]] romanoj. Ĉiu el siaj libroj estis publikigita en Usono kaj diversaj eŭropaj landoj, kun ŝia debuta romano, ''Where Are the Children'', laŭ la stato fine de 2018 en sia anglalingva sepdek-kvina eldono. ==Kelkaj verkoj== {{Div col|cols = 2}} * 1968 Aspire to the Heavens * 1975 Where Are the Children? * 1977 A Stranger is Watching * 1980 The Cradle Will Fall * 1982 A Cry in the Night * 1984 Stillwatch * 1987 Terror Stalks The Class Reunion * 1987 Murder On The Aisle * 1987 Weep No More, My Lady * 1988 Caribbean Blues * 1988 Double Vision * 1989 While My Pretty One Sleeps * 1989 That's The Ticket" * 1989 The Anastasia Syndrome and Other Stories * 1989 The Lost Angel * 1989 Death On The Cape * 1990 "Voices in the Coal Bin" * 1990 The Body in the Closet * 1991 Loves Music, Loves to Dance * 1992 All Around the Town * 1993 I'll Be Seeing You * 1993 Death on the Cape and Other Stories * 1993 Milk Run and Stowaway * 1994 Remember Me * 1995 Let Me Call You Sweetheart * 1995 Silent Night * 1995 Bad Behavior * 1996 Moonlight Becomes You * 1996 Mother * 1996 My Gal Sunday: Henry and Sunday Stories * 1997 Pretend You Don't See Her * 1998 You Belong to Me * 1999 We'll Meet Again * 1999 The Night Awakens * 2000 Before I Say Good-Bye * 2001 On the Street Where You Live * 2002 Daddy's Little Girl * 2002 Murder in the Family * 2003 The Second Time Around * 2004 Nighttime Is My Time * 2005 No Place Like Home * 2006 Two Little Girls in Blue * 2007 Ghost Ship: A Cape Cod Story * 2007 I Heard That Song Before * 2008 Where Are You Now? * 2009 Just Take My Heart * 2010 The Shadow of Your Smile * 2011 I'll Walk Alone * 2011 The Magical Christmas Horse * 2012 The Lost Years * 2013 Daddy's Gone a Hunting * 2013 Plot Thickens * 2015 The Melody Lingers On * 2016 Death Wears a Beauty Mask and Other Stories * 2018 I've Got My Eyes on You * 2019 Kiss the Girls and Make Them Cry {{Div col end}} {{projektoj}} {{ĝermo|literaturo}} {{bibliotekoj}} {{vivtempo|Higgins Clark, Mary}} [[Kategorio:Usonaj verkistoj]] [[Kategorio:Irlandaj usonanoj]] [[Kategorio:Usonaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] j6x7dza8fm4z02mzxd0qw3mbtb7agbk 0 631418 9368977 8924181 2026-05-08T22:45:50Z ThomasPusch 1869 unue Referencoj, poste Eksteraj ligiloj 9368977 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio}} '''''ALF''''' estas usona televidserio elsendita de [[NBC]] inter la 22an de septembro 1986 kaj la 24an de marto 1990. La reala nomo de la ĉefrolulo ALF estis Gordon Shumway sed la familio Tanner nomis lin ALF (akronimo de ''Alien Life Form'') post surteriĝo en la garaĝon de la familio. La serio estis produktita de Alien Productions. ALF funkciis dum 2 sezonoj kaj estis produktitaj 99 epizodoj, kiuj daŭris po unu horon. Poste oni prezentis la filmon [[Projekto: ALF]], kiu rakontis la finon de la serio.<ref>http://www.alftv.com/ neoficiala retejo</ref> == Intrigo == ALF estas [[eksterterano]], kiu suferis akcidenton kaj surteriĝis en la garaĝo de la familio Tanner. Li <!-- ĝi --> naskiĝis la 28an de oktobro 1756 en la regiono Lower East de la [[planedo]] Melmac, kiu siavice estis lokita 6 [[parseko]]jn post <!-- superkumulo --> Hydra-Centaurus, kiu havis verdan ĉielon, bluan herbon kaj oranĝkoloran akvon. La korpo de ALF estas kovrita de oranĝa hararo. Li havas plurkurvan voston, ok stomakojn kaj ŝatas manĝi katojn. Li iris al la bazlernejo dum 122 jaroj kaj estis la akvisto de la Bouillabaisseball-teamo (oni ĝin ludas sur glacio kaj uzas moluskojn kiel pilkoj). Li ankaŭ studis odontologion kio laŭ li ne estis malfacile ĉar melmac-anoj havas nur 4 dentojn. Lia plej fama frazo estis "Ne estas problemo". Dum li fuĝis el sia planedo antaŭ ĝia eksplodo (pro tio ke ĉiuj loĝantoj de Melmac konektis siajn harsekigilojn samtempe), ALF vojaĝas perdita en la spaco dum unu jaro ĝis kiam li sekvas radian signalon kiu venas el la Tero. Li surteriĝis <!-- suferas akcidenton --> en la garaĝon de la familio Tanner en kiu loĝas la socia laboristo Willie (Max Wright), lia edzino Kate (Anne Schedeen), iliaj gefiloj Lynn (Andrea Elson) kaj Brian (Benji Gregory), krome ankaŭ estas Lucky ("Bonŝanculo"), la kato de la familio. == Produktado == Pro la malfacileco produkti pupspektaklon, ALF estis teknike malfacile produktebla kaj postulema laboro por Fusco la kreinto de la televidserio kaj la 4 ĉefaktoroj. === Animaciita serio === Por la rakontoj de ALF, oni produktis animaciitan serion elsendita ĉiusabate matene. ''ALF: The Animated Series'', okazis en la Melmac la naskiĝplanedo de ALF. Ĝi funkciis de 1987 ĝis 1988 kaj estis produktita de DIC Entertainment. La spektaklo centriĝis en ALF, lia familio, amikoj, koramikino Rhonda kaj la travivaĵoj de ALF. === Filmoj === Post la fino de la televidserio oni faris filmon en 1996 kun la ideo doni al la serio adekvatan finon. ''Projekto: ALF'' komenciĝas tuj post la fino de la lasta ĉapitro de la serio sed la neĉeesto de la familio Tanner malebligis al ĝi havi sukceson. == Ĉefroluloj == * ALF Paul Fusco, Lisa Buckley, Bob Fappiano kaj Michu Meszaros * William Francis "Willie" Tanner (Max Wright) * Katherine Daphne "Kate" Halligan Tanner (Anne Schedeen) * Lynn Tanner (Andrea Elson) * Brian Tanner (Benji Gregory) * Trevor Ochmonek (John LaMotta) * Raquel Ochmonek (Liz Sheridan) * La kato Lucky aŭ Bonŝanculo. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{IMDb titolo}} * [http://www.tv.com/shows/alf/ ALF] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190219022942/http://www.tv.com/shows/alf/ |date=2019-02-19 }} en TV.com [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Aperis en 1986]] [[Kategorio:Malaperis en 1990]] [[Kategorio:Televidaj serioj pri familioj]] [[Kategorio:Komediaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Eksterteranoj en fikcio]] [[Kategorio:Televidaj programoj de NBC]] [[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 1980-1989]] dgpl3idjyae2bus2mhr5wkb6ma48jwz 0 637432 9369142 9330003 2026-05-09T09:44:18Z RG72 11847 9369142 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Rusa mafio '''({{lang-ru|русская мафия|t=russkaja mafija}}, kaj {{lang-ru|братва|t=bratva}}, signifante "frataro") aŭ Ruĝa Mafio ({{lang-ru|красная мафия|t=krasnaja mafija}}) estas ofte uzata nomo por gamo da [[Krima organizaĵo|krimaj organizaĵoj]], kiuj fontas el la eksa [[Sovetunio]] kaj estas bazitaj en la post-sovetiaj ŝtatoj. Ekde la [[Dissolvo de Sovetunio|dissolvo]] de [[Sovetunio]] en [[1991]], la ekonomia liberaligo permesis al tiuj grupoj pligrandiĝi internaciskale por iĝi influaj en krimaj organizaĵoj tutmonde. Ĝi aktivas en pluraj sektoroj de la [[Rusio|rusia]] socio. La rusaj krimuloj estas ankaŭ aktivaj internacie en la kontraŭleĝa petrolo-komerco, [[Homvendado|hom-trafiko]], [[Narkotaĵŝakrado|drog-trafiko]], [[armil-trafiko]] kaj nukleaj materialoj kaj [[monlavado]]. La [[2-a de decembro|2-an de decembro]] [[2009]], Timur Laĥonin, la estro de la Nacia Centra Oficejo de [[Interpol]] en [[Rusio]], diris: "Certe, ekzistas krimoj implikantaj niajn iamajn samlandanojn eksterlande, sed ne ekzistas datumoj kiuj sugestus, ke praa strukturo de rusaj organizitaj krimaj grupoj ekzistas eksterlande". == Historio == === Rangoj === Tradicie en Rusio ekzistis jenaj rangoj de profesiaj krimuloj: * Ivanoj ({{lang-ru|Иваны}}) Tio estas la plej supra reprezentanto de la krimula mondo. Radikoj de tiu ĉi grupo devenas el la Karaa punlaborejo, fifama pro malbonegaj laboraj kaj veteraj kondiĉoj kaj krueleco de la gardistaro. Tio estis plej sentimaj, arogaj kaj nesubigeblaj homoj. Ili malkaŝe malagnoskis ĉiujn leĝojn kaj kutimojn krom tiuj krimulaj, praktikis ekstreman kruelecon kaj malagnoskis iujn ajn aŭtoritatojn. Ilin timis la aliaj krimuloj, gardistaro kaj prizonestroj. En la 19-a jarcento normale Ivan aspektis tiel: kaskedo brave ŝovita sur unu orelon, ĉemizo kun dense brodita kolumo, malbutonita drapa jako ({{lang-ru|бушлат}}), ĥalato pendanta sur unu ŝultro, manoj ĉiam en poŝoj, aroga kaj provoka rigardo. Ĉiu Ivan havis propran grupon, kiun li komplete regis kaj kies enspezojn li administris. Inter si Ivanoj klopodis vivi konkorde<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 129-131 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post mildigo de la mallibereja reĝimo komence de la 20-a jarcento aŭtoritato de Ivanoj kiel martiroj, suferantaj pro la tuta krimularo, draste falis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 136 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la moderna rusa mafio similan pozicion okupas "krimulo en leĝo" ({{lang-ru|вор в законе}}) kaj "aŭtoritato" ({{lang-ru|авторитет}}). * Krieguloj ({{lang-ru|храпы}}) En normala moderna rusa lingvo la vorto ''храп'' signifas ''ronko'', sed ĉi-foje temas pri arkaiĝinta signifo ''kriegi aroge'', de kiu en la lingvo restis la esprimo ''взять нахрапом'' (preni per kriego, aroge). Krieguloj okupas mezan pozicion inter Ivanoj kaj ordinaraj krimuloj. Ili estis malpli sentimaj kaj rezolutaj ol la unuaj, sed pli arogaj kaj babilemaj ol la duaj. Ili vivis rabante kaj persekutante ordinarajn krimulojn, rabis novulojn, kiuj foje erare konsideris ilin Ivanoj. Krieguloj ĉiam estis centre de la eventoj, kriegis kaj promociis vidpunkton, kiu estis por ili oportuna tiumomente. En la moderna rusa mafio tiu pozicio similas al "krimuleto" ({{lang-ru|блатной}}, {{lang-ru|приблатнённый}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 132-133 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. * Ludantoj ({{lang-ru|игроки}}) Temas pri profesiaj friponoj, kiuj okupiĝis pri nenio krom vetludoj. Ili estis estimataj, ĉar profitigis plurajn homojn. ''Sekpanulo'' ({{lang-ru|сухарник}}) plenumis anstataŭ ludanto punlaborojn. ''Subblovulo'' ({{lang-ru|поддувала}}) aranĝis lian liton, teon kaj manĝaĵojn. ''Majdan'' ({{lang-ru|майдан}}) ricevis 5 ĝis 10% de la veto. ''Alarmisto'' ({{lang-ru|стрёмщик}}) atentis apud la pordo kaj avertis pri proksimiĝo de la gardistoj. ''Patro'' ({{lang-ru|отец}}), do uzuristo, financis liajn ludojn kaj ricevis procentaĵojn. Ludantoj facile gajnis monon kaj facile fordonis ĝin, do ĉirkaŭ ili ĉiam formiĝis fidela grupo, preta plenumi ĉiun ordonon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 133 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. * Malriĉuloj ({{lang-ru|жиганы}}) Tiel nomiĝis ĉia malriĉa malliberulo, sed ofte oni nomis tiel ludanton, kiu malgajnis ĉion. Li plu penas regajni, sed kutime nur pli sinkas je malespero, malgajnante siajn manĝaĵojn, estontajn laboron, vestojn, liton ktp. En la moderna rusa mafio tiun pozicion okupas "diablo" ({{lang-ru|чёрт}}), ankaŭ nomata ope "fatraso" ({{lang-ru|фуфло}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 134 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. * Etularo ({{lang-ru|шпана}}) Tio estas la ĉefa amaso de ordinaraj krimuloj, ofte hazardaj aŭ etaj deliktuloj. Ili estas malestimataj, ekspluatataj kaj turmentataj. Ili dormis en vestoj, timante ke alikaze oni ŝtelos ilin. Ŝparinte pecon da pano ili gardis ĝin aksele tutan tagon. Ilia ĉefa zorgo estis postvivi la punperiodon, do ili nur laboris kaj dormis. En la moderna rusa mafio tio estas "viroj" ({{lang-ru|мужики}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 134-135 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post la [[Rusia Enlanda milito]], dum kaj post la [[Nova Ekonomia Politiko]] formiĝis kaj solidiĝis nova grupo — "leĝuloj" ({{lang-ru|законники}}), nun kutime nomataj "krimuloj en leĝo" ({{lang-ru|воры в законе}}). La rusa vorto [[:wikt:вор|вор]] en la moderna rusa lingvo signifas "ŝtelisto", sed origine ĝi ampleksis ĉiujn krimojn kaj signifis "krimulo" ĝenerale — pro tio oni uzis ĝin rilate [[Stepan Razin]], [[Emeljan Pugaĉov]] kaj aliajn ribelulojn. En la sovetiaj puntendaroj profesiaj krimuloj okupis pli altan rangon ol tiuj politikaj, ĉar plej ofte ili devenis el proletaro kaj kamparanoj, do estis konsiderataj "pli proksima klasa elemento" ol intelektularo, bienistoj kaj kapitalistoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 399 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Malliberejoj === En la Rusia imperio forsendata grupo da malliberuloj ({{lang-ru|партия}}) estis dividata je dekopoj ({{lang-ru|десяток}}) subestre de dekestroj ({{lang-ru|десятник}}), kiuj subiĝis al la ĉefo ({{lang-ru|староста}}) elektata de la tuta grupo. Administracio pri ekzilitoj ({{lang-ru|Приказ о ссыльных}}) aprobis la ĉefon kaj poste neniu oficiro, akompananta la grupon ({{lang-ru|партия}}), rajtis anstataŭigi lin — por tio necesis decido de la tuta malliberula grupo. Grupoj estis forlasantaj Tobolskon unufoje semajne, vendrede. Antaŭ foriro oni dividis ilin je la virina, setlista ({{lang-ru|поселенцы}}) kaj katena ({{lang-ru|кандальная}}) subgrupoj. La virina grupo estis sendata kutime unufoje monate. Post ĝi marŝis fraŭloj, kvankam ofte la grupoj intermiksiĝis post forlasi la urbon, speciale pro resaniĝintaj malliberuloj kiuj forlasis hospitalojn kaj aliĝis al la marŝo laŭvoje. Kutime la marŝo el Tobolsko ĝis la ordonita punloko okupis 1 ĝis 1,5 jaron, sed tiu tempo ne estis kalkulata kiel puntempo — la kalkulado komenciĝis post alveno al la fina punkto. Laŭvoje malliberuloj ofte vendis preskaŭ ĉiujn siajn havaĵojn, inkluzive uniformon kaj poste petis la novan dirinte ke la malnova perdiĝis aŭ estis ŝtelita. Gardistoj vergis ilin pro tio, foje pugnobatis, sed fine ili ĉiam ricevis novajn vestojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 21 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post kiam uzperiodo de aĵoj, preskribita je normoj, finiĝis ili iĝis posedaĵo de malliberulo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 57 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Malliberuloj konsideris tiajn marŝojn la plej malfacila periodo de sia puntempo. Oni rajtis preni kun si ne pli ol 30 funtojn de personaj aĵoj, kies elekteblo ankaŭ estis limigita. Antaŭ forlaso de la prizono kaj eniro en ĝin okazis skrupula traserĉado dum kiu malliberuloj devis meti ĉiujn vestojn, ŝuojn kaj aĵojn surteren kaj stari subĉiele, ofte po 3-4 horoj, foje sub pluvo. Plej striktaj reguloj funkciis se grupon de malliberuloj akompanis oficiro, ĉar tiukaze gardistaro fervore kaj rigore sekvis la regulojn. Normale oni marŝis po 25 [[versto]]j tage, do je tiu distanco estis lokitaj marŝejoj ({{lang-ru|этапки}}). Gardistaro fakte povis agi arbitre, ĉar laŭvoje iu ajn ekstera kontrolo mankis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 268-269 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Neoficiala malliberula ĉefo ({{lang-ru|староста}}) krom administraj taskoj plenumis ankaŭ funkciojn de kasisto, arbitro kaj juĝisto, kiu verdiktis surbaze de neoficialaj krimulaj leĝoj. Angla vojaĝanto [[Harry de Windt]], vizitinta Siberion, mencias tion en sia priskribo de la Tjumena prizono, publikigita en 1892. Se temis pri denuncanto oni kutime verdiktis morton, post kio oni lotis kaj malliberulo eltirinta lotilon devis plenumi la verdikton<ref>{{citaĵo el gazeto | url = <!-- ligilo al la retpaĝo de la artikolo --> | titolo = Сибирь как она есть [Siberia as It Is, 1892] | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = де Уиндт | persona nomo = Г. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Лукич | volumo = | numero = 32 | paĝoj = 12 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = апрель 2010 | alirdato = | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭanta la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Ĝenerale malliberuloj havas proprajn leĝojn. Se iu el ili rompas tiujn regulojn, kunvenas sekreta tribunalo subestre de ĉefo, kaj kulpulo estas punata, foje sufiĉe kruele. |aŭtoro = [[Harry De Windt]] |verko = Siberia as It Is<ref>{{citaĵo el gazeto | url = <!-- ligilo al la retpaĝo de la artikolo --> | titolo = Сибирь как она есть [Siberia as It Is, 1892] | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = де Уиндт | persona nomo = Г. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Лукич | volumo = | numero = 32 | paĝoj = 10 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = апрель 2010 | alirdato = | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭanta la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref> |origina teksto = Вообще, арестанты имеют свои собственные законы. Если кто-то из их числа нарушит эти правила, собирается секретный трибунал во главе со старостой, и преступник наказывается, иногда весьма жестоко. }} == Tradicioj == Profesiaj krimuloj konsideras sin honestaj homoj, kiuj nur sekvas apartan vivovojon, destinitan al ili de ilia sorto kaj cirkonstancoj, kiuj ne dependas de ili, do de la fato. Rusia muzikologo [[Julius Napoleon Wilhelm Harteveld]], vizitinta en julio 1908 la Tobolskan prizonon por registri kantojn de vagabondoj kaj punlaboruloj, rimarkis ke la krimuloj skrupule sekvas siajn neskribitajn leĝojn kaj postulas de la aliaj sekvi certajn regulojn. Malliberulo Kolesnikov plendis al li, ke dum fastoperiodoj oni nutras lin per malfastaj manĝaĵoj dum li estas religiema persono. "Mi estas ne senreligiulo, nek studento, sed ortodoksulo" diris li, murdinta ponarde dek homojn kaj dufoje fuĝinta de punlaborejoj en [[Saĥaleno]]<ref name="Harteveld53">{{citaĵo el libro |titolo = Каторга и бродяги Сибири |lasta = Гартевельд |unua = В.Н. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1913 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Дело |loko = Moskvo |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 53 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Profesia krimulo havas mirindan specifaĵon: li insistas, ke ĉio estu "laŭ leĝo". Li senproteste kuŝiĝas sub iun ajn nombron da vergoj, se li estos vergita "laŭ leĝo". Sed li ribelos, pretos murdi gardiston, elrompi la pordojn, se li ne ricevos eĉ unu centonon de la porcio de butero, kiun li havas laŭleĝe kiel garnaĵon al kaĉo. |aŭtoro = [[Julius Napoleon Wilhelm Harteveld]] |verko = Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio [1913]<ref name="Harteveld53"/> |origina teksto = У уголовника есть одна удивительная особенность: он свято стоит за то, чтобы все было «по закону». Он безропотно ложится под какое угодно количество розог, если они будут даны «по закону». Но он поднимет бунт, готов убить надзирателя, выломать двери, если ему не дадут 1/100 долю того золотника коровьего масла, которое он имеет по закону в виде приправы к каше. }} Laŭ tradicio "leĝulo" devis vivi nur per krima agado. Li ne rajtis posedi ion, edziĝi kaj havi familion, ricevi edukon, komerci aŭ labori en iu ajn formo, esti membro de politikaj partioj, militservi, iel ajn kunlabori kun la aŭtoritatoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 400 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Pro tio grava akuzo kontraŭ leĝulo povas esti pruvo, ke li iam laboris (ekzemple balais korton en prizono) aŭ militservis — tio povas esti kialo por malkronado. Pro tio post la Dua mondmilito, kiam pluraj leĝuloj devige militservis oni moke nomis ilin "mitraletistoj", "soldatoj de [[Konstantin Rokosovski|Rokosovski]]" aŭ "aĉiĝintoj" ({{lang-ru|ссученные}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 417 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Al ili aliĝis eksaj militistoj kaj ne-politikaj krimuloj, kiuj subtene de mallibereja administracio lanĉis teroran kampanjon kontraŭ tradiciaj leĝuloj. Dum tiu nedeklarita milito pereis miloj da homoj, tamen fine la administracio haltigis ĝin nur disigante ambaŭ grupojn tiel ke la malliberejoj dividiĝis je du tipoj: la "ruĝaj" (regataj de la administracio) kaj la "nigraj" (regataj de leĝuloj). La tiel nomataj "aĉulaj militoj" ({{lang-ru|ссучьи войны}}) kaŭzis tiom grandan perforton en la malliberejoj, ke en 1950 oni restarigis la mortopunon, nuligitan en 1947<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 429 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|13|1|1953}} la Prezidio de la [[Supera Soveto de Sovetunio]] aprobis ukazon, kiu enkondukis mortopunon aŭ longdaŭran malliberigon pro banditismo en la malliberejoj. Samtempe estis kreitaj specialaj puntendaroj por leĝuloj, el kiuj plej "aŭtoritataj" estis subigitaj al la severa reĝimo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 434 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Rilate familion, posedaĵojn kaj komercon nun reguloj mildiĝis kaj multaj leĝuloj havas ilin. Leĝulo devas konduti sobre kaj trankvile, kun polico kaj prizona gardistaro li komunikiĝas ĝentile, ne uzante sakraĵojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 516 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ricevi titolon de leĝulo eblas nur de aliaj leĝuloj, kiuj devas kunveni kaj voĉdoni — tio nomiĝas ''kronado'' ({{lang-ru|коронование}}); same okazas malkronado. Ne ekzistas ĥierarĥio, mankas centro kaj periferio, ĉiuj leĝuloj estas konsiderataj egalaj. Dum longa tempo en Sovetunio kaj poste en Rusio dominis kartvelaj leĝuloj, ĉar en [[Kartvela SSR]] estis grave evoluinta kontraŭleĝa entreprenado, plejparte produktado de vestoj, ŝuoj ktp, do ekzistis pagipovaj grupoj, kiuj bezonis protekton kontraŭ la ŝtato kaj aliaj krimuloj (kutime ili pagis 10% de la enspezoj). Ekde la [[1980-aj jaroj]] situacio poiomete ŝanĝiĝas kaj kreskas parto de slavaj leĝuloj, kvankam tiuj kartvelaj, azeraj kaj armenaj plu abundas. == Malliberejoj == La malliberejo estas konsiderata dua hejmo por la profesiaj krimuloj. Ĉiu devas trapasi ĝin, ĉar tio estas ankaŭ lernejo kaj loko, kie oni trovas amikojn kaj gajnas aŭtoritaton. En ĉiu malliberejo haveblas neoficiala estro de tiea krimularo, kiu nomiĝas "rigardanto" ({{lang-ru|смотрящий}}). La oficiala estraro ĉiam konas lin kaj kontaktas, kvankam kunlaboro inter ili normale okazas nur limigite. En la malliberejoj informoj cirkulas aktive kaj rapide per neoficialaj kanaloj, kiuj ebligas ankaŭ ricevadon de informoj de ekstere kaj ilian elsendadon. Laŭ eksteraj muroj de la malliberejoj estas streĉitaj ŝnuroj, laŭ kiuj cirkulas saketoj kun mono, cigaredoj, teo, noticoj ktp. (ili evitas nur ĉelojn "truajn" ({{lang-ru|дырявые}}) kie troviĝas "humiligitoj" (seksperfortitaj parioj) aŭ "bastardoj" ({{lang-ru|суки}}), do malliberuloj kunlaborantaj kun administracio. Gravaj noticoj estas ĉifrataj, kutime per litera kodo, foje malĉifrata per krado — speciala ŝablono, kiun necesas meti sur la tekston kaj turni ĝustadirekte. Anstataŭ subskribo estas uzata propra marko, leĝulo povas uzi sian kromnomon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 517 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Eksteraj ligiloj == * {{citaĵo el la reto | url = http://stanobelov.blogspot.com/2019/07/krimeco-en-rusio-la-mondo-kasita-sed.html | titolo = Krimeco en Rusio: la mondo kaŝita, sed proksima | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-29 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = [[Stanislavo Belov]] | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-07-29 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Blogger]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }} * {{citaĵo el la reto | url = http://stanobelov.blogspot.ru/2016/12/banditoj-el-siberio-la-historio-de-timo.html | titolo = Foje en Siberio | titolo-aldono = historio de timo | alirdato = 2017-09-17 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = [[Stanislavo Belov]] | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2010-03-18 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Blogger]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20170917153842/http://stanobelov.blogspot.ru/2016/12/banditoj-el-siberio-la-historio-de-timo.html | arkivdato = 2017-09-17 | citaĵo = }} ''(pri bando, kiu agis en [[Tjumeno]] komence de la 1990-aj)'' == Referencoj == {{Referencoj|2}} [[Kategorio:Organizita krimo]] [[kategorio:Historio de Rusio]] [[Kategorio:Kriminaleco en Rusio]] t91gjs9o0up03c8ab0j3irmkpqbp9ej 0 637862 9369132 8061496 2026-05-09T09:32:48Z ThomasPusch 1869 + IMDb 9369132 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio}} '''Daniel Boone''' estas usona agad-aventura [[televidserio]] en kiu stelulis Fess Parker kiel [[Daniel Boone]] kiu estis elsendita el la 24a de septembro, [[1964]], al la 7a de majo, [[1970]], en [[NBC]] dum 165 epizodoj, kaj estis produktita de [[20th Century Fox]] Television, Arcola Enterprises, kaj Fespar Corp. Ed Ames kunstelulis kiel Mingo, la [[Ĉerokoj|ĉeroka]] amiko de Boone, dum la kvar unuaj sezonoj de la serio. Albert Salmi portretis la kompanon de Boone nome Yadkin nur en la unua sezono. La aktoro kaj kantisto de [[kontreo]] nome Jimmy Dean estis duaranga aktoro kiel Josh Clements dum la sezonoj de 1968–1970. Aktoro kaj iama futbalisto de la [[National Football League|NFL]] nome Rosey Grier faris regulajn aperojn kiel Gabe Cooper en la sezono de 1969 al 1970.<ref>[https://www.imdb.com/name/nm0340952/ Roosevelt Grier] en [[Interreta filma datumbazo|IMDb]] Alirita la 12an de aprilo 2019. </ref> La serio estis filmita "en rekta koloro" komence de aŭtuno 1965, por la dua sezono, kaj estis filmita en [[Kalifornio]] kaj Kanab, [[Utaho]] == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{IMDb titolo}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Vesternaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 1964]] [[Kategorio:Malaperis en 1970]] [[Kategorio:Televidaj programoj de NBC]] l39t3so8mnocvppi5iz04dclt1tqjbn 0 637915 9369167 8722275 2026-05-09T11:09:02Z ThomasPusch 1869 9369167 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio}} '''''The Fugitive''''' (angle: "La [[Transfuĝo|fuĝulo]]") estas usona drama [[televidserio]] kreita de Roy Huggins. Ĝi estis produktita de QM Productions kaj de [[United Artists|United Artists Television]]. Ĝi estis elsendita pere de kanalo [[ABC]] el septembro 1963 al aŭgusto [[1967]]. [[David Janssen]] stelulis kiel Dro. Richard Kimble, kuracisto kiu estis erare akuzita de la murdo de sia edzino kaj kondamnita al [[mortopuno]]. Survoje al la mortokoridoro, la vagonaro de Dro. Richard Kimble elreliĝis, kio ebligis lian fuĝon kaj lian serĉadon tra la tuta lando de la reala murdisto (ludita de Bill Raisch). Samtempe, Dro. Kimble estis ĉasserĉata de la aŭtoritatoj, ĉefe fare de la Policano Philip Gerard (Barry Morse). [[Dosiero:David Janssen Fugitive 1967.JPG|eta|maldekstra|{{centre|''The Fugitive'', 1963–1967 (fina epizodo)}}]] ''The Fugitive'' estis elsendita dum kvar sezonoj, kaj oni produktis totalon de 120 epizodoj 51-minutaj. La unuaj tri sezonoj estis filmitaj blankanigre, dum la fina sezono estis filmita tutkolore.<ref> Harris, Jay S. (editor) (1978). TV Guide: The First 25 Years. New York: New American Library. p. 123. ISBN 0-452-25225-3. </ref> ''The Fugitive'' estis nomumita por kvin premioj [[Emmy]] kaj ricevis la Emmy por Elstara Drama Serio en 1966.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.emmys.com/awards/nominations/award-search?search_api_views_fulltext=The+Fugitive&submit=Search&search_api_views_fulltext_1=&search_api_views_fulltext_3=&search_api_views_fulltext_2=&search_api_views_fulltext_4=&field_nominations_year=1949-01-01+00%3A00%3A00&field_nominations_year_1=2015-01-01+00%3A00%3A00&field_nomination_category=All |titolo=Nominations Search {{!}} Television Academy |alirdato=2019-04-12 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20170826073253/http://www.emmys.com/awards/nominations/award-search?search_api_views_fulltext=The+Fugitive&submit=Search&search_api_views_fulltext_1=&search_api_views_fulltext_3=&search_api_views_fulltext_2=&search_api_views_fulltext_4=&field_nominations_year=1949-01-01+00%3A00%3A00&field_nominations_year_1=2015-01-01+00%3A00%3A00&field_nomination_category=All |arkivdato=2017-08-26 }}</ref> En 2002, ĝi estis rangigita en la numeron 36an de ''TV Guide's 50 Greatest TV Shows of All Time''. [[TV Guide]] nomis la realan murdiston la numeron 5an en sia listo de 2013 de la plej aĉaj [[malbonulo]]j de ĉiu tempo. == Filmo (1993) == En 1993, la rakonto estis refarita al kinofilmo samnoma, kun ĉefroluloj [[Harrison Ford]] kaj [[Tommy Lee Jones]]. == Notoj == {{Referencoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Fugitive, The}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Fikciaj usonanoj]] [[Kategorio:Aperis en 1963]] [[Kategorio:Malaperis en 1967]] [[Kategorio:Televidaj programoj de American Broadcasting Company]] [[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 1960-1969]] djurfbpbwafs5df5ewvbmw8ggk6kobh 9369168 9369167 2026-05-09T11:10:17Z ThomasPusch 1869 + IMDb 9369168 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio}} '''''The Fugitive''''' (angle: "La [[Transfuĝo|fuĝulo]]") estas usona drama [[televidserio]] kreita de Roy Huggins. Ĝi estis produktita de QM Productions kaj de [[United Artists|United Artists Television]]. Ĝi estis elsendita pere de kanalo [[ABC]] el septembro 1963 al aŭgusto [[1967]]. [[David Janssen]] stelulis kiel Dro. Richard Kimble, kuracisto kiu estis erare akuzita de la murdo de sia edzino kaj kondamnita al [[mortopuno]]. Survoje al la mortokoridoro, la vagonaro de Dro. Richard Kimble elreliĝis, kio ebligis lian fuĝon kaj lian serĉadon tra la tuta lando de la reala murdisto (ludita de Bill Raisch). Samtempe, Dro. Kimble estis ĉasserĉata de la aŭtoritatoj, ĉefe fare de la Policano Philip Gerard (Barry Morse). [[Dosiero:David Janssen Fugitive 1967.JPG|eta|maldekstra|180ra|{{centre|''The Fugitive'', 1963–1967 (fina epizodo)}}]] ''The Fugitive'' estis elsendita dum kvar sezonoj, kaj oni produktis totalon de 120 epizodoj 51-minutaj. La unuaj tri sezonoj estis filmitaj blankanigre, dum la fina sezono estis filmita tutkolore.<ref> Harris, Jay S. (editor) (1978). TV Guide: The First 25 Years. New York: New American Library. p. 123. ISBN 0-452-25225-3. </ref> ''The Fugitive'' estis nomumita por kvin premioj [[Emmy]] kaj ricevis la Emmy por Elstara Drama Serio en 1966.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.emmys.com/awards/nominations/award-search?search_api_views_fulltext=The+Fugitive&submit=Search&search_api_views_fulltext_1=&search_api_views_fulltext_3=&search_api_views_fulltext_2=&search_api_views_fulltext_4=&field_nominations_year=1949-01-01+00%3A00%3A00&field_nominations_year_1=2015-01-01+00%3A00%3A00&field_nomination_category=All |titolo=Nominations Search {{!}} Television Academy |alirdato=2019-04-12 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20170826073253/http://www.emmys.com/awards/nominations/award-search?search_api_views_fulltext=The+Fugitive&submit=Search&search_api_views_fulltext_1=&search_api_views_fulltext_3=&search_api_views_fulltext_2=&search_api_views_fulltext_4=&field_nominations_year=1949-01-01+00%3A00%3A00&field_nominations_year_1=2015-01-01+00%3A00%3A00&field_nomination_category=All |arkivdato=2017-08-26 }}</ref> En 2002, ĝi estis rangigita en la numeron 36an de ''TV Guide's 50 Greatest TV Shows of All Time''. [[TV Guide]] nomis la realan murdiston la numeron 5an en sia listo de 2013 de la plej aĉaj [[malbonulo]]j de ĉiu tempo. == Filmo (1993) == En 1993, la rakonto estis refarita al kinofilmo samnoma, kun ĉefroluloj [[Harrison Ford]] kaj [[Tommy Lee Jones]]. == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{IMDb titolo}} {{DEFAŬLTORDIGO:Fugitive, The}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Fikciaj usonanoj]] [[Kategorio:Aperis en 1963]] [[Kategorio:Malaperis en 1967]] [[Kategorio:Televidaj programoj de American Broadcasting Company]] [[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 1960-1969]] paqpytryw8wlvp57iawfqmvgr006tif 0 638480 9369096 7963080 2026-05-09T08:48:10Z ThomasPusch 1869 9369096 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio}} '''''Charlie's Angels''''' (La anĝeloj de Charlie) estas usona [[televidserio]] pri krim-fikcio kiu estis elsendita per la kanalaro [[ABC]] de la 22-a de septembro 1976 ĝis la 24-a de junio 1981, produktita dum kvin sezonoj kaj 110 epizodoj. La serio estis kreita de Ivan Goff kaj Ben Roberts kaj estis produktita de la [[produktoro]] [[Aaron Spelling]]. Ĝi prezentas la kontraŭkrimajn aventurojn de tri virinoj kiuj laboras per agentejo de privataj [[detektivo]]j en [[Los Angeles]], [[Kalifornio]], kaj origine estis stelulita de [[Kate Jackson]], [[Farrah Fawcett]] (listigita kiel Farrah Fawcett-Majors), kaj [[Jaclyn Smith]] en la ĉefaj roloj kaj kun John Forsythe por havigi la voĉon de ilia estro, la nevidita Charlie Townsend, kiu direktoris la kontraŭkrimajn operaciojn de la "Angels" per parolfono.<ref> Bergan, Ronald (4a de aprilo 2010). [https://www.theguardian.com/world/2010/apr/03/john-forsythe-obituary "John Forsythe obituary".] Theguardian.com. Alirita la 17an de aprilo 2019. </ref> Estis kelkaj ŝanĝoj en la aktorinaro: post la foriro de Fawcett kaj Jackson aldoniĝis [[Cheryl Ladd]], Shelley Hack, kaj Tanya Roberts.<ref> News, A. B. C. (22a de septembro 2016). [https://abcnews.go.com/Entertainment/charlies-angels-celebrates-40th-anniversary/story?id=42283588 "'Charlie's Angels' Celebrates 40th Anniversary".] ABC News. Alirita la 17an de aprilo 2019. </ref> [[Dosiero:Charlies angels 1977.JPG|eta|maldekstre|230px|[[Cheryl Ladd]] (meze) en ''Charlie's Angels'', denove blondulino (supozita fratino de la iama rolulo) inter du brunulinoj.]] == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{IMDb title|id=0073972}} * [http://charliesangels.org/ Full Filming Location Guide & Illustrated Episode Guide] {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Charlie's Angels}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Detektivaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Fikciaj usonanoj]] [[Kategorio:Aperis en 1976]] [[Kategorio:Malaperis en 1981]] [[Kategorio:Televidaj programoj de American Broadcasting Company]] [[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 1970-1979]] tgd89mh5gs1q63bttl862v8qtah3odu 0 638482 9369130 8951937 2026-05-09T09:31:33Z ThomasPusch 1869 + Referenco 9369130 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Dallas (apartigilo)}} {{Kursiva titolo}}{{Informkesto televida serio}} '''Dallas''' estas usona [[televidserio]] pri familio de [[terposedanto]]j. Ĝi estis elsendita pere de la kanalaro [[CBS]] ekde la 2-a de aprilo 1978 ĝis la 3-a de majo 1991. La serio temas pri riĉa kaj feŭdeca familio el [[Teksaso]], nome la Ewing-oj, kiu posedas sendependan la nafto-kompanion Ewing Oil kaj la ranĉon por [[brutobredado]] Southfork. La serio dekomence fokusiĝis al la geedzoj Bobby Ewing (aktorata de [[Patrick Duffy]]) kaj Pamela Barnes (aktorata de [[Victoria Principal]]), kies familioj estis delonge malamikoj unu de la alia. Dum la serio progresis, la pli aĝa frato de Bobby, nome naftomagnato J.R. Ewing (aktorata de [[Larry Hagman]]), iĝis la plej rimarkinda rolulo de la serio kiel elstara [[maliculo]], kies kondutaj skemoj kaj fiaj negocoj iĝis la marko de la serio.<ref> Jacobs, David (15a de aprilo, 1990). [https://www.nytimes.com/1990/04/15/arts/tv-view-when-the-rich-and-the-powerful-were-riding-high.html?scp=10&sq=jr%20ewing%20dallas&st=cse "TV VIEW; When the Rich And the Powerful Were Riding High".] [[The New York Times]]. Alirita la 17a de aprilo 2019. </ref> Kiam la serio finiĝis en majo 1991, J.R. estis la nura rolulo kiu estis aperinta en ĉiu epizodo kaj la nomo tiel mallongigita nur kiel J.R. estis fame konata tutmonde. == Vidu ankaŭ == * ''[[Dynasty]]'' == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{IMDb titolo}} <!--{{Projektoj}}--> {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Dallas}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Televidaj serioj pri familioj]] [[Kategorio:Alkoholismo en televido]] [[Kategorio:Aperis en 1978]] [[Kategorio:Malaperis en 1991]] [[Kategorio:Televidaj seriegoj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de CBS]] [[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 1970-1979]] 8zngcjla22o9a8leh6h54ebguqxzuao 0 639626 9368984 8555011 2026-05-08T22:51:08Z ThomasPusch 1869 + IMDb 9368984 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio | Nomo = Sorĉita | Bildo = Bewitched_cast_1964.jpg | Bildo teksto = | Nomo 2 = | Ĝenro = | Kreita de = | Verkita de = | Reĝisoro = | Kreiva(j) reĝisoro(j) = | Disvolvita de = | Prezentita de = | Aktoroj = | Voĉoj = | Rakontita de = | Komenca muziko = | Fina muziko = | Komponisto(j) = | Lando = | Lingvo(j) = | N-ro de sezonoj = | N-ro de epizodoj = | Listo de epizodoj = | Estra(j) produktisto(j) = | Kunestra produktisto(j) = | Produktisto(j) = | Subtena(j) produktisto(j) = | Kunproduktisto(j) = | Redaktoro = | Rakonta redaktoro = | Loko = | Cinematografio = | Kameraisto(j) = | Dauxro sen reklamoj = | Kanalo = | Bilda formato = | Sonformato = | Unua elsendo = 17 septembro 1964 | Lasta elsendo = 25 marto 1972 | Antaŭa serio = | Sekva serio = Tabitha (TV series) | Rilataj serioj = | Oficiala retejo = | IMDb informo = https://www.imdb.com/title/tt0057733/ | TV.com resumo = }} '''''Bewitched''''' ("Sorĉita") estas usona [[Situacia komedio|komedi-fantazia]] [[televidserio]], origine elsendita por ok sezonoj en kanalaro [[ABC]] ekde la 17a de septembro 1964 ĝis la 25a de marto 1972. Temas pri [[sorĉistino]] kiu edziniĝas al ordinara mortonta viro, kaj klopodas fari la normalan vivon de tipa ĉeurba dommastrino. La programo ĝuis grandan popularecon, kaj finis kiel la duaranga plej populara programo en Usono dum sia debuta sezono, kaj restis en la dek-pinto dum siaj unuaj tri sezonoj, kaj ĝuste perdis tiun markon al 11a loko por la sezonoj kvara kaj kvina. La programo estas plu rigardata tra la tuta mondo pere de kanalkunigo kaj de registritaj elsendejoj. ''Bewitched'' estis kreita de Sol Saks sub plenum-direktoro Harry Ackerman, kaj en ĝi stelulis ĉefe la aktorino Elizabeth Montgomery kiel Samantha Stephens; Dick York (1964–1969) kiel Darrin Stephens, ŝia edzo; Agnes Moorehead kiel Endora, la patrino de Samantha; David White kiel Larry Tate, la estro de Darrin; Irene Vernon (1964-1966) kaj poste Kasey Rogers (1966-1972) kiel Louise Tate, la edzino de Larry; Alice Pearce (1964-1966) kiel Gladys Kravitz; George Tobias (1964-1971) kiel ŝia edzo Abner Kravitz; kaj Erin Murphy (1966-1972) kiel Tabitha Stephens. Dick Sargent anstataŭis malsanan York dum la finaj tri sezonoj (1969–1972). En 1966, Sandra Gould ludis la rolon de Gladys Kravitz (1966-1971) kiam Alice Pearce mortis. Unu el la plej popularaj bildoj de la serio estis la gestoj de la protagonistino movante la nazpinton por funkciigi la sorĉaĵojn. == Eksteraj ligiloj == * {{IMDb titolo}} {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Nigrablankaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Usonaj fantastaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Usonaj romantikaj komediaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 1964]] [[Kategorio:Malaperis en 1972]] [[Kategorio:Fikciaj sorĉistoj]] [[Kategorio:Televido pri magio]] [[Kategorio:Sorĉaferoj en televido]] [[Kategorio:Televidaj serioj pri familioj]] [[Kategorio:Televidaj serioj pri reklamo]] [[Kategorio:Televidaj programoj de American Broadcasting Company]] m2sb95s21cy3cpmgrww4rx3x6zj6dky 0 639713 9369141 8821506 2026-05-09T09:43:48Z ThomasPusch 1869 + IMDb 9369141 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio}}'''''Dynasty''''' (Dinastio) estas usona ĉefhorara [[televidserio]] kiu estis elsendita per la kanalaro [[ABC]] el la 12a de januaro, 1981, al la 11a de majo, 1989. Tiu serio, kreita de Richard kaj Esther Shapiro kaj produktorita de [[Aaron Spelling]], temas pri la familio Carrington, nome riĉuloj kiuj loĝas en [[Denver]], [[Koloradio]]. ''Dynasty'' estis ĉefludita de John Forsythe kiel naftomagnato Blake Carrington, Linda Evans kiel lia nova edzino Krystle, kaj poste [[Joan Collins]] kiel lia iama edzino Alexis. ''Dynasty'' estis planita be ABC por konkurenci kun la ĉefhorara televidserio de [[CBS]] nome [[Dallas (televidserio)|Dallas]]. La sukceso de la unua sezono de la serio estis nur relativa, sed la enkonduko de la dua sezono kiu inkludis la alvenon de Collins en la rolo de Alexis metis la programon inter la 20 unuarangaj. Je aŭtuno de 1982, ĝi estis inter la 10 unuarangaj, kaj printempe de 1985, ĝi estis la unuaranga programo en Usono. La serio konsiderinde malaltiĝis en populareco dum siaj finaj du sezonoj, kaj estis finfine nuligita en la printempo de 1989 post naŭ sezonoj kaj 220 epizodoj. == Vidu ankaŭ == * ''[[Dallas (televidserio)]]'' == Eksteraj ligiloj == * {{IMDb titolo}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Dynasty}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Fikciaj usonanoj]] [[Kategorio:Televidaj serioj pri familioj]] [[Kategorio:Aperis en 1981]] [[Kategorio:Malaperis en 1989]] [[Kategorio:Televidaj seriegoj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de American Broadcasting Company]] [[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 1980-1989]] 8qrfk8fs5r6czn6oo5zylrr3ujtjpqx 0 639729 9368981 8913743 2026-05-08T22:48:44Z ThomasPusch 1869 + IMDb 9368981 wikitext text/x-wiki {{informkesto televida serio}} '''Batman''' (Vespertulo) estas [[televidserio]] de la [[1960-aj jaroj]] en [[Usono]] kaj ankaŭ dissendita tra la mondo, bazita sur la [[bildstrio]] de [[DC Comics]] [[Batman|rolulo kun la sama nomo]]. La 120 epizodoj elsendiĝis sur la reto de [[American Broadcasting Company|ABC]] dum tri sezonoj de la 12-a de januaro 1966 ĝis la 14-a de marto 1968, dufoje ĉiusemajne por la unuaj du kaj ĉiusemajne por la tria. Ĝi estas konata pro sia optimisma [[temomuziko]], kaj ĝia intence ŝercema, simplisma moralo (direktita al ĝia plej juna antaŭadoleska publiko). Ĉi tio inkluzivis antaŭenigante la gravecon de uzado de sekurzonoj, hejmtasko, manĝado de legomoj kaj trinkado de lakto. Ĝi estis priskribita de la [[produktoro]] [[William Dozier]] kiel situacia komedio sen ''[[laugh track]]'' (antaŭfarita ridado). Elstara estis la uzo de [[onomatopeo]]j dum la luktaj scenoj, influita de [[poparto]]. En ĝi ĉefrolas Adam West kiel Batman kaj [[Bruce Wayne]] kaj [[Burt Ward]] kiel Dick Grayson/[[Robin]] - du krimaj batalantaj herooj kiuj defendas urbon [[Gotham City]] de krimuloj. Teorie krima serio, la stilo de la spektaklo fakte estis komedia. Ĝi estis vera situacia komedio, en kio agoj estis troigitaj kaj estis ĝenerale luditaj por ridoj. Ĉi tio pliiĝis dum la sezonoj progresis, aldonante ĉiam pli grandan absurdon. La roluloj, tamen, ĉiam prenis tre serioze la absurdajn situaciojn - kio aldonis humuron al la komedio. ==Vidu ankaŭ== * ''[[The Munsters]]'' == Eksteraj ligiloj == * {{IMDb titolo}} {{projektoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Batman]] [[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 1966]] [[Kategorio:Malaperis en 1968]] [[Kategorio:Televidaj programoj de American Broadcasting Company]] 1qpscxqu7ijyudg0hb7hsm8dul5nwsm 9368999 9368981 2026-05-08T23:19:24Z ThomasPusch 1869 9368999 wikitext text/x-wiki {{informkesto televida serio |Bildo = [[dosiero:Batman (20th Century Fox Television) text logo.svg|center|140ra]]<br/>[[dosiero:Batman and Robin 1966.JPG|center|280ra]] }} '''Batman''' (Vespertulo) estas [[televidserio]] de la [[1960-aj jaroj]] en [[Usono]] kaj ankaŭ dissendita tra la mondo, bazita sur la [[bildstrio]] de [[DC Comics]] [[Batman|rolulo kun la sama nomo]]. La 120 epizodoj elsendiĝis sur la reto de [[American Broadcasting Company|ABC]] dum tri sezonoj de la 12-a de januaro 1966 ĝis la 14-a de marto 1968, dufoje ĉiusemajne por la unuaj du kaj ĉiusemajne por la tria. Ĝi estas konata pro sia optimisma [[temomuziko]], kaj ĝia intence ŝercema, simplisma moralo (direktita al ĝia plej juna antaŭadoleska publiko). Ĉi tio inkluzivis antaŭenigante la gravecon de uzado de sekurzonoj, hejmtasko, manĝado de legomoj kaj trinkado de lakto. Ĝi estis priskribita de la [[produktoro]] [[William Dozier]] kiel situacia komedio sen ''[[laugh track]]'' (antaŭfarita ridado). Elstara estis la uzo de [[onomatopeo]]j dum la luktaj scenoj, influita de [[poparto]]. En ĝi ĉefrolas Adam West kiel Batman kaj [[Bruce Wayne]] kaj [[Burt Ward]] kiel Dick Grayson/[[Robin]] - du krimaj batalantaj herooj kiuj defendas urbon [[Gotham City]] de krimuloj. Teorie krima serio, la stilo de la spektaklo fakte estis komedia. Ĝi estis vera situacia komedio, en kio agoj estis troigitaj kaj estis ĝenerale luditaj por ridoj. Ĉi tio pliiĝis dum la sezonoj progresis, aldonante ĉiam pli grandan absurdon. La roluloj, tamen, ĉiam prenis tre serioze la absurdajn situaciojn - kio aldonis humuron al la komedio. ==Vidu ankaŭ== * ''[[The Munsters]]'' == Eksteraj ligiloj == * {{IMDb titolo}} {{projektoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Batman]] [[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 1966]] [[Kategorio:Malaperis en 1968]] [[Kategorio:Televidaj programoj de American Broadcasting Company]] p98aif7t655ml201kw3zty6x1sohhim 0 639742 9368985 8559841 2026-05-08T22:52:05Z ThomasPusch 1869 + IMDb 9368985 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio}}'''The Big Valley''' [La Granda Valo] estas usona [[vesterno|vesterna]] televidserio elsendita de [[American Broadcasting Company]] ekde la 15-a de septembro 1965 ĝis la 19-a de maj 1969 en Usono, kaj resenditaj en multaj aliaj landoj. Ĝi estis ĉefrolita de [[Barbara Stanwyck]] kiel vidvino de riĉa ranĉisto de [[Kalifornio]] en la 19-a jarcento kaj [[Richard Long]], [[Lee Majors]], [[Peter Breck]] kaj [[Linda Evans]] kiel ŝia familio. La serio estis kreita de [[A.I. Bezzerides]] kaj [[Louis F. Edelman]] kaj produktitaj de [[Levy-Gardner-Laven]] por [[Four Star Television]]. Malgraŭ la populareco de la serio, '' The Big Valley '' estis nuligita en 1969, ĉar la vesternoj komencis malmodiĝi kaj televido preferis pli modernajn seriojn. ==Vidu ankaŭ== * [[Anne Helm]] == Eksteraj ligiloj == * {{IMDb titolo}} {{projektoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Big Valley, The}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[kategorio:Vesternaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 1965]] [[Kategorio:Malaperis en 1969]] [[Kategorio:Televidaj programoj de American Broadcasting Company]] 44nxs45cruk1azkzxjsqbk8qvc86m3y 0 645385 9369077 8900324 2026-05-09T07:56:28Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369077 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Charles Montagu Doughty''' (19a de aŭgusto 1843 – 20a de januaro 1926) estis [[angloj|angla]] [[poeto]], [[verkisto]], esploristo, aventuristo kaj veturisto naskiĝintaj en Theberton Hall ĉe Saxmundham, [[Suffolk]], kaj edukita en privataj lernejoj de Laleham kaj Elstree,<ref> David George Hogarth, The life of Charles M. Doughty, Publisher: Oxford University Press, 1928, 216 paĝoj (paĝo 2) </ref> kaj en lernejo por la ''[[Royal Navy]]'', [[Portsmouth]]. He was a student at King's College London, eventually graduating from Gonville and Caius College, Cambridge in 1864.[2] Li estis la patro de Freda kaj Dorothy Doughty. Li estas plej bone konata pro sia veturlibro de 1888 nome ''Travels in Arabia Deserta'', verko en du volumoj kiu, kvankam ĝi havis malmultan tujan influon pri ties publikigo, malrapide iĝante tipo de mejloŝtono de ambicia veturverkado. [[T. E. Lawrence]] remalkovris la libron kaj kaŭzis ke ĝi estu republikigita en la [[1920-aj jaroj]], kontribuante al admiranta enkonduko. Ekde tiam, la libro estis represita kaj eligita el presado. == Verkoj == * ''Travels in Arabia Deserta'' (1888) * ''The Dawn in Britain'' (1906) * ''Adam Cast Forth'' (1908) * ''The Cliffs'' (1909) * ''The Clouds'' (1912) * ''The Titans'' (1916) * ''Mansoul or The Riddle of the World'' (1920) == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Taylor, Andrew (1999). God's Fugitive: The Life of Charles Montagu Doughty. Hammersmith; London: HarperCollins Publishers. ISBN 978-0-00-255815-0. * Hogarth, D.G. The Life Of Charles M. Doughty. 1928 * Kirk, John Foster A Supplement to Allibone's Critical Dictionary of English Literature and British and American authors 1891 * Wanderings In Arabia arranged & introduced by Edward Garnett. Duckworth & Co 1908. * Passages From Arabia Deserta selected by Edward Garnett. Jonathan Cape 1931. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{Portalo|Biografio}} * ''[http://www.wdl.org/en/item/11764/ The Penetration of Arabia: A Record of the Development of Western Knowledge Concerning the Arabian Peninsula] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190527214747/http://www.wdl.org/en/item/11764/ |date=2019-05-27 }}'' from 1904 features Charles Montagu Doughty {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Doughty, Charles Montagu}} [[Kategorio:Anglaj veturverkistoj]] [[Kategorio:Esploristoj de Arabio]] [[Kategorio:Esploristoj de Azio]] [[Kategorio:Anglaj poetoj]] 8itkydmj28or17ojfw1ia7xfivxra94 0 649197 9368889 8927793 2026-05-08T15:48:27Z Sj1mor 12103 /* Notoj */ 9368889 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Laura Beatriz ESQUIVEL Valdés''' [eskiBEL] ([[Piedras Negras]], [[30-a de septembro]] [[1950]]-) estas [[Meksiko|meksika]] verkistino kaj politikistino ([[Partio de la Demokratia Revolucio]]/[[w:es:Morena (partido político)|Morena]]. <ref> [https://www.biography.com/writer/laura-esquivel]</ref> Ŝi studis instruadon kaj laboris kiel scenaristo. Ŝi estas fama ĉefe pro sia romano ''[[Como agua para chocolate]]'' (Kiel akvo por ĉokolado) kiu miksas historian romanon kun intereso pri [[meksika kuirarto]]. Tiu verko estis adaptita al kino, per filmo samnoma. == Verkoj == * ''[[Como agua para chocolate (romano)|Como agua para chocolate]]'' ([[1989]]) * ''La ley del amor'' ([[1995]]) * ''Íntimas suculencias'' (cuentos) ([[1998]]) * ''Estrellita marinera'' ([[1999]]) * ''El libro de las emociones'' ([[2000]]) * ''Tan veloz como el deseo'' ([[2001]]) * ''Malinche'' ([[2006]]) * ''A Lupita le gustaba planchar'' ([[2014]]) * ''El diario de Tita'' ([[2016]]) * ''Mi negro pasado'' ([[2017]]) == Notoj == {{Referencoj}}{{Projektoj}}{{Ĝermo|biografio}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Esquivel, Laura}} [[Kategorio:Meksikaj verkistoj]] [[Kategorio:Magirealismaj verkistoj]] [[Kategorio:Meksikaj scenaristoj]] [[Kategorio:Meksikaj politikistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] 4svy0bmdn3j90b6i4u2ucnijdzmg8t1 0 650095 9368828 9087607 2026-05-08T12:19:25Z Sj1mor 12103 9368828 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Religia naciismo''' estas [[naciismo]], kiu rilatigas sin al difinita religia [[fido]], [[dogmo]] aŭ etna aparteno. Tiu rilato povas analiziĝi laŭ du aspektoj: la politikigo de religio kaj la influo de religio al la politiko.<ref name=Xypolia>{{citaĵo el gazeto|familia nomo=Xypolia|persona nomo=Ilia|titolo=Cypriot Muslims among Ottomans, Turks and British|gazeto=Bogazici Journal|jaro=2011|volumo=25|numero=2|paĝoj=109–120|url=http://www.bujournal.boun.edu.tr/docs/13330942935.pdf|alirdato=2012-11-10|doi=10.21773/boun.25.2.6}}</ref> Ĉe la unua el la du aspektoj, kundividata religio povas esti rigardata kiel kontribuanto al sento de nacia unueco, komuna ligiteco de nacianoj. Alia politika aspekto de religio estas apogo al [[nacia identeco]], simila kiel kundividata etneco, lingvo aŭ kulturo. La influo de religio al la politiko estas pli ideologia, ĉe kio aktualaj interpretoj de religiaj ideoj inspiras politikan aktivismon kaj agadon; ekzemple, oni envivigas leĝojn por instigi al pli strikta religia observado.<ref>Juergensmeyer, Mark. "The Worldwide Rise of Religious Nationalism", ''Journal of International Affairs'', somero 1996, 50, 1.</ref> [[Ideologio|Ideologie]] propulsata religia naciismo ne nepre estas celata kontraŭ aliaj religioj, sed povas manifestiĝi reage al la [[moderneco]] kaj precipe al la [[sekulara]] naciismo. Religia naciismo povas esti akompananto de sekulara naciismo. [[Nacio-ŝtato|Nacio-ŝtatoj]], kies landlimoj estas relative freŝdate difinitaj, aŭ kiuj spertis [[Koloniismo|koloniismon]], povas inklini al religia naciismo, kiu povas prezenti sin kiel pli aŭtentikan aŭ “tradician” esprimiĝon de identeco. Sekve, kreskis tutmonde religia naciismo en la postsekvo de la [[malvarma milito]], ankaŭ kiam la postkolonia politiko komencis esti defiata (frontanta grandajn evoluajn defiojn, sed ankaŭ traktanta la realon de koloniisme difinitaj, kaj sekve iom artefaritaj landlimoj). En tia scenaro, alvoki al nacia sento de islama identeco, kiel en Pakistano kaj Indonezio, povas servi por superi regionajn streĉecojn. La danĝero estas, ke kiam la ŝtato devenigas sian politikan [[Legitimeco|legitimecon]] el aliĝo al religiaj [[Doktrino|doktrinoj]], tio povas lasi breĉon malfermitan al eksplicite religiaj elementoj, institucioj kaj gvidantoj, kiuj faras la alvokojn al religio pli “aŭtentikaj” per portado de pli eksplicite teologiaj interpretoj en la politikan vivon. Sekve, alvokoj al religio kiel markilo de etneco kreas malfermecon al pli sinasertaj, ideologiaj interpretoj de religia naciismo. Tia politika proceso precize kiel priskribita okazas ekzemple en [[Israelo]] ekde la [[Sestaga milito]] kaj daŭre ricevas pli kaj pli da energio de la [[Israela-palestina konflikto]]. La [[Israela okupado|Israela okupado de la palestinaj teritorioj]], ĉefe la [[Cisjordanio]], estas ideologie pravigita helpe de religi-naciismaj argumentoj. Multaj etnaj kaj kulturaj naciismoj inkluzivas religiajn aspektojn, sed kiel markiloj de grupa identeco, anstataŭ kiel interna motivo por naciismaj pretendoj. == Vidu ankaŭ == * [[Apartigo de eklezio kaj ŝtato]] * [[Kristana naciismo]] * [[Nacikatolikismo]] * [[Religia cionismo]] == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Religia naciismo| ]] i353ssnlljgs88ysdm5r60dcmurok64 0 681368 9369024 8757278 2026-05-09T03:02:23Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369024 wikitext text/x-wiki {{Geokesto2 | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Catral | devena_nomo = | alia_nomo = {{LingvoKunNomo|es|hispan|''Catral''}} | kategorio = vilaĝo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Escut de Catral ornamentat.svg | dosiero_priskribo = <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Hispanio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Valencia Komunumo | distrikto = Provinco Alakanto | distrikto_tipo = Provinco | municipo = Vega Baja del Segura | municipo_tipo = Komarko | histregiono = | histregiono_tipo = | histregiono1 = <!-- *** Familio *** --> | parto = | rivero = | montaro = | montaro1 = | montaro2 = | memorindaĵo_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo1 = | memorindaĵo2 = | konstruaĵo = | konstruaĵo_tipo = <!-- *** Situo *** --> | situo = | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 8 | leviĝo_noto = <ref>http://documentacion.diputacionalicante.es/dgeneral.asp?codigo=03055</ref> | lat_d = 38 | lat_m = 09 | lat_s = 34 | lat_NS = N | long_d = 0 | long_m = 48 | long_s = 18 | long_EW = W | plej_alta = | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 20.01 | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 8639 | loĝantaro_dato = 2019 | loĝantaro_denseco = <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = | establita_tipo = | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 03158<ref>https://www.correos.es/ss/Satellite/site/Aplicacion_C-1349167812778-1363184049882/includeTemplate=COR_Aplicacion-sidioma=es_ES</ref> | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = ES-A | kodo_tipo = [[ISO 3166-2:ES]] | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> | unesko_nomo = <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = Situo de Catral enkadre de Hispanio | mapo_lokumilo = Hispanio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = Situo de Catral enkadre de Provinco Alakanto | mapo1_lokumilo = Provinco Alikanto <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = http://www.ayuntamientocatral.com/ | commons = Catral <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{mapligilo urbo}} }} '''Catral''' estas hispana municipo kiu lokas en [[Valencia Komunumo]], en [[provinco Alikanto]] kaj en komarko ''Vega Baja (del Segura)'' (katalune ''Baix Segura''). Ĝi havas etendon de 20,01 km². Ĝiaj limoj estas ĉeaj de [[Crevillent]], [[Elĉo]], Dolores, Almoradí, [[Orihuela]] kaj [[Callosa de Segura]]. En la jaro 2019 okmil sescent tridek naŭ personoj rezidis en la municipo.<ref>http://documentacion.diputacionalicante.es/dgeneral.asp?codigo=03055</ref><ref>http://aplicaciones.edu.gva.es/abc/i_guiadecentros/es/comarcas.asp?form1=304{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>http://aplicaciones.edu.gva.es/abc/i_guiadecentros/es/comarcas.asp?form1=305</ref><ref>https://ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=2856&L=1</ref> == Referencoj == {{Referencoj|2}} [[Kategorio:Municipoj de provinco Alikanto]] k8gmaexld77tkhmusrr73p7kialqz9k 0 689913 9368917 7956134 2026-05-08T17:57:13Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9368917 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Béla Neÿ |dosiero = Neÿ Béla fortepan 96119.jpg |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = Béla Neÿ |naskonomo = Neÿ Béla |dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1843|06|9}} |loko de naskiĝo = [[Pest (urbo)]] ([[Hungara reĝlando]], [[Habsburga Imperio]]) }} '''Béla Neÿ''' [nei], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Neÿ Béla''' estis [[Hungario|hungara]] [[arkitekto]], altlerneja [[instruisto]]. Lia [[nobelo|nobela]] antaŭnomo estis ''pilisi'' [piliŝi], lia [[patro]] estis [[Ferenc Neÿ]]. [[Dosiero:Ney Bela.jpg|eta|Ney Bela tombo]] Béla Neÿ<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM66278/9b4bbdeb-a8cd-4f45-a133-fbb1e39aae93/solr/0/24/0/5/authorOrder/ASC</ref> naskiĝis la {{daton|9|junio|1843}} en [[Pest (urbo)]] ([[Hungara reĝlando]], [[Habsburga Imperio]]), li mortis la {{daton|18|marto|1920}} en [[Budapeŝto]]. [[Dosiero:Állnak balról- Wechselmann Ignác, Unger Emil, Faváry János, Neÿ Béla, Koch Henrik ülnek- Anton Baumgarten, Ybl Miklós, Wéber Antal építészek. A felvétel 1880 körül készült. Fortepan 96119.jpg|eta|maldekstre|{{center|Béla Neÿ staranta dekstre la 2-a}}]] [[Dosiero:Munkácsy Mihály fortepan 96118.jpg|eta|{{center|Béla Neÿ legas staranta}}]] == Biografio == Béla Neÿ maturiĝis en sia naskiĝurbo, poste li akiris arkitekturan [[diplomo]]n en [[Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto|Joseph Politechnikum]]. Post siaj studoj li praktikadis ĉe [[Miklós Ybl]]. Ekde [[1867]] li laboris en la ĵus fondita sendependa [[ministerio]], kie li estis ĉefe inspektoro. Inter 1872-1882 li instruis en la menciita Politechnikum (jam altrangigita [[Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto|Reĝa Teknikuniversitato József]]). Tiutempe li ankaŭ projektis konstruaĵojn. En [[1878]] li studvojaĝis al [[Parizo]]. Li longe redaktis arkitekturajn [[revuo]]jn. Li havis [[edzino]]n, kiu naskis filon. == Elektitaj planitaj konstruaĵoj == * [[kastelo]] en [[Kajdacs]] * [[juĝejo]] en [[Szeged]] * ludomo en [[Komárno|Komárom]] == Elektitaj kontribuoj == * ''Az építőművészeti styl fogalma'' (1876) * ''A magasépítés-ügy országos rendezéséről'' (1897) * ''Az építőmesteri képesítés és gyakorlat'' (1902) * ''A magyar Országház. Steindl Imre alkotása'' / ''Das ungarische Parlamentshaus von Emerich Steindl'' / ''Le palais du Parlement hongrois œuvre d'Eméric Steindl'' (redaktoro 1904, nur hungare denove en 2012) * ''Az építő-ipar'' (1914) == Fontoj == * [https://mek.oszk.hu/03600/03630/html/n/n17927.htm hungarlingva biografio] * [https://www.parlament.hu/web/orszaggyulesi-muzeum/az-orszaghaz-tortenete hungarlingva biografio] * [http://yblegyesulet.hu/ybl-miklos/ybl-kortarsai/ hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ney Bela}} [[Kategorio:Hungaraj arkitektoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] sfs7ip69aphrstspzuoik4kexfqe9qv 0 700194 9369034 9340743 2026-05-09T04:54:28Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369034 wikitext text/x-wiki La elektra '''Centralo Gispersleben''' (germane: ''Kraftwerk'') estis karbenergia centralo en [[Gispersleben]] (Zittauer Straße 31), urbokvartalo de [[Erfurto]], [[Germanujo]]. == Historio == [[Dosiero:Kraftwerk Thüringen AG 1929.jpg|eta|Akcio pri 100 markoj de ''Kraftwerk Thüringen AG'', oktobro 1929]] En aŭtuno 1901 Max Lange, inĝeniero el [[Lepsiko]] akiris la proksime de la [[preĝejo Sankta Kiliano (Gispersleben)|Kiliano-kirko]] de [[Gispersleben]] situantan Poŝt-muelejon antaŭenigita per flanka kanalo de [[Gera (rivero)|Gera]]. Ene de kelkaj monatoj iĝis la ŝanĝo je moderna elektrikocentralo; li estis la unua entreprenisto en la erfurta regiono kiu ofertis nur konektojn de alterna kaj trifaza kurentoj. En 1903 jam sep komunumoj partoprenis kaj sekvis multaj aliaj. En 1909 la privata entrepreno iĝis [[akcia kompanio]] kaj en 1915 oni kunfandiĝas kun la [[vajmaro|vajmara]] ''Elektrizitätswerk Weimar'' je ''Kraftwerk Thüringen Aktiengesellschaft'' kun sidejo en Gispersleben. En 1923 la entrepreno transprenitis fare de la ĵus fondita ''Thüringenwerk''. La sekvan jrojn la gispersleben-a centralo, pro kreskanta demando je kurento, iĝis karba. En la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj alvenis daŭre novkonstruaĵoj. En 1936 kompletigis ĝin planoj de la erfurta arĥitekto [[Theo Kellner]] por erareroj buroa kaj ateliera. En aprilo, mallonge antaŭ militofino, proksime de la centralo iĝis bataloj inter [[Wehrmacht]] kaj [[Usona Armeo]].<ref>Buresch, Anja: ''Kampf um Erfurt. Die amerikanische Besetzung der Stadt im April 1945.'' Erfurt 2016. ISBN 3954007185.</ref> [[Dosiero:Gispersleben Industriegebäude Kraftwerk Zittauer Str. 33 -2.jpg|eta|La iama ĉeangula konstruaĵo (2015)]] [[Dosiero:Kraftwerk Gispersleben.JPG|eta|Domo buroa/ateliera (2009)]] En 1948 eksproprietigitis ĝi fare de la [[sovetio|sovetia administrado]] (SMAD) kaj alinomiĝis je ''Kraftwerk Gispersleben''. Dum la 1950-aj jaroj ĝi restis [[popolproprieta entrepreno]] estante grava energiliveranto regiona. En 1962 en Gispersleben novkonstruita gasturbina centralo (la unusola en la tiutempa [[GDR]]) kaj transformatora stacio ekfunkciis. La vaporcentralo iĝis hejtocentralo nutrante la entreprenojn en la ĉirkaŭaĵo kun varmo eldistanca. Inter 1969 kaj 1972 pligrandiĝis la maŝinaro. La unuaj klientoj estis la brikfarejo ''VEB Ziegelkombinat Erfurt'' kaj la loĝdomblokoj en la [[Erfurta Nordo]]. Sekvis la forcejo ''Gewächshauskombinat Mittelhausen'', la frukta kaj legoma komercej ''Großhandelsgesellschaft Obst und Gemüse Erfurt'' kaj la erfurtaj loĝkvartaloj ĉirkaŭ Moskva Placo kaj [[Ruĝa Monto (Erfurto)|Ruĝa Monto]]. En 1979 la centralo iĝis parto de ''Energiekombinat Erfurt''. Estiĝis nova hejtcentrala komplekso kun kvar partoj ĉe Schwerborner Straße, je 5 km eoste. La centralo en Gispersleben, kiu intertempe ofte havis teknikajn perturbojn, fermitis transire en printempo 1989. Post [[Turniĝo]] la kombintato iĝis en la 1.7.1990 denove akcia kompanio, kiu poste estis parto de ''Thüringer Energie AG''. Ĝi servis ankoraŭ ĝis 1992 kiel rezervo-centralo; en 1996 ankaŭ la gasturbinaĵo ekmalfunkciis. Estante eroj de la apudriveraj herbejo de Gera la areoj deklaritis akvegaj zonoj erfurta: tio ege ĝenis eblan postan konstruan utiligon. Ekde 2005 komenciĝis la malmuntiĝo de la teknikaj maŝinoj kaj flankaj eroj. La ĉefa ejo el la 1920-aj/1930-aj jaroj iĝis monumentprotektotaĵo. Ĉar eblaj novaj uzantoj kun koncepto taŭga ne troveblis ĝi malkonstruitis en vintro 2016. Planatas la uzo en la kadro de la [[Federacia Ĝardenekspozicio]] (BUGA) en Erfurto en 2021. La tuto por tio novaranĝitas sub la nomo ''Kilianipark''/''Nördliche Geraaue''. == Literaturo == * Iris Pelny: ''Erfurts Ruinen: Altes Heizkraftwerk in Gispersleben verwaist.'' Thüringer Allgemeine, Erfurt, 26.10.2012 [http://erfurt.thueringer-allgemeine.de/web/erfurt/startseite/detail/-/specific/Erfurts-Ruinen-Altes-Heizkraftwerk-in-Gispersleben-verwaist-268482731]{{404|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Iris Pelny: ''In das alte Gisperslebener Heizwerk fließt neue Energie.'' Thüringer Allgemeine, Erfurt, 15.1.2013 [http://erfurt.thueringer-allgemeine.de/web/erfurt/startseite/detail/-/specific/In-das-alte-Gisperslebener-Heizwerk-fliesst-neue-Energie-1782996374]{{404|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Holger Wetzel: ''Zweifel am Abriss des Heizwerkes in Gispersleben.'' Thüringer Allgemeine, Erfurt, 10.8.2015 [http://www.thueringer-allgemeine.de/web/zgt/leben/detail/-/specific/Zweifel-am-Abriss-des-Heizwerks-in-Gispersleben-1681577695]{{404|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Hartmut Schwarz: ''Baustraße in Gispersleben erleichter Heizwerk-Abriss.'' Thüringer Landeszeitung, Erfurt 18.12.2015 [http://m.tlz.de/startseite/detail/-/specific/Baustrasse-in-Gispersleben-erleichtert-Heizwerk-Abriss-1479801228]{{404|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Siegmar Neuhaus i.a.: ''Das Thüringenwerk: ein Rückblick in die Stromgeschichte Thüringens'', TEAG, 2-a eldono 2003 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * Robert Müller: [http://www.mohrmedia.de/tag/abriss/ ''Abriss des Heizkraftwerkes Erfurt-Gispersleben.''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161106134931/http://www.mohrmedia.de/tag/abriss/ |date=2016-11-06 }} Mohr Media TV-Produktion, MDR Thüringen, 5.2.2016. * [http://www.gispi.de/allgemein/kraftwerk-wird-abgerissen Gispi.de: Kraftwerk wird abgerissen]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://webopac.hwwa.de/PresseMappe20E/Digiview_MID.cfm?mid=F042450 Engazetaraĵoj el la unuaj jaroj]{{404|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Notoj == {{Referencoj}} == Fonto == {{Tradukita | lingvo = de | artikolo = Kraftwerk Gispersleben | revizio = 200304675 }} [[Kategorio:Elektra energio]] [[Kategorio:Pereintaj konstruaĵoj en Erfurto]] hq4qdenwn1xthec2d6xhvtryqeqb31e 0 700781 9369184 9346016 2026-05-09T11:49:51Z ThomasPusch 1869 9369184 wikitext text/x-wiki {{Ne konfuzu|Gray's Anatomy}} {{Informkesto televida serio|N-ro de epizodoj=464}} [[Dosiero:Ellen Pompeo LF.JPG|220px|maldekstre|La serio temas pri la titolrolulo, d-rino Meredith Grey, ludita de Ellen Pompeo|eta]] [[Dosiero:Chyler leigh in 2006.jpg|220px|maldekstre|La rolulo de Chyler Leigh estis enkondukita en la tria sezono kaj promociis al regula en la serio en la kvara sezono.|eta]] '''''Grey's Anatomy''''' estas usona [[medicino|primedicina]] drama [[televida serio]] kiu premieris la 27an de marto, 2005, en ''American Broadcasting Company'' ([[ABC]]) kiel mez-sezona anstataŭo. La fikcia serio fokusas al la vivoj de kirurgaj lernokuracistoj, lokanoj kaj pacientoj dum tiuj promocias en sezonajn [[doktoro]]jn dum okazas aferoj pri la personaj kaj profesiaj rilatoj. La titolo estas aludo al ''[[Gray's Anatomy]]'', klasika angla [[lernolibro]] de [[homa anatomio]] por la unua fojo eldonita en la jaro 1858 en [[Unuiĝinta Reĝlando]] kaj je unu jaro pli poste en Usono kaj estis verkita de [[Henry Gray]].<ref>[https://www.medicographia.com/2017/11/grays-anatomy-an-iconic-medical-textbook/ "Gray's Anatomy: an iconic medical textbook".] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200717084028/https://www.medicographia.com/2017/11/grays-anatomy-an-iconic-medical-textbook/ |date=2020-07-17 }} Medicographia. 8a de novembro, 2017. Alirita la 8an de septembro, 2020.</ref> [[Shonda Rhimes]] disvolvigis la pilotan epizodon kaj plue verkis por la serio. Ŝi estas ankaŭ unu el la produktoroj kun Betsy Beers, Mark Gordon, Krista Vernoff, Rob Corn, Mark Wilding, kaj Allan Heinberg. Kvankam la agado de la serio okazas en [[Seatlo]] (ĉe la fikcia Grey Sloan Memorial Hospital, formale "Seattle Grace and Seattle Grace Mercy West"), ĝi estis filmita ĉefe en [[Los-Anĝeleso]], [[Kalifornio]]. La serio temas pri la titolrolulo, Drino. Meredith Grey, ludita de Ellen Pompeo. Grey estis dekomence portretita kiel internigita lernanta [[kuracisto]] kaj poste iĝis la estro de ĝenerala [[kirurgio]], dum oni esploras la ĉiutagaĵojn de la hospitala vivo. La origina geaktoraro konsistis el naŭ stelulaj aktoroj: nome Ellen Pompeo, Sandra Oh, [[Katherine Heigl]], Justin Chambers, T. R. Knight, Chandra Wilson, James Pickens Jr., Isaiah Washington kaj Patrick Dempsey. Tiu aktoraro suferis gravajn ŝanĝojn laŭlonge de la serifluo. Je la starto de la 16a sezono, la serio havis grandan aron de dekkvar aktoroj — inter kiuj kvar roluloj el la origina aktoraro (Meredith Grey, Alex Karev, Miranda Bailey kaj Richard Webber). Justin Chambers, kiu ludis la rolon de Dro. Alex Karev, lasis la serion dum tiu sezono. == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == {{Refbegin}} * {{cite book |last1 = Burkhead |first = Cynthia | last2 = Robson | first2=Hillary |year = 2008 |title = Grace under Pressure: Grey's Anatomy Uncovered |url = https://books.google.com/?id=z2ULAQAAMAAJ|publisher = Cambridge Scholars Publishing|isbn = 978-1847185341}} * {{cite book |last = Van Dusen |first = Chris |author2=McKee, Stacy |year = 2006 |title = Grey's Anatomy: Overheard at the Emerald City Bar |url = https://books.google.com/?id=DeJQ8IwuMYUC&q=grey's+anatomy&dq=grey's+anatomy|publisher= Hyperion Books |isbn=1401308821}} * {{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/?id=8gSZiiX4Je0C&dq=grey's+anatomy|titolo=Grey's Anatomy 101: Seattle Grace, Unauthorized|familia nomo=Wilson|persona nomo=Leah|jaro=2007|eldoninto=BenBella Books|ISBN=978-1933771144}} {{Refend}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{official website}} en [[American Broadcasting Company|ABC.com]] * {{IMDb title}} * [http://www.hotstar.com/tv/greys-anatomy/14823 Grey's Anatomy] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180426235232/http://www.hotstar.com/tv/greys-anatomy/14823 |date=2018-04-26 }} en Hotstar {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Medicino kaj sano en fikcio]] [[Kategorio:Fikciaj kuracistoj|*]] [[Kategorio:Televidaj programoj de American Broadcasting Company]] 2qbh390twduev3x13xmsvdqdm8ig02i 0 701156 9369047 9304677 2026-05-09T05:40:08Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369047 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Cereala sekalo |koloro = lightgreen |dosiero = Ear of rye.jpg |dosiero larĝo = 300px |dosiero2=Secale cereale.jpg |dosiero2 larĝo = 300px |domajno = [[Eŭkariotoj]] ''Eukaryota'' |subdomajno = verda lineo ''Archaeplastida'' |regno = [[Plantoj]] ''Plantae'' |subregno = ''Tracheobionta'' |filumo = [[Angiospermoj]] ''Magnoliophyta'' |klaso = [[Unukotiledonaj plantoj|Unukotiledonoj]] ''Liliopsida'' |subklaso = ''[[Commelinidae]]'' |ordo = [[Poaloj]] ''Poales'' |familio = '''Poacoj''' ''[[Poaceae]]'' |subfamilio = ''[[Pooideae]]'' |tribo = [[Tritikeoj]] ''[[Triticeae]]'' |genro = [[Sekalo]] '''''Secale''''' |genro aŭtoritato = [[Carolus Linnaeus|L.]], [[1753]] |specio= ''[[Secale cereale]]'' L. |specio aŭtoritato = [[Carolus Linnaeus|L.]] |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj =2005rye.PNG |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Cereala sekalo''' (science: ''Secale cereale'') aŭ, en nefaka lingvouzado, simple '''sekalo''' estas specio el genro [[sekalo]] (''Secale'')<ref>[https://vortaro.net/#sekalo sekalo en PIV]</ref>. Ĝi estas unu el la naŭ agnoskitaj specioj de la genro. ''Secale cereale'', konata tre ofte rekte kiel ''sekalo'' estas la plej disvastiĝinta [[greno|grenspecio]]. Ĝi ne estas klasika genro de la [[antikva epoko]]. Oni supozas ties originon en [[Anatolio]] ([[Malgranda Azio]]) antaŭ 2000–3000 jaroj kiel [[trudherbo]] de [[tritiko|tritikkampoj]]. Unuafoje menciis ĝin [[Plinio la pli maljuna|Plinio]]. Ĝi estas membro de la tritika tribo (''[[Triticeae]]'') kaj estas tre proksime rilata al la [[hordeo]] (''Hordeum'') kaj al la [[tritiko]] (''Triticum''). La sekala greno estas uzata por produkti [[faruno]]n, sekalan [[pano]]n, sekalan [[biero]]n, kukopanon, kelkajn [[viskio]]jn, kelkajn [[vodko]]jn kaj animalan [[furaĝo]]n. Ĝi povas ankaŭ esti manĝata tute, ĉu boligita kiel sekalberoj, aŭ grenigitaj, simile al [[avenflokoj]]. == Priskribo == [[Dosiero:Ährchen Roggen.JPG|eta|maldekstra|[[spiketo]]1-[[glumo]], 2-ekstera [[paleo]], 3-[[aristo]], 4-interna paleo, 6-[[Stameno]].]] Ĝi estas unujara (travintruma) graminaco kun dufloraj spiketoj, ĉirkaŭitaj de du akre pintaj [[glumo]]j. Laŭ la regulo THAS klarigita en artikolo [[cerealo]], cereala sekalo dum herba stadio rekoneblas ĉar havas nek [[ligulo]]n, nek [[Aŭriklo|oreletojn]] flanke de la foliobazo. Ĝi estas fremde polenigita. Se dum polenado la vetero estas malkonvena, fekundiĝo okazas nekompleta. Nefekunditaj floroj povas esti facile parazitataj de [[Claviceps purpurea|ergotoj]]. Cereala sekalo bone toleras [[Unukultivo|unukultivon]], malkonvenajn agrojn, ĉefe tiujn kun alta [[pH (kemia parametro)|pH]], kaj malvarmetan klimaton. Cereala sekalo pli bone alkutimiĝis al malvarmeta kaj seka [[klimato]] ol [[tritiko]]. La moderna krucigaĵo de tritiko kaj sekalo, nome la [[tritikalo]] unuigas la bonajn ecojn de ambaŭ specioj. == Taksonomio == ''Secale cereale'' estis priskribita de ([[L.]]) [[Friedrich August Marschall von Bieberstein|M.Bieb.]] kaj publikigita en ''[[Species Plantarum]]'' 1: 84. 1753.<ref name = Trop/> ;[[Etimologio]]: ''Secale'': estas ĝenerala nomo kiun havas la nomo de la [[klasika latino]] por la [[sekalo]] aŭ [[spelto]].<ref name = Poa>Watson L, Dallwitz MJ. [http://delta-intkey.com/grass/www/secale.htm The grass genera of the world: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval; including synonyms, morphology, anatomy, physiology, phytochemistry, cytology, classification, pathogens, world and local distribution, and references] 2008, alirita la 15an de marto 2010 en ''The Grass Genera of the World''</ref> ''Cereale'': [[epiteto]] [[latina]] kiu signifas "cerealon". ;[[sinonimio (biologio)|Sinonimio]]: [[Dosiero:Secale cereale MHNT.BOT.2015.2.40.jpg|eta|''Secale cereale'' - [[MHNT]].]] * ''Secale turkestanicum'' [[Bensin]] * ''Triticum cereale'' ([[L.]]) [[Salisb.]] * ''Triticum secale'' [[Heinrich Friedrich Link|Link]]<ref name = Trop> [http://www.tropicos.org/NameSynonyms.aspx?nameid=25509953 ''Centeno (Secale cereale)''] alirita la 15an de marto 2010, Tropicos.org. Missouri Botanical Garden</ref> * ''Secale aestivum'' Uspenski * ''Secale ancestrale'' (Zhuk.) Zhuk. * ''Secale arundinaceum'' Trautv. * ''Secale compositum'' Poir. * ''Secale creticum'' Sieber ex Kunth * ''Secale hybernum'' Poir. * ''Secale spontaneum'' Fisch. ex Steud. * ''Secale strictum'' C.Presl * ''Secale triflorum'' P.Beauv. * ''Secale vernum'' Poir. * ''Triticum ramosum'' Weigel * ''Triticum strictum'' C. Presl<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-441740?ref=tpl1 ''Centeno (Secale cereale)'' en ''[[The Plant List]]'']</ref> == Historio == [[Dosiero:Rye grains.JPG|eta|maldekstra|Sekalaj granoj.]] Cereala sekalo estas unu el multaj specioj, kiuj kreskis nature en centra kaj orienta Turkio kaj en apudaj areoj. Elnaturigo de sekalo okazis en malgrandaj kvantoj en multnombraj lokoj de [[Neolitiko]] en (Malgranda Azio) [[Turkio]], kiel ĉe PPNB Can Hasan III, sed aliloke malestas en la arkeologiaj registroj ĝis la [[Bronzepoko]] de centra Eŭropo, antaŭ ĉ. 1800–1500 a.K.<ref>Daniel Zohary kaj Maria Hopf, ''Domestication of plants in the Old World'', tria eldono (Oxford: University Press, 2000), p. 75</ref> Eble sekalo vojaĝis okcidenten el (Malgranda Azio) [[Turkio]] kiel neatentata aldonaĵo de tritiko (eble kiel rezulto de Vavilovia kamuflimito), kaj nur poste estis mem kultivata. Kvankam arkeologia pruvaro de tiu greno troviĝis en [[Antikva Romo|romiaj]] etosoj laŭlonge de la riveroj [[Rejno]], [[Danubo]] kaj en la Brita Insularo, [[Plinio la Maljuna]] malaprezis sekalon, skribante, ke ĝi "estas tre malriĉa manĝo kaj utilas nur por eviti malsategon"<ref name="Pliny">{{Cite book|author1=L. T. Evans|author2=W. J. Peacock|title=Wheat Science - Today and Tomorrow|url=http://books.google.com/books?id=HEQ9AAAAIAAJ&pg=PA11|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521237932|page=11}}</ref> kaj [[spelto]] miksiĝas kun ĝi "por malpliigi ties amaran guston kaj eĉ tiam ĝi estas plej malagrabla al la stomako".<ref>Plinio la Maljuna kun John Bostock kaj H.T. Riley, trad., ''The Natural History'' (London, England: Taylor and Francis, 1855), [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0137%3Abook%3D18%3Achapter%3D40 Libro 18, Ĉapitro 40].</ref> Ekde la [[Mezepoko]] oni kultivis sekalon amplekse en [[Centra Eŭropo|Centra]] kaj [[Orienta Eŭropo]]. Ĝi utilis kiel ĉefa [[pano]]-cerealo en plejmulto de areoj oriente de la limo inter [[Francio]] kaj [[Germanio]] kaj norde de [[Hungario]]. En Suda Eŭropo, ĝi estis kultivata en marĝenaj teroj. Asertoj pri multe pli frua kultivado de sekalo, ĉe la loko de Epipaleolitiko nomata Tell Abu Hurejra en la valo de [[Eŭfrato]] en norda [[Sirio]] restas dubindaj. Kritikantoj indikas nefidindecon de la datoj laŭ [[Karbono-14]], kaj la identigoj baziĝis sole sur greno, pli ol sur [[glumo]]. == Kultivo == [[Dosiero:Secale cereale - cereal rye - Steve Hurst USDA-NRCS PLANTS Database.jpg|eta|dekstre|altdekstre=1|Kelkaj diferencaj tipoj de sekalo.]] La sekalo kreskas bone en grundoj multe pli malriĉaj ol tiuj necesaj por la plej granda parto de la aliaj [[cerealo]]j. Pro tio, temas pri kultivo speciale valora en regionoj en kiuj la grundo havas [[sablo]]n aŭ [[torfo]]n. La plantoj de sekalo eltenas la malvarmon pli bone ol aliaj malgrandaj grenoj. La sekalo survivas eltenante tavolon de neĝo kiu kaŭzus la vintran morton de la vintra [[tritiko]]. La plej granda parto de terkulturistoj kultivas vintran sekalon, kiun oni plantas kaj kiu ekkreskas en aŭtuno. En printempo, la plantoj disvolviĝas kaj produktas sian rikolton.<ref name="hawaii1" /> La sekalo plantita en aŭtuno montras rapidan kreskon. Ĉirkaŭ la [[somera solstico]], la plantoj atingas maksimuman alton de ĉirkaŭ 120 cm, dum la tritiko plantita printempe ĵus ĝermas. Ĝia vigla kresko eliminas eĉ konkurencojn kiel la nomitaj "malbonaj herboj" kaj la sekalon tial oni povas kultivi neaplikante herbicidojn. La sekalo estas ofta kaj nedezirata invadanto de la vintraj tritikkampoj. Se oni permesas al ĝi kreski kaj maturiĝi, povas okazi grava redukto de la prezo de la tritiko rikoltita kun malpuraĵoj el sekalo.<ref>{{cite web |title = Rye Control in Winter Wheat |first1 = Drew J. |last1 = Lyon |first2 = Robert N |last2 = Klein |url = http://www.ianrpubs.unl.edu/pages/publicationD.jsp? publicationId=106 |publisher = Institute of Agriculture and Natural Resources, Universitato de Nebrasko, Lincoln Extension |edition = Revised |date = majo 2007 |urlarchive = https://web.archive.org/web/20140413144910/http://www.ianrpubs.unl.edu/pages/publicationD.jsp?publicationId=106 |date arkivo = 12a de julio 2016 }}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Rezistado kontraŭ la frostiĝo === [[Dosiero:Secale cereale - cereal rye 2 - Steve Hurst USDA-NRCS PLANTS Database.jpg|eta|maldekstre|Semo de sekalo enfermita en sia ŝirmejo.]] ''Secale cereale'' povas prosperi en medioj sub nulo. La folioj de vintra ''S. cereale'' produktas kelkajn kontraŭfrostigilajn polipeptidojn (diferencajn disde la kontraŭfrostigilaj polipeptidoj produktitaj de kelkaj fiŝoj kaj insektoj).<ref> Hon, W. C.; Griffith, M.; Chong, P.; Yang, D. S.-C. (1a de marto 1994). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC160695/ «Extracción y aislamiento de proteínas anticongelantes de las hojas de centeno de invierno (Secale cereale L.)».] ''Plant Physiology'' (en angla) 104 (3): 971-980. ISSN 1532-2548. PMC 160695. PMID 12232141. </ref> === Variaĵoj === La variaĵojn registritajn en Hispanio kaj en la [[Eŭropa Unio]] oni povas konsulti en la komuna katalogo de agrikulturaj specioj de la Ministerio de Agrikulturo de Hispanio.<ref>[https://www.mapa.gob.es/app/regVar/ficherocatcom.aspx?id=185 «COMMON CATALOGUE OF VARIETIES OF AGRICULTURAL PLANT SPECIES 2019 - CONSOLIDATED VERSION».]{{404|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} mapa.gob.es. 2019. Konsultita la 25an de junio 2021.</ref> === Malsanoj === La sekalo povas vidiĝi tuŝita de diversaj malsanoj de bakteria deveno, funga, aŭ pro virusaj [[nematodo]]j. Tamen, la malsano kun plej longa historio estas la sekala ergoto. La sekalo estas tre vundebla pro la [[Claviceps purpurea|ergoto]].<ref>[http://www.mondofacto.com/facts/dictionary?ergot ergot], diccionario médico online</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20090910032206/http://www.mercksource.com/pp/us/cns/cns_hl_dorlands_split.jsp?pg=%2Fppdocs%2Fus%2Fcommon%2Fdorlands%2Fdorland%2Fthree%2F000036589.htm ergot], Dorland's Medical Dictionary</ref> La konsumo de sekalo infektita per ergoto fare de la homoj kaj de la animaloj rezultigas gravan medicinan kondiĉon konatan kiel [[ergotismo]]. La ergotismo povas okazigi fizikajn kaj mensajn damaĝojn, inklude konvulsiojn, abortojn, nekrozojn ĉe fingroj, halucinojn kaj mortojn. Historie, malsekaj nordiaj landoj kiuj dependis de sekalo kiel baza kultivo suferis periodajn epidemiojn de tiu malsano. Oni malkovris, ke tiaj epidemioj rilatis al periodoj de oftaj juĝoj de sorĉistinoj, kiel ekzemple ĉe la juĝoj de sorĉistinoj de [[Salem]] en [[Masaĉuseco]] en [[1692]].<ref name="hawaii1">Wong, George J. (1998). HTM [http://www.botany.hawaii.edu/faculty/wong/BOT135/LECT12. «Ergot of Rye: History».]{{404|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Botany 135 Syllabus (en angla). Universitato de Havajo ĉe Mānoa, Botanika Departemento. Konsultita la 12an de julio 2016.</ref> La modernaj metodoj de purigado kaj muelado de la greno praktike eliminis la malsanon, sed la faruno poluita povas veni en [[pano]]n kaj aliajn manĝoproduktoj se la ergoton oni ne eliminas antaŭ la muelado.<ref name="britannica"> Petruzzello, Melissa. [https://www.britannica.com/science/ergot «Ergot».] Britannica (en angla). Encyclopædia Britannica, Inc. Konsultita la 3n de marto 2019. </ref> La sekalo povas vidiĝi tuŝita de la ergoto ''[[Claviceps purpurea]]'', kies hazarda konsumo kun la cerealo estis la kaŭzo de la [[ergotismo]]. ==== Ergoto en la Antikva Grekio: la Eleŭzisaj Misteroj ==== [[Dosiero:NAMA Mystères d'Eleusis.jpg|eta|altdekstre=1.4|Vota plako konata kiel Niniona Tabuleto priskribanta elementojn de la [[Eleŭzisaj Misteroj]], malkovrita en la sanktejo de Eleŭzo (meze de la 4a jarcento a.n.e.)]] La [[Eleŭzisaj Misteroj]] estis misteraj ritoj kaj unu el la ĉefaj pilieroj de la sistemo de valoroj kaj de la inicaj kultoj de la [[antikva Grekio]]. Estas kelkaj helenaj tekstoj en kiuj oni priskribas la transcendan efikon kiu okazis dum la eleŭzisa rito, sed ĉiam oni skribis pri la efiko, menciante nek tion kio okazis dum la rito mem nek pri la ''kikeon'', nome miksaĵo kiu ŝajne oni englutis en tiaj ritoj. Konsuminte nla sakran "enteogenon" kaj tranoktinte en la "telesterio", la helenaj inicitintoj ricevis [[vizio]]jn de la transmondo, kies naturon strikte estis malpermesita disvastigi kaj iĝis "epoptes", nome tiu kiu estis ricevinta la transforman vizion. Oni scias ke la atena generalo [[Alkibiado]], nome la vantema nevo de [[Periklo]], estis mortikondamnita pro malobeo de la respekto al la viziaj misteroj kiam li preparis kaj trinkis la "kikeon" en Ateno, farinte tion ekster la templo. Aliflanke, estas sugestoj ankaŭ ke la mortokondamno de [[Sokrato]] same iel rilatis al tiu sama malobeo. La granda helena sekreto, laŭ la esploroj de R. Gordon Wasson, kun la svisa kemiisto Albert Hofmann (malkovrinto de la [[lizergata acido]]) kaj aliaj esploristoj, temas ke, plej probable, en la interno de la [[telesterjo]] oni konsumis rite halucinigan substancon prilaboritan el speco da [[fungo]]: nome la ergoto de la sekalo. Tiu posedas fortajn halucinigajn propraĵojn, sed la ergotamino okazigas [[gangreno]]n kaj la morton se oni konsumas ĝin grandkvante kaj regule. Tiukadre probable la sekreto gardita de la pastroj de la templo en [[Eleŭziso]] havis verŝajnan materian funkcion: nome prepari la "kikeon" tiel ke ĝi ne estu venena.<ref> Josep Mª Fericgla, [https://web.archive.org/web/20021102123437/http://www.uv.es/metode/numero31/24_31.html ''Culturas y hongos psicoactivos''] </ref><ref> Hoffmann, Albert. [http://www.onirogenia.com/lecturas/el-mensaje-de-los-misterios-eleusinos-para-el-mundo-de-hoy/ «El mensaje de los misterios de Eleusis para el mundo de hoy».] Konsultita la 24an de junio 2021. </ref> ==== Ergoto en obstetriko ==== John Stearns (1822) estis la unua kiu atentis pri la uzado de la ergoto de la sekalo por trakti la unuarangan postnaskan [[hemoragio]]n​.<ref> La unuaranga postnaska [[hemoragio]] (UPH) estas unu de la kvin ĉefaj kaŭzoj de patrina mortindico, kaj en disvolviĝantaj kaj en disvolviĝintaj landoj. Vidu supre Mousa.​ </ref> Antaŭe, pri la ergoto de la sekalo li skribis: "Ĝi akcelas la tro longan naskon... La doloro produktita de la tro longa nasko estas aparte elĉerpiga... En la plej granda parto de kazoj surprizas observadi la rapidecon de ties efiko" (Stearns, 1808). Moir, el 1932, observis, ke la englutado de esenco de sekalo buŝe asociiĝas kun uteraj kontrahiĝoj tre markitaj kaj fortaj, konataj kiel efiko John Stearns. En 1935, Dudley kaj Moir sukcesis izoligi la puran kristalan substancon devenan de la esenco de sekalo solvita en akvo kaj responsa pri la efiko John Stearns kaj nomis ĝin "ergometrino" (Dudley, 1935). Preskaŭ samtempe, el aliaj tri esploraj centroj, oni anoncis la izoligon de nova esenco de sekalo solvita en akvo: nome en Usono (Davis, 1935), en Unuiĝinta Reĝlando (Thompson, 1935) kaj en Svisio (Stoll, 1935). Oni malkovris, ke temas pri la sama substanco. La usonanoj nomis sian preparaĵon "ergonovino" kaj la svisoj uzis la nomon de "ergobazino".<ref> Mousa HA, Alfirevic Z. [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24523225/ ''Treatment for primary postpartum haemorrhage'']. Cochrane Database Syst Rev. 2014, Issue 2. No.: CD003249|DOI: 10.1002/14651858.CD003249.pub3. </ref> ==== Ergoto, halucinoj kaj [[LSD]] ==== [[Dosiero:LSD-2D, 3D.png|eta|maldekstra|250ra|[[Lizergata acido]].]] La ergoto ege influis nerekte en la distra farmakologio. La malseka kaj malvarma klimato en kiu ĉefe prosperas la sekalo estas favora ankaŭ por la kresko de la [[fungo]] nomita [[ergoto]] de la sekalo (''[[Claviceps purpurea]]''). Inter la 11-a kaj 16-a jarcentoj, la poluado de la [[faruno]] el sekalo pro ergoto estis responsa pri epidemioj nomitaj Sankta Fajro aŭ Fajro de Sankta Antonio, nome malsano kun du aroj de klaraj simptomoj: nome iompostioma [[gangreno]] de membroj kaj mensaj misordoj. Komence de la 20-a jarcento, kemisitoj sukcesis izoligi el la ergoto aron da [[alkaloido]]j kiuj estis produktintaj tre diferencajn efikojn: unu stimulas la uteran muskolon (kio ludis gravan rolon en obstetriko), dum aliaj estas halucinigaj kaj eĉ kelkaj aliaj konstriktas la sangotubojn. Ĉiuj tiuj alkaloidoj havas bazan komunan komponanton, nome [[lizergata acido]]. En 1943, la svisa sciencisto [[Albert Hofmann]] malkovris la apartan variaĵon kiu tiom famiĝis en la [[1960-aj jaroj]]: nome la haluciniga dietilamido de la lizergata acido aŭ [[LSD]].<ref> Mc Gee, Harold (2007). ''La cocina y los alimentos. Enciclopedia de la ciencia y la cultura de la comida''. Debate. ISBN 978 84 8306 744 4. </ref> Tiuj halucinigaj propraĵoj de la ergoto de sekalo okazigis aperojn en literaturo kaj aliaj artoj. Ekzemple en la [[historia romano]] ''[[El pez de oro]]'' (La ora fiŝo)<ref> [[Ramón J. Sender]], ''El pez de oro'', Barcelona, Destino, 1976; Elizabeth Espadas, ''A lo largo de una escritura. Ramón J. Sender. Guía bibliográfica''. Instituto de Estudios Altoaragoneses, Huesca, 2002. ISBN = 84-8127-126-8 p. 32. </ref> de la hispana verkisto [[Ramón J. Sender]] li rakontas la evoluon de la caro [[Aleksandro la 1-a (Rusio)|Aleksandro la 1-a]] el juna kleriga [[liberalismo]] al fina reakcia [[konservismo]], en la romano ligita al filozofiaj kaj teologiaj nuancoj. Tia abstraktismo preciziĝas ĉefe en la ĉapitro 11a al la konsumado de poluita sekalo.<ref> "El retrato y los hongos del centeno" (La portreto kaj la sekalfungoj). La portreto de la mistera monaĥo montras la epokon de mortonta portretito eĉ maljuna. Ĉe landlima domaro la tuta rusa armeo halucinas pro venenigo de sekala fungo, nome ergoto, kio aldonas superrealismajn partojn.</ref> == Produktado == [[Dosiero:2012 Rye Export Treemap.png|eta|300ra|Mapo de Eksporto de Sekalo (2012) el [http://atlas.cid.harvard.edu/explore/tree_map/export/show/all/8703/2012/ Harvard Atlas of Economic Complexity]]] {| class="wikitable" style="float:left; clear:left; margin-right: 2em" |- ! colspan=2|Plejaj Produktantoj de Sekalo — 2005<br />(milionoj da tunoj) |- | {{RUS}} || style="text-align:right;"| 3.6 |- | {{POL}} || style="text-align:right;"| 3.4 |- | {{GER}} || style="text-align:right;"| 2.8 |- | {{BLR}} || style="text-align:right;"| 1.2 |- | {{UKR}} || style="text-align:right;"| 1.1 |- | {{CHN}} || style="text-align:right;"| 0.6 |- | {{CAN}} || style="text-align:right;"| 0.4 |- | {{TUR}} || style="text-align:right;"| 0.3 |- | {{USA}}|| style="text-align:right;"| 0.2 |- | {{AUT}} || style="text-align:right;"| 0.2 |- |'''Monda totalo''' || style="text-align:right;"| '''13.3''' |- |colspan=2|kvanto de EU 2008 inkludas Pollandon, Germanion<br />kaj Aŭstrion. |- |colspan=2|''Fondo: [[Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo|FAO]] ''<ref name=FAOSchwarz>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.fao.org/es/ess/top/commodity.html?lang=en&item=71&year=2005|titolo=Major Food And Agricultural Commodities And Producers - Countries By Commodity|alirdato=2010-09-17|eldoninto=Fao.org}}</ref> |} Cereala sekalo estas precipe eŭropa [[cerealo]] kultivata ĉefe en Orienta, Centra kaj Norda Eŭropo. Ĉirkaŭ 75% de produktado kreskas en zono etenda el norda [[Germanio]] tra [[Pollando]], [[Belorusio]], [[Latvio]], [[Litovio]] kaj [[Ukrainio]] al centra kaj norda [[Rusio]]. Cereala sekalo estas kultivata ankaŭ en Nordameriko ([[Kanado]] kaj [[Usono]]), en Sudameriko ([[Argentino]], [[Brazilo]]), en [[Turkio]], en [[Kazaĥio]] kaj en norda [[Ĉinio]]. La niveloj de produktado de sekalo falis en plej el la produktaj landoj, ĉe 2005. Ekzemple, produktado de sekalo en Rusio falis el 13.9 milionoj da tunoj (Mt) en 1992 al 3.4 Mt en 2005. Korespondaj kvantoj ĉe aliaj landoj estas la jenaj: Pollando – falante el 5.9 Mt en 1992 al 3.4 Mt en 2005; Germanio – 3.3 Mt al 2.8 Mt; Belorusio – 3.1 Mt al 1.2 Mt; Ĉinio – 1.7 Mt al 0.6 Mt; Kazaĥio – 0.6 Mt al 0.02 Mt.<ref name=FAOSchwarz/> Plej sekalo estas konsumita surloke aŭ eksportita nur al najbaraj landoj, pli ol enŝipigita tutmonden. == Uzado == Cereala sekalo estas kultivita precipe en Meza, Norda kaj [[Orienta Eŭropo]] kiel [[pano]]greno. La bak-proprecoj de sekalo subas tiujn de tritiko pro la malgranda [[gluteno|gluten-enteno]]. Ĝi estas ofte uzata por produkto de [[miks-pano]], aŭ de brunaj panoj ege ŝatataj en kelkaj landoj, ekzemple en Germanio. La ''[[knäckebröd]]'' (krakanta pano) aŭ ''spisbröd'' (''crisp bread'' en angla)<ref>[https://londoneats.wordpress.com/2012/11/07/knackebrod-swedish-rye-crispbread/ Knäckebröd (Swedish Rye Crispbread)] 7a de Novembro 2012. Alirita la 17an de Januaro 2022.</ref> estas tipo de [[sekalpano]] bakita, ebena kaj malmoligita, origina de [[Skandinavio]], kiu estas konsiderata kiel tipa sveda manĝaĵo. Sekalgrenon oni rafins en [[faruno]] kun alta enhavo de [[gliadino]], sed malalta enhavo de glutenino. Ĝi havas tre malaltan enhavon da [[gluteno]] ol la tritika faruno. Ĝi enhavas ankaŭ tre altan proporcion de [[Dieta fibro|solvebla fibro]]. Alkilresorcinoloj estas fenolaj lipidoj abundaj en la brantavolo (ekz. ĉe tavoloj de [[perikarpo]], ŝeloj kaj aleŭronoj) de tritiko kaj sekalo (0.1–0.3% de seka pezo).<ref> Suzuki, Yoshikatsu; Esumi, Yasuaki; Yamaguchi, Isamu (1999). "Structures of 5-alkylresorcinol-related analogues in rye". ''Phytochemistry''. 52 (2): 281–289. Bibcode:1999PChem..52..281S. doi:10.1016/S0031-9422(99)00196-X. </ref> [[Sekalpano]], kiel [[pumperniklo]], estas farita uzante sekalfarunon kaj estas amplekse manĝata en Norda kaj Orienta Eŭropo.<ref>[https://www.bakkerijwiki.nl/index.php?t=2&h=5&s=8#Minderwaardig "Grains: Rye"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240228090329/https://www.bakkerijwiki.nl/index.php?t=2&h=5&s=8#Minderwaardig |date=2024-02-28 }}. Arkivita la 13an de Novembro, 2018, ĉe Wayback Machine (en nederlanda) bakkerijmuseum.nl</ref><ref> Prättälä, Ritva; Helasoja, Ville; Mykkänen, Hannu (2000). [https://www.cambridge.org/core/journals/public-health-nutrition/article/consumption-of-rye-bread-and-white-bread-as-dimensions-of-health-lifestyles-in-finland/C9B2009E2FF70952128DB1C56D9042A1 "The consumption of rye bread and white bread as dimensions of health lifestyles in Finland".] ''Public Health Nutrition''. 4 (3): 813–819. doi:10.1079/PHN2000120. PMID 11415489. </ref> Sekalo estas uzata ankaŭ por fari ''[[Knäckebröd]]''. Sekalo uzatas ankaŭ en la [[Alkoholo|alkoholproduktado]]. Ekzemple la bonaj [[vodko]]-tipoj produktiĝas el sekalo, same kiel oni produktas el sekalo [[viskio]]n kaj [[biero]]n. Aliaj uzoj de la sekalgreno estas [[kvaso]] kaj [[Herbokuracado|herbokuracilo]] konata kiel sekalekstrakto. Ĝi estas ankaŭ bazo por elfaro de [[mielkuko]]. Pro la kompareble alta [[lisino|lisin-enhavo]], sekalo iĝas grava ero de la ekvilibra nutrado. Sekala [[pajlo]] estas uzata kiel [[substerkaĵo]] por gregoj, kiel kovrokultivo kaj kiel [[verda sterkado]] por grundaranĝado, kaj por fari [[Metio|metiaĵojn]] kiel pajlfiguroj. Sekalo uzatas ankaŭ rekte kiel [[furaĝo]]. Sekalfarunon oni uzis en la origina maniero por fari la tradician ruĝan farbon por kampardomoj kaj stokejoj (kiel aldono al linsemoleo kaj fera oksido) en Svedio.<ref>[https://colouredearthpigments.co.uk/ "Swedish Red Paint - Falu Röd".] Arkivita el la originalo la 25an de Septembro, 2020. Alirita la 25an de Marto, 2021. </ref> Sekalgreno estas populara resurso kiel grensemejo por kultivadi kelkajn variaĵojn de manĝeblaj [[fungo]]j. La grenon oni purigas, malsekigas kaj steriligas kaj poste oni injekcias al ĝi fungajn [[sporo]]jn kaj la [[micelio]] kreskas uzante la grenon por akiri akvon kaj nutraĵojn. == Parazitaj fungoj == [[Dosiero:Roggen mit Mutterkorn.jpg|eta|dekstra|Sekalo kun [[Claviceps purpurea|ergoto]].]] Ekzemple ''Rhynchosporium secalis'', ''[[Claviceps purpurea]]'', ''Puccinia recondita'', ''[[Puccinia graminis]] f.sp. secalis'' kaj ''Fusarium sp'' parazitas aerealan sekalon. == Komponantoj == {| |- valign=top | {| class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe5" !width="60%" |Komponantoj!! width="40%" | |- | [[akvo]] ||style="text-align:right"|10,95 % |- | [[proteino]] ||style="text-align:right"|14,76 % |- | [[graso]] ||style="text-align:right"|2,5 % |- | [[karbonhidrato]] ||style="text-align:right"|69,76 % |- | [[balasto]] ||style="text-align:right"|14,6 % |- | [[mineralo]]j ||style="text-align:right"|2 % |- |} Indikoj je 100 [[gramo|g]] :brulvaloro 1400 [[Ĵulo|kJ]] | {| class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe5" !width="60%" |*[[Mineralo]]j!!width="40%" | |- | [[kalcio]] ||style="text-align:right"|33&nbsp;mg |- | [[fero]] ||style="text-align:right"|2,67&nbsp;mg |- | [[magnezio]] ||style="text-align:right"|121&nbsp;mg |- | [[fosforo]] ||style="text-align:right"|374&nbsp;mg |- | [[kalio]] ||style="text-align:right"|264&nbsp;mg |- | [[natrio]] ||style="text-align:right"|6&nbsp;mg |- | [[zinko]] ||style="text-align:right"|3,73&nbsp;mg |- | [[kupro]] ||style="text-align:right"|0,450&nbsp;mg |- | [[mangano]] ||style="text-align:right"|2,680&nbsp;mg |- | [[seleno]] ||style="text-align:right"|0,035&nbsp;mg |- |} | {| class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe5" !width="60%" |[[Vitamino]]j!!width="40%" | |- | [[tiamino]] ||style="text-align:right"|0,316&nbsp;mg |- | [[riboflavino]] ||style="text-align:right"|0,251&nbsp;mg |- | [[niacino]] ||style="text-align:right"|4,270&nbsp;mg |- | [[pantotenacido]] ||style="text-align:right"|1,456&nbsp;mg |- | [[Vitamino B6]] ||style="text-align:right"|0,294&nbsp;mg |- | [[Folacido]] ||style="text-align:right"|0,060&nbsp;mg |- | [[Vitamino E]] ||style="text-align:right"|1,870&nbsp;mg |- | [[Alfa-Tokoferolo]] ||style="text-align:right"|1,280&nbsp;mg |- |} |} {| |- valign=top | {| class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe5" !width="60%" |[[Aminoacido]]j!!width="40%" | |- | [[Triptofano]] ||style="text-align:right"|154&nbsp;mg |- | [[Treonino]] ||style="text-align:right"|532&nbsp;mg |- | [[Izoleŭcino]] ||style="text-align:right"|549&nbsp;mg |- | [[Leŭcino]] ||style="text-align:right"|980&nbsp;mg |- | [[Lisino]] ||style="text-align:right"|605&nbsp;mg |- | [[Metionino]] ||style="text-align:right"|248&nbsp;mg |- | [[Cistino]] ||style="text-align:right"|329&nbsp;mg |- | [[Fenilalanino]] ||style="text-align:right"|674&nbsp;mg |- | [[Tirosino]] ||style="text-align:right"|339&nbsp;mg |- |} | {| class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe5" !width="60%" |[[Aminoacido]]j!!width="40%" | |- | [[Valino]] ||style="text-align:right"|747&nbsp;mg |- | [[Arginino]] ||style="text-align:right"|813&nbsp;mg |- | [[Histidino]] ||style="text-align:right"|367&nbsp;mg |- | [[Alanino]] ||style="text-align:right"|711&nbsp;mg |- | [[Aspartino]] ||style="text-align:right"|1177&nbsp;mg |- | [[Glutamino]] ||style="text-align:right"|3661&nbsp;mg |- | [[Glicino]] ||style="text-align:right"|701&nbsp;mg |- | [[Prolino]] ||style="text-align:right"|1491&nbsp;mg |- | [[Serino]] ||style="text-align:right"|681&nbsp;mg |- |} |} == Tritikalo == {{Ĉefartikolo|Tritikalo}} [[Dosiero:Wheat, rye, triticale montage.jpg|eta|280ra|maldekstre|Grajno de tritiko (maldekstre), sekalo (meze) kaj tritikalo (dekstre)]] '''Tritikalo''' estas hibrido de [[tritiko]] (''Triticum aestivum'' L.), kiel ina partnero, kaj sekalo (''Secale cereale'' L.), kiel vira partnero, uzata kiel [[furaĝplanto]]. Ĝi estis komence kultivata en Svedio kaj Skotlando, en la fino de la 19-a jarcento, kiel greno, simila al tritiko, sed pli malvarmo-tolera. Oni rikoltis en [[2004]] 13,7 milionojn da [[tuno]]j da tritikalo, kultivis ĝin sur pli ol 400 mil [[hektaro]]j. Ĝi estas uzata ĉefe kiel furaĝplanto, sed ĝi ankaŭ havas valoran entenon. Ĝia proteina enteno estas ĉ. 14-18%, depende de la medio. Lastatempe la ĉefaj produktantoj de tritikalo estas [[Pollando]], [[Germanio]], [[Belorusio]], [[Francio]] kaj [[Rusio]]. En [[2014]], laŭ la [[Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo]] (FAO), oni rikoltis 17.1 milionojn da tunoj en 37 landoj tra la tuta mondo.<ref>[https://www.fao.org/faostat/en/#data/QCL "Food and Agricultural commodities production".] FAO Statistics Division. Alrita en 2016-04-05. </ref> La fekunda (mal-sterila) kaj stabila heksaploida tritikalo estiĝis nur en la 1950-aj jaroj (1950-1955). Pli frue la trikilaloj estis t.n. primaraj (unuagradaj) tritikaloj – [[poliploidio|heksaploida]] tritiko x diploida sekalo (42 + 14 = 56) - oktaploidaj tritikaloj – aŭ – tetraploida tritiko x diploida sekalo (28+14=42) - heksaploidaj kaj sterilaj. Por superi la sterilecon oni kruckultivis multoble la hekpsaploidajn unuageneraciajn tritikalojn de la oktaploidaj kaj heksaploidaj tritikaloj kaj tiel estiĝis la duageneracia (duagrada) heksaploida tritikalo.<ref>Mohamed; Gómez-Macpherson, Helena (2004). "Triticale improvement and production" (PDF). FAO. Alirita en 2010-11-25</ref> La tritikalo aspektas kiel transira formo inter la sekalo kaj tritikalo (stabiliĝinta tritika-sekala hibrido). Ĝia [[kulmo]] estas alta kiel tiu de la sekalo. Oni nuntempe celas kultivadon de pli mallong-kulmaj specioj (50–100&nbsp;cm). La spiko estas longa, maldikiĝanta, deflanke similas al sekalo, defronte simila al tritiko. La ekstera [[glumo]] portas longan ariston, kiel la sekalo kaj estas memfekundiga kiel la tritiko. Ĝi havas [[kariopso]]n kiel frukton, kiu similas al tiu de la sekalo. == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Bibliografio == * Schlegel, Rolf (2006). "Rye (Secale cereale L.): A Younger Crop Plant with Bright Future". In Sing, R. J.; Jauhar, P. (eds.). Genetic Resources, Chromosome Engineering, and Crop Improvement. Vol. II – Cereals. Boca Raton, Florida: CRC Press. pp.&nbsp;365–394. ISBN 978-0-8493-1430-8. * Malgorzata Targonska-Karasek, Maja Boczkowska, Wieslaw Podyma, Małgorzata Pasnik, Maciej Niedzielski, Anna Rucinska, Zuzanna Nowak-Zyczynska & Monika Rakoczy-Trojanowska (7a de septembro 2020). «Investigation of obsolete diversity of rye (Secale cereale L.) using multiplexed SSR fingerprinting and evaluation of agronomic traits». J Appl Genetics (en angla) 61: 513–529. doi:10.1007/s13353-020-00579-z. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{cite web |title = Genes, Markers, and Linkage Data of Rye (''Secale cereale'' L.) |url = http://www.rye-gene-map.de |first1 = Rolf |last1 = Schlegel |first2 = V. |last2 = Korzun |version = 08.16 |date = 2016 |access-date = 12a de Julio, 2016 }} * {{cite web |title = Current List of Wheats with Rye and Alien Introgression |url = http://www.rye-gene-map.de/rye-introgression |work = Rye-Gene-Map.de |first = Rolf |last = Schlegel |version = 05.16 |date = 2016 |access-date = 12a de Julio, 2016 }} * {{cite web |url = https://digital.library.unt.edu/permalink/meta-dc-1498:1 |title = Growing Rye |via = University of North Texas Library, Government Documents Department |access-date = 12a de Julio, 2016 |date = Decembro 1959 }} {{-}} * {{Tradukita|lingvo= es |artikolo=Secale cereale|revizio=159050327}} * {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Rye|revizio=1217610504}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Tritikeoj]] sax5bpjrty5h0c8awymphxy5ro5sko7 0 710542 9369011 7652892 2026-05-09T00:20:15Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369011 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Carl Wolff |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Karolo|Carl]] Wolff''' [karl volf], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Wolff Károly''' estis [[saksoj|saksa]] [[Transilvanio|transilvania]] [[Hungario|hungaria]], pli poste rumania [[ĵurnalisto]], bankisto, parlamenta [[deputito]]. Carl Wolff<ref>https://www.wikizero.com/ro/Carl_Wolff{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> naskiĝis la {{daton|11|oktobro|1849}} en [[Sighișoara|Schäßburg]] ([[Transilvanio]], [[Aŭstra Imperio]], li mortis la {{daton|3|oktobro|1929}} en [[Sibiu]] ([[Rumanio]]). == Biografio == Carl Wolff akiris juran [[diplomo]]n en [[Universitato de Vieno]], sed li studis ankaŭ en [[ELTE|Reĝa Universitato de Pest]], [[Universitato de Hajdelbergo]] kaj [[Universitato de Kluĵo|Reĝa Jura Akademio (Kolozsvár)]]. Inter 1871–1874 li estis ĵurnalisto en [[Vieno]], poste li estis redaktoro en [[Sibiu|Nagyszeben]]. Li estis ankaŭ bankestro, eĉ fondis bankon. Inter [[1881]] kaj [[1887]] li estis [[parlamentano]] en [[Budapeŝto]], inter [[1901]]–[[1913]] li havis postenon en la germana luterana eklezio en Hungarlando. La [[1-a mondmilito]] disromis lian bankon. == Elektitaj kontribuoj == * ''Die direkten Staatssteuern in sächsischen Städten...'' (1881) * ''Die Altschiffahrt und ihre Bedeutung für Ungarn und Rumänien'' (1893) * ''Az Olthajózás'' (1904) * ''Das Genossenschaftswesen in Land und Stadt'' (1910) * ''Verbindung Rumäniens mit der Ostsee'' (1922) * ''Aus meinem Leben'' (1929) * ''Schriften und Reden'' (elektitaj verkoj, 1976) == Memorigiloj == * en [[Munkeno]] la "Carl Wolff Societo" * hejmo por maljunuloj konstruita en 1995 en Sibiu portas la nomon "Carl Wolff" == Fontoj == * [https://mek.oszk.hu/03600/03630/html/w/w30772.htm hungarlingva biografio] * [https://web.archive.org/web/20010822035723/http://www.landler.com/aktien/wolff/index.html germanlingva biografio] * [https://web.archive.org/web/20071010123552/http://www.ostdeutsche-biographie.de/wolfka99.htm# germanlingva biografio] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wolff Carl}} [[Kategorio:Germanaj ĵurnalistoj]] [[Kategorio:Hungaraj bankistoj]] [[Kategorio:Hungaraj politikistoj]] [[Kategorio:Hungariaj germanoj]] g0dhn1dqua33r1bm89bjgbk7g4gsaiv 0 710636 9369131 9153527 2026-05-09T09:31:49Z ThomasPusch 1869 /* Eksteraj ligiloj */ 9369131 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio}} '''La dama gambito''' estas [[Usono|usona]] [[dramo]] de 2020, televida miniserio bazita sur la samnoma romano de Walter Tevis en 1983. Ĝi estis kreita por [[Netflix]] de Scott Frank kaj Allan Scott, kaj verkita kaj reĝisorita de la unua. Ĝi komenciĝas meze de la 1950-aj jaroj kaj daŭrigas en la 1960-aj jaroj, la rakonto temas pri [[orfo|orfa]] [[Ŝako|ŝaka]] [[mirinfano]] ŝia vojo al la pinto de la ŝakmondo luktante kun emociaj problemoj kiel drogaĉ- kaj alkohol-dependeco. La dama gambito estis publikigita la [[23-an de oktobro]] 2020. Post kvar semajnoj da spektado ĝi fariĝis la plej spektata miniserio de Netflix. Ĝi ricevis kritikistajn aplaŭdojn pro la agado de Anya Taylor-Joy kiel Beth Harmon kaj ankaŭ pro la kinematografiaj kaj produktaj valoroj. Ĝi ankaŭ ricevis pozitivan respondon de la ŝaka komunumo kaj stimulis reaperon de ĝenerala intereso pri la ludo.<ref>{{citaĵo el la reto|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2020/11/queens-gambit-chess-sales |titolo=The Queen's Gambit Has Everyone Buying Chess Boards |titolo-aldono= |alirdato= 2020-12-17|persona nomo=Christopher |familia nomo=Rosen |aŭtoroligilo= |kunaŭtoroj= |redaktinto= |dato=2020-11-23 |formato= |verko= |eldoninto=''[[Vanity Fair]]''|paĝoj= |lingvo= en|arkivurl= |arkivdato= |citaĵo= }}</ref> == Intrigo == {{intrigo}} La dama gambito sekvas la vivon de orfa ŝakmirinfano Beth Harmon, dum ŝia serĉo fariĝi la plej granda ŝakludanto de la mondo luktante kun emociaj problemoj kaj dependeco al [[Psikoaktiva drogo|drogaĉo]]j kaj [[alkoholo]]. La titolo de la serio rilatas al [[Ofera_malfermo_de_reĝino|samnoma ŝaka malfermo]]. La rakonto komenciĝas meze de la 1950-aj jaroj kaj daŭras ĝis la 1960-aj jaroj. La rakonto komenciĝas en Lexington, [[Kentukio]], kie naŭjara Beth perdas sian patrinon en [[trafikakcidento]] kaj estas kondukita al [[orfejo]], kie la gardisto de la konstruaĵo s-ro Shaibel instruas al ŝi ŝakon. Kiel kutime dum la 1950-aj jaroj, la orfejo liveras ĉiutagajn trankviligajn pilolojn al la knabinoj, kio kreas dependecon por Beth. Ŝi rapide fariĝas forta ŝakludanto pro siaj videblaj kapabloj, kiuj estas plibonigitaj per la trankviligiloj. Kelkajn jarojn poste, Beth estas adoptita de Alma Wheatley kaj ŝia edzo. Dum ŝi adaptiĝas al sia nova hejmo, Beth eniras ŝakan turniron kaj venkas malgraŭ ne havi antaŭan sperton en [[ŝakturniro]]j. Ŝi kreas amikecojn kun pluraj homoj, inkluzive de eksa ŝtata ĉampiono el Kentukio Harry Beltik, talenta sed aroganta ŝakmirinfano Benny Watts kaj ĵurnalisto, fotisto kaj kunludanto D.L. Townes. Dum Beth daŭre gajnas ludojn kaj rikoltas la financajn avantaĝojn pro sia sukceso, ŝi pli dependas je alkoholo kaj aliaj drogoj. {{intrigofino}} == Rolularo == * Anya Taylor-Joy kiel Beth Harmon * Isla Johnston kiel la juna Beth * Annabeth Kelly kiel Beth (5 jaraĝa) * Bill Camp kiel William Shaibel la gardisto de la orfejo kiu instruas ŝakon al Beth * Marielle Heller kiel Alma Wheatley * Thomas Brodie-Sangster kiel Benny Watts * Moses Ingram kiel Jolene * Harry Melling kiel Harry Beltik * Marcin Dorocinski kiel Vasily Borgov * Christiane Seidel kiel Helen Deardoff * Rebecca Root kiel Lonsdale * Jacob Fortune-Lloyd kiel Townes * Chloe Pirrie kiel Alice Harmon * Akemnji Ndifornyen kiel Fergusson == Epizodoj == {| class="wikitable" ! No. !! |- | 2 || «Interŝanĝoj» |- | 3 || «Samkolonigitaj peonoj» |- | 4 || «Mezludo» |- | 5 || «Duobla atako» |- | 6 || «Prokrastoj» |- | 7 || «Finludo» |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Portalo|Filmo}} * {{IMDb titolo}} * {{Metacritic titolo}} * {{Rotten Tomatoes titolo}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Dama Gambito}} [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Aperis en 2020]] [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Usonaj dramaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Feminismaj verkoj]] [[Kategorio:Netflix]] [[Kategorio:Verkoj pri ŝako]] [[Kategorio:Verkoj pri orfoj]] [[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 2020-2029]] 51b4mifhlsmpvs2roq776wv4m6uxejs 0 716094 9368837 9368805 2026-05-08T12:51:36Z ThomasPusch 1869 9368837 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |titolo = Ambasadoro de Kirgizio}} '''Ĉingiz Ajtmatov''' ({{lang-ky|Чыңгыз Айтматов}}; naskiĝis la {{daton|12|decembro|1928}}, mortis la {{daton|10|junio|2008}}) estis kirgiza verkisto, verkinta en la [[kirgiza]] kaj [[rusa]], konsiderataj kiel unu el la plej gravaj verkistoj de sia lando Kirgizio. Lia nomo "Ĉingis" devenas de la nomo de grava historia figuro "[[Ĝingis-Ĥano|Ĉingis-Ĥano]]". Li estis [[politikisto]], [[diplomato]], [[ĵurnalisto]], [[tradukisto]], romanisto kaj scenaristo. Kiel diplomato, li estis ambasadoro de [[Kirgizio]], de [[Sovetunio]] kaj de [[Rusio]]. En la jaro de sia morto, 2008, okazis granda honoriga ceremonio pri li en la centra [[placo Ala-Too]] de [[Biŝkeko]]. ==Verkoj== * [[Kaj la tago daŭras pli ol jarcenton]], 1980 {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Ajtmatov, Ĉingiz}} [[Kategorio:Kirgizaj politikistoj]] [[Kategorio:Kirgizaj verkistoj]] hnax6omo46hwt8tqfa7mavtgi09rd67 9368846 9368837 2026-05-08T13:02:47Z ThomasPusch 1869 {{ĝermo|kirgizo}} 9368846 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |titolo = Ambasadoro de Kirgizio}} '''Ĉingiz Ajtmatov''' ({{lang-ky|Чыңгыз Айтматов}}; naskiĝis la {{daton|12|decembro|1928}}, mortis la {{daton|10|junio|2008}}) estis kirgiza verkisto, verkinta en la [[kirgiza]] kaj [[rusa]], konsiderataj kiel unu el la plej gravaj verkistoj de sia lando Kirgizio. Lia nomo "Ĉingis" devenas de la nomo de grava historia figuro "[[Ĝingis-Ĥano|Ĉingis-Ĥano]]". Li estis [[politikisto]], [[diplomato]], [[ĵurnalisto]], [[tradukisto]], romanisto kaj scenaristo. Kiel diplomato, li estis ambasadoro de [[Kirgizio]], de [[Sovetunio]] kaj de [[Rusio]]. En la jaro de sia morto, 2008, okazis granda honoriga ceremonio pri li en la centra [[placo Ala-Too]] de [[Biŝkeko]]. ==Verkoj== * [[Kaj la tago daŭras pli ol jarcenton]], 1980 {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{ĝermo|kirgizo}} {{DEFAŬLTORDIGO:Ajtmatov, Ĉingiz}} [[Kategorio:Kirgizaj politikistoj]] [[Kategorio:Kirgizaj verkistoj]] tarl5zektfvqpxnajxx6dh7sqv0xs1x 9368849 9368846 2026-05-08T13:06:21Z Filozofo 3592 Lingva plibonigo 9368849 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |titolo = Ambasadoro de Kirgizio}} '''Ĉingiz Ajtmatov''' ({{lang-ky|Чыңгыз Айтматов}}; naskiĝis la {{daton|12|decembro|1928}}, mortis la {{daton|10|junio|2008}}) estis kirgiza verkisto, verkinta en la [[kirgiza]] kaj [[rusa]], konsiderataj kiel unu el la plej gravaj verkistoj de sia lando Kirgizio. Lia nomo "Ĉingis" devenas de la nomo de grava historia figuro "[[Ĝingis-Ĥano|Ĉingis-Ĥano]]". Li estis [[politikisto]], [[diplomato]], [[ĵurnalisto]], [[tradukisto]], romanisto kaj scenaristo. Kiel diplomato, li estis ambasadoro de [[Kirgizio]], de [[Sovetunio]] kaj de [[Rusio]]. En la jaro de lia morto, 2008, okazis granda ceremonio honore al li en la centra [[placo Ala-Too]] de [[Biŝkeko]]. ==Verkoj== * [[Kaj la tago daŭras pli ol jarcenton]], 1980 {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{ĝermo|kirgizo}} {{DEFAŬLTORDIGO:Ajtmatov, Ĉingiz}} [[Kategorio:Kirgizaj politikistoj]] [[Kategorio:Kirgizaj verkistoj]] 6nhx51j482855h4fwz3by88idqn8utc 0 723906 9369133 7470048 2026-05-09T09:34:24Z ThomasPusch 1869 + im 9369133 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio|Nomo=Dan Vs.|Bildo=Dan Vs logo.svg|Lando=USA|Ĝenro=[[Komedio]]|Kreita de=Dan Mandel Chris Pearson|N-ro de sezonoj=3|N-ro de epizodoj=53|Lingvo(j)=[[angla]]|Distribuisto=Starz Media|Origina televidreto=The Hub|komponisto de muziko=Patrick Griffin|Voĉoj=Curtis Armstrong Dave Foley Paget Brewster|Statuso=Finita}} '''''Dan Vs.''''' estas usona [[Animacio|animacia]] [[televida serio]] kreita de Dan Mandel kaj Chris Pearson. La serio havas tri [[sezono]]jn, elsenditaj per The Hub de la 1a de januaro, 2011, ĝis la 9a de marto, 2013. 53 epizodoj estis produktitaj. == Eksteraj ligiloj == * {{IMDb titolo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Animaciaj televidserioj]] [[Kategorio:Aperis en 2011]] [[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 2010-2019]] 963vt3sjgh9nhwhdefbdcrs1ifaprr7 9369134 9369133 2026-05-09T09:37:21Z ThomasPusch 1869 /* Eksteraj ligiloj */ 9369134 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio|Nomo=Dan Vs.|Bildo=Dan Vs logo.svg|Lando=USA|Ĝenro=[[Komedio]]|Kreita de=Dan Mandel Chris Pearson|N-ro de sezonoj=3|N-ro de epizodoj=53|Lingvo(j)=[[angla]]|Distribuisto=Starz Media|Origina televidreto=The Hub|komponisto de muziko=Patrick Griffin|Voĉoj=Curtis Armstrong Dave Foley Paget Brewster|Statuso=Finita}} '''''Dan Vs.''''' estas usona [[Animacio|animacia]] [[televida serio]] kreita de Dan Mandel kaj Chris Pearson. La serio havas tri [[sezono]]jn, elsenditaj per The Hub de la 1a de januaro, 2011, ĝis la 9a de marto, 2013. 53 epizodoj estis produktitaj. == Eksteraj ligiloj == * {{IMDb titolo}} * [https://web.archive.org/web/20131126174137/http://www.hubworld.com/dan-vs/shows/dan-vs eksa oficiala retejo, arkivigita en novembro 2013] ({{en}}) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Animaciaj televidserioj]] [[Kategorio:Aperis en 2011]] [[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 2010-2019]] 68zaywdls7xoob84i6667e1iloeg9te 0 729034 9368896 8931283 2026-05-08T16:05:59Z Sj1mor 12103 9368896 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|alma_mater=}} '''Nacu Higuĉi''', ankaŭ '''Natsu Higuchi''' (樋 口 奈 津, ''Higuchi Natsu) kaj '''Kazuyo Higuchi''','' n. la [[2-a de majo|2-an de majo]] [[1872]] - m. la [[23-a de novembro|23-an de novembro]] [[1896]]), ŝia plej konata [[Plumonomo|plumnomo]] estas '''Ichiyō Higuchi''' (樋 口 一葉 '''Higuchi Ichiyō'''), ankaŭ konata kiel '''Natsuko Higuchi''' (樋 口 夏 子 Higuchi Natsuko), estis [[Japanoj|japana]] verkistino de la [[Meiĵi-periodo|periodo Meiji]]. Ŝi estis la unua profesia ina verkisto en la moderna japana literaturo kaj ŝia portreto ornamas la japanan ¥5,000 monbileton. Higuchi estis ankaŭ la ununura inter siaj samtempuloj, kies verkado baziĝis sur japanaj anstataŭ okcidentaj modeloj. [[Dosiero:Monument_of_Ichiyo_Higuchi.JPG|eta|200x200ra|Monumento de Ichiyō Higuchi en ŝia hejmurbo ĉe la Jiunji aŭ Jiun-ji Templo de [[Koŝu|Koshu]]|maldekstra]] == Biografio == Naskita en minora [[Samurajo|samuraja]] familio, ŝia sperto de malriĉeco (precipe post la morto de sia patro en 1889, tiam ŝi prenis la respondecon kiel estro de tute ina domanaro) informis sian verkadon, kiu inkluzivis temojn de forlasado kaj sufero, kombinita kun sentemo. Specialiĝante pri [[Novelo|noveloj]], ŝi estis unu el la unuaj gravaj verkistoj aperintaj en la periodo Meiji (1868–1912) kaj la unua elstara virina verkistino de Japanio en la moderna tempo. Ŝi ankaŭ estis vasta [[Taglibro|taglibra]] verkisto. Ŝi verkis relative malmulte kiel rezulto de mallonga vivo - ŝi mortis 24 jaraĝa - sed ŝiaj rakontoj multe influis la [[Japana literaturo|japanan literaturon]]. == Verkaro (elekto) == Ichiyō verkis poemojn, taglibrojn kaj romanojn. Ŝia postmorte publikigita ``Ichiyo taglibro<nowiki>''</nowiki> ankaŭ ricevis altan agnoskon. Profesoro de la Universitato Meiji Ujitaka Ito substrekis ke la vivmaniero kaj verkoj de Ichiyo estas signifaj al nuntempaj temoj kiel ekzemple [[sekso]] kaj [[malriĉeco]]<ref>(jp) ''[https://www.tokyo-np.co.jp/article/175110 La perspektivo de Kazuyo Higuchi kiu ankoraŭ validas hodiaŭ... 150-a datreveno de ŝia naskiĝo "Virinoj/Genro" "Malriĉeco" "Tokio"]'', "東京新聞(Tokio Shimbun, japana gazeto), la 2-an de majo 2022, p. 1. Alirite la 4-an de majo 2022.</ref>. La jaro plugvidas al la dato de unua eldono.{{Mallonga piednoto|Danly|1981}} * 1892: ''Yamizakura'' ({{Lang|ja|闇桜}}, ''Floroj ĉe Krepusko''), debutromano * 1892: ''Wakarejimo'' ({{Lang|ja|別れ霜}}, ''Adiaŭa frosto'') * 1892: ''Tamadasuki'' (たまだす, ''Mi amas Tamasada'') * 1892: ''Samidare'' ({{Lang|ja|五月雨}}, ''Frua somero'') * 1892: ''Kyōtsukue'' ({{Lang|ja|経づくえ}}, ''Sutra verkado'') * 1892: ''Umoregi'' ({{Lang|ja|うもれ木}}, ''En obskuro'') * 1893: ''Aketsukiyo'' ({{Lang|ja|暁月夜}}, ''Tagiĝo Lunluma Nokto'') * 1893: ''Yuki ne hi'' ({{Lang|ja|雪の日}}, ''Neĝa Tago'') * 1893: ''Koto ne ne'' ({{Lang|ja|琴の音}}, ''La Sono de la Koto'') * 1894: ''Hanagomorie'' ({{Lang|ja|花ごもり}}, ''La unua duono de la jaro'') * 1894: ''Yamiyo'' ({{Lang|ja|やみ夜}}, ''Renkontoj je Malluma Nokto'') * 1894: ''Ōtsugomori'' ({{Lang|ja|大つごもり}}, ''Je la Lasta Tago de la Jaro'' aŭ ''La 31-an de decembro'') * 1895: ''Takekurabe'' ({{Lang|ja|たけくらべ}}, ''La Ludado de Infano''), romano, ŝia ĉefverko * 1895: ''Noki moru tsuki'' ({{Lang|ja|軒もる月}}, ''Malkreskanta luno'') * 1895: ''Yuku kumo'' ({{Lang|ja|ゆく雲}}, ''Pasantaj nuboj'') * 1895: ''Utsusemi'' ({{Lang|ja|うつせみ}}, ''Portempe'') * 1895: ''Nigorie'' ({{Lang|ja|にごりえ}}, ''Ĝenita Akvo'', ''Kota akvo'' aŭ ''En la defluilo'') * 1895: ''Jūsan'ya'' ({{Lang|ja|十三夜}}, ''Dektri noktoj'') * 1896: ''Kono ko'' ({{Lang|ja|この子}}, ''Tiu ĉi infano'') * 1896: ''Wakare-michi'' ({{Lang|ja|わかれ道}}, ''Apartaj Vojoj'' aŭ ''La dislimo de la vojoj'') * 1896: ''Ware-kara'' ({{Lang|ja|われから}}, ''De mi'') == Tradukoj == La rakontoj de Higuchi estis tradukitaj en diversajn lingvojn. Kelkaj rakontoj ankaŭ estis retradukitaj de la klasika japana lingvo, en kiu ĉiuj verkoj de Higuchi estis verkitaj<ref>(en) Van Compernolle, Timothy J. (1996). The Uses of Memory: The Critique of Modernity in the Fiction of Higuchi Ichiyō. Cambridge (MA) and London: Harvard University Press. p. 6. <nowiki>ISBN 978-0-674-02272-0</nowiki>.</ref>. [[Dosiero:5000_Yenes_(2004)_(Anverso).jpg|eta|350x350px|Higuchi sur la 5000-ena monbileto, establita la 1an de novembro, 2004.]] === En Esperanto === ''Gemverkoj de Higuĉi Iĉijou'' (japane 図书). Tradukis Otsuka Eizo, [[Kioto]], 1997, Eld. Ekscitono Esperanta. Kolekto de verkoj de Higuĉi Iĉijou, inkludita en la 4-a eldono de "大つごもり", "わかれ道", "''Dektri noktoj''" kaj "たけくらべ"<ref>(jp) [https://www.jei.or.jp/libro_gemverkoj-de-higucxi-icxijou/ 図书 - "Gemverkoj de Higuĉi Iĉijou"], Japana Esperanto-Instituto (JEI).</ref>. == Bibliografio == * (germane) Michael Stein: ''Higuchi Ichiyô und ihr Förderer Nakarai Tôsui.'' En: Eduard Klopfenstein (eld.): ''Japanische Schriftstellerinnen 1890-2006.'' En: ''Zeitschrift der Schweizerischen Asiengesellschaft.'' Asiatische Studien LXI-2-2007, Verlag Peter Lang, Bern, ISSN 0004-4717, pp. 201–232. * (japane) 全集樋口一葉 Kompleta Verkaro de Ichiyo Higuchi, komentita de Ai Maeda et al., Shogakukan, Nova Eldono, 1996 == Referencoj == {{Referencoj}}{{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * (japane) [http://www.aozora.gr.jp/index_pages/person64.html#sakuhin_list_1 Esperanto-tekstoj de Higuchi Ichiy] ĉe Aozora Bunko * (angle) Higuchi | Libroj de Japanio, Arĥivite de la originalo, la 24-an de junio 2021. * (angla) [http://www.horror-house.jp/e/cat4/ichiyo-higuchi-18721896.html La tombo de Ichiy Higuchi] * (japana + multlingva) [https://www.taitogeibun.net/ichiyo/ Higuchi Kazuyo Memorial], muzeo situanta ĉe 3-18-4 Ryusen, Taito-ku, Tokio. {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Higuchi, Ichiyo}} [[Kategorio:Japanaj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] d6rm44hp5jrivaujwj03uhbx8dk6ls6 0 732489 9369129 9283877 2026-05-09T09:30:36Z RG72 11847 9369129 wikitext text/x-wiki {{Informkesto alta konstruaĵo |nomo = Tobolska prizono |plia nomo = {{lang-ru|Тобольский тюремный замок}} |bildo = Turemniy_zamok.JPG <!--Bazaj datoj--> |loko = [[Tobolsko]], [[Tjumena provinco]], [[Rusio]] |de = 1841 |ĝis = 1855 |malfermo = la {{daton|25|11|1855}} |rekonstruo = |malkonstruo = |statuso = muzeo |konstrustilo = [[Novklasika arkitekturo|novklasikismo]] |arkitekto = V. V. Vejgel <!--Uzado--> |uzado = [[prizono]] (1855–1990), [[oficejo]] (1990–1994), [[muzeo]] (ekde 1994) |loĝejoj = |proprietulo = Tjumena Provinca Muzeo de Ivan Slovcov <!--Teĥnikaj datoj--> |alteco = |pinta alteco = |tegmenta alteco = |etaĝoj = 3 |liftoj = |areo = {{unuo|6400}} <!--Adreso--> |adreso = placo Krasnaja, 5, konstruaĵo 1, [[Tobolsko]], [[Tjumena provinco]], [[Rusio]] |poŝtokodo = 626152 <!--Situo --> |latitudo = 58.1205 |longitudo = 68.1500 |regiono-ISO = RU-TYU |tersituo = Tobolsko/Tjumena provinco/Rusio }} '''Tobolska prizono''' ({{lang-ru|Тобольская тюрьма|aŭ=Тобольский тюремный замок}}) estas eksa [[malliberejo]], kiu situas en [[Tobolsko]] kaj funkciis de 1785 ĝis 1989, post kiam ĝi estis provizore transdonita al la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] kaj en 1994 transformita je la ŝtata muzeo. == Priskribo == [[Dosiero:Muzeo de la Tobolska prizono 05.jpg|maldekstre|eta|Gravuraĵo de la prizono.]] [[Dosiero:Арестантский корпус №1 с церковью Александра Невского.jpg|maldekstre|eta|Arestejo N 1.]] [[Dosiero:Коридор Арестантского корпуса №1.jpg|eta|maldekstre|Koridoro de la arestejo N 1.]] [[Dosiero:Тюремный замок двор.JPG|maldekstre|eta|Prizona korto.]] [[Dosiero:Informo pri la siberia bagno (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|maldekstre|eta|Informo pri la siberiaj punlaborejoj.]] [[Dosiero:Katenoj (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|maldekstre|eta|Katenoj.]] [[Dosiero:Malliberulaj ĉemizo kaj katenoj (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|eta|Malliberulaj ĉemizo kaj katenoj.]] [[Dosiero:Pordo (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|eta|Pordo de prizona ĉelo.]] [[Dosiero:Manekeno de gardisto (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|maldekstre|eta|Manekeno de gardisto.]] [[Dosiero:Manekeno de malliberulo en ĉelo (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|eta|Manekeno de malliberulo en ĉelo.]] [[Dosiero:Preĝejo (Muzeo de la Tobolska prizono) 01.jpg|maldekstre|eta|Preĝejo de Aleksandro Nevskij.]] [[Dosiero:Muzeo de la Tobolska prizono 01.jpg|eta|Romkatolika preĝejo.]] [[Dosiero:Singagogo (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|eta|Prizona singagogo.]] [[Dosiero:Sinagogo (Muzeo de la Tobolska prizono) 04.jpg|eta|Prizona singagogo.]] [[Dosiero:Moskeo (Muzeo de la Tobolska prizono) 06.jpg|maldekstre|eta|Prizona moskeo.]] [[Dosiero:Moskeo (Muzeo de la Tobolska prizono) 01.jpg|maldekstre|eta|Prizona moskeo.]] [[Dosiero:Listo de ekzekutitoj (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|eta|Listo de ekzekutitoj.]] [[Dosiero:Pordoj (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|eta|Koridoro kaj pordoj.]] [[Dosiero:Ekspliko pri ĉelo (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|maldekstre|eta|Ekspliko pri ĉelo.]] [[Dosiero:Ĉelo (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|eta|Prizona ĉelo.]] La prizono situas sur la nord-okcidenta rando de Troickij kabo ({{lang-ru|Троицкий мыс}}), ĉe ties nord-okcidenta rando, sur la granda Katedrala placo ({{lang-ru|Соборная площадь}}), kaj okupas tutan kvartalon. Ĝia fasado sin turnas al la placo kaj la muroj sekvas laŭlonge de la bordo de la rivero [[Irtiŝo]]. En orienta parto troviĝas kontoro tra kiu iras arka enirejo. En la muroj de la arko situas deĵorejo kaj super ĝi estis ĉambro de la prizonestro. En la unua korto staras trietaĝa italstila hospitalo, en kies unua etaĝo situis kuirejo kaj aliaj servoj dum la aliaj etaĝoj estis destinitaj por la malsanuloj, medicinistoj kaj apoteko. Laŭlonge de la hospitalo, paralele al la suda kaj norda muroj iras unuetaĝaj korpusoj, ĉiu el kiuj havas po kvar grandaj ejoj por distribuotaj arestitoj. Ambaŭflanke tiujn korpusojn konektas 16 ĉeloj por enketataj arestitoj kaj diversaj servoj. En la interna korto situas duetaĝa gotika konstruaĵo kun 20 ĉambroj kaj 28 ĉeloj, kie troviĝis malliberuloj. En ĝi troviĝas ankaŭ preĝejo de [[Aleksandro Nevskij]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 14 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ekzistis la tiel nomata "sekreta koridoro", en kiu oni tenis la plej danĝerajn politikajn krimulojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Krom ordinaraj ekzistis ankaŭ "varma karcero", kie malliberulo apenaŭ povis spiri<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 197 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tio estis mallarĝa (du paŝojn vasta), longa kaj komplete malluma ĉambro, malantaŭ unu el ĝiaj muroj troviĝis forno. Kutime punperiodo en "varma karcero" daŭris tri tagojn. Mebloj kaj ventolado mankis, malliberulo povis nur stari aŭ sidi sur ŝtona planko<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 209 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Historio == === Estiĝo === Tradicie al malliberejoj en Siberio venis punlaboruloj, ĉar la aliaj malliberuloj restis ne pli ol 300 km for de la centro de respektiva gubernio en [[Eŭropa Rusio]]. Komence oni akceptis kaj distribuis la punlaborulojn en la urbo [[Verĥoturje]], kie tiucele fine de la [[17-a jarcento]] estis konstruita aparta korto; poste aperis la Tjumena distribua prizono<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 7 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|16|4|1781}} imperiestra ordono preskribis establi en ĉiuj gubernioj labordomojn por personoj, akuzitaj pri ŝteloj, rabado kaj friponado. Tiutempe en Tobolsko jam funkciis ligna malliberejo, kiu grave kadukiĝis. Ĉefguberniestro Jevgenij Kaŝkin, vizitinte la urbon, elektis tiucele brikan konstruaĵon, kreitan por malsanaj militistoj en 1776 je oferoj de bonfarantoj laŭ ordono de guberniestro Denis Ĉiĉerin. La {{daton|9|6|1784}} li prezentis respektivan peton al la imperiestrino kaj en 1785 la ejo estis rekonstruita. En 1808 aperis imperiestra ordono pri konstruado de prizonoj en ĉiuj gubernioj de la [[Rusia imperio]]. Tiutempe dezajno de la nova prizono en Tobolsko jam estis kreita, sed mankis mono por konstrui ĝin<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 8–9 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|1|6|1837}} Tobolskon vizitis carido Aleksandr Nikolajeviĉ, estonta imperiestro [[Aleksandro la 2-a (Rusio)|Aleksandro la 2-a]]. Li interalie vizitis la malliberejon kaj promesis helpon pri konstruado de nova prizono. Jam en novembro urba arkitekto Vajgel finis la dezajnon de la prizono por 250 malliberuloj kaj 500 distribuotaj arestitoj. La projekto estis aprobita en 1838, la arkitekto premiita kaj promociita, sendita al la urbo [[Permo]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 10 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Por la konstruado oni elektis terenon sur Triunua kabo, ĉe ties nord-okcidenta rando, sur la granda Katedrala placo ({{lang-ru|Соборная площадь}}), kiu kreiĝis post rekonstruo de la muroj de la [[Tobolska kremlo]] en 1782 kaj malkonstruo de la kaduka Triunua preĝejo ({{lang-ru|Троицкая церковь)}}. La konstruado estis prokrastita pro manko de financado kaj komenciĝis nur en 1841. Gubernia arkitekto Suvorov, kiu gvidis la laborojn, en julio 1842 ricevis dankleteron de la estraro, sed jam en januaro 1843 komenciĝis enketado pri liaj eventualaj fiagoj, sekve de kiu en 1844 li estis punita kaj elpostenigita, do la konstruadon daŭrigis nova gubernia arkitekto D. S. Ĉernenko, kiu en 1856 post la fino de la konstruado estis premiita de la ordeno de Sankta Stanislao de la 3-a grado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 11 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Sume oni elspezis tiucele 130 mil arĝentajn rublojn. La {{daton|25|11|1855}} okazis solena sanktigo de la prizono, kiu okupis {{nombro|3000}} kvadratajn [[saĵeno]]jn ({{unuo|6400|m|2}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 13 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Rusia imperio === En 1863 ĉe la Ministerio pri internaj aferoj estis kreita komisiono pri reformado de malliberejoj, kiu interalie proponis enkonduki devigajn laborojn. En 1875 oni decidis aranĝi en Tobolsko tri civilajn prizonojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 58 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|20|11|1876}} en aparta konstruaĵo sur la sama tereno estis malfermita la Tobolska punlabora prizono por 550 homoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 60 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1878 finiĝis rekonstruado de eksa ŝtata vinkelo, surbaze de kiu estis malfermita punlabora prizono N 2. Ambaŭ prizonoj akceptis krimulojn, kondamnitajn pro gravaj krimoj. 50% de la malliberuloj estis kondamnitaj pro murdoj, la aliaj pro ekbruligoj, seksperfortoj, gravaj vundoj, raboj ktp, ofte kaŭzintaj mortojn, do sume nombro de kondamnitaj pro (ne)intencaj murdoj atingis 90%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 64 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La punlaboruloj estis dividataj je du grupoj: testataj ({{lang-ru|испытуемые}}) kaj pliboniĝantaj ({{lang-ru|исправляющиеся}}). La unuan grupon trafis kondamnitaj al pli ol 15 jaroj da punlaboroj. Kondamnitaj al senfina punlaboro devis pasigi en la klaso de testatoj 8 jarojn, kondamnitaj al 20 jaroj estis testataj dum 5 jaroj, kondamnitaj al 15 ĝis 20 jaroj — 4 jarojn, al 12 ĝis 15 jaroj — 2 jarojn, al 6 ĝis 12 jaroj — 1,5 jarojn, al 4 ĝis 6 jaroj — 1 jaron, al 2 ĝis 4 jaroj — 6 monatojn, al malpli ol du jaroj — tri monatojn. Neplenkreskuloj, kies punperiodo estis reduktita je triono ricevis ankaŭ same reduktitan testadon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 171–172 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Dum la testoperiodo la punlaboristo devis surporti [[kateno]]jn tage kaj nokte. Post certa tempo, kaze de bona konduto, li rajtis peti pri forigo de katenoj. De printempo ĝis la fino de aŭtuno, kiam okazis plejparto de la fuĝoj, oni razis al la testataj malliberuloj duonon de la kapo kaj katenis iliajn piedojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 65 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Grandan parton de la malliberularo konsistigis kaŭkazanoj, kiuj ne konis metiojn, nek kutimis al ili<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 163 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La prizono konsistis el du ĉefaj fakoj: la juĝata ({{lang-ru|подсудное}}) kaj la distribua ({{lang-ru|пересыльное}}). En la granda duetaĝa korpuso troviĝis juĝataj kaj arestitaj. Ili estis klasifikitaj laŭ aĝo, genro, socia rango kaj tipo de krimoj. En unuetaĝaj korpusoj, kiuj situis ambaŭflanke de la ĉefa korpuso, troviĝis distribuotaj malliberuloj kaj propravole akompanantaj ilin infanoj, kiuj loĝis kun ili. En la korto situis aparta nobela fako, kiu konsistis el sep etaj ĉambroj kaj aparta korto. En nobelaj ĉambroj haveblis lito, tableto, kuseno, litotuko kaj matraco. En la ĉefa korpuso troviĝis 28 ĉeloj, kie ĉe du kontraŭaj muroj staris lignaj tabullitoj kaj meze de la ĉambro staris granda tablo. La tabullitoj estis plejparte sen litaĵoj, anstataŭ kiuj estis uzataj vestoj de la arestantoj mem. Malmultaj havis matracon, drapan litotukon kaj kusenon ŝtopitan je basto. Je angulo staris portebla fekujo, kutime ne kovrita — oni uzis ĝin nokte, ventoltubo de tiu ĉi loko iris eksteren<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 206 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Printempe kaj aŭtune, kiam pro elbordiĝo de riveroj ne eblis forsendi malliberulojn al iliaj destinlokoj, la prizono estis superplena kaj enhavis ĝis pli ol mil malliberulojn. En tiu tempo ĝis triono da ili dormis surplanke aŭ sub tabullitoj, kaj iuj eĉ sur la korto<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 17–18 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Iuj malliberuloj estis aldone punataj per ĉenado al muro, por kio oni enmuntis en muro preskaŭ planknivele ŝtalan ringon, al kiu oni kroĉis ĉenon tri [[arŝino]]jn ({{unuo|2,3|m}}) longan, kies alia finaĵo kroĉiĝis al katenoj. De tempo al tempo oni permesis transloki la ĉenon de unu kruro al alia. Ĉenperiodo daŭris ĝis kvin jaroj. En 1857 en la prizono troviĝis 18 ĉenitaj malliberuloj je aĝo de 40 ĝis 70 jaroj. Oni ne rajtis ĉeni la nobelojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la [[19-a jarcento]] reĝimo estis jena. Ĉiutage je la 6-a matene sonis vekilo kaj oni malfermis la ĉelojn. La gardistoj ne kontrolis, ĉu malliberuloj plu dormas aŭ ne, nek instigis ilin al matena preĝo. Arestitoj kiuj havis sukeron kaj teon, prenis ladajn teujojn kaj iris al kuirejo trinki teon. Ĝis vespero la malliberuloj rajtis libere promeni tra la korto kaj prizono aŭ resti en la ĉeloj. Virinoj estis pli strikte kontrolataj kaj rajtis promeni nur unu aŭ du fojojn semajne dum la alian tempon ili lavis la prizonon kaj uniformon de la malliberuloj. Je la 2-a okazis tagmanĝo, por kio kelkaj malliberuloj iris kun bareloj al kuirejo kie oni verŝis tien supon en nelimigita kvanto kaj donis teon. Je la 5-a sekvis vespermanĝo, je la 6-a okazis kontrolado kaj fermo de la ĉeloj<ref name="Rive18">{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 18 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post la [[Rusia revolucio de 1905]] venis nova prizonestro Ivan Semjonoviĉ Mogilov ({{lang-ru|Могилёв}}), kiu striktigis la reĝimon. Somere je la 5-a, vintre je la 6-a matene oni vekis la malliberulojn, post kio gardistoj levis kaj fiksis al muroj la tabullitojn, do ĝis la 8-a vespere la malliberuloj ne povis kuŝi sur ili. Post kontrolado de ĉeesto oni donis al ili bolitan akvon kaj panon, dum teon kaj sukeron ili devis aĉeti proprakoste. Poste laborintaj malliberuloj iris al metiejoj dum la aliaj restis en la ĉeloj. Je la 12-a okazis tagmanĝo el supo, je la 5-a vespermanĝo el kaĉo kun 1 [[zolotniko]] da butero. Je la 8-a okazis vespera kontrolado, post kio la tabullitoj malleviĝis kaj komenciĝis dormotempo. Tage kaj nokte la ĉeloj estis fermitaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 202 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Promenado okazis dufoje tage po 1,5 horoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 209 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Estis malpermesite apliki korpopunojn al virinoj kaj ĉeni ilin al ĉarumoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 96 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Banejon oni vizitis unufoje en du semajnoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 185 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Folkloristo kaj publicisto [[Wilhelm Harteveld]], vizitinta la prizonon somere 1908, tiel priskribis Ivan Mogilov: {{Citaĵo |teksto = Tio estis alta, maldika homo, proksimume 40 jarojn aĝa, kun stranga vizaĝesprimo. Tio estis esprimo de timo aŭ de atendo. Rimarkindaj ankaŭ estis la okuloj: elstaraj kaj de vitra, morta kolornuanco. Eĉ ne unu fojon dum nia tuta renkontiĝo tiu ĉi esprimo ŝanĝiĝis. |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio [1913]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Каторга и бродяги Сибири |lasta = Гартевельд |unua = В.Н. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1913 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Дело |loko = Moskvo |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = <!-- loko de la fonta informo --> |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> |origina teksto = Это был высокий, худощавый человек, также лет 40, с каким-то странным выражением лица. Это было выражение не то испуга, не то ожидания чего-то. Замечательны были и глаза: выпученные и с каким-то стеклянным, мертвым оттенком. Ни разу во время всего нашего знакомства это выражение не менялось. }} En la prizono haveblis propra sacerdoto, ricevanta salajron. Li ne nur prizorgis la kredantojn, sed ankaŭ instruis legi senalfabetulojn kaj konversaciis kun malliberuloj pri spiritaj kaj moralaj aferoj. Administracio konstatis ke malliberuloj malemas al religio, la preĝejon vizitas devige, malŝatas pastraron kaj rememoras pri la religio nur kaze de grandaj festoj<ref name="Rive18"/>. Judoj konvertiĝintaj al ortodoksismo, rajtis peti premion je 15 ĝis 30 arĝentaj rubloj<ref name="Rive26"/>. Pri instruado la pastron helpis du oficiroj. Tamen malliberuloj malvolonte lernis alfabeton, preferante lerni metiojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 53 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Inkojn oni donis dufoje monate por skribi leterojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 208 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de la [[20-a jarcento]] situacio ŝanĝiĝis kaj malgraŭ manko de lernejo malliberuloj lernis volonte, kutime alfabetuloj senpage instruis senalfabetulojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 265 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En punlaboraj prizonoj mankis preĝejoj, do oni kondukis malliberulojn al la preĝejo en la ĉefa prizono. Laŭvoje ili ofte komunikiĝis kun aliaj malliberuloj kaj urbanoj, interŝanĝis noticojn kaj aĵojn ktp. Por eviti tion en 1886 en ambaŭ punlaboraj prizonoj estis aranĝitaj kapeloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 73 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1898 ses solulaj ĉeloj en la punlabora prizono N 1 estis transformitaj je preĝoĉambroj — por katolikoj oni aranĝis la katolikan kun ikono de [[Virgulino de Ĉenstoĥovo]], por protestantoj — luteranan preĝejon. Muzikiloj aŭ korusoj en ili mankis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 204 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la punlabora prizono N 2 estis preĝoĉambroj por judoj kaj islamanoj, kien oni venigis ilin el aliaj malliberejoj dum fastoj kaj gravaj religiaj festoj, kiam oni ankaŭ klopodis kuiri manĝaĵojn laŭajn al la postuloj de tiuj ĉi religioj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 117 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En julio 1906 en la punlabora prizono N 2 estis 127 ne-ortodoksuloj. Dum ortodoksaj fastoj ili ankaŭ devis manĝi fastajn nutraĵojn aŭ mendi aliajn proprakoste<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 162 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laboro estis propravola kaj konsistis ĉefe en mastrumado de la prizono. Metiistoj povis labori en metiejoj, plenumante mendojn de la prizono, de gardistoj (kutime senpage) kaj el la urbo<ref name="Rive18"/>. Komence de la 19-a jarcento 30% de metiista gajno iris al la metiisto (el ili 15% restis en lia konto kaj 15% estis uzataj por mendoj en la urbaj butikoj). Interalie funkciis artmetiejo, kies pentraĵojn volonte aĉetadis urbanoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 208 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Oni povis tiutempe labori ankaŭ ekster la prizono — purigi stratojn, ripari pontojn ktp. Kutime en la metiejoj laboris 10–20 homoj, en la urbo — 30. Laborintaj en la urbo kutime ne ricevis pagon, do faris tion por havi eblecon vidi eksteran mondon, renkontiĝi kun konatoj kaj ofte drinki<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 19 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1888 oni anstataŭigis aĉetadon de vestoj per ilia farado de malliberuloj mem<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 81 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1891 oni postulis anstataŭigi ledajn ŝuojn de malliberuloj per iuj ajn pli ĉipaj, eĉ per [[bastoŝuo]]j se necesos, por ŝpari monon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1895 venis kiel malliberuloj du metiistoj el [[Pollando]] (tiutempe parte en la Rusia imperio)<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 106 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>, do la {{daton|1|7|1897}} oni malfermis drapan metiejon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 114 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>, kiu provizis drapon al malliberuloj kaj la eksteruloj, sekve de kiu drapo-prezo en Tobolsko falis je 30%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 110 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|8|7|1905}} la punlabora prizono N 2 forbrulis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 144–145 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>, ĉe tio estis detruitaj ankaŭ la drapfabriko kaj metiejoj. Tio eĉ pli komplikis la situacion, ĉar leĝo malpermesis al la malliberuloj labori ekster la prizono, dum la metiejoj ene de ĝi forbrulis. Estis malpermesitaj kvereloj, kartoj, [[damoj]] kaj aliaj ludoj, fumado, ludado je muzikaj instrumentoj kaj posedado de ili, ĵuroj, damnoj, riproĉoj, tentaj paroloj, sekretaj paroloj, kurtenoj apartigantaj litojn, drinkado, transdonado de nutraĵoj kaj leteroj ktp. Malliberuloj rompis la regulojn, lerte kaŝante malpermesitajn aĵojn. Ŝtelado estis aktive praktikata, speciale multe oni priŝtelis junajn malspertajn malliberulojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 19 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La prizonestro rajtis meti arestanton en karceron, kie oni nutris lin per nuraj akvo kaj pano, por periodo de unu ĝis ses tagoj. Korpaj kaj kelkaj aliaj punoj aplikeblis nur je permeso de policestro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 15 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La prizonestro rajtis ordoni ĝis 100 vergojn, do ekzemple prizonestro Mogilov komence de la 20-a jarcento ĉiam preskribis 99 por eviti kverelojn kun punatoj kaze de miskalkulado. La punojn plenumis tiutempe du malliberuloj, ambaŭ eksaj policistoj, detenataj aparte de la aliaj malliberuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 203 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Se gardisto trovis ĉe arestanto monon, kiu ne estis deklarita, li devis konfiski ĝin por konservado. Ĉe tio je la unua fojo por malliberula kaso estis forprenataj 25%, je la dua fojo — 50% kaj je la tria fojo — 100%<ref name="Rive26">{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 26 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Malliberuloj ofte havis fermitajn kestegojn ({{lang-ru|сундук}}), en kiuj ili kaŝis malpermesitajn aĵojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 42 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La forsendata grupo da malliberuloj ({{lang-ru|партия}}) estis dividata je dekopoj ({{lang-ru|десяток}}) subestre de dekestroj ({{lang-ru|десятник}}), kiuj subiĝis al la ĉefo ({{lang-ru|староста}}) elektata de la tuta grupo. Administracio pri ekzilitoj ({{lang-ru|Приказ о ссыльных}}) aprobis la ĉefon kaj poste neniu oficiro, akompananta la grupon ({{lang-ru|партия}}), rajtis anstataŭigi lin — por tio necesis decido de la tuta malliberula grupo. Grupoj estis forlasantaj Tobolskon unufoje semajne, vendrede. Antaŭ foriro oni dividis ilin je la virina, setlista ({{lang-ru|поселенцы}}) kaj katena ({{lang-ru|кандальная}}). La virina grupo estis sendata kutime unufoje monate. Post ĝi marŝis fraŭloj, kvankam ofte la grupoj intermiksiĝis post forlasi la urbon, speciale pro resaniĝintaj malliberuloj kiuj forlasis hospitalojn kaj aliĝis al la marŝo laŭvoje. Kutime la marŝo el Tobolsko ĝis la ordonita punloko okupis 1 ĝis 1,5 jaron, sed tiu tempo ne estis kalkulata kiel puntempo — la kalkulado komenciĝis post alveno al la fina punkto. Laŭvoje malliberuloj ofte vendis preskaŭ ĉiujn siajn havaĵojn, inkluzive uniformon kaj poste petis la novan dirinte ke la malnova perdiĝis aŭ estis ŝtelita. Gardistoj vergis ilin pro tio, foje pugnobatis, sed fine ili ĉiam ricevis novajn vestojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 21 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post kiam uzperiodo de aĵoj, preskribita je normoj, finiĝis, ili iĝis posedaĵo de malliberulo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 57 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Malliberuloj konsideris tiajn marŝojn la plej malfacila periodo de sia puntempo. Oni rajtis preni kun si ne pli ol 30 funtojn de personaj aĵoj, kies elekteblo ankaŭ estis limigita. Antaŭ forlaso de la prizono kaj eniro en ĝin okazis skrupula traserĉado dum kiu malliberuloj devis meti ĉiujn vestojn, ŝuojn kaj aĵojn surteren kaj stari subĉiele, ofte po 3–4 horoj, foje sub pluvo. Plej striktaj reguloj funkciis se grupon de malliberuloj akompanis oficiro, ĉar tiukaze gardistaro fervore kaj rigore sekvis la regulojn. Normale de Tjumeno al Tobolsko oni marŝis 13 tagojn, el kiuj du pasigis ripozante tutan tagon ({{lang-ru|днёвка}}. Normale oni marŝis po 25 [[versto]]j tage, do je tiu distanco estis lokitaj marŝejoj ({{lang-ru|этапки}}). Gardistaro fakte povis agi arbitre, ĉar laŭvoje iu ajn ekstera kontrolo mankis. Laŭdire foje grupo el 25 malliberuloj ebriigis gardistojn, post kio kelkaj krimuloj provis fuĝi, sed la gardistaro ĝustatempe rekonsciiĝis, kaptis ilin kaj buĉis la tutan grupon, poste raportinte pri sukcese ĉesigita fuĝoprovo kun provo senarmigi la gardistaron. Alian fojon malliberuloj (ĉefe politikaj) dum ripozado en vilaĝo [[Pokrovskoje (Tjumena provinco)|Pokrovskoje]] ebriigis la gardistojn kaj ankaŭ ebriaj marŝadis tra la setlejo kantante revoluciajn kantojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 268–269 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Malliberulojn ofte akompanis infanoj, plejparte ĝis kvin jarojn aĝaj. En 1855 tra la prizono iris 662 infanoj, el kiuj 236 aĝis malpli ol 5 jarojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 23 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Por prizorgi infanojn, kiuj ofte restis orfoj, oni kreis orfejon. En 1857 komenciĝis konstruado de la duetaĝa brika orfejo kaj en 1862 ĝi estis finita. La solena malfermo okazis la {{daton|30|1|1865}}. Ĝi akceptis infanojn ĝis 14 jarojn aĝajn. La infanoj estis dividitaj je du grupoj: en la unua estis kompletaj orfoj aŭ gefiloj de patrinoj kiuj propravole akompanis siajn edzojn kaj mortis laŭvoje; en la dua estis gefiloj de vivantaj malliberuloj. Ili lernis metiojn, la prizona sacerdoto instruis al ili legi kaj skribi<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 25 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1884 en la prizono estis 108 infanoj, kiuj troviĝis kun la gepatroj en aparta fako. Nur 6 el ili lernis legi kaj skribi<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 68 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tempo, kiun malliberulo pasigis en hospitalo, ne estis kalkulata en lia punperiodo, do malliberuloj laŭeble evitis tion, prokastante kuracadon ĝis ekstreme malbona sanstato<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 53 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Multaj punlaboruloj, ĉefe venintaj el [[Kaŭkazio]] kaj [[Turkestano]], havis [[tuberkulozo]]n kaj kontaĝis aliajn malliberulojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 128 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En hospitaloj malsanuloj ankaŭ restis en katenoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 199 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post la [[Rusia revolucio de 1905]] la reĝimo mildiĝis kaj malliberuloj profitis tion. Sufiĉe ofte ili mem vundis sin por enhospitaliĝi kaj ĝui bonan nutradon. Ekzemple ili faris flanojn el [[kalko]] kaj metis ilin sur la korpon sub katenoj por kaŭzi haŭtvundojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 210 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Gardistoj komence estis militistoj, sed en 1865 aperis ordono de la senato pri anstataŭigo de militistoj per dungitoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 41 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1897 en la prizono devis esti 25 gardistoj kaj 300 malliberuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 115 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1897 aperis telefona linio, kiu interligis ĉiujn postenojn kaj kazernojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 113 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|22|10|1905}} al Tobolsko venis manifesto pri amnestio de la politikaj malliberuloj. Sed ĝi koncernis nur 8 prizonulojn, el kiuj nur 4 estis liberigendaj dum la aliaj nur ricevis duonigon de la punlabora tempo. Sekvan tagon oni deklaris la manifeston al la prizonuloj, sed la amnestiitoj rifuzis forlasi la malliberejon sen la aliaj 4 kamaradoj kaj alvokis ĉiujn al striko. La {{daton|24|10}} la malliberuloj demetis la katenojn kaj malkaŝe ignoris la reĝimon dum soldatoj-gardistoj simpatiis al ili. Multaj malliberuloj havis tranĉilojn kaj iuj eĉ pafilojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 151–152 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La guberniestro akompane de du soldataj rotoj venis al la prizono, kie la malliberuloj postulis plibonigon de vivkondiĉoj kaj forigon de la katenoj; li akceptis ĉion krom la lasta postulo, kiu tamen jam estis plenumita sen ajna permeso. La {{daton|25|10}} 4 liberigitaj prizonuloj eliris la prizonon kaj estis varme akceptitaj de la urbanoj. Tamen la restintaj prezentis pliajn postulojn, minacante per ribelo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольск |lasta = Копылов |unua = Д. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Прибыльский Ю. П. |redaktinto = Акулич Е. М. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2007 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тобольск — Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-009-5 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 99 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|14|12}} la politikaj malliberuloj postulis venigi al ili sacerdoton kaj igis lin plenumi diservon omaĝe al la [[decembristoj]]; ekde tiu tago ili rifuzis labori<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольск |lasta = Копылов |unua = Д. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Прибыльский Ю. П. |redaktinto = Акулич Е. М. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2007 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тобольск — Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-009-5 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 100 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|31|12}} (laŭ aliaj informoj la {{daton|23|12}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольск |lasta = Копылов |unua = Д. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Прибыльский Ю. П. |redaktinto = Акулич Е. М. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2007 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тобольск — Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-009-5 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 101 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> en Tobolsko estis deklarita militstato<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 153 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En januaro 1906 venis du soldataj rotoj el Tjumeno, kun kies subteno oni restarigis la ordon en la prizono. La malliberuloj estis denove katenitaj, posedantoj de armiloj estis vergitaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 154–157 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En majo 1907 oni komencis venigi al Tobolsko punlaborulojn de Eŭropa Rusio: la manlaboristojn oni metis en la prizonon N 1, intelektulojn — en la prizonon N 2. Tiuj lastaj ekde komenco protestis, postulante plibonigon de siaj kondiĉoj, alportadon de gazetoj kaj libroj, rendevuojn ktp, sed la tumultoj estis subpremitaj. La {{daton|14|7}} oni vergis politikajn malliberulojn Stepan Generalov, Karl Karklin kaj Oskar Kron, kio ŝokis la arestitojn. Sekvan tagon politikaj malliberuloj el la prizono N 2 deklaris al la prizonestro, ke tiu ofendo estos purigenda per sango. Sekvan tagon okazis ribelo, dum kies subpremado unu malliberulo estis mortigita kaj kelkaj vunditaj. La {{daton|26|7}} prizonestro Bogojavlenskij estis pafmortigita surstrate<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольск |lasta = Копылов |unua = Д. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Прибыльский Ю. П. |redaktinto = Акулич Е. М. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2007 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тобольск — Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-009-5 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 108–109 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En januaro 1908 grupo da prizonuloj en la punlabora prizono N 1 ekribelis kaj dum tumulto murdis gardiston. Oni kondamnis 13 el ili al pendumado, la aliajn al 15 jaroj da punlaboroj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 187–192 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|10|4}} ili estis pendumitaj en la prizona korto fare de malliberuloj-volontuloj kaj sepultitaj en mastruma korto en nigraj lignaj ĉerkoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 195 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|21|5|1917}} ili estis elterigitaj kaj sekvan tagon solene sepultitaj en tombejo dum ceremonio gvidata de loka filio de la [[Socialista Revolucia Partio]] kaj akompanata de reprezentantoj de ortodoksa, juda, katolika kaj luterana komunumoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 301 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Serĉado de la restaĵoj estis pena kaj komplika, ĉar gardistoj ne diris ilian precizan situon, do dum la serĉado estis hazarde trovitaj korpoj de du aliaj ekzekutitoj, unu el kiuj ankaŭ estis membro de tiu ĉi partio kaj partoprenis eksproprietigojn. La ceremonio okazis kun religiaj ritoj kaj simboloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 301–303 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{JULGREGDATO|02|9|1909|akuzativo=jes}} sur placo apud la prizono estis pafmurdita prizonestro Ivan Mogilov ({{lang-ru|Могилёв}}). Lin mortigis per [[revolvero]] ekzilita rezervita matroso Nikolaj Ŝiŝmarev ({{lang-ru|Николай Шишмарев}}), pafinta per kugloj venenitaj per [[striknino]]. Li diris ke venis el la vilaĝo [[Berjozovo]] por plenumi verdikton de la [[Socialista Revolucia Partio]], en kiu li membras, kaj ke li observadis la prizonestron dum du semajnoj. La verdikton faris la Ufa provinca komitato de la partio<ref name="Tobolsk112"/>. Tio estis parto de la tutlanda ondo de teroro — en 1906–1909 rusiaj teroristoj murdis ekster prizonoj 84 gardistojn, 88 prokurorojn kaj administrantojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 217–221 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ŝiŝmarev estis kondamnita al mortopuno, sed la {{daton|13|8}} prenis [[Kalia cianido|kali-cianidon]] (laŭ aliaj informoj — [[morfino]]n)<ref name="Tobolsk112">{{citaĵo el libro |titolo = Тобольск |lasta = Копылов |unua = Д. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Прибыльский Ю. П. |redaktinto = Акулич Е. М. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2007 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тобольск — Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-009-5 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 112 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> kaj mortis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 226–227 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post la [[februara revolucio]] guberniestro Ordovskij-Tanajevskij vizitis la prizonon kie li kunvenis kun reprezentantoj de la ĉeloj. Li informis politikajn prizonulojn pri situacio kaj promesis plu liveri novaĵojn per prizonestroj. Li esprimis sian esperon ke la malliberuloj ne komplikos la aferon kaj ili reciprokis lin ĵurinte per sia "punlaborula kaj malliberula vorto" ({{lang-ru|честное каторжное и арестантское слово}}) ke ili ne faros tion<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 289–290 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|8|3}} al Tobolsko venis telegramo pri amnestio por la politikaj malliberuloj, deklarita la {{daton|4|3}} de la [[Portempa Registaro de Rusio]]. Aŭtoritatoj devis ankaŭ aranĝi ilian veturadon al [[Peterburgo]] aŭ iuj ajn aliaj lokoj, kiujn liberigitoj elektos<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 291 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Sekvan tagon je la 7-a matene la guberniestro venis al la prizono, gratulis politikajn malliberulojn kaj petis ilin influi la aliajn prizonulojn por ke ĉio okazu trankvile. La malliberuloj formis grupojn po 200 homoj, elektis estrojn kaj ĵuris per "honesta punlaborula vorto" ke ili kondutos kviete. Negocistoj financis loĝadon kaj nutradon de la liberigitoj, kiuj ankaŭ ricevis eblecon sendi telegramojn al parencoj kun marko "urĝe"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 292 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Poste prokuroro konkludis ke 68 homoj estis liberigitaj malĝuste kaj devas esti revenigitaj al la prizono, sed loka administracio rifuzis tion<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 293–294 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ne-politikaj krimuloj ricevis nur faciligon de la reĝimo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 295 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Interalie gardisto ekde nun renkontinte malliberulojn surstrate aŭ en prizonaj kortoj dum vizitoj de altranguloj devis krii ne "kapvestojn for!" ({{lang-ru|шапки долой!}}), sed "senmove, kapvestojn forprenu!" ({{lang-ru|смирно, шапки снять!}}). La {{daton|20|3}} oni decidis forigi de sur la placo monumenton omaĝe al la murdita prizonestro Mogilov<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 297 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Aŭtune 1917 en la malliberejoj de la urbo restis 121 homoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 307 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|9|6}} ĝis la {{daton|11|6|1918}} la urbon forlasis bolŝevistaj aŭtoritatoj kaj nokte la {{daton|19|6|1918}} ĝin eniris taĉmento de la Siberia Provizora Registaro subestre de Kazagrandi. Ruĝarmeanoj ne sukcesintaj fuĝi ĝustatempe estis kaptitaj, vergitaj, turmentitaj kaj metitaj en la prizonon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 318 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En oktobro en la prizono estis jam pli ol {{unuo|1000}} malliberuloj, inter kiuj multis ankaŭ ruĝarmeanoj. La {{daton|18|10}} eksplodis ribelo. Malliberuloj senarmigis gardistojn kaj malfermis la ĉelojn. Se ŝlosiloj ne troveblis tuj, ili prenis lignajn benkojn sur kiuj sidiĝis po tri homoj kaj ramis la pordojn ĝis tiuj malfermiĝis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 322–324 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen gardistoj sciigis per telefono pri la ribelo kaj venintaj taĉmentoj malebligis al la ribelintoj eliri eksteren tra pordegoj kaj fendoj kreitaj en la muroj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 324 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Sekvan tagon taĉmentoj eniris la prizonon kaj ĝis la 8-a matene la ribelo estis subpremita. Fuĝis nur tri partoprenintoj, du el kiuj estis baldaŭ kaptitaj kaj mortpafitaj. Sume pereis 57, estis vunditaj 20 kaj malaperis 47 ribelintoj el {{unuo|1044}}<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 325 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Unu gardisto estis murdita, kelkaj vunditaj. Laŭ aliaj datumoj oni mortpafis pli ol 100 ribelulojn, multaj estis mortpafitaj jam post esti kaptitaj. Milittribunalo juĝis 33 ribelulojn, el kiuj 32 estis konsideritaj ne juĝeblaj, ĉar la juĝo traktis tion kiel ne ribelon, sed fuĝoprovon, kio estis ekster ĝia kompetenco. Ripeta juĝo absolvis ĉiujn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 326 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Sovetunio === La {{daton|3|9|1919}} divizio de la armeo de [[Aleksandr Kolĉak]] subestre de kolonelo Bordzilovskij ĉesis defendi Tobolskon kaj retiriĝis malsupren laŭ rivero Irtiŝo. La urbon eniris la 51-a pafista divizio de la Ruĝa Armeo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 333 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La prizono restis, sed estis transformita je tendaro de devigaj laboroj. Oni deklaris kiel la ĉefan celon reedukadon de erarintaj kamparanoj kaj proletoj. Unu el lokaj aŭtoritatoj dum malfermo de teatro en la tendaro la {{daton|7|11|1920}} komparis la malliberejon kun ĉaro sur kiu oni sidigas lamulojn kaj postrestintojn kiuj ne kapablas memstare marŝi al la venko. La saman ideon esprimis alia oratoro, komunisto Ĵiznev<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 344 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Se la sovetia potenco plu aplikas perforton, se ĝi ankoraŭ ne disbatis kradojn en la malliberejoj — tio okazas pro neceso, tio estas ne subpremado de la popolaj amasoj, sed por ke malforta aŭ postrestinta homo povu rekonsciiĝi, konkludi rezultojn de sia vivo. |aŭtoro = Ĵiznev |verko = |origina teksto = Если Советская власть и применяет насилие, если она еще и не разбила решетки в тюрьмах, — то это по необходимости, не угнетение народных масс, а для того, чтобы слабый или отсталый человек мог одуматься, подвести итоги. }} La teatro estis malfermita en la eksa preĝejo<ref name="preĝejo">{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 476 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|14|2|1921}} en la tendaro estis 255 malliberuloj, el kiuj 93 estis juĝotaj enketitoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 347 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|22|2|1921}} Tobolskon eniris ribelintaj kamparanoj subestre de V. M. Ĵeltovskij. Komenciĝis arestoj de komunistoj kaj de aliaj subtenantoj de la sovetia potenco, kiuj plenigis la prizonon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 351 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En tiu periodo en la prizono estis mortpafitaj 65 homoj, ofte post kruelaj torturoj. Vespere la {{daton|6|4}} la Ruĝa Armeo komencis decidan sturmon de Tobolsko kaj post du tagoj la 343-a regimento subestre de Lunev kaj taĉmento de speciala destino okupis la urbon. La {{daton|8|4}} je la 6-a matene iliaj trupoj eniris Tobolskon, kaptinte ĉirkaŭ {{unuo|5000}} ribelulojn kaj liberiginte 250 prizonulojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 352 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Oni alvokis ĉiujn fuĝintajn el la tendaro post la alveno de la ribeluloj reveni propravole kaj senpune, minacante mortpafi la aliajn post kaptado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 353 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|18|4}} speciala komisiono esploris 45 kadavrojn de malliberuloj mortigitaj en la prizono de ribeluloj kaj konstatis ke plejmulto de la kadavroj havas po 30 ĝis 60 vundojn — pikajn, foje hakajn, multaj ostoj estis rompitaj (parte dumvive), ĉiuj vundoj estis faritaj per bajonetoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 359 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Oni kreis la Labordomon ({{lang-ru|Рабочий дом}}) kaj koncentrejon ({{lang-ru|концентрационный лагерь}}), el kiuj la unua akceptis malliberulojn kondamnitajn al ĝis 3 jaroj, la dua — tiujn kun verdiktoj pli ol 3 jarojn longaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 360 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La malliberuloj devis labori po 8 horojn tage kaj memstare financi la funkciadon de la malliberejoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 362 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Estro de la Labordomo iĝis Zinovjev, antaŭe estrinta la saman institucion en Tjumeno, kvankam en lia karakterizo estis menciitaj pluraj liaj mankoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 366 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Kamarado Zinovjev havas tre mallarĝan politikan evoluon, sed tio ĝis certa grado kompenciĝas per kora rilato al komunismo. Samtempe videblas ankaŭ forta strebo al arbitrado, kies sekvo iĝas nepripensitaj fuŝoj en laboro. Krome li havas fortan inklinon al konsumado de alkoholaĵoj, pri kio eĉ haveblas dokumentaj datumoj, liveritaj de la Tjumengubĉeka. |aŭtoro = |verko = |origina teksto = Тов. Зиновьев имеет очень узкое политическое развитие, но это до некоторой степени покрывается сердечным отношением к коммунизму. В то же время видно и яркое стремление к своевольству, следствием чего являются необдуманные промахи в работе. Кроме того имеет сильную склонность к употреблению спиртных напитков, в чем даже имеются документальные данные, доставленные Губчекой. }} La {{daton|1|11|1922}} la koncentrejo estis likvidita, restis nur la Korektiga Domo ({{lang-ru|Исправдом}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 380 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En aprilo 1923 oni malfermis prizonan izolejon ({{lang-ru|тюремный изолятор}}), kien el la Tjumena kaj Iŝima korektigaj domoj estis sendataj rekulpiĝintoj {{lang-ru|рецидивисты}}) por pli strikta izolado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 381 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1925 en la lando estis kreitaj 5 politikaj izolejoj: en [[Suzdalo]], [[Jaroslavlo]], [[Ĉelabinsko]], [[Verĥneuralsko]] kaj Tobolsko. Tio estis malliberejoj por membroj de opoziciaj partioj, poste ankaŭ por komunistoj. Punperiodoj estis 3 ĝis 5 jaroj, reĝimo sufiĉe milda. Oni rajtis sendi al tiuj lokoj malliberulon nur surbaze de aparta ordono. Somere de 1925 malliberuloj de la Tobolska politika izolejo alvokis politikajn malliberulojn de la lando kaj la mondan komunumon subteni ilian lukton por speciala statuso. En la magazino "Socialista informilo" ({{lang-ru|Социалистический вестник}}) aperis ilia malferma letero titolita "De vive entombigitaj" ({{lang-ru|От заживо погребенных}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 386 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1934 post establo de [[NKVD]], ĉiuj malliberejoj estis transdonitaj de la Popola Komisariato pri Justico al NKVD. La {{daton|11|11|1935}} per ordono N 00403 la izolejoj kaj politikaj izolejoj de NKVD denove eknomiĝis ''tjurma'' ({{lang-ru|тюрьма}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 403 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la [[1930-aj jaroj]] la Tobolska prizono ĉiam spertis problemojn pri malsufiĉo de personaro. Laŭ normo tie devis labori 238 homoj, sed fakte estis nur 134, do oni deĵoris po 15 horojn tage, uzis tiucele malliberulojn kondamnitajn pro etaj krimoj ktp<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 405 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|31|7|1938}} popola komisaro de NKVD [[Nikolaj Jeĵov]] subskribis la [[NKVD-ordono n-ro 00485|ordonon N 0447]] "Pri operaco pri reprezalioj kontraŭ eksaj [[Kulako|kulakoj]], krimuloj kaj aliaj kontraŭsovetiaj elementoj", per kiu normalaj juĝejoj estis anstataŭigitaj per "triopoj" ({{lang-ru|тройка}}). En la triopo membris prezidanto de loka NKVD, prokuroro kaj la unua sekretario de provinca, regiona aŭ respublika partia komitato. Por ĉiu regiono estis ordonite trovi kaj puni certan nombron de "malamikoj", klasifikitaj je la 1-a kaj 2-a kategorioj. La unua grupo devis esti pafekzekutita, la dua kondamnita al 8 ĝis 10 jaroj da malliberigo. La pafekzekutoj estis tasko de respektivaj malliberejoj kaj devis okazi ene de 3 ĝis 5, maksimume 10 tagoj. Sole en la administra korto de la Tobolska prizono estis pafmortigitaj {{unuo|2500}} homoj, plejparte loĝantoj de Tobolsko kaj apudaj distriktoj. Ĉio okazis sekrete<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 407 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La kondamnitoj mem ne estis informitaj pri la verdikto kaj eksciis pri ĝi nur surloke de la ekzekuto (por eviti eventualan reziston). Ekzemple la {{daton|14|10|1937}} estis mortpafitaj 217 homoj. La ekzekutoj okazis nokte: oni alportis prokuroron, kiu ordonis venigi kondamnitojn sur la korton, kie oni genuigis ilin, pafis je la nuko kaj poste je la tempio. La kadavrojn oni envolvis je brezento por ne malpurigi kamionojn kaj forveturigis. Vintre pro frostego granda parto de la ekzekutitoj estis enterigita apud la muro de arestejo, en nord-okcidenta angulo de la korto. Oni enfosis la korpojn malprofunde pro hasto, do printempe aperis enfaloj, el kiuj leviĝis kadavra odoraĉo, do oni devis alŝuti pli da tero. La parencoj de la ekzekutitoj estis informitaj ke tiuj estis kondamnitaj al 10 jaroj en puntendaroj sen rajto korespondi<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 408 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1941, post kiam [[Nazia Germanio]] atakis Sovetunion, al Tobolsko venis pluraj evakuitaj malliberuloj. Unu el ili rememoris ke veturado el [[Polocko]] ĝis Tobolsko daŭris 42 tagojn dum kiuj oni nutris la malliberulojn per salita fiŝaĵo, nokte forĵetante mortintojn el vagonoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 414 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1942 komenciĝis liberigado de ne-politikaj krimuloj kaj eksaj militistoj, sendotaj al armeo. En februaro 1942 NKVD aprobis novan instrukcion, kiu rajtigis la gardistojn kaze de atako aŭ fuĝo fare de malliberuloj pafi sen averto. Transportado de malliberuloj el Tjumeno al Tobolsko tiutempe okazis piedire, la marŝado okupis 12 ĝis 13 tagojn, gardistoj estis plejparte ne-politikaj malliberuloj. En tiu periodo komenciĝis konstruado de promenejoj (antaŭe malliberuloj promenis en la korto)<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 415 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|14|9|1945}} kaze de la fino de la [[Dua mondmilito]] estis aprobita ordono pri nova labortago de la prizona administracio: de la 10-a matene ĝis la 1-a nokte, kun paŭzo de la 5-a ĝis la 8-a vespere<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 416 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|14|8|1944}} estis establita [[Tjumena provinco]]. Tiutempe en ĝia teritorio troviĝis kvar prizonoj: N 1 en [[Tjumeno]], N 2 en Tobolsko (la eksa N 4), N 3 en [[Iŝimo]] (eksaj M3) kaj N 5 en Tobolsko<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 416 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|5|1947}} en Sovetunio estis nuligita [[mortopuno]], en paca tempo anstataŭigenda per 25-jara malliberigo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 420 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen pro kresko de amasa perforto en la malliberejoj en 1950 oni restarigis la mortopunon. Samjare komenciĝis transformado de la prizono N 3 en Tobolsko je la prizono de severa reĝimo ({{lang-ru|строгий режим}}). Ĝi estis destinita por aktivaj banditoj kaj persistaj rompantoj de mallibereja reĝimo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 429 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|13|1|1953}} la Prezidio de la [[Supera Soveto de Sovetunio]] aprobis ukazon, kiu enkondukis mortopunon aŭ longdaŭran malliberigon pro banditismo en la malliberejoj. Samtempe estis kreitaj specialaj puntendaroj por [[Rusa mafio|leĝuloj]], el kiuj plej "aŭtoritataj" estis subigitaj al la severa reĝimo — inter ili estis la Tobolska prizono N 3<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 434 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|3|3|1953}} mortis [[Stalin]] kaj estis proklamita vasta amnestio, kiu trafis 1,2 milionojn el 10 milionoj da malliberuloj. Ĝi tamen ne aplikeblis al homoj, kondamnitaj al punperiodo pli ol 5 jarojn longa pro kontraŭrevolucia agado, granda ŝtelado de "socialisma posedaĵo", banditismo kaj intencaj murdoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 435 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Pro tio kaj ankaŭ pro pli severa politiko rilate profesian krimularon, leĝuloj aranĝis tra la lando serion da kunvenoj ({{lang-ru|сходки}}), en kiuj estis decidite lanĉi serion da tumultoj postulante faciligi la reĝimon — "malfrostigi malliberejojn" ({{lang-ru|размораживать зону}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 439 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En septembro 1961 la sama prezidio aprobis novan ukazon, kiu interalie enkondukis novan sistemon de la malliberejoj: korekto-labora kolonio de ĝenerala reĝimo, tiu de pli forta reĝimpo, tiu de severa reĝimo, fermita prizono (kie povis esti ĝenerala kaj severa reĝimoj)<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 449 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de la [[1960-aj jaroj]] en [[RSFSR]] estis 13 fermitaj prizonoj ({{lang-ru|тюрьма}}), krimĵargone nomataj "ŝirmaĵo" ({{lang-ru|крытка}})). En ili troviĝis 0,7% de la malliberuloj. La plej severaj estis konsiderataj prizonoj en [[Zlatousto]] kaj Tobolsko. En la punkolonio de ĝenerala reĝimo la malliberulo rajtis ricevi po tri sendaĵoj jare, en tiu de pli forta reĝimo po du, en la severa kaj speciala reĝimo po unu, dum en la prizonoj sendaĵoj estis komplete malpermesitaj. Same pri leteroj: en la ĝenerala kolonio ili riceveblis senlime, en tiu de pli forta reĝimo po tri jare, en la severa reĝimo po du, en la speciala reĝimo kaj prizonoj eĉ ne unu<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 450 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Malliberuloj de la speciala reĝimo estis danĝeraj plurfojaj krimuloj, kondamnitaj al malliberigo por pli ol 5 jaroj kun pasigo de la unua punperiodo en la prizono, destinita por plej gravaj krimuloj (banditismo, amasaj tumultoj, [[monfalsado]], intencaj murdoj ktp). Ili havis striitajn vestojn, pro kio oni ĵargone nomis ilin "striitoj" ({{lang-ru|полосатые}}). Plej ofte ili laboris en siaj ĉeloj, ne estis kondukitaj al metiejoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 506 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭ ordono la Tobolska prizono devis akcepti ne pli ol {{unuo|1200}} malliberulojn. Ĝi havis du reĝimojn — ĝeneralan kaj severan. Normale ĉiuj novvenintoj trafis la severan reĝimon kaj nur post unu jaro oni decidis ĉu ili rajtos transiri al tiu ĝenerala aŭ ne. Priservadon de la prizono faris malliberuloj, kondamnitaj pro malgravaj krimoj, kaj subskribintaj konsenton fari tion; ili loĝis aparte, ne en la prizonaj ĉeloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 451 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La prizono estis rekonstruita. Ĉe la fenestroj aperis aldonaj kradoj — la tiel nomataj ĵaluzioj "tirharmoniko" ({{lang-ru|баян}}), do oblikvaj ŝtalaj lamenoj. Sur parto de eksteraj fenestroj oni instalis lignajn "ombrelojn", do el la ĉelo oni povis vidi nur kraditan ĉielon. Kanalizo plu mankis, do oni transportis kloakaĵojn per specialaj kamionoj. La prizono estis ĉirkaŭbarita per brika muro 628 metrojn longa kaj 5 metrojn alta. Haveblis 6 gardoturoj, el kiuj 5 estis brikaj. En ĉiu korpuso estis karceroj — solulaj ĉeloj, 1,5 x 2 metrojn grandaj, kun betona planko, ĉiam malsekaj aĉe stukitaj muroj kaj tabullito kiu nur nokte estis mallevita. El la karcero la malliberulo ne rajtis eliri eĉ al necesejo aŭ promenado. Fekujoj estis ŝtalaj, memfaritaj, kun fermiloj. Ventolado mankis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 452 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Por desinfektado gardistoj ofte ŝutis en la fekujon kloron, kiu eligis gason iritintan okulojn, gorĝon kaj nazon. El la vestoj la malliberulo rajtis havi nur maldikajn kotonajn jakon kaj pantalonon. Fenestroglacojn la malliberuloj kutime detruadis por ebligi ventoladon, do somere ilin atakis kuloj kaj vintre — malvarmo. Supon oni donis unufoje en du tagoj, en la alia tago, krimĵargone nomata "fluga" ({{lang-ru|лётный}}) la malliberulo ricevis nur panpecon kaj bolitan akvon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 453 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1966 oni tegis la karcerajn pordojn de interne per ŝtalaj platoj, truitaj tiel ke akraj rondoj estis turnitaj eksteren — por ke por malliberuloj estus dolore frapi ilin<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 461 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En aŭgusto 1970 finiĝis konstruado de subtera tunelo 200 metrojn longa, liganta arestejojn N 1, 2, 3 kaj metiejojn. Oni ordonis ke la malliberuloj marŝu al la metiejoj kaj banejo nur laŭ la tunelo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 468 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1972 la malliberulojn oni translokis al tri duetaĝaj korpusoj: la "blanka" (tie loĝis malliberuloj, kiuj laboris en la metiejoj, ĉefe trikante sakojn), la "enketa" (kie troviĝis enketitoj) kaj la "ruĝa" (el ruĝaj brikoj; tie troviĝis ĉefe malliberuloj rifuzintaj labori kaj persiste rompintaj la reĝimon, kaj leĝuloj). Ĉiu korpuso enspacigis po proksimume 400 homojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 474 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Promenado okazis en specialaj ejoj kun kradita plafono, do la malliberuloj povis vidi nur kraditan ĉielon. La promenado daŭris maksimume 30 minutojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 516 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La ĉeloj estis klasifikitaj je "bonaj" kaj "malbonaj" (ankaŭ nomataj "skabiaj", do {{lang-ru|чесоточные}}). La "bonaj" ĉeloj havis komunan elirejon, do oni malfermis samtempe po 10 ĉeloj kaj kondukis ĝis 100 malliberulojn laŭ la tunelo al la metiejoj, kie ili laboris ĝis vespere, ŝlositaj kaj kontrolataj. Pro neplenumo de la normo oni reduktis manĝoporcion, malpermesis aĉeti en prizona vendejo kaj enkarcerigis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 475 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Fine de la 1970-aj en la eksa preĝejo oni malfermis klubon por la personaro<ref name="preĝejo"/>. La personaro konsistis el du grupoj: atestitoj kaj dungitoj. La atestitoj laboris senpere kun la malliberuloj, plejparte tio estis gardistoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 459 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭ ordono de la Ministerio pri internaj aferoj N 11 de la {{dato|30|3|1970}} la gardisto ({{lang-ru|надзиратель}}) estis alinomita je kontrolisto ({{lang-ru|контролёр}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 468 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭ ordonoj de la {{dato|14|6|1957}} kaj N 370 de la {{dato|30|12|1971}}, ĉiuj malliberuloj estis dividitaj je taĉmentoj ({{lang-ru|отряд}}). En la Tobolska prizono respektiva ordono aperis la {{daton|29|12|1975}}, kiam la malliberuloj estis dividitaj je 9 taĉmentoj, kies estroj nomiĝis edukistoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 489 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La prizono fifamis pro kruela traktado de la prizonuloj fare de la personaro kaj malliberuloj, kiuj kunlaboris kun la administracio. Longan tempon en la prizono krom la tiel nomataj "kokinejoj" ({{lang-ru|курятники}}), kie troviĝis "mallevitoj" ({{lang-ru|опущенные}}), do seksperfortitaj malliberuloj) funkciis ankaŭ "premĉeloj" ({{lang-ru|пресс-камеры}}, {{lang-ru|пресс-хаты}}), kie malliberuloj-kunlaborantoj teroris aliajn malliberulojn lokitajn tie laŭ ordono de la administracio. La kunlaborantoj en tiuj ĉeloj estis nomataj "presantoj" ({{lang-ru|прессовщики}}) aŭ "viligantoj" ({{lang-ru|лохмачи}}). Se "baptano" ({{lang-ru|кум}}, do operacia prizonisto) suspektis ke iu el novvenintoj havas monon aŭ juvelojn, li metis lin al premĉelo, kie "presantoj" bategis kaj rabis lin. Plej ofte la valoraĵoj estis transportataj en stomako, pakitaj je celofano. Do "viligantoj" ligis la veninton al hejtilo instalita je muro kaj igis lin feki sur ĵurnalon ĝis ili konvinkiĝis ke la tuta enhavo de lia stomako aperis surpapere. Orajn dentokronojn ili elbatis aŭ eltiris. Ĉion ĉi ili fordonis poste al operacia prizonisto, kiu reciprokis ilin per cigaredoj kaj teo. Se li eksciis ke ili kaŝis ion, do la "premĉelo" estis likdivata kaj ĝiaj loĝantoj estis distribuataj laŭ aliaj premĉeloj kie ilin atendis la samaj turmentoj. En la [[1980-aj jaroj]] pri la premĉeloj laŭ neoficialaj kanaloj oni informis prokurorejon de Tjumena provinco, provincan administracion de malliberejoj kaj la provincan partian komitaton. Post tio la premĉeloj en la Tobolska prizono estis likviditaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 494–495 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|14|5|1988}}, tagon antaŭ alveno al Tobolsko de [[Nikolaj Riĵkov]], membro de [[Politburoo]] de la [[Centra Komitato de Komunista Partio de Sovetunio]], prezidanto de la Konsilio de Ministroj de Sovetunio, prizonuloj atakis kaj ostaĝigis 8 gardistojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 519–525 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ili postulis civilajn vestojn, monon kaj transporton, sed la prizonestro V. F. Rasskazov rifuzis ĉion kaj diris ke prefere li mitralos ilin ĉiujn, post kio ilin ekcelis mitraletistoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 526 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post tio ili postulis almenaŭ 10 botelojn da vodko, teon kaj manĝojn, sed li aprobis nur kvin, argumentante ke iliaj organismoj malkutimiĝis je alkoholaĵoj. Poste ili postulis ke la prizonestro drinku kun ili por konfirmi ke la vodko ne estas venenita, li venis akompane de gardistoj, drinkis kaj ordonis al ili iri po unuope al karceroj, kion ili plenumis, fordoninte memfaritajn pikilojn kaj tranĉilojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 527–528 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La ostaĝigo estis iniciita de leĝuloj, kiuj esperis per tio eksigi la prizonestron, post kies alveno reĝimo iĝis pli severa kaj ili estis izolitaj en aparta ejo, perdinte eblecon influi la aliajn malliberulojn. Sed Rasskazov ne estis eksigita kaj daŭrigis sian politikon. La tutan komunikadon kun la krimularo li faris per aŭtoritata leĝulo Avo Ĥasan, kio indignigis la aliajn leĝulojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 529 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|28|4|1989}} malliberulo V. M. Kuznecov ostaĝigis sukuristinon Ludmila Prisada, minacante murdi ŝin per memfarita pikilo. Li postulis alporti lian personan dosieron kaj ene de 72 horoj venigi la prizonestron, reprezentantojn de la Ministerio pri sano, KGB kaj prokurorejo de USSR. Antaŭe li plurfoje plendis ke li estas kondamnita malprave. Li havis kapcerban traŭmaton kaj estis psike malsana, pro kio li ne laboris. La prizonestro petis helpon de leĝulo Comaja laŭ kromnomo Ĉiĉo, promesinte ke la ostaĝiginto ne estos punita. Comaja eniris la ejon kaj postulis tuj liberigi la sukuristinon, argumentante ke sanservo estas sankta loko kaj atako kontraŭ ĝi estas atako kontraŭ la tuta malliberularo. Post 10 minutoj Kuznecov lasis la ostaĝinon kaj forkuris, post kio li estis enkarcerigita<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 530–533 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|31|7|1989}} oni decidis transloki la prizonon el Tobolsko al vilaĝo Ĥarpo en [[Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto]], kie estis konstruota prizono por leĝuloj kaj aŭtoritataj krimuloj kapabla akcepti 300 ĝis 500 homojn. Tiutempe post plia forfalo de la bordo falis la okcidenta muro de la prizono kaj ĝia stato ĝenerale estis konsiderata tro malbona kaj situo centre de la kreskanta urbo malkonvena, pri kio atestis daŭraj postuloj de lokaj aktivuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 536–537 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La prizono estis transdonita al la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]], kiu posedis ĝin ĝis 1994<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 538 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Poste ĝi estis transformita je muzeo. == Famaj malliberuloj == === Miĥail Miĥajlov === La {{daton|6|12|1861}} al punlaborejo tra Tobolsko sekvis [[Miĥail Larionoviĉ Miĥajlov]], rusia revoluciulo, poeto, tradukisto, publicisto. Li estis akuzita pri disvastigado de revolucia proklamo «Al la juna generacio» kaj kondamnita al punlaboroj en [[Orienta Siberio]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 27 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Li iĝis plej populara persono de la urbo, akceptinta vizitojn de almenaŭ 37 gastoj el loka elito. Ofte venis kaleŝoj, kiuj transportis lin al bankedoj, tagmanĝoj kaj vespermanĝoj dum kiuj li konversaciis kun lokaj elituloj kaj intelektuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 29 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Lia ĉelo estis ĉiam malfermita, nur foje la arestitoj mem fermis ĝin de interne per hoketo. La {{daton|27|1|1862}} li forlasis la urbon post solena tagmanĝo ĉe loka kolonelo, kiun ĉeestis pluraj elituloj. Oni permesis al li ne marŝi piede kun sia grupo, sed veturi en kaleŝo, sen katenoj kaj en propraj vestoj. Laŭdire oni disbatis liajn katenojn, kiujn poste oni vidis surtable ĉe vic-guberniestro Sokolov kun alkroĉita tabuleto sur kiu estis skribite: "Al aŭspicianto de subprematoj de Miĥajlov". Dum adiaŭo oni hurais, drinkis ĉampanon kaj eksterurbe la kaleŝon haltigis la vic-guberniestro por persone adiaŭi la politikan krimulon kaj enmanigi al li donacon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 30-31 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Pri tiuj rompoj de la mallibereja reĝimo en oktobro 1862 denuncis al la 3-a fako loka ĝendarmo Lanskij. La informoj atingis la imperiestron Aleksandron la 2-an kaj en marto 1863 komenciĝis enketado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 30-31 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>, kiu daŭris preskaŭ unu jaron dum rilata korespondado okazis ĝis 1867<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 33 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Respektivaj altranguloj estis punitaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Nikolaj Ĉerniŝevskij === Verkisto kaj revoluciulo [[Nikolaj Ĉerniŝevskij]] venis al la prizono la {{daton|5|6|1864}}<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Lokaj aŭtoritatoj estis grave timigitaj de la komisiono, enketinta "Miĥajlov-tagojn" en Tobolsko, do penis laŭeble plej rapide seniĝi je la fama arestito. La {{daton|13|6}} Ĉerniŝevskij estis sendita al [[Jakutsko]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Ĝem === Fine de 1984 al la prizono el vilaĝo [[Labitnango]] venis Jevgenij Petroviĉ Vasin laŭ kromnomo Ĝem. Li naskiĝis la {{daton|10|11|1951}} en la urbo [[Komsomolsko-ĉe-Amuro]] kaj jam estis kvinfoje kondamnita, 17 jarojn pasigis en malliberejoj<ref name="kaŭkazo">{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 497 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1976–1979 en la sama prizono li agitis la prizonulojn kontraŭ leĝuloj kaj propagandis "Union de Veraj Arestantoj" ({{lang-ru|Союз истинных арестантов}}), kiun li kreis. Pro tio li estis batita en unu el "bonaj" ({{lang-ru|порядочная}}) ĉeloj laŭ ordono de leĝuloj. Dum sia reveno li deklaris sin leĝulo, kvankam li estis kondamnita kelkfoje pro huliganaĵoj, traktataj de profesiaj krimuloj malestime, pro kio huliganoj nomiĝas "[[kormoranoj]]" ({{lang-ru|бакланы}} aŭ {{lang-ru|бакланьё}}) kaj ne estis kronita<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 499 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En alia tempo li estus severe punita, sed tiutempe okazis granda malkontento inter la profesiaj krimuloj kaŭzita de ekstrema dominado de kaŭkazanoj en la plej alta krimularo. Ekzemple komence de la [[1970-aj jaroj]] en la prizono estis sep leĝuloj, el kiuj kvin (Ĥasan, Koka, Ĉizo, Vaĥtang, Dato) estis kaŭkazanoj kaj nur du (Donec, Jakutjonok) ne<ref name="kaŭkazo"/>. Pro tio la aŭtoritata leĝulo Dato la Taŝkenta ({{lang-ru|Дато Ташкентский}}) esprimis opinion ke por eviti en [[Rusia Fora Oriento|Fora Oriento]] konflikton inter leĝuloj kaj lokaj aŭtoritataj krimuloj, estus bone havi tie lokan leĝulon. Li sendis al la aliaj leĝuloj troviĝintaj en la Tobolska prizono sekretan mesaĝon ({{lang-ru|малява}}), en kiu petis ilin pritrakti la aferon diplomatie<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 500 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Fine Ĝem ricevis rekomendon de leĝulo Koka kaj la {{daton|2|10|1985}} estis kronita, kvankam ĉiuj atendis ke oni deklaros lin "aĉulo" ({{lang-ru|негодяй}}). Ekde tiam Koka iĝis lia "baptinto" ({{lang-ru|крёстный отец}}). En julio 1987 Ĝem estis liberigita, do leĝuloj laŭ malnova tradicio sendis al ĉiuj ĉeloj teon por ke la malliberuloj trinku [[ĉifiro]]n (ekstreme fortan teon) je la sano de Ĝem kaj deziru al li bonan vojon. Fine de septembro 2001 li estis denove arestita en Komsomolsko-ĉe-Amuro kaj akuzita pri organizado de ekbruligo de la kafejo "Ĉarodejka" pro kio pereis ok adoleskuloj. La {{daton|23|10|2001}} li mortis en la arestejo en [[Ĥabarovsko]], laŭ oficiala konkludo — pro akuta [[korinfarkto]]. Por funebri kaj adiaŭi lin venis pli ol {{unuo|2000}} krimuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 501 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Aliaj === Menciindas ankaŭ Aslan Usojan laŭ kromnomo ''Ded Ĥasan'' ({{lang-ru|Дед Хасан}}, do ''Avo Ĥasan''), unu el plej aŭtoritataj leĝuloj de la ska Sovetunio. Li ĉiam marŝis kun apogbastono kaj ofte komunikis kun la prizonestro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 497 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Fuĝoj == Fuĝoj okazis foje, sed preskaŭ ĉiam oni kaptis la fuĝintojn post kelkaj horoj, maksimume tagoj. En la Rusia imperio printempe ĉiam venis cirkuleroj de la Ĉefa Prizona Administracio pri «Kontraŭfuĝaj agoj». Kaze de fuĝo oni ĉiam komencis enketadon transdonotan al juĝejo. Kulpuloj estis maldungataj, oni adiciis ilian salajron kaj forprenis kaŭcion, kiun devis fari ĉiu novdungita gardisto (minimume 10 rubloj). Se malliberuloj estis sendataj en granda grupo por labori ekster la prizono unu gardisto ricevis fusilon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 223 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Oni devis skrupule kaj regule esplori ĉelojn, batante kradojn per maleo kaj glitigante tranĉilojn laŭ la kradoj. Se haveblis eĉ eta breĉeto, klingo haltis ĉe ĝi, post kio oni esploris tiun lokon pli atente<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 224 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de la [[1920-aj jaroj]] funkciis sistemo de kolektiva respondeco, kiam grupoj da malliberuloj garantiis revenon de siaj samvilaĝanoj post forpermeso. Post la unua fuĝo sekvis aldona puntempo, post la dua povis esti mortpuno<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 375 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Nokte de la 10-a al la 11-a de septembro 1893 je la 1-a horo el punlabora prizono N 1 tra subfoso fuĝis sep malliberuloj, kiuj eliris sur placo apud la preĝejo de Cirilo kaj Metodo. Gardistoj rimarkis ilin, ekpafis kaj mortigis unu, la aliaj forkuris. La subfoso komenciĝis sub tabullitoj en la ĉelo N 7 kaj daŭris je pli ol 40 saĵenoj ({{unuo|85,34|m}}), tra kvin brikaj muroj kun fundamentoj, korto kaj prizona preĝejo. Dum traserĉado oni trovis subtere pliajn 11 homojn, kiuj estis preparintaj fuĝi. La enketado malkovris ke la subfoso estis kreata dum jaroj, el kiuj tri lastaj monatoj estis plej intensaj. Renkontine fundamenton oni fosis profunden sub ĝin, do la subfoso kelkloke estis tre profunda. Paŝon post paŝo en la ĉelo N 7 kolektiĝis ĉiuj 36 malliberuloj, kiuj planis fuĝi tiel<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La 12-an de septembro je la 10-a nokte apud vilaĝo Durinina ({{lang-ru|Дурынина}}) estis kaptita dua fuĝinto. Tri aliaj eniris vilaĝon Novosjolova (apud vilaĝo Aremzjani), sed estis forpelitaj de hundoj, perdiĝis en arbaro, malsategis kaj du el ili planis murdi la trian, pli junan, por manĝi lin, sed hazarde ili eliris al ĉasista dometo ĉe rivero Turtas, kie ili trovis panon, buteron, fusilojn kaj boatojn. Dum posta marŝo du pli aĝaj malliberuloj tiom ĝenis la junan ke li fuĝis de ili, venis al vilaĝo Filatovo kaj rakontis pri situo de siaj akompanoj. La 15-an de oktobro lastaj tri fuĝintoj estis kaptitaj en Bronnikova vilaĝaro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97-98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|22|9|1907}} grupo de punlaboruloj dum noktado en vilaĝo Kutarbitka (30 km for de Tobolsko) provis fuĝi, sed gardistoj ekpafis kaj 23 el 33 malliberuloj estis mortigitaj, 5 gardistoj vunditaj. Kvin postvivintaj malliberuloj estis juĝitaj kaj kondamnitaj al po 10 tagoj de solula karcero kaj pliaj ses monatoj de punlaboroj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 177-178 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|13|7|1916}} fuĝis malliberulo Miĥail Redkin, kiu estis sekvan tagon kaptita dum grimpi malsupren de la mallibereja preĝejo. Dum enketado oni eltrovis ke al la fuĝo lin instigis eksa supra gardisto Dmitrijev, kiu helpe de alia gardisto konvinkis lin fari tion. La gardistoj esperis ke pro tio estos maldungita prizonestro Dorengovskij, kiun ili malŝatis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 279-280 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|9|8|1974}} tri malliberuloj fuĝis raminte la nordan rezervan pordegon per kamiono [[ZIL-131]]. Ŝtala kablo, streĉita antaŭ la pordego, damaĝis la motoron kaj fortranĉis la stirejon, do post 200 metroj la kamiono haltis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 485 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Surstrate la fuĝintoj trovis alian kamionon, [[ZIL-157]] el kiu ili elĵetis ŝoforon-soldaton. La areo estis blokita, milico ĉasis la fuĝintojn ĉie, oni lanĉis helikopteron<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 486 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Fine oni decidis alivesti la persekutantojn civile kaj sendi al arbaro kun bastokorboj enmane kvazaŭ por kolekti fungojn. La plano "Fungokolektantoj" ({{lang-ru|Грибники}}) sukcesis kaj la {{daton|15|8}} la fuĝintoj mem aliris la kaptogrupon, konsiderante ilin lokaj kamparanoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 487 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|20|12|1987}} kvin prizonuloj fuĝis tra subtera koridoro, kiun ili fosis dum kvar monatoj. Ĝi komenciĝis en elektroŝranko en metiejo, iris vertikale 4 metrojn suben, sekvis horizontala pasejo 14 metrojn longa, poste 4 metrojn ĝi iris oblikve, sume 22 metrojn. Ĉiutage la fuĝintoj fosis po 20-30 cm. Ili planis fuĝi printempe, kiam vetero estos pli varma, sed finis la fosadon pli frue, do decidis ne prokrasti, timante ke la koridoro estos malkovrita. Ĉirkaŭ la 3-a nokte ili eliris surteren en korto, 10 metrojn for de proksima gardoturo, kaj ŝanĝis siajn vestojn al tiuj civilaj el apuda stokejo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 509 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post kiam ilia foresto estis rimarkita, prizonistoj longan tempon ne povis trovi enirejon de la koridoro, ĝis finfine al ili helpis malliberulo el "humiligitoj" ({{lang-ru|обиженный}}, do seksperfortita pario)<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 513 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Sekvan tagon ili ĉiuj estis kaptitaj en la urbo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 514 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Literaturo == * {{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 560 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }} {{projektoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Katorgo]] * [[Tobolska kremlo]] == Referencoj == {{referencoj|2}} [[Kategorio:Malliberejoj en Rusio]] [[Kategorio:Muzeoj en Tobolsko]] [[Kategorio:Muzeoj-malliberejoj]] [[Kategorio:Aperis en 1855]] jw0tazzitddsn3hjdkiomqy9w4t1j17 9369136 9369129 2026-05-09T09:40:07Z RG72 11847 /* Rusia imperio */ 9369136 wikitext text/x-wiki {{Informkesto alta konstruaĵo |nomo = Tobolska prizono |plia nomo = {{lang-ru|Тобольский тюремный замок}} |bildo = Turemniy_zamok.JPG <!--Bazaj datoj--> |loko = [[Tobolsko]], [[Tjumena provinco]], [[Rusio]] |de = 1841 |ĝis = 1855 |malfermo = la {{daton|25|11|1855}} |rekonstruo = |malkonstruo = |statuso = muzeo |konstrustilo = [[Novklasika arkitekturo|novklasikismo]] |arkitekto = V. V. Vejgel <!--Uzado--> |uzado = [[prizono]] (1855–1990), [[oficejo]] (1990–1994), [[muzeo]] (ekde 1994) |loĝejoj = |proprietulo = Tjumena Provinca Muzeo de Ivan Slovcov <!--Teĥnikaj datoj--> |alteco = |pinta alteco = |tegmenta alteco = |etaĝoj = 3 |liftoj = |areo = {{unuo|6400}} <!--Adreso--> |adreso = placo Krasnaja, 5, konstruaĵo 1, [[Tobolsko]], [[Tjumena provinco]], [[Rusio]] |poŝtokodo = 626152 <!--Situo --> |latitudo = 58.1205 |longitudo = 68.1500 |regiono-ISO = RU-TYU |tersituo = Tobolsko/Tjumena provinco/Rusio }} '''Tobolska prizono''' ({{lang-ru|Тобольская тюрьма|aŭ=Тобольский тюремный замок}}) estas eksa [[malliberejo]], kiu situas en [[Tobolsko]] kaj funkciis de 1785 ĝis 1989, post kiam ĝi estis provizore transdonita al la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] kaj en 1994 transformita je la ŝtata muzeo. == Priskribo == [[Dosiero:Muzeo de la Tobolska prizono 05.jpg|maldekstre|eta|Gravuraĵo de la prizono.]] [[Dosiero:Арестантский корпус №1 с церковью Александра Невского.jpg|maldekstre|eta|Arestejo N 1.]] [[Dosiero:Коридор Арестантского корпуса №1.jpg|eta|maldekstre|Koridoro de la arestejo N 1.]] [[Dosiero:Тюремный замок двор.JPG|maldekstre|eta|Prizona korto.]] [[Dosiero:Informo pri la siberia bagno (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|maldekstre|eta|Informo pri la siberiaj punlaborejoj.]] [[Dosiero:Katenoj (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|maldekstre|eta|Katenoj.]] [[Dosiero:Malliberulaj ĉemizo kaj katenoj (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|eta|Malliberulaj ĉemizo kaj katenoj.]] [[Dosiero:Pordo (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|eta|Pordo de prizona ĉelo.]] [[Dosiero:Manekeno de gardisto (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|maldekstre|eta|Manekeno de gardisto.]] [[Dosiero:Manekeno de malliberulo en ĉelo (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|eta|Manekeno de malliberulo en ĉelo.]] [[Dosiero:Preĝejo (Muzeo de la Tobolska prizono) 01.jpg|maldekstre|eta|Preĝejo de Aleksandro Nevskij.]] [[Dosiero:Muzeo de la Tobolska prizono 01.jpg|eta|Romkatolika preĝejo.]] [[Dosiero:Singagogo (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|eta|Prizona singagogo.]] [[Dosiero:Sinagogo (Muzeo de la Tobolska prizono) 04.jpg|eta|Prizona singagogo.]] [[Dosiero:Moskeo (Muzeo de la Tobolska prizono) 06.jpg|maldekstre|eta|Prizona moskeo.]] [[Dosiero:Moskeo (Muzeo de la Tobolska prizono) 01.jpg|maldekstre|eta|Prizona moskeo.]] [[Dosiero:Listo de ekzekutitoj (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|eta|Listo de ekzekutitoj.]] [[Dosiero:Pordoj (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|eta|Koridoro kaj pordoj.]] [[Dosiero:Ekspliko pri ĉelo (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|maldekstre|eta|Ekspliko pri ĉelo.]] [[Dosiero:Ĉelo (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|eta|Prizona ĉelo.]] La prizono situas sur la nord-okcidenta rando de Troickij kabo ({{lang-ru|Троицкий мыс}}), ĉe ties nord-okcidenta rando, sur la granda Katedrala placo ({{lang-ru|Соборная площадь}}), kaj okupas tutan kvartalon. Ĝia fasado sin turnas al la placo kaj la muroj sekvas laŭlonge de la bordo de la rivero [[Irtiŝo]]. En orienta parto troviĝas kontoro tra kiu iras arka enirejo. En la muroj de la arko situas deĵorejo kaj super ĝi estis ĉambro de la prizonestro. En la unua korto staras trietaĝa italstila hospitalo, en kies unua etaĝo situis kuirejo kaj aliaj servoj dum la aliaj etaĝoj estis destinitaj por la malsanuloj, medicinistoj kaj apoteko. Laŭlonge de la hospitalo, paralele al la suda kaj norda muroj iras unuetaĝaj korpusoj, ĉiu el kiuj havas po kvar grandaj ejoj por distribuotaj arestitoj. Ambaŭflanke tiujn korpusojn konektas 16 ĉeloj por enketataj arestitoj kaj diversaj servoj. En la interna korto situas duetaĝa gotika konstruaĵo kun 20 ĉambroj kaj 28 ĉeloj, kie troviĝis malliberuloj. En ĝi troviĝas ankaŭ preĝejo de [[Aleksandro Nevskij]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 14 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ekzistis la tiel nomata "sekreta koridoro", en kiu oni tenis la plej danĝerajn politikajn krimulojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Krom ordinaraj ekzistis ankaŭ "varma karcero", kie malliberulo apenaŭ povis spiri<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 197 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tio estis mallarĝa (du paŝojn vasta), longa kaj komplete malluma ĉambro, malantaŭ unu el ĝiaj muroj troviĝis forno. Kutime punperiodo en "varma karcero" daŭris tri tagojn. Mebloj kaj ventolado mankis, malliberulo povis nur stari aŭ sidi sur ŝtona planko<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 209 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Historio == === Estiĝo === Tradicie al malliberejoj en Siberio venis punlaboruloj, ĉar la aliaj malliberuloj restis ne pli ol 300 km for de la centro de respektiva gubernio en [[Eŭropa Rusio]]. Komence oni akceptis kaj distribuis la punlaborulojn en la urbo [[Verĥoturje]], kie tiucele fine de la [[17-a jarcento]] estis konstruita aparta korto; poste aperis la Tjumena distribua prizono<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 7 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|16|4|1781}} imperiestra ordono preskribis establi en ĉiuj gubernioj labordomojn por personoj, akuzitaj pri ŝteloj, rabado kaj friponado. Tiutempe en Tobolsko jam funkciis ligna malliberejo, kiu grave kadukiĝis. Ĉefguberniestro Jevgenij Kaŝkin, vizitinte la urbon, elektis tiucele brikan konstruaĵon, kreitan por malsanaj militistoj en 1776 je oferoj de bonfarantoj laŭ ordono de guberniestro Denis Ĉiĉerin. La {{daton|9|6|1784}} li prezentis respektivan peton al la imperiestrino kaj en 1785 la ejo estis rekonstruita. En 1808 aperis imperiestra ordono pri konstruado de prizonoj en ĉiuj gubernioj de la [[Rusia imperio]]. Tiutempe dezajno de la nova prizono en Tobolsko jam estis kreita, sed mankis mono por konstrui ĝin<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 8–9 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|1|6|1837}} Tobolskon vizitis carido Aleksandr Nikolajeviĉ, estonta imperiestro [[Aleksandro la 2-a (Rusio)|Aleksandro la 2-a]]. Li interalie vizitis la malliberejon kaj promesis helpon pri konstruado de nova prizono. Jam en novembro urba arkitekto Vajgel finis la dezajnon de la prizono por 250 malliberuloj kaj 500 distribuotaj arestitoj. La projekto estis aprobita en 1838, la arkitekto premiita kaj promociita, sendita al la urbo [[Permo]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 10 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Por la konstruado oni elektis terenon sur Triunua kabo, ĉe ties nord-okcidenta rando, sur la granda Katedrala placo ({{lang-ru|Соборная площадь}}), kiu kreiĝis post rekonstruo de la muroj de la [[Tobolska kremlo]] en 1782 kaj malkonstruo de la kaduka Triunua preĝejo ({{lang-ru|Троицкая церковь)}}. La konstruado estis prokrastita pro manko de financado kaj komenciĝis nur en 1841. Gubernia arkitekto Suvorov, kiu gvidis la laborojn, en julio 1842 ricevis dankleteron de la estraro, sed jam en januaro 1843 komenciĝis enketado pri liaj eventualaj fiagoj, sekve de kiu en 1844 li estis punita kaj elpostenigita, do la konstruadon daŭrigis nova gubernia arkitekto D. S. Ĉernenko, kiu en 1856 post la fino de la konstruado estis premiita de la ordeno de Sankta Stanislao de la 3-a grado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 11 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Sume oni elspezis tiucele 130 mil arĝentajn rublojn. La {{daton|25|11|1855}} okazis solena sanktigo de la prizono, kiu okupis {{nombro|3000}} kvadratajn [[saĵeno]]jn ({{unuo|6400|m|2}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 13 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Rusia imperio === En 1863 ĉe la Ministerio pri internaj aferoj estis kreita komisiono pri reformado de malliberejoj, kiu interalie proponis enkonduki devigajn laborojn. En 1875 oni decidis aranĝi en Tobolsko tri civilajn prizonojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 58 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|20|11|1876}} en aparta konstruaĵo sur la sama tereno estis malfermita la Tobolska punlabora prizono por 550 homoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 60 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1878 finiĝis rekonstruado de eksa ŝtata vinkelo, surbaze de kiu estis malfermita punlabora prizono N 2. Ambaŭ prizonoj akceptis krimulojn, kondamnitajn pro gravaj krimoj. 50% de la malliberuloj estis kondamnitaj pro murdoj, la aliaj pro ekbruligoj, seksperfortoj, gravaj vundoj, raboj ktp, ofte kaŭzintaj mortojn, do sume nombro de kondamnitaj pro (ne)intencaj murdoj atingis 90%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 64 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La punlaboruloj estis dividataj je du grupoj: testataj ({{lang-ru|испытуемые}}) kaj pliboniĝantaj ({{lang-ru|исправляющиеся}}). La unuan grupon trafis kondamnitaj al pli ol 15 jaroj da punlaboroj. Kondamnitaj al senfina punlaboro devis pasigi en la klaso de testatoj 8 jarojn, kondamnitaj al 20 jaroj estis testataj dum 5 jaroj, kondamnitaj al 15 ĝis 20 jaroj — 4 jarojn, al 12 ĝis 15 jaroj — 2 jarojn, al 6 ĝis 12 jaroj — 1,5 jarojn, al 4 ĝis 6 jaroj — 1 jaron, al 2 ĝis 4 jaroj — 6 monatojn, al malpli ol du jaroj — tri monatojn. Neplenkreskuloj, kies punperiodo estis reduktita je triono ricevis ankaŭ same reduktitan testadon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 171–172 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Dum la testoperiodo la punlaboristo devis surporti [[kateno]]jn tage kaj nokte. Post certa tempo, kaze de bona konduto, li rajtis peti pri forigo de katenoj. De printempo ĝis la fino de aŭtuno, kiam okazis plejparto de la fuĝoj, oni razis al la testataj malliberuloj duonon de la kapo kaj katenis iliajn piedojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 65 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Grandan parton de la malliberularo konsistigis kaŭkazanoj, kiuj ne konis metiojn, nek kutimis al ili<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 163 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La prizono konsistis el du ĉefaj fakoj: la juĝata ({{lang-ru|подсудное}}) kaj la distribua ({{lang-ru|пересыльное}}). En la granda duetaĝa korpuso troviĝis juĝataj kaj arestitaj. Ili estis klasifikitaj laŭ aĝo, genro, socia rango kaj tipo de krimoj. En unuetaĝaj korpusoj, kiuj situis ambaŭflanke de la ĉefa korpuso, troviĝis distribuotaj malliberuloj kaj propravole akompanantaj ilin infanoj, kiuj loĝis kun ili. En la korto situis aparta nobela fako, kiu konsistis el sep etaj ĉambroj kaj aparta korto. En nobelaj ĉambroj haveblis lito, tableto, kuseno, litotuko kaj matraco. En la ĉefa korpuso troviĝis 28 ĉeloj, kie ĉe du kontraŭaj muroj staris lignaj tabullitoj kaj meze de la ĉambro staris granda tablo. La tabullitoj estis plejparte sen litaĵoj, anstataŭ kiuj estis uzataj vestoj de la arestantoj mem. Malmultaj havis matracon, drapan litotukon kaj kusenon ŝtopitan je basto. Je angulo staris portebla fekujo, kutime ne kovrita — oni uzis ĝin nokte, ventoltubo de tiu ĉi loko iris eksteren<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 206 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Printempe kaj aŭtune, kiam pro elbordiĝo de riveroj ne eblis forsendi malliberulojn al iliaj destinlokoj, la prizono estis superplena kaj enhavis ĝis pli ol mil malliberulojn. En tiu tempo ĝis triono da ili dormis surplanke aŭ sub tabullitoj, kaj iuj eĉ sur la korto<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 17–18 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Iuj malliberuloj estis aldone punataj per ĉenado al muro, por kio oni enmuntis en muro preskaŭ planknivele ŝtalan ringon, al kiu oni kroĉis ĉenon tri [[arŝino]]jn ({{unuo|2,3|m}}) longan, kies alia finaĵo kroĉiĝis al katenoj. De tempo al tempo oni permesis transloki la ĉenon de unu kruro al alia. Ĉenperiodo daŭris ĝis kvin jaroj. En 1857 en la prizono troviĝis 18 ĉenitaj malliberuloj je aĝo de 40 ĝis 70 jaroj. Oni ne rajtis ĉeni la nobelojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la [[19-a jarcento]] reĝimo estis jena. Ĉiutage je la 6-a matene sonis vekilo kaj oni malfermis la ĉelojn. La gardistoj ne kontrolis, ĉu malliberuloj plu dormas aŭ ne, nek instigis ilin al matena preĝo. Arestitoj kiuj havis sukeron kaj teon, prenis ladajn teujojn kaj iris al kuirejo trinki teon. Ĝis vespero la malliberuloj rajtis libere promeni tra la korto kaj prizono aŭ resti en la ĉeloj. Virinoj estis pli strikte kontrolataj kaj rajtis promeni nur unu aŭ du fojojn semajne dum la alian tempon ili lavis la prizonon kaj uniformon de la malliberuloj. Je la 2-a okazis tagmanĝo, por kio kelkaj malliberuloj iris kun bareloj al kuirejo kie oni verŝis tien supon en nelimigita kvanto kaj donis teon. Je la 5-a sekvis vespermanĝo, je la 6-a okazis kontrolado kaj fermo de la ĉeloj<ref name="Rive18">{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 18 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post la [[Rusia revolucio de 1905]] venis nova prizonestro Ivan Semjonoviĉ Mogilov ({{lang-ru|Могилёв}}), kiu striktigis la reĝimon. Somere je la 5-a, vintre je la 6-a matene oni vekis la malliberulojn, post kio gardistoj levis kaj fiksis al muroj la tabullitojn, do ĝis la 8-a vespere la malliberuloj ne povis kuŝi sur ili. Post kontrolado de ĉeesto oni donis al ili bolitan akvon kaj panon, dum teon kaj sukeron ili devis aĉeti proprakoste. Poste laborintaj malliberuloj iris al metiejoj dum la aliaj restis en la ĉeloj. Je la 12-a okazis tagmanĝo el supo, je la 5-a vespermanĝo el kaĉo kun 1 [[zolotniko]] da butero. Je la 8-a okazis vespera kontrolado, post kio la tabullitoj malleviĝis kaj komenciĝis dormotempo. Tage kaj nokte la ĉeloj estis fermitaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 202 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Promenado okazis dufoje tage po 1,5 horoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 209 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Estis malpermesite apliki korpopunojn al virinoj kaj ĉeni ilin al ĉarumoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 96 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Banejon oni vizitis unufoje en du semajnoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 185 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Folkloristo kaj publicisto [[Wilhelm Harteveld]], vizitinta la prizonon somere 1908, tiel priskribis Ivan Mogilov: {{Citaĵo |teksto = Tio estis alta, maldika homo, proksimume 40 jarojn aĝa, kun stranga vizaĝesprimo. Tio estis esprimo de timo aŭ de atendo. Rimarkindaj ankaŭ estis la okuloj: elstaraj kaj de vitra, morta kolornuanco. Eĉ ne unu fojon dum nia tuta renkontiĝo tiu ĉi esprimo ŝanĝiĝis. |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio [1913]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Каторга и бродяги Сибири |lasta = Гартевельд |unua = В.Н. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1913 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Дело |loko = Moskvo |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 41 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> |origina teksto = Это был высокий, худощавый человек, также лет 40, с каким-то странным выражением лица. Это было выражение не то испуга, не то ожидания чего-то. Замечательны были и глаза: выпученные и с каким-то стеклянным, мертвым оттенком. Ни разу во время всего нашего знакомства это выражение не менялось. }} En la prizono haveblis propra sacerdoto, ricevanta salajron. Li ne nur prizorgis la kredantojn, sed ankaŭ instruis legi senalfabetulojn kaj konversaciis kun malliberuloj pri spiritaj kaj moralaj aferoj. Administracio konstatis ke malliberuloj malemas al religio, la preĝejon vizitas devige, malŝatas pastraron kaj rememoras pri la religio nur kaze de grandaj festoj<ref name="Rive18"/>. Judoj konvertiĝintaj al ortodoksismo, rajtis peti premion je 15 ĝis 30 arĝentaj rubloj<ref name="Rive26"/>. Pri instruado la pastron helpis du oficiroj. Tamen malliberuloj malvolonte lernis alfabeton, preferante lerni metiojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 53 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Inkojn oni donis dufoje monate por skribi leterojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 208 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de la [[20-a jarcento]] situacio ŝanĝiĝis kaj malgraŭ manko de lernejo malliberuloj lernis volonte, kutime alfabetuloj senpage instruis senalfabetulojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 265 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En punlaboraj prizonoj mankis preĝejoj, do oni kondukis malliberulojn al la preĝejo en la ĉefa prizono. Laŭvoje ili ofte komunikiĝis kun aliaj malliberuloj kaj urbanoj, interŝanĝis noticojn kaj aĵojn ktp. Por eviti tion en 1886 en ambaŭ punlaboraj prizonoj estis aranĝitaj kapeloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 73 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1898 ses solulaj ĉeloj en la punlabora prizono N 1 estis transformitaj je preĝoĉambroj — por katolikoj oni aranĝis la katolikan kun ikono de [[Virgulino de Ĉenstoĥovo]], por protestantoj — luteranan preĝejon. Muzikiloj aŭ korusoj en ili mankis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 204 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la punlabora prizono N 2 estis preĝoĉambroj por judoj kaj islamanoj, kien oni venigis ilin el aliaj malliberejoj dum fastoj kaj gravaj religiaj festoj, kiam oni ankaŭ klopodis kuiri manĝaĵojn laŭajn al la postuloj de tiuj ĉi religioj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 117 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En julio 1906 en la punlabora prizono N 2 estis 127 ne-ortodoksuloj. Dum ortodoksaj fastoj ili ankaŭ devis manĝi fastajn nutraĵojn aŭ mendi aliajn proprakoste<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 162 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laboro estis propravola kaj konsistis ĉefe en mastrumado de la prizono. Metiistoj povis labori en metiejoj, plenumante mendojn de la prizono, de gardistoj (kutime senpage) kaj el la urbo<ref name="Rive18"/>. Komence de la 19-a jarcento 30% de metiista gajno iris al la metiisto (el ili 15% restis en lia konto kaj 15% estis uzataj por mendoj en la urbaj butikoj). Interalie funkciis artmetiejo, kies pentraĵojn volonte aĉetadis urbanoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 208 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Oni povis tiutempe labori ankaŭ ekster la prizono — purigi stratojn, ripari pontojn ktp. Kutime en la metiejoj laboris 10–20 homoj, en la urbo — 30. Laborintaj en la urbo kutime ne ricevis pagon, do faris tion por havi eblecon vidi eksteran mondon, renkontiĝi kun konatoj kaj ofte drinki<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 19 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1888 oni anstataŭigis aĉetadon de vestoj per ilia farado de malliberuloj mem<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 81 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1891 oni postulis anstataŭigi ledajn ŝuojn de malliberuloj per iuj ajn pli ĉipaj, eĉ per [[bastoŝuo]]j se necesos, por ŝpari monon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1895 venis kiel malliberuloj du metiistoj el [[Pollando]] (tiutempe parte en la Rusia imperio)<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 106 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>, do la {{daton|1|7|1897}} oni malfermis drapan metiejon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 114 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>, kiu provizis drapon al malliberuloj kaj la eksteruloj, sekve de kiu drapo-prezo en Tobolsko falis je 30%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 110 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|8|7|1905}} la punlabora prizono N 2 forbrulis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 144–145 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>, ĉe tio estis detruitaj ankaŭ la drapfabriko kaj metiejoj. Tio eĉ pli komplikis la situacion, ĉar leĝo malpermesis al la malliberuloj labori ekster la prizono, dum la metiejoj ene de ĝi forbrulis. Estis malpermesitaj kvereloj, kartoj, [[damoj]] kaj aliaj ludoj, fumado, ludado je muzikaj instrumentoj kaj posedado de ili, ĵuroj, damnoj, riproĉoj, tentaj paroloj, sekretaj paroloj, kurtenoj apartigantaj litojn, drinkado, transdonado de nutraĵoj kaj leteroj ktp. Malliberuloj rompis la regulojn, lerte kaŝante malpermesitajn aĵojn. Ŝtelado estis aktive praktikata, speciale multe oni priŝtelis junajn malspertajn malliberulojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 19 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La prizonestro rajtis meti arestanton en karceron, kie oni nutris lin per nuraj akvo kaj pano, por periodo de unu ĝis ses tagoj. Korpaj kaj kelkaj aliaj punoj aplikeblis nur je permeso de policestro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 15 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La prizonestro rajtis ordoni ĝis 100 vergojn, do ekzemple prizonestro Mogilov komence de la 20-a jarcento ĉiam preskribis 99 por eviti kverelojn kun punatoj kaze de miskalkulado. La punojn plenumis tiutempe du malliberuloj, ambaŭ eksaj policistoj, detenataj aparte de la aliaj malliberuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 203 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Se gardisto trovis ĉe arestanto monon, kiu ne estis deklarita, li devis konfiski ĝin por konservado. Ĉe tio je la unua fojo por malliberula kaso estis forprenataj 25%, je la dua fojo — 50% kaj je la tria fojo — 100%<ref name="Rive26">{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 26 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Malliberuloj ofte havis fermitajn kestegojn ({{lang-ru|сундук}}), en kiuj ili kaŝis malpermesitajn aĵojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 42 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La forsendata grupo da malliberuloj ({{lang-ru|партия}}) estis dividata je dekopoj ({{lang-ru|десяток}}) subestre de dekestroj ({{lang-ru|десятник}}), kiuj subiĝis al la ĉefo ({{lang-ru|староста}}) elektata de la tuta grupo. Administracio pri ekzilitoj ({{lang-ru|Приказ о ссыльных}}) aprobis la ĉefon kaj poste neniu oficiro, akompananta la grupon ({{lang-ru|партия}}), rajtis anstataŭigi lin — por tio necesis decido de la tuta malliberula grupo. Grupoj estis forlasantaj Tobolskon unufoje semajne, vendrede. Antaŭ foriro oni dividis ilin je la virina, setlista ({{lang-ru|поселенцы}}) kaj katena ({{lang-ru|кандальная}}). La virina grupo estis sendata kutime unufoje monate. Post ĝi marŝis fraŭloj, kvankam ofte la grupoj intermiksiĝis post forlasi la urbon, speciale pro resaniĝintaj malliberuloj kiuj forlasis hospitalojn kaj aliĝis al la marŝo laŭvoje. Kutime la marŝo el Tobolsko ĝis la ordonita punloko okupis 1 ĝis 1,5 jaron, sed tiu tempo ne estis kalkulata kiel puntempo — la kalkulado komenciĝis post alveno al la fina punkto. Laŭvoje malliberuloj ofte vendis preskaŭ ĉiujn siajn havaĵojn, inkluzive uniformon kaj poste petis la novan dirinte ke la malnova perdiĝis aŭ estis ŝtelita. Gardistoj vergis ilin pro tio, foje pugnobatis, sed fine ili ĉiam ricevis novajn vestojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 21 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post kiam uzperiodo de aĵoj, preskribita je normoj, finiĝis, ili iĝis posedaĵo de malliberulo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 57 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Malliberuloj konsideris tiajn marŝojn la plej malfacila periodo de sia puntempo. Oni rajtis preni kun si ne pli ol 30 funtojn de personaj aĵoj, kies elekteblo ankaŭ estis limigita. Antaŭ forlaso de la prizono kaj eniro en ĝin okazis skrupula traserĉado dum kiu malliberuloj devis meti ĉiujn vestojn, ŝuojn kaj aĵojn surteren kaj stari subĉiele, ofte po 3–4 horoj, foje sub pluvo. Plej striktaj reguloj funkciis se grupon de malliberuloj akompanis oficiro, ĉar tiukaze gardistaro fervore kaj rigore sekvis la regulojn. Normale de Tjumeno al Tobolsko oni marŝis 13 tagojn, el kiuj du pasigis ripozante tutan tagon ({{lang-ru|днёвка}}. Normale oni marŝis po 25 [[versto]]j tage, do je tiu distanco estis lokitaj marŝejoj ({{lang-ru|этапки}}). Gardistaro fakte povis agi arbitre, ĉar laŭvoje iu ajn ekstera kontrolo mankis. Laŭdire foje grupo el 25 malliberuloj ebriigis gardistojn, post kio kelkaj krimuloj provis fuĝi, sed la gardistaro ĝustatempe rekonsciiĝis, kaptis ilin kaj buĉis la tutan grupon, poste raportinte pri sukcese ĉesigita fuĝoprovo kun provo senarmigi la gardistaron. Alian fojon malliberuloj (ĉefe politikaj) dum ripozado en vilaĝo [[Pokrovskoje (Tjumena provinco)|Pokrovskoje]] ebriigis la gardistojn kaj ankaŭ ebriaj marŝadis tra la setlejo kantante revoluciajn kantojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 268–269 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Malliberulojn ofte akompanis infanoj, plejparte ĝis kvin jarojn aĝaj. En 1855 tra la prizono iris 662 infanoj, el kiuj 236 aĝis malpli ol 5 jarojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 23 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Por prizorgi infanojn, kiuj ofte restis orfoj, oni kreis orfejon. En 1857 komenciĝis konstruado de la duetaĝa brika orfejo kaj en 1862 ĝi estis finita. La solena malfermo okazis la {{daton|30|1|1865}}. Ĝi akceptis infanojn ĝis 14 jarojn aĝajn. La infanoj estis dividitaj je du grupoj: en la unua estis kompletaj orfoj aŭ gefiloj de patrinoj kiuj propravole akompanis siajn edzojn kaj mortis laŭvoje; en la dua estis gefiloj de vivantaj malliberuloj. Ili lernis metiojn, la prizona sacerdoto instruis al ili legi kaj skribi<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 25 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1884 en la prizono estis 108 infanoj, kiuj troviĝis kun la gepatroj en aparta fako. Nur 6 el ili lernis legi kaj skribi<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 68 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tempo, kiun malliberulo pasigis en hospitalo, ne estis kalkulata en lia punperiodo, do malliberuloj laŭeble evitis tion, prokastante kuracadon ĝis ekstreme malbona sanstato<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 53 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Multaj punlaboruloj, ĉefe venintaj el [[Kaŭkazio]] kaj [[Turkestano]], havis [[tuberkulozo]]n kaj kontaĝis aliajn malliberulojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 128 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En hospitaloj malsanuloj ankaŭ restis en katenoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 199 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post la [[Rusia revolucio de 1905]] la reĝimo mildiĝis kaj malliberuloj profitis tion. Sufiĉe ofte ili mem vundis sin por enhospitaliĝi kaj ĝui bonan nutradon. Ekzemple ili faris flanojn el [[kalko]] kaj metis ilin sur la korpon sub katenoj por kaŭzi haŭtvundojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 210 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Gardistoj komence estis militistoj, sed en 1865 aperis ordono de la senato pri anstataŭigo de militistoj per dungitoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 41 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1897 en la prizono devis esti 25 gardistoj kaj 300 malliberuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 115 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1897 aperis telefona linio, kiu interligis ĉiujn postenojn kaj kazernojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 113 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|22|10|1905}} al Tobolsko venis manifesto pri amnestio de la politikaj malliberuloj. Sed ĝi koncernis nur 8 prizonulojn, el kiuj nur 4 estis liberigendaj dum la aliaj nur ricevis duonigon de la punlabora tempo. Sekvan tagon oni deklaris la manifeston al la prizonuloj, sed la amnestiitoj rifuzis forlasi la malliberejon sen la aliaj 4 kamaradoj kaj alvokis ĉiujn al striko. La {{daton|24|10}} la malliberuloj demetis la katenojn kaj malkaŝe ignoris la reĝimon dum soldatoj-gardistoj simpatiis al ili. Multaj malliberuloj havis tranĉilojn kaj iuj eĉ pafilojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 151–152 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La guberniestro akompane de du soldataj rotoj venis al la prizono, kie la malliberuloj postulis plibonigon de vivkondiĉoj kaj forigon de la katenoj; li akceptis ĉion krom la lasta postulo, kiu tamen jam estis plenumita sen ajna permeso. La {{daton|25|10}} 4 liberigitaj prizonuloj eliris la prizonon kaj estis varme akceptitaj de la urbanoj. Tamen la restintaj prezentis pliajn postulojn, minacante per ribelo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольск |lasta = Копылов |unua = Д. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Прибыльский Ю. П. |redaktinto = Акулич Е. М. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2007 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тобольск — Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-009-5 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 99 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|14|12}} la politikaj malliberuloj postulis venigi al ili sacerdoton kaj igis lin plenumi diservon omaĝe al la [[decembristoj]]; ekde tiu tago ili rifuzis labori<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольск |lasta = Копылов |unua = Д. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Прибыльский Ю. П. |redaktinto = Акулич Е. М. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2007 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тобольск — Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-009-5 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 100 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|31|12}} (laŭ aliaj informoj la {{daton|23|12}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольск |lasta = Копылов |unua = Д. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Прибыльский Ю. П. |redaktinto = Акулич Е. М. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2007 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тобольск — Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-009-5 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 101 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> en Tobolsko estis deklarita militstato<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 153 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En januaro 1906 venis du soldataj rotoj el Tjumeno, kun kies subteno oni restarigis la ordon en la prizono. La malliberuloj estis denove katenitaj, posedantoj de armiloj estis vergitaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 154–157 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En majo 1907 oni komencis venigi al Tobolsko punlaborulojn de Eŭropa Rusio: la manlaboristojn oni metis en la prizonon N 1, intelektulojn — en la prizonon N 2. Tiuj lastaj ekde komenco protestis, postulante plibonigon de siaj kondiĉoj, alportadon de gazetoj kaj libroj, rendevuojn ktp, sed la tumultoj estis subpremitaj. La {{daton|14|7}} oni vergis politikajn malliberulojn Stepan Generalov, Karl Karklin kaj Oskar Kron, kio ŝokis la arestitojn. Sekvan tagon politikaj malliberuloj el la prizono N 2 deklaris al la prizonestro, ke tiu ofendo estos purigenda per sango. Sekvan tagon okazis ribelo, dum kies subpremado unu malliberulo estis mortigita kaj kelkaj vunditaj. La {{daton|26|7}} prizonestro Bogojavlenskij estis pafmortigita surstrate<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольск |lasta = Копылов |unua = Д. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Прибыльский Ю. П. |redaktinto = Акулич Е. М. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2007 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тобольск — Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-009-5 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 108–109 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En januaro 1908 grupo da prizonuloj en la punlabora prizono N 1 ekribelis kaj dum tumulto murdis gardiston. Oni kondamnis 13 el ili al pendumado, la aliajn al 15 jaroj da punlaboroj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 187–192 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|10|4}} ili estis pendumitaj en la prizona korto fare de malliberuloj-volontuloj kaj sepultitaj en mastruma korto en nigraj lignaj ĉerkoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 195 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|21|5|1917}} ili estis elterigitaj kaj sekvan tagon solene sepultitaj en tombejo dum ceremonio gvidata de loka filio de la [[Socialista Revolucia Partio]] kaj akompanata de reprezentantoj de ortodoksa, juda, katolika kaj luterana komunumoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 301 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Serĉado de la restaĵoj estis pena kaj komplika, ĉar gardistoj ne diris ilian precizan situon, do dum la serĉado estis hazarde trovitaj korpoj de du aliaj ekzekutitoj, unu el kiuj ankaŭ estis membro de tiu ĉi partio kaj partoprenis eksproprietigojn. La ceremonio okazis kun religiaj ritoj kaj simboloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 301–303 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{JULGREGDATO|02|9|1909|akuzativo=jes}} sur placo apud la prizono estis pafmurdita prizonestro Ivan Mogilov ({{lang-ru|Могилёв}}). Lin mortigis per [[revolvero]] ekzilita rezervita matroso Nikolaj Ŝiŝmarev ({{lang-ru|Николай Шишмарев}}), pafinta per kugloj venenitaj per [[striknino]]. Li diris ke venis el la vilaĝo [[Berjozovo]] por plenumi verdikton de la [[Socialista Revolucia Partio]], en kiu li membras, kaj ke li observadis la prizonestron dum du semajnoj. La verdikton faris la Ufa provinca komitato de la partio<ref name="Tobolsk112"/>. Tio estis parto de la tutlanda ondo de teroro — en 1906–1909 rusiaj teroristoj murdis ekster prizonoj 84 gardistojn, 88 prokurorojn kaj administrantojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 217–221 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ŝiŝmarev estis kondamnita al mortopuno, sed la {{daton|13|8}} prenis [[Kalia cianido|kali-cianidon]] (laŭ aliaj informoj — [[morfino]]n)<ref name="Tobolsk112">{{citaĵo el libro |titolo = Тобольск |lasta = Копылов |unua = Д. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Прибыльский Ю. П. |redaktinto = Акулич Е. М. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2007 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тобольск — Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-009-5 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 112 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> kaj mortis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 226–227 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post la [[februara revolucio]] guberniestro Ordovskij-Tanajevskij vizitis la prizonon kie li kunvenis kun reprezentantoj de la ĉeloj. Li informis politikajn prizonulojn pri situacio kaj promesis plu liveri novaĵojn per prizonestroj. Li esprimis sian esperon ke la malliberuloj ne komplikos la aferon kaj ili reciprokis lin ĵurinte per sia "punlaborula kaj malliberula vorto" ({{lang-ru|честное каторжное и арестантское слово}}) ke ili ne faros tion<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 289–290 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|8|3}} al Tobolsko venis telegramo pri amnestio por la politikaj malliberuloj, deklarita la {{daton|4|3}} de la [[Portempa Registaro de Rusio]]. Aŭtoritatoj devis ankaŭ aranĝi ilian veturadon al [[Peterburgo]] aŭ iuj ajn aliaj lokoj, kiujn liberigitoj elektos<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 291 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Sekvan tagon je la 7-a matene la guberniestro venis al la prizono, gratulis politikajn malliberulojn kaj petis ilin influi la aliajn prizonulojn por ke ĉio okazu trankvile. La malliberuloj formis grupojn po 200 homoj, elektis estrojn kaj ĵuris per "honesta punlaborula vorto" ke ili kondutos kviete. Negocistoj financis loĝadon kaj nutradon de la liberigitoj, kiuj ankaŭ ricevis eblecon sendi telegramojn al parencoj kun marko "urĝe"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 292 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Poste prokuroro konkludis ke 68 homoj estis liberigitaj malĝuste kaj devas esti revenigitaj al la prizono, sed loka administracio rifuzis tion<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 293–294 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ne-politikaj krimuloj ricevis nur faciligon de la reĝimo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 295 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Interalie gardisto ekde nun renkontinte malliberulojn surstrate aŭ en prizonaj kortoj dum vizitoj de altranguloj devis krii ne "kapvestojn for!" ({{lang-ru|шапки долой!}}), sed "senmove, kapvestojn forprenu!" ({{lang-ru|смирно, шапки снять!}}). La {{daton|20|3}} oni decidis forigi de sur la placo monumenton omaĝe al la murdita prizonestro Mogilov<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 297 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Aŭtune 1917 en la malliberejoj de la urbo restis 121 homoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 307 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|9|6}} ĝis la {{daton|11|6|1918}} la urbon forlasis bolŝevistaj aŭtoritatoj kaj nokte la {{daton|19|6|1918}} ĝin eniris taĉmento de la Siberia Provizora Registaro subestre de Kazagrandi. Ruĝarmeanoj ne sukcesintaj fuĝi ĝustatempe estis kaptitaj, vergitaj, turmentitaj kaj metitaj en la prizonon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 318 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En oktobro en la prizono estis jam pli ol {{unuo|1000}} malliberuloj, inter kiuj multis ankaŭ ruĝarmeanoj. La {{daton|18|10}} eksplodis ribelo. Malliberuloj senarmigis gardistojn kaj malfermis la ĉelojn. Se ŝlosiloj ne troveblis tuj, ili prenis lignajn benkojn sur kiuj sidiĝis po tri homoj kaj ramis la pordojn ĝis tiuj malfermiĝis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 322–324 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen gardistoj sciigis per telefono pri la ribelo kaj venintaj taĉmentoj malebligis al la ribelintoj eliri eksteren tra pordegoj kaj fendoj kreitaj en la muroj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 324 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Sekvan tagon taĉmentoj eniris la prizonon kaj ĝis la 8-a matene la ribelo estis subpremita. Fuĝis nur tri partoprenintoj, du el kiuj estis baldaŭ kaptitaj kaj mortpafitaj. Sume pereis 57, estis vunditaj 20 kaj malaperis 47 ribelintoj el {{unuo|1044}}<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 325 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Unu gardisto estis murdita, kelkaj vunditaj. Laŭ aliaj datumoj oni mortpafis pli ol 100 ribelulojn, multaj estis mortpafitaj jam post esti kaptitaj. Milittribunalo juĝis 33 ribelulojn, el kiuj 32 estis konsideritaj ne juĝeblaj, ĉar la juĝo traktis tion kiel ne ribelon, sed fuĝoprovon, kio estis ekster ĝia kompetenco. Ripeta juĝo absolvis ĉiujn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 326 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Sovetunio === La {{daton|3|9|1919}} divizio de la armeo de [[Aleksandr Kolĉak]] subestre de kolonelo Bordzilovskij ĉesis defendi Tobolskon kaj retiriĝis malsupren laŭ rivero Irtiŝo. La urbon eniris la 51-a pafista divizio de la Ruĝa Armeo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 333 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La prizono restis, sed estis transformita je tendaro de devigaj laboroj. Oni deklaris kiel la ĉefan celon reedukadon de erarintaj kamparanoj kaj proletoj. Unu el lokaj aŭtoritatoj dum malfermo de teatro en la tendaro la {{daton|7|11|1920}} komparis la malliberejon kun ĉaro sur kiu oni sidigas lamulojn kaj postrestintojn kiuj ne kapablas memstare marŝi al la venko. La saman ideon esprimis alia oratoro, komunisto Ĵiznev<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 344 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Se la sovetia potenco plu aplikas perforton, se ĝi ankoraŭ ne disbatis kradojn en la malliberejoj — tio okazas pro neceso, tio estas ne subpremado de la popolaj amasoj, sed por ke malforta aŭ postrestinta homo povu rekonsciiĝi, konkludi rezultojn de sia vivo. |aŭtoro = Ĵiznev |verko = |origina teksto = Если Советская власть и применяет насилие, если она еще и не разбила решетки в тюрьмах, — то это по необходимости, не угнетение народных масс, а для того, чтобы слабый или отсталый человек мог одуматься, подвести итоги. }} La teatro estis malfermita en la eksa preĝejo<ref name="preĝejo">{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 476 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|14|2|1921}} en la tendaro estis 255 malliberuloj, el kiuj 93 estis juĝotaj enketitoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 347 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|22|2|1921}} Tobolskon eniris ribelintaj kamparanoj subestre de V. M. Ĵeltovskij. Komenciĝis arestoj de komunistoj kaj de aliaj subtenantoj de la sovetia potenco, kiuj plenigis la prizonon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 351 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En tiu periodo en la prizono estis mortpafitaj 65 homoj, ofte post kruelaj torturoj. Vespere la {{daton|6|4}} la Ruĝa Armeo komencis decidan sturmon de Tobolsko kaj post du tagoj la 343-a regimento subestre de Lunev kaj taĉmento de speciala destino okupis la urbon. La {{daton|8|4}} je la 6-a matene iliaj trupoj eniris Tobolskon, kaptinte ĉirkaŭ {{unuo|5000}} ribelulojn kaj liberiginte 250 prizonulojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 352 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Oni alvokis ĉiujn fuĝintajn el la tendaro post la alveno de la ribeluloj reveni propravole kaj senpune, minacante mortpafi la aliajn post kaptado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 353 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|18|4}} speciala komisiono esploris 45 kadavrojn de malliberuloj mortigitaj en la prizono de ribeluloj kaj konstatis ke plejmulto de la kadavroj havas po 30 ĝis 60 vundojn — pikajn, foje hakajn, multaj ostoj estis rompitaj (parte dumvive), ĉiuj vundoj estis faritaj per bajonetoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 359 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Oni kreis la Labordomon ({{lang-ru|Рабочий дом}}) kaj koncentrejon ({{lang-ru|концентрационный лагерь}}), el kiuj la unua akceptis malliberulojn kondamnitajn al ĝis 3 jaroj, la dua — tiujn kun verdiktoj pli ol 3 jarojn longaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 360 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La malliberuloj devis labori po 8 horojn tage kaj memstare financi la funkciadon de la malliberejoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 362 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Estro de la Labordomo iĝis Zinovjev, antaŭe estrinta la saman institucion en Tjumeno, kvankam en lia karakterizo estis menciitaj pluraj liaj mankoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 366 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Kamarado Zinovjev havas tre mallarĝan politikan evoluon, sed tio ĝis certa grado kompenciĝas per kora rilato al komunismo. Samtempe videblas ankaŭ forta strebo al arbitrado, kies sekvo iĝas nepripensitaj fuŝoj en laboro. Krome li havas fortan inklinon al konsumado de alkoholaĵoj, pri kio eĉ haveblas dokumentaj datumoj, liveritaj de la Tjumengubĉeka. |aŭtoro = |verko = |origina teksto = Тов. Зиновьев имеет очень узкое политическое развитие, но это до некоторой степени покрывается сердечным отношением к коммунизму. В то же время видно и яркое стремление к своевольству, следствием чего являются необдуманные промахи в работе. Кроме того имеет сильную склонность к употреблению спиртных напитков, в чем даже имеются документальные данные, доставленные Губчекой. }} La {{daton|1|11|1922}} la koncentrejo estis likvidita, restis nur la Korektiga Domo ({{lang-ru|Исправдом}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 380 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En aprilo 1923 oni malfermis prizonan izolejon ({{lang-ru|тюремный изолятор}}), kien el la Tjumena kaj Iŝima korektigaj domoj estis sendataj rekulpiĝintoj {{lang-ru|рецидивисты}}) por pli strikta izolado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 381 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1925 en la lando estis kreitaj 5 politikaj izolejoj: en [[Suzdalo]], [[Jaroslavlo]], [[Ĉelabinsko]], [[Verĥneuralsko]] kaj Tobolsko. Tio estis malliberejoj por membroj de opoziciaj partioj, poste ankaŭ por komunistoj. Punperiodoj estis 3 ĝis 5 jaroj, reĝimo sufiĉe milda. Oni rajtis sendi al tiuj lokoj malliberulon nur surbaze de aparta ordono. Somere de 1925 malliberuloj de la Tobolska politika izolejo alvokis politikajn malliberulojn de la lando kaj la mondan komunumon subteni ilian lukton por speciala statuso. En la magazino "Socialista informilo" ({{lang-ru|Социалистический вестник}}) aperis ilia malferma letero titolita "De vive entombigitaj" ({{lang-ru|От заживо погребенных}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 386 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1934 post establo de [[NKVD]], ĉiuj malliberejoj estis transdonitaj de la Popola Komisariato pri Justico al NKVD. La {{daton|11|11|1935}} per ordono N 00403 la izolejoj kaj politikaj izolejoj de NKVD denove eknomiĝis ''tjurma'' ({{lang-ru|тюрьма}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 403 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la [[1930-aj jaroj]] la Tobolska prizono ĉiam spertis problemojn pri malsufiĉo de personaro. Laŭ normo tie devis labori 238 homoj, sed fakte estis nur 134, do oni deĵoris po 15 horojn tage, uzis tiucele malliberulojn kondamnitajn pro etaj krimoj ktp<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 405 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|31|7|1938}} popola komisaro de NKVD [[Nikolaj Jeĵov]] subskribis la [[NKVD-ordono n-ro 00485|ordonon N 0447]] "Pri operaco pri reprezalioj kontraŭ eksaj [[Kulako|kulakoj]], krimuloj kaj aliaj kontraŭsovetiaj elementoj", per kiu normalaj juĝejoj estis anstataŭigitaj per "triopoj" ({{lang-ru|тройка}}). En la triopo membris prezidanto de loka NKVD, prokuroro kaj la unua sekretario de provinca, regiona aŭ respublika partia komitato. Por ĉiu regiono estis ordonite trovi kaj puni certan nombron de "malamikoj", klasifikitaj je la 1-a kaj 2-a kategorioj. La unua grupo devis esti pafekzekutita, la dua kondamnita al 8 ĝis 10 jaroj da malliberigo. La pafekzekutoj estis tasko de respektivaj malliberejoj kaj devis okazi ene de 3 ĝis 5, maksimume 10 tagoj. Sole en la administra korto de la Tobolska prizono estis pafmortigitaj {{unuo|2500}} homoj, plejparte loĝantoj de Tobolsko kaj apudaj distriktoj. Ĉio okazis sekrete<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 407 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La kondamnitoj mem ne estis informitaj pri la verdikto kaj eksciis pri ĝi nur surloke de la ekzekuto (por eviti eventualan reziston). Ekzemple la {{daton|14|10|1937}} estis mortpafitaj 217 homoj. La ekzekutoj okazis nokte: oni alportis prokuroron, kiu ordonis venigi kondamnitojn sur la korton, kie oni genuigis ilin, pafis je la nuko kaj poste je la tempio. La kadavrojn oni envolvis je brezento por ne malpurigi kamionojn kaj forveturigis. Vintre pro frostego granda parto de la ekzekutitoj estis enterigita apud la muro de arestejo, en nord-okcidenta angulo de la korto. Oni enfosis la korpojn malprofunde pro hasto, do printempe aperis enfaloj, el kiuj leviĝis kadavra odoraĉo, do oni devis alŝuti pli da tero. La parencoj de la ekzekutitoj estis informitaj ke tiuj estis kondamnitaj al 10 jaroj en puntendaroj sen rajto korespondi<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 408 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1941, post kiam [[Nazia Germanio]] atakis Sovetunion, al Tobolsko venis pluraj evakuitaj malliberuloj. Unu el ili rememoris ke veturado el [[Polocko]] ĝis Tobolsko daŭris 42 tagojn dum kiuj oni nutris la malliberulojn per salita fiŝaĵo, nokte forĵetante mortintojn el vagonoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 414 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1942 komenciĝis liberigado de ne-politikaj krimuloj kaj eksaj militistoj, sendotaj al armeo. En februaro 1942 NKVD aprobis novan instrukcion, kiu rajtigis la gardistojn kaze de atako aŭ fuĝo fare de malliberuloj pafi sen averto. Transportado de malliberuloj el Tjumeno al Tobolsko tiutempe okazis piedire, la marŝado okupis 12 ĝis 13 tagojn, gardistoj estis plejparte ne-politikaj malliberuloj. En tiu periodo komenciĝis konstruado de promenejoj (antaŭe malliberuloj promenis en la korto)<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 415 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|14|9|1945}} kaze de la fino de la [[Dua mondmilito]] estis aprobita ordono pri nova labortago de la prizona administracio: de la 10-a matene ĝis la 1-a nokte, kun paŭzo de la 5-a ĝis la 8-a vespere<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 416 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|14|8|1944}} estis establita [[Tjumena provinco]]. Tiutempe en ĝia teritorio troviĝis kvar prizonoj: N 1 en [[Tjumeno]], N 2 en Tobolsko (la eksa N 4), N 3 en [[Iŝimo]] (eksaj M3) kaj N 5 en Tobolsko<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 416 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|5|1947}} en Sovetunio estis nuligita [[mortopuno]], en paca tempo anstataŭigenda per 25-jara malliberigo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 420 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen pro kresko de amasa perforto en la malliberejoj en 1950 oni restarigis la mortopunon. Samjare komenciĝis transformado de la prizono N 3 en Tobolsko je la prizono de severa reĝimo ({{lang-ru|строгий режим}}). Ĝi estis destinita por aktivaj banditoj kaj persistaj rompantoj de mallibereja reĝimo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 429 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|13|1|1953}} la Prezidio de la [[Supera Soveto de Sovetunio]] aprobis ukazon, kiu enkondukis mortopunon aŭ longdaŭran malliberigon pro banditismo en la malliberejoj. Samtempe estis kreitaj specialaj puntendaroj por [[Rusa mafio|leĝuloj]], el kiuj plej "aŭtoritataj" estis subigitaj al la severa reĝimo — inter ili estis la Tobolska prizono N 3<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 434 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|3|3|1953}} mortis [[Stalin]] kaj estis proklamita vasta amnestio, kiu trafis 1,2 milionojn el 10 milionoj da malliberuloj. Ĝi tamen ne aplikeblis al homoj, kondamnitaj al punperiodo pli ol 5 jarojn longa pro kontraŭrevolucia agado, granda ŝtelado de "socialisma posedaĵo", banditismo kaj intencaj murdoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 435 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Pro tio kaj ankaŭ pro pli severa politiko rilate profesian krimularon, leĝuloj aranĝis tra la lando serion da kunvenoj ({{lang-ru|сходки}}), en kiuj estis decidite lanĉi serion da tumultoj postulante faciligi la reĝimon — "malfrostigi malliberejojn" ({{lang-ru|размораживать зону}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 439 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En septembro 1961 la sama prezidio aprobis novan ukazon, kiu interalie enkondukis novan sistemon de la malliberejoj: korekto-labora kolonio de ĝenerala reĝimo, tiu de pli forta reĝimpo, tiu de severa reĝimo, fermita prizono (kie povis esti ĝenerala kaj severa reĝimoj)<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 449 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de la [[1960-aj jaroj]] en [[RSFSR]] estis 13 fermitaj prizonoj ({{lang-ru|тюрьма}}), krimĵargone nomataj "ŝirmaĵo" ({{lang-ru|крытка}})). En ili troviĝis 0,7% de la malliberuloj. La plej severaj estis konsiderataj prizonoj en [[Zlatousto]] kaj Tobolsko. En la punkolonio de ĝenerala reĝimo la malliberulo rajtis ricevi po tri sendaĵoj jare, en tiu de pli forta reĝimo po du, en la severa kaj speciala reĝimo po unu, dum en la prizonoj sendaĵoj estis komplete malpermesitaj. Same pri leteroj: en la ĝenerala kolonio ili riceveblis senlime, en tiu de pli forta reĝimo po tri jare, en la severa reĝimo po du, en la speciala reĝimo kaj prizonoj eĉ ne unu<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 450 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Malliberuloj de la speciala reĝimo estis danĝeraj plurfojaj krimuloj, kondamnitaj al malliberigo por pli ol 5 jaroj kun pasigo de la unua punperiodo en la prizono, destinita por plej gravaj krimuloj (banditismo, amasaj tumultoj, [[monfalsado]], intencaj murdoj ktp). Ili havis striitajn vestojn, pro kio oni ĵargone nomis ilin "striitoj" ({{lang-ru|полосатые}}). Plej ofte ili laboris en siaj ĉeloj, ne estis kondukitaj al metiejoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 506 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭ ordono la Tobolska prizono devis akcepti ne pli ol {{unuo|1200}} malliberulojn. Ĝi havis du reĝimojn — ĝeneralan kaj severan. Normale ĉiuj novvenintoj trafis la severan reĝimon kaj nur post unu jaro oni decidis ĉu ili rajtos transiri al tiu ĝenerala aŭ ne. Priservadon de la prizono faris malliberuloj, kondamnitaj pro malgravaj krimoj, kaj subskribintaj konsenton fari tion; ili loĝis aparte, ne en la prizonaj ĉeloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 451 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La prizono estis rekonstruita. Ĉe la fenestroj aperis aldonaj kradoj — la tiel nomataj ĵaluzioj "tirharmoniko" ({{lang-ru|баян}}), do oblikvaj ŝtalaj lamenoj. Sur parto de eksteraj fenestroj oni instalis lignajn "ombrelojn", do el la ĉelo oni povis vidi nur kraditan ĉielon. Kanalizo plu mankis, do oni transportis kloakaĵojn per specialaj kamionoj. La prizono estis ĉirkaŭbarita per brika muro 628 metrojn longa kaj 5 metrojn alta. Haveblis 6 gardoturoj, el kiuj 5 estis brikaj. En ĉiu korpuso estis karceroj — solulaj ĉeloj, 1,5 x 2 metrojn grandaj, kun betona planko, ĉiam malsekaj aĉe stukitaj muroj kaj tabullito kiu nur nokte estis mallevita. El la karcero la malliberulo ne rajtis eliri eĉ al necesejo aŭ promenado. Fekujoj estis ŝtalaj, memfaritaj, kun fermiloj. Ventolado mankis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 452 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Por desinfektado gardistoj ofte ŝutis en la fekujon kloron, kiu eligis gason iritintan okulojn, gorĝon kaj nazon. El la vestoj la malliberulo rajtis havi nur maldikajn kotonajn jakon kaj pantalonon. Fenestroglacojn la malliberuloj kutime detruadis por ebligi ventoladon, do somere ilin atakis kuloj kaj vintre — malvarmo. Supon oni donis unufoje en du tagoj, en la alia tago, krimĵargone nomata "fluga" ({{lang-ru|лётный}}) la malliberulo ricevis nur panpecon kaj bolitan akvon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 453 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1966 oni tegis la karcerajn pordojn de interne per ŝtalaj platoj, truitaj tiel ke akraj rondoj estis turnitaj eksteren — por ke por malliberuloj estus dolore frapi ilin<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 461 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En aŭgusto 1970 finiĝis konstruado de subtera tunelo 200 metrojn longa, liganta arestejojn N 1, 2, 3 kaj metiejojn. Oni ordonis ke la malliberuloj marŝu al la metiejoj kaj banejo nur laŭ la tunelo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 468 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1972 la malliberulojn oni translokis al tri duetaĝaj korpusoj: la "blanka" (tie loĝis malliberuloj, kiuj laboris en la metiejoj, ĉefe trikante sakojn), la "enketa" (kie troviĝis enketitoj) kaj la "ruĝa" (el ruĝaj brikoj; tie troviĝis ĉefe malliberuloj rifuzintaj labori kaj persiste rompintaj la reĝimon, kaj leĝuloj). Ĉiu korpuso enspacigis po proksimume 400 homojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 474 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Promenado okazis en specialaj ejoj kun kradita plafono, do la malliberuloj povis vidi nur kraditan ĉielon. La promenado daŭris maksimume 30 minutojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 516 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La ĉeloj estis klasifikitaj je "bonaj" kaj "malbonaj" (ankaŭ nomataj "skabiaj", do {{lang-ru|чесоточные}}). La "bonaj" ĉeloj havis komunan elirejon, do oni malfermis samtempe po 10 ĉeloj kaj kondukis ĝis 100 malliberulojn laŭ la tunelo al la metiejoj, kie ili laboris ĝis vespere, ŝlositaj kaj kontrolataj. Pro neplenumo de la normo oni reduktis manĝoporcion, malpermesis aĉeti en prizona vendejo kaj enkarcerigis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 475 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Fine de la 1970-aj en la eksa preĝejo oni malfermis klubon por la personaro<ref name="preĝejo"/>. La personaro konsistis el du grupoj: atestitoj kaj dungitoj. La atestitoj laboris senpere kun la malliberuloj, plejparte tio estis gardistoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 459 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭ ordono de la Ministerio pri internaj aferoj N 11 de la {{dato|30|3|1970}} la gardisto ({{lang-ru|надзиратель}}) estis alinomita je kontrolisto ({{lang-ru|контролёр}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 468 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭ ordonoj de la {{dato|14|6|1957}} kaj N 370 de la {{dato|30|12|1971}}, ĉiuj malliberuloj estis dividitaj je taĉmentoj ({{lang-ru|отряд}}). En la Tobolska prizono respektiva ordono aperis la {{daton|29|12|1975}}, kiam la malliberuloj estis dividitaj je 9 taĉmentoj, kies estroj nomiĝis edukistoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 489 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La prizono fifamis pro kruela traktado de la prizonuloj fare de la personaro kaj malliberuloj, kiuj kunlaboris kun la administracio. Longan tempon en la prizono krom la tiel nomataj "kokinejoj" ({{lang-ru|курятники}}), kie troviĝis "mallevitoj" ({{lang-ru|опущенные}}), do seksperfortitaj malliberuloj) funkciis ankaŭ "premĉeloj" ({{lang-ru|пресс-камеры}}, {{lang-ru|пресс-хаты}}), kie malliberuloj-kunlaborantoj teroris aliajn malliberulojn lokitajn tie laŭ ordono de la administracio. La kunlaborantoj en tiuj ĉeloj estis nomataj "presantoj" ({{lang-ru|прессовщики}}) aŭ "viligantoj" ({{lang-ru|лохмачи}}). Se "baptano" ({{lang-ru|кум}}, do operacia prizonisto) suspektis ke iu el novvenintoj havas monon aŭ juvelojn, li metis lin al premĉelo, kie "presantoj" bategis kaj rabis lin. Plej ofte la valoraĵoj estis transportataj en stomako, pakitaj je celofano. Do "viligantoj" ligis la veninton al hejtilo instalita je muro kaj igis lin feki sur ĵurnalon ĝis ili konvinkiĝis ke la tuta enhavo de lia stomako aperis surpapere. Orajn dentokronojn ili elbatis aŭ eltiris. Ĉion ĉi ili fordonis poste al operacia prizonisto, kiu reciprokis ilin per cigaredoj kaj teo. Se li eksciis ke ili kaŝis ion, do la "premĉelo" estis likdivata kaj ĝiaj loĝantoj estis distribuataj laŭ aliaj premĉeloj kie ilin atendis la samaj turmentoj. En la [[1980-aj jaroj]] pri la premĉeloj laŭ neoficialaj kanaloj oni informis prokurorejon de Tjumena provinco, provincan administracion de malliberejoj kaj la provincan partian komitaton. Post tio la premĉeloj en la Tobolska prizono estis likviditaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 494–495 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|14|5|1988}}, tagon antaŭ alveno al Tobolsko de [[Nikolaj Riĵkov]], membro de [[Politburoo]] de la [[Centra Komitato de Komunista Partio de Sovetunio]], prezidanto de la Konsilio de Ministroj de Sovetunio, prizonuloj atakis kaj ostaĝigis 8 gardistojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 519–525 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ili postulis civilajn vestojn, monon kaj transporton, sed la prizonestro V. F. Rasskazov rifuzis ĉion kaj diris ke prefere li mitralos ilin ĉiujn, post kio ilin ekcelis mitraletistoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 526 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post tio ili postulis almenaŭ 10 botelojn da vodko, teon kaj manĝojn, sed li aprobis nur kvin, argumentante ke iliaj organismoj malkutimiĝis je alkoholaĵoj. Poste ili postulis ke la prizonestro drinku kun ili por konfirmi ke la vodko ne estas venenita, li venis akompane de gardistoj, drinkis kaj ordonis al ili iri po unuope al karceroj, kion ili plenumis, fordoninte memfaritajn pikilojn kaj tranĉilojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 527–528 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La ostaĝigo estis iniciita de leĝuloj, kiuj esperis per tio eksigi la prizonestron, post kies alveno reĝimo iĝis pli severa kaj ili estis izolitaj en aparta ejo, perdinte eblecon influi la aliajn malliberulojn. Sed Rasskazov ne estis eksigita kaj daŭrigis sian politikon. La tutan komunikadon kun la krimularo li faris per aŭtoritata leĝulo Avo Ĥasan, kio indignigis la aliajn leĝulojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 529 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|28|4|1989}} malliberulo V. M. Kuznecov ostaĝigis sukuristinon Ludmila Prisada, minacante murdi ŝin per memfarita pikilo. Li postulis alporti lian personan dosieron kaj ene de 72 horoj venigi la prizonestron, reprezentantojn de la Ministerio pri sano, KGB kaj prokurorejo de USSR. Antaŭe li plurfoje plendis ke li estas kondamnita malprave. Li havis kapcerban traŭmaton kaj estis psike malsana, pro kio li ne laboris. La prizonestro petis helpon de leĝulo Comaja laŭ kromnomo Ĉiĉo, promesinte ke la ostaĝiginto ne estos punita. Comaja eniris la ejon kaj postulis tuj liberigi la sukuristinon, argumentante ke sanservo estas sankta loko kaj atako kontraŭ ĝi estas atako kontraŭ la tuta malliberularo. Post 10 minutoj Kuznecov lasis la ostaĝinon kaj forkuris, post kio li estis enkarcerigita<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 530–533 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|31|7|1989}} oni decidis transloki la prizonon el Tobolsko al vilaĝo Ĥarpo en [[Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto]], kie estis konstruota prizono por leĝuloj kaj aŭtoritataj krimuloj kapabla akcepti 300 ĝis 500 homojn. Tiutempe post plia forfalo de la bordo falis la okcidenta muro de la prizono kaj ĝia stato ĝenerale estis konsiderata tro malbona kaj situo centre de la kreskanta urbo malkonvena, pri kio atestis daŭraj postuloj de lokaj aktivuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 536–537 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La prizono estis transdonita al la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]], kiu posedis ĝin ĝis 1994<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 538 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Poste ĝi estis transformita je muzeo. == Famaj malliberuloj == === Miĥail Miĥajlov === La {{daton|6|12|1861}} al punlaborejo tra Tobolsko sekvis [[Miĥail Larionoviĉ Miĥajlov]], rusia revoluciulo, poeto, tradukisto, publicisto. Li estis akuzita pri disvastigado de revolucia proklamo «Al la juna generacio» kaj kondamnita al punlaboroj en [[Orienta Siberio]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 27 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Li iĝis plej populara persono de la urbo, akceptinta vizitojn de almenaŭ 37 gastoj el loka elito. Ofte venis kaleŝoj, kiuj transportis lin al bankedoj, tagmanĝoj kaj vespermanĝoj dum kiuj li konversaciis kun lokaj elituloj kaj intelektuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 29 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Lia ĉelo estis ĉiam malfermita, nur foje la arestitoj mem fermis ĝin de interne per hoketo. La {{daton|27|1|1862}} li forlasis la urbon post solena tagmanĝo ĉe loka kolonelo, kiun ĉeestis pluraj elituloj. Oni permesis al li ne marŝi piede kun sia grupo, sed veturi en kaleŝo, sen katenoj kaj en propraj vestoj. Laŭdire oni disbatis liajn katenojn, kiujn poste oni vidis surtable ĉe vic-guberniestro Sokolov kun alkroĉita tabuleto sur kiu estis skribite: "Al aŭspicianto de subprematoj de Miĥajlov". Dum adiaŭo oni hurais, drinkis ĉampanon kaj eksterurbe la kaleŝon haltigis la vic-guberniestro por persone adiaŭi la politikan krimulon kaj enmanigi al li donacon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 30-31 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Pri tiuj rompoj de la mallibereja reĝimo en oktobro 1862 denuncis al la 3-a fako loka ĝendarmo Lanskij. La informoj atingis la imperiestron Aleksandron la 2-an kaj en marto 1863 komenciĝis enketado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 30-31 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>, kiu daŭris preskaŭ unu jaron dum rilata korespondado okazis ĝis 1867<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 33 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Respektivaj altranguloj estis punitaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Nikolaj Ĉerniŝevskij === Verkisto kaj revoluciulo [[Nikolaj Ĉerniŝevskij]] venis al la prizono la {{daton|5|6|1864}}<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Lokaj aŭtoritatoj estis grave timigitaj de la komisiono, enketinta "Miĥajlov-tagojn" en Tobolsko, do penis laŭeble plej rapide seniĝi je la fama arestito. La {{daton|13|6}} Ĉerniŝevskij estis sendita al [[Jakutsko]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Ĝem === Fine de 1984 al la prizono el vilaĝo [[Labitnango]] venis Jevgenij Petroviĉ Vasin laŭ kromnomo Ĝem. Li naskiĝis la {{daton|10|11|1951}} en la urbo [[Komsomolsko-ĉe-Amuro]] kaj jam estis kvinfoje kondamnita, 17 jarojn pasigis en malliberejoj<ref name="kaŭkazo">{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 497 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1976–1979 en la sama prizono li agitis la prizonulojn kontraŭ leĝuloj kaj propagandis "Union de Veraj Arestantoj" ({{lang-ru|Союз истинных арестантов}}), kiun li kreis. Pro tio li estis batita en unu el "bonaj" ({{lang-ru|порядочная}}) ĉeloj laŭ ordono de leĝuloj. Dum sia reveno li deklaris sin leĝulo, kvankam li estis kondamnita kelkfoje pro huliganaĵoj, traktataj de profesiaj krimuloj malestime, pro kio huliganoj nomiĝas "[[kormoranoj]]" ({{lang-ru|бакланы}} aŭ {{lang-ru|бакланьё}}) kaj ne estis kronita<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 499 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En alia tempo li estus severe punita, sed tiutempe okazis granda malkontento inter la profesiaj krimuloj kaŭzita de ekstrema dominado de kaŭkazanoj en la plej alta krimularo. Ekzemple komence de la [[1970-aj jaroj]] en la prizono estis sep leĝuloj, el kiuj kvin (Ĥasan, Koka, Ĉizo, Vaĥtang, Dato) estis kaŭkazanoj kaj nur du (Donec, Jakutjonok) ne<ref name="kaŭkazo"/>. Pro tio la aŭtoritata leĝulo Dato la Taŝkenta ({{lang-ru|Дато Ташкентский}}) esprimis opinion ke por eviti en [[Rusia Fora Oriento|Fora Oriento]] konflikton inter leĝuloj kaj lokaj aŭtoritataj krimuloj, estus bone havi tie lokan leĝulon. Li sendis al la aliaj leĝuloj troviĝintaj en la Tobolska prizono sekretan mesaĝon ({{lang-ru|малява}}), en kiu petis ilin pritrakti la aferon diplomatie<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 500 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Fine Ĝem ricevis rekomendon de leĝulo Koka kaj la {{daton|2|10|1985}} estis kronita, kvankam ĉiuj atendis ke oni deklaros lin "aĉulo" ({{lang-ru|негодяй}}). Ekde tiam Koka iĝis lia "baptinto" ({{lang-ru|крёстный отец}}). En julio 1987 Ĝem estis liberigita, do leĝuloj laŭ malnova tradicio sendis al ĉiuj ĉeloj teon por ke la malliberuloj trinku [[ĉifiro]]n (ekstreme fortan teon) je la sano de Ĝem kaj deziru al li bonan vojon. Fine de septembro 2001 li estis denove arestita en Komsomolsko-ĉe-Amuro kaj akuzita pri organizado de ekbruligo de la kafejo "Ĉarodejka" pro kio pereis ok adoleskuloj. La {{daton|23|10|2001}} li mortis en la arestejo en [[Ĥabarovsko]], laŭ oficiala konkludo — pro akuta [[korinfarkto]]. Por funebri kaj adiaŭi lin venis pli ol {{unuo|2000}} krimuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 501 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Aliaj === Menciindas ankaŭ Aslan Usojan laŭ kromnomo ''Ded Ĥasan'' ({{lang-ru|Дед Хасан}}, do ''Avo Ĥasan''), unu el plej aŭtoritataj leĝuloj de la ska Sovetunio. Li ĉiam marŝis kun apogbastono kaj ofte komunikis kun la prizonestro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 497 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Fuĝoj == Fuĝoj okazis foje, sed preskaŭ ĉiam oni kaptis la fuĝintojn post kelkaj horoj, maksimume tagoj. En la Rusia imperio printempe ĉiam venis cirkuleroj de la Ĉefa Prizona Administracio pri «Kontraŭfuĝaj agoj». Kaze de fuĝo oni ĉiam komencis enketadon transdonotan al juĝejo. Kulpuloj estis maldungataj, oni adiciis ilian salajron kaj forprenis kaŭcion, kiun devis fari ĉiu novdungita gardisto (minimume 10 rubloj). Se malliberuloj estis sendataj en granda grupo por labori ekster la prizono unu gardisto ricevis fusilon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 223 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Oni devis skrupule kaj regule esplori ĉelojn, batante kradojn per maleo kaj glitigante tranĉilojn laŭ la kradoj. Se haveblis eĉ eta breĉeto, klingo haltis ĉe ĝi, post kio oni esploris tiun lokon pli atente<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 224 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de la [[1920-aj jaroj]] funkciis sistemo de kolektiva respondeco, kiam grupoj da malliberuloj garantiis revenon de siaj samvilaĝanoj post forpermeso. Post la unua fuĝo sekvis aldona puntempo, post la dua povis esti mortpuno<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 375 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Nokte de la 10-a al la 11-a de septembro 1893 je la 1-a horo el punlabora prizono N 1 tra subfoso fuĝis sep malliberuloj, kiuj eliris sur placo apud la preĝejo de Cirilo kaj Metodo. Gardistoj rimarkis ilin, ekpafis kaj mortigis unu, la aliaj forkuris. La subfoso komenciĝis sub tabullitoj en la ĉelo N 7 kaj daŭris je pli ol 40 saĵenoj ({{unuo|85,34|m}}), tra kvin brikaj muroj kun fundamentoj, korto kaj prizona preĝejo. Dum traserĉado oni trovis subtere pliajn 11 homojn, kiuj estis preparintaj fuĝi. La enketado malkovris ke la subfoso estis kreata dum jaroj, el kiuj tri lastaj monatoj estis plej intensaj. Renkontine fundamenton oni fosis profunden sub ĝin, do la subfoso kelkloke estis tre profunda. Paŝon post paŝo en la ĉelo N 7 kolektiĝis ĉiuj 36 malliberuloj, kiuj planis fuĝi tiel<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La 12-an de septembro je la 10-a nokte apud vilaĝo Durinina ({{lang-ru|Дурынина}}) estis kaptita dua fuĝinto. Tri aliaj eniris vilaĝon Novosjolova (apud vilaĝo Aremzjani), sed estis forpelitaj de hundoj, perdiĝis en arbaro, malsategis kaj du el ili planis murdi la trian, pli junan, por manĝi lin, sed hazarde ili eliris al ĉasista dometo ĉe rivero Turtas, kie ili trovis panon, buteron, fusilojn kaj boatojn. Dum posta marŝo du pli aĝaj malliberuloj tiom ĝenis la junan ke li fuĝis de ili, venis al vilaĝo Filatovo kaj rakontis pri situo de siaj akompanoj. La 15-an de oktobro lastaj tri fuĝintoj estis kaptitaj en Bronnikova vilaĝaro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97-98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|22|9|1907}} grupo de punlaboruloj dum noktado en vilaĝo Kutarbitka (30 km for de Tobolsko) provis fuĝi, sed gardistoj ekpafis kaj 23 el 33 malliberuloj estis mortigitaj, 5 gardistoj vunditaj. Kvin postvivintaj malliberuloj estis juĝitaj kaj kondamnitaj al po 10 tagoj de solula karcero kaj pliaj ses monatoj de punlaboroj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 177-178 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|13|7|1916}} fuĝis malliberulo Miĥail Redkin, kiu estis sekvan tagon kaptita dum grimpi malsupren de la mallibereja preĝejo. Dum enketado oni eltrovis ke al la fuĝo lin instigis eksa supra gardisto Dmitrijev, kiu helpe de alia gardisto konvinkis lin fari tion. La gardistoj esperis ke pro tio estos maldungita prizonestro Dorengovskij, kiun ili malŝatis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 279-280 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|9|8|1974}} tri malliberuloj fuĝis raminte la nordan rezervan pordegon per kamiono [[ZIL-131]]. Ŝtala kablo, streĉita antaŭ la pordego, damaĝis la motoron kaj fortranĉis la stirejon, do post 200 metroj la kamiono haltis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 485 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Surstrate la fuĝintoj trovis alian kamionon, [[ZIL-157]] el kiu ili elĵetis ŝoforon-soldaton. La areo estis blokita, milico ĉasis la fuĝintojn ĉie, oni lanĉis helikopteron<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 486 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Fine oni decidis alivesti la persekutantojn civile kaj sendi al arbaro kun bastokorboj enmane kvazaŭ por kolekti fungojn. La plano "Fungokolektantoj" ({{lang-ru|Грибники}}) sukcesis kaj la {{daton|15|8}} la fuĝintoj mem aliris la kaptogrupon, konsiderante ilin lokaj kamparanoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 487 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|20|12|1987}} kvin prizonuloj fuĝis tra subtera koridoro, kiun ili fosis dum kvar monatoj. Ĝi komenciĝis en elektroŝranko en metiejo, iris vertikale 4 metrojn suben, sekvis horizontala pasejo 14 metrojn longa, poste 4 metrojn ĝi iris oblikve, sume 22 metrojn. Ĉiutage la fuĝintoj fosis po 20-30 cm. Ili planis fuĝi printempe, kiam vetero estos pli varma, sed finis la fosadon pli frue, do decidis ne prokrasti, timante ke la koridoro estos malkovrita. Ĉirkaŭ la 3-a nokte ili eliris surteren en korto, 10 metrojn for de proksima gardoturo, kaj ŝanĝis siajn vestojn al tiuj civilaj el apuda stokejo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 509 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post kiam ilia foresto estis rimarkita, prizonistoj longan tempon ne povis trovi enirejon de la koridoro, ĝis finfine al ili helpis malliberulo el "humiligitoj" ({{lang-ru|обиженный}}, do seksperfortita pario)<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 513 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Sekvan tagon ili ĉiuj estis kaptitaj en la urbo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 514 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Literaturo == * {{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 560 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }} {{projektoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Katorgo]] * [[Tobolska kremlo]] == Referencoj == {{referencoj|2}} [[Kategorio:Malliberejoj en Rusio]] [[Kategorio:Muzeoj en Tobolsko]] [[Kategorio:Muzeoj-malliberejoj]] [[Kategorio:Aperis en 1855]] 4dv56909ssjbws14wkzqa30bql9dyb6 9369147 9369136 2026-05-09T09:55:12Z RG72 11847 /* Rusia imperio */ 9369147 wikitext text/x-wiki {{Informkesto alta konstruaĵo |nomo = Tobolska prizono |plia nomo = {{lang-ru|Тобольский тюремный замок}} |bildo = Turemniy_zamok.JPG <!--Bazaj datoj--> |loko = [[Tobolsko]], [[Tjumena provinco]], [[Rusio]] |de = 1841 |ĝis = 1855 |malfermo = la {{daton|25|11|1855}} |rekonstruo = |malkonstruo = |statuso = muzeo |konstrustilo = [[Novklasika arkitekturo|novklasikismo]] |arkitekto = V. V. Vejgel <!--Uzado--> |uzado = [[prizono]] (1855–1990), [[oficejo]] (1990–1994), [[muzeo]] (ekde 1994) |loĝejoj = |proprietulo = Tjumena Provinca Muzeo de Ivan Slovcov <!--Teĥnikaj datoj--> |alteco = |pinta alteco = |tegmenta alteco = |etaĝoj = 3 |liftoj = |areo = {{unuo|6400}} <!--Adreso--> |adreso = placo Krasnaja, 5, konstruaĵo 1, [[Tobolsko]], [[Tjumena provinco]], [[Rusio]] |poŝtokodo = 626152 <!--Situo --> |latitudo = 58.1205 |longitudo = 68.1500 |regiono-ISO = RU-TYU |tersituo = Tobolsko/Tjumena provinco/Rusio }} '''Tobolska prizono''' ({{lang-ru|Тобольская тюрьма|aŭ=Тобольский тюремный замок}}) estas eksa [[malliberejo]], kiu situas en [[Tobolsko]] kaj funkciis de 1785 ĝis 1989, post kiam ĝi estis provizore transdonita al la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] kaj en 1994 transformita je la ŝtata muzeo. == Priskribo == [[Dosiero:Muzeo de la Tobolska prizono 05.jpg|maldekstre|eta|Gravuraĵo de la prizono.]] [[Dosiero:Арестантский корпус №1 с церковью Александра Невского.jpg|maldekstre|eta|Arestejo N 1.]] [[Dosiero:Коридор Арестантского корпуса №1.jpg|eta|maldekstre|Koridoro de la arestejo N 1.]] [[Dosiero:Тюремный замок двор.JPG|maldekstre|eta|Prizona korto.]] [[Dosiero:Informo pri la siberia bagno (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|maldekstre|eta|Informo pri la siberiaj punlaborejoj.]] [[Dosiero:Katenoj (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|maldekstre|eta|Katenoj.]] [[Dosiero:Malliberulaj ĉemizo kaj katenoj (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|eta|Malliberulaj ĉemizo kaj katenoj.]] [[Dosiero:Pordo (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|eta|Pordo de prizona ĉelo.]] [[Dosiero:Manekeno de gardisto (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|maldekstre|eta|Manekeno de gardisto.]] [[Dosiero:Manekeno de malliberulo en ĉelo (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|eta|Manekeno de malliberulo en ĉelo.]] [[Dosiero:Preĝejo (Muzeo de la Tobolska prizono) 01.jpg|maldekstre|eta|Preĝejo de Aleksandro Nevskij.]] [[Dosiero:Muzeo de la Tobolska prizono 01.jpg|eta|Romkatolika preĝejo.]] [[Dosiero:Singagogo (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|eta|Prizona singagogo.]] [[Dosiero:Sinagogo (Muzeo de la Tobolska prizono) 04.jpg|eta|Prizona singagogo.]] [[Dosiero:Moskeo (Muzeo de la Tobolska prizono) 06.jpg|maldekstre|eta|Prizona moskeo.]] [[Dosiero:Moskeo (Muzeo de la Tobolska prizono) 01.jpg|maldekstre|eta|Prizona moskeo.]] [[Dosiero:Listo de ekzekutitoj (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|eta|Listo de ekzekutitoj.]] [[Dosiero:Pordoj (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|eta|Koridoro kaj pordoj.]] [[Dosiero:Ekspliko pri ĉelo (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|maldekstre|eta|Ekspliko pri ĉelo.]] [[Dosiero:Ĉelo (Muzeo de la Tobolska prizono).jpg|eta|Prizona ĉelo.]] La prizono situas sur la nord-okcidenta rando de Troickij kabo ({{lang-ru|Троицкий мыс}}), ĉe ties nord-okcidenta rando, sur la granda Katedrala placo ({{lang-ru|Соборная площадь}}), kaj okupas tutan kvartalon. Ĝia fasado sin turnas al la placo kaj la muroj sekvas laŭlonge de la bordo de la rivero [[Irtiŝo]]. En orienta parto troviĝas kontoro tra kiu iras arka enirejo. En la muroj de la arko situas deĵorejo kaj super ĝi estis ĉambro de la prizonestro. En la unua korto staras trietaĝa italstila hospitalo, en kies unua etaĝo situis kuirejo kaj aliaj servoj dum la aliaj etaĝoj estis destinitaj por la malsanuloj, medicinistoj kaj apoteko. Laŭlonge de la hospitalo, paralele al la suda kaj norda muroj iras unuetaĝaj korpusoj, ĉiu el kiuj havas po kvar grandaj ejoj por distribuotaj arestitoj. Ambaŭflanke tiujn korpusojn konektas 16 ĉeloj por enketataj arestitoj kaj diversaj servoj. En la interna korto situas duetaĝa gotika konstruaĵo kun 20 ĉambroj kaj 28 ĉeloj, kie troviĝis malliberuloj. En ĝi troviĝas ankaŭ preĝejo de [[Aleksandro Nevskij]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 14 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ekzistis la tiel nomata "sekreta koridoro", en kiu oni tenis la plej danĝerajn politikajn krimulojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Krom ordinaraj ekzistis ankaŭ "varma karcero", kie malliberulo apenaŭ povis spiri<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 197 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tio estis mallarĝa (du paŝojn vasta), longa kaj komplete malluma ĉambro, malantaŭ unu el ĝiaj muroj troviĝis forno. Kutime punperiodo en "varma karcero" daŭris tri tagojn. Mebloj kaj ventolado mankis, malliberulo povis nur stari aŭ sidi sur ŝtona planko<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 209 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Historio == === Estiĝo === Tradicie al malliberejoj en Siberio venis punlaboruloj, ĉar la aliaj malliberuloj restis ne pli ol 300 km for de la centro de respektiva gubernio en [[Eŭropa Rusio]]. Komence oni akceptis kaj distribuis la punlaborulojn en la urbo [[Verĥoturje]], kie tiucele fine de la [[17-a jarcento]] estis konstruita aparta korto; poste aperis la Tjumena distribua prizono<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 7 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|16|4|1781}} imperiestra ordono preskribis establi en ĉiuj gubernioj labordomojn por personoj, akuzitaj pri ŝteloj, rabado kaj friponado. Tiutempe en Tobolsko jam funkciis ligna malliberejo, kiu grave kadukiĝis. Ĉefguberniestro Jevgenij Kaŝkin, vizitinte la urbon, elektis tiucele brikan konstruaĵon, kreitan por malsanaj militistoj en 1776 je oferoj de bonfarantoj laŭ ordono de guberniestro Denis Ĉiĉerin. La {{daton|9|6|1784}} li prezentis respektivan peton al la imperiestrino kaj en 1785 la ejo estis rekonstruita. En 1808 aperis imperiestra ordono pri konstruado de prizonoj en ĉiuj gubernioj de la [[Rusia imperio]]. Tiutempe dezajno de la nova prizono en Tobolsko jam estis kreita, sed mankis mono por konstrui ĝin<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 8–9 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|1|6|1837}} Tobolskon vizitis carido Aleksandr Nikolajeviĉ, estonta imperiestro [[Aleksandro la 2-a (Rusio)|Aleksandro la 2-a]]. Li interalie vizitis la malliberejon kaj promesis helpon pri konstruado de nova prizono. Jam en novembro urba arkitekto Vajgel finis la dezajnon de la prizono por 250 malliberuloj kaj 500 distribuotaj arestitoj. La projekto estis aprobita en 1838, la arkitekto premiita kaj promociita, sendita al la urbo [[Permo]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 10 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Por la konstruado oni elektis terenon sur Triunua kabo, ĉe ties nord-okcidenta rando, sur la granda Katedrala placo ({{lang-ru|Соборная площадь}}), kiu kreiĝis post rekonstruo de la muroj de la [[Tobolska kremlo]] en 1782 kaj malkonstruo de la kaduka Triunua preĝejo ({{lang-ru|Троицкая церковь)}}. La konstruado estis prokrastita pro manko de financado kaj komenciĝis nur en 1841. Gubernia arkitekto Suvorov, kiu gvidis la laborojn, en julio 1842 ricevis dankleteron de la estraro, sed jam en januaro 1843 komenciĝis enketado pri liaj eventualaj fiagoj, sekve de kiu en 1844 li estis punita kaj elpostenigita, do la konstruadon daŭrigis nova gubernia arkitekto D. S. Ĉernenko, kiu en 1856 post la fino de la konstruado estis premiita de la ordeno de Sankta Stanislao de la 3-a grado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 11 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Sume oni elspezis tiucele 130 mil arĝentajn rublojn. La {{daton|25|11|1855}} okazis solena sanktigo de la prizono, kiu okupis {{nombro|3000}} kvadratajn [[saĵeno]]jn ({{unuo|6400|m|2}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 13 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Rusia imperio === En 1863 ĉe la Ministerio pri internaj aferoj estis kreita komisiono pri reformado de malliberejoj, kiu interalie proponis enkonduki devigajn laborojn. En 1875 oni decidis aranĝi en Tobolsko tri civilajn prizonojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 58 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|20|11|1876}} en aparta konstruaĵo sur la sama tereno estis malfermita la Tobolska punlabora prizono por 550 homoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 60 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1878 finiĝis rekonstruado de eksa ŝtata vinkelo, surbaze de kiu estis malfermita punlabora prizono N 2. Ambaŭ prizonoj akceptis krimulojn, kondamnitajn pro gravaj krimoj. 50% de la malliberuloj estis kondamnitaj pro murdoj, la aliaj pro ekbruligoj, seksperfortoj, gravaj vundoj, raboj ktp, ofte kaŭzintaj mortojn, do sume nombro de kondamnitaj pro (ne)intencaj murdoj atingis 90%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 64 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La punlaboruloj estis dividataj je du grupoj: testataj ({{lang-ru|испытуемые}}) kaj pliboniĝantaj ({{lang-ru|исправляющиеся}}). La unuan grupon trafis kondamnitaj al pli ol 15 jaroj da punlaboroj. Kondamnitaj al senfina punlaboro devis pasigi en la klaso de testatoj 8 jarojn, kondamnitaj al 20 jaroj estis testataj dum 5 jaroj, kondamnitaj al 15 ĝis 20 jaroj — 4 jarojn, al 12 ĝis 15 jaroj — 2 jarojn, al 6 ĝis 12 jaroj — 1,5 jarojn, al 4 ĝis 6 jaroj — 1 jaron, al 2 ĝis 4 jaroj — 6 monatojn, al malpli ol du jaroj — tri monatojn. Neplenkreskuloj, kies punperiodo estis reduktita je triono ricevis ankaŭ same reduktitan testadon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 171–172 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Dum la testoperiodo la punlaboristo devis surporti [[kateno]]jn tage kaj nokte. Post certa tempo, kaze de bona konduto, li rajtis peti pri forigo de katenoj. De printempo ĝis la fino de aŭtuno, kiam okazis plejparto de la fuĝoj, oni razis al la testataj malliberuloj duonon de la kapo kaj katenis iliajn piedojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 65 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Grandan parton de la malliberularo konsistigis kaŭkazanoj, kiuj ne konis metiojn, nek kutimis al ili<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 163 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La prizono konsistis el du ĉefaj fakoj: la juĝata ({{lang-ru|подсудное}}) kaj la distribua ({{lang-ru|пересыльное}}). En la granda duetaĝa korpuso troviĝis juĝataj kaj arestitaj. Ili estis klasifikitaj laŭ aĝo, genro, socia rango kaj tipo de krimoj. En unuetaĝaj korpusoj, kiuj situis ambaŭflanke de la ĉefa korpuso, troviĝis distribuotaj malliberuloj kaj propravole akompanantaj ilin infanoj, kiuj loĝis kun ili. En la korto situis aparta nobela fako, kiu konsistis el sep etaj ĉambroj kaj aparta korto. En nobelaj ĉambroj haveblis lito, tableto, kuseno, litotuko kaj matraco. En la ĉefa korpuso troviĝis 28 ĉeloj, kie ĉe du kontraŭaj muroj staris lignaj tabullitoj kaj meze de la ĉambro staris granda tablo. La tabullitoj estis plejparte sen litaĵoj, anstataŭ kiuj estis uzataj vestoj de la arestantoj mem. Malmultaj havis matracon, drapan litotukon kaj kusenon ŝtopitan je basto. Je angulo staris portebla fekujo, kutime ne kovrita — oni uzis ĝin nokte, ventoltubo de tiu ĉi loko iris eksteren<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 206 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Printempe kaj aŭtune, kiam pro elbordiĝo de riveroj ne eblis forsendi malliberulojn al iliaj destinlokoj, la prizono estis superplena kaj enhavis ĝis pli ol mil malliberulojn. En tiu tempo ĝis triono da ili dormis surplanke aŭ sub tabullitoj, kaj iuj eĉ sur la korto<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 17–18 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Iuj malliberuloj estis aldone punataj per ĉenado al muro, por kio oni enmuntis en muro preskaŭ planknivele ŝtalan ringon, al kiu oni kroĉis ĉenon tri [[arŝino]]jn ({{unuo|2,3|m}}) longan, kies alia finaĵo kroĉiĝis al katenoj. De tempo al tempo oni permesis transloki la ĉenon de unu kruro al alia. Ĉenperiodo daŭris ĝis kvin jaroj. En 1857 en la prizono troviĝis 18 ĉenitaj malliberuloj je aĝo de 40 ĝis 70 jaroj. Oni ne rajtis ĉeni la nobelojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 20 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la [[19-a jarcento]] reĝimo estis jena. Ĉiutage je la 6-a matene sonis vekilo kaj oni malfermis la ĉelojn. La gardistoj ne kontrolis, ĉu malliberuloj plu dormas aŭ ne, nek instigis ilin al matena preĝo. Arestitoj kiuj havis sukeron kaj teon, prenis ladajn teujojn kaj iris al kuirejo trinki teon. Ĝis vespero la malliberuloj rajtis libere promeni tra la korto kaj prizono aŭ resti en la ĉeloj. Virinoj estis pli strikte kontrolataj kaj rajtis promeni nur unu aŭ du fojojn semajne dum la alian tempon ili lavis la prizonon kaj uniformon de la malliberuloj. Je la 2-a okazis tagmanĝo, por kio kelkaj malliberuloj iris kun bareloj al kuirejo kie oni verŝis tien supon en nelimigita kvanto kaj donis teon. Je la 5-a sekvis vespermanĝo, je la 6-a okazis kontrolado kaj fermo de la ĉeloj<ref name="Rive18">{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 18 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post la [[Rusia revolucio de 1905]] venis nova prizonestro Ivan Semjonoviĉ Mogilov ({{lang-ru|Могилёв}}), kiu striktigis la reĝimon. Somere je la 5-a, vintre je la 6-a matene oni vekis la malliberulojn, post kio gardistoj levis kaj fiksis al muroj la tabullitojn, do ĝis la 8-a vespere la malliberuloj ne povis kuŝi sur ili. Post kontrolado de ĉeesto oni donis al ili bolitan akvon kaj panon, dum teon kaj sukeron ili devis aĉeti proprakoste. Poste laborintaj malliberuloj iris al metiejoj dum la aliaj restis en la ĉeloj. Je la 12-a okazis tagmanĝo el supo, je la 5-a vespermanĝo el kaĉo kun 1 [[zolotniko]] da butero. Je la 8-a okazis vespera kontrolado, post kio la tabullitoj malleviĝis kaj komenciĝis dormotempo. Tage kaj nokte la ĉeloj estis fermitaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Каторга и бродяги Сибири |lasta = Гартевельд |unua = В.Н. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1913 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Дело |loko = Moskvo |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 56–57 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Promenado okazis dufoje tage po 1,5 horoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 209 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Estis malpermesite apliki korpopunojn al virinoj kaj ĉeni ilin al ĉarumoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 96 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Banejon oni vizitis unufoje en du semajnoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 185 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Folkloristo kaj publicisto [[Wilhelm Harteveld]], vizitinta la prizonon somere 1908, tiel priskribis Ivan Mogilov: {{Citaĵo |teksto = Tio estis alta, maldika homo, proksimume 40 jarojn aĝa, kun stranga vizaĝesprimo. Tio estis esprimo de timo aŭ de atendo. Rimarkindaj ankaŭ estis la okuloj: elstaraj kaj de vitra, morta kolornuanco. Eĉ ne unu fojon dum nia tuta renkontiĝo tiu ĉi esprimo ŝanĝiĝis. |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio [1913]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Каторга и бродяги Сибири |lasta = Гартевельд |unua = В.Н. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1913 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Дело |loko = Moskvo |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 41 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> |origina teksto = Это был высокий, худощавый человек, также лет 40, с каким-то странным выражением лица. Это было выражение не то испуга, не то ожидания чего-то. Замечательны были и глаза: выпученные и с каким-то стеклянным, мертвым оттенком. Ни разу во время всего нашего знакомства это выражение не менялось. }} En la prizono haveblis propra sacerdoto, ricevanta salajron. Li ne nur prizorgis la kredantojn, sed ankaŭ instruis legi senalfabetulojn kaj konversaciis kun malliberuloj pri spiritaj kaj moralaj aferoj. Administracio konstatis ke malliberuloj malemas al religio, la preĝejon vizitas devige, malŝatas pastraron kaj rememoras pri la religio nur kaze de grandaj festoj<ref name="Rive18"/>. Judoj konvertiĝintaj al ortodoksismo, rajtis peti premion je 15 ĝis 30 arĝentaj rubloj<ref name="Rive26"/>. Pri instruado la pastron helpis du oficiroj. Tamen malliberuloj malvolonte lernis alfabeton, preferante lerni metiojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 53 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Inkojn oni donis dufoje monate por skribi leterojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 208 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de la [[20-a jarcento]] situacio ŝanĝiĝis kaj malgraŭ manko de lernejo malliberuloj lernis volonte, kutime alfabetuloj senpage instruis senalfabetulojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 265 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En punlaboraj prizonoj mankis preĝejoj, do oni kondukis malliberulojn al la preĝejo en la ĉefa prizono. Laŭvoje ili ofte komunikiĝis kun aliaj malliberuloj kaj urbanoj, interŝanĝis noticojn kaj aĵojn ktp. Por eviti tion en 1886 en ambaŭ punlaboraj prizonoj estis aranĝitaj kapeloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 73 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1898 ses solulaj ĉeloj en la punlabora prizono N 1 estis transformitaj je preĝoĉambroj — por katolikoj oni aranĝis la katolikan kun ikono de [[Virgulino de Ĉenstoĥovo]], por protestantoj — luteranan preĝejon. Muzikiloj aŭ korusoj en ili mankis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 204 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la punlabora prizono N 2 estis preĝoĉambroj por judoj kaj islamanoj, kien oni venigis ilin el aliaj malliberejoj dum fastoj kaj gravaj religiaj festoj, kiam oni ankaŭ klopodis kuiri manĝaĵojn laŭajn al la postuloj de tiuj ĉi religioj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 117 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En julio 1906 en la punlabora prizono N 2 estis 127 ne-ortodoksuloj. Dum ortodoksaj fastoj ili ankaŭ devis manĝi fastajn nutraĵojn aŭ mendi aliajn proprakoste<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 162 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laboro estis propravola kaj konsistis ĉefe en mastrumado de la prizono. Metiistoj povis labori en metiejoj, plenumante mendojn de la prizono, de gardistoj (kutime senpage) kaj el la urbo<ref name="Rive18"/>. Komence de la 19-a jarcento 30% de metiista gajno iris al la metiisto (el ili 15% restis en lia konto kaj 15% estis uzataj por mendoj en la urbaj butikoj). Interalie funkciis artmetiejo, kies pentraĵojn volonte aĉetadis urbanoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 208 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Oni povis tiutempe labori ankaŭ ekster la prizono — purigi stratojn, ripari pontojn ktp. Kutime en la metiejoj laboris 10–20 homoj, en la urbo — 30. Laborintaj en la urbo kutime ne ricevis pagon, do faris tion por havi eblecon vidi eksteran mondon, renkontiĝi kun konatoj kaj ofte drinki<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 19 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1888 oni anstataŭigis aĉetadon de vestoj per ilia farado de malliberuloj mem<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 81 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1891 oni postulis anstataŭigi ledajn ŝuojn de malliberuloj per iuj ajn pli ĉipaj, eĉ per [[bastoŝuo]]j se necesos, por ŝpari monon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1895 venis kiel malliberuloj du metiistoj el [[Pollando]] (tiutempe parte en la Rusia imperio)<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 106 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>, do la {{daton|1|7|1897}} oni malfermis drapan metiejon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 114 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>, kiu provizis drapon al malliberuloj kaj la eksteruloj, sekve de kiu drapo-prezo en Tobolsko falis je 30%<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 110 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|8|7|1905}} la punlabora prizono N 2 forbrulis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 144–145 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>, ĉe tio estis detruitaj ankaŭ la drapfabriko kaj metiejoj. Tio eĉ pli komplikis la situacion, ĉar leĝo malpermesis al la malliberuloj labori ekster la prizono, dum la metiejoj ene de ĝi forbrulis. Estis malpermesitaj kvereloj, kartoj, [[damoj]] kaj aliaj ludoj, fumado, ludado je muzikaj instrumentoj kaj posedado de ili, ĵuroj, damnoj, riproĉoj, tentaj paroloj, sekretaj paroloj, kurtenoj apartigantaj litojn, drinkado, transdonado de nutraĵoj kaj leteroj ktp. Malliberuloj rompis la regulojn, lerte kaŝante malpermesitajn aĵojn. Ŝtelado estis aktive praktikata, speciale multe oni priŝtelis junajn malspertajn malliberulojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 19 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La prizonestro rajtis meti arestanton en karceron, kie oni nutris lin per nuraj akvo kaj pano, por periodo de unu ĝis ses tagoj. Korpaj kaj kelkaj aliaj punoj aplikeblis nur je permeso de policestro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 15 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La prizonestro rajtis ordoni ĝis 100 vergojn, do ekzemple prizonestro Mogilov komence de la 20-a jarcento ĉiam preskribis 99 por eviti kverelojn kun punatoj kaze de miskalkulado. La punojn plenumis tiutempe du malliberuloj, ambaŭ eksaj policistoj, detenataj aparte de la aliaj malliberuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Каторга и бродяги Сибири |lasta = Гартевельд |unua = В.Н. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1913 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Дело |loko = Moskvo |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 65 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Se gardisto trovis ĉe arestanto monon, kiu ne estis deklarita, li devis konfiski ĝin por konservado. Ĉe tio je la unua fojo por malliberula kaso estis forprenataj 25%, je la dua fojo — 50% kaj je la tria fojo — 100%<ref name="Rive26">{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 26 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Malliberuloj ofte havis fermitajn kestegojn ({{lang-ru|сундук}}), en kiuj ili kaŝis malpermesitajn aĵojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 42 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La forsendata grupo da malliberuloj ({{lang-ru|партия}}) estis dividata je dekopoj ({{lang-ru|десяток}}) subestre de dekestroj ({{lang-ru|десятник}}), kiuj subiĝis al la ĉefo ({{lang-ru|староста}}) elektata de la tuta grupo. Administracio pri ekzilitoj ({{lang-ru|Приказ о ссыльных}}) aprobis la ĉefon kaj poste neniu oficiro, akompananta la grupon ({{lang-ru|партия}}), rajtis anstataŭigi lin — por tio necesis decido de la tuta malliberula grupo. Grupoj estis forlasantaj Tobolskon unufoje semajne, vendrede. Antaŭ foriro oni dividis ilin je la virina, setlista ({{lang-ru|поселенцы}}) kaj katena ({{lang-ru|кандальная}}). La virina grupo estis sendata kutime unufoje monate. Post ĝi marŝis fraŭloj, kvankam ofte la grupoj intermiksiĝis post forlasi la urbon, speciale pro resaniĝintaj malliberuloj kiuj forlasis hospitalojn kaj aliĝis al la marŝo laŭvoje. Kutime la marŝo el Tobolsko ĝis la ordonita punloko okupis 1 ĝis 1,5 jaron, sed tiu tempo ne estis kalkulata kiel puntempo — la kalkulado komenciĝis post alveno al la fina punkto. Laŭvoje malliberuloj ofte vendis preskaŭ ĉiujn siajn havaĵojn, inkluzive uniformon kaj poste petis la novan dirinte ke la malnova perdiĝis aŭ estis ŝtelita. Gardistoj vergis ilin pro tio, foje pugnobatis, sed fine ili ĉiam ricevis novajn vestojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 21 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post kiam uzperiodo de aĵoj, preskribita je normoj, finiĝis, ili iĝis posedaĵo de malliberulo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 57 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Malliberuloj konsideris tiajn marŝojn la plej malfacila periodo de sia puntempo. Oni rajtis preni kun si ne pli ol 30 funtojn de personaj aĵoj, kies elekteblo ankaŭ estis limigita. Antaŭ forlaso de la prizono kaj eniro en ĝin okazis skrupula traserĉado dum kiu malliberuloj devis meti ĉiujn vestojn, ŝuojn kaj aĵojn surteren kaj stari subĉiele, ofte po 3–4 horoj, foje sub pluvo. Plej striktaj reguloj funkciis se grupon de malliberuloj akompanis oficiro, ĉar tiukaze gardistaro fervore kaj rigore sekvis la regulojn. Normale de Tjumeno al Tobolsko oni marŝis 13 tagojn, el kiuj du pasigis ripozante tutan tagon ({{lang-ru|днёвка}}. Normale oni marŝis po 25 [[versto]]j tage, do je tiu distanco estis lokitaj marŝejoj ({{lang-ru|этапки}}). Gardistaro fakte povis agi arbitre, ĉar laŭvoje iu ajn ekstera kontrolo mankis. Laŭdire foje grupo el 25 malliberuloj ebriigis gardistojn, post kio kelkaj krimuloj provis fuĝi, sed la gardistaro ĝustatempe rekonsciiĝis, kaptis ilin kaj buĉis la tutan grupon, poste raportinte pri sukcese ĉesigita fuĝoprovo kun provo senarmigi la gardistaron. Alian fojon malliberuloj (ĉefe politikaj) dum ripozado en vilaĝo [[Pokrovskoje (Tjumena provinco)|Pokrovskoje]] ebriigis la gardistojn kaj ankaŭ ebriaj marŝadis tra la setlejo kantante revoluciajn kantojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 268–269 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Malliberulojn ofte akompanis infanoj, plejparte ĝis kvin jarojn aĝaj. En 1855 tra la prizono iris 662 infanoj, el kiuj 236 aĝis malpli ol 5 jarojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 23 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Por prizorgi infanojn, kiuj ofte restis orfoj, oni kreis orfejon. En 1857 komenciĝis konstruado de la duetaĝa brika orfejo kaj en 1862 ĝi estis finita. La solena malfermo okazis la {{daton|30|1|1865}}. Ĝi akceptis infanojn ĝis 14 jarojn aĝajn. La infanoj estis dividitaj je du grupoj: en la unua estis kompletaj orfoj aŭ gefiloj de patrinoj kiuj propravole akompanis siajn edzojn kaj mortis laŭvoje; en la dua estis gefiloj de vivantaj malliberuloj. Ili lernis metiojn, la prizona sacerdoto instruis al ili legi kaj skribi<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 25 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1884 en la prizono estis 108 infanoj, kiuj troviĝis kun la gepatroj en aparta fako. Nur 6 el ili lernis legi kaj skribi<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 68 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tempo, kiun malliberulo pasigis en hospitalo, ne estis kalkulata en lia punperiodo, do malliberuloj laŭeble evitis tion, prokastante kuracadon ĝis ekstreme malbona sanstato<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 53 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Multaj punlaboruloj, ĉefe venintaj el [[Kaŭkazio]] kaj [[Turkestano]], havis [[tuberkulozo]]n kaj kontaĝis aliajn malliberulojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 128 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En hospitaloj malsanuloj ankaŭ restis en katenoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 199 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post la [[Rusia revolucio de 1905]] la reĝimo mildiĝis kaj malliberuloj profitis tion. Sufiĉe ofte ili mem vundis sin por enhospitaliĝi kaj ĝui bonan nutradon. Ekzemple ili faris flanojn el [[kalko]] kaj metis ilin sur la korpon sub katenoj por kaŭzi haŭtvundojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 210 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Gardistoj komence estis militistoj, sed en 1865 aperis ordono de la senato pri anstataŭigo de militistoj per dungitoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 41 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1897 en la prizono devis esti 25 gardistoj kaj 300 malliberuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 115 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1897 aperis telefona linio, kiu interligis ĉiujn postenojn kaj kazernojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 113 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|22|10|1905}} al Tobolsko venis manifesto pri amnestio de la politikaj malliberuloj. Sed ĝi koncernis nur 8 prizonulojn, el kiuj nur 4 estis liberigendaj dum la aliaj nur ricevis duonigon de la punlabora tempo. Sekvan tagon oni deklaris la manifeston al la prizonuloj, sed la amnestiitoj rifuzis forlasi la malliberejon sen la aliaj 4 kamaradoj kaj alvokis ĉiujn al striko. La {{daton|24|10}} la malliberuloj demetis la katenojn kaj malkaŝe ignoris la reĝimon dum soldatoj-gardistoj simpatiis al ili. Multaj malliberuloj havis tranĉilojn kaj iuj eĉ pafilojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 151–152 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La guberniestro akompane de du soldataj rotoj venis al la prizono, kie la malliberuloj postulis plibonigon de vivkondiĉoj kaj forigon de la katenoj; li akceptis ĉion krom la lasta postulo, kiu tamen jam estis plenumita sen ajna permeso. La {{daton|25|10}} 4 liberigitaj prizonuloj eliris la prizonon kaj estis varme akceptitaj de la urbanoj. Tamen la restintaj prezentis pliajn postulojn, minacante per ribelo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольск |lasta = Копылов |unua = Д. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Прибыльский Ю. П. |redaktinto = Акулич Е. М. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2007 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тобольск — Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-009-5 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 99 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|14|12}} la politikaj malliberuloj postulis venigi al ili sacerdoton kaj igis lin plenumi diservon omaĝe al la [[decembristoj]]; ekde tiu tago ili rifuzis labori<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольск |lasta = Копылов |unua = Д. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Прибыльский Ю. П. |redaktinto = Акулич Е. М. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2007 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тобольск — Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-009-5 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 100 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|31|12}} (laŭ aliaj informoj la {{daton|23|12}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольск |lasta = Копылов |unua = Д. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Прибыльский Ю. П. |redaktinto = Акулич Е. М. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2007 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тобольск — Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-009-5 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 101 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> en Tobolsko estis deklarita militstato<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 153 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En januaro 1906 venis du soldataj rotoj el Tjumeno, kun kies subteno oni restarigis la ordon en la prizono. La malliberuloj estis denove katenitaj, posedantoj de armiloj estis vergitaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 154–157 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En majo 1907 oni komencis venigi al Tobolsko punlaborulojn de Eŭropa Rusio: la manlaboristojn oni metis en la prizonon N 1, intelektulojn — en la prizonon N 2. Tiuj lastaj ekde komenco protestis, postulante plibonigon de siaj kondiĉoj, alportadon de gazetoj kaj libroj, rendevuojn ktp, sed la tumultoj estis subpremitaj. La {{daton|14|7}} oni vergis politikajn malliberulojn Stepan Generalov, Karl Karklin kaj Oskar Kron, kio ŝokis la arestitojn. Sekvan tagon politikaj malliberuloj el la prizono N 2 deklaris al la prizonestro, ke tiu ofendo estos purigenda per sango. Sekvan tagon okazis ribelo, dum kies subpremado unu malliberulo estis mortigita kaj kelkaj vunditaj. La {{daton|26|7}} prizonestro Bogojavlenskij estis pafmortigita surstrate<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольск |lasta = Копылов |unua = Д. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Прибыльский Ю. П. |redaktinto = Акулич Е. М. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2007 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тобольск — Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-009-5 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 108–109 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En januaro 1908 grupo da prizonuloj en la punlabora prizono N 1 ekribelis kaj dum tumulto murdis gardiston. Oni kondamnis 13 el ili al pendumado, la aliajn al 15 jaroj da punlaboroj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 187–192 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|10|4}} ili estis pendumitaj en la prizona korto fare de malliberuloj-volontuloj kaj sepultitaj en mastruma korto en nigraj lignaj ĉerkoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 195 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|21|5|1917}} ili estis elterigitaj kaj sekvan tagon solene sepultitaj en tombejo dum ceremonio gvidata de loka filio de la [[Socialista Revolucia Partio]] kaj akompanata de reprezentantoj de ortodoksa, juda, katolika kaj luterana komunumoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 301 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Serĉado de la restaĵoj estis pena kaj komplika, ĉar gardistoj ne diris ilian precizan situon, do dum la serĉado estis hazarde trovitaj korpoj de du aliaj ekzekutitoj, unu el kiuj ankaŭ estis membro de tiu ĉi partio kaj partoprenis eksproprietigojn. La ceremonio okazis kun religiaj ritoj kaj simboloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 301–303 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{JULGREGDATO|02|9|1909|akuzativo=jes}} sur placo apud la prizono estis pafmurdita prizonestro Ivan Mogilov ({{lang-ru|Могилёв}}). Lin mortigis per [[revolvero]] ekzilita rezervita matroso Nikolaj Ŝiŝmarev ({{lang-ru|Николай Шишмарев}}), pafinta per kugloj venenitaj per [[striknino]]. Li diris ke venis el la vilaĝo [[Berjozovo]] por plenumi verdikton de la [[Socialista Revolucia Partio]], en kiu li membras, kaj ke li observadis la prizonestron dum du semajnoj. La verdikton faris la Ufa provinca komitato de la partio<ref name="Tobolsk112"/>. Tio estis parto de la tutlanda ondo de teroro — en 1906–1909 rusiaj teroristoj murdis ekster prizonoj 84 gardistojn, 88 prokurorojn kaj administrantojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 217–221 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ŝiŝmarev estis kondamnita al mortopuno, sed la {{daton|13|8}} prenis [[Kalia cianido|kali-cianidon]] (laŭ aliaj informoj — [[morfino]]n)<ref name="Tobolsk112">{{citaĵo el libro |titolo = Тобольск |lasta = Копылов |unua = Д. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Прибыльский Ю. П. |redaktinto = Акулич Е. М. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2007 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тобольск — Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-009-5 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 112 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> kaj mortis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 226–227 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post la [[februara revolucio]] guberniestro Ordovskij-Tanajevskij vizitis la prizonon kie li kunvenis kun reprezentantoj de la ĉeloj. Li informis politikajn prizonulojn pri situacio kaj promesis plu liveri novaĵojn per prizonestroj. Li esprimis sian esperon ke la malliberuloj ne komplikos la aferon kaj ili reciprokis lin ĵurinte per sia "punlaborula kaj malliberula vorto" ({{lang-ru|честное каторжное и арестантское слово}}) ke ili ne faros tion<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 289–290 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|8|3}} al Tobolsko venis telegramo pri amnestio por la politikaj malliberuloj, deklarita la {{daton|4|3}} de la [[Portempa Registaro de Rusio]]. Aŭtoritatoj devis ankaŭ aranĝi ilian veturadon al [[Peterburgo]] aŭ iuj ajn aliaj lokoj, kiujn liberigitoj elektos<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 291 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Sekvan tagon je la 7-a matene la guberniestro venis al la prizono, gratulis politikajn malliberulojn kaj petis ilin influi la aliajn prizonulojn por ke ĉio okazu trankvile. La malliberuloj formis grupojn po 200 homoj, elektis estrojn kaj ĵuris per "honesta punlaborula vorto" ke ili kondutos kviete. Negocistoj financis loĝadon kaj nutradon de la liberigitoj, kiuj ankaŭ ricevis eblecon sendi telegramojn al parencoj kun marko "urĝe"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 292 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Poste prokuroro konkludis ke 68 homoj estis liberigitaj malĝuste kaj devas esti revenigitaj al la prizono, sed loka administracio rifuzis tion<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 293–294 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ne-politikaj krimuloj ricevis nur faciligon de la reĝimo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 295 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Interalie gardisto ekde nun renkontinte malliberulojn surstrate aŭ en prizonaj kortoj dum vizitoj de altranguloj devis krii ne "kapvestojn for!" ({{lang-ru|шапки долой!}}), sed "senmove, kapvestojn forprenu!" ({{lang-ru|смирно, шапки снять!}}). La {{daton|20|3}} oni decidis forigi de sur la placo monumenton omaĝe al la murdita prizonestro Mogilov<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 297 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Aŭtune 1917 en la malliberejoj de la urbo restis 121 homoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 307 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|9|6}} ĝis la {{daton|11|6|1918}} la urbon forlasis bolŝevistaj aŭtoritatoj kaj nokte la {{daton|19|6|1918}} ĝin eniris taĉmento de la Siberia Provizora Registaro subestre de Kazagrandi. Ruĝarmeanoj ne sukcesintaj fuĝi ĝustatempe estis kaptitaj, vergitaj, turmentitaj kaj metitaj en la prizonon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 318 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En oktobro en la prizono estis jam pli ol {{unuo|1000}} malliberuloj, inter kiuj multis ankaŭ ruĝarmeanoj. La {{daton|18|10}} eksplodis ribelo. Malliberuloj senarmigis gardistojn kaj malfermis la ĉelojn. Se ŝlosiloj ne troveblis tuj, ili prenis lignajn benkojn sur kiuj sidiĝis po tri homoj kaj ramis la pordojn ĝis tiuj malfermiĝis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 322–324 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen gardistoj sciigis per telefono pri la ribelo kaj venintaj taĉmentoj malebligis al la ribelintoj eliri eksteren tra pordegoj kaj fendoj kreitaj en la muroj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 324 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Sekvan tagon taĉmentoj eniris la prizonon kaj ĝis la 8-a matene la ribelo estis subpremita. Fuĝis nur tri partoprenintoj, du el kiuj estis baldaŭ kaptitaj kaj mortpafitaj. Sume pereis 57, estis vunditaj 20 kaj malaperis 47 ribelintoj el {{unuo|1044}}<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 325 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Unu gardisto estis murdita, kelkaj vunditaj. Laŭ aliaj datumoj oni mortpafis pli ol 100 ribelulojn, multaj estis mortpafitaj jam post esti kaptitaj. Milittribunalo juĝis 33 ribelulojn, el kiuj 32 estis konsideritaj ne juĝeblaj, ĉar la juĝo traktis tion kiel ne ribelon, sed fuĝoprovon, kio estis ekster ĝia kompetenco. Ripeta juĝo absolvis ĉiujn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 326 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Sovetunio === La {{daton|3|9|1919}} divizio de la armeo de [[Aleksandr Kolĉak]] subestre de kolonelo Bordzilovskij ĉesis defendi Tobolskon kaj retiriĝis malsupren laŭ rivero Irtiŝo. La urbon eniris la 51-a pafista divizio de la Ruĝa Armeo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 333 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La prizono restis, sed estis transformita je tendaro de devigaj laboroj. Oni deklaris kiel la ĉefan celon reedukadon de erarintaj kamparanoj kaj proletoj. Unu el lokaj aŭtoritatoj dum malfermo de teatro en la tendaro la {{daton|7|11|1920}} komparis la malliberejon kun ĉaro sur kiu oni sidigas lamulojn kaj postrestintojn kiuj ne kapablas memstare marŝi al la venko. La saman ideon esprimis alia oratoro, komunisto Ĵiznev<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 344 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Se la sovetia potenco plu aplikas perforton, se ĝi ankoraŭ ne disbatis kradojn en la malliberejoj — tio okazas pro neceso, tio estas ne subpremado de la popolaj amasoj, sed por ke malforta aŭ postrestinta homo povu rekonsciiĝi, konkludi rezultojn de sia vivo. |aŭtoro = Ĵiznev |verko = |origina teksto = Если Советская власть и применяет насилие, если она еще и не разбила решетки в тюрьмах, — то это по необходимости, не угнетение народных масс, а для того, чтобы слабый или отсталый человек мог одуматься, подвести итоги. }} La teatro estis malfermita en la eksa preĝejo<ref name="preĝejo">{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 476 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|14|2|1921}} en la tendaro estis 255 malliberuloj, el kiuj 93 estis juĝotaj enketitoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 347 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|22|2|1921}} Tobolskon eniris ribelintaj kamparanoj subestre de V. M. Ĵeltovskij. Komenciĝis arestoj de komunistoj kaj de aliaj subtenantoj de la sovetia potenco, kiuj plenigis la prizonon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 351 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En tiu periodo en la prizono estis mortpafitaj 65 homoj, ofte post kruelaj torturoj. Vespere la {{daton|6|4}} la Ruĝa Armeo komencis decidan sturmon de Tobolsko kaj post du tagoj la 343-a regimento subestre de Lunev kaj taĉmento de speciala destino okupis la urbon. La {{daton|8|4}} je la 6-a matene iliaj trupoj eniris Tobolskon, kaptinte ĉirkaŭ {{unuo|5000}} ribelulojn kaj liberiginte 250 prizonulojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 352 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Oni alvokis ĉiujn fuĝintajn el la tendaro post la alveno de la ribeluloj reveni propravole kaj senpune, minacante mortpafi la aliajn post kaptado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 353 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|18|4}} speciala komisiono esploris 45 kadavrojn de malliberuloj mortigitaj en la prizono de ribeluloj kaj konstatis ke plejmulto de la kadavroj havas po 30 ĝis 60 vundojn — pikajn, foje hakajn, multaj ostoj estis rompitaj (parte dumvive), ĉiuj vundoj estis faritaj per bajonetoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 359 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Oni kreis la Labordomon ({{lang-ru|Рабочий дом}}) kaj koncentrejon ({{lang-ru|концентрационный лагерь}}), el kiuj la unua akceptis malliberulojn kondamnitajn al ĝis 3 jaroj, la dua — tiujn kun verdiktoj pli ol 3 jarojn longaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 360 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La malliberuloj devis labori po 8 horojn tage kaj memstare financi la funkciadon de la malliberejoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 362 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Estro de la Labordomo iĝis Zinovjev, antaŭe estrinta la saman institucion en Tjumeno, kvankam en lia karakterizo estis menciitaj pluraj liaj mankoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 366 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Kamarado Zinovjev havas tre mallarĝan politikan evoluon, sed tio ĝis certa grado kompenciĝas per kora rilato al komunismo. Samtempe videblas ankaŭ forta strebo al arbitrado, kies sekvo iĝas nepripensitaj fuŝoj en laboro. Krome li havas fortan inklinon al konsumado de alkoholaĵoj, pri kio eĉ haveblas dokumentaj datumoj, liveritaj de la Tjumengubĉeka. |aŭtoro = |verko = |origina teksto = Тов. Зиновьев имеет очень узкое политическое развитие, но это до некоторой степени покрывается сердечным отношением к коммунизму. В то же время видно и яркое стремление к своевольству, следствием чего являются необдуманные промахи в работе. Кроме того имеет сильную склонность к употреблению спиртных напитков, в чем даже имеются документальные данные, доставленные Губчекой. }} La {{daton|1|11|1922}} la koncentrejo estis likvidita, restis nur la Korektiga Domo ({{lang-ru|Исправдом}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 380 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En aprilo 1923 oni malfermis prizonan izolejon ({{lang-ru|тюремный изолятор}}), kien el la Tjumena kaj Iŝima korektigaj domoj estis sendataj rekulpiĝintoj {{lang-ru|рецидивисты}}) por pli strikta izolado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 381 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1925 en la lando estis kreitaj 5 politikaj izolejoj: en [[Suzdalo]], [[Jaroslavlo]], [[Ĉelabinsko]], [[Verĥneuralsko]] kaj Tobolsko. Tio estis malliberejoj por membroj de opoziciaj partioj, poste ankaŭ por komunistoj. Punperiodoj estis 3 ĝis 5 jaroj, reĝimo sufiĉe milda. Oni rajtis sendi al tiuj lokoj malliberulon nur surbaze de aparta ordono. Somere de 1925 malliberuloj de la Tobolska politika izolejo alvokis politikajn malliberulojn de la lando kaj la mondan komunumon subteni ilian lukton por speciala statuso. En la magazino "Socialista informilo" ({{lang-ru|Социалистический вестник}}) aperis ilia malferma letero titolita "De vive entombigitaj" ({{lang-ru|От заживо погребенных}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 386 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1934 post establo de [[NKVD]], ĉiuj malliberejoj estis transdonitaj de la Popola Komisariato pri Justico al NKVD. La {{daton|11|11|1935}} per ordono N 00403 la izolejoj kaj politikaj izolejoj de NKVD denove eknomiĝis ''tjurma'' ({{lang-ru|тюрьма}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 403 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la [[1930-aj jaroj]] la Tobolska prizono ĉiam spertis problemojn pri malsufiĉo de personaro. Laŭ normo tie devis labori 238 homoj, sed fakte estis nur 134, do oni deĵoris po 15 horojn tage, uzis tiucele malliberulojn kondamnitajn pro etaj krimoj ktp<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 405 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|31|7|1938}} popola komisaro de NKVD [[Nikolaj Jeĵov]] subskribis la [[NKVD-ordono n-ro 00485|ordonon N 0447]] "Pri operaco pri reprezalioj kontraŭ eksaj [[Kulako|kulakoj]], krimuloj kaj aliaj kontraŭsovetiaj elementoj", per kiu normalaj juĝejoj estis anstataŭigitaj per "triopoj" ({{lang-ru|тройка}}). En la triopo membris prezidanto de loka NKVD, prokuroro kaj la unua sekretario de provinca, regiona aŭ respublika partia komitato. Por ĉiu regiono estis ordonite trovi kaj puni certan nombron de "malamikoj", klasifikitaj je la 1-a kaj 2-a kategorioj. La unua grupo devis esti pafekzekutita, la dua kondamnita al 8 ĝis 10 jaroj da malliberigo. La pafekzekutoj estis tasko de respektivaj malliberejoj kaj devis okazi ene de 3 ĝis 5, maksimume 10 tagoj. Sole en la administra korto de la Tobolska prizono estis pafmortigitaj {{unuo|2500}} homoj, plejparte loĝantoj de Tobolsko kaj apudaj distriktoj. Ĉio okazis sekrete<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 407 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La kondamnitoj mem ne estis informitaj pri la verdikto kaj eksciis pri ĝi nur surloke de la ekzekuto (por eviti eventualan reziston). Ekzemple la {{daton|14|10|1937}} estis mortpafitaj 217 homoj. La ekzekutoj okazis nokte: oni alportis prokuroron, kiu ordonis venigi kondamnitojn sur la korton, kie oni genuigis ilin, pafis je la nuko kaj poste je la tempio. La kadavrojn oni envolvis je brezento por ne malpurigi kamionojn kaj forveturigis. Vintre pro frostego granda parto de la ekzekutitoj estis enterigita apud la muro de arestejo, en nord-okcidenta angulo de la korto. Oni enfosis la korpojn malprofunde pro hasto, do printempe aperis enfaloj, el kiuj leviĝis kadavra odoraĉo, do oni devis alŝuti pli da tero. La parencoj de la ekzekutitoj estis informitaj ke tiuj estis kondamnitaj al 10 jaroj en puntendaroj sen rajto korespondi<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 408 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1941, post kiam [[Nazia Germanio]] atakis Sovetunion, al Tobolsko venis pluraj evakuitaj malliberuloj. Unu el ili rememoris ke veturado el [[Polocko]] ĝis Tobolsko daŭris 42 tagojn dum kiuj oni nutris la malliberulojn per salita fiŝaĵo, nokte forĵetante mortintojn el vagonoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 414 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1942 komenciĝis liberigado de ne-politikaj krimuloj kaj eksaj militistoj, sendotaj al armeo. En februaro 1942 NKVD aprobis novan instrukcion, kiu rajtigis la gardistojn kaze de atako aŭ fuĝo fare de malliberuloj pafi sen averto. Transportado de malliberuloj el Tjumeno al Tobolsko tiutempe okazis piedire, la marŝado okupis 12 ĝis 13 tagojn, gardistoj estis plejparte ne-politikaj malliberuloj. En tiu periodo komenciĝis konstruado de promenejoj (antaŭe malliberuloj promenis en la korto)<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 415 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|14|9|1945}} kaze de la fino de la [[Dua mondmilito]] estis aprobita ordono pri nova labortago de la prizona administracio: de la 10-a matene ĝis la 1-a nokte, kun paŭzo de la 5-a ĝis la 8-a vespere<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 416 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|14|8|1944}} estis establita [[Tjumena provinco]]. Tiutempe en ĝia teritorio troviĝis kvar prizonoj: N 1 en [[Tjumeno]], N 2 en Tobolsko (la eksa N 4), N 3 en [[Iŝimo]] (eksaj M3) kaj N 5 en Tobolsko<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 416 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|5|1947}} en Sovetunio estis nuligita [[mortopuno]], en paca tempo anstataŭigenda per 25-jara malliberigo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 420 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen pro kresko de amasa perforto en la malliberejoj en 1950 oni restarigis la mortopunon. Samjare komenciĝis transformado de la prizono N 3 en Tobolsko je la prizono de severa reĝimo ({{lang-ru|строгий режим}}). Ĝi estis destinita por aktivaj banditoj kaj persistaj rompantoj de mallibereja reĝimo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 429 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|13|1|1953}} la Prezidio de la [[Supera Soveto de Sovetunio]] aprobis ukazon, kiu enkondukis mortopunon aŭ longdaŭran malliberigon pro banditismo en la malliberejoj. Samtempe estis kreitaj specialaj puntendaroj por [[Rusa mafio|leĝuloj]], el kiuj plej "aŭtoritataj" estis subigitaj al la severa reĝimo — inter ili estis la Tobolska prizono N 3<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 434 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|3|3|1953}} mortis [[Stalin]] kaj estis proklamita vasta amnestio, kiu trafis 1,2 milionojn el 10 milionoj da malliberuloj. Ĝi tamen ne aplikeblis al homoj, kondamnitaj al punperiodo pli ol 5 jarojn longa pro kontraŭrevolucia agado, granda ŝtelado de "socialisma posedaĵo", banditismo kaj intencaj murdoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 435 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Pro tio kaj ankaŭ pro pli severa politiko rilate profesian krimularon, leĝuloj aranĝis tra la lando serion da kunvenoj ({{lang-ru|сходки}}), en kiuj estis decidite lanĉi serion da tumultoj postulante faciligi la reĝimon — "malfrostigi malliberejojn" ({{lang-ru|размораживать зону}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 439 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En septembro 1961 la sama prezidio aprobis novan ukazon, kiu interalie enkondukis novan sistemon de la malliberejoj: korekto-labora kolonio de ĝenerala reĝimo, tiu de pli forta reĝimpo, tiu de severa reĝimo, fermita prizono (kie povis esti ĝenerala kaj severa reĝimoj)<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 449 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de la [[1960-aj jaroj]] en [[RSFSR]] estis 13 fermitaj prizonoj ({{lang-ru|тюрьма}}), krimĵargone nomataj "ŝirmaĵo" ({{lang-ru|крытка}})). En ili troviĝis 0,7% de la malliberuloj. La plej severaj estis konsiderataj prizonoj en [[Zlatousto]] kaj Tobolsko. En la punkolonio de ĝenerala reĝimo la malliberulo rajtis ricevi po tri sendaĵoj jare, en tiu de pli forta reĝimo po du, en la severa kaj speciala reĝimo po unu, dum en la prizonoj sendaĵoj estis komplete malpermesitaj. Same pri leteroj: en la ĝenerala kolonio ili riceveblis senlime, en tiu de pli forta reĝimo po tri jare, en la severa reĝimo po du, en la speciala reĝimo kaj prizonoj eĉ ne unu<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 450 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Malliberuloj de la speciala reĝimo estis danĝeraj plurfojaj krimuloj, kondamnitaj al malliberigo por pli ol 5 jaroj kun pasigo de la unua punperiodo en la prizono, destinita por plej gravaj krimuloj (banditismo, amasaj tumultoj, [[monfalsado]], intencaj murdoj ktp). Ili havis striitajn vestojn, pro kio oni ĵargone nomis ilin "striitoj" ({{lang-ru|полосатые}}). Plej ofte ili laboris en siaj ĉeloj, ne estis kondukitaj al metiejoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 506 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭ ordono la Tobolska prizono devis akcepti ne pli ol {{unuo|1200}} malliberulojn. Ĝi havis du reĝimojn — ĝeneralan kaj severan. Normale ĉiuj novvenintoj trafis la severan reĝimon kaj nur post unu jaro oni decidis ĉu ili rajtos transiri al tiu ĝenerala aŭ ne. Priservadon de la prizono faris malliberuloj, kondamnitaj pro malgravaj krimoj, kaj subskribintaj konsenton fari tion; ili loĝis aparte, ne en la prizonaj ĉeloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 451 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La prizono estis rekonstruita. Ĉe la fenestroj aperis aldonaj kradoj — la tiel nomataj ĵaluzioj "tirharmoniko" ({{lang-ru|баян}}), do oblikvaj ŝtalaj lamenoj. Sur parto de eksteraj fenestroj oni instalis lignajn "ombrelojn", do el la ĉelo oni povis vidi nur kraditan ĉielon. Kanalizo plu mankis, do oni transportis kloakaĵojn per specialaj kamionoj. La prizono estis ĉirkaŭbarita per brika muro 628 metrojn longa kaj 5 metrojn alta. Haveblis 6 gardoturoj, el kiuj 5 estis brikaj. En ĉiu korpuso estis karceroj — solulaj ĉeloj, 1,5 x 2 metrojn grandaj, kun betona planko, ĉiam malsekaj aĉe stukitaj muroj kaj tabullito kiu nur nokte estis mallevita. El la karcero la malliberulo ne rajtis eliri eĉ al necesejo aŭ promenado. Fekujoj estis ŝtalaj, memfaritaj, kun fermiloj. Ventolado mankis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 452 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Por desinfektado gardistoj ofte ŝutis en la fekujon kloron, kiu eligis gason iritintan okulojn, gorĝon kaj nazon. El la vestoj la malliberulo rajtis havi nur maldikajn kotonajn jakon kaj pantalonon. Fenestroglacojn la malliberuloj kutime detruadis por ebligi ventoladon, do somere ilin atakis kuloj kaj vintre — malvarmo. Supon oni donis unufoje en du tagoj, en la alia tago, krimĵargone nomata "fluga" ({{lang-ru|лётный}}) la malliberulo ricevis nur panpecon kaj bolitan akvon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 453 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1966 oni tegis la karcerajn pordojn de interne per ŝtalaj platoj, truitaj tiel ke akraj rondoj estis turnitaj eksteren — por ke por malliberuloj estus dolore frapi ilin<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 461 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En aŭgusto 1970 finiĝis konstruado de subtera tunelo 200 metrojn longa, liganta arestejojn N 1, 2, 3 kaj metiejojn. Oni ordonis ke la malliberuloj marŝu al la metiejoj kaj banejo nur laŭ la tunelo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 468 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1972 la malliberulojn oni translokis al tri duetaĝaj korpusoj: la "blanka" (tie loĝis malliberuloj, kiuj laboris en la metiejoj, ĉefe trikante sakojn), la "enketa" (kie troviĝis enketitoj) kaj la "ruĝa" (el ruĝaj brikoj; tie troviĝis ĉefe malliberuloj rifuzintaj labori kaj persiste rompintaj la reĝimon, kaj leĝuloj). Ĉiu korpuso enspacigis po proksimume 400 homojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 474 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Promenado okazis en specialaj ejoj kun kradita plafono, do la malliberuloj povis vidi nur kraditan ĉielon. La promenado daŭris maksimume 30 minutojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 516 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La ĉeloj estis klasifikitaj je "bonaj" kaj "malbonaj" (ankaŭ nomataj "skabiaj", do {{lang-ru|чесоточные}}). La "bonaj" ĉeloj havis komunan elirejon, do oni malfermis samtempe po 10 ĉeloj kaj kondukis ĝis 100 malliberulojn laŭ la tunelo al la metiejoj, kie ili laboris ĝis vespere, ŝlositaj kaj kontrolataj. Pro neplenumo de la normo oni reduktis manĝoporcion, malpermesis aĉeti en prizona vendejo kaj enkarcerigis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 475 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Fine de la 1970-aj en la eksa preĝejo oni malfermis klubon por la personaro<ref name="preĝejo"/>. La personaro konsistis el du grupoj: atestitoj kaj dungitoj. La atestitoj laboris senpere kun la malliberuloj, plejparte tio estis gardistoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 459 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭ ordono de la Ministerio pri internaj aferoj N 11 de la {{dato|30|3|1970}} la gardisto ({{lang-ru|надзиратель}}) estis alinomita je kontrolisto ({{lang-ru|контролёр}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 468 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭ ordonoj de la {{dato|14|6|1957}} kaj N 370 de la {{dato|30|12|1971}}, ĉiuj malliberuloj estis dividitaj je taĉmentoj ({{lang-ru|отряд}}). En la Tobolska prizono respektiva ordono aperis la {{daton|29|12|1975}}, kiam la malliberuloj estis dividitaj je 9 taĉmentoj, kies estroj nomiĝis edukistoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 489 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La prizono fifamis pro kruela traktado de la prizonuloj fare de la personaro kaj malliberuloj, kiuj kunlaboris kun la administracio. Longan tempon en la prizono krom la tiel nomataj "kokinejoj" ({{lang-ru|курятники}}), kie troviĝis "mallevitoj" ({{lang-ru|опущенные}}), do seksperfortitaj malliberuloj) funkciis ankaŭ "premĉeloj" ({{lang-ru|пресс-камеры}}, {{lang-ru|пресс-хаты}}), kie malliberuloj-kunlaborantoj teroris aliajn malliberulojn lokitajn tie laŭ ordono de la administracio. La kunlaborantoj en tiuj ĉeloj estis nomataj "presantoj" ({{lang-ru|прессовщики}}) aŭ "viligantoj" ({{lang-ru|лохмачи}}). Se "baptano" ({{lang-ru|кум}}, do operacia prizonisto) suspektis ke iu el novvenintoj havas monon aŭ juvelojn, li metis lin al premĉelo, kie "presantoj" bategis kaj rabis lin. Plej ofte la valoraĵoj estis transportataj en stomako, pakitaj je celofano. Do "viligantoj" ligis la veninton al hejtilo instalita je muro kaj igis lin feki sur ĵurnalon ĝis ili konvinkiĝis ke la tuta enhavo de lia stomako aperis surpapere. Orajn dentokronojn ili elbatis aŭ eltiris. Ĉion ĉi ili fordonis poste al operacia prizonisto, kiu reciprokis ilin per cigaredoj kaj teo. Se li eksciis ke ili kaŝis ion, do la "premĉelo" estis likdivata kaj ĝiaj loĝantoj estis distribuataj laŭ aliaj premĉeloj kie ilin atendis la samaj turmentoj. En la [[1980-aj jaroj]] pri la premĉeloj laŭ neoficialaj kanaloj oni informis prokurorejon de Tjumena provinco, provincan administracion de malliberejoj kaj la provincan partian komitaton. Post tio la premĉeloj en la Tobolska prizono estis likviditaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 494–495 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|14|5|1988}}, tagon antaŭ alveno al Tobolsko de [[Nikolaj Riĵkov]], membro de [[Politburoo]] de la [[Centra Komitato de Komunista Partio de Sovetunio]], prezidanto de la Konsilio de Ministroj de Sovetunio, prizonuloj atakis kaj ostaĝigis 8 gardistojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 519–525 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ili postulis civilajn vestojn, monon kaj transporton, sed la prizonestro V. F. Rasskazov rifuzis ĉion kaj diris ke prefere li mitralos ilin ĉiujn, post kio ilin ekcelis mitraletistoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 526 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post tio ili postulis almenaŭ 10 botelojn da vodko, teon kaj manĝojn, sed li aprobis nur kvin, argumentante ke iliaj organismoj malkutimiĝis je alkoholaĵoj. Poste ili postulis ke la prizonestro drinku kun ili por konfirmi ke la vodko ne estas venenita, li venis akompane de gardistoj, drinkis kaj ordonis al ili iri po unuope al karceroj, kion ili plenumis, fordoninte memfaritajn pikilojn kaj tranĉilojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 527–528 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La ostaĝigo estis iniciita de leĝuloj, kiuj esperis per tio eksigi la prizonestron, post kies alveno reĝimo iĝis pli severa kaj ili estis izolitaj en aparta ejo, perdinte eblecon influi la aliajn malliberulojn. Sed Rasskazov ne estis eksigita kaj daŭrigis sian politikon. La tutan komunikadon kun la krimularo li faris per aŭtoritata leĝulo Avo Ĥasan, kio indignigis la aliajn leĝulojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 529 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|28|4|1989}} malliberulo V. M. Kuznecov ostaĝigis sukuristinon Ludmila Prisada, minacante murdi ŝin per memfarita pikilo. Li postulis alporti lian personan dosieron kaj ene de 72 horoj venigi la prizonestron, reprezentantojn de la Ministerio pri sano, KGB kaj prokurorejo de USSR. Antaŭe li plurfoje plendis ke li estas kondamnita malprave. Li havis kapcerban traŭmaton kaj estis psike malsana, pro kio li ne laboris. La prizonestro petis helpon de leĝulo Comaja laŭ kromnomo Ĉiĉo, promesinte ke la ostaĝiginto ne estos punita. Comaja eniris la ejon kaj postulis tuj liberigi la sukuristinon, argumentante ke sanservo estas sankta loko kaj atako kontraŭ ĝi estas atako kontraŭ la tuta malliberularo. Post 10 minutoj Kuznecov lasis la ostaĝinon kaj forkuris, post kio li estis enkarcerigita<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 530–533 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|31|7|1989}} oni decidis transloki la prizonon el Tobolsko al vilaĝo Ĥarpo en [[Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto]], kie estis konstruota prizono por leĝuloj kaj aŭtoritataj krimuloj kapabla akcepti 300 ĝis 500 homojn. Tiutempe post plia forfalo de la bordo falis la okcidenta muro de la prizono kaj ĝia stato ĝenerale estis konsiderata tro malbona kaj situo centre de la kreskanta urbo malkonvena, pri kio atestis daŭraj postuloj de lokaj aktivuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 536–537 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La prizono estis transdonita al la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]], kiu posedis ĝin ĝis 1994<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 538 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Poste ĝi estis transformita je muzeo. == Famaj malliberuloj == === Miĥail Miĥajlov === La {{daton|6|12|1861}} al punlaborejo tra Tobolsko sekvis [[Miĥail Larionoviĉ Miĥajlov]], rusia revoluciulo, poeto, tradukisto, publicisto. Li estis akuzita pri disvastigado de revolucia proklamo «Al la juna generacio» kaj kondamnita al punlaboroj en [[Orienta Siberio]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 27 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Li iĝis plej populara persono de la urbo, akceptinta vizitojn de almenaŭ 37 gastoj el loka elito. Ofte venis kaleŝoj, kiuj transportis lin al bankedoj, tagmanĝoj kaj vespermanĝoj dum kiuj li konversaciis kun lokaj elituloj kaj intelektuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 29 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Lia ĉelo estis ĉiam malfermita, nur foje la arestitoj mem fermis ĝin de interne per hoketo. La {{daton|27|1|1862}} li forlasis la urbon post solena tagmanĝo ĉe loka kolonelo, kiun ĉeestis pluraj elituloj. Oni permesis al li ne marŝi piede kun sia grupo, sed veturi en kaleŝo, sen katenoj kaj en propraj vestoj. Laŭdire oni disbatis liajn katenojn, kiujn poste oni vidis surtable ĉe vic-guberniestro Sokolov kun alkroĉita tabuleto sur kiu estis skribite: "Al aŭspicianto de subprematoj de Miĥajlov". Dum adiaŭo oni hurais, drinkis ĉampanon kaj eksterurbe la kaleŝon haltigis la vic-guberniestro por persone adiaŭi la politikan krimulon kaj enmanigi al li donacon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 30-31 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Pri tiuj rompoj de la mallibereja reĝimo en oktobro 1862 denuncis al la 3-a fako loka ĝendarmo Lanskij. La informoj atingis la imperiestron Aleksandron la 2-an kaj en marto 1863 komenciĝis enketado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 30-31 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>, kiu daŭris preskaŭ unu jaron dum rilata korespondado okazis ĝis 1867<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 33 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Respektivaj altranguloj estis punitaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Nikolaj Ĉerniŝevskij === Verkisto kaj revoluciulo [[Nikolaj Ĉerniŝevskij]] venis al la prizono la {{daton|5|6|1864}}<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Lokaj aŭtoritatoj estis grave timigitaj de la komisiono, enketinta "Miĥajlov-tagojn" en Tobolsko, do penis laŭeble plej rapide seniĝi je la fama arestito. La {{daton|13|6}} Ĉerniŝevskij estis sendita al [[Jakutsko]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Ĝem === Fine de 1984 al la prizono el vilaĝo [[Labitnango]] venis Jevgenij Petroviĉ Vasin laŭ kromnomo Ĝem. Li naskiĝis la {{daton|10|11|1951}} en la urbo [[Komsomolsko-ĉe-Amuro]] kaj jam estis kvinfoje kondamnita, 17 jarojn pasigis en malliberejoj<ref name="kaŭkazo">{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 497 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1976–1979 en la sama prizono li agitis la prizonulojn kontraŭ leĝuloj kaj propagandis "Union de Veraj Arestantoj" ({{lang-ru|Союз истинных арестантов}}), kiun li kreis. Pro tio li estis batita en unu el "bonaj" ({{lang-ru|порядочная}}) ĉeloj laŭ ordono de leĝuloj. Dum sia reveno li deklaris sin leĝulo, kvankam li estis kondamnita kelkfoje pro huliganaĵoj, traktataj de profesiaj krimuloj malestime, pro kio huliganoj nomiĝas "[[kormoranoj]]" ({{lang-ru|бакланы}} aŭ {{lang-ru|бакланьё}}) kaj ne estis kronita<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 499 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En alia tempo li estus severe punita, sed tiutempe okazis granda malkontento inter la profesiaj krimuloj kaŭzita de ekstrema dominado de kaŭkazanoj en la plej alta krimularo. Ekzemple komence de la [[1970-aj jaroj]] en la prizono estis sep leĝuloj, el kiuj kvin (Ĥasan, Koka, Ĉizo, Vaĥtang, Dato) estis kaŭkazanoj kaj nur du (Donec, Jakutjonok) ne<ref name="kaŭkazo"/>. Pro tio la aŭtoritata leĝulo Dato la Taŝkenta ({{lang-ru|Дато Ташкентский}}) esprimis opinion ke por eviti en [[Rusia Fora Oriento|Fora Oriento]] konflikton inter leĝuloj kaj lokaj aŭtoritataj krimuloj, estus bone havi tie lokan leĝulon. Li sendis al la aliaj leĝuloj troviĝintaj en la Tobolska prizono sekretan mesaĝon ({{lang-ru|малява}}), en kiu petis ilin pritrakti la aferon diplomatie<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 500 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Fine Ĝem ricevis rekomendon de leĝulo Koka kaj la {{daton|2|10|1985}} estis kronita, kvankam ĉiuj atendis ke oni deklaros lin "aĉulo" ({{lang-ru|негодяй}}). Ekde tiam Koka iĝis lia "baptinto" ({{lang-ru|крёстный отец}}). En julio 1987 Ĝem estis liberigita, do leĝuloj laŭ malnova tradicio sendis al ĉiuj ĉeloj teon por ke la malliberuloj trinku [[ĉifiro]]n (ekstreme fortan teon) je la sano de Ĝem kaj deziru al li bonan vojon. Fine de septembro 2001 li estis denove arestita en Komsomolsko-ĉe-Amuro kaj akuzita pri organizado de ekbruligo de la kafejo "Ĉarodejka" pro kio pereis ok adoleskuloj. La {{daton|23|10|2001}} li mortis en la arestejo en [[Ĥabarovsko]], laŭ oficiala konkludo — pro akuta [[korinfarkto]]. Por funebri kaj adiaŭi lin venis pli ol {{unuo|2000}} krimuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 501 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Aliaj === Menciindas ankaŭ Aslan Usojan laŭ kromnomo ''Ded Ĥasan'' ({{lang-ru|Дед Хасан}}, do ''Avo Ĥasan''), unu el plej aŭtoritataj leĝuloj de la ska Sovetunio. Li ĉiam marŝis kun apogbastono kaj ofte komunikis kun la prizonestro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 497 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Fuĝoj == Fuĝoj okazis foje, sed preskaŭ ĉiam oni kaptis la fuĝintojn post kelkaj horoj, maksimume tagoj. En la Rusia imperio printempe ĉiam venis cirkuleroj de la Ĉefa Prizona Administracio pri «Kontraŭfuĝaj agoj». Kaze de fuĝo oni ĉiam komencis enketadon transdonotan al juĝejo. Kulpuloj estis maldungataj, oni adiciis ilian salajron kaj forprenis kaŭcion, kiun devis fari ĉiu novdungita gardisto (minimume 10 rubloj). Se malliberuloj estis sendataj en granda grupo por labori ekster la prizono unu gardisto ricevis fusilon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 223 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Oni devis skrupule kaj regule esplori ĉelojn, batante kradojn per maleo kaj glitigante tranĉilojn laŭ la kradoj. Se haveblis eĉ eta breĉeto, klingo haltis ĉe ĝi, post kio oni esploris tiun lokon pli atente<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 224 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de la [[1920-aj jaroj]] funkciis sistemo de kolektiva respondeco, kiam grupoj da malliberuloj garantiis revenon de siaj samvilaĝanoj post forpermeso. Post la unua fuĝo sekvis aldona puntempo, post la dua povis esti mortpuno<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 375 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Nokte de la 10-a al la 11-a de septembro 1893 je la 1-a horo el punlabora prizono N 1 tra subfoso fuĝis sep malliberuloj, kiuj eliris sur placo apud la preĝejo de Cirilo kaj Metodo. Gardistoj rimarkis ilin, ekpafis kaj mortigis unu, la aliaj forkuris. La subfoso komenciĝis sub tabullitoj en la ĉelo N 7 kaj daŭris je pli ol 40 saĵenoj ({{unuo|85,34|m}}), tra kvin brikaj muroj kun fundamentoj, korto kaj prizona preĝejo. Dum traserĉado oni trovis subtere pliajn 11 homojn, kiuj estis preparintaj fuĝi. La enketado malkovris ke la subfoso estis kreata dum jaroj, el kiuj tri lastaj monatoj estis plej intensaj. Renkontine fundamenton oni fosis profunden sub ĝin, do la subfoso kelkloke estis tre profunda. Paŝon post paŝo en la ĉelo N 7 kolektiĝis ĉiuj 36 malliberuloj, kiuj planis fuĝi tiel<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La 12-an de septembro je la 10-a nokte apud vilaĝo Durinina ({{lang-ru|Дурынина}}) estis kaptita dua fuĝinto. Tri aliaj eniris vilaĝon Novosjolova (apud vilaĝo Aremzjani), sed estis forpelitaj de hundoj, perdiĝis en arbaro, malsategis kaj du el ili planis murdi la trian, pli junan, por manĝi lin, sed hazarde ili eliris al ĉasista dometo ĉe rivero Turtas, kie ili trovis panon, buteron, fusilojn kaj boatojn. Dum posta marŝo du pli aĝaj malliberuloj tiom ĝenis la junan ke li fuĝis de ili, venis al vilaĝo Filatovo kaj rakontis pri situo de siaj akompanoj. La 15-an de oktobro lastaj tri fuĝintoj estis kaptitaj en Bronnikova vilaĝaro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97-98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|22|9|1907}} grupo de punlaboruloj dum noktado en vilaĝo Kutarbitka (30 km for de Tobolsko) provis fuĝi, sed gardistoj ekpafis kaj 23 el 33 malliberuloj estis mortigitaj, 5 gardistoj vunditaj. Kvin postvivintaj malliberuloj estis juĝitaj kaj kondamnitaj al po 10 tagoj de solula karcero kaj pliaj ses monatoj de punlaboroj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 177-178 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|13|7|1916}} fuĝis malliberulo Miĥail Redkin, kiu estis sekvan tagon kaptita dum grimpi malsupren de la mallibereja preĝejo. Dum enketado oni eltrovis ke al la fuĝo lin instigis eksa supra gardisto Dmitrijev, kiu helpe de alia gardisto konvinkis lin fari tion. La gardistoj esperis ke pro tio estos maldungita prizonestro Dorengovskij, kiun ili malŝatis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 279-280 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|9|8|1974}} tri malliberuloj fuĝis raminte la nordan rezervan pordegon per kamiono [[ZIL-131]]. Ŝtala kablo, streĉita antaŭ la pordego, damaĝis la motoron kaj fortranĉis la stirejon, do post 200 metroj la kamiono haltis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 485 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Surstrate la fuĝintoj trovis alian kamionon, [[ZIL-157]] el kiu ili elĵetis ŝoforon-soldaton. La areo estis blokita, milico ĉasis la fuĝintojn ĉie, oni lanĉis helikopteron<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 486 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Fine oni decidis alivesti la persekutantojn civile kaj sendi al arbaro kun bastokorboj enmane kvazaŭ por kolekti fungojn. La plano "Fungokolektantoj" ({{lang-ru|Грибники}}) sukcesis kaj la {{daton|15|8}} la fuĝintoj mem aliris la kaptogrupon, konsiderante ilin lokaj kamparanoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 487 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|20|12|1987}} kvin prizonuloj fuĝis tra subtera koridoro, kiun ili fosis dum kvar monatoj. Ĝi komenciĝis en elektroŝranko en metiejo, iris vertikale 4 metrojn suben, sekvis horizontala pasejo 14 metrojn longa, poste 4 metrojn ĝi iris oblikve, sume 22 metrojn. Ĉiutage la fuĝintoj fosis po 20-30 cm. Ili planis fuĝi printempe, kiam vetero estos pli varma, sed finis la fosadon pli frue, do decidis ne prokrasti, timante ke la koridoro estos malkovrita. Ĉirkaŭ la 3-a nokte ili eliris surteren en korto, 10 metrojn for de proksima gardoturo, kaj ŝanĝis siajn vestojn al tiuj civilaj el apuda stokejo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 509 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post kiam ilia foresto estis rimarkita, prizonistoj longan tempon ne povis trovi enirejon de la koridoro, ĝis finfine al ili helpis malliberulo el "humiligitoj" ({{lang-ru|обиженный}}, do seksperfortita pario)<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 513 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Sekvan tagon ili ĉiuj estis kaptitaj en la urbo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 514 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Literaturo == * {{citaĵo el libro |titolo = Тобольский острог |lasta = Риве |unua = З. Э. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2017 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Вектор-Бук |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-91409-417-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 560 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }} {{projektoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Katorgo]] * [[Tobolska kremlo]] == Referencoj == {{referencoj|2}} [[Kategorio:Malliberejoj en Rusio]] [[Kategorio:Muzeoj en Tobolsko]] [[Kategorio:Muzeoj-malliberejoj]] [[Kategorio:Aperis en 1855]] qrqa5aco7dhtda04bcwwfy0mro93c5l 0 738415 9369026 9251145 2026-05-09T03:31:14Z LilyKitty 25129 de Europa Universitat-Instituto 9369026 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Erasmus+''' estas la [[Programo (mastrumado)|programo]] de la [[Eŭropa Komisiono]] por edukado, trejnado, junularo kaj sporto por la periodo 2014-2020, sukcedanta la antaŭan dumvivan edukan kaj trejnan programon 2007-2014, kiu sukcedis la [[Programo Sokrato-Leonardo|Programon Sokrato-Leonardo]]. Kiel integra programo, Erasmus+ ofertas pli da moviĝeblaj ebloj por lernantoj kaj dungitaranoj kaj kunlaboron inter la edukaj, trejnaj kaj junularaj sektoroj, kaj estas pli alirebla ol ĝiaj antaŭantoj, kun financaj reguloj simpligitaj kaj pli strukturo faciliganta la programan administradon<ref name=EK>[https://ec.europa.eu/programmes/erasmus-plus/node_fr Erasmus+] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fec.europa.eu%2Fprogrammes%2Ferasmus-plus%2Fnode_fr arkivo]) ĉe la retejo de la Eŭropa Komisiono</ref>. La programo estas malfermita al [[studento]]j, [[staĝanto]]j, [[instruisto]]j, prelegantoj, [[junuloj]], [[Volontulo|volontuloj]], [[Junulara laboristo|junularaj laboristoj]] kaj [[Homo|homoj]], kiuj laboras en [[Popola sporto|popolaj sportoj]]. Ĉirkaŭ du trionoj de la [[buĝeto]] estas asignitaj al eksterlandaj lernaj okazoj por individuoj, en la [[Eŭropa Unio|EU]] kaj ekster, la lasta triono subtenas partnerecojn inter edukaj institucioj, junularaj organizaĵoj, entreprenoj kaj lokaj kaj regionaj aŭtoritatoj, kaj ankaŭ reformojn celantajn modernigi edukajn, trejnajn kaj junularajn sistemojn. La programo Erasmus + estas efektivo de la strategio [[Eŭropo 2020]] por kresko, [[Dungeco|dungado]], [[socia egaleco]] kaj [[inkluzivo]], kaj por la celoj de la strategia kadro "Edukado kaj trejnado 2020". Erasmus + fokusiĝas pri antaŭenigo de la [[Daŭripova disvolviĝo|daŭripovan disvolviĝon]] de partneraj landoj en la fako de la [[Altnivela instruado|altnivela edukado]] kaj celas atingi la difinitajn celojn de la Junulara Strategio de Eŭropa Unio<ref>[https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/IP_13_1110 Verda lumo por Erasmus +: Pli ol 4 milionoj por ricevi subvenciojn de EU por kapabloj kaj dungebleco ] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Feuropa.eu%2Frapid%2Fpress-release_IP-13-1110_en.htm arkivo]) ĉe ''europa.eu''</ref><ref>[https://www.erasmustrainingcourses.com/erasmus-plus-funding_fr.html Erasmus Plus-financado por instruaj trejnaj kursoj | Erasmus + KA1 ] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.erasmustrainingcourses.com%2Ferasmus-plus-funding_fr.html arkivo]) jen {{fr}}, sed havebla ankaŭ en naŭ pliaj eŭropaj lingvoj</ref>. La programo emfazas jenajn celojn<ref name=EK/>: * Redukti [[senlaboreco]]n, precipe inter junuloj; * Antaŭenigi edukadon de plenkreskuloj, precipe en la fako de novaj kapabloj kaj kapabloj postulataj en la labormerkato; * Subtenu novigadon, kunlaboron kaj reformojn; * Kuraĝigi junulojn al partopreno en demokratia vivo en Eŭropo; * Redukti fruan lernejan forlason; * Antaŭenigi kunlaboron kaj moveblecon kun partneraj landoj de Eŭropa Unio. == Programo KA152 == Laŭ la retejo de Erasmus+, la programo celas “subteni organizojn kaj grupojn de junuloj por fari junularajn interŝanĝojn, por kunigi junulojn el malsamaj landoj por interŝanĝi kaj lerni ekster la formala [[Eduka sistemo|edukada sistemo]].” <ref>Libera Folio [https://www.liberafolio.org/2022/05/04/tejo-ricevas-25-000-eurojn-por-muzikalo/ TEJO ricevas 25 000 eŭrojn por muzikalo] la 4-an de majo 2022</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Erasmus (Eŭropunia programo)|Erasmus]] * [[Programo Sokrato-Leonardo]] * [[Erasmus Mundus]] <!--* [[Eŭropaj universitatoj]]--> * [[Eŭropa Volontula Servo]] * [[Eŭropa Universitat-Instituto]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Edukado en Eŭropa Unio]] [[Kategorio:Politiko de la Eŭropa Unio]] [[Kategorio:Universitato]] 4c607hx61qq6vfa6di07mbhsr4xmzzb 0 741407 9368983 7318807 2026-05-08T22:51:00Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9368983 wikitext text/x-wiki {{Informkesto stacio | fono de kaplinio = {{Montreala metroo|kEXO}} | nomo = Canora | dua nomo = {{Montreala metroo|EXO}} / {{Montreala metroo|REM}} | bildo = AMTDM.JPG | grandeco de bildo = 280 | bildoteksto = Stacio ''Canora'' | lando = Kanado | urbo = [[Montrealo]] | situo = | latitudo = 45.513889 | longitudo = -73.634444 | regiono-ISO = CA | zomo = | situo sur mapo = Montrealo | ŝanĝebla mapo = | tipo = | kajoj = 2 | trakoj = 2 | zono = 1 | trafiko = | konstruado = | inaŭguro = | malfermo = [[1918]] | fermo = {{Dato|11|05|2020}} | arkitekto = | proprietulo = | trafikanto = {{Senapartligilo|exo (Montrealo)}} | kodo = | linio = {{Montreala metroo|E5}} {{Montreala metroo|E6}} | linikoloro = | antaŭa stacio = Vd malsupre | posta stacio = Vd malsupre | linio2 = {{Montreala metroo|REM}} ĉefa | linikoloro2 = {{Montreala metroo|krem}} | antaŭa stacio2 = Vd malsupre | posta stacio2 = Vd malsupre }} '''Canora''' estas fermita stacio de {{Senapartligilo|exo (Montrealo)}} sur linioj [[exo5 - Mascouche]] kaj [[exo6 - Deux-Montagnes]], situanta en arondismento Côte-des-Neiges–Notre-Dame-de-Grâce de [[Montrealo]]. Ĝi estis malfermita en [[1918]] kaj fermita la {{Daton|11|05|2020}} por ebligi konstruon de "[[Réseau express métropolitain]]" (REM). [[Dosiero:Montreal reseau trains banlieue.svg|450px|centra|eta|Reto de fervojaj linioj de Montrealo]] '''{{PAGENAMEBASE}}''' estas planita stacio de [[Réseau express métropolitain]]. [[Dosiero:Stations REM.png|450px|centra|eta|Planitaj stacioj de REM]] == Vidu ankaŭ == * [[Montrealo]] * [[Exo (Montrealo)]] * [[Exo5 - Mascouche]] * [[Exo6 - Deux-Montagnes]] * [[Stacioj de exo]] * [[Korporacio de Transporto de Montrealo]] * [[Réseau express métropolitain]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo|https://exo.quebec/}} (exo) * {{Oficiala retejo|https://rem.info/}} (REM) * [https://rem.info/en/stations/canora REM: Canora] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211020071321/https://rem.info/en/stations/canora |date=2021-10-20 }} {{Exo fervojaj linioj|E5=jes|E6=jes}} {{Stacioj de REM}} [[Kategorio:Stacioj de exo]] [[Kategorio:Stacioj de REM]] lpuftdf72ru2ai9b1apeuuissjmrcl3 0 753153 9368937 8726814 2026-05-08T20:54:42Z Alifono 114488 Ref 3 9368937 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | dosiero = Sheikh_Hamdan_bin_Rashid_Al_Maktoum.jpg | priskribo = Ŝejĥo Hamdan bin Raŝid Al Maktum (2003) }} '''Hamdan bin Raŝid Al Maktum''' ({{lang-ar|حمدان بن راشد آل مكتوم|t=''Ḥamdān bin Rāŝid Āl Maktūm''}}; naskiĝis la {{daton|25|12|1945}}, mortis la {{daton|24|3|2021}}) estis araba [[ŝejĥo]] kaj membro de la reganta familio Maktum, vic-reganto de [[Dubajo]] kaj ministro de financoj kaj industrio de la [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]] (U.A.E.). == Biografio == Al Maktum frekventis lernejojn en Dubajo kaj studis ĉe la ''Bell School of Languages'' en [[Kembriĝo (Britio)|Kembriĝo]]. En 1971 li iĝis la unua ministro pri financoj kaj industrio de la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj, pozicio, kiun li tenis ĝis sia morto. Li estis la ĉefa reprezentanto de la UAE ĉe la [[Internacia Valuta Fonduso|Internacia Monunua Fonduso]], la [[OPEL|Organizo de Nafto-Eksportaj Landoj (OPEL)]] kaj de la Arabaj Ŝtatoj. En 1995 Hamdan Al Maktum estis nomumita vic-reganto de Dubajo<ref name="GULFNEWS">[https://gulfnews.com/photos/news/in-pictures-life-and-times-of-sheikh-hamdan-bin-rashid-deputy-ruler-of-dubai-and-uae-minister-of-finance-1.1616566413477?slide=13 „Sheikh Hamdan Bin Rashid Al Maktoum, Deputy Ruler of Dubai and UAE Minister of Finance, passes away“] ĉe ''gulfnews.com'' de 2021-03-24 {{en}}</ref>. == Fondumo Al Maktoum == Li estis la iniciatinto de la ''Al Maktoum Instituto'' en Dubajo, institucio kiu aljuĝas stipendiojn al studentoj, kaj fondis la ''Al Maktoum Foundation'', kiu antaŭenigas interkulturan dialogon inter la araba kaj okcidenta mondoj. Li estis la fondinto kaj "patrono" de Al-Maktoum Kolegio de Supera Edukado en [[Dundee]], [[Skotlando]]<ref>[https://www.almcollege.ac.uk/shaikh-hamdan-bin-rashid-al-maktoum-deputy-ruler-of-dubai-and-uae-minister-of-finance-and-industry-passed-away/ „Shaikh Hamdan Bin Rashid Al Maktoum, Deputy Ruler of Dubai and UAE Minister of Finance and Industry passed away“] ĉe ''almcollege.ac.uk'', alirita 2021-03-25 {{en}}</ref>. === Premio Hamdan de Unesko por instruista disvolviĝo === Lia Fondumo (''Al Maktoum Foundation)'' finance subtenas la Unesko-[[premion Hamdan]] por Instruista Disvolviĝo, kreita en 2008 por subteni la plibonigon de instruado kaj lernkvaliton por atingi la UN-celon de Daŭripova Evoluo n-ro 4 pri kvalita edukado, kiu estas unu el la prioritatoj de Unesko. La premio estas egale dividita inter tri gajnintoj, kies projektoj celas plibonigi tutmonde la efikecon kaj efikecon de instruistoj<ref>(en, fr, es) ''[https://www.unesco.org/fr/articles/lappel-candidatures-pour-ledition-2025-2026-du-prix-unesco-hamdan-pour-le-developpement-des L’appel à candidatures pour l’édition 2025-2026 du Prix UNESCO-Hamdan pour le développement des enseignants est ouvert]'' (La alvoko por kandidatiĝoj por la eldono 2025-2026 de la Premio Unesko-Hamdan por Instruista Disvolviĝo nun estas malfermita), [[Unesko]], la 22-an de julio 2025</ref>. === Akcelo de la araba lingvo en ne-arabaj landoj === La Fondumo Hamdan bin Rashid Al Maktoum aprobis la efektivigplanon, kiun la Centro de araba lingvo por ne-arabaj parolantoj ĉe [[Islama Edukada, Scienca kaj Kultura Organizaĵo|ICESCO]] (islama ekvivalento de Unesko) prezentis pri la projekto por subteni la instruadon de [[araba lingvo]] en ne-arabaj landoj<ref>''[https://www.icesco.org/en/2020/12/03/icesco-and-hamdan-foundation-agree-on-arabic-language-cooperation-program-for-2021/ ICESCO and Hamdan Foundation Agree on Arabic Language Cooperation Program for 2021]'', ICESCO, la 3-an de decembro 2020. {{en}}</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Unesko]] * [[Interkultura edukado]] {{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{en}} [https://en.unesco.org/themes/teachers/hamdan-prize Premio Unesko-Ŝejĥo Hamdan Bin Raŝid Al Maktum por Medicinaj Sciencoj] * {{en}} [https://ha.ae/en/awards/educational-awards?term=hamdan-global-forum-for-excellence-2021%3Fterm%3Dhamdan-global-forum-for-excellence-2021%3Fterm%3Dhamdan-global-forum-for-excellence-2021%3Fterm%3Dhamdan-global-forum-for-excellence-2021 Retejo de la Fondumo Hamdan] (premioj) * (en, fr, es) Unesko : [https://www.unesco.org/fr/prizes/teacher-development Premio Hamdan de Unesko por instruista disvolviĝo] [[Kategorio:Araboj]] [[Kategorio:Unesko]] [[Kategorio:Politikistoj de Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]] [[Kategorio:Fondumoj]] jqrnhcnw06raqs0vjhjg318i2vcexhu 9368938 9368937 2026-05-08T20:55:38Z Alifono 114488 /* Premio Hamdan de Unesko por instruista disvolviĝo */ 9368938 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | dosiero = Sheikh_Hamdan_bin_Rashid_Al_Maktoum.jpg | priskribo = Ŝejĥo Hamdan bin Raŝid Al Maktum (2003) }} '''Hamdan bin Raŝid Al Maktum''' ({{lang-ar|حمدان بن راشد آل مكتوم|t=''Ḥamdān bin Rāŝid Āl Maktūm''}}; naskiĝis la {{daton|25|12|1945}}, mortis la {{daton|24|3|2021}}) estis araba [[ŝejĥo]] kaj membro de la reganta familio Maktum, vic-reganto de [[Dubajo]] kaj ministro de financoj kaj industrio de la [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]] (U.A.E.). == Biografio == Al Maktum frekventis lernejojn en Dubajo kaj studis ĉe la ''Bell School of Languages'' en [[Kembriĝo (Britio)|Kembriĝo]]. En 1971 li iĝis la unua ministro pri financoj kaj industrio de la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj, pozicio, kiun li tenis ĝis sia morto. Li estis la ĉefa reprezentanto de la UAE ĉe la [[Internacia Valuta Fonduso|Internacia Monunua Fonduso]], la [[OPEL|Organizo de Nafto-Eksportaj Landoj (OPEL)]] kaj de la Arabaj Ŝtatoj. En 1995 Hamdan Al Maktum estis nomumita vic-reganto de Dubajo<ref name="GULFNEWS">[https://gulfnews.com/photos/news/in-pictures-life-and-times-of-sheikh-hamdan-bin-rashid-deputy-ruler-of-dubai-and-uae-minister-of-finance-1.1616566413477?slide=13 „Sheikh Hamdan Bin Rashid Al Maktoum, Deputy Ruler of Dubai and UAE Minister of Finance, passes away“] ĉe ''gulfnews.com'' de 2021-03-24 {{en}}</ref>. == Fondumo Al Maktoum == Li estis la iniciatinto de la ''Al Maktoum Instituto'' en Dubajo, institucio kiu aljuĝas stipendiojn al studentoj, kaj fondis la ''Al Maktoum Foundation'', kiu antaŭenigas interkulturan dialogon inter la araba kaj okcidenta mondoj. Li estis la fondinto kaj "patrono" de Al-Maktoum Kolegio de Supera Edukado en [[Dundee]], [[Skotlando]]<ref>[https://www.almcollege.ac.uk/shaikh-hamdan-bin-rashid-al-maktoum-deputy-ruler-of-dubai-and-uae-minister-of-finance-and-industry-passed-away/ „Shaikh Hamdan Bin Rashid Al Maktoum, Deputy Ruler of Dubai and UAE Minister of Finance and Industry passed away“] ĉe ''almcollege.ac.uk'', alirita 2021-03-25 {{en}}</ref>. === Premio Hamdan de Unesko por instruista disvolviĝo === Lia Fondumo (''Al Maktoum Foundation)'' finance subtenas la Unesko-premion Hamdan por Instruista Disvolviĝo, kreita en 2008 por subteni la plibonigon de instruado kaj lernkvaliton por atingi la UN-celon de Daŭripova Evoluo n-ro 4 pri kvalita edukado, kiu estas unu el la prioritatoj de Unesko. La premio estas egale dividita inter tri gajnintoj, kies projektoj celas plibonigi tutmonde la efikecon kaj efikecon de instruistoj<ref>(en, fr, es) ''[https://www.unesco.org/fr/articles/lappel-candidatures-pour-ledition-2025-2026-du-prix-unesco-hamdan-pour-le-developpement-des L’appel à candidatures pour l’édition 2025-2026 du Prix UNESCO-Hamdan pour le développement des enseignants est ouvert]'' (La alvoko por kandidatiĝoj por la eldono 2025-2026 de la Premio Unesko-Hamdan por Instruista Disvolviĝo nun estas malfermita), [[Unesko]], la 22-an de julio 2025</ref>. === Akcelo de la araba lingvo en ne-arabaj landoj === La Fondumo Hamdan bin Rashid Al Maktoum aprobis la efektivigplanon, kiun la Centro de araba lingvo por ne-arabaj parolantoj ĉe [[Islama Edukada, Scienca kaj Kultura Organizaĵo|ICESCO]] (islama ekvivalento de Unesko) prezentis pri la projekto por subteni la instruadon de [[araba lingvo]] en ne-arabaj landoj<ref>''[https://www.icesco.org/en/2020/12/03/icesco-and-hamdan-foundation-agree-on-arabic-language-cooperation-program-for-2021/ ICESCO and Hamdan Foundation Agree on Arabic Language Cooperation Program for 2021]'', ICESCO, la 3-an de decembro 2020. {{en}}</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Unesko]] * [[Interkultura edukado]] {{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{en}} [https://en.unesco.org/themes/teachers/hamdan-prize Premio Unesko-Ŝejĥo Hamdan Bin Raŝid Al Maktum por Medicinaj Sciencoj] * {{en}} [https://ha.ae/en/awards/educational-awards?term=hamdan-global-forum-for-excellence-2021%3Fterm%3Dhamdan-global-forum-for-excellence-2021%3Fterm%3Dhamdan-global-forum-for-excellence-2021%3Fterm%3Dhamdan-global-forum-for-excellence-2021 Retejo de la Fondumo Hamdan] (premioj) * (en, fr, es) Unesko : [https://www.unesco.org/fr/prizes/teacher-development Premio Hamdan de Unesko por instruista disvolviĝo] [[Kategorio:Araboj]] [[Kategorio:Unesko]] [[Kategorio:Politikistoj de Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]] [[Kategorio:Fondumoj]] pzcfz8pw3oaunwb0oy85afy2cm6qcka 0 758919 9368876 9342812 2026-05-08T14:49:27Z Filozofo 3592 /* */ Aldonis ligon 9368876 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=milito ekde jaro 2022|milito en ĉirkaŭ sama loko je ĉirkaŭ 100 jaroj antaŭe|Sovetia-Ukrainia Milito}} {{Aktuala evento}} {{Informkesto milito |kunpuŝiĝo = <small>Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022</small> |dosiero = 2022 Russian invasion of Ukraine.svg |komento = Mapo de la frontoj en Ukrainio (anglalingve) |daŭro = 24-a de februaro 2022 — nuntempo |loko = [[Ukrainio]] |rezulto = Okazanta |flanko1 = {{flago|Rusio}} [[Rusio]]<br> [[dosiero:Flag of Donetsk People's Republic.svg|20px]] [[Donecka Popola Respubliko]]<br> [[dosiero:Flag of the Luhansk People's Republic.svg|20px]] [[Luganska Popola Respubliko]] |flanko2 = {{flago|Ukrainio}} [[Ukrainio]] |komandanto1 = [[Vladimir Putin]] <br>[[Miĥail Miŝustin]]<br>[[Sergej Ŝojgu]]<br>[[Sergej Lavrov]] |komandanto2 = [[Volodimir Zelenskij]]<br>[[Deniso Ŝmihal]]<br>[[Oleksij Reznikov]]<br>[[Dmitro Kuleba]] |forto1 = '''Rusio''':<br> 175 000 - 190 000<ref>[https://www.nytimes.com/2022/01/10/us/politics/russia-ukraine-helicopters.html Russia Positioning Helicopters, in Possible Sign of Ukraine Plans] ([https://web.archive.org/web/20220122100818/https://www.nytimes.com/2022/01/10/us/politics/russia-ukraine-helicopters.html arkivo]) ''The New York Times'', 10-a de januaro 2022</ref><ref>[https://www.nytimes.com/live/2022/02/18/world/russia-ukraine-biden-putin Citing U.S. Intelligence, Biden Says Putin Has Decided to Invade Ukraine] ([https://web.archive.org/web/20220218063637/https://www.nytimes.com/live/2022/02/18/world/ukraine-russia-news arkivo]) ''The New York Times'', 18-a de januaro 2022</ref><br> '''Donetska PR''': <br> 20 000<ref name=TMB>The military balance 2021. Abingdon, Oxon: [[International Institute for Strategic Studies]]. 2021. ISBN 978-1-03-201227-8.</ref><br> '''Luganska PR''': <br> 14 000<ref name=TMB/> |forto2 = '''Ukrainio''': <br> 209 000 (armeaj fortoj)<br> 102 000 ([[Paramilitismo|paramilitistoj]])<br> 900 000 (rezervistoj)<ref name=TMB/><br> 20 000 (fremdaj volontuloj)<ref>[https://www.scmp.com/news/world/russia-central-asia/article/3169477/ukraine-crisis-20000-foreign-volunteers-ukraine Ukraine crisis: 20,000 foreign volunteers in Ukraine to fight Russians, says foreign minister ][https://web.archive.org/web/20220309151250/https://www.scmp.com/news/world/russia-central-asia/article/3169477/ukraine-crisis-20000-foreign-volunteers-ukraine arkivo] ''South China Morning Post'', 7-a de marto 2022</ref> |perdoj1 = '''Laŭ Ukrainio (12-a de marto 2024):'''<br> 425 890 mortintoj kaj vunditoj<ref>[https://www.pravda.com.ua/eng/ "War in Ukraine. Total combat losses of the Russian forces for day 747"] ''Ukrainska Pravda'', 12-a de marto 2024</ref><br> '''Laŭ Unuiĝinta Reĝlando (3-a de marto 2024):'''<br> 355 000 mortintoj kaj vunditoj <ref>[https://twitter.com/DefenceHQ/status/1764244391630184736 "Latest Defence Intelligence update on the situation in Ukraine – 03 March 2024."] ''UK Ministry of Defence'', 3-a de marto 2024</ref> <br> '''Laŭ Usono (13-a de decembro 2023):'''<br> 315 000 mortintoj kaj vunditoj<ref>[https://www.reuters.com/world/us-intelligence-assesses-ukraine-war-has-cost-russia-315000-casualties-source-2023-12-12/ "U.S. intelligence assesses Ukraine war has cost Russia 315,000 casualties -source"] ''Reuters'', 13-a de decembro 2023</ref> <br> '''Laŭ Rusio (25-a de marto 2022):'''<br> 1351 mortintoj, 3825 vunditoj<ref>[https://english.alarabiya.net/News/world/2022/03/25/Russian-army-says-1-351-soldiers-killed-in-Ukraine Russian army says 1,351 soldiers killed in Ukraine] ''Al Arabia'', 25-a de marto 2022</ref><br> |perdoj2 = '''Laŭ Ukrainio (25-a de februaro 2024):'''<br> 31 000 mortintoj<ref>[https://apnews.com/article/ukraine-troops-killed-zelenskyy-675f53437aaf56a4d990736e85af57c4 "31,000 Ukrainian troops killed since the start of Russia’s full-scale invasion, Zelenskyy says"] ''The Associated Press'', 25-a de februaro 2024</ref><br> '''Laŭ Usono (13-a de aŭgusto 2023):'''<br> 70 000 mortintoj kaj 100 000 - 120 000 vunditoj<ref>[https://www.nytimes.com/2023/08/18/us/politics/ukraine-russia-war-casualties.html Troop Deaths and Injuries in Ukraine War Near 500,000, U.S. Officials Say] '''New York Times''', 13-a de aŭgusto 2023</ref> <br> '''Laŭ Rusio (27-a de februaro 2024):'''<br> 444 000 mortintoj<ref>[https://tass.com/politics/1752183 "Ukrainian army loses 444,000 troops during military operation — Shoigu "] ''TASS'', 27-a de februaro 2024</ref><br> }} '''La [[Rusio|rusia]] invado en [[Ukrainio]]n en 2022''' estas [[milito]] komencita la [[24-an de februaro]] [[2022]] laŭ ordono de rusia prezidento [[Vladimir Putin]], kiu nomis ĝin "''speciala [[operaco]]''". Ĉi tiu [[konflikto]] aperas el laŭgrada pliiĝo de la provoj de Rusio aneksi partojn de Ukrainio. Precipe ekde novembro 2021, post la sepjara [[Donbasa milito]], Rusio plifortigis siajn armeojn proksime de la [[Limo (geografia linio)|limo]] kun Ukrainio. Krome, la 21-an de februaro 2022, Ruslando [[:n:Rusio agnoskis sendependecon de Donecka kaj Luganska Popolaj Respublikoj|agnoskis la sendependecon]] de la secesiaj popolaj respublikoj de [[Donecka Popola Respubliko|Donecko]] kaj [[Luganska Popola Respubliko|Lugansko]].<ref>[https://www.publico.es/internacional/putin-reconoce-independencia-ejercito-donetsk-lugansk-ue-amenaza-sancion.html Putin reconoce la independencia de Donetsk y Lugansk, despliega al Ejército en la zona y la UE amenaza con sanciones], [[Público]], 21a februaro 2022, alirita la 26an de februaro 2022.</ref> Kelkajn tagojn poste, t.e. la [[24-an de februaro]] 2022, la rusiaj trupoj eniris [[Donecka baseno|Donbason]]. La invado rapide disvastiĝas en la nordo de la lando, minacante precipe la ĉefurbon [[Kievo]]n<ref>Alberto Sicilia, ''[https://blogs.publico.es/alberto-sicilia/2022/02/26/la-guerra-llega-a-las-calles-de-kiev/ La guerra llega a las calles de Kiev]'', [[Público]], 26a februaro 2022, alirita la 26an de februaro 2022.</ref>, en la oriento [[Ĥarkivo|Ĥarkiven]] kaj en la sudo al [[Ĥersono]] kaj [[Mariupolo]]. La milito kaŭzis cetere [[Fuĝo pro la rusa invado en Ukrainion|amasan fuĝon el Ukrainio]] kaj instigis senprecedencan solidarecan impeton tra Eŭropo por la ukrainia popolo<ref>Dawid Kozub, ''Poloj malfermas siajn hejmojn kaj korojn'', [[Monato (gazeto)|Monato]] 2022/06, p.11</ref><ref name=":0">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.abc.net.au/news/2022-03-26/chernihiv-bridge-destroyed-ukraine-city-catastrophe-humanitarian/100937860|titolo='Humanitarian catastrophe' unfolding in Chernihiv as Russian forces target food storage, thousands flee}}</ref><ref>[https://france3-regions.francetvinfo.fr/grand-est/meurthe-et-moselle/nancy/guerre-en-ukraine-un-enorme-elan-de-solidarite-s-organise-associations-et-communes-en-lorraine-se-mobilisent-pour-accueillir-des-refugies-2477848.html Guerre en Ukraine: un énorme élan de solidarité s’organise] (''Milito en Ukrainio: grandega solidareco estas organizita'') ''France3 régions'', 28-a de februaro 2022</ref>. Tiu milita operaco estas konsiderata la plej grava milito, kiun Eŭropo travivis ekde la fino de la [[Dua Mondmilito]] en 1945. Ĝi ankaŭ estas la plej dokumentita kaj raportita milito en la historio, danke al la disvastigo de [[saĝtelefono]]j kaj la elsendoj de la [[sociaj retejoj]]. == Kunteksto == [[Dosiero:Візит Зеленського до інституцій ЄС і НАТО у Брюсселі, 2019, 16 (cropped).jpg|eta|dekstre|160px|Prezidento de [[Ukrainio]] [[Volodimir Zelenskij]].]] [[Dosiero:Владимир Путин (25-10-2021) (cropped).jpg|eta|dekstre|160px|[[Prezidento de Rusio]] [[Vladimir Putin]].]] Post la [[Dissolvo de Sovetunio|disrompo de Sovetunio]] en 1991, [[Ukrainio]] kaj [[Rusio]] daŭre konservis proksimajn rilatojn. En 1994, Ukrainio jesis rezigni je sia nuklea arsenalo kaj subskribis la [[Budapeŝta Memorando|Budapeŝtan Memorandon]] certigante la teritorian integrecon de Ukrainio kaj ĝian politikan [[suvereneco]]n.<ref>[https://calhoun.nps.edu/handle/10945/57105 Yost David, «The Budapest memorandum and Russia's Intervention in Ukraine», Mémorandum] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fcalhoun.nps.edu%2Fhandle%2F10945%2F57105#federation=archive.wikiwix.com arkivo]), majo 2015</ref> Kvankam Ukrainio estas agnoskita sendependa lando ekde 1991, ĝi estis vidita de rusiaj gvidantoj kiel parto de ilia influkampo pro la fakto ke ĝi estas iama konsistiga respubliko de la [[Sovetunio]]. En 2008, rusia prezidento [[Vladimir Putin]] parolis kontraŭ la membreco de la iamaj respublikoj de Sovetunio en [[NATO]]<ref>[https://www.theguardian.com/world/2008/apr/02/nato.georgia Bush-Putin row grows as pact pushes east] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fworld%2F2008%2Fapr%2F02%2Fnato.georgia#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''The Guardian'', 2-a de aprilo 2008</ref>. Post semajnoj da manifestacioj kadre de la movado [[Eŭromajdano]] (inter 2013 kaj 2014), [[Viktor Janukoviĉ]], la tiama por-rusia ukrainia prezidento, kaj la gvidantoj de la ukrainia parlamenta opozicio subskribis, la 21-an de februaro 2014, kompromisan interkonsenton kiu planis fruigitajn balotojn. La sekvan tagon, post la revolucia puĉo de februaro 2014, Janukoviĉ fuĝis el [[Kievo]] post voĉdono de la restintaj membroj de la [[Verĥovna Rada|ukrainia parlamento]], senigante lin de sia prezidenta posteno<ref>[https://www.lepoint.fr/monde/un-an-apres-sa-fuite-d-ukraine-l-ancien-president-ianoukovitch-toujours-porte-disparu-20-02-2015-1906558%2024.php Un an après sa fuite d'Ukraine, l'ancien président Ianoukovitch toujours porté disparu]{{404|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lepoint.fr%2Fmonde%2Fun-an-apres-sa-fuite-d-ukraine-l-ancien-president-ianoukovitch-toujours-porte-disparu-20-02-2015-1906558_24.php#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''Le Point'', 20-a de februaro 2015</ref>. Tamen, la gvidantoj de la ruslingvaj regionoj de orienta Ukrainio deklaris, ke ili restas fidelaj al Janukoviĉ, okazis manifestacioj kaj fine secesio.<ref>[https://www.reuters.com/article/ukraine-crisis-parliament-idINDEEA1L04L20140222 Ukraine parliament removes Yanukovich, who flees Kiev in "coup"] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.reuters.com%2Farticle%2Fukraine-crisis-parliament-idINDEEA1L04L20140222#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''Reuters'', 22-a de februaro 2014</ref>. Al tiuj eventoj sekvis la [[Aneksado de Krimeo al Rusio (2014)|aneksado de Krimeo]] fare de Rusio en marto 2014 kaj la [[Milito de Donbaso|Milito en Donbaso]], kiu komenciĝis en aprilo 2014 per la kreado de la [[Donecka Popola Respubliko|memproklamitaj popolaj respublikoj Donecko]] kaj [[Luganska Popola Respubliko|Luhansko]], subtenataj de Rusio<ref>[https://www.un.org/press/en/2014/sc11541.doc.htm Senior Official Warns Security Council of Dangerous Escalation in Ukraine, Citing ‘Deeply Alarming Reports of Russian Military Involvement] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.un.org%2Fpress%2Fen%2F2014%2Fsc11541.doc.htm#federation=archive.wikiwix.comt arkivo] ''UN.org'', 28-a de aŭgusto 2014</ref>, tiel markante la komencon de la [[Konflikto inter Rusio kaj Ukrainio ekde 2014|rus-ukrainia konflikto]]. La 14-an de septembro 2020, la ukrainia prezidento [[Volodimir Zelenskij]], elektita en 2019 kontraŭ sia antaŭulo [[Petro Poroŝenko]], aprobis novan nacian sekurecan strategion por Ukrainio, kiu provizas "la evoluon de la karakteriza partnereco kun NATO kun la celo de NATO-membreco"<ref>[https://www.nouvelobs.com/monde/20220207.OBS54163/ukraine-pourquoi-la-russie-souhaite-la-fin-de-l-expansion-de-l-otan-en-europe-de-l-est.html Margaux Otter, «Ukraine: pourquoi la Russie souhaite la fin de l’expansion de l’Otan en Europe de l’Est»] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.nouvelobs.com%2Fmonde%2F20220207.OBS54163%2Fukraine-pourquoi-la-russie-souhaite-la-fin-de-l-expansion-de-l-otan-en-europe-de-l-est.html#& arkivo]) ''L'Obs'', 7-a de februaro 2022</ref>. La 24-an de marto 2021, Zelenskij subskribis dekreton aprobantan la ''"''strategion de malokupado kaj reintegrigo de la provizore okupata teritorio de la [[Aŭtonoma Respubliko Krimeo]] kaj la urbo Sebastopolo". En julio 2021, Putin publikigis eseon titolitan ''[[Pri la Historia Unueco de Rusoj kaj Ukrainoj]]'', en kiu li reasertis sian opinion ke rusoj kaj ukrainoj estas ''"''unu popolo''"''<ref>[http://en.kremlin.ru/events/president/news/66181 Vladimir Poutine, «On the Historical Unity of Russians and Ukrainians»] ([https://web.archive.org/web/20220125053520/http://en.kremlin.ru/events/president/news/66181 arkivo]), ''en.kremlin.ru'', 12-a de julio 2021</ref>. La usona historiisto Timothy Snyder nomas la ideojn de Putin [[imperiismo]]<ref>[https://snyder.substack.com/p/how-to-think-about-war-in-ukraine?s=r Timothy Snyder, «How to think about war in Ukraine»] ([https://web.archive.org/web/20220119065436/https://snyder.substack.com/p/how-to-think-about-war-in-ukraine arkivo]</ref>. La brita ĵurnalisto Edward Lucas priskribas ilin kiel [[Historia reviziismo|historian reviziismon]]<ref>[https://www.thetimes.co.uk/article/why-putins-history-essay-requires-a-rewrite-6nzjzbqjb Edward Lucas, «Why Putin’s history essay requires a rewrite»] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.thetimes.co.uk%2Farticle%2Fwhy-putins-history-essay-requires-a-rewrite-6nzjzbqjb arkivo]) ''The Times'', 20-a de decembro 2020</ref>. Aliaj observantoj argumentas, ke la rusia gvidantaro havas misformitan vidon de moderna Ukrainio kaj ĝia historio<ref>[https://www.theguardian.com/world/2021/dec/07/putins-ukraine-rhetoric-driven-by-distorted-view-of-neighbour Andrew Roth, «Putin's Ukraine rhetoric driven by distorted view of neighbour»] ([https://web.archive.org/web/20211208010725/https://www.theguardian.com/world/2021/dec/07/putins-ukraine-rhetoric-driven-by-distorted-view-of-neighbour arkivo]), ''The Guardian'', 7-a de decembro 2021</ref><ref>[https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/putins-new-ukraine-essay-reflects-imperial-ambitions/ Peter Dickinson, Melinda Haring, Danylo Lubkivsky, Alexander Motyl, Brian Whitmore, Oleksiy Goncharenko, Yevhen Fedchenko, Brian Bonner et Taras Kuzio, «Putin's new Ukraine essay reveals imperial ambitions»] ([https://web.archive.org/web/20210715191212/https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/putins-new-ukraine-essay-reflects-imperial-ambitions/ arkivo]) '' Atlantic Council'', 15-a de julio 2021</ref><ref>[https://rusi.org/explore-our-research/publications/commentary/russia-and-ukraine-one-people-putin-claims Andrew Wilson, «Russia and Ukraine: 'One People' as Putin Claims?»], [https://web.archive.org/web/20220124130721/https://rusi.org/explore-our-research/publications/commentary/russia-and-ukraine-one-people-putin-claims arkivo], '', Royal United Services Institute'', 23-a de decembro 2021</ref>. Rusio deklaris, ke la ebla membreco de Ukrainio en NATO kaj pligrandigo de la alianco ĝenerale minacas ĝian nacian sekurecon. Responde, Ukrainio kaj aliaj eŭropaj landoj najbaraj de Rusio akuzis Putin-on pri rusa [[iredentismo]] kaj plenumado de agresema milita politiko<ref>[https://www.theguardian.com/world/2014/sep/13/putin-destroy-restore-soviet-union-ukraine-pm Putin wants to destroy Ukraine and restore Soviet Union, says Yatseniuk]( [https://web.archive.org/web/20220125154846/https://www.theguardian.com/world/2014/sep/13/putin-destroy-restore-soviet-union-ukraine-pm arkivo]) ''The Guardian'', 26-a de fabruaro 2022</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/magazine-26769481 Vladimir Putin: The rebuilding of ‘Soviet’ Russia] ([https://web.archive.org/web/20220125055134/https://www.bbc.com/news/magazine-26769481 arkivo], ''BBC'', 28-a de marto 2014</ref><ref>[https://www.inquirer.com/opinion/ukraine-putin-russia-nato-20220111.html Putin wants to reestablish the Russian empire. Can NATO stop him without war?] ([https://web.archive.org/web/20220125155257/https://www.inquirer.com/opinion/ukraine-putin-russia-nato-20220111.html arkivo] ''The Philadelphia Inquirer'', 11-a de januaro 2022</ref><ref>[https://www.lrt.lt/en/news-in-english/19/1568409/lithuanian-president-russia-s-attempts-to-create-zones-of-influence-will-not-be-tolerated Lithuanian president: Russia’s attempts to create ‘zones of influence’ will not be tolerated] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lrt.lt%2Fen%2Fnews-in-english%2F19%2F1568409%2Flithuanian-president-russia-s-attempts-to-create-zones-of-influence-will-not-be-tolerated#federation=archive.wikiwix.com arkivo]), ''lrt.com'', 20-a de decembro 2021</ref><ref>[https://www.reuters.com/article/us-nato-poland-suwalki-idUSKCN0Z61XH In push for equal NATO status, Poland asks for flashpoint troops] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.reuters.com%2Farticle%2Fus-nato-poland-suwalki-idUSKCN0Z61XH#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) '' reuters.com'', 20-a de junio 2016</ref>. Por Amélie Zami, doktoro pri [[politika scienco]] kaj fakulo pri NATO, la demando pri NATO estas preteksto por Rusio: ''"Ĝuste en 2008 NATO levis la eblecon de aliĝo al Ukrainio. Sed la organizo opinias, ke Ukrainio, sendependa ekde 1991, ankoraŭ ne estas preta. Ĝia politika sistemo, kie regas korupto, devas esti reformita. Neniu proceduro de membreco estis komencita. […] Kiam oni diras, ke Ukrainio estas en la procezo de''<ref name=":1">(ru) Isaac Chotiner, ''[https://www.geopolitika.ru/article/pochemu-dzhon-mirshaymer-obvinyaet-ssha-v-krizise-na-ukraine Почему джон миршаймер обвиняет сша в кризисе на украине?] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220427214521/https://www.geopolitika.ru/article/pochemu-dzhon-mirshaymer-obvinyaet-ssha-v-krizise-na-ukraine |date=2022-04-27 }}'' (Kial John Mearsheimer kulpigas Usonon pri la krizo en Ukrainio?), Geopolitika.ru, la 7-an de marto 2022.</ref> ''aliĝo al NATO, tio estas tute malvera. Ekde 2014 [kiam Krimeo estis aneksita], Ukrainio estas parte okupaciata teritorio. Dokumentoj de NATO precizigas, ke por iĝi membroj, landoj ne devas havi internaciajn disputojn"''<ref>[https://www.lanouvellerepublique.fr/a-la-une/guerre-en-ukraine-ce-conflit-prend-l-otan-pour-pretexte Guerre en Ukraine: "Ce conflit prend l'Otan pour prétexte"] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lanouvellerepublique.fr%2Fa-la-une%2Fguerre-en-ukraine-ce-conflit-prend-l-otan-pour-pretexte#federation=archive.wikiwix.com arkivo] ''La Nouvelle République'', 24-a de Februaro 2022</ref>. [[John Mearsheimer]], usona [[politikologo]] kiu vaste verkis pri sekurecaj aferoj kaj [[internacia politiko]], ne neas la agreson de Rusio, sed lia kritiko estas direktita al EU kaj NATO. Meersheimer opinias ke se ne estus decido movi NATO orienten por inkluzivi Ukrainion, ankaŭ Krimeo kaj Donbaso estus hodiaŭ parto de Ukrainio, kaj ne estus milito en Ukrainio<ref name=":1" />. Li opinias ke Rusio konsideras nedezirinde ke Ukrainio iam estu en NATO kun la ebleco ke armilaro estu de tie direktata al Rusio, same kiel Usono trovis neakceptebla ke Sovetunio instalintus armilaron en [[Kubo]] direktita al Usono. Laŭ li estus en la intereso de Ukrainio kaj la okcidento ke Ukrainio restu [[Neŭtraleco (internaciaj rilatoj)|neŭtrala]] lando<ref name=":1" /> kaj ke la ruslingva [[minoritato]] en la orientaj provincoj ricevu ian formon de [[Aŭtonomeco|aŭtonomion]] kaj [[Lingvaj rajtoj|lingvajn rajtojn]]<ref>(en) [[John Mearsheimer]], ''[https://www.youtube.com/watch?v=JrMiSQAGOS4&t=2338s Why is Ukraine the West's Fault?] (Kial Ukrainio estas la kulpo de la Okcidento. La kaŭzo kaj konsekvencoj de la ukraina konflikto)'', YouTube, la 25-an de septembro 2015</ref>. Tamen la [[Tutmonda Koalicio por Lingvaj Rajtoj]] (GCLR<ref name=":2" />) kiu pledas kaj defendas lingvajn rajtojn por antaŭenigi pacon, prosperon kaj justecon por ĉiuj, kondamnas la lastatempan misuzon de lingvorajtaj diskursoj por false portreti la rusan invadon de Ukrainio kiel defendon de lingvaj rajtoj de ruslingvanoj<ref name=":2">(en, uk, ru) ''[https://www.coalitionforlanguagerights.org/post/statement-of-the-global-coalition-for-language-rights-on-the-conflict-in-ukraine Statement of the Global Coalition for Language Rights on the Conflict in Ukraine]'' (Deklaro de la Tutmonda Koalicio por Lingvaj Rajtoj pri la Konflikto en Ukrainio), Global Coalition for Language Rights, la 3-an de marto 2022.</ref>. Rilate al la atomstatuso de Ukrainio, Mearsheimer en artikolo (1993) argumentis ke la decido de Ukrainio forlasi sian [[Nuklea armilaro|nuklean arsenalon]] estis eraro, ĉar ĝi pliigis la verŝajnecon de rusa agreso<ref>(en) John J. Mearsheimer. ''[https://www.foreignaffairs.com/articles/ukraine/1993-06-01/case-ukrainian-nuclear-deterrent The Case for a Ukrainian Nuclear Deterrent],'' ISSN 0015-7120.</ref><ref>(en) ''[https://www.nti.org/gsn/article/should-ukraine-have-gotten-rid-its-nukes/ Should Ukraine Have Gotten Rid of Its Cold War Nukes? | Analysis | NTI]''. ''www.nti.org,''</ref><ref>(en) ''John J. Mearsheimer. [https://www.foreignaffairs.com/articles/russia-fsu/2014-08-18/why-ukraine-crisis-west-s-fault Why the Ukraine Crisis Is the West's Fault] (''Kial la ukrainia krizo estas kulpo de Okcidento) ISSN 0015-7120 .</ref>. En oktobro 2021, la usonaj kaj britaj spionservoj indikis al siaj aliancanoj, inkluzive de eŭropanoj, ''"la eblecon de rusia interveno en Ukrainio"'', sen tamen kunhavi la pruvojn antaŭ la mez-novembra decido de la [[Blanka Domo (Vaŝingtono)|Blanka Domo]] ratifi la kreadon de kunlabora procezo inter usonaj, britaj, francaj, germanaj kaj italaj spionaj agentejoj<ref>[https://www.lemonde.fr/international/article/2022/03/04/l-invasion-russe-en-ukraine-un-scenario-qui-a-divise-les-services-de-renseignement-occidentaux_6116170_3210.html Comment le scénario d’une invasion russe en Ukraine a divisé les services secrets occidentaux dès l’automne] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Finternational%2Farticle%2F2022%2F03%2F04%2Fl-invasion-russe-en-ukraine-un-scenario-qui-a-divise-les-services-de-renseignement-occidentaux_6116170_3210.html#federation=archive. arkivo]) ''Le Monde'', 4-a de marto 2022</ref>. Meze de januaro 2022, Rusio kaj Belorusio amasigis soldatojn por nova raŭndo de komunaj militaj ekzercoj ĉe la ukrainia limo la sekvan monaton<ref>[https://www.reuters.com/world/europe/russia-belarus-plan-joint-military-drills-february-lukashenko-2022-01-17/ Russian forces arrive in Belarus for joint military drills] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.reuters.com%2Fworld%2Feurope%2Frussia-belarus-plan-joint-military-drills-february-lukashenko-2022-01-17%2F#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''Reuters'', 17-a de januaro 2022</ref>. Ĉe sociaj retoj cirkulis filmetoj montrantaj la movadon de rusiaj militfortoj kaj pezaj armiloj apud la ukrainia landlimo<ref>[https://www.francetvinfo.fr/monde/russie/vladimir-poutine/l-article-a-lire-pour-comprendre-les-tensions-entre-l-ukraine-et-la-russie%204920081.html L'article à lire pour comprendre les tensions entre l'Ukraine et la Russie] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.francetvinfo.fr%2Fmonde%2Frussie%2Fvladimir-poutine%2Fl-article-a-lire-pour-comprendre-les-tensions-entre-l-ukraine-et-la-russie_4920081.html#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''France TV Info'', 21-a de januaro 2022</ref>. La 11-an de februaro 2022, eŭropaj kaj usonaj gvidantoj taksis ke pli ol 100.000 rusiaj soldatoj estis amasigitaj proksime de la ukrainia limo, kiun la usonanoj taksis kiel pretiĝon de la rusia armeo por invado de Ukrainio<ref>[https://www.lesechos.fr/monde/enjeux-internationaux/ukraine-les-scenarios-dune-eventuelle-invasion-russe-1386377 Crise en Ukraine : les scénarios d'une éventuelle invasion russe] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lesechos.fr%2Fmonde%2Fenjeux-internationaux%2Fukraine-les-scenarios-dune-eventuelle-invasion-russe-1386377#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''Les Echos'', 11-a de februaro 2022</ref><ref>[https://www.liberation.fr/international/europe/la-russie-pretend-poursuivre-son-retrait-militaire-de-crimee-les-occidentaux-pas-convaincus-20220217%20ZH7KNIJQ2NBO5HSMFM4RBMNZ5I/ La Russie prétend poursuivre son retrait militaire de Crimée, les Occidentaux pas convaincus]{{404|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.liberation.fr%2Finternational%2Feurope%2Fla-russie-pretend-poursuivre-son-retrait-militaire-de-crimee-les-occidentaux-pas-convaincus-20220217_ZH7KNIJQ2NBO5HSMFM4RBMNZ5I%2F#federation=archi arkivo]) ''Libération'', 17-a de februaro 2022</ref>. La 21-an de februaro 2022, Vladimir Putin disvolvigis sian vizion de historio neante la ekziston de ukraina identeco, moderna Ukrainio liaopinie ''"estis tute kreita de Rusio, pli precize de bolŝevika kaj komunista Rusio. [[Lenin]], [[Josif Stalin|Stalin]], [[Nikita Ĥruŝĉov|Ĥruŝĉov]] sinsekve formis Ukrainion elŝirante partojn de la historia teritorio de Rusio"''<ref>[https://www.franceinter.fr/emissions/geopolitique/geopolitique-du-mercredi-23-fevrier-2022 Poutine ou la dangereuse négation de l’identité ukrainienne] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.franceinter.fr%2Femissions%2Fgeopolitique%2Fgeopolitique-du-mercredi-23-fevrier-2022#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''France Inter'', 23-a de februaro 2022</ref>. Li samtage subskribis la ukazojn pri agnosko de [[Donecka Popola Respubliko|Donecka]] kaj [[Luganska Popola Respubliko|Luganska Popolaj Respublikoj]]<ref>[http://www.kremlin.ru/events/president/news/67829 Подписание документов о признании Донецкой и Луганской народных республик], ''Prezidenteco de Rusio'', 21-a de februaro 2022</ref>. Sekvis subskribo de traktatoj pri amikeco, kunlaboro kaj reciproka helpo inter ili kaj Rusio. Li deklaris, ke proksimiĝo de milita infrastrukturo de NATO al limoj de Rusio kreas neakcepteblajn minacojn, same kiel deklaro de la ukrainia prezidanto pri intenco forlasi la [[Budapeŝta memorando|Budapeŝtan memorandon]], kiu interalie malpermesas al Ukrainio posedi la [[Atombombo|nukleajn armilojn]]. Li diris ke pasis sep jaroj post subskribo de la [[Minskaj interkonsentoj]], sed la [[ukrainia registaro]] ne plenumis ilin, nek intencas plenumi. Li diris ke pro tio suferas milionoj da homoj ĉiutage bombataj kaj suferantaj pro la agoj kiuj meritas nomiĝi genocido (ref?). Li aldonis ke Rusio pretas al pliaj sankcioj, kiuj neeviteble estus starigitaj kontraŭ ĝi sendepende de tiu ĉi paŝo. Fine li anoncis la subskribon de la menciitaj dokumentoj kaj postulis ke la ukrainia registaro senprokraste ĉesigu la militadon: ''"Kaj de tiuj, kiuj kaptis kaj detenas la potencon en Kievo, ni postulas senprokraste ĉesigi la bataladon. En alia kazo la tuta respondeco pri eventuala daŭrigo de sangoverŝado tute kaj komplete kuŝos sur la konscienco de la reĝimo reganta en la teritorio de Ukrainio"''<ref>[http://www.kremlin.ru/events/president/news/67828 Обращение Президента Российской Федерации], ''Prezidenteco de Rusio'', 21-a de februaro 2022</ref>. La 24-an de februaro prezidanto de Rusio Vladimir Putin alparolis la nacion en urĝa alvoko kaj informis pri komenco de ''"speciala operaco"'' en Ukrainio. Li diris ke la cirkonstancoj postulas urĝajn rimedojn por solvi la krizon, kiu daŭras jam ok jarojn, garantii sekurecon de la loĝantoj de Donbaso kaj la nacian sekurecon de Rusio. Li memorigis ke dum jaroj Rusio vane alvokis NATO ĉesigi proksimiĝon de ĝia milita infrastrukturo al la limoj de Rusio kaj estimi ĝian sekurecon. Referencante al la traktatoj pri amikeco, kunlaboro kaj reciproka helpo, subskribitaj inter Rusio kaj Donecka kaj Luganska Popolaj Respublikoj la 21-an de februaro, li ordonis komenci ''"specialan operacon en Ukrainio"''. Li diris ke ''"la operaco ne celas okupadon de Ukrainio kaj nenio minacas ukrainajn civilulojn"''. Li alvokis la ukrainiajn militistojn lasi la armilojn kaj reveni al siaj familioj, ĉar ili ĵuris ne al la "kontraŭpopola junto", sed al la popolo de Ukrainio. Li avertis ke Rusio faros ĉion por ''"[[sennaziigo|malnaziigo]]"'' kaj ''"malmilitigo"'' de Ukrainio kaj respondecigo de kulpuloj pri krimoj kontraŭ civiluloj, inkluzive kontraŭ civitanoj de Rusio. Li aldonis ke Rusio estimas suverenecon de la eks-sovetiaj respublikoj kaj tion montras la operaco en Kazaĥio, kiu estis savita kiel ŝtato danke al helpo de Rusio. Li atentigis ke la nunaj agoj ne estas direktitaj kontraŭ Ukrainio kaj la ukraina popolo, sed sole kontraŭ la fortoj kiuj ostaĝigis ilin kaj uzas por lukti kontraŭ Rusio. Li esprimis esperon ke la armitaj fortoj de Rusio bone plenumos sian taskon kaj avertis ke ĉiu atakinta Rusion alfrontos fortan respondon<ref>[http://www.kremlin.ru/events/president/news/67843 Обращение Президента Российской Федерации], ''Prezidenteco de Rusio'', 24-a de februaro 2022</ref><ref>[https://www.rbc.ru/politics/24/02/2022/6216f2859a79474c63d4019b?from=from%20main%201 Путин объявил о специальной военной операции в Донбассе] ''RBC'', 24-a de februaro 2022</ref>. == Invado kaj rezisto == {{Ĉefartikolo|Kronologio de la invado de Rusio en Ukrainion (2022)}} === Norda fronto === Dum la unuaj tagoj de la invado, rusiaj klopodoj kapti Kievon inkludis ĉefan ofensivon de suda Belorusio laŭ la okcidenta bordo de la [[Dnepro]], kun la ŝajna celo de ĉirkaŭi la grandurbon el la okcidento. Tiu movado estis apogata per du apartaj rusiaj aksoj de antaŭeniĝo laŭ la orienta bordo de la Dnepro. Rusiaj aerportitaj trupoj provis ekpreni du esencajn flughavenojn ĉirkaŭ Kievo, sed ĉi-tiuj atakoj malsukcesis ĉirkaŭbari Kievon.<ref>[https://understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-march-4 Russian Offensive Campaign Assessment, March 4] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Funderstandingwar.org%2Fbackgrounder%2Frussian-offensive-campaign-assessment-march-4#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''Institute for the study of war'', 4-a de marto 2022</ref> Komence de marto okazis pliaj etaj rusiaj progresoj laŭ la okcidenta flanko de la Dnepro, post suferado de malsukcesoj pro la ukraina defendo109,108. La 5-an de marto, granda rusa konvojo 64 kilometrojn longa renkontis multajn loĝistikajn problemojn kaj blokiĝis ĉirkaŭ tridek kilometrojn de la centro de Kievo<ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2022/03/05/ukraine-military-battlefield-kyiv-mariupol/ After temporary cease-fires break down, Putin threatens Ukraine’s government] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.washingtonpost.com%2Fworld%2F2022%2F03%2F05%2Fukraine-military-battlefield-kyiv-mariupol%2F#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''The Washington Post'', 5-a de marto 2022</ref>. Progresoj laŭ la akso de [[Ĉernihivo]] estis plejparte haltitaj kiam ties sieĝo komenciĝis. Rusiaj trupoj daŭre antaŭeniris en nordokcidento kaptante [[Buĉa]], Hostomel kaj Vorzel la 5-an de marto <ref>[https://edition.cnn.com/2022/03/06/europe/ukraine-russia-invasion-sunday-intl-hnk/index.html 'A family died... in front of my eyes': Civilians killed as Russian military strike hits evacuation route in Kyiv suburb ] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fedition.cnn.com%2F2022%2F03%2F06%2Feurope%2Fukraine-russia-invasion-sunday-intl-hnk%2Findex.html#federation=archive.wikiwix.com arkivo]), ''CNN'', 7-a de marto 2022</ref> kvankam [[Irpin]] daŭre restis pribatalita je la 9-a de marto.<ref>[https://edition.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-putin-news-03-08-22/h_e09d49888fcb2a07b8f1a95d6f2b0faa "Irpin can't be bought, Irpin fights": Mayor refuses Russian demand to surrender] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fedition.cnn.com%2Feurope%2Flive-news%2Fukraine-russia-putin-news-03-08-22%2Fh_e09d49888fcb2a07b8f1a95d6f2b0faa#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''CNN'', 8-a de marto 2022</ref> La 11-an de marto, la longa konvojo estis parte redeplojita, alprenante poziciojn ofertantajn arbarkovron. La 16-an de marto, ukrainaj trupoj lanĉis kontraŭofensivon por forpuŝi rusiajn trupojn alproksimiĝantajn al Kievo de pluraj ĉirkaŭaj urboj. Rusiaj trupoj trovis sin blokitaj ĉe la alproksimiĝo al Kievo pro pluraj faktoroj, inkluzive de la malegaleco en laboretoso kaj efikeco inter ukrainaj kaj rusiaj trupoj, ukraina uzo de sofistikaj porteblaj armiloj liveritaj fare de okcidentaj aliancanoj, malbona efikeco de rusa loĝistiko kaj ekipaĵo, manko de aersupereco de la rusia aerarmeo, kaj rusia armea eluziĝo dum ilia sieĝo de gravaj grandurboj<ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2022/03/20/russia-ukraine-military-offensive/ Russia’s war for Ukraine could be headed toward stalemate ] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.washingtonpost.com%2Fworld%2F2022%2F03%2F20%2Frussia-ukraine-military-offensive%2F#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''The Washington Post'', 24-a de marto 2022</ref>. Nekapabla atingi rapidan venkon en Kievo, la rusiaj trupoj adoptis alian strategion kaj komencis uzi long-pafdistancajn armilojn, sendistingajn bombadojn kaj sieĝmilitadon<ref>[https://www.wsj.com/articles/russia-failing-to-achieve-early-victory-in-ukraine-is-seen-shifting-to-plan-b-11647824374 Russia, Failing to Achieve Early Victory in Ukraine, Is Seen Shifting to ‘Plan B’] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.wsj.com%2Farticles%2Frussia-failing-to-achieve-early-victory-in-ukraine-is-seen-shifting-to-plan-b-11647824374#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''The Wall Street Journal'', 20-a de marto 2022</ref>. La 25-an de marto, la ukraina kontraŭofensivo kaŭzis la reprenon de pluraj urboj, en la oriento kaj okcidento de Kievo<ref>[https://www.theguardian.com/world/live/2022/mar/25/ukraine-war-latest-news-sanctions-a-little-late-zelenskiy-tells-european-council-biden-to-visit-poland-live UK sanctions 65 more individuals and entities – as it happened] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fworld%2Flive%2F2022%2Fmar%2F25%2Fukraine-war-latest-news-sanctions-a-little-late-zelenskiy-tells-european-council-biden-to-visit-poland-live#federation=archive.wikiwix.co arkivo]), ''The Guardian'', 26-a de marto 2022</ref>. Fine, la retiriĝo de rusiaj trupoj permesis al ukrainaj trupoj rekapti la tutan okupatan teritorion norde de Kievo dum la unuaj tagoj de aprilo<ref>[https://www.leparisien.fr/international/offensive-russe-toute-la-region-de-kiev-a-ete-liberee-annoncent-les-autorites-ukrainiennes-02-04-2022-T4C7YZYIQRE5BGAFDOFX6BXBOU.php Offensive russe : toute la région de Kiev a été «libérée», annoncent les autorités ukrainiennes] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130711041720/http://https/ |date=2013-07-11 }} ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.leparisien.fr%2Finternational%2Foffensive-russe-toute-la-region-de-kiev-a-ete-liberee-annoncent-les-autorites-ukrainiennes-02-04-2022-T4C7YZYIQRE5BGAFDOFX6BXBOU.php#federation=archive.wiki arkivo]), ''Le Parisien'', 2-a de aprilo 2022</ref>. Ukrainiaj trupoj eniris [[Buĉa]]-on la 1-an de aprilo kaj malkovris [[Masakro de Buĉa|centojn da kadavroj de mortintaj civiluloj]] sur la stratoj<ref>[https://www.bbc.com/news/live/world-europe-60949706 « Ukraine war latest: Ukraine says it has retaken entire Kyiv region »] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.bbc.co.uk%2Fnews%2Flive%2Fworld-europe-60949706#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''BBC News'', 2-a de aprilo 2022</ref>. La 2-an de aprilo, la ukrainia vicministro pri defendo, Ganna Maliar deklaris, ke la lokoj ''"de [[Irpin]], [[Buĉa]], Hostomel kaj la tuta regiono de Kievo estis liberigitaj de la invadinto"''. Senminigaj operacioj sekvis la retiriĝon de rusiaj trupoj<ref name=parisien>[https://www.leparisien.fr/international/offensive-russe-toute-la-region-de-kiev-a-ete-liberee-annoncent-les-autorites-ukrainiennes-02-04-2022-T4C7YZYIQRE5BGAFDOFX6BXBOU.php Offensive russe : toute la région de Kiev a été «libérée», annoncent les autorités ukrainiennes] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.leparisien.fr%2Finternational%2Foffensive-russe-toute-la-region-de-kiev-a-ete-liberee-annoncent-les-autorites-ukrainiennes-02-04-2022-T4C7YZYIQRE5BGAFDOFX6BXBOU.php#federation=archive.wiki arkivo]) ''Le Parisien'', 2-a de aprilo 2022</ref>. La celo de ĉi tiu "rapida retiriĝo" de rusiaj trupoj el la regionoj de [[Kievo]] kaj [[Ĉernihivo]], en norda Ukrainio, estas redeplojo de tiuj soldatoj al la oriento kaj la sudo, laŭ la ukrainia registaro<ref name=parisien/>. Ŝlosila celo por la rusia ĉefa stabo, la malsukceso preni Kievon estas konsiderita grava armea malsukceso en ilia kampanjo<ref>[https://www.independent.co.uk/news/world/americas/us-politics/russia-ukraine-kyiv-zelensky-pentagon-b2046773.html Russia ‘failed to take Kyiv’, Ukraine’s capital was ‘key objective’, Pentagon says] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.independent.co.uk%2Fnews%2Fworld%2Famericas%2Fus-politics%2Frussia-ukraine-kyiv-zelensky-pentagon-b2046773.html#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''The Independent'', 30-a de marto 2022</ref><ref>[https://www.reuters.com/world/europe/villages-near-kyiv-how-ukraine-has-kept-russias-army-bay-2022-03-29/ In villages near Kyiv, how Ukraine has kept Russia's army at bay] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.reuters.com%2Fworld%2Feurope%2Fvillages-near-kyiv-how-ukraine-has-kept-russias-army-bay-2022-03-29%2F#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''Reuters'', 30-a de marto 2022</ref>. === Orienta Fronto === Oriente, rusiaj trupoj provis kapti [[Ĥarkivo]]n, situanta malpli ol 35 kilometrojn de la rusia landlimo<ref>[https://24tv.ua/rosiya-atakuvala-ukrayinski-mista-de-vidbulisya-boyi_n1877474 Росія атакувала українські міста: де відбулися бої] ([https://web.archive.org/web/20220225025620/https://24tv.ua/rosiya-atakuvala-ukrayinski-mista-de-vidbulisya-boyi_n1877474 arkivo]) ''24 каналу '', 26-a de februaro 2022</ref>. Dum la batalado, la rusiaj tankoj venis kontraŭ forta ukrainia rezisto. La 1-an de marto, ''Denis Puŝilin'', la prezidanto de la [[Donecka Popola Respubliko]], anoncis, ke la separismaj trupoj preskaŭ ĉirkaŭis la urbon [[Volnovaĥa]]<ref>[https://edition.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-putin-news-03-01-22/h_0e3d20b474aa007bb1e4acc0d0fba984 Russian-backed separatist leader expects his forces to surround Mariupol on Tuesday ] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.cnn.com%2Feurope%2Flive-news%2Fukraine-russia-putin-news-03-01-22%2Fh_0e3d20b474aa007bb1e4acc0d0fba984#federation=archive.wikiwix.com arkivo] ''CNN'', 1-a de marto 2022</ref>. La 2-an de marto, rusiaj trupoj estis puŝitaj reen el [[Severodonecko]] post atako al la urbo<ref>[https://galinfo.com.ua/news/rosiyske_vtorgnennya_potochna_sytuatsiya_na_luganshchyni_381541.html Російське вторгнення: поточна ситуація на Луганщині] (([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fgalinfo.com.ua%2Fnews%2Frosiyske_vtorgnennya_potochna_sytuatsiya_na_luganshchyni_381541.html#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''galinfo.com.ua'', 3-a de marto 2022</ref>. Laŭ la rusia Defenda Ministerio, Rusio pretis ekde la 25-a de marto eniri la duan fazon de militaj operacoj serĉante okupi la ĉefajn ukrainiajn urbojn en orienta Ukrainio<ref>[https://finance.yahoo.com/news/russia-says-first-phase-ukraine-134534902.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly9mci53aWtpcGVkaWEub3JnLw&guce_referrer_sig=AQAAAH29uoWvgxU4pGrZoYy8yw9FyscKJ__Wkp-6Rx-i22EkgUCDOeH9VqhlHxSMxB2G6NOS1JZmCgPE4-01ahlpVsDh5fFyhS Reuters Russia says first phase of Ukraine operation mostly complete, focus now on Donbass] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Ffinance.yahoo.com%2Fnews%2Frussia-says-first-phase-ukraine-134534902.html#federation=archive.wikiwix.com arkivo]), ''Yahoo! Finance'', 25-a de marto 2022</ref>. La 31-an de marto, PBS News raportis ke Ĥarkivo estis celita de multaj bombadoj kaj misilatakoj, la saman tagon kiam pacnegocadoj devis rekomenci en Istanbulo<ref>[https://www.pbs.org/newshour/show/civilians-endure-intense-suffering-as-russian-shelling-reduces-kharkiv-to-a-smoking-ruin Civilians endure intense suffering as Russian shelling reduces Kharkiv to ‘a smoking ruin’] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.pbs.org%2Fnewshour%2Fshow%2Fcivilians-endure-intense-suffering-as-russian-shelling-reduces-kharkiv-to-a-smoking-ruin#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''PBS'', 30-a de marto 2022</ref>. Meze de intensigita rusia bombardo de Ĥarkivo la 31-an de marto 2022, Rusio raportis helikopteran ukrainian atakon kiu celis naftoprovizan deponejon proksimume 40 kilometrojn norde de la landlimo ĉe [[Belgorodo]]<ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-60952125 War in Ukraine: Russia accuses Ukraine of attacking oil depot] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130711041720/http://https/ |date=2013-07-11 }} ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fnews%2Fworld-europe-60952125#federation=archive.wikiwix.com arkivo]), ''BBC News'', 2-a de aprilo 2022</ref>. La 7-an de aprilo, la nova amasiĝo de rusiaj trupoj kaj tankdivizioj ĉirkaŭ la urboj [[Izjum]], [[Slovjansko]] kaj [[Kramatorsko]] igas ukrainajn registarajn oficistojn konsili ĉiujn loĝantojn proksime de la orienta limo de Ukrainio evakui lokojn kaj rifuĝi sin en okcidenta Ukrainio<ref>[https://edition.cnn.com/2022/04/06/europe/sloviansk-ukraine-russia-military-significance-intl/index.html The fight for Sloviansk may be 'the next pivotal battle' of Russia's war in Ukraine] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.cnn.com%2F2022%2F04%2F06%2Feurope%2Fsloviansk-ukraine-russia-military-significance-intl%2Findex.html#federation=archive.wikiwix.com arkivo] ''CNN'', 6-a de aprilo 2022</ref>. La 11-an de aprilo, prezidanto [[Volodimir Zelenskij|Zelenskij]] anoncis, ke Ukrainio atendas novan gravan rusian ofensivon en la oriento<ref>[https://www.nbcnews.com/news/world/live-blog/russia-ukraine-war-live-updates-zelenskyy-warns-offensive-east-rcna23809 Tens of thousands feared dead in Mariupol] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.nbcnews.com%2Fnews%2Fworld%2Flive-blog%2Frussia-ukraine-war-live-updates-zelenskyy-warns-offensive-east-rcna23809#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''NBC News'', 11-a de aprilo 2022</ref>. Laŭ usonaj oficialuloj, Rusio prepariĝas por nova fazo de siaj armeaj operacoj ŝanĝante sian fokuson orienten, pro reprovizo kaj redeplojo de infanteria kaj kirasaj sekcioj al la frontoj de sudorienta Ukrainio<ref>[https://www.washingtonpost.com/national-security/2022/04/10/ukraine-russia-war-zelensky/ As war enters bloody new phase, Ukraine again calls for more weapons] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.washingtonpost.com%2Fnational-security%2F2022%2F04%2F10%2Fukraine-russia-war-zelensky%2F#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''The Washington Post'', 10-a de aprilo 2022</ref>. Armeaj satelitoj montras longajn rusiajn konvojojn de infanteria kaj motoraj unuoj deplojantaj suden de [[Ĥarkivo]] ĝis Izium la 11-an de aprilo, kiel parto de la rusia redeplojo de la nordoriento ĝis la sudorienta fronto<ref>[https://www.axios.com/2022/04/10/photos-russia-convoy-donbas Satellite images: Russian military convoy heads south toward Donbas region][https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.axios.com%2Fphotos-russia-convoy-donbas-3af345c4-c292-4181-abe5-80abbc303b8b.html#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''Axios'', 10-a de aprilo 2022</ref>. Ukrainaj trupoj sciigis la 14-an de aprilo ke ili detruis strategian ponton inter Ĥarkivo kaj Izjum, kiujn la rusioj uzis por redeploji sin al Izjum. La 18-an de Aprilo, 2022, Rusio lanĉis novan ofensivon en la Donbaso<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2022/4/18/russian-offensive-in-eastern-ukraine-has-begun-kyiv-says-liveblog Russia-Ukraine latest updates: Western leaders pledge more aid] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.aljazeera.com%2Fnews%2F2022%2F4%2F18%2Frussian-offensive-in-eastern-ukraine-has-begun-kyiv-says-liveblog#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''Al Jazeera'', 18-a de aprilo 2022</ref>. En la sama tago, rusiaj trupoj kaj separismaj fortoj de LPR eniris la urbon [[Kreminno]], kaj prenis ĝin kelkajn horojn poste post kolizioj kun la ukraina armeo<ref>[https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3460421-russian-invaders-take-control-of-kreminna-in-luhansk-region-haidai.html Russian invaders have taken control of the town of Kreminna in the Luhansk region] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.ukrinform.net%2Frubric-ato%2F3460421-russian-invaders-take-control-of-kreminna-in-luhansk-region-haidai.html#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''UKinform.net'', 18-a de aprilo 222</ref>. La 13an de majo, [[BBC]] raportis ke rusiaj soldatoj en Ĥarkivo estis retiritaj kaj redeplojitaj al aliaj frontoj en Ukrainio, post la progresoj de ukrainiaj soldatoj en ĉirkaŭajn grandurbojn kaj Ĥarkivon mem, kiuj inkludis la detruon de strategiaj flospontoj konstruitaj fare de rusiaj soldatoj por transiri la [[Donec|Riveron Severskij-Donec]] kaj antaŭe uzita por rapida tankdeplojo en la regiono<ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-61378196 Ukraine war: Russia pushed back from Kharkiv - report from front line] ''BBC'', 11-a de majo 2022</ref>. La rusiaj tupoj sukcesis preni la urbojn [[Severodonecko]] la 24-an de junio<ref>[https://www.reuters.com/world/europe/ukraine-forces-ordered-withdraw-key-battleground-city-2022-06-25/ces-ordered-withdraw-key-battleground-city-2022-06-25/ o Sievierodonetsk falls to Russia after one of war's bloodiest fights] ''Reuters'', 25-a de junio 2022</ref> kaj [[Lisiĉansko]] la 3-a de julio<ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-62030051 Ukraine confirms Russia captured eastern city Lysychansk] ([https://web.archive.org/web/20220703203847/https://www.bbc.com/news/world-europe-62030051 arkivo]) ''BBC'', 3-a de julio 2022</ref>. === Suda fronto === [[Vidu Batalo de Azovstal.|Vidu Batalo de Azovstal]]. ==== Orienten ==== Dum la mateno de la 25-an de februaro, rusiaj trupoj avancis direkte al [[Mariupolo]] kaj renkontis ukrainajn trupojn proksime de la vilaĝo de Pavlopil, kie ili estis venkitaj. La 26-an de februaro komenciĝis sieĝo de Mariupolo. Survoje al Mariupolo, la rusiaj trupoj eniris [[Berdjansko]] antaŭ ol kapti ĝin la sekvan tagon. La 1-an de marto, rusiaj trupoj prepariĝis por atako al [[Melitopolo]] kaj aliaj proksimaj urboj. La urbestro de la urbo poste anoncis la kapton de la urbo fare de la rusioj<ref>[https://ria-m.tv/news/279120/voyska_okkupanta_gotovyat_nastuplenie_na_melitopol.html Войска оккупанта готовят наступление на Мелитополь] ([https://web.archive.org/web/20220302054411/https://ria-m.tv/news/279120/voyska_okkupanta_gotovyat_nastuplenie_na_melitopol.html arkivo]), ''RIA Melitopol'', 1-a de marto 2022</ref>. Vespere, la [[Rusa Mararmeo|Rusia Mararmeo]] lanĉis amfibian atakon sur la marbordoj de la [[Azova maro]] 70 kilometrojn okcidente de Mariupolo. La 9-an de marto 2022, la [[Aviadilatako sur la hospitalo en Mariupolo|rusia aerarmeo bombis akuŝejon]] en Mariupolo. Post nova misilatako kontraŭ Mariupolo, la ukrainia registaro anoncis la 14-an de marto la morton de pli ol 2 500 civiluloj ekde la komenco de la sieĝo. La 18-an de marto, Mariupolo estis tute ĉirkaŭita kaj batalado atingis la urbocentron, malhelpante klopodojn evakui civilulojn<ref>[https://edition.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-putin-news-03-14-22/h_3db1542de366d188c4e7979e7b5ecc95 Ukraine puts death toll in Mariupol bombardment at more than 2,500] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.cnn.com%2Feurope%2Flive-news%2Fukraine-russia-putin-news-03-14-22%2Fh_3db1542de366d188c4e7979e7b5ecc95#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''CNN'', 14-a de aprilo 2022</ref>. La 20-an de marto, teatrejo en la urbo, kie rifuĝis ĉirkaŭ 400 homoj, estis [[Rusa aviadatako al teatro de Mariupolo|detruita de rusia bombado]]. En la sama tago, ĉar rusiaj trupoj daŭrigis sian sieĝon de la urbo, la rusia registaro postulis plenan kapitulacon, kiun pluraj ukrainiaj registaroficistoj rifuzis<ref>[https://www.cbsnews.com/news/ukraine-mariupol-russia-surrender-reject/ Ukraine rejects Russian demand to surrender port city of Mariupol in exchange for safe passage] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.cbsnews.com%2Fnews%2Fukraine-mariupol-russia-surrender-reject%2F#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''CBS News'', 20-a de marto 2022</ref>. La 24-an de marto, rusiaj trupoj eniris centran Mariupolon kiel parto de la dua fazo de la invado. La 27-an de marto, laŭ ukrainia vicĉefministro Olga Stefaniŝina, la loĝantoj de Mariupolo havis nek aliron al akvo, nek al nutraĵoj kaj pli ol 85% de la tuta urbo estas detruitaj<ref name=thehill>[https://thehill.com/homenews/sunday-talk-shows/599917-ukrainian-official-mariupol-simply-does-not-exist-anymore/ Ukrainian official: Mariupol ‘simply does not exist anymore’ ] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fthehill.com%2Fhomenews%2Fsunday-talk-shows%2F599917-ukrainian-official-mariupol-simply-does-not-exist-anymore#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''The hill'', 27-a de marto 2022</ref>. Dum telefona interparolo inter [[Emmanuel Macron]] kaj [[Vladimir Putin]] la 29-an de marto, ĉi-lasta deklaris, ke la bombado de Mariupolo finiĝos en la okazo de kompleta kapitulaco de la ukrainiaj trupoj, pro la progresinta stato de ruiniĝo de la urbo<ref name=thehill/>.<br> La sieĝo finiĝis la 16-an de majo 2022, post la kapitulaco de la pluĉeestintaj soldatoj de la [[Azov-bataliono]] de la Azovstal Fer- kaj Ŝtalfabrikejo, la Rusa Militministerio deklaris ke la ukrainoj "kapitulacis"<ref>[https://www.rbc.ru/politics/17/05/2022/628387f09a79477b17a88c5c Минобороны показало кадры сдачи в плен украинских военных с «Азовстали» ] ''РБК'' 17-a de majo 2022 </ref>, vorto kiun Ukrainiaj aŭtoritatoj evitis uzi. La [[Unuiĝintaj Nacioj]] deklaris ke ĝi konfirmis la mortojn de 1,348 civiluloj, sed asertis ke la vera mortnombro estis verŝajne miloj pli alta, kaj aldonis ke 90% de la loĝkonstruaĵoj de la grandurbo estis difektitaj aŭ detruitaj<ref>[https://www.ohchr.org/ru/statements/2022/06/high-commissioner-updates-human-rights-council-mariupol-ukraine Верховный комиссар представила Совету по правам человека обновленную информацию о ситуации в Мариуполе, Украина] ''[[UN]]'', 16-a de junio 2022</ref>. ==== Norden ==== Rusia taĉmento avancis norden el [[Krimeo]], alproksimiĝis al la atomcentralo de [[Zaporiĵo]] la 26an de februaro. Du tagojn poste, la sieĝo de [[Enerhodar]] komenciĝis<ref>[https://www.news.com.au/breaking-news/ukraine-pounded-and-exodus-mounts-as-russia-seizes-key-city/news-story/4c2bd269029008ba09ab2cab3a5a32b7 Fury over Russian attack on Ukraine nuclear plant] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.news.com.au%2Fbreaking-news%2Fukraine-pounded-and-exodus-mounts-as-russia-seizes-key-city%2Fnews-story%2F4c2bd269029008ba09ab2cab3a5a32b7#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''News.com.au'', 5-a de marto 2022</ref>. La centralo estis trafita de rusia bombado, kaŭzante fajron. Laŭ la [[Internacia Atomenergia Organizo]], tio ne kaŭzis ajnan damaĝon al esencaj ekipaĵoj, la centralo registris neniujn radiadajn likojn<ref>[https://www.abc.net.au/news/2022-03-04/latest-on-where-fighting-is-happening-in-ukraine/100881052 Russia-Ukraine war latest: Russia takes control of Zaporizhzhia nuclear power plant; Kyiv, Kharkiv, Chernihiv, Mariupol under assault] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.abc.net.au%2Fnews%2F2022-03-04%2Flatest-on-where-fighting-is-happening-in-ukraine%2F100881052#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''ABC News'', 3-a de marto 2022</ref>. La 4-an de marto la nuklea centralo falis sub rusian kontrolon. Tria rusia taĉmento moviĝis nordokcidenten, kie ĝi kaptis pontojn tra la [[Dnepro]]. La 2-an de marto rusiaj trupoj venkis en strategia batalo ĉe [[Ĥersono]]. Ĝi restis, ĝis la 6-a de aprilo 2022, la nura grava ukrainia urbo sub la rusia kontrolo. Ĝi ne estas fortranĉita de la cetera Ukrainio, civitanoj trapasantaj kun filtrado laŭ la bonvolo de la rusiaj okupantoj. Ĝia rekonkero fare de la Ukraina Ŝtato reprezentas dilemon, konsiderante la eblajn sekvojn, kiujn la batalado havus sur la civilaj loĝantaroj, kaj tial ne ŝajnas esti prioritato<ref>[https://www.lemonde.fr/international/article/2022/03/31/reprendre-ou-non-kherson-seule-ville-passee-sous-controle-russe-le-dilemme-du-pouvoir-ukrainien_6119879_3210.html Reprendre ou non Kherson, seule ville passée sous contrôle russe : le dilemme du pouvoir ukrainien] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Finternational%2Farticle%2F2022%2F03%2F31%2Freprendre-ou-non-kherson-seule-ville-passee-sous-controle-russe-le-dilemme-du-pouvoir-ukrainien_6119879_3210.html#federation=archive arkivo]) ''Le Monde'', 31-a de marto 2022</ref>. ==== Okcidenten ==== Rusiaj trupoj ekde la 24-a de februaro avancis al [[Mikolajiv (Oblasto Lviva)|Mikolajiv]] kaj atakis du tagojn poste, antaŭ esti forpuŝitaj fare de ukrainiaj trupoj<ref>[https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3420336-ukrainian-defenders-repelled-attack-on-mykolaiv-city-fighting-continues-on-outskirts.html Ukrainian defenders repelled attack on Mykolaiv city, fighting continues on outskirts Ukrainian defenders repelled attack on Mykolaiv city, fighting continues on outskirts] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.ukrinform.net%2Frubric-ato%2F3420336-ukrainian-defenders-repelled-attack-on-mykolaiv-city-fighting-continues-on-outskirts.html#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''UKInform'', 4-a de marto 2022</ref>. La 22an de aprilo, la rusia generalo Rustam Minnekayev, parolante dum defendministeria [[gazetarkonferenco]], indikis ke Rusio planus etendi sian Mikolajiv-Odesan fronton post la sieĝo de Mariupol pli okcidenten en Ukrainion por inkludi la separisman regionon de [[Ĉednestrio]] sur la limo de Ukrainio kun Moldavio<ref name=DW>[https://www.dw.com/en/russia-eyes-route-to-trans-dniester-what-do-we-know/a-61559127 Russia eyes route to Trans-Dniester: What do we know?] ''Deutsche Welle'', 22-a de aprilo 2022</ref>. La Ministerio pri Defendo de Ukrainio respondis al tiu ĉi anonco priskribante la intencojn de Rusio kiel [[imperiismo]]n, asertante ke ĝi kontraŭdiris antaŭajn rusiajn asertojn ke Rusio ne havas teritoriajn ambiciojn super Ukrainio kaj ke Rusio koncedis ke ''"la celo de la "dua fazo" de la milito ne estas venko super la mitaj nazioj, sed simple la okupo de orienta kaj suda Ukrainio"''<ref name=DW/>. La 24an de aprilo, Rusio rekomencis siajn misilatakojn al [[Odeso]] detruante armeajn instalaĵojn kaj kaŭzante du dekduojn da civilviktimoj. La 27an de aprilo, ukrainiaj fontoj indikis ke eksplodoj detruis du rusiajn elsendoturojn en Ĉednestrio, kiuj estis uzitaj ĉefe por redissendi rusan televidprogramadon<ref>[https://www.pravda.com.ua/eng/news/2022/04/26/7342125/ New explosions in Transnistria: antennas broadcasting Russian radio channel destroyed] ''Ukrainska pravda'', 26-a de aprilo 2022</ref>. Fine de aprilo, Rusio rekomencis misilatakojn sur kurejoj en Odeso, detruante kelkajn el ili, en plia provo malfortigi la transportinfrastrukturon de Ukrainio<ref>[https://news.yahoo.com/russian-missile-strike-damaged-runway-185425783.html?fr=yhssrp%20catchall&guccounter=1&guce%20referrer=aHR0cHM6Ly9lbi53aWtpcGVkaWEub3JnLw&guce%20referrer%20sig=AQAAAJnztaS82Htx-DEwDEi75YBkrJmj%20fsBxJ5erk%204xwaKVNazNJ3QhpmMdK-a4s1ysEjGROiK%20WdO Close this content INSIDER A Russian missile strike damaged the runway of an airport in Odesa, rendering it unusable, Ukraine says] ''Yahoo News'', 30-a de aprilo 2022</ref>. Dum la semajno de la 10-a de majo, ukrainaj soldatoj komencis armeajn atakojn por forpeli rusiajn trupojn instalintajn sin sur [[Serpento-insulo]] en Nigra Maro proksimume 200 km for de Odeso<ref>[https://www.dw.com/en/ukraine-and-russia-fight-intense-battles-for-snake-island/a-61800180 Ukraine and Russia fight intense battles for Snake Island] ''Deutsche Welle'', 14-a de majo 2022</ref>. === Mara milito === La 24-an de februaro la Ŝtata Limgardista Servo de Ukrainio anoncas, ke okazas atako al la [[Serpento-insulo]] fare de ŝipoj de la Rusia Mararmeo. La raketkrozŝipo [[Moskva (misila krozoŝipo)|Moskva]], flagŝipo de la rusia floto en Nigra Maro<ref name=obs>[https://www.nouvelobs.com/guerre-en-ukraine/20220414.OBS57109/le-moskva-navire-amiral-de-la-flotte-russe-gravement-endommage-en-mer-noire-l-ukraine-evoque-des-missiles.html Le « Moskva », navire amiral de la flotte russe, « gravement endommagé » en mer Noire] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.nouvelobs.com%2Fguerre-en-ukraine%2F20220414.OBS57109%2Fle-moskva-navire-amiral-de-la-flotte-russe-gravement-endommage-en-mer-noire-l-ukraine-evoque-des-missiles.html#federation=archive.wi arkivo]) ''L'obs'', 14-a de aprilo 2022</ref>, kaj la patrolŝipo ''Vassilij Bikov'' bombardas la insulon per siaj ferdekkanonoj<ref>[https://www.maritime-executive.com/article/russian-navy-captures-ukraine-s-outpost-on-snake-island Russian Navy Captures Ukraine's Outpost on Snake Island] ([https://web.archive.org/web/20220225100645/https://www.maritime-executive.com/article/russian-navy-captures-ukraine-s-outpost-on-snake-island arkivo]) ''The Marine Executive'', 24-a de februaro 2022</ref>. Kiam la ''Moskva'' kontaktis la garnizonon de la insulo per radio kaj postulis ĝian kapitulacon, la ukrainiaj soldatoj respondis: "[[Rusa militŝipo, forfikiĝu]]." Post tiu interŝanĝo, ĉiu kontakto estis perdita kun la Serpento-insulo kaj la dektri-soldata garnizono estis kaptita<ref>[https://www.jpost.com/breaking-news/article-698897 Ukrainian navy confirms Snake Island soldiers alive, taken by Russia] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.jpost.com%2Fbreaking-news%2Farticle-698897#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''The Jerusalem Post'', 28-a de februaro 2022</ref>. Post la bombado, taĉmento de rusiaj soldatoj surteriĝis kaj prenis la kontrolon de la insulo<ref>[https://www.theguardian.com/world/2022/feb/25/ukraine-soldiers-told-russians-to-go-fuck-yourself-before-black-sea-island-death Ukraine soldiers told Russian officer ‘go fuck yourself’ before they died on island] ([https://web.archive.org/web/20220225102114/https://www.theguardian.com/world/2022/feb/25/ukraine-soldiers-told-russians-to-go-fuck-yourself-before-black-sea-island-death arkivo]) ''The Guardian'', 25-a de februaro 2022</ref> La 28-an de februaro, [[Turkio]] alvokas la [[Konvencio de Montreux|Konvencion de Montreux]] de 1936 kaj fermas la markolon al rusiaj batalŝipoj ne registritaj en la hejmhavenoj de la Nigra Maro kaj ne revenantaj al siaj devenhavenoj, rifuzante la trairejon de kvar rusiaj mararmeaj ŝipoj en la turka markolo<ref>[https://www.reuters.com/world/middle-east/turkey-implement-international-pact-access-shipping-straits-due-ukraine-war-2022-02-27/ Turkey to implement pact limiting Russian warships to Black Sea] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.reuters.com%2Fworld%2Fmiddle-east%2Fturkey-implement-international-pact-access-shipping-straits-due-ukraine-war-2022-02-27%2F#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''Reuters'', 28-a de februaro 2022</ref>. La 1-an de marto, la tagon post la Batalo de [[Berdjansko]], Rusio kaptas almenaŭ ok ukrainajn batalŝipojn<ref>[https://www.navyrecognition.com/index.php/naval-news/naval-news-archive/2022/march/11526-list-of-ukrainian-navy-ships-would-have-been-destroyed-or-captured-by-russian-armed-forces.html List of Ukrainian Navy ships would have been destroyed or captured by Russian armed forces] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220324150958/https://www.navyrecognition.com/index.php/naval-news/naval-news-archive/2022/march/11526-list-of-ukrainian-navy-ships-would-have-been-destroyed-or-captured-by-russian-armed-forces.html |date=2022-03-24 }} ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.navyrecognition.com%2Findex.php%2Fnaval-news%2Fnaval-news-archive%2F2022%2Fmarch%2F11526-list-of-ukrainian-navy-ships-would-have-been-destroyed-or-captured-by-russian-armed-forces.html#fed arkivo]) ''Naval Recognition'', 19-a de marto 2022</ref>. La 3-an de marto, la fregato Hetman Sahajdachnij, la flagŝipo de la ukraina mararmeo, estis dronigita en la haveno de [[Mikolajivo]] por malhelpi ĝian kapton fare de rusiaj trupoj.<ref>[https://mil.in.ua/uk/news/fregat-ukrayiny-getman-sagajdachnyj-vyvedenyj-z-ladu/ Фрегат України "Гетьман Сагайдачний" виведений з ладу] ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fmil.in.ua%2Fuk%2Fnews%2Ffregat-ukrayiny-getman-sagajdachnyj-vyvedenyj-z-ladu%2F arkivo]) ''Armitaj fortoj de Ukrainio'', 4-a de marto 2022</ref> La 24-an de marto, Ukrainio anoncis la detruon en la okupata haveno [[Berdjansko|Berdjansk]] de la rusian amfibian militŝipon ''Saratov''<ref>[https://www.bfmtv.com/international/asie/russie/l-ukraine-affirme-avoir-detruit-un-navire-russe-pres-de-marioupol_AD-202203240256.html L'UKRAINE AFFIRME AVOIR DÉTRUIT UN NAVIRE RUSSE PRÈS DE MARIOUPOL] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.bfmtv.com%2Finternational%2Fasie%2Frussie%2Fl-ukraine-affirme-avoir-detruit-un-navire-russe-pres-de-marioupol_AD-202203240256.html#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''BFMTV'', 24-a de marto 2022</ref><ref>[https://www.theguardian.com/world/2022/mar/24/ukraine-sinks-orsk-russian-ship-moscow-accused-forcible-deportations-mariupol Ukraine sinks Russian ship as Moscow accused of forcible deportations from Mariupol] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fworld%2F2022%2Fmar%2F24%2Fukraine-sinks-orsk-russian-ship-moscow-accused-forcible-deportations-mariupol#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''The Guardian'', 24-a de marto 2022</ref> kaj la difektigon de alteriĝoŝipon.<ref>[http://www.opex360.com/2022/03/24/la-marine-ukrainienne-pretend-avoir-detruit-le-navire-de-debarquement-russe-orsk/ La marine ukrainienne prétend avoir détruit le navire de débarquement russe « Orsk »] '[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.opex360.com%2F2022%2F03%2F24%2Fla-marine-ukrainienne-pretend-avoir-detruit-le-navire-de-debarquement-russe-orsk%2F#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''opex360.com'', 24-a de marto 2022</ref> Nokte de la 14-a de aprilo, la ukrainaj aŭtoritatoj anoncas, ke la rusia krozŝipo [[Moskva (misila krozoŝipo)|Moskva]] estas brulanta kaj evakuita de sia ŝipanaro, ĝi estus trafita de Neptune-misiloj sed laŭ la Rusia Militministerio, la krozŝipo estis "grave difektita" de eksplodo de municio kaŭzita de fajro.<ref name=obs/> Dum remorkado al rusia haveno, la grava damaĝo suferita de la ŝipo, aldonita al la malbona vetero, kaŭzis la sinkon de la militŝipo la 14-an de aprilo, laŭ gazetara komuniko de la Rusia Defendministerio.<ref>[https://www.lemonde.fr/international/article/2022/04/14/ukraine-le-moskva-vaisseau-amiral-de-la-flotte-russe-en-mer-noire-gravement-endommage_6122107_3210.html Le « Moskva », vaisseau amiral de la flotte russe en mer Noire, a coulé] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Finternational%2Farticle%2F2022%2F04%2F14%2Fukraine-le-moskva-vaisseau-amiral-de-la-flotte-russe-en-mer-noire-gravement-endommage_6122107_3210.html#federation=archive.wikiwix.c arkivo)]''Le Monde'', 14-a de aprilo 2022</ref> La 2-an de majo, Ukrainio asertis ke "du rusiajn Raptor-klasajn patrolŝipojn" estis dronigitaj per Bajraktar batalspavoj, proksime de la [[Serpento-insulo]]. Rusio ne konfirmis tiujn perdojn.<ref>[https://www.cnews.fr/monde/2022-05-02/guerre-en-ukraine-kiev-affirme-avoir-detruit-deux-patrouilleurs-russes-en-mer-noire GUERRE EN UKRAINE : KIEV AFFIRME AVOIR DÉTRUIT DEUX PATROUILLEURS RUSSES EN MER NOIRE] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.cnews.fr%2Fmonde%2F2022-05-02%2Fguerre-en-ukraine-kiev-affirme-avoir-detruit-deux-patrouilleurs-russes-en-mer-noire#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''CNews'', 2-a de majo 2022</ref> La 6-an de majo, la ukraina ĝenerala stabo asertis esti trafinta proksime de la Insulo de Serpentoj, la antaŭan vesperon, la rusian fregaton ''Admiralo Makarov'', per misiloj R-360 Neptune.<ref>[https://www.lavoixdunord.fr/1175821/article/2022-05-06/guerre-en-ukraine-la-fregate-russe-amiral-makarov-aurait-ete-touchee-par-des Guerre en Ukraine : la frégate russe Amiral Makarov aurait été touchée par des missiles] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lavoixdunord.fr%2F1175821%2Farticle%2F2022-05-06%2Fguerre-en-ukraine-la-fregate-russe-amiral-makarov-aurait-ete-touchee-par-des#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''Le Voix du Nord'', 6-a de majo 2022</ref> La 30-an de junio 2022, Rusio sciigis ke ĝi retiris soldatojn de la [[Serpento-insulo]] en ''"gesto de bonvolo"'' post kiam armeaj celoj estis kompletaj<ref>[https://www.rbc.ru/politics/30/06/2022/62bd60f99a794772a54cb7a8 Минобороны объявило о выводе войск с острова Змеиный] ''РБК'', 30-a de junio 2022</ref>. Laŭ Ukrainio, hasta retiriĝo de rusiaj trupoj sekvis serion de ruinigaj atakoj sur la strategie grava insulo kaj ajna ŝipo alportanta soldatojn kaj armilojn<ref>[https://www.theguardian.com/world/2022/jun/30/ukraine-forces-reportedly-recapture-snake-island-in-strategic-win This article is more than 1 month old Ukraine pushes Russian forces from strategic Snake Island] ''The Guardian'', 30-a de junio 2022</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-61992491 Snake Island: Why Russia couldn't hold on to strategic Black Sea outcrop] ''BBC'', 30-a de junio 2022</ref>. Samtage ''[[Reuters]]'' raportis ke ''"Novaj armiloj senditaj fare de la Okcidento igis la rusian garnizonon eĉ pli vundebla, aparte HIMARS, raketsistemo liverita fare de Usono kiun Ukrainio komencis lanĉi la lastan semajnon.'' La rezigno de Rusio pri la insulo estis ''"prognozebla"'' rezulto de NATO-armilliveroj al Ukrainio, diris Rob Lee de la usona Eksterpolitika Esplorinstituto.<ref>[https://www.reuters.com/world/europe/russia-steps-up-attacks-ukraine-after-landmark-nato-summit-2022-06-30/ Russia abandons Black Sea outpost of Snake Island in victory for Ukraine] ''Reuters'', 30-a de junio 2022</ref> === Popola rezistado === Ukrainiaj civiluloj aktive partoprenis en la rusia invado, volontulante por teritoriaj defendaj brigadoj, farante [[brulbotelo]]jn, disdonante manĝaĵojn, konstruante barikadojn kiel [[Ĉeĥa erinaco|ĉeĥaj erinacoj]]<ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2022/02/28/ukraine-russia-kyiv-defense/ In a Kyiv under siege, neighbors dig trenches and raise barriers to brace for Russian assault] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.washingtonpost.com%2Fworld%2F2022%2F02%2F28%2Fukraine-russia-kyiv-defense%2F#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''The Washington Post'', 28-a de februaro 2022</ref> kaj helpante transporti rifuĝintojn<ref>[https://www.vox.com/22956752/ukraine-resistance-volunteers-russia-invasion The other members of Ukraine’s resistance] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.vox.com%2F22956752%2Fukraine-resistance-volunteers-russia-invasion arkivo]) ''VOX'', 3-a de marto 2022</ref>, helpadante la ukrainiajn armeajn fortojn per ĉiuj siaj eblaj rimedoj<ref>[https://www.liberafolio.org/2022/04/19/esperantistoj-helpas-defendi-odeson/#comment-8701 Esperantistoj helpas defendi Odeson], ''Libera folio'', 19-a de aprilo 2022</ref>. Respondante al voko de la transportagentejo de Ukrainio, Ukravtodor, civiluloj malmuntis aŭ modifis vojsignojn, konstruis improvizitajn barojn kaj blokis vojojn. Sociaj amaskomunikiloj raportas spontaneajn stratprotestojn kontraŭ rusiaj trupoj en okupataj teritorioj. En kelkaj kazoj, homoj fizike blokis rusiajn armeajn veturilojn, foje devigante ilin retiriĝi<ref>[https://www.rferl.org/a/ukraine-civil-resistance-russian-aggression/31728966.html Ukrainian Civilians Take On Russian Invaders With Words And Deeds ] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.rferl.org%2Fa%2Fukraine-civil-resistance-russian-aggression%2F31728966.html#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''Radio Free Europe/Radio Liberty'', 28-a de februaro 2022</ref><ref>[https://www.nytimes.com/2022/03/05/world/europe/kherson-protests-ukraine.html Ukrainian protesters take to the streets in occupied Kherson.] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.nytimes.com%2F2022%2F03%2F05%2Fworld%2Feurope%2Fkherson-protests-ukraine.html#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''The New York Times'', 5-a de marto 2022</ref>. La respondo de rusiaj soldatoj al senarma civila rezisto varias de malemo minaci manifestacianojn<ref>[https://www.yesmagazine.org/democracy/2022/03/01/ukraine-civilian-resistance How Ukrainian Civilians Are Resisting Military Force] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130711041720/http://https/ |date=2013-07-11 }} ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.yesmagazine.org%2Fdemocracy%2F2022%2F03%2F01%2Fukraine-civilian-resistance#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''Yes!'', 1-a de marto 2022</ref> al avertaj pafoj, aŭ rekte en la homamason<ref>[https://edition.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-putin-news-03-05-22/h_c9644300c3986a3e19e31dcb6188abdf Ukrainian authorities accuse Russians of opening fire on civilian protest] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fedition.cnn.com%2Feurope%2Flive-news%2Fukraine-russia-putin-news-03-05-22%2Fh_c9644300c3986a3e19e31dcb6188abdf#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''CNN'', 5-a de marto 2022</ref>. Oni raportas amasajn arestojn de ukrainiaj manifestaciantoj, kaj la ukrainiaj amaskomunikiloj raportas pri devigitaj malaperoj, imitaj ekzekutoj, ostaĝoj, eksterjuĝaj ekzekutoj kaj seksa perforto faritaj de la rusia armeo<ref>[https://www.economist.com/europe/ordinary-ukrainians-are-resisting-vladimir-putins-occupying-force-in-kherson-and-elsewhere/21808101 Ordinary Ukrainians are resisting Vladimir Putin’s occupying force in Kherson and elsewhere] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.economist.com%2Feurope%2Fordinary-ukrainians-are-resisting-vladimir-putins-occupying-force-in-kherson-and-elsewhere%2F21808101#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''The Economist'', 9-a de marto 2022</ref>. Laŭ la [[Instituto por la Esplorado pri Milito]], rusiaj okupaciadminstracioj daŭre alfrontis defiojn subpremante ukrainian rezistadon kaj trovante partiajn subtenantojn malgraŭ ĉiam pli drakonaj okupaciaj rimedoj kaj provoj subaĉeti ukrainiajn civilulojn<ref>[https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-june-7 Russian Offensive Campaign Assessment, June 7] ''Institute for the Study of War''</ref>. === Militkrimoj === La politika reĝimo en Rusio, kiu estis formita en la unua kvarono de la 21-a jarcento sub Putin, por multaj krimoj kontraŭ la homaro inkluzive de siaj propraj civitanoj estis nomita [[Raŝismo]] ({{Lang-ru|Рашизм}}, {{Lang-en|Rashism}})<ref>Spišiaková, Mária; Natalia, Shumeiko. "[https://conferences.euba.sk/jazykapolitika/www%20write/files/2022/spisiakova%20shumeiko.pdf Political Euphemisms and Neologisms in Online Media Content: Amid the War in Ukraine]{{404|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}"</ref> emfazante la agreseman politikon. Kelkaj esploristoj opinias ke li estas kombinaĵo de du totalismaj reĝimoj, nazia kaj sovetia, citante la fakton ke Putin estas iama KGB-kolonelo kaj ke lia plej ŝatata verkisto Ivan IL'jin estis rusa nazio kaj postulis la detruo de aliaj popoloj. Unu el ĝiaj simboloj estas la latinaj literoj Z kaj V, kiuj estas ofte uzataj en propagando kaj milita ekipaĵo, kaj ili ankaŭ estas simbolo de la invado ekde 2022 <ref>Laruelle M. Accusing Russia of fascism (англ.) // Russia in Global Affairs. — 2020. — Iss. 18, no. 4. — P. 100—123.</ref><ref>Garaev D. The Methodology of the ‘Russian World’and ‘Russian Islam:’New Ideologies of the Post-Socialist Context (англ.) // The Soviet and Post-Soviet Review. — 2021. — Iss. 48, no. 3. — P. 367—390.</ref> <ref>Лариса Дмитрівна Якубова. Рашизм: звір з безодні. — Akademperiodyka, 2023. — 315 с. </ref> <ref>Tsygankov, Daniel Beruf, Verbannung, Schicksal: Iwan Iljin und Deutschland // Archiv fuer Rechts- und Sozialphilosophie. — Bielefeld, 2001. — Vol. 87. — 1. Quartal. — Heft 1. — S. 44—60.</ref>. [[File:2022 Russian Invasion vehicle marking Z.svg|thumb|180px|la ĉefa simbolo de la rusa invado]] Ekde la komenco de la rusia invado de Ukrainio en 2022, la rusia militistaro kaj aŭtoritatoj plenumis [[militkrimo|militkrimojn]], kiel ekzemple konsciaj atakoj kontraŭ civilaj celoj, inkluzive de malsanulejoj, medicinaj instalaĵoj kaj la energia reto<ref>[https://www.hrw.org/news/2022/05/02/ukraine-russian-forces-fired-civilian-vehicles "Ukraine: Russian Forces Fired On Civilian Vehicles"]. Human Rights Watch. 2-a de Majo 2022. </ref>; arbitraj atakoj kontraŭ dense loĝataj areoj; forkapto, torturo kaj murdo de civiluloj; devigitaj deportadoj; seksa perforto; detruo de [[kultura heredaĵo]]; kaj mortigo kaj torturo de ukrainaj militkaptitoj<ref>[https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/02/russian-military-commits-indiscriminate-attacks-during-the-invasion-of-ukraine "Russian military commits indiscriminate attacks during the invasion of Ukraine"] ([https://web.archive.org/web/20220225151333/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/02/russian-military-commits-indiscriminate-attacks-during-the-invasion-of-ukraine arkivo]). Amnesty International, 25-a de Februaro 2022.</ref>. La 2-an de marto 2023, la Prokuroro de la [[Internacia Puna Kortumo]] (IPK) malfermis plenan enketon pri pasintaj kaj nunaj procesigoj de [[militkrimo]]j, [[Krimoj kontraŭ la homeco|krimoj kontraŭ la homaro]] aŭ [[genocido]] faritaj en Ukrainio fare de iu ajn persono ekde la 21-a de novembro 2013, starigis retan metodon por ke homoj kun pruvoj povu komenci kontakton kun enketistoj, kaj sendis teamon de enketistoj, advokatoj kaj aliaj profesiuloj al Ukrainio por komenci kolekti pruvojn<ref>[https://www.icc-cpi.int/Pages/item.aspx?name=20220228-prosecutor-statement-ukraine "Statement of ICC Prosecutor, Karim A.A. Khan QC, on the Situation in Ukraine: "I have decided to proceed with opening an investigation.""]. www.icc-cpi.int. 28-a de Februaro 2022</ref>. Du aliaj sendependaj internaciaj agentejoj ankaŭ esploras malobservojn de [[homaj rajtoj]] kaj de [[internacia humanitara juro]] en la areo: la Sendependa Internacia Enketa Komisiono pri Ukrainio, establita de la [[Konsilio pri Homaj Rajtoj ĉe Unuiĝintaj Nacioj|Konsilio de Unuiĝintaj Nacioj pri Homaj Rajtoj]] la 4-an de marto 2022, kaj la Misio de UN pri Monitorado de Homaj Rajtoj en Ukrainio, deplojita de la Oficejo de la [[Alta Komisaro de la Unuiĝintaj Nacioj pri Homaj Rajtoj]]. Ĉi-lasta komencis monitori malobservojn de homaj rajtoj fare de ĉiuj partioj en 2014 kaj dungas preskaŭ 60 observantojn de UN pri homaj rajtoj. La 7-an de aprilo 2022, Unuiĝintaj Nacioj suspendis Rusion de la Konsilio de UN pri Homaj Rajtoj<ref>Nichols, Michelle . [https://www.reuters.com/world/un-vote-suspending-russia-human-rights-council-over-ukraine-2022-04-07/ "U.N. suspends Russia from human rights body, Moscow then quits"]. Reuters, 7-a de Aprilo 2022. </ref>. Antaŭ la fino de oktobro, la oficejo de la ukraina prokuroro dokumentis 39 347 supozeblajn rusiajn militkrimojn, identigis pli ol 600 suspektatojn, kaj komencis procedojn kontraŭ proksimume 80 el ili<ref>Egan, Lauren [https://www.nbcnews.com/news/world/ukraine-prosecute-russian-war-crimes-investigation-kharkiv-burial-rcna31006 "She was sure her son's death was a war crime. But the investigation is more painful than she expected"]. NBC News, 31 de Majo 2022.</ref>. La 17-an de marto 2023, la Internacia Kortumo eldonis arestordonojn kontraŭ [[Vladimir Putin]] kaj [[Maria Lvova-Belova]] pro kulpo pri implikiĝo en la militkrimo de infanforkaptoj dum la invado de Ukrainio<ref>[https://www.icc-cpi.int/news/situation-ukraine-icc-judges-issue-arrest-warrants-against-vladimir-vladimirovich-putin-and "Situation in Ukraine: ICC judges issue arrest warrants against Vladimir Vladimirovich Putin and Maria Alekseyevna Lvova-Belova"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230317151628/https://www.icc-cpi.int/news/situation-ukraine-icc-judges-issue-arrest-warrants-against-vladimir-vladimirovich-putin-and |date=2023-03-17 }}. International Criminal Court. 17-a de Marto 2023</ref>. Akuzoj kontraŭ la Armetrupoj de Ukrainio inkluzivis mistraktadon kaj ekzekutojn de rusiaj militkaptitoj<ref>[https://www.ohchr.org/en/documents/country-reports/situation-human-rights-ukraine-context-armed-attack-russian-federation "The situation of human rights in Ukraine in the context of the armed attack by the Russian Federation"], 24 February to 15 May 2022 (Report). OHCHR. 29-a de Junio 2022.</ref>. [[Dosiero:Stalinobus2.jpg|thumb|270px|Un exemplo de novstalinismo en Rusio post la disfalo de Sovetunio. Laŭ publikaj opinisondoj faritaj de 2010 ĝis 2022, la sintenoj rilate al Stalin kaj liaj politikoj en Rusio ŝanĝiĝis draste al pozitivaj, kaj liaj monumentoj, kiuj estis malkonstruitaj dum la malstaliniga epoko, estas rekonstruataj ĉie.]] En la okupataj teritorioj, la Rusio komencis amase detrui ukrainlingvan literaturon de edukaj institucioj, muzeoj kaj bibliotekoj kiuj ne kontentigis la normojn de [[Propagando en Rusio|rusia propagando]]. En februaro 2023, [[Universitato Yale]] publikigis raporton titolitan ''"Sistema Programo de Rusio por Reedukado kaj Adopto de Ukrainaj Infanoj"'', kiu, kune kun diversaj NRO-oj, establis ''"la skalon, ĉenon de komando, loĝistikan kompleksecon kaj zorgeman orkestradon"'', establante la ekziston de almenaŭ 43 tendaroj kie almenaŭ 6,000 ukrainaj neplenaĝuloj estis malliberigataj, ĝenerale submetataj al porrusia propagando kun la deklarita celo de ''"reedukado"''. Kelkaj, ''"supozeble orfoj"'', estis adoptataj perforte<ref>« [https://reliefweb.int/report/ukraine/russias-systematic-program-re-education-adoption-ukraines-children Russia’s systematic program for the re-education & adoption of Ukraine’s children] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Freliefweb.int%2Freport%2Fukraine%2Frussias-systematic-program-re-education-adoption-ukraines-children arkivo]), ĉe reliefweb.int </ref><ref>« [https://www.lemonde.fr/international/article/2023/02/16/des-milliers-d-enfants-ukrainiens-dans-des-camps-de-reeducation-en-russie%206162040%203210.html Russie : des milliers d’enfants ukrainiens « rééduqués »] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/20230219195204/https://www.lemonde.fr/international/article/2023/02/16/des-milliers-d-enfants-ukrainiens-dans-des-camps-de-reeducation-en-russie_6162040_3210.html arkivo]), Le Monde.fr,‎ 16-a de februaro 2023</ref><ref>« [https://www.20minutes.fr/monde/ukraine/4024107-20230216-guerre-ukraine-plus-6-000-enfants-detenus-camps-russes-selon-etude-universite-yale Plus de 6.000 enfants ukrainiens détenus dans des camps russes] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.20minutes.fr%2Fmonde%2Fukraine%2F4024107-20230216-guerre-ukraine-plus-6-000-enfants-detenus-camps-russes-selon-etude-universite-yale arkivo]), ĉe www.20minutes.fr, 16-a de februaro 2023</ref> Estas konataj kazoj de torturado<ref>« [https://www.lemonde.fr/international/article/2022/09/26/a-izioum-on-n-avait-plus-la-force-d-avoir-peur%206143151%203210.html Dans les ruines d’Izioum, ville ukrainienne libérée et suppliciée] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/20221001121443/https://www.lemonde.fr/international/article/2022/09/26/a-izioum-on-n-avait-plus-la-force-d-avoir-peur_6143151_3210.html arkivo]), Le Monde.fr,‎ 26-a de septembro 2022</ref> de eĉ ukrainaj neplenaĝuloj<ref>« [["This is true barbary": Life under russian occupation|https://www.nytimes.com/2022/04/03/world/europe/ukraine-war-russia-trostyanets.html]]» ([https://archive.wikiwix.com/cache/20221203184051/https://www.nytimes.com/2022/04/03/world/europe/ukraine-war-russia-trostyanets.html arkivo]) The New york Times</ref> fare de rusia armea personaro. La artikolo de rusa [[politika strategiisto]] Timofej Sergejcev, "[[Kion Rusio devus fari kun Ukrainio]]" ({{Lang-ru|Что Россия должна сделать с Украиной ?}}), estis nomita ''"rusa manlibro pri genocido"'' fare de la usona historiisto Timothy Snyder <ref>[https://snyder.substack.com/p/russias-genocide-handbook Russia's genocide handbook]</ref> <ref>[https://kanaldim.tv/ru/eto-nastoyashhij-konczlager-21-filtraczionnyj-lager-sozdali-okkupanty-na-donetchine/ Это настоящий концлагерь: 21 фильтрационный лагерь создали оккупанты на Донетчине]</ref>. Ĝis nun, la ekzisto de 21 tendaroj de ĉi tiu tipo estas konata, la adresoj kaj lokoj de kelkaj en la okupata parto de la Donecka regiono estas konataj <ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-61208404 'You can't imagine the conditions' - Accounts emerge of Russian detention camps]</ref> <ref>[https://www.huffpost.com/entry/filtration-camps-russia-ukraine-war_n_624ac8b9e4b0e44de9c485ea Mariupol Women Report Russians Taking Ukrainians To 'Filtration Camps']</ref> <ref>[https://www.theguardian.com/world/2022/jun/12/ukrainians-who-fled-to-georgia-reveal-details-of-russias-filtration-camps Ukrainians who fled to Georgia reveal details of Russia’s ‘filtration camps’]</ref>. Genocido de etnaj ukrainoj dum la milito estas oficie agnoskita en [[Pollando]], [[Estonio]], [[Latvio]], [[Litovio]], [[Ĉeĥio]], [[Irlando]] kaj [[Kanado]]<ref>{{Cite web |date=2022-03-23 |title=Sejm określił działania Rosji w Ukrainie mianem ludobójstwa i zbrodni wojennych |url=https://wiadomosci.onet.pl/kraj/sejm-okreslil-dzialania-rosji-w-ukrainie-mianem-ludobojstwa-i-zbrodni-wojennych/820t6sw |access-date=2022-04-17 |website=Onet Wiadomości |language=pl |archive-date=2022-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220414105053/https://wiadomosci.onet.pl/kraj/sejm-okreslil-dzialania-rosji-w-ukrainie-mianem-ludobojstwa-i-zbrodni-wojennych/820t6sw |deadlink=no }}</ref> <ref name="автоссылка2">{{Cite web |url=https://www.euronews.com/my-europe/2022/04/21/massive-war-crimes-estonia-accuses-russia-of-genocide-in-ukraine |title='Massive war crimes': Estonia accuses Russia of genocide in Ukraine {{!}} Euronews |access-date=2022-04-21 |archive-date=2022-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220430000913/https://www.euronews.com/my-europe/2022/04/21/massive-war-crimes-estonia-accuses-russia-of-genocide-in-ukraine |deadlink=no }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/world/canada-lawmakers-vote-unanimously-label-russias-acts-ukraine-genocide-2022-04-27/ |title=Canada lawmakers vote unanimously to label Russia’s acts in Ukraine as 'genocide' {{!}} Reuters<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2022-04-28 |archive-date=2022-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428065108/https://www.reuters.com/world/canada-lawmakers-vote-unanimously-label-russias-acts-ukraine-genocide-2022-04-27/ |deadlink=no }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.currenttime.tv/a/seym-litvy-ukraina-rossiya-genotsid/31842657.html|title=Сейм Литвы признал Россию "осуществляющим терроризм" государством, а действия РФ – геноцидом украинского народа|date=2022-05-10|publisher=[[Настоящее время (телеканал)]]|accessdate=2022-05-10|archive-date=2022-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220511033848/https://www.currenttime.tv/a/seym-litvy-ukraina-rossiya-genotsid/31842657.html|deadlink=no}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/rus/news/2022/05/11/7345551|title=Сенат Чехии признал геноцидом преступления России в Украине|date=2022-05-11|publisher=[[Украинская правда]]|accessdate=2022-05-11|archive-date=2022-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220511155613/https://www.pravda.com.ua/rus/news/2022/05/11/7345551/|deadlink=no}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://caliber.az/ru/post/84416/|title=Ирландия признала войну России против Украины геноцидом - ФОТО|website=caliber.az|date=2022-06-02|access-date=2022-06-02|archive-date=2022-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20220921124821/https://caliber.az/ru/post/84416/|deadlink=no}}</ref>. Raporto de 30 juraj akademiuloj konkludis, ke Rusio kulpas pri instigado al genocido en Ukrainio per agoj malpermesitaj de la [[Konvencio pri la prevento kaj puno de genocido]]. La raporto plue deklaris, ke ekzistas grava risko de plia genocido, kio ekigas devon por eksterlandaj partioj al ago<ref>Julian Borger (27-a de Majo 2022). "[https://www.theguardian.com/world/2022/may/27/russia-guilty-inciting-genocide-ukraine-expert-report Russia is guilty of inciting genocide in Ukraine, expert report concludes]". The Guardian. "[https://newlinesinstitute.org/wp-content/uploads/English-Report.pdf Independent Legal Analysis of the Russian Federation's Breaches of the Genocide Convention in Ukraine and the Duty to Prevent]" (PDF). New Lines Institute for Strategy and Policy; Raoul Wallenberg Centre for Human Rights. 27-a de Majo 2022.</ref><ref>"[https://wiadomosci.onet.pl/kraj/sejm-okreslil-dzialania-rosji-w-ukrainie-mianem-ludobojstwa-i-zbrodni-wojennych/820t6sw Sejm określił działania Rosji w Ukrainie mianem ludobójstwa i zbrodni wojennych]". Onet Wiadomości. 23-a de marto 2022.</ref>. === Bildoj === <gallery mode="packed"> Dosiero: VOA video of Eastern Ukraine during 2022 Russian invasion.webm|Orienta Ukrainio, 24-a de februaro 2022 Dosiero: Kharkiv downtown street destroyed by Russian bombardment.jpg|[[Ĥarkivo]], 1-a de marto 2022 Dosiero:Shelling of Kharkiv regional state administration, 01 March 2022.webm|[[Ĥarkivo]], 1-a de marto 2022 Dosiero: Battle of Hostomel, 04.03.2021, Damaged Russian BMD-2.jpg|Batalado en Hostomel, norde de Kievo, 4-a de marto 2022 Dosiero: Lyceum 25, Zhytomyr, after an airstrike during Russian invasion (5).jpg|Liceo numero 25 en urbo [[Ĵitomir]] post rusia aviadila atako, 4-a marto 2022 Dosiero: Destruction of Russian tanks by Ukrainian troops in Mariupol (3).jpg|Rusia tanko detruita fare de ukrainiaj soldatoj proksime de Mariupolo, 7-a de marto 2022 Dosiero: Mariupol Drama Theatre Destroyed 1.jpg|Mariupola Drama [[Rusa aviadatako al teatro de Mariupolo|Teatrejo detruita per rusia aviadila atako]], 16-a de marto 2022 Dosiero: Mykolaiv Regional State Administration after Russian shelling, 29.03.2022 (01).jpg|[[Mikolajivo|Mikolajiva]] regiona ŝtata administraciejo post rusia misilatako matene de la 29-a de marto 2022. Dosiero: DestroyedcarinBucha.png|Mortigita civilulo en aŭto verŝajne surveturita de tanko, [[Buĉa]], 2-a de aprilo 2022 Dosiero: The city of Bucha after liberation from the Russians 01.jpg| Pafmortigitaj civiluloj en [[Buĉa]], 3-a de aprilo 2022 Dosiero: Caesar 1.jpg|Ukrainaj artileriistoj uzantaj [[haŭbizo]]n CAESAR, liveritan fare de Francio, 28-a de majo 2022 Dosiero: Removal of air-dropped bomb FAB-500 from 9-storey house in Kharkiv (03).jpg|Forigo de neeksplodita rusia bombo FAB-500, kiu estis ĵetita sur 9-etaĝan loĝkonstruaĵon en [[Ĥarkivo]], 23-a de junio 2022. Dosiero: Kyiv after shelling on 26 June 2022 (01).jpg|Kieva loĝkonstruaĵo post misilatako, 26-a de junio 2022 Dosiero: Shopping center in Kremenchuk after Russian shelling, 2022-06-27 (1).webm|Incendio en superbazaro de [[Kremenĉuk]] post misila rusia atako, 27-a de junio 2022 </gallery> == Informdissendo kaj amaskomuniko == La milito ankaŭ estas milito de informo por kontroli kaj gajni la [[Publika opinio|publikan opinion]] kaj de la mondo, kaj de la ukrainianoj, kaj de la rusianoj. La plenumado de ĝusta informado renkontas misinformadon kaj disvastigon de falsnovaĵoj en sociaj retoj<ref>[https://abcnews.go.com/International/wireStory/sorting-fact-disinformation-russian-attack-ukraine-83106752 Sorting fact, disinformation after Russian attack on Ukraine] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fabcnews.go.com%2FInternational%2FwireStory%2Fsorting-fact-disinformation-russian-attack-ukraine-83106752#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''ABC News'', 26-a de februaro 2022</ref>. Kvankam misinformado venas el ambaŭ flankoj, la proporcioj kaj rimedoj multe diferencas, kaj iliaj temoj estas nesimetriaj: rusia misinformado konsistas el retoriko bazita sur [[Historia reviziismo|reviziismo]] interalie celanta malstabiligi okcidentajn diskursojn eĉ pri enlandaj politikoj, kaj trovas perantojn tutmonde, kio donas al ĝi pli sisteman kaj organizitan karakteron<ref>[https://www.franceinter.fr/emissions/antidote/antidote-du-vendredi-18-mars-2022 Guerre en Ukraine : la nouvelle stratégie de la diplomatie russe sur les réseaux sociaux], ''France Inter'', 18-a de marto 2022</ref>. Ukrainia misinformado celas pligrandigi la homajn dramojn, la katastrofojn, aŭ la heroecon de la rezistado per misaranĝado de la faktoj, kaj trovas internacian eĥon pelitan de publika emocio, kio estas pli amatoreca misinformado. Inter ĉi tiuj du partoj, ekzistas ankaŭ triaj partioj kiuj enmetas mistifikojn, cele al populareco aŭ humuro<ref>[https://www.lemonde.fr/international/live/2022/03/10/guerre-en-ukraine-l-ukraine-et-la-russie-sont-pretes-a-travailler-avec-l-aiea-pour-garantir-la-securite-des-sites-nucleaires-ukrainiens%206116865%203210.html Avez-vous constaté que les fausses informations favorisent un côté plutôt que de l'autre ? Y a-t-il un belligérant qui ment plus que l'autre ?] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Finternational%2Flive%2F2022%2F03%2F10%2Fguerre-en-ukraine-l-ukraine-et-la-russie-sont-pretes-a-travailler-avec-l-aiea-pour-garantir-la-securite-des-sites-nucleaires-ukrainiens arkivo]) ''Le Monde'', 10-a de marto 2022</ref>. En la apo [[Telegram (aplikaĵo)|Telegram]] estas kanalo nomata Ukraine Now, kiu dissendas informojn en dek lingvoj. La 3-an de marto, [[Fondumo Vikimedio]] publikigis deklaron dirinte ke ''"la Vikimedia Fondumo staras kun siaj komunumoj tutmonde defendante liberan scion antaŭ minacoj de la rusia registaro"'' <ref>[[foundationsite:news/2022/03/03/wikimedia-foundation-stands-with-communities-defending-free-knowledge/|The Wikimedia Foundation stands with its communities around the world in defending free knowledge in the face of threats from the Russian government]]</ref>. === En Rusio === La 24-an de februaro, la Rusa Agentejo pri Monitorado de Komunikadoj, ''Roskomnadzor'', devigas naciajn amaskomunikilojn, kiam kovras la konflikton en Ukrainio, ''"uzi informojn kaj datumojn ricevitajn nur de oficialaj rusaj fontoj"''<ref>[https://www.rfi.fr/ru/%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F/20220224-%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%B1%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D0%B8-%D0%BE%D1%82-%D0%A1%D0 « Российские власти потребовали от СМИ транслировать только официальные данные о войне в Украине »]{{404|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.rfi.fr%2Fru%2F%25D1%2580%25D0%25BE%25D1%2581%25D1%2581%25D0%25B8%25D1%258F%2F20220224-%25D1%2580%25D0%25BE%25D1%2581%25D1%2581%25D0%25B8%25D0%25B9%25D1%2581%25D0%25BA%25D0%25B8%25D0%25B5-% arkivo]) ''rfi.fr'', 24-a de februaro 2022</ref>. La 26-an de februaro, Roskomnadzor ordonas al dek ruslingvaj amaskomunikiloj forigi siajn publikaĵojn raportantajn civilulojn mortigitajn de la rusia armeo en Ukrainio aŭ enhavantajn la esprimojn ''"invado"'', ''"ofensivo"'' aŭ ''"militdeklaro"''<ref>[https://www.currenttime.tv/a/roskomnadzor-potreboval-smi-udalit-materialy-o-voyne-v-ukraine/31724623.html Роскомнадзор требует от десятка русскоязычных СМИ удалить материалы о войне в Украине под угрозой блокировки] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.currenttime.tv%2Fa%2Froskomnadzor-potreboval-smi-udalit-materialy-o-voyne-v-ukraine%2F31724623.html#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''Настоящее время'', 26-a de februaro 2022</ref><ref>[https://www.20minutes.fr/monde/3242755-20220226-guerre-ukraine-medias-russes-doivent-supprimer-termes-invasion-declaration-guerre Guerre en Ukraine : Les médias russes doivent supprimer les termes « d’invasion » et de « déclaration de guerre »] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.20minutes.fr%2Fmonde%2F3242755-20220226-guerre-ukraine-medias-russes-doivent-supprimer-termes-invasion-declaration-guerre#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''20minutes.fr'', 26-a de februaro 2022</ref>. En Rusio, la invado estas do oficiale nomita ''"speciala armea operaco"'', ruse ''специальная военная операция''. La 1-an de marto, du sendependaj amaskomunikiloj, akuzitaj pro elsendo de falsaj informoj, estis blokitaj: la reta televidkanalo ''[[Doĵd]]'' kaj la radiostacio ''Eĥo de Moskvo''<ref>[https://tass.ru/obschestvo/13944375?utm%20source=fr.wikipedia.org&utm%20medium=referral&utm%20campaign=fr.wikipedia.org&utm%20referrer=fr.wikipedia.org Совет директоров "Эха Москвы" принял решение о ликвидации радиостанции] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Ftass.ru%2Fobschestvo%2F13944375#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''TASS'', 3-a de marto 2022</ref>. La 4-an de marto, Vladimir Putin subskribis leĝon unuanime aprobitan de la [[Dumao]], kiu severe limigas sinesprimliberecon kaj aliron al informoj. La leĝo antaŭvidas ĝis 15 jarojn da malliberejo por ĉiu, kiu publikigas ''"malverajn informojn"'' pri la rusia armeo. Ĝi koncernas individuojn same kiel la rusian kaj eksterlandan amaskomunikilaron. La rusia sendependa amaskomunikilaro ''Znak'' sekve fermis sian retejon. La [[NRO]] [[Raportistoj sen limoj]] opiniis, ke la rusia gvidanto ''"klare metas sian landon sub glason"'', la vicolisto de RSF lokas Rusion en la 150-a loko el 180 ŝtatoj por [[Gazetarlibereco|gazetara libereco]]<ref>[https://www.francetvinfo.fr/monde/russie/guerre-en-ukraine-cinq-questions-sur-la-loi-de-censure-votee-en-russie-qui-condamne-toute-information-mensongere-sur-l-armee%204992688.html Guerre en Ukraine : cinq questions sur la loi de censure votée en Russie, qui condamne toute "information mensongère" sur l'armée] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.francetvinfo.fr%2Fmonde%2Frussie%2Fguerre-en-ukraine-cinq-questions-sur-la-loi-de-censure-votee-en-russie-qui-condamne-toute-information-mensongere-sur-l-armee_4992688.html#federation=arch arkivo]) ''France Info'', 5-a de marto 2022</ref>. Pluraj aliaj rusiaj amaskomunikiloj, inkluzive de ''[[Novaja gazeta|Новая газета]]'', la ĵurnalo de la Nobel-premiito pri paco [[Dmitrij Muratov]], anoncis la forigon aŭ modifon de sia enhavo rilata al la konflikto en Ukrainio por protekti sin kontraŭ ebla procesigo laŭ la nova leĝo <ref>[https://meduza.io/news/2022/03/04/novaya-gazeta-udalit-materialy-pro-voynu-iz-za-zakona-kotoryy-predusmatrivaet-do-15-let-za-feyki-o-deystviyah-rossiyskoy-armii «Новая газета», Republic и Itʼs My City удалят материалы про войну из-за закона про «фейки» о действиях российской армии] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fmeduza.io%2Fnews%2F2022%2F03%2F04%2Fnovaya-gazeta-udalit-materialy-pro-voynu-iz-za-zakona-kotoryy-predusmatrivaet-do-15-let-za-feyki-o-deystviyah-rossiyskoy-armii#federation=archive.wikiwix.co arkivo]), '' Meduza'', 4-a de marto 2022</ref>. La 4-an de marto, la rusiaj aŭtoritatoj blokis la socian reton [[Facebook]] kaj limigis la aliron al [[Twitter|Tvitero]]<ref>[https://www.lefigaro.fr/secteur/high-tech/le-regulateur-russe-ordonne-le-blocage-de-facebook-dans-le-pays-20220304 La Russie ordonne le blocage de Facebook et «restreint l'accès» à Twitter] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lefigaro.fr%2Fsecteur%2Fhigh-tech%2Fle-regulateur-russe-ordonne-le-blocage-de-facebook-dans-le-pays-20220304#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''Le Figaro'', 4-a de marto 2022</ref>. La 18-an de marto, Vladimir Putin aperis unuafoje publike ekde la komenco de la invado kadre de organizado de grava mitingo-koncerto en la Luzhniki-stadiono en Moskvo, festante la okan datrevenon de la [[Aneksado de Krimeo al Rusio (2014)|aneksado de Krimeo]]. Nomita de la aŭtoritatoj "Por mondo sen Naziismo" (ruse: "Zа мир без нацизма"), la evento bonvenigis 203 000 por-Kremlaj subtenantojn, inkluzive de 95 000 en la ĉirkaŭaĵo, laŭ la rusia ministrejo pri enlandaj aferoj<ref>[https://www.franceinter.fr/monde/nous-allons-realiser-tous-nos-plans-declare-vladimir-poutine-dans-un-stade-plein "Nous allons réaliser tous nos plans", déclare Vladimir Poutine dans un stade plein] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.franceinter.fr%2Fmonde%2Fnous-allons-realiser-tous-nos-plans-declare-vladimir-poutine-dans-un-stade-plein#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''France Inter'', 18-a de marto 2022</ref>. === En Eŭropa Unio === La 27-an de februaro 2022, la [[Prezidanto de la Eŭropa Komisiono]] [[Ursula von der Leyen]] anoncis la malpermeson de [[Russia Today|RT-kanaloj]] kaj [[Sputnik (amaskomunikilo)|Sputnik]] tra la Eŭropa Unio<ref>[https://www.francetvinfo.fr/replay-radio/info-medias/guerre-en-ukraine-japprouve-les-mesures-prises-par-la-commission-europeenne-assure-jean-luc-hees-ancien-membre-du-comite-dethique-de-rt-france%204964781.html Guerre en Ukraine : "J’approuve les mesures prises par la commission européenne", assure Jean-Luc Hees, ancien membre du comité d’éthique de RT France] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.francetvinfo.fr%2Freplay-radio%2Finfo-medias%2Fguerre-en-ukraine-japprouve-les-mesures-prises-par-la-commission-europeenne-assure-jean-luc-hees-ancien-membre-du-comite-dethique-de-rt-franc arkivo]) ''franceinfo'', 28-a de februaro 2022</ref>. == Krizo de rifuĝintoj == La milito kaŭzis gravan rifuĝan kaj humanitaran krizon ene de Eŭropo ne viditan ekde la [[1990-aj jaroj|1990-aj]] [[Jugoslavaj Militoj]]<ref>[https://www.britishfuture.org/protecting-ukrainian-refugees-what-can-we-learn-from-kosovo/ Protecting Ukrainian refugees: What can we learn from the response to Kosovo in the 90s?] ''British Future'', 7-a de marto 2022</ref><ref>[https://thesoufancenter.org/intelbrief-2022-march-4/ IntelBrief: China Seeks to Balance Its Interests as Russia’s War on Ukraine Intensifies] ''The Sofan Center'', 4-a de marto 2022</ref>; UN priskribis ĝin kiel la plej rapide kreskantan tian krizon ekde [[Dua Mondmilito|2-a Mondmilito]]<ref>[https://www.theguardian.com/world/2022/mar/06/ukraine-fastest-growing-refugee-crisis-since-second-world-war Ukraine has fastest-growing refugee crisis since second world war, says UN] ''The Guardian'', 8-a de marto 2022</ref>. Pro la daŭra armea amasiĝo en Rusio laŭ la ukrainia limo, multaj najbaraj registaroj kaj helporganizoj prepariĝis por amasa delokiĝo en la semajnoj antaŭ la invado. En decembro 2021, la ukrainia defendministro taksis ke invado povus devigi el tri ĝis kvin milionojn da homoj fuĝi de siaj hejmoj<ref>[https://time.com/6150856/ukraine-refugees-russia-invasion-preparation/ Russia's Invasion of Ukraine May Trigger a Refugee Crisis. Here's How the World Is Preparing] {{Webarchiv|url=https://ghostarchive.org/archive/20220226/https://time.com/6150856/ukraine-refugees-russia-invasion-preparation/ |date=2022-02-26 }} ([https://ghostarchive.org/archive/aBBY2 arkivo]) ''Time magazine'', 26-a de februaro 2022</ref>. Laŭ la [[Alta Komisaro de la Unuiĝintaj Nacioj pri Rifuĝintoj]], en la unua tago de la batalo, miloj da ukrainoj transiris la landlimon al najbaraj landoj - ĉefe [[Moldavio]] kaj [[Rumanio]], kaj ĉirkaŭ 100 000 ukrainiaj loĝantoj fuĝis de siaj hejmoj pro la batalado. La [[26-an de februaro]] la pollanda landlima polico anoncis, ke pli ol 46 000 homoj transpasis la landlimon. En la tria tago de la batalado, la agentejo anoncis, ke oni taksis, ke la nombro da rifuĝintoj estos 4 milionoj. Usono kaj eŭropaj landoj mobiliziĝis por la rifuĝintoj. Ukrainianoj, estante loĝantoj de Eŭropo, ne estas postulataj havi [[vizo]]n por eniri EU-teritoriojn tiel ke landoj ne povas deporti ilin al aliaj cellokoj. La leĝo permesas al ili resti ene de la unio dum 90 tagoj. En la unua semajno de la invado, UN raportis ke pli ol miliono da rifuĝintoj fuĝis el Ukrainio; tio poste pliiĝis al pli ol 3,1 milionoj la 15-an de marto<ref>[https://data2.unhcr.org/en/situations/ukraine Refugees fleeing Ukraine (since 24 February 2022)] ''data2.unhcr.org.'', 15-a de marto 2022</ref><ref>[https://www.standard.co.uk/news/uk/host-ukraine-refugee-scheme-uk-london-russia-war-apply-b987910.html What is the Homes for Ukraine refugees scheme and how do you apply?] ''Evening Standar'', 15-a de marto 2022</ref>. Plej multaj rifuĝintoj estis virinoj, infanoj, maljunuloj aŭ handikapuloj<ref>[https://www.motherjones.com/politics/2022/03/refugees-fleeing-ukraine-russian-invasion/ More Than 1.5 Million Refugees Have Fled Ukraine] ''Mother Jones''; 6-a de marto 2022</ref><ref>[https://www.telegraph.co.uk/world-news/2022/02/25/ukraine-refugees-poland-russia-war-invasion-europe/ "Ukrainian families torn apart as women and children flee but men are ordered back to the fight"] ''The Daily Telegraph'', 3-a de marto 2022</ref><ref>[https://www.abc.net.au/news/2022-02-26/thousands-flee-ukraine-into-eu-men-told-to-stay-and-fight/100863936 Thousands of refugees flee Ukraine into neighbouring EU countries as men are told to stay and fight] ''ABC News'', 26-a de februaro 2022</ref>. La plej multaj viraj ukrainiaj ŝtatanoj en aĝo de 18 ĝis 60 estis malpermesitaj pri elirejo de Ukrainio kadre de deviga militservo<ref>[https://apnews.com/article/russia-ukraine-volodymyr-zelenskyy-kyiv-europe-united-nations-edc6df79755195b29473cfd6d38b1ebb Russia hits Ukraine fuel supplies, airfields in new attacks] ([https://ghostarchive.org/archive/XKrof arkivo]), ''Associated Press'', 27-a de februaro 2022</ref>, krom viraj ŝtatanoj se ili respondecis pri la financa subteno de tri aŭ pli da infanoj, ununuraj patroj, aŭ estis la gepatro/kuratoro de infanoj kun handikapoj<ref>[https://www.theguardian.com/global-development/2022/mar/09/ukraine-urged-to-take-humane-approach-as-men-try-to-flee-war Ukraine urged to take ‘humane’ approach as men try to flee war] ''The Guardian'', 9-a de marto 2022</ref>. Multaj ukrainiaj viroj, inkluzive de adoleskantoj, ĉiukaze elektis resti en Ukrainio por aliĝi al la rezisto kontraŭ la rusia invado<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=SqP5Yx57aeo Men, some in their teens, join Ukraine's resistance fighters ] ([https://web.archive.org/web/20220306020105/https://www.youtube.com/watch?v=SqP5Yx57aeo arkivo]) ''DW News'', 5-a de marto 2022</ref>. Okazis enfluo de pli ol 66.200 ukrainiaj viroj al Ukrainio, kiuj revenis de eksterlande por batali. Dua krizo de rifuĝintoj kaŭzita de la invado kaj de la subpremo de la rusia registaro estis la fuĝo de ĝis 200.000 rusiaj politikaj rifuĝintoj, al landoj kiel la [[Baltio|baltaj ŝtatoj]] kaj [[Turkio]]. Kelkaj el tiuj alfrontis diskriminacion pro esti rusiano<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2022/3/8/we-are-refugees-russians-flee-rising-authoritarianism ‘We are refugees’: Russians flee rising authoritarianism] '' www.aljazeera.com'', 13-a de marto 2022</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-60697763 Russia faces brain drain as thousands flee abroad] ''BBC News'', 13-a de marto 2022</ref>. La 14-an de marto, [[BBC News]], fidante je datenoj de la UN-Alta Komisiono por Rifuĝintoj, raportis ke la totala nombro de rifuĝintoj tiam superis 2,8 milionojn da homoj, la plimulto de kiuj transiris la limon al Pollando. La BBC-raporto disponigis la nombron da rifuĝintoj serĉantaj rifuĝon en specifaj landoj, deklarante ke [[Pollando]] ricevis 1.720.227 rifuĝintojn, [[Hungario]] 255.291, [[Slovakio]] 204.862, [[Moldavio (lando)|Moldavio]] 106.994, [[Rumanio]] 84.671 (kiel je la 8-a de marto), [[Rusio]] 131.366 kaj [[Belorusio]] 1226. La EU aktivigis la Provizoran Protektan Direktivon unuafoje en sia historio, donante al ukrainiaj rifuĝintoj la rajton vivi kaj labori en la Eŭropa Unio dum tri jaroj<ref>[https://www.bbc.com/news/world-60555472 How many refugees have fled Ukraine and where are they going?] ''BBC News'', 14-a de marto 2022</ref>. Turkio estis alia signifa celloko, registrante 20.550 ukrainiajn rifuĝintojn la 7-an de marto, laŭ deklaroj de la turka Enlanda Ministerio<ref>[https://www.hurriyetdailynews.com/over-20-000-ukrainians-arrive-in-turkey-says-top-official-172036 Over 20,000 Ukrainians arrive in Turkey, says top official] ''Over 20,000 Ukrainians arrive in Turkey, says top official'', 8-a de marto 2022</ref>. <gallery mode="packed" caption=""> Dosiero: Volunteer help the refugee in Przemyśl Główny train station 20220228.jpg|Pola volontulo helpas rifuĝinton en la stacio de [[Przemyśl]], 28-a de marto 2022 Dosiero: Ukrajnai menekültek (5).jpg|Volontuloj kaj rifuĝintoj en helpocentro, Hungario, 1-a de marto 2022 Dosiero: Refugee center in Manej Athletics Center, Chișinău, Moldova - mar 2022 - 02.jpg|Helpocentro por rifuĝintoj en [[Kiŝinevo]], 3-a de marto 2022 </gallery> Pluraj observantoj atentigis ke ukrainaj rifuĝintoj estis bonvenigataj en Eŭropo, speciale en Pollando, dum rifuĝintoj el Afganio, Irako kaj aliaj landoj, grandparte detruitaj de eŭropaj invadoj, estis rifuzataj. La plej evidenta klarigo estas ke ukrainaj rifuĝintoj estas blankuloj kaj kristanoj dum la rifuĝintoj el Azio kaj Afriko apartenas al aliaj rasoj kaj religioj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://eo.globalvoices.org/2022/03/12732/ | titolo = Milito en Ukrainio montras la rasismon de amaskomunikiloj kaj politikistoj kontraŭ arabaj militviktimoj | titolo-aldono = Blankaj kaj bluokulaj homoj, "civilizitaj", ne kiel tiuj el Sirio kaj Irako | alirdato = 2023-10-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Dahlia Kholaif | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-03-24 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Tutmondaj Voĉoj]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230824065902/https://eo.globalvoices.org/2022/03/12732/ | arkivdato = 2023-08-24 | citaĵo = }}</ref>. == Reagoj tra la mondo == === Internaciaj institucioj === [[Dosiero:United Nations General Assembly resolution ES-11 L.1 vote.svg|eta|Mapo de la voĉdono de la [[Rezolucio de Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj ES-11/1|rezolucio ES-11/1]]. Verde: poraj voĉdonoj, flave: sindetenaj, ruĝe: kontraŭaj, blue: neesprimitaj.|280x280ra]] * [[dosiero:Flag of the United Nations.svg|20px]] La 21-an de februaro 2022, la ĝenerala sekretario de UN, [[António Guterres]], konsideras la agnoskon de la separismaj respublikoj fare de Moskvo kiel ''"malobservo de la teritoria integreco kaj suvereneco de Ukrainio"''. Ĝi estas ''"nekongrua kun la principoj de la Ĉarto de Unuiĝintaj Nacioj"''<ref>[https://www.lepoint.fr/monde/ukraine-l-annonce-de-vladimir-poutine-ereinte-le-monde-entier-22-02-2022-2465687%2024.php Ukraine : l’annonce de Vladimir Poutine fustigée par le monde entier]{{404|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (''Ukrainio: la Anonco de Putin tutmonde vortatakita'') ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lepoint.fr%2Fmonde%2Fukraine-l-annonce-de-vladimir-poutine-ereinte-le-monde-entier-22-02-2022-2465687_24.php#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''Le Point'', 22-a de februaro 2022</ref>. La 25-an de februaro 2022, la projekto de rezolucio konsiderata de la [[Sekureca Konsilio de UN]] kondamnanta la rusian armean atakon en Ukrainio kaj postulanta tujan retiriĝon de rusiaj trupoj, estas malakceptita ĉar Rusio uzis sian rajton vetoi. La 27-an de februaro 2022, la Sekureca Konsilio adoptis rezolucion 2623 (2022) por kunvoki urĝan specialan sesion de la [[Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj|Ĝenerala Asembleo]], por esplori la situacion en Ukrainio: bezonante nur plimulton de naŭ voĉoj, sen ebleco de vetoo, la Konsilio adoptis la rezolucion per 11 favoraj voĉoj, unu kontraŭvoĉdono (Rusio), kun la sindetenoj de Hindio, Ĉinio kaj Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj. Ĝis la 28-a de februaro 2022, okazis nur 11 krizaj specialaj sesioj en la historio de UN<ref>[https://news.un.org/fr/story/2022/02/1115192 Conseil de sécurité : projet de résolution déplorant « l’agression » contre l’Ukraine rejeté en raison du veto russe] (''Sekureca Konsilio: projekto de rezolucio bedaŭranta "agreson" kontraŭ Ukrainio malakceptita pro rusia vetoo'') ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fnews.un.org%2Ffr%2Fstory%2F2022%2F02%2F1115192#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ĉe ''ONU Info'', 25-a de februaro 2022)</ref>. La 2-an de marto 2022, la [[Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj]] [[Rezolucio de Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj ES-11/1|voĉdonis pri rezolucio]] kiu ''"postulas al Rusio tuje ĉesi uzi forton kontraŭ Ukrainio"'' kaj ke ĝi ''"retiru tuje, tute kaj senkondiĉe ĉiujn siajn militfortojn"''. La teksto ankaŭ ''"bedaŭras" "en la plej fortaj terminoj la agreson de Rusio kontraŭ Ukrainio"'' kaj asertas ''"sian alligitecon al suvereneco, sendependeco, unueco kaj teritoria integreco"'' de Ukrainio. 141 landoj voĉdonis favore al la rezolucio, 5 kontraŭe, 35 sindetenis. La kvin kontraŭintaj landoj estas [[Rusio]], [[Belorusio]], [[Nord-Koreio]], [[Sirio]] kaj [[Eritreo]]<ref>[https://www.geo.fr/geopolitique/lassemblee-generale-de-lonu-exige-de-la-russie-la-fin-de-la-guerre-en-ukraine-208620 L'Assemblée générale de l'ONU "exige" de la Russie la fin de la guerre en Ukraine], ''Géo'', 3-a de marto 2022</ref>. * [[dosiero:Flag of NATO.svg|20px]] La ĝenerala sekretario de [[NATO]] [[Jens Stoltenberg]] diris, ke la armea alianco daŭre sendos armilojn al Ukrainio, inkluzive de aerdefendaj sistemoj. Krome, la ebleco ke [[Finnlando]] kaj [[Svedio]] aliĝo al NATO estis levita, kondukante al minacoj de "politikaj kaj armeaj sekvoj" de [[Kremlo]]. * [[dosiero:OECD Logo.svg|20px]] La [[Organizaĵo pri Ekonomiaj Kunlaboro kaj Evoluigo]] anoncis, ke ĝi oficiale malakceptas la peton de Rusio aliĝi al la organizo. * [[dosiero:Konsilio europo.png|20px]] La [[Konsilio de Eŭropo]] suspendis la partoprenon de Rusio en la organizaĵo ekde la 25-a de februaro<ref>[https://www.ouest-france.fr/monde/guerre-en-ukraine/guerre-en-ukraine-le-conseil-de-l-europe-suspend-la-russie-de-l-organisation-d414a9b2-9654-11ec-8a8c-4c622ba3ed85 Guerre en Ukraine. Le Conseil de l’Europe « suspend » la Russie de l’organisation] (''Milito en Ukrainio. La Konsilio de Eŭropo "suspendas" Rusion de la organizo '') ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.ouest-france.fr%2Fmonde%2Fguerre-en-ukraine%2Fguerre-en-ukraine-le-conseil-de-l-europe-suspend-la-russie-de-l-organisation-d414a9b2-9654-11ec-8a8c-4c622ba3ed85#& arkivo]) ''Ouest France'', 25-a de februaro 2022</ref>. === Ŝtatoj === ==== Afriko ==== * [[dosiero:Flag of the African Union.svg|20px]] La prezidanto de la [[Afrika Unio]] [[Macky Sall]] kaj Komisiona Prezidanto Moussa Faki urĝas ambaŭ partiojn tuj starigi batalhalton kaj malfermi politikajn intertraktadojn senprokraste sub la egido de Unuiĝintaj Nacioj<ref name=bbcafriko/>. * {{flago|Libio}} La [[Libio|libia]] ministro pri eksteraj aferoj Najla Mangoush kondamnis la rusian armean intervenon en Ukrainio kiel malobservon de internacia juro kaj alvokis Moskvon ''"al trankvilo kaj retiriĝo el la lando"''<ref>[https://www.aa.com.tr/en/middle-east/libya-condemns-russian-military-operation-in-ukraine/2513252 Libya condemns Russian military operation in Ukraine] ''www.aa.com.tr'', 24-a de februaro 2022</ref> * {{flago|Sud-Afriko}} La [[Sud-Afriko|sudafrika]] prezidanto Cyril Ramaphosa postulis mediacion inter la du partioj sub la egido de la [[Sekureca Konsilio de Unuiĝintaj Nacioj]]<ref name=bbcafriko>[https://www.bbc.com/afrique/monde-60492387 Guerre Ukraine - Russie : quelle réaction des pays africains ?] ''bbc.com'', 24-a de februaro 2022</ref>. ==== Ameriko ==== * {{flago|Brazilo}} La prezidanto de [[Brazilo]] [[Jair Bolsonaro]] diris, ke Brazilo ''"daŭros neŭtralece"'' kaj ne ''"aliĝos flanken"'' koncerne la rusian invadon de Ukrainio. Li precizigis: ''"Ni helpos laŭ niaj eblecoj en la serĉado de solvo. Ni volas pacon, sed ni ne volas alporti konsekvencojn ĉi tien."''<ref>[https://www.bfmtv.com/international/guerre-en-ukraine-bolsonaro-dit-que-le-bresil-restera-dans-la-neutralite%20AD-202202280028.html Guerre en Ukraine: Bolsonaro dit que le Brésil restera "dans la neutralité"] (''Prezidanto Jair Bolsonaro diris, ke Brazilo "daŭros neŭtralece"'') ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.bfmtv.com%2Finternational%2Fguerre-en-ukraine-bolsonaro-dit-que-le-bresil-restera-dans-la-neutralite_AD-202202280028.html#federation=archive.wikiwix.com arkivo], ''BFM TV'', 28-a de februaro 2022</ref> * {{flago|Usono}} La prezidanto de [[Usono]] [[Joe Biden]] denuncis la 24-an de februaro ''"nepravigeblan atakon pri kiu respondecas nur Moskvo"''<ref>[https://www.europe1.fr/international/guerre-en-ukraine-joe-biden-denonce-une-attaque-injustifiee-dont-seule-moscou-est-responsable-4095794 Guerre en Ukraine : Joe Biden dénonce une attaque injustifiée, dont seule Moscou est responsable] (''Milito en Ukrainio: Joe Biden denuncas nepravigeblan atakon, pri kiu respondecas nur Moskvo'') ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.europe1.fr%2Finternational%2Fguerre-en-ukraine-joe-biden-denonce-une-attaque-injustifiee-dont-seule-moscou-est-responsable-4095794 arkivo]) ''Europe1'', 24-a de februaro 2022</ref>. * {{flago|Venezuelo}} La prezidanto de [[Venezuelo]] [[Nicolás Maduro|Nicolas Maduro]], kies lando aĉetadas armilojn de Rusio, subtenas Rusion, dirinte ''"Venezuelo estas kun Putin, ĝi estas kun Rusio"''.<ref>[https://fr.euronews.com/2022/02/23/nicolas-maduro-le-venezuela-est-avec-poutine-il-est-avec-la-russie Nicolas Maduro : "le Venezuela est avec Poutine, il est avec la Russie !"] (''Prezidanto Nicolas Maduro: "Venezuelo estas kun Putin, ĝi estas kun Rusio"'') '' Euronews'', 23-a de februaro 2022</ref> ==== Azio ==== * {{flago|Barato}} La ĉefministro de [[Barato]] [[Narendra Modi]] postulis tujan finon de perforto en Ukrainio dum telefonvoko kun Vladimir Putin la 24-an de februaro. La barata registaro, aliflanke, sindetenis de prenado de starpunkto pri la afero<ref>[https://thewire.in/diplomacy/modi-appeals-for-cessation-of-violence-in-call-with-putin-first-indian-reaction-to-russian-attack Modi Appeals for 'Cessation of Violence' in Call With Putin, First Indian Reaction to Russian Attack] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fthewire.in%2Fdiplomacy%2Fmodi-appeals-for-cessation-of-violence-in-call-with-putin-first-indian-reaction-to-russian-attack#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''The Wire (India)'', 25-a de februaro 2022</ref>. * {{flago|Ĉinio}} La ĉina ambasadoro ĉe Unuiĝintaj Nacioj Zhang Jun la 24-an de februaro urĝis ĉiujn partiojn ekzerci sinregon kaj eviti eskaladiĝon de streĉitecoj, kaj diris al la Sekureca Konsilio de UN, ke la eliro al paca solvo ne estas tute fermita kaj ne devus esti tia<ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2022/02/24/world-reaction-russia-ukraine-attack/ World leaders react to Russia’s attack on Ukraine: ‘A dark day for Europe’] (''Mondaj gvidantoj reagas al la atako de Rusio kontraŭ Ukrainio: "Malluma tago por Eŭropo"'') ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.washingtonpost.com%2Fworld%2F2022%2F02%2F24%2Fworld-reaction-russia-ukraine-attack%2F arkivo], ''washingtonpost.com'', 24-a de februaro 2022</ref>. Ĉinio ne prenas oficialan pozicion, sed ekskludas la uzon de la termino "invado" kaj kontentas sekvi la situacion kiel indikis Hua Chunying, proparolanto de la ĉina Ministerio pri Eksteraj Aferoj<ref>[https://www.leparisien.fr/international/guerre-en-ukraine-la-chine-ne-condamne-pas-la-russie-et-appelle-a-faire-preuve-de-retenue-24-02-2022-J55QVKCO5BEDBA5JVY6LYMUE24.php Guerre en Ukraine : la Chine ne condamne pas la Russie et appelle «à faire preuve de retenue»] (''Milito en Ukrainio: Ĉinio ne kondamnas Rusion kaj instigas al "sinregado"'') ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.leparisien.fr%2Finternational%2Fguerre-en-ukraine-la-chine-ne-condamne-pas-la-russie-et-appelle-a-faire-preuve-de-retenue-24-02-2022-J55QVKCO5BEDBA5JVY6LYMUE24.php#federation=archive.wikiw arkivo]) ''leparisien.fr'', 24-a de februaro 2022</ref>. * {{flago|Irano}} La ministro pri eksteraj aferoj de [[Irano]] Hossein Amir Abdollahian juĝis ke ''"la ukrainia krizo havas siajn radikojn en provokoj de NATO"'' sed ''"ne [konsideras] militon kiel solvon"''<ref>[https://www.lepoint.fr/monde/les-principales-reactions-a-l-operation-militaire-russe-en-ukraine-24-02-2022-2466041%2024.php Invasion russe en Ukraine : condamnations occidentales et turque, l'Iran sceptique, la Chine compréhensive]{{404|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lepoint.fr%2Fmonde%2Fles-principales-reactions-a-l-operation-militaire-russe-en-ukraine-24-02-2022-2466041_24.php#federation=archive.wikiwix.com arkivo]), ''Le Point'', 25-a de februaro 2022</ref> * {{flago|Israelo}} Jair Lapid, [[ministro pri eksteraj aferoj]] de [[Israelo]] deklaris ke ''"estas ankoraŭ tempo por ĉesi kaj reveni al la intertrakta tablo"''<ref>[https://www.ouest-france.fr/monde/guerre-en-ukraine/carte-guerre-en-ukraine-entre-condamnation-et-soutien-les-reactions-pays-par-pays-5206acea-9573-11ec-9ce0-a8acd3395b1a Guerre en Ukraine : entre condamnation et soutien, les réactions pays par pays] ([[Guerre en Ukraine : entre condamnation et soutien, les réactions pays par pays|arkivo]]) ''Ouest-France'', 24-a de februaro 2022</ref>. * {{flago|Japanio}} La ĉefministro de [[Japanio]] [[Fumio Kiŝida]] anoncis al ĵurnalistoj: ''"Ĉi tiu invado de Rusio skuis la fundamentojn de la internacia ordo [...]"''. La ĉefministro aldonis, ke Japanio "forte denuncas Rusion kaj kunlaboros kun la internacia komunumo, inkluzive de Usono, por tuj respondi al la krizo"'', kaj ke li imagas pluajn sankciojn kontraŭ Rusio.<ref>[https://www.asahi.com/ajw/articles/14556852 Kishida slams ‘invasion,’ vows to consider more tough sanctions ] (''Kiŝida kritikas "invadon", ĵuras konsideri pli severajn sankciojn '') [https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.asahi.com%2Fajw%2Farticles%2F14556852#federation=archive.wikiwix.com arkivo], ''The Asahi Shimbun'', 24-a de februaro 2022</ref> * {{flago|Turkio}} La prezidanto de [[Turkio]] [[Recep Tayyip Erdoğan]] asertis ''"(rifuzi) ĉi tiun neakcepteblan operacon"'' kiun li priskribis kiel ''"baton al regiona paco kaj stabileco"''<ref>[https://www.lepoint.fr/monde/les-principales-reactions-a-l-operation-militaire-russe-en-ukraine-24-02-2022-2466041%2024.php Invasion russe en Ukraine : condamnations occidentales et turque, l'Iran sceptique, la Chine compréhensive]{{404|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lepoint.fr%2Fmonde%2Fles-principales-reactions-a-l-operation-militaire-russe-en-ukraine-24-02-2022-2466041_24.php arkivo]), ''Le pOnit'', 24-a de februaro 2022.</ref> * {{flago|Sirio}} La [[Sirio|siria]] prezidanto [[Baŝar al-Asad]] salutis la rusian invadon kiel ''"korekton de historio"'' kaj akuzis okcidentajn naciojn uzi ''"malpurajn metodojn por subteni teroristojn en Sirio kaj naziojn en Ukrainio"''. ==== Eŭropo ==== [[Dosiero:Ukraine_solidarity_protest_Berlin_Pariser_Platz_with_lighted_Brandenburg_Gate_2022-02-24_07.jpg|eta|La [[Brandenburga pordego|Brandenburga Pordego]] en [[Berlino]] estas prilumita kun la koloroj de la ukrainia flago kiel signo de solidareco]] * {{flago|Eŭropa Unio}} La 25-an de februaro, [[Josep Borrell]], vicprezidanto de la Eŭropa Komisiono publikigis gazetan artikolon, en kiu li deklaris: ''La amplekso de la invado montras, ke la intenco de Vladimir Putin estas okupi la landon, detrui demokration kaj instali marionetan registaron en Kievo. Do temas pri la supervivo de Ukrainio kiel sendependa ŝtato: tre grava minaco al eŭropa sekureco. La sekurecaj zorgoj esprimitaj de Rusio estis klare preteksto celanta antaŭ ĉio protekti la rusian reĝimon kontraŭ demokratia kontaĝo. Kio klarigas tiun ĉi agreson ja estas nek la defendo de ruslingvaj malplimultoj, nek la eventuala membreco de Ukrainio en [[NATO]], nek la imagita disvastigo de nukleaj armiloj ĉe la landlimoj de Rusio. La kerno de la afero kuŝas en la ĉiam pli aŭtoritata naturo de la reĝimo de Vladimir Putin, en lia profunda konvinko ke la etendo de libereco kaj demokratio al liaj limoj prezentus ekzistecan minacon al lia potenco. Estas por li fajfi la finon de la demokratia paŭzo de Ukrainio, ja antaŭpripensita ago.''<ref>[https://www.lemonde.fr/idees/article/2022/02/25/josep-borrell-il-s-agit-pour-vladimir-poutine-de-siffler-la-fin-de-la-recreation-democratique-en-ukraine%206115279%203232.html Josep Borrell : « Il s’agit pour Vladimir Poutine de siffler la fin de la récréation démocratique en Ukraine »] ''Le Monde'', 25-a de februaro 2022</ref>. Unuafoje en sia historio, [[Eŭropa Unio]] decidis propranome havigi armilojn al militanta lando, ĉi-foje al Ukrainio kadre de la rusia invado<ref>Politiko [https://www.politico.eu/article/eu-ukraine-russia-funding-weapons-budget-military-aid/ senprecedence EU konsentas doni €500M en armiloj, helpon al ukraina militistaro]</ref>. * {{flago|Francio}} La Prezidanto de la Franca Respubliko, [[Emmanuel Macron]], en [[Twitter|Tvitero]] kondamnis la rusian agadon nome de Francio kaj esprimis sian solidarecon kun Ukrainio<ref name=20minutes>[https://www.20minutes.fr/monde/3241295-20220224-conflit-ukraine-russie-france-otan-principales-reactions-operation-militaire-russe Guerre en Ukraine : D'Emmanuel Macron à l'Otan, les principales réactions à l'« opération militaire » russe] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.20minutes.fr%2Fmonde%2F3241295-20220224-conflit-ukraine-russie-france-otan-principales-reactions-operation-militaire-russe#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''20 minutes'', 24-a de februaro 2022</ref>. La saman tagon, li alparolis la francojn en televido, priskribante tiun invadon kiel ''"la plej gravan atakon kontraŭ paco kaj stabileco en Eŭropo dum jardekoj"''. Li opinias, ke ''"ni faris ĉion por eviti (militon), ĝi estas tie, kaj ni estas pretaj" kaj certigas, ke "ni respondos sen malforteco kaj kun memregemo"'' al tiu ĉi militakto kiu havos ''"profundajn sekvojn, daŭrantajn efikojn al niaj vivoj”''. Ĝi ankaŭ elvokas la revenon de la ''"fantomoj de la pasinteco"''<ref>[https://www.bfmtv.com/international/asie/russie/ukraine-macron-assure-que-nous-repondrons-sans-faiblesse-a-cet-acte-de-guerre-de-la-russie_AV-202202240357.html Ukraine: Macron assure que "nous répondrons sans faiblesse" à "cet acte de guerre" de la Russie] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.bfmtv.com%2Finternational%2Fasie%2Frussie%2Fukraine-macron-assure-que-nous-repondrons-sans-faiblesse-a-cet-acte-de-guerre-de-la-russie_AV-202202240357.html arkivo]), ''BFM TV'', 24-a de februaro 2022</ref>. * {{flago|Germanio}} La 24-an de februaro, la germana kanceliero [[Olaf Scholz]] kondamnis la rusiajn agojn deklarante precipe, ke temas pri ''"okulfrapa malobservo"'' de internaciaj rajtoj<ref name=20minutes/>. La eksa kanceliero [[Angela Merkel]] akuzis Rusion pri agreso kontraŭ Ukrainio. La 27-an de februaro 2022, la milito en Ukrainio decidigis la germanan kancelieron, ion kio ĝis tiam Germanio neniam akceptis, anoncante ''"grandan kreskon de la elspezo de ''[[Bundeswehr]]''"'' kaj tial tute rekonsiderante sian militan kaj eksterlandan politikon<ref>Pierre Mennerat, « [https://legrandcontinent.eu/fr/2022/02/28/le-jour-ou-la-politique-etrangere-allemande-a-change/ Le jour où la politique étrangère allemande a changé] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Flegrandcontinent.eu%2Ffr%2F2022%2F02%2F28%2Fle-jour-ou-la-politique-etrangere-allemande-a-change%2F#federation=archive.wikiwix.com arkivo]), ĉe ''Le Grand Continent'', 28-a de februaro 2022</ref>. * {{flago|Grekio}} La ĉefministro de [[Grekio]] [[Kiriakos Mitsotakis]] nomis la rusian invadon ''"okulfrapa kaj neprovokita malobservo de internacia juro"'' kaj ''"provo revizii historion per armita forto"''<ref>[https://www.lepoint.fr/monde/les-principales-reactions-a-l-operation-militaire-russe-en-ukraine-24-02-2022-2466041%2024.php Invasion russe en Ukraine : condamnations occidentales et turque, l'Iran sceptique, la Chine compréhensive]{{404|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lepoint.fr%2Fmonde%2Fles-principales-reactions-a-l-operation-militaire-russe-en-ukraine-24-02-2022-2466041_24.php#federation=archive.wikiwix.com arkivo] ''Le Point'', 24-a de februaro 2022</ref> * {{flago|Svislando}} Por la unua fojo ekde la [[Viena kongreso|Viena Kongreso]] en [[1815]], la [[Svisa Federacio|Svisa Federacia Konsilio]] sciigis ke ĝi malobservas sian [[Neŭtraleco (internaciaj rilatoj)|neŭtralecon]] kaj trudos sankciojn al rusiaj firmaoj kaj [[Oligarkio|oligarkoj]]<ref>Reuters [https://www.reuters.com/world/europe/neutral-swiss-adopt-sanctions-against-russia-2022-02-28/ Neŭtrala svislando aliĝas al EU-sankcioj kontraŭ Rusio en rompo kun pasinteco]</ref>. * {{flago|Unuiĝinta Reĝlando}} Britia ĉefministro [[Boris Johnson]] diris la 24-an de februaro, ke rusia prezidanto Vladimir Putin ''"elektis la vojon de sangoverŝado kaj detruo lanĉante ĉi tiun senprovokan atakon"''<ref name=20minutes/>. Li promesis ''"ekskludi rusiajn bankojn de la britia financa sistemo"''<ref>[https://www.bfmtv.com/international/boris-johnson-nous-allons-pouvoir-exclure-les-banques-russes-du-systeme-financier-britannique_VN-202202240531.html Boris Johnson: "Nous allons pouvoir exclure les banques russes du système financier britannique"], ''BFM TV'', 24-a de januaro 2022</ref>. ==== Oceanio ==== * {{flago|Mikronezio}} La [[Federacio de Mikronezio|Federaciaj Ŝtatoj de Mikronezio]] interrompis siajn diplomatiajn ligojn kun Rusio<ref>[https://outremers360.com/bassin-pacifique-appli/pacifique-les-etats-federes-de-micronesie-premier-pays-a-rompre-ses-relations-diplomatiques-avec-la-russie] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Foutremers360.com%2Fbassin-pacifique-appli%2Fpacifique-les-etats-federes-de-micronesie-premier-pays-a-rompre-ses-relations-diplomatiques-avec-la-russie arkivo], ''Outremers.com'', 26-a de februaro 2022</ref>. === Internaciaj organizaĵoj === La [[Internacia Olimpika Komitato]] unue instigis ''"ĉiujn internaciajn sportfederaciojn prokrasti aŭ nuligi siajn sportajn aranĝojn nuntempe planitajn en Rusio aŭ Belorusio"'' kaj ''"ne montri la rusian aŭ belorusian nacian flagon kaj ne ludi la rusian aŭ belorusian himnon en la kadro de internaciaj sporteventoj "''. Poste, la 28-an de februaro, la IOK instigis ilin malpermesi rusiajn kaj belorusiajn atletojn kaj oficialulojn dum ĉiuj iliaj internaciaj konkursoj, kaj prenis klaran pozicion por Ukrainio kaj ĝia "olimpika komunumo", kio estis historia decido por la laŭzana institucio, kiu ĝis tiam, dum sia tuta historio, konservis striktan politikan neŭtralecon. La du internaciaj futbalaj federacioj [[UEFA]] kaj [[FIFA]], la eŭropa kaj la monda, decidis kune la 28-an de februaro suspendi la rusiajn klubojn kaj la nacian teamon de ĉia konkurso ''"ĝis nova avizo"'', kio fakte kondukas al ĝia nepartopreno en la finaj matĉoj por la kvalifiko por la [[Futbala Mondpokalo 2022|Monda Pokalo 2022]] kaj sekve ĝia foresto de la konkurso, kiu okazos en [[Kataro]]<ref>[https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Les-clubs-et-la-selection-russes-suspendus-la-russie-devrait-manquer-la-coupe-du-monde/1319729 Les clubs et la sélection russes suspendus, la Russie devrait manquer la Coupe du monde ] (''Rusiaj kluboj kaj naciteamo suspenditaj, Rusio devus maltrafi la Mondan Pokalon'') ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lequipe.fr%2FFootball%2FActualites%2FLes-clubs-et-la-selection-russes-suspendus-la-russie-devrait-manquer-la-coupe-du-monde%2F1319729#federation=archive.wikiwix.com arkivo]), ''L'équipe.fr'', 28-a de februaro 2022</ref> La 25-an de februaro, [[Formula One Group]] sciigas la nuligon de la 2022-a rusia Grandpremio<ref>[https://www.theguardian.com/sport/2022/feb/25/russian-grand-prix-set-for-switch-turkey-after-ukraine-invasion-motor-sport-formula-one-f1 F1 could have faced driver boycott had Russian GP not been cancelled], ''The Guardian'', 25-a de februaro 2022</ref>, antaŭ rompi ĝian kontrakton kun la Grandpremio-reklamanto, signifante ke dum la venontaj jaroj ĝi ne plu ĉeestos en Rusio<ref>[https://fr.motorsport.com/f1/news/f1-sotchi-igora-drive-rupture/8661559/ La F1 n'ira plus à Sotchi ni à Igora Drive], ''Motorsport.com'', 3-a de marto 2022</ref>. La [[Internacia Federacio de Ĵudo]] anoncis, ke ĝi decidis rifuzi al la rusia prezidanto Vladimir Putin la titolon de honora prezidanto de la organizo, kiun li ricevis en [[2010]]. La reguliga organo de la [[Eŭropa Radio kaj Televido Unio]] decidis suspendi Rusion de [[Eurovision|Eŭrovision]] 2022. === Esperanto-asocioj === [[Dosiero:Kp200-sentema-epizodo.opus|eta|Epizodo de [[podkasto]] [[Kern.punkto]] pri la invado. Reago en la unuaj tagoj de la invado.]] [[Universala Esperanto-Asocio|UEA]] faris deklaron pri la milito kiu vokis por paco sed substrekis ke "''UEA ne prenas politikajn poziciojn"'' kaj ne menciis la nomojn de Ukrainio aŭ Rusio.<ref>[https://www.liberafolio.org/2022/02/28/kritiko-kontrau-deklaro-de-uea-pri-ukrainio/ Kritiko kontraŭ deklaro de UEA pri Ukrainio] ''Libera Folio'', 28-a de februaro 2022</ref> [[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo|TEJO]] deklaris ke "''kiel organizo dediĉita al libereco kaj la respekto de homaj rajtoj, TEJO kondamnas la invadon de Ukrainio iniciatitan de la registaro de Rusio."''<ref>[https://www.liberafolio.org/2022/02/27/tejo-kondamnas-la-invadon-de-ukrainio/ TEJO kondamnas la invadon de Ukrainio] ''Libera Folio'', 27-a de februaro 2022</ref> Kvar eks-prezidantoj de la [[Rusia Esperantista Unio]] sendis deklaron al [[Libera Folio]] protestante kontraŭ la milito.<ref>[https://www.liberafolio.org/2022/02/27/rusaj-esperantistoj-kontrau-la-milito/ Rusiaj esperantistoj kontraŭ la milito] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220228104715/https://www.liberafolio.org/2022/02/27/rusaj-esperantistoj-kontrau-la-milito/ |date=2022-02-28 }} ''Libera Folio'', 27-a de februaro 2022</ref> Sed post unu tago, ili forstrekis kelkajn frazojn kiuj kritikis la rusian registaron el la deklaro<ref>[https://sezonoj.ru/2022/03/reu-6/ Deklaro de kvin (eks)gvidantoj de REU: du versioj] ''La Ondo de Esperanto'', 4-a de marto 2022</ref> kaj pro ilia peto Libera Folio kaŝis la artikolon. La prezidanto de la Rusia Esperantista Unio, Aleksandr Lebedev deklaris, ke ilia opinio reprezentas nek REU nek ĝian membraron, kiu laŭ li, havas la malan opinion. Li diris, ke li "''plene kaj senkondiĉe subtenas la specialan operacon de la rusia armeo, kiu okazas nun en Ukrainio"'' kaj se REU deklarus kontraŭ la milito, li demisius kaj batalus por nuligi la deklaron.<ref>[https://sezonoj.ru/2022/03/reu-7/ Distanciĝo de la antaŭnelonga deklaro de kelkaj personoj pri la eventoj en Ukrainio] ''La Ondo de Esperanto'', 6-a de marto 2022</ref> [[Sennacieca Asocio Tutmonda|SAT]] nuligis sian planitan kongreson en Moskvo kaj deklaris: "''Ni kondamnas la teruran agreson de la nuntempa registaro en Rusio kontraŭ la ukraina popolo."''<ref>[https://www.liberafolio.org/2022/03/04/deklaro-de-sat-kontrau-la-milito-en-ukrainio/ Deklaro de SAT kontraŭ la milito en Ukrainio] ''Libera Folio'', 4-a marto 2022</ref> [[E@I]] anoncis ke ĝi "''forte kondamnas la nunan agreson de Rusio en Ukrainio. Ĝi estas nepravigebla krimo''".<ref>[https://ikso.net/pacon-al-ukrainio-pacon-al-la-mondo/ Pacon al Ukrainio, pacon al la mondo!] E@I, 4-a de marto 2022</ref> La [[Internacia Jurista Esperanto-Asocio]] anoncis ke ĝi: "''kondamnas la ĵusan agreson realigitan de Rusio kontraŭ Ukrainio, ĉar ĉi tiu agado tute ne kongruas kun la principoj de Unuiĝintaj Nacioj''".<ref>[https://www.liberafolio.org/2022/03/04/deklaro-de-juristoj-pri-la-agreso-de-rusio/ Deklaro de juristoj pri la agreso de Rusio] ''Libera Folio'', 4-a de marto 2022</ref> La [[Silezia Esperanto-Asocio]] diris ke "''ni, kiel paciga organizaĵo, devas kategorie kondamni agadon de Vladimiro Vladimiroviĉ Putin, kiu, senkaŭze, komencis batalon kontraŭ sendependa Ukrainio''."<ref>[https://sea-vroc.eu/2022/02/25/rezolucio-de-silezia-esperanto-asocio-pri-atako-de-rusa-armeo-kontrau-sendependa-ukrainio/ Rezolucio de Silezia Esperanto-Asocio pri atako de rusa armeo kontraŭ sendependa Ukrainio] SEA 25-a de februaro 2022</ref> Grupo de esperantistaj artistoj, inkluzive [[Georgo Handzlik]], [[JoMo]], [[Martin Wiese]], [[Ĵomart kaj Nataŝa]], [[Kajto (muzikgrupo)|Kajto]] kaj [[La Perdita Generacio]] faris komunan filmeton por denunci la militon.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=WrWLIoz6-P8 Esperanto-Artistoj estas kontraŭ la milito] ''Youtube'', 4-a de marto 2022</ref> [[Esperanto-Ligo en Israelo]] diris ke "''Ni konstatas, ke ju pli longe daŭras la milito, des pli grandaj kaj kruelaj estas la damaĝo kaj la krimoj kontraŭ la civila loĝantaro. Tial ankaŭ ni vokas al ĉesigo de la milito kiel eble plej rapide.''" <ref>Libera Folio "[https://www.liberafolio.org/2022/03/13/eli-kondamnas-la-rusian-invadon-de-ukrainio/ ELI kondamnas la rusian invadon de Ukrainio]" la 14-an de marto 2020</ref> La Senato de la [[Esperanta Civito]] unuanime aprobis deklaron laŭ kiu ĝi decidas "''firme malaprobi la konduton de la rusia registaro kaj esprimi solidarecon al la viktimoj en Ukrainio kaj al la disidentoj en Rusio''".<ref>[https://esperantio.net/index.php?id=4491 &#91;HeKo 784 4-C, 16 mar 22&#93;] esperantio.net</ref> === Firmaoj === La 26-an de februaro, la firmaestro de [[Tesla]] kaj [[SpaceX]] [[Elon Musk]] anoncis, ke li aktivigis la [[Starlink]]-reton super Ukrainio, tiel liverante altrapidan interreton al la lando kaj malfaciligante ĝin por rusiaj ciberatakoj. Ĝi ankaŭ klarigis, ke pli da terminaloj estas ekspeditaj. Multaj ĉiuspeciaj tutmondaj firmaoj deklaris, ke ili ĉesigas siajn aktivaĵojn rilate al Rusio kaj Belorusio, ekzemple [[BP (firmao)|BP]]<ref>[https://www.washingtonpost.com/business/2022/02/27/bp-russia-rosneft-ukraine/ BP to ‘exit’ its $14 billion stake in Russian oil giant in stark sign that Western business is breaking ties over Ukraine invasion] ''Washington Post'', 27-a de februaro 2022</ref> kaj [[Shell]]<ref>[https://edition.cnn.com/2022/02/28/business/shell-russia-gazprom/index.html Shell follows BP out of Russia as oil companies abandon Putin], ''CNN'', 28-a de februaro 2022</ref>, [[Airbus]] kaj [[Boeing]]<ref>[https://www.wsj.com/livecoverage/russia-ukraine-latest-news-2022-03-01/card/boeing-ends-support-for-russian-airlines-jbEhOPygkIQgGRs0N3x2 Boeing Ends Support for Russian Airlines] ''WSJ'' 2-a de marto 2022</ref>, [[Walt Disney Company|Disney]], [[Paramount Global]], [[Sony]], kaj [[Warner]]<ref>[https://www.bbc.com/news/business-60566286 Ukraine conflict: Disney, Warner, Sony halt release of films in Russia] ''BBC News'', 1-a de marto 2022</ref><ref>[https://variety.com/2022/film/news/paramount-sonic-the-lost-city-russia-1235192858/ Paramount Halts ‘The Lost City,’ ‘Sonic the Hedgehog 2’ Release in Russia ], ''[[Variety]]'', 2-a de marto 2022</ref>, [[Mastercard]] kaj [[Visacard]]<ref>[https://www.cnbc.com/2022/03/01/visa-mastercard-block-russian-financial-institutions-after-sanctions.html Visa and Mastercard block Russian banks from their networks after sanctions] ''CNBC'', 2-a de marto 2022</ref>, [[Honda]], [[Mazda]]<ref>[https://asia.nikkei.com/Politics/Ukraine-war/Honda-and-Mazda-to-halt-exports-to-Russia Honda and Mazda to halt exports to Russia] ''Nikei Asia'', 2-a de marto 2022</ref>, [[Toyota]]<ref>[https://www.wsj.com/livecoverage/russia-ukraine-latest-news-2022-03-02/card/toyota-shuts-factory-sales-to-russia-indefinitely-ZGmqTSg5tFRU1kuD0Pv9 Toyota Shuts Factory, Sales to Russia Indefinitely], ''The Wall Street Journal'', 2-a de marto 2022</ref>, [[BMW]], [[Mercedes-Benz]], [[Volkswagen]], kaj [[Volvo (firmao)|Volvo]]<ref>[https://www.autocar.co.uk/car-news/business-tech%2C-development-and-manufacturing/car-industry-reacts-russian-invasion-ukraine Car industry reacts to Russian invasion of Ukraine] ''Autocar'', 3-a de marto 2022</ref>, [[Dell]]<ref>[https://www.wsj.com/livecoverage/russia-ukraine-latest-news-2022-03-01/card/dell-halts-sales-in-russia-fvpuoKHYCV3WKSKjOGLy Dell Halts Sales in Russia], ''The Wall Street journal'', 1-a de marto 2022</ref>, [[IKEA]]<ref>[https://www.reuters.com/business/ikea-temporarily-closes-its-stores-russia-halts-sourcing-russia-belarus-2022-03-03/ IKEA temporarily closes stores in Russia, flags bigger price hikes], ''Reuters'', 3-a de marto 2022</ref> ktp. Eĉ la kompanio de alkoholaĵoj [[Diageo]], la fabrikanto de [[vodko Smirnoff]] kaj [[Guinness]], haltigis eksportaĵojn al Ukrainio kaj Rusio <ref>Reuters: [https://www.reuters.com/article/ukraine-crisis-diageo/smirnoff-vodka-maker-diageo-pauses-exports-to-ukraine-and-russia-idUSKCN2L00XS?feedType=RSS&feedName=businessNews Smirnoff vodkoproduktanto Diageo paŭzas eksportaĵojn al Ukrainio kaj Rusio]</ref>. === Kontraŭmilitaj protestoj === ==== Protestoj en Rusio ==== :''Vidu ankaŭ:'' [[Blanka-blua-blanka flago]] [[Himno de Libera Rusio]] [[Dosiero:Protests_against_war_in_Ukraine_in_Moscow_(24_February_2022)_2_(cropped).jpg|eta|Manifestacianoj en Moskvo, 24 februaro 2022]] Protestoj kaj manifestacioj en Rusio estis renkontitaj kun amasarestoj kaj pliigita amaskomunikila [[cenzuro]] <ref>Stewart, Briar; Seminoff, Corinne; Kozlov, Dmitry (24 February 2022). "[https://www.cbc.ca/news/world/russia-protest-arrests-1.6362938 More than 1,700 people detained in widespread Russian protests against Ukraine invasion]".</ref>. Laŭ ''[[Le Monde]]'', la 21-an de februaro, la opinio de la loĝantaro de Moskvo, estis markita de granda indiferenteco, kiu tendencis al ''"subteno sen granda entuziasmo"''<ref>[https://www.lemonde.fr/international/article/2022/02/23/en-russie-le-soutien-sans-enthousiasme-de-la-population-a-vladimir-poutine_6114964_3210.html Crise en Ukraine : le soutien sans enthousiasme de la population de Russie à Vladimir Poutine] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Finternational%2Farticle%2F2022%2F02%2F23%2Fen-russie-le-soutien-sans-enthousiasme-de-la-population-a-vladimir-poutine_6114964_3210.html#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''Le Monde'', 23-a de februaro 2022</ref> al la prezidento Putin. Vespere de la 24-a de februaro okazis manifestacioj kontraŭ la milito en kvindek tri rusiaj urboj<ref name=guard1>[https://www.theguardian.com/world/2022/feb/24/we-dont-want-this-russians-react-to-the-ukraine-invasion Thousands join anti-war protests in Russia after Ukraine invasion] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fworld%2F2022%2Ffeb%2F24%2Fwe-dont-want-this-russians-react-to-the-ukraine-invasion#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''The Guardian'', 24-a de februaro 2022</ref>. En la placo Puŝkin en Moskvo kolektiĝis kelkmil homoj, kaj mil en Sankt-Peterburgo<ref>[https://www.france24.com/en/live-news/20220224-thousands-in-russia-protest-ukraine-war-hundreds-detained Thousands in Russia protest Ukraine war, hundreds detained] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.france24.com%2Fen%2Flive-news%2F20220224-thousands-in-russia-protest-ukraine-war-hundreds-detained#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''France 24'', 24-a de februaro 2022</ref>. La rusia polico arestis minimume 1 700 el ili, pro tio, ke tiuj manifestacioj estis kontraŭleĝaj. La 26-an de februaro 2022, 3 000 rusiaj manifestaciantoj estis arestitaj<ref>[https://www.lesoir.be/426780/article/2022-02-26/plus-de-3000-manifestants-anti-guerre-arretes-depuis-jeudi-en-russie Plus de 3.000 manifestants anti-guerre arrêtés depuis jeudi en Russie] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lesoir.be%2F426780%2Farticle%2F2022-02-26%2Fplus-de-3000-manifestants-anti-guerre-arretes-depuis-jeudi-en-russie#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''[[Le Soir]]'', 26-a de februaro 2022</ref>. Rusiaj famuloj ekparolis: la 24-an de februaro, kantistoj [[Valerij Meladze]] kaj [[Sergej Lazarev]], same kiel la internacia futbalisto [[Fjodor Smolov]] publikigas mesaĝon por la fino de la milito en sia socia reto<ref name=guard1/>. La opozicia gazeto [[Novaja gazeta|Novaja Gazeta]] de la Nobel-premio pri paco [[Dmitrij Muratov]] prenis starpunkton kontraŭ la milito kaj publikigis sian numeron en la [[Rusa lingvo|rusa]] kaj [[Ukraina lingvo|ukraina]]<ref>[https://www.courrierinternational.com/article/vu-de-moscou-ce-nest-pas-notre-guerre-lance-la-presse-dopposition-en-russie “Ce n’est pas notre guerre”, lance la presse d’opposition en Russie] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.courrierinternational.com%2Farticle%2Fvu-de-moscou-ce-nest-pas-notre-guerre-lance-la-presse-dopposition-en-russie#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''Courrier International'', 24-a de februaro 2022</ref>. La 25-an de februaro 664 rusiaj sciencistoj publikigis rubrikon en kiu ili postulis tujan ĉesigon de ĉiuj militagoj direktitaj kontraŭ Ukrainio, asertante: ''"Ni, rusiaj sciencaj esploristoj kaj ĵurnalistoj, esprimas ĉi tie nian fortan proteston kontraŭ la militagoj lanĉitaj de la armitaj fortoj de nia lando sur la teritorio de Ukrainio. Ĉi tiu fatala decido kaŭzos la morton de tre granda nombro da homoj. Ĝi subfosas la fundamentojn de la kolektiva sekureca sistemo. La respondeco por komenci ĉi tiun novan militon en Eŭropo kuŝas tute sur Rusio. Ĉi tiu milito ne havas racian pravigon. Provoj manipuli la situacion en la Donbaso kaj uzi ĝin kiel pretekston por lanĉi militajn operacojn trompas absolute neniun. Estas evidente, ke Ukrainio ne prezentas minacon al nia lando. La milito kontraŭ ĝi estas maljusta kaj absurda."''<ref>[https://www.lemonde.fr/idees/article/2022/02/25/appel-de-664-chercheurs-et-scientifiques-russes-nous-exigeons-l-arret-immediat-de-tous-les-actes-de-guerre-diriges-contre-l-ukraine%206115263%203232.html Appel de 664 chercheurs et scientifiques russes : « Nous exigeons l’arrêt immédiat de tous les actes de guerre dirigés contre l’Ukraine »] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fidees%2Farticle%2F2022%2F02%2F25%2Fappel-de-664-chercheurs-et-scientifiques-russes-nous-exigeons-l-arret-immediat-de-tous-les-actes-de-guerre-diriges-contre-l-ukraine_6115263_ arkivo]) ''Le Monde'', 25-a de februaro 2022</ref> La 3-an de marto, manifestacioj kontraŭ la rusia ofensivo daŭre okazis en ĉefaj rusiaj urboj malgraŭ la multnombraj arestoj (ĉirkaŭ 6 400 arestitoj). La manifestacioj estas organizitaj per ĉifritaj kaj necenzuritaj tujmesaĝiloj en Interreto, kiel [[Telegram (aplikaĵo)|Telegramo]] aŭ [[Signal (aplikaĵo)|Signal]]. La firmaego [[Lukoil]], la dua plej granda naftokompanio de Rusio, "senrezerve" kondamnis la invadon de Ukrainio<ref>[https://www.ouest-france.fr/monde/guerre-en-ukraine/guerre-en-ukraine-le-geant-petrolier-russe-loukoil-appelle-a-arreter-rapidement-le-conflit-arme-f1ac0844-9b09-11ec-9b84-e19eae6be2d1 Guerre en Ukraine. Le géant pétrolier russe Loukoïl appelle à « arrêter rapidement » le conflit armé] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.ouest-france.fr%2Fmonde%2Fguerre-en-ukraine%2Fguerre-en-ukraine-le-geant-petrolier-russe-loukoil-appelle-a-arreter-rapidement-le-conflit-arme-f1ac0844-9b09-11ec-9b84-e19eae6be2d1#federatio arkivo]) ''Ouest-France'', 3-a de marto 2022</ref>. La 14-an de marto, en rusia ŝtata televida kanalo, en elsendo pri la invado de Rusio en Ukrainion, televida ĵurnalistino [[Marina Ovsjannikova]] aperis kun afiŝo: "Ne al la milito, ĉesigu la militon, ne kredu la propagandon, jen oni mensogas al vi, rusoj estas kontraŭ milito". Kelkajn sekundojn poste la elsendo estis ĉesigita<ref>[https://www.courrierinternational.com/article/video-une-employee-de-la-television-russe-dit-non-la-guerre-un-acte-de-defiance Une employée de la télévision russe dit non à la guerre : “Un geste de défi extraordinaire”] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.courrierinternational.com%2Farticle%2Fvideo-une-employee-de-la-television-russe-dit-non-la-guerre-un-acte-de-defiance#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''Courrier International'', 15-a de marto 2022</ref>. La 16-an de marto, [[Olga Smirnova]], ĉefa baletistino de la [[Bolŝoj-baleto|Bolŝoj]], anoncis, ke ŝi forlasas Rusion al la Nacia Baleto de Nederlando: ''"Neniam mi pensis, ke mi hontus pri Rusio"''<ref>[https://www.newsru.co.il/world/17mar2022/smirnova_106.html « Прима-балерина Большого театра Ольга Смирнова покинула Россию после антивоенного заявления »] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.newsru.co.il%2Fworld%2F17mar2022%2Fsmirnova_106.html#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''Newsru.co.il'', 17-a de marto 2022</ref><ref>[https://www.radiofrance.fr/francemusique/olga-smirnova-danseuse-star-du-bolchoi-rejoint-le-dutch-national-ballet-1748179 Olga Smirnova, danseuse star du Bolchoï, rejoint le Dutch National Ballet] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.radiofrance.fr%2Ffrancemusique%2Folga-smirnova-danseuse-star-du-bolchoi-rejoint-le-dutch-national-ballet-1748179#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''France Musique'', 16-a de marto 2022</ref>. ==== Protestoj ekster Rusio ==== Protestoj en subteno de Ukrainio estis okazigitaj tutmonde<ref>[https://www.themoscowtimes.com/2022/02/27/worldwide-protests-in-support-of-ukraine-a76621 Worldwide Protests in Support of Ukraine] ''The Moscow Times'', 27-a de februaro 2022</ref><ref>[https://edition.cnn.com/2022/02/26/world/gallery/ukraine-protests-global/index.html The world rallies in support of Ukraine] ''CNN''</ref>. Ekzemple, en Prago, ĉirkaŭ 80 000 homoj protestis en [[Venceslaa Placo]]<ref>[https://english.radio.cz/thousands-prague-demonstrate-support-ukraine-demand-end-violence-8743284 "Thousands in Prague demonstrate in support of Ukraine, demand end to violence"] ([https://web.archive.org/web/20220301050445/https://english.radio.cz/thousands-prague-demonstrate-support-ukraine-demand-end-violence-8743284 arkivo]) ''Radio Praha'', 27-a de februaro 2022</ref>. La 26-an de februaro, pluraj kamionistoj de la Liberec-konvojoj en Ĉikago protestis solidarece kun Ukrainio, kontraŭ la invado<ref>[https://jalopnik.com/truckers-protest-in-support-of-ukraine-as-second-americ-1848601245/amp Truckers Protest In Support Of Ukraine As Second American 'Freedom Convoy' Falls Apart] ''Jalopnok'', 28-a de februaro 2022</ref>. La 27an de februaro, pli ol 100,000 homoj kolektiĝis en [[Berlino]] por protesti kontraŭ la invado de Rusio<ref>[https://www.dw.com/en/anti-war-rally-draws-at-least-100000-in-berlin/a-60934518 Anti-war rally draws at least 100,000 in Berlin] ''Deutsche Welle'', 27-a de februaro 2022</ref>. Dum la Belorusia konstitucia referendumo en 2022, manifestacianoj en Minsko kantis "Ne al milito" ĉe balotejoj<ref>[https://www.reuters.com/world/europe/launchpad-russias-assault-ukraine-belarus-holds-referendum-renounce-non-nuclear-2022-02-27/ Belarus referendum approves proposal to renounce non-nuclear status - agencies] ([https://ghostarchive.org/archive/iZYHM arkivo]) ''Reuters'', 28-a de februaro 2022</ref>. La 28an de februaro, anstataŭ la tradicia Kolonja Karnavala parado, pli ol 250,000 homoj (anstataŭ la antaŭviditaj 30,000) kolektiĝis en [[Kolonjo]] en pacmarŝo por protesti kontraŭ la rusia invado<ref>[https://www.tagesschau.de/inland/gesellschaft/rosenmontag-friedensdemo-101.html Friedensdemo statt jeckem Treiben] ([https://ghostarchive.org/archive/cRFtw arkivo]) ''Tagessschu'', 28-a de februaro 2022</ref>. Same kiel la protestoj, ekzistis ankaŭ raportitaj kazoj de kontraŭ-rusa sento kaj diskriminacio kontraŭ la rusa diasporo kaj ruslingvaj enmigrintoj de post-sovetiaj ŝtatoj kiel rezulto de la milito<ref>[https://www.washingtonpost.com/nation/2022/03/03/anti-russian-sentiment-us/ As Ukraine war intensifies, some Russian speakers far from Moscow are feeling hostility] ''The Washington Post'', 3-a de marto 2022</ref><ref>[https://www.themoscowtimes.com/2022/03/04/russians-abroad-blamed-for-a-regime-they-sought-to-escape-a76762 Russians Abroad: Blamed for a Regime They Sought to Escape] ([https://web.archive.org/web/20220306231213/https://www.themoscowtimes.com/2022/03/04/russians-abroad-blamed-for-a-regime-they-sought-to-escape-a76762 arkivo]) ''The Moscow Times'', 6-a de marto 2022</ref><ref>[https://www.csmonitor.com/USA/Society/2022/0310/Russian-Americans-face-misdirected-blame-for-war-in-Ukraine Russian Americans face misdirected blame for war in Ukraine] ''The Monitor'', 10-a de marto 2022</ref>. <gallery mode="packed"> Dosiero:Anti-war meeting in Minsk, Belarus — people shouting No to war (27 February 2022).webm|Kontraŭmilitaj sloganadoj "Ne al milito!" en [[Minsko]], [[Belorusio]], 27-a de februaro 2022 Dosiero: Checking out the pro-Ukraine rally. (51908557385).jpg|Solidarece al Ukrainio en [[Toronto]], [[Kanado]], 27-a de fabruaro 2022 Dosiero: Protesta en la Embajada de Rusia en Bogotá.jpg|Protestoj antaŭ la rusia ambasadorejo en [[Bogoto]], [[Kolombio]], 26-a de februaro 2022 Dosiero: Tallinn Ukraina toetusmeeleavaldus 3.jpg|Manifestacio en [[Talino]], [[Estonio]], 26-a de februaro 2022 Dosiero: Almaty Ukraine protest March62022.png|Manifestacio en [[Almato]], [[Kazaĥio]], 10-a de aprilo 2022 Dosiero: Ukraine solidarity protest Taipei, Taiwan March 13th 2022 (51941287616).jpg| Manifestacio en [[Tajpejo]], [[Tajvano]], 13-a de marto 2022 Dosiero: Ukraine Berlin.jpg| Karikaturo de Putin provanta gluti Ukrainion (skribite: "Sufokiĝu!"), [[Berlino]], [[Germanio]], 13-a de marto 2022 </gallery> == Sankcioj == Okcidentaj landoj kaj aliaj ([[Japanio]], [[Sudkoreio]], [[Tajvano]], [[Aŭstralio]]) estis trudintaj limigitajn sankciojn al Rusio kiam ĝi rekonis la sendependecon de Donbaso. Kun la komenco de atakoj la 24an de februaro, granda nombro da aliaj landoj komencis apliki sankciojn kun la celo kripligi la rusan ekonomion. La sankcioj estis vastaj, celantaj individuojn, bankojn, entreprenojn, monajn interŝanĝojn, banktranspagojn, eksportadojn kaj importadojn<ref>[https://www.reuters.com/world/europe/eu-launch-new-sanctions-against-russia-over-barbaric-attack-ukraine-2022-02-24/ EU targets Russian economy after 'deluded autocrat' Putin invades Ukraine] ([https://web.archive.org/web/20220226002323/https://www.reuters.com/world/europe/eu-launch-new-sanctions-against-russia-over-barbaric-attack-ukraine-2022-02-24/ arkivo]) ''Reuters'', 26-a de februaro 2022</ref><ref>[https://www.rferl.org/a/eu-sanctions-putin-lavrov/31723682.html Western Countries Agree To Add Putin, Lavrov To Sanctions List] ([https://web.archive.org/web/20220226005425/https://www.rferl.org/a/eu-sanctions-putin-lavrov/31723682.html arkivo]) '' Radio Free Europe/Radio Liberty'', 26-a de februaro 2022</ref><ref>[https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-02-25/chinese-state-banks-restrict-financing-for-russian-commodities China State Banks Restrict Financing for Russian Commodities] ([https://web.archive.org/web/20220225234148/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-02-25/chinese-state-banks-restrict-financing-for-russian-commodities arkivo]) ''[[Bloomberg News]]'', 25-a de februaro 2022</ref>. La sankcioj inkludis fortranĉi gravajn rusajn bankojn de [[SWIFT]], la tutmonda mesaĝreto por internaciaj pagoj, kvankam ekzistus ankoraŭ limigita alirebleco por certigi la daŭran kapablon pagi por gassendaĵoj<ref>[https://www.theguardian.com/world/2022/mar/02/sanctions-boycotts-west-response-russian-invasion-ukraine Sanctions and boycotts: how the west has responded to the invasion of Ukraine] ''The Guardian'', 2-a de marto 2022</ref>. La 27-an de februaro, en komuna agado, Eŭropa Unio, Unuiĝinta Reĝlando, Usono kaj Kanado anoncis, ke ili malebligos al la Centra Banko de Rusia Federacio uzi siajn havaĵojn eksterlande<ref>[https://www.ft.com/content/073a37d5-4daf-49ed-b5bc-a4682ef1aa88 West to impose sanctions on Russian central bank and cut some lenders from Swift] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.ft.com%2Fcontent%2F073a37d5-4daf-49ed-b5bc-a4682ef1aa88#federation=archive.wikiwix.com arkivo]), ''Financial Times'', 27-a de februaro 2022</ref>, kiu tenas 630 miliardojn da usonaj dolaroj en valutaj rezervoj<ref>[https://www.politico.com/newsletters/morning-money/2022/02/28/the-west-declares-economic-war-on-russia-00012208 The West declares economic war on Russia] ([https://ghostarchive.org/archive/MrY56 arkivo]) ''Politico'', 28-a de februaro 2022</ref>, por malhelpi ĝin kompensadi la efikojn de sankcioj<ref>[https://www.ft.com/content/073a37d5-4daf-49ed-b5bc-a4682ef1aa88 West to impose sanctions on Russian central bank and cut some lenders from Swift] ([https://ghostarchive.org/archive/IQsTP arkivo]) ''Financial Times'', 26-a de februaro 2022</ref><ref>[https://www.ft.com/content/8b99b33b-92b0-42f4-ac02-ecbc9fae4c4c EU leaders agree more Russia sanctions, but save some for later] ([https://ghostarchive.org/archive/uVvpB arkivo]) ''Financial Times'', 26-a de februaro 2022</ref> kaj implikis la [[Nord Stream]] gasdukton<ref>[https://www.ft.com/content/60e42ac2-03d8-4faf-ad88-9f92982420f5 Scholz takes heat off Germany with decision to freeze Nord Stream 2 project] ([https://ghostarchive.org/archive/J6Vqs arkivo]) ''Financial Times'', 26-a de februaro 2022</ref>. Antaŭ la 1-a de marto, la totalsumo de rusaj aktivaĵoj frostigitaj per sankcioj sumiĝis al mil miliardoj da usonaj dolaroj<ref>[https://edition.cnn.com/2022/03/01/business/russia-economy-sanctions/index.html The West's $1 trillion bid to collapse Russia's economy] ''CNN'', 1-a de marto 2022</ref>. Gravaj multnaciaj kompanioj, de [[Apple]] ĝis [[IKEA|Ikea]], [[ExxonMobil]], [[General Motors]], memdecidis apliki sankciojn al Rusio, agante kiel internaciaj leĝdevigantoj nome de ŝtatoj. Ukrainaj kaj okcidentaj registaroj eksplicite instigis la tutmondan privatan sektoron por helpi konfirmi internacian juron, kaj la EU, UK kaj Aŭstralio ankaŭ alvokis sur tutmondaj ciferecaj platformoj forigi por-rusan propagandon. Multnaciaj kompanioj retiriĝis de Rusio por plenumi sankciojn kaj komercajn limigojn truditaj de hejmŝtatoj, sed ankaŭ memvole, preter tio, kio estis postulata de leĝo, por eviti la ekonomiajn kaj reputaciajn riskojn asociitajn kun konservado de komercaj ligoj kun Rusio<ref>[https://www.ejiltalk.org/piercing-the-states-corporate-veil-using-private-actors-to-enforce-international-norms/ Piercing the State’s Corporate Veil: Using Private Actors to Enforce International Norms]''EJIL: Talk!'', 17-a de marto 2022</ref><ref>[https://edition.cnn.com/2022/03/03/business/business-go-beyond-russian-sanctions/index.html Why many businesses are getting tougher on Russia than sanctions require] ''CNN'', 17-a de marto 2022</ref>. Pluraj landoj kiuj estas historie neŭtralaj, kiel [[Svislando]] kaj [[Singapuro]]<ref>[https://ww.nytimes.com/2022/02/28/world/europe/switzerland-russian-assets-freeze.html "Switzerland says it will freeze Russian assets, setting aside a tradition of neutrality"] ([https://ghostarchive.org/archive/20220301/https://ww.nytimes.com/2022/02/28/world/europe/switzerland-russian-assets-freeze.html arkivo]) ''''New York Times'', 1-a de marto 2022</ref><ref>[https://asia.nikkei.com/Politics/Ukraine-war/Singapore-to-impose-banking-trade-restrictions-on-Russia Singapore to impose banking, trade restrictions on Russia] {{Webarchiv|url=https://ghostarchive.org/archive/20220302020316/https://asia.nikkei.com/Politics/Ukraine-war/Singapore-to-impose-banking-trade-restrictions-on-Russia |date=2022-03-02 }}([https://ghostarchive.org/archive/BHhit arkivo]) ''Nikkei Asia'', 28-a de februaro 2022</ref>, enkondukis sankciojn<ref>[https://www.reuters.com/business/wealth-hub-monaco-also-clamping-down-russian-assets-following-ukraine-invasion-2022-02-28/ Monaco clamps down on Russian assets after Ukraine invasion] ([https://ghostarchive.org/archive/w6wZ4 arkivo]) ''Reuters'', 28-a de februaro 2022</ref><ref>[https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3168648/ukraine-invasion-singapore-impose-unilateral-sanctions-russia Ukraine invasion: Singapore to impose unilateral sanctions on Russia in ‘almost unprecedented’ move] ([https://web.archive.org/web/20220228150510/https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3168648/ukraine-invasion-singapore-impose-unilateral-sanctions-russia arkivo]) ''South China Morning Post'', 28-a de februaro 2022</ref>. Kelkaj landoj ankaŭ aplikis sankciojn al Belorusiaj organizaĵoj kaj individuoj, kiel ekzemple prezidanto [[Aleksandro Lukaŝenko]], pro implikiĝo de [[Belorusio]] en la invado<ref>[https://www.reuters.com/business/japan-govt-cbank-executives-meet-ukraine-crisis-jolts-markets-2022-02-28/ Japan joins sanctions on Russian central bank, says 'Japan is with Ukrain] ([https://ghostarchive.org/archive/HJT1t arkivo]) ''Reuters'', 28-a de februaro 2022</ref>. Sekvante sankciojn kaj kritikojn de iliaj rilatoj kun rusia komerco, bojkotmovado komenciĝis kaj multaj firmaoj kaj organizaĵoj elektis forlasi rusiajn aŭ belorusiajn merkatojn libervole. La bojkotoj influis multajn konsumvarojn, distron, edukadon, teknologion kaj sportajn organizojn<ref>[https://news.err.ee/1608512327/supermarket-chains-removing-russian-origin-products-from-shelves Supermarket chains removing Russian-origin products from shelves] ([https://ghostarchive.org/archive/eLPPr arkivo]) ''Eesti Rahvusringhääling'', 25-a de februaro 2022</ref>. Usono starigis eksportkontroladojn, limigis rusian aliron al altteknologiaj komponentoj, kaj aparataraj kaj programaraj, faritaj per iuj partoj aŭ intelekta propraĵo de Usono. La sankcio postulis, ke iu ajn persono aŭ firmao, kiu volis vendi teknologion, duonkonduktaĵojn, ĉifradan programaron, laserojn aŭ sensilojn al Rusio, petu licencon, kiu defaŭlte estas rifuzita. La sankcioj pritemis la ŝipkonstruadon, aerokosmon, kaj defendindustriojn<ref>[https://www.economist.com/business/2022/02/25/america-has-targeted-russias-technological-fabric America has targeted Russia’s technological fabric] ([https://ghostarchive.org/archive/TY3cI arkivo]) ''The economist'', 25-a de februaro 2022</ref>. Kiel efiko de la sankcioj, rusiaj elitoj translokis financojn kun centoj da milionoj da dolaroj de sankciantaj landoj, kiel la [[Unuiĝinta Reĝlando]] kaj [[Svislando]], al landoj kiuj ne trudis sankciojn, kiel la [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]]<ref>[https://www.reuters.com/markets/europe/fearing-wests-wrath-russias-rich-look-stash-wealth-dubai-2022-03-10/ Russia's rich look to stash wealth in Dubai] ''Reuters'', 10-a de marto 2022</ref>. [[Moldavio]] ankaŭ enkondukis sankciojn kontraŭ Rusio.<ref> https://newsmaker.md/rus/novosti/moldova-prisoedinilas-v-chetyrem-iz-shesti-paketov-sanktsiy-es-protiv-rossii/</ref> == Rusofobio == La milito estigis ondon de rusofobio, speciale en Eŭropo, kie pluraj rusiaj civitanoj, eĉ delonge loĝantaj eksterlande, estis insultataj, iliaj posedaĵoj damaĝataj, rusiaj kultaj eventoj nuligataj, ĉio rilata al Rusio kaj la rusoj bojkotata ktp. Tio koncernis ĉiujn rusparolantojn, sendepende de ilia etna aparteno kaj politikaj vidpunktoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://eo.globalvoices.org/2022/08/13411/ | titolo = En Ĉeĥio “privataj sankcioj” kreskigas rusofobion | titolo-aldono = Tavoloj de historia rusofobio nun kuniĝas | alirdato = 2023-10-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-08-30 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Tutmondaj Voĉoj]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230823110759/https://eo.globalvoices.org/2022/08/13411/ | arkivdato = 2023-08-23 | citaĵo = }}</ref>. Iuj eŭropaj intelektuloj rezistis tiun ĉi ondon de ksenofobio, argumentante ke ĝi baziĝas sur la sama etnocentrismo kiel ĉiuj aliaj formoj de ksenofobio. {{Citaĵo |teksto = Por mi la pozicio argumentanta ke estas io toksa en ĉiu vere kultura [[DNA]] de la rusoj estas danĝere proksima al etnocentrismo. Tio latente implicas ke certaj civilizoj havas antaŭkondiĉojn por demokratio dum la aliaj ne. Sed kiam [[Francisco Franco|Franco]] estis gvidanta Hispanion kaj [[Mussolini]] Italion, [[Hitler]] Germanion, [[Jozef Tiso|Tiso]] Slovakion, [[Miklós Horthy|Horthy]] Hungarion kaj [[Ante Pavelić|Pavelić]] Kroation, iu povus havi “legitimon” verki pri la eŭropa malebleco vivi demokratie, same kiel pri la “tokseco” de nia kulturo kiu taŭgis nur por engaĝi la mondon en du mondmilitojn kaj antaŭ tio fari kelkajn terurajn genocidojn en aliaj kontinentoj. |aŭtoro = Daniel Majling, slovaka verkisto |verko = Intervjuo al [[Tutmondaj Voĉoj]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://eo.globalvoices.org/2022/08/13300/ | titolo = “Roosyan Klassiks”: intervjuo kun slovaka verkisto Daniel Majling pri kultaj rusiaj aŭtoroj kaj la aktuala nuligo-kulturo | titolo-aldono = Mi ne pensas ke Dostojevskij estas pli toksa ol Nietzsche | alirdato = 2023-10-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Filip Noubel | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-08-13 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Tutmondaj Voĉoj]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230824064144/https://eo.globalvoices.org/2022/08/13300/ | arkivdato = 2023-08-24 | citaĵo = }}</ref> |origina teksto = Postoj, že v samotnej kultúrnej DNA Rusov je niečo toxické, má podľa mňa nebezpečne blízko k etnocentrizmu. Latentne to v sebe obsahuje predpoklad, že niektoré civilizácie v sebe majú predispozície pre demokraciu a iné nie. Aj ja som čítal Huntingtona, ale v čase, keď bol v Španielsku Franco, v Taliansku Mussolini, v Nemecku Hitler, na Slovensku Tiso, v Maďarsku Horthy, v Chorvátsku Pavelič atď., mohol niekto rovnako „legitímne“ písať o európskej neschopnosti žiť v demokracii a o toxickosti našej kultúry, ktorá bola dobrá len na to, aby zavliekla svet do dvoch svetových vojen a predtým ešte vykonala na iných kontinentoch niekoľko príšerných genocíd. }} En Ukrainio, post unu jaro da milito, kun la subteno de sciencistoj kaj ĵurnalistoj el la tuta mondo, inkluzive de kontraŭmilitaj rusaj, estis kreita dokumenta filmo, "La Anatomio de Rašismo" ({{Lang-uk|Анатомія рашизму}}) ricevis kelkajn premiojn tra la mondo <ref>[https://novynarnia.com/2023/05/17/anatomiya-rashyzmu/ Анатомія рашизму”: Суспільне мовлення презентувало цикл фільмів про основу російсько-української війни. ВІДЕО]</ref>. == Negocoj al batalhalto == La unua raŭndo de intertraktadoj komenciĝis en Belorusio la 28-an de februaro 2022. La 3-an de marto okazis alia interparolo, kiu rezultigis provizoran interkonsenton por establi vojojn por evakuado de civiluloj kaj provizi [[Humanitara helpo|humanitaran helpon]]. == Bibliografio == Kalle Kniivilä, ''[https://www.liberafolio.org/2024/01/09/ukrainio-vekigis/ Lando kiu vekiĝis, Rakontoj el Ukrainio]''. eld. Mondial 2023, 169 paĝoj, ISBN 9781595694522. Krom en Esperanto, ankaŭ havebla en la lingvoj finna kaj sveda.{{Projektoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Politika krizo en Ukrainio (2013-2014)]] * [[Donbasa Milito]] * [[Elementaj principoj de milita propagando]] * [[Pavel Kuŝnir]] * [[Donecka Popola Respubliko]] * [[Luganska Popola Respubliko]] * [[Konflikto inter Rusio kaj Ukrainio ekde 2014]] * [[Aneksado de Krimeo al Rusio (2014)]] * [[Budapeŝta Memorando]] * [[La bazaj principoj de milita propagando]] * [[Propagando en Rusio]] * [[Historio de Ukrainio]] * [[Kontrolaj kaj filtraj kampadejoj]] * [[Ĉednestrio]], specife la milito inter Moldavio kaj Rusio en 1992 * [[Dua Ĉeĉenia milito]] * [[Unua Ĉeĉena milito]] * [[Kartvelio#Milito de Sud-Osetio en 2008|Milito de Sud-Osetio en 2008]] * [[Rusa militŝipo, forfikiĝu (poŝtmarko)]] * [[Babij Jar#Memorceremonio de la Babij Jar Masakro 2016|Memorceremonio de la Babij Jar Masakro 2016]] * [[Donbaso (filmo)]] == Eksteraj ligiloj == * (en, uk) [https://www.mil.gov.ua/en/ Ministerio pri Defendo de Ukrainio] * (angla) [[metawiki:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2022/eo|Kultura Diplomatia Monato de Ukrainio 2022]] * (angla) [[John Mearsheimer]]: [https://www.youtube.com/watch?v=ppD_bhWODDc prelego pri la krizo en Ukrainio] (2022) * [[Esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Invado de Rusio en Ukrainion (2022)| ]] [[Kategorio:Rilatoj de Rusio kaj Ukrainio]] [[Kategorio:Propagando en Rusio]] h351wmhsfiugny7ihwhnmwkn10y4fel 0 767697 9369045 9111954 2026-05-09T05:22:50Z RG72 11847 /* Vidu ankaŭ */ 9369045 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Kaluŝ (stacidomo)}} {{informkesto urbo |lando = {{Ukrainio}} |provinco = {{Ivano-Frankivska provinco}} |regiono-ISO=UA-26 |situo sur mapo2=Ukrainio |tipo1 = reliefo |situo de = situo en la [[Ivano-Frankivska provinco|provinco]] |tipo2 = reliefo |situo de2 = situo en tuta Ukrainio |zomo = 11 }} '''Kaluŝo''' ({{lang-uk|Калуш}}) estas urbo de [[Ukrainio]], ĉe la piedoj de la Karpata Montaro, administra centro de Kaluŝa distrikto. Ĝi apartenas al la [[Ivano-Frankivska provinco]], en la okcidenta parto de la lando. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Gravaj lokaj industrioj inkluzivas kemiaĵ- kaj beton-produktado. La urbo estas ĉe la orientaj limoj de la etnografia regiono ''Bojkujo'' ({{lang-uk|Бойківщина}}). Unu el la ĉefaj avantaĝoj la urbo estas ĝia geografia Loko kaj industria potencialo. Bone evoluinta transporta reto kunigas urbon kun Centra kaj Okcidenta [[Eŭropo]] kaj kun aliaj urboj, tiaj kiel [[Lvivo]] (100 km ), [[Uĵhorodo]] (280 km ), [[Kijivo]] (560 km ). Tiuj ĉi kaj aliaj urboj ligita kun Kalush ankaŭ per fervoj. Ene de 300 km-a radiuso de urbo distancas limoj kun [[Pollando]] (150 km), [[Hungario]] (300 km), [[Slovakio]] (300 km), [[Rumanio]] (240 km ). == Historio == La setlejo sur teritorio de nuntempa Kaluŝo ekzistis jam en Galicia [[Rutenio]], sur mapoj de Galicia-Volinia princlandoj de la XII-XIII jarcentoj. Grava faktoro de pligrandigo de loĝantaro estis salaj deponejoj, konataj en Kaluŝo de 1367. Urba nomo kredinde originas de la vorto "kaluŝa", kio signifas natura sala fonto el kiu en antikvaj tempoj ĉerpis [[salo]]n. Ekde 1549 Kaluŝo fariĝas “libera urbo" sub [[Magdeburga juro]] kun propra blazono: tri blankaj salfornoj sur blua fono atestantaj pri salfarado kiel baza metiejo. En 1767 Kaluŝo sperti grandegan fajron, ekinta spontane. En 1770 [[ĥolero]] senhomigis la urbo. En la ĉirkaŭaj vilaĝoj estas konservitaj hekatomboj: tiam mortis preskaŭ duono da kaluŝanoj. La 25-an de septembro 1772 al urba komunumo, kiu kolektiĝis proksime de preĝejo de Sankta Valenteno, estis legita universalaĵo de [[Maria Tereza de Aŭstrio|Maria Tereza]] pri aligo al [[Aŭstrio-Hungario]]. Komence de la [[Unua Mondmilito]], kun la alveno de rusaj trupoj, Kaluŝo spertis multajn plagojn. Retirigante en 1915 rusoj malmuntis kaj forigis instalaĵon de ĉiuj entreprenoj; 1414 domoj kaj 976 apartaj bienoj estis detruitaj - 75 procentoj de urba loĝejaro. La 19-an de septembro 1939 en la urbo estis instalita sovetia potenco. La 30-an de junio 1941 je tagiĝo kelkaj membroj de subtera loka [[OUN]]-grupeto pafis de la disponebla pistoloj en la aero, kaj kiel rezulto de tio [[NKVD]]-istoj tuj fuĝis de la urbo. La 1-an de julio 1941 kaluŝanoj proklamis Akto pri restarigo de Ukraina Ŝtato, sed la 2-an de julio en la urbon eniris hungaraj trupoj, kiuj poste transdonis potencon al germanaj okupantoj. La 30-an de julio 1944 Kaluŝo estis okupita de sovetia trupoj kaj starigis sovetian reĝimon. Kiel respondo al krimoj de la okupantoj, en apuda Nigra arbaro, leviĝіs partizana movado. Heroa rezisto subtera kontraŭ okupantoj daŭris ĉi tie ĝis la mezo de la 50-aj jaroj. == Famaj homoj == * En apuda vilaĝo Starij Uhriniv naskiĝis [[Stepan Bandera]] - Ukraina politikisto, ideologo de la ukraina naciisma movado de la XX-a jarcento, prezidanto de la OUN, Heroo de Ukrainio. * En la nomo de savo de ukraina nacio kaj en protesto kontraŭ la misuzo super Ukrainio kaluŝano ''Oleksa Hirnik'' la 21-an de januaro 1978 en Kaniv proksime de la tomboj de [[Taras Ŝevĉenko]] membruligis sin. La [[KGB]] faris ĉion por kaŝi ĉi tiun eventon. Pri la fakto socio eksciis nur en fruaj 90-aj jaroj. Kaluŝanoj donacis al [[Simferopolo]] buston de Taras Ŝevĉenko, kiu estis instalita la 21-an de aŭgusto 1997 kiel monumento al la poeto en [[Krimeo]]. * ''Jurij Izdrik'', naskiĝis (16.08.1962) kaj loĝas en Kaluŝo - fama ukraina romanverkisto, poeto, eseisto, kulturologo, tradukisto kaj fondinto de la koncipa revuoprojekto “Ĵaŭdo”. Izdryk estas unu el la kreintoj de la Stanislava fenomeno. * La 14-an de majo 2022, la ''[[Kaluŝa Orkestro]]'' gajnis la unuan lokon en la [[Eŭrovido-Kantokonkurso 2022]] en ([[Torino]], [[Italio]]) kun kanto "Stefania". Samtage trajno Kijivo-Ivano-Frankivsko estis nomita "Stefania-ekspreso" (''Stefania'' estas nomo de la patrino de la orkestra vokalisto ''Olego Psjuk''). == Vidu ankaŭ == * [[Kaluŝ (stacidomo)]] * [[Kalush (muzikgrupo)]], fakte duopo * [[Kalush Orchestra]], fakte kvaropo el la du muzikistoj de la duopo [[Kalush (muzikgrupo)]] kaj du pliaj kolegoj == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{uk}}) {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Kaluŝ| ]] [[Kategorio:Urboj en Ivano-Frankivska provinco]] 3ahbksnqrtf3jjk14zbye36i0zobvcx 0 774783 9368832 8569453 2026-05-08T12:25:53Z Sj1mor 12103 /* Eksteraj ligiloj */ 9368832 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''William BOYCE''' ([[11-an de septembro]] [[1711]] - [[7-a de februaro|7-an de februaro]] [[1779]]) estas konsiderita ofte la plej grava [[Angla lingvo|angla]] [[komponisto]] de la [[Baroko|baroka]] periodo. == Vivo == Boyce estis naskita en [[Londono]] kaj estis [[Ĥorknabo|korusknabo]] ĉe Katedralo de [[Katedralo Sankta Paŭlo (Londono)|Sankta Paŭlo]]. Ĉar lia voĉo ŝanĝiĝis, li komencis studi muzikon kun la estimata instruisto Maurice Green. Lia unua profesia nomumo okazis en [[1734]], kiam li estis dungita kiel [[Orgeno|orgenisto]] ĉe la anglikana preĝejo en [[Oksfordo]]. Boyce tenis plurajn postenojn antaŭ esti nomumita al la avidita pozicio ĉe la Reĝa Kortego kiel la "Muzika Artisto de la Reĝino" en 1755 kaj iĝis orgenisto ĉe la Reĝa Kapelo en [[1758]]. Ĉar lia surdeco iĝis severa, Boyce ĉesis vivteni sin kiel orgenisto kaj temigis fini la muzikan kompilon por la katedralo kiun lia instruisto Green lasis nefinita. De ĉi tie li daŭre redaktis verkojn de [[Wiliam Byrd|William Byrd]] kaj [[Henry Purcell]]. Boyce estas plej konata hodiaŭ pro siaj ok [[Simfonio|simfonioj]], himnoj, kaj lirikaj poemoj, kvankam li komponis multajn pli. La melodio kiun li komponis en [[1759]] por unu el la kantoj de la [[opero]] "Harlequin's Invasion" iĝis la oficiala marŝkanto de [[Reĝa Mararmeo (Britio)|la Brita Reĝa Mararmeo]]. {{Projektoj}}{{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Boyce, William}} [[Kategorio:Anglaj orgenistoj]] [[Kategorio:Barokaj komponistoj]] [[Kategorio:Anglaj komponistoj]] 2yboqnppj3gaurx8az183e5yywzvyhg 0 800935 9368956 8803518 2026-05-08T21:46:59Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9368956 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=ES-TE|situo sur mapo2=Hispanio|zomo=10}} '''Caminreal''' [kaminreAL] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco [[Provinco Teruelo|Teruelo]] (nordorienta [[Hispanio]]), nome en la nordokcidenta komarko [[Jiloca (komarko)|Jiloca]] [ĥiLOka], kies komarka ĉefurbo estas [[Calamocha]]. La loknomo ''Caminreal'' estas etimologie komprenebla kiel "Reĝa Vojo" alude al krucejo inter iamaj vojoj kiuj nun estas la aŭtoŝoseo A-23 kaj la nacia ŝoseo N-234 de nordo suden kaj la N-211 inter [[Torralba de los Sisones]] okcidente kaj [[Bañón]] oriente. ==Geografio== Ĝi estas je 67 km de [[Teruelo]], provinca ĉefurbo. Krom la ĉefa urbokerno Caminreal estas submunicipo Villalba de los Morales. La urba kerno staras je 920 m super marnivelo. Ĝi estas atingebla ĉefa laŭ la aŭtoŝoseo A-23 kaj la nacia ŝoseo N-234, sude de Calamocha kaj [[Fuentes Claras]] kaj nur iomete norde de [[Torrijo del Campo]] kaj [[Monreal del Campo]]. {| class="wikitable" border="2" align="center" | width="30%" align="center" |''Nordokcidente:'' [[Torralba de los Sisones]] | width="40%" align="center" |''Norde:'' [[Fuentes Claras]] | width="30%" align="center" |''Nordoriente:'' [[Fuentes Claras]] kaj [[Bañón]] |- | width="30%" align="center" |''Okcidente:'' [[Torralba de los Sisones]] | width="40%" align="center" |[[Dosiero:Rosa_de_los_vientos.svg|75x75px]] | width="30%" align="center" |''Oriente:'' [[Bañón]] |- | width="30%" align="center" |''Sudokcidente:'' [[Blancas]] | width="40%" align="center" |''Sude:'' [[Torrijo del Campo]] | width="10%" align="center" |''Sudoriente:'' [[Rubielos de la Cérida]] |} ==Historio== La zono venis al posedo de kristanoj post la venko de [[Alfonso la 1-a (Aragono)|Alfonso la 1-a la Batalema]], sed tiu loĝloko estis de malfrua kreado. Jam ekzistis en la 13-a jarcento, sed la preĝejoj estis konstruitaj en la 18-a jarcento. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Caminreal oni malsupreniris en pli ol milo da loĝantoj el la mezo de la jarcento ĝis nunaj 600. ==Aktualo== Bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj, betoj), forstado, kaj brutobredado. Nune [[rura turismo]]. Estas altiraĵoj en la urbo, nome la preĝejo, ermitejoj, arkeologia kuŝejo, [[Caminreal-Fuentes Claras (stacidomo)|trajnstacio]], piedirado tra proksimaj naturaj lokoj ktp. ==Vidu ankaŭ== * [[Municipoj de la provinco Teruelo]] * [[Caminreal-Fuentes Claras (stacidomo)]] ==Notoj== {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.caminreal.es/ Retejo de la Municipo Caminreal]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Caminreal| ]] [[Kategorio:Municipoj de Teruelo]] 2kk05sfnzyszfg75itfif872scqnu62 0 801606 9369022 9176422 2026-05-09T02:26:16Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369022 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=ES-TE|situo sur mapo2=Hispanio|zomo=10}} '''Castellote''' [kasteLJOte] estas vilaĝo kaj municipo de la provinco [[Provinco Teruelo|Teruelo]] (nordorienta [[Hispanio]]), nome en la nordo de la orienta komarko ''[[Maestrazgo (Teruel)|Maestrazgo]]'', kies administracia ĉefurbo estas [[Cantavieja]]. La loknomo ''Castellote'' estas etimologie komprenebla kiel ''Kastelego''; tiukadre nur kastelo aperas en la municipa blazono. ==Geografio== [[Dosiero:Santolea (Teruel) (Spain) - 50602026821.jpg|eta|maldekstre|250px|Castellote en la malsupra parto de la foto, norde. Sude, fone, la akvorezervejo de Santolea.]] [[Dosiero:Castellote, Teruel, España. Vista parcial del pueblo con la iglesia de San Miguel.jpg|eta|maldekstre|250px|La preĝejo de Sankta Mikaelo dominas la loĝlokon.]] Ĝi estas je 121 km de [[Teruelo]], provinca ĉefurbo, sur 774 msm de altitudo.​ La municipa teritorio estas en la nordo de la komarko en kiu ĝi limas kun [[Molinos]] nordokcidente kaj [[Bordón]] kaj [[Villarluengo]] sude. Ĝi estas inter [[Mas de las Matas]] nordoriente kaj [[Molinos]] okcidente, kaj krome estas [[Seno (Teruel)|Seno]] tute apude. La municipa teritorio de Castellote inkludas la iamajn municipajn teritoriojn de Cuevas de Cañart, Abenfigo, Santolea, Ladruñán kaj ties iamajn kvartalojn La Algecira kaj El Crespol, Dos Torres de Mercader, Las Planas de Castellote, Luco de Bordón kaj ties iamajn kvartalojn Los Alagones kaj Torremocha. Kelkaj el ili estas ankoraŭ loĝataj kiel Cuevas de Cañart — kiu konservas la mezepokan historian kernon, Havaĵo de Kultura Intereso —, Dos Torres de Mercader kaj Las Planas de Castellote. Aliaj estas tute (aŭ preskaŭ tute) senhomaj, kiel la kernoj de nombraj kampardomaroj, kiel El Alconzal, El Huergo, Mas de Blasco, Mas de Ricol, Torremocha, Perojil, El Mas de Soler, El Mas de Lej, El Higueral, El Latonar kaj aliaj. Kelkaj estis inunditaj de la akvorezervejo de Santolea, kiel El Mas de Campos, kaj la propra loĝloko kiu nomas ĝin, Santolea, kiu estis abandonita kaj detruita post ties konstruado. La urba kerno de Castellote estas sur bela deklivo de monto kronita per kastelo de [[templanoj]] ruinigita en la [[Karlismaj militoj]] kaj restaŭrita en 2011. La loko estas en la [[Iberia Sistemo]], en la montaro de Malsupra Aragono, en la valo de la rivero Guadalope. ==Historio== [[Dosiero:Castillo de Castellote, provincia de Teruel, Aragón, España.jpg|eta|maldekstre|La kastelo estis de [[Templanoj]].]] Gravaj restaĵoj atestas pri la pasinteco de la areo jam el [[prahistorio]]. En Abrigo de la Vacada estas aro de [[rokpentraĵo]]j formita de sepdek du figuroj, el kiuj la ĉefa sceno estas bovaro akompanataj de arkistoj, virina figuro montranta profilon, cervoj kaj kaproj de skema stilo kaj azeno tre realisma. Estas ankaŭ kuŝejoj de [[Bronzepoko]] kaj de [[Ferepoko]], nome tomboj de [[iberoj]]. Jam en la Mezepoko, Castellote estis grava loko por islamanoj. Ili konstruis kompleksan reton de [[irigacio]] kun akvobaraĵoj, kanaletoj kaj akvedukto, kiuj ankoraŭ nuntempe estas uzataj. Oni supozas, ke estis ili kiuj unue fortikigis Castellote. La konkero fare de kristanoj okazis en la 12-a jarcento kaj ĝi estis donita al la Ordeno de [[Templanoj]]. La unua mencio al la loko, reference al ties inkludo ene de la limoj de la episkopeco de Zaragozo, datiĝas de 1158. Ŝajne Castellote estis konkerita de Alfonso la 1-a, sed ankaŭ ŝajne post lia morto, la zono revenis al araboj kaj estis en 1168-1169 dum la regado de Alfonso la 2-a, kiam Castellote definitive venis al la [[Regno Aragono]]. En 1282, la rajtigilo ''carta puebla'' estis donita al Castellote kaj Las Cuevas fare de la [[Templanoj]], kaj en 1268, [[Jakobo la 1-a (Aragono)|Jakobo la 1-a]] rajtigis ĉiusemajnan bazaron sabate. En Januaro 1308 je la nuligo de la Templanoj, multaj lokanoj, malobeis la regajn ordonojn kaj unuiĝis al la monaĥoj en la interno de la kastelo. Finfine, la 2an de Novembro ili kapitulacis post dek unu monatoj de [[sieĝo]]. Ekde tiam, la loko iĝis posedo de la [[Malta Ordeno|Ordeno de Sankta Johano]] kaj en 1318 Castellote havis tiean komandoron. Ili restis ties ĝis 1769. En la kadro de la [[Milito de Hispana Sendependiĝo]], Castellote estis kaptita de la franca generalo Musnier la 22an de Decembro 1809, post kio okazis diversaj damaĝoj; la francoj kontrolis la areon ĝis 1813, kiam la gerilano Fray Arsenio Nebot kaptis Alcañiz, kaj fuĝigis la francojn. [[Dosiero:1845, Historia de Cabrera y de la guerra civil en Aragón, Valencia y Murcia, Vista de Castellote (cropped).jpg|eta|maldekstre|Vidaĵo de Castellote (''Historia de Cabrera y de la guerra civil en Aragón, Valencia y Murcia'', 1845)|alt=]] En la kadro de la [[Karlismaj militoj]] septembre 1835, en la loko okazis batalo inter isabel-istoj de la kolonelo Nogueras kaj karlistoj estritaj de José Miralles, kiu devis foriri estante venkitoj, sed ili rekonkeris la lokon kaj restis tie dumlonge. En la somero 1837 venis la pretendanto [[Carlos María Isidro]] estre de la Reĝa Ekspedicio. Poste, okazis en Castellote unu el plej sangelverŝaj bataloj de la [[Unua Karlisma Milito]]. Post la «Vergara brakumo», la generalo [[Espartero]] establis sian stabanaron en la najbara [[Mas de las Matas]] kaj, post la konkero de Segura, ordonis avancon al Castellote. Ekde la 23an de Marto 1840, la liberaloj atakis la lokon dum la karlistoj rifuĝiĝis en la kastelo, kaj la batalo pluis ĝis fina kapitulaco de karlistoj la 27an. Espartero respektis la venkitojn. En la kadro de la [[Tria Karlisma Milito]], Castellote estis loko de grava interŝanĝo de militprizonuloj inter la isabela kaj la karlisma armeoj, laŭ interkonsento de la generaloj Echagüe kaj Dorregaray; precize, la 17an de Majo 1875, oni interŝanĝis 214 karlistajn prizonulojn kontraŭ 210 liberaloj.​ Ankaŭ dum la [[Hispana Enlanda Milito]] la loko suferis damaĝojn, kaj anekdote menciindas, ke en Castellote okazis nupto de [[Enrique Líster]], unu el ĉefaj militestroj de la [[Popola Armeo de la Respubliko|respublika armeo]]. Post la militfino, en la zona agadis kontraŭfrankista [[gerilo]], nome la ''Agrupación Guerrillera de Levante y Aragón'' (AGLA), unu el kies sektoroj havis sidejon en la najbara [[Aguaviva (Teruel)|Aguaviva]]. Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Castellote kie oni malaltiĝis el 2 165 en 1910 ĝis nunaj 687 loĝantoj laŭlonge de la jarcento. ==Aktualo== [[Dosiero:Arco junto a la iglesia gótica de San Miguel, en Castellote, Teruel, Aragón, España.jpg|eta|Ogiva arko super alirejo al la ''placo de la preĝejo''.|alt=]] Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (ĉefe cerealoj, sed ankaŭ iom da fruktarboj, legomoj), brutobredado kaj sekva nutrindustrio. Nune gravas ankaŭ kultura kaj [[rura turismo]]. Estas nombraj altiraĵoj en la urbo, ĉefe pro la mezepoka pasinteco de Castellote, ligita al templanoj, kio nun estas postulita: oni bone konservis belan urban kernon de mallarĝaj kaj krutaj stratetoj, kio estas deklarita Havaĵo de Kultura Intereso. De la iama tre grava historia kastelo restas nuntempe nur salono, [[ĉefturo]], kelkaj muregeroj kaj turetoj; la ĉefturo enhavas interpretejon pri la Templanoj. Aliaj vidindaĵoj tiamaj estas lavejo, dekunuarka akvedukto, gotika urbodomo kun arkaro, kaj blazondomoj. La preĝejo de Sankta Mikaelo estas ununava, kun gotika pordego, bela prilaborita [[Rozvitralo|vitralrozo]] kaj rekonstruita sonorilturo. Krome estas tri ermitejoj. [[Dosiero:Castellote5728(FJLozano) Teruel.jpg|eta|190px|maldekstre|Pordego kaj rozo de la preĝejo de Sankta Mikaelo.]] Inter naturaj vidindaĵoj de la municipa teritorio de Castellote menciindas la natura monumento de la Ponto de Fonseca, nome geologia formacio generita de la rivero Guadalope, kiel natura tunelo laŭ kiu fluas la rivero. En tiu mikroklimato estas aparta flaŭro kaj granda diverseco de birdoj, pro kio ĝi estas [[Protektita birda areo]] (ZEPA) de la [[reto Natura 2000]]. Iom malsupre estas gorĝoj kaj meandroj de Guadalope kun kanjonoj de kalkoŝtono. La akvorezervejo de Santolea, konstruita en la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj, ebligas la praktikon de akvosportoj, banadon sur naturaj strandoj kaj grimpadon ĉe grandaj vertikalaj muroj. Pri paleontologio estas la kuŝejo de iknitoj de Abenfigo de la Malsupra Kretaceo kun ŝpuroj de dinosaŭroj, trairantaj strandon, nome ĝis kvar dek ŝpuroj de terapodoj (dupiedaj karnovoruloj). Tio estas deklarita Havaĵo de Kultura Intereso kaj en la urba kerno de Castellote estas filio de Dinópolis — nome «Bosque Pétreo»— pri tiu kuŝejo. Krome estas la kuŝejo de Vallipón, ĉefe pri mikrovertebruloj kaj 42 tipoj de vertebruloj, inter kij ŝarkoj kaj rajoj, testudoj, maraj reptilioj, lacertoj, krokodiloj, flugreptilioj, dinosaŭroj kaj mamuloj.<ref>[http://www.aragosaurus.com/?seccion=invest_y&lugar=Castellote%20%28Vallip%C3%B3n%29,%20Teruel VALLIPÓN: EL YACIMIENTO DE MICROVERTEBRADOS MÁS IMPORTANTE DEL CRETÁCICO INFERIOR EUROPEO] Alirita la 16an de Novembro 2022.</ref> Alia interesaĵo estas la kuŝejo El Barranquillo, ĉe la Ermitejo Llovedor, kun fosiliaj arboj konservitaj en siliko, iam parto de arbaro de Kretaceo; ĝis nun oni elfosis kvar fosiliajn trunkojn de tri diferencaj specioj de koniferoj.<ref>[http://www.patrimonioculturaldearagon.es/bienes-culturales/yacimiento-de-el-barranquillo Yacimiento de El Barranquillo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201030052115/http://www.patrimonioculturaldearagon.es/bienes-culturales/yacimiento-de-el-barranquillo |date=2020-10-30 }} Alirita la 16an de Novembro 2022.</ref>​ ==Bildoj== <gallery> Torreón reconstruido de San Miguel, Castellote, Teruel, España.jpg|Rekonstruita sonorilturo (sen sonoriloj). Iglesias de San Miguel y la Virgen del Agua, Castellote, provincia de Teruel, España.jpg|La du preĝejoj. Castellote5706(FJLozano) Teruel.jpg|Preĝejo de la Virgulino de Akvo. Ermita de la Virgen del Agua, talla policromada restaurada, Castellote, Teruel, España.jpg|Virgulino de Akvo. Cuevas de Cañart Castellote Teruel (13).jpg|Cuevas de Cañart. Abenfigo (Castellote, Teruel).JPG|Abenfigo. LasPlanas.JPG|Las Planas de Castellote. Luco de Bordón.JPG|Luco de Bordón. </gallery> ==Vidu ankaŭ== * [[Municipoj de la provinco Teruelo]] ==Notoj== {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.castellote.es Retejo de la municipo Castellote] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120118133327/http://www.micastellote.es/ |date=2012-01-18 }} * [http://www.bibliotecadecastellote.blogspot.com Retejo de la municipa biblioteko de Castellote] * [http://www.caiaragon.com/es/municipios/index.asp?idloc=752&tipo=0 CAI Aragón-Castellote] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Municipoj de Teruelo]] 66ltq7hed74fsbnvqfq3lkl1apt6dhv 0 801927 9368943 7789891 2026-05-08T21:10:11Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9368943 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | provinco = [[provinco Huíla]] | regiono-ISO=AO | tipo1 = reliefo | bildo = <!-- se nenio ĉi-tie indikiĝas, kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = | zomo = 7 }} '''{{PAĜNOMO}}''' estas [[urbo]] kaj municipo en [[Angolo]]. Ĝi apartenas al la [[provinco Huíla]]. Laŭ la censo de 2014 en la municipo vivis {{unuo|169420|loĝantoj}}<ref>[http://www.embajadadeangola.com/pdf/Publicacao%20Resultados%20Preliminares%20%20Censo%202014_FINAL.13.10.14.pdf publikaĵo de la nacia statistika instituto de 2014, paĝo 113]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> sur areo de {{unuo|2941}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². == Referencoj == {{Referencoj}} <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{pt}}) [[Dosiero:foto|eta|maldekstra|300px|{{centre|teksto}}]] [[Dosiero:foto|eta|maldekstra|300px|{{centre|teksto}}]] --> {{ĝermo|Angolo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Angolo]] 9dlwjt93ux6u8wy1vthhbk534ddp30g 0 805146 9369166 8943097 2026-05-09T11:07:43Z ThomasPusch 1869 9369166 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio}} '''Famo''' (angle ''Fame'') estas usona [[televida serio]] kiu elsendiĝis inter 1982 kaj 1987 en la NBC televida reto. La serio estis bazita sur [[Fame (filmo, 1980)|filmo de la sama nomo]] kiu estis montrita en 1980 pri la travivaĵojn de studentoj kaj instruistoj ĉe la "Mezlernejo por la Prezentartoj" en [[Nov-Jorko]] en la [[70-aj jaroj]]. La serio gajnis tri [[Premio Ora Globo|Premiojn Ora Globo]] kaj naŭ [[Premio Emmy|Premiojn Emmy]]. == Produktado kaj dissendado == La serio estis produktita fare de la produktentrepreno "[[MGM Studios|MGM]] Television, kaj estis elsendita por la unua fojo sur la televidreto NBC en Usono, kaj sur la BBC-kanalo en Britio kaj sur Channel 7 en Aŭstralio. Malgraŭ favoraj recenzoj, la serio ricevis malaltajn rangigojn kaj estis nuligita sur NBC post du sezonoj. Sed dank'al aranĝo kun la produktentrepreno "LBS Communications", la spektaklo daŭris por 4 pliaj sezonoj. Post la nuligo de la serio, en la reelsendoj, la epizodoj de la serio estis elsenditaj en du malsamaj versioj: la unua inkludis la originajn epizodojn kiuj daŭris proksimume horon kaj temigis ĉefan intrigon, sekundaran intrigon kaj du aŭ pli da muzikaj pecoj. La dua versio daŭris proksimume duonhoron kaj inkludis nur la ĉefintriglinion, sen sekundara intrigo aŭ muzikaj pecoj. La serio gajnis la Premion Oran Globon por Plej bona Komedio aŭ Muzika Serio en 1982 kaj 1983. Debbie Allen, kiu interpretis al la danca instruisto Lydia Grant, gajnis la premion "Golden Globe" kiel la plej bona aktorino por 1982. Krome, la serio havis dekduojn da nomumoj por la Premio Emmy kaj eĉ gajnis naŭ fojojn. == Kantoj, muziko kaj rajtoj == La malferma kanto de la spektaklo estis populara [[Pop-muziko|pop-muzika]] sukceso prezentita fare de la kantisto [[Irene Cara]], kiu kantis ĝin por la muziko de la filmo sur kiu la serio estis bazita. Nova versio de la kanto estis surbendigita por la serio prezentita fare de Erica Gimple, kiu aktoris kiel la rolulo de Coco Hernandez en la serio. Kvankam Gimple forlasis la serion en la tria sezono ( 1983), la komenca kanto prezentita fare de ŝi daŭre akompanis la serion por du pliaj sezonoj. Ĝisdatigita versio de la kanto, en iom peza [[Rok-muziko|rok-stilo]], estis elsendita en la aŭtuno de 1985 kaj estis prezentita fare de nova aktorino en la serio tiutempe, Loretta Chandler (sursceneja nomo ''Dusty''). Tiu versio elsendiĝis en la lastaj du sezonoj de la serio. La kanto "I Still Believe In Me" de epizodo de la serio titolita "Passing Grade", estis nomumita por Premio Emmy por Plej bona originala kanto. La kanto estis prezentita fare de Erica Gimple kaj Debbie Allen kaj unu el ĝiaj verkistoj estis Gary Portnoy (kiu poste skribis la temkanton por la serialkomedio "Free on the Bar"). Du unuopaĵoj de la serio, "Hi-Fidelity" kaj "Starmaker", eniris la pinton de la furorlisto en la UR. Sony, kiu tenis la distriburajtojn por ĉiuj MGM televidserioj de 1985 ĝis 2006, distribuis la unuan sezonon de "Fame" sur DVD la 1-an de novembro 2005. Estontaj distribuadoj de pliaj sezonoj de la serio estis transdonitaj al la [[20th Century Fox]]. == Aktoroj - roluloj == === Instruistoj === * Debbie Allen - Lydia Grant * Albert Hague - D-ro Benjamin Shurofsky * Carol Mayo Jenkins - Elizabeth Sherwood * Ann Nelson - sinjorino Berg * Ken Swiford - Morlock === Studentoj === * Gene Anthony Ray - Leroy Johnson * Valerie Landsberg - Doris Schwartz * Lee Currie - Bruno Martelli * Erica Gimple - Coco Hernandez * Laurie Singer - Julie Miller * Cynthia Gibb - Holly Lard * Paige Hanna - Kate Riley * P. R. Paul - Montgomery McNeil * Carlo Imperto - Danny Amatolo * Morgan Stevens - David Redram == Vidu ankaŭ == * [[Fame (filmo, 1980)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{IMDb titolo|id=0083412|title=Fame}} * [https://sites.google.com/view/fame-tv-series-archive/home ''Fama'' televido Seria Arkivo] * [https://www.fameukreunion.co.uk/ Fama Britio Reunuigo 2019/2022] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de NBC]] [[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 1980-1989]] [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] s6d4pv6iid0iaybby24ywqd3jxx9ywu 0 808920 9369042 9116417 2026-05-09T05:13:22Z Sj1mor 12103 9369042 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Gebit verstandskiezen.PNG|eta|Saĝdentoj]] La '''saĝdentoj''' estas la malantaŭaj molaroj sur ĉiu flanko de la [[buŝo]], kaj en la supra kaj malsupra [[makzelo]] de homoj. Ĉi tiuj estas la lastaj [[dento]]j kiuj erupcias, kutime en la aĝo de 16-20 aŭ poste. La malfrua apero donis al la dentoj la nomon - saĝdentoj. Saĝdentoj estas restaĵo de pli frua etapo en homa evoluo, kiam kruda plantdieto necesigis tiujn dentojn, sed pro la hodiaŭa prilaborita manĝaĵo, saĝdentoj nun estas denove malaperintaj per evolucio. Tial, estas multaj kiuj ne ricevas ilin. Saĝdentoj ofte inflamas. {{Projektoj|ReVo=dent.sagxo0o}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Dento]] k90pnwl11r5ziew0zsdr9dk85x4kgtr 0 813410 9369053 8601042 2026-05-09T06:51:37Z ThomasPusch 1869 9369053 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro}} '''Farrah Leni FAWCETT''' (denaske '''Ferrah Leni Fawcett''';<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://familysearch.org/ark:/61903/1:1:VDPC-YRB|titolo=Ferrah Leni Fawcett|verko=FamilySearch}}</ref>n. la 2-an de februaro 1947 – m. la 25-an de junio 2009) estis usona [[aktorino]]. Kvarfoje nomumita por [[Premio Emmy]] kaj sesfoje por [[Ora Globo]], Fawcett stariĝis al internacia famo kiam ŝi ludis protagonistan rolon en la unua sezono de la televida serio ''[[Charlie's Angels]]''. ==Kariero== Fawcett ekkarieris en la 1960-aj jaroj aperante en reklamaĵoj kaj gastroloj en televido. Dum la [[1970-aj jaroj]], ŝi aperis en nombraj televidserioj, kiel en duarangaj roloj en ''Harry O'' (1974–1976), kaj en ''[[The Six Million Dollar Man]]'' (1974–1978) kun sia tiam edzo, kina kaj televida stelulo Lee Majors. Ŝia ikona [[afiŝo]] en kiu ŝi aperis vestanta ruĝecan banveston<ref name="RedSwimsuitGoes" >Gresko, Jessica (2a de Februaro, 2011). [https://www.washingtontimes.com/news/2011/feb/2/farrah-fawcetts-red-swimsuit-going-smithsonian/ "Farrah Fawcett's red swimsuit goes to Smithsonian".] [[The Washington Post]]. [[Associated Press]]. Alirita la 16an de Novembro, 2013.</ref> estis vendita en ses milionoj da ekzempleroj en sia unua presjaro, kio fakte metis ŝin en la kategorio de [[seksosimbolo]]. [[Dosiero:Charlies Angels cast 1976.JPG|eta|maldekstre|230px|''[[Charlie's Angels]]'' (La anĝeloj de Ch.), Fawcett la blondulino inter du brunulinoj.]] La elrompa rolo en la kariero de Fawcett estis la rolo de privata esploristo Jill Munroe en ''Charlie's Angels'', kie ŝi kunstelulis kun [[Kate Jackson]] kaj [[Jaclyn Smith]]. La serio plialtigis la tri aktorinojn al steluleco. Aperinte en la unua sezono de la serio en 1976, Fawcett decidis lasi ''Charlie's Angels'', je kio ŝi estis anstataŭita de [[Cheryl Ladd]]. Ŝi poste revenis kiel invitita stelulino en ses epizodoj dum la tria kaj kvara sezonoj de la serio (1978–1980). Pro sia laboro en ''Charlie's Angels'', Fawcett ricevis sian unuan nomumon al Ora Globo. En 1983, Fawcett ricevis pozitivajn recenzojn pro sia ludado en la teatraĵo ĉe "Off-Broadway" (malgranda [[Broadvejo]]) nome ''Extremities''. Ŝi estis poste elektita por ĝia kinversio en 1986 kaj ricevis nomumon al Ora Globo. Ŝi ricevis ankaŭ nomumojn al premio Emmy pro sia rolo kiel frapita edzino en ''The Burning Bed'' (1984) kaj pro sia portreto de la real-viva murdistino Diane Downs en ''Small Sacrifices'' (1989). Ŝia laboro en la [[1980-aj jaroj]] en televidaj filmoj havigis al ŝi kvar pliaj nomumoj al Ora Globo. Kvankam Fawcett frontis iome negativan gazettraktadon pro malfirma apero en ''The Late Show with David Letterman'' en 1997, ŝi ekhavis bonajn recenzojn tiun jaron pro sia rolo en la filmo ''The Apostle'' kun [[Robert Duvall]]. En la [[21-a jarcento]], ŝi plue aktoris en televido, per roloj en situacia komedio ''Spin City'' (2001) kaj en la drama serio ''The Guardian'' (2002–2003). Pro tiu lasta, ŝi ricevis sian trian nomumon al premio Emmy. Filmoj de Fawcett estis ''Love Is a Funny Thing'' (1969), ''Myra Breckinridge'' (1970), ''Logan's Run'' (1976), ''Sunburn'' (1979), ''Saturn 3'' (1980), ''The Cannonball Run'' (1981), ''Extremities'' (1986), ''The Apostle'' (1997), kaj ''Dr. T & the Women'' (2000). ==Notoj== {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Farrah Fawcett}} * {{IMDb name}} * {{IBDB nomo}} * [https://tvguide.com/celebrities/farrah-fawcett/150039 Farrah Fawcett] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201203210015/https://www.tvguide.com/celebrities/farrah-fawcett/150039/ |date=2020-12-03 }} ĉe ''[[TV Guide]]'' * [https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/celebrity-obituaries/5639261/Farrah-Fawcett.html Farrah Fawcett] – ''[[The Daily Telegraph]]'' nekrologo * [http://farrahfawcett.remembered.com/ Farrah Fawcett Online Memorial] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230202210122/https://farrahfawcett.remembered.com/ |date=2023-02-02 }} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Fawcett, Farrah }} [[Kategorio:Usonaj aktoroj]] qkqw8os5899d1tm04atfl622sp4grg6 9369062 9369053 2026-05-09T07:05:18Z ThomasPusch 1869 9369062 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro}} '''Farrah Leni FAWCETT''' (denaske '''Ferrah Leni Fawcett''';<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://familysearch.org/ark:/61903/1:1:VDPC-YRB|titolo=Ferrah Leni Fawcett|verko=FamilySearch}}</ref>n. la 2-an de februaro 1947 – m. la 25-an de junio 2009) estis usona [[aktorino]], kiu antaŭ la aktorado studis en la [[universitato de Teksaso en Aŭstino]]. Kvarfoje nomumita por [[Premio Emmy]] kaj sesfoje por [[Ora Globo]], Fawcett stariĝis al internacia famo kiam ŝi ludis protagonistan rolon en la unua sezono de la televida serio ''[[Charlie's Angels]]''. ==Kariero== Fawcett ekkarieris en la 1960-aj jaroj aperante en reklamaĵoj kaj gastroloj en televido. Dum la [[1970-aj jaroj]], ŝi aperis en nombraj televidserioj, kiel en duarangaj roloj en ''Harry O'' (1974–1976), kaj en ''[[The Six Million Dollar Man]]'' (1974–1978) kun sia tiam edzo, kina kaj televida stelulo Lee Majors. Ŝia ikona [[afiŝo]] en kiu ŝi aperis vestanta ruĝecan banveston<ref name="RedSwimsuitGoes" >Gresko, Jessica (2a de Februaro, 2011). [https://www.washingtontimes.com/news/2011/feb/2/farrah-fawcetts-red-swimsuit-going-smithsonian/ "Farrah Fawcett's red swimsuit goes to Smithsonian".] [[The Washington Post]]. [[Associated Press]]. Alirita la 16an de Novembro, 2013.</ref> estis vendita en ses milionoj da ekzempleroj en sia unua presjaro, kio fakte metis ŝin en la kategorio de [[seksosimbolo]]. [[Dosiero:Charlies Angels cast 1976.JPG|eta|maldekstre|230px|''[[Charlie's Angels]]'' (La anĝeloj de Ch.), Fawcett la blondulino inter du brunulinoj.]] La elrompa rolo en la kariero de Fawcett estis la rolo de privata esploristo Jill Munroe en ''Charlie's Angels'', kie ŝi kunstelulis kun [[Kate Jackson]] kaj [[Jaclyn Smith]]. La serio plialtigis la tri aktorinojn al steluleco. Aperinte en la unua sezono de la serio en 1976, Fawcett decidis lasi ''Charlie's Angels'', je kio ŝi estis anstataŭita de [[Cheryl Ladd]]. Ŝi poste revenis kiel invitita stelulino en ses epizodoj dum la tria kaj kvara sezonoj de la serio (1978–1980). Pro sia laboro en ''Charlie's Angels'', Fawcett ricevis sian unuan nomumon al Ora Globo. En 1983, Fawcett ricevis pozitivajn recenzojn pro sia ludado en la teatraĵo ĉe "Off-Broadway" (malgranda [[Broadvejo]]) nome ''Extremities''. Ŝi estis poste elektita por ĝia kinversio en 1986 kaj ricevis nomumon al Ora Globo. Ŝi ricevis ankaŭ nomumojn al premio Emmy pro sia rolo kiel frapita edzino en ''The Burning Bed'' (1984) kaj pro sia portreto de la real-viva murdistino Diane Downs en ''Small Sacrifices'' (1989). Ŝia laboro en la [[1980-aj jaroj]] en televidaj filmoj havigis al ŝi kvar pliaj nomumoj al Ora Globo. Kvankam Fawcett frontis iome negativan gazettraktadon pro malfirma apero en ''The Late Show with David Letterman'' en 1997, ŝi ekhavis bonajn recenzojn tiun jaron pro sia rolo en la filmo ''The Apostle'' kun [[Robert Duvall]]. En la [[21-a jarcento]], ŝi plue aktoris en televido, per roloj en situacia komedio ''Spin City'' (2001) kaj en la drama serio ''The Guardian'' (2002–2003). Pro tiu lasta, ŝi ricevis sian trian nomumon al premio Emmy. Filmoj de Fawcett estis ''Love Is a Funny Thing'' (1969), ''Myra Breckinridge'' (1970), ''Logan's Run'' (1976), ''Sunburn'' (1979), ''Saturn 3'' (1980), ''The Cannonball Run'' (1981), ''Extremities'' (1986), ''The Apostle'' (1997), kaj ''Dr. T & the Women'' (2000). ==Notoj== {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Farrah Fawcett}} * {{IMDb name}} * {{IBDB nomo}} * [https://tvguide.com/celebrities/farrah-fawcett/150039 Farrah Fawcett] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201203210015/https://www.tvguide.com/celebrities/farrah-fawcett/150039/ |date=2020-12-03 }} ĉe ''[[TV Guide]]'' * [https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/celebrity-obituaries/5639261/Farrah-Fawcett.html Farrah Fawcett] – ''[[The Daily Telegraph]]'' nekrologo * [http://farrahfawcett.remembered.com/ Farrah Fawcett Online Memorial] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230202210122/https://farrahfawcett.remembered.com/ |date=2023-02-02 }} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Fawcett, Farrah }} [[Kategorio:Usonaj aktoroj]] pqgxeu4m8fluexugtp6vvfifu4c8igj 0 813630 9369097 8601059 2026-05-09T08:48:51Z ThomasPusch 1869 9369097 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro}} '''Cheryl LADD''' (denaske Cheryl Jean Stoppelmoor; n. la 12-an de julio [[1951]]) estas usona [[aktorino]], [[kantistino]] kaj verkistino ĉefe konata pro sia rolo kiel Kris Munroe en la [[televida serio]] de ABC nome [[Charlie's Angels]], al kies aktoraro ŝi aliĝis en ĝia dua sezono en 1977 por anstataŭi [[Farrah Fawcett-Majors]]. Ladd restis en la serio ĝis ĝia finigo en 1981. Kinroloj ŝiaj estis en filmoj ''Purple Hearts'' (1984), ''Millennium'' (1989), ''Poison Ivy'' (1992), ''Permanent Midnight'' (1998), kaj ''Unforgettable'' (2017). == Kariero == Ŝi ekkarieris en [[Holivudo]] por muziko de animacio kaj roloj en reklamaĵoj kaj epizoda televido, inklude gataperojn en programoj kiel ''The Rookies'', ''[[The Partridge Family]]'', ''Police Woman'', ''[[The Muppet Show]]'', ''Search'' kaj ''[[Happy Days]]''.<ref>de Arakal, Byron (Oktobro 1981). [https://books.google.es/books?id=XxYEAAAAMBAJ&pg=PA19&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false "Cheryl".] Orange Coast Magazine. Emmis Communications. pp. 19–24. Alirita la 29an de Julio, 2017.</ref> [[Dosiero:Charlies angels 1977.JPG|eta|maldekstre|230ra|Ladd (meze) en ''Charlie's Angels'', denove blondulino (supozita fratino de la iama rolulo) inter du brunulinoj.]] Ŝi partoprenis en ''Charlie's Angels'' de 1977 ĝis 1981, anstataŭante [[Farrah Fawcett-Majors]], kiu lasis la serion por ekaktori en kino. Por fari akceptebla la transiron en la publiko, la produktoroj prezentis Ladd kiel la rolulo de juna fratino de la rolulo de Fawcett, nome Kris, kio tuj faris ŝin parto de la "Angels family". En sekvaj jaroj, tiu praktiko anstataŭi "Angels" iĝis ofta; tamen Ladd restis parto de la ĉefa aktoraro dum kvar sezonoj en la serio ĝis ĝia finigo en Junio 1981.<ref>Mansour, David (2011). [https://books.google.es/books?id=7GN0E_diWbAC&pg=PA79&redir_esc=y From Abba to Zoom: A Pop Culture Encyclopedia of the Late 20th Century.] Andrews McMeel Publishing. p. 79. ISBN 9780740793073. Alirita la 29an de Julio, 2017.</ref> Dume Ladd profitis sian popularecon por sia muzika kariero, kaj ekzemple ludis por la Nacia Himno en la 14-a [[Super Bowl]] en Januaro 1980, kaj publikigis tri albumojn, atingante diversajn agnoskojn.<ref>[http://popdose.com/lost-in-the-70s-cheryl-ladd-think-it-over/ "Lost in the '70s: Cheryl Ladd, "Think It Over"".] Popdose. 12a de Februaro, 2009.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Seksosimbolo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.cherylladd.com/ Official site] * {{IMDb name|1440|Cheryl Ladd}} * {{IBDB nomo}} * [http://www.charliesangels.com Retejo de ''Charlie's Angels''] * [https://web.archive.org/web/20140810033217/http://www.news-sentinel.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20140707%2FENT%2F140709804%2F Interview on role in 1983 Grace Kelly movie, July 7, 2014, Ft. Wayne News-Sentinel] * [http://www.christianfilmdatabase.com/review/the-perfect-wave/ The Perfect Wave] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170205235735/http://www.christianfilmdatabase.com/review/the-perfect-wave/ |date=2017-02-05 }} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Ladd, Cheryl}} [[Kategorio:Usonaj aktoroj]] [[Kategorio:Usonaj kantistoj]] o9c680ni1ir6f3fvugi72aorqx4pmde 9369098 9369097 2026-05-09T08:50:01Z ThomasPusch 1869 9369098 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro}} '''Cheryl LADD''' (denaske Cheryl Jean Stoppelmoor; n. la 12-an de julio [[1951]]) estas usona [[aktorino]], [[kantistino]] kaj verkistino ĉefe konata pro sia rolo kiel Kris Munroe en la [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' de [[ABC]], al kies aktoraro ŝi aliĝis en ĝia dua sezono en 1977 por anstataŭi [[Farrah Fawcett-Majors]]. Ladd restis en la serio ĝis ĝia finigo en 1981. Kinroloj ŝiaj estis en filmoj ''Purple Hearts'' (1984), ''Millennium'' (1989), ''Poison Ivy'' (1992), ''Permanent Midnight'' (1998), kaj ''Unforgettable'' (2017). == Kariero == Ŝi ekkarieris en [[Holivudo]] por muziko de animacio kaj roloj en reklamaĵoj kaj epizoda televido, inklude gataperojn en programoj kiel ''The Rookies'', ''[[The Partridge Family]]'', ''Police Woman'', ''[[The Muppet Show]]'', ''Search'' kaj ''[[Happy Days]]''.<ref>de Arakal, Byron (Oktobro 1981). [https://books.google.es/books?id=XxYEAAAAMBAJ&pg=PA19&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false "Cheryl".] Orange Coast Magazine. Emmis Communications. pp. 19–24. Alirita la 29an de Julio, 2017.</ref> [[Dosiero:Charlies angels 1977.JPG|eta|maldekstre|230ra|Ladd (meze) en ''Charlie's Angels'', denove blondulino (supozita fratino de la iama rolulo) inter du brunulinoj.]] Ŝi partoprenis en ''Charlie's Angels'' de 1977 ĝis 1981, anstataŭante [[Farrah Fawcett-Majors]], kiu lasis la serion por ekaktori en kino. Por fari akceptebla la transiron en la publiko, la produktoroj prezentis Ladd kiel la rolulo de juna fratino de la rolulo de Fawcett, nome Kris, kio tuj faris ŝin parto de la "Angels family". En sekvaj jaroj, tiu praktiko anstataŭi "Angels" iĝis ofta; tamen Ladd restis parto de la ĉefa aktoraro dum kvar sezonoj en la serio ĝis ĝia finigo en Junio 1981.<ref>Mansour, David (2011). [https://books.google.es/books?id=7GN0E_diWbAC&pg=PA79&redir_esc=y From Abba to Zoom: A Pop Culture Encyclopedia of the Late 20th Century.] Andrews McMeel Publishing. p. 79. ISBN 9780740793073. Alirita la 29an de Julio, 2017.</ref> Dume Ladd profitis sian popularecon por sia muzika kariero, kaj ekzemple ludis por la Nacia Himno en la 14-a [[Super Bowl]] en Januaro 1980, kaj publikigis tri albumojn, atingante diversajn agnoskojn.<ref>[http://popdose.com/lost-in-the-70s-cheryl-ladd-think-it-over/ "Lost in the '70s: Cheryl Ladd, "Think It Over"".] Popdose. 12a de Februaro, 2009.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Seksosimbolo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.cherylladd.com/ Official site] * {{IMDb name|1440|Cheryl Ladd}} * {{IBDB nomo}} * [http://www.charliesangels.com Retejo de ''Charlie's Angels''] * [https://web.archive.org/web/20140810033217/http://www.news-sentinel.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20140707%2FENT%2F140709804%2F Interview on role in 1983 Grace Kelly movie, July 7, 2014, Ft. Wayne News-Sentinel] * [http://www.christianfilmdatabase.com/review/the-perfect-wave/ The Perfect Wave] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170205235735/http://www.christianfilmdatabase.com/review/the-perfect-wave/ |date=2017-02-05 }} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Ladd, Cheryl}} [[Kategorio:Usonaj aktoroj]] [[Kategorio:Usonaj kantistoj]] dagzl001y38syd6bju3b285q55x51ic 9369100 9369098 2026-05-09T08:52:23Z ThomasPusch 1869 /* Kariero */ 9369100 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro}} '''Cheryl LADD''' (denaske Cheryl Jean Stoppelmoor; n. la 12-an de julio [[1951]]) estas usona [[aktorino]], [[kantistino]] kaj verkistino ĉefe konata pro sia rolo kiel Kris Munroe en la [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' de [[ABC]], al kies aktoraro ŝi aliĝis en ĝia dua sezono en 1977 por anstataŭi [[Farrah Fawcett-Majors]]. Ladd restis en la serio ĝis ĝia finigo en 1981. Kinroloj ŝiaj estis en filmoj ''Purple Hearts'' (1984), ''Millennium'' (1989), ''Poison Ivy'' (1992), ''Permanent Midnight'' (1998), kaj ''Unforgettable'' (2017). == Kariero == Ŝi ekkarieris en [[Holivudo]] por muziko de animacio kaj roloj en reklamaĵoj kaj epizoda televido, inklude gataperojn en programoj kiel ''The Rookies'', ''[[The Partridge Family]]'', ''Police Woman'', ''[[The Muppet Show]]'', ''Search'' kaj ''[[Happy Days]]''.<ref>de Arakal, Byron (Oktobro 1981). [https://books.google.es/books?id=XxYEAAAAMBAJ&pg=PA19&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false "Cheryl".] Orange Coast Magazine. Emmis Communications. pp. 19–24. Alirita la 29-an de julio 2017.</ref> [[Dosiero:Charlies angels 1977.JPG|eta|maldekstre|230ra|Ladd (meze) en ''Charlie's Angels'', denove blondulino (supozita fratino de la iama rolulo) inter du brunulinoj.]] Ŝi partoprenis en ''Charlie's Angels'' de 1977 ĝis 1981, anstataŭante [[Farrah Fawcett-Majors]], kiu lasis la serion por ekaktori en kino. Por fari akceptebla la transiron en la publiko, la produktoroj prezentis Ladd kiel la rolulo de juna fratino de la rolulo de Fawcett, nome Kris, kio tuj faris ŝin parto de la "Angels family". En sekvaj jaroj, tiu praktiko anstataŭi "Angels" iĝis ofta; tamen Ladd restis parto de la ĉefa aktoraro dum kvar sezonoj en la serio ĝis ĝia finigo en Junio 1981.<ref>Mansour, David (2011). [https://books.google.es/books?id=7GN0E_diWbAC&pg=PA79&redir_esc=y From Abba to Zoom: A Pop Culture Encyclopedia of the Late 20th Century.] Andrews McMeel Publishing. p. 79. ISBN 9780740793073. Alirita la 29an de julio 2017.</ref> Dume Ladd profitis sian popularecon por sia muzika kariero, kaj ekzemple ludis por la Nacia Himno en la 14-a [[Super Bowl]] en januaro 1980, kaj publikigis tri albumojn, atingante diversajn agnoskojn.<ref>[http://popdose.com/lost-in-the-70s-cheryl-ladd-think-it-over/ "Lost in the '70s: Cheryl Ladd, "Think It Over"".] Popdose, la 12-an de februaro 2009.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Seksosimbolo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.cherylladd.com/ Official site] * {{IMDb name|1440|Cheryl Ladd}} * {{IBDB nomo}} * [http://www.charliesangels.com Retejo de ''Charlie's Angels''] * [https://web.archive.org/web/20140810033217/http://www.news-sentinel.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20140707%2FENT%2F140709804%2F Interview on role in 1983 Grace Kelly movie, July 7, 2014, Ft. Wayne News-Sentinel] * [http://www.christianfilmdatabase.com/review/the-perfect-wave/ The Perfect Wave] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170205235735/http://www.christianfilmdatabase.com/review/the-perfect-wave/ |date=2017-02-05 }} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Ladd, Cheryl}} [[Kategorio:Usonaj aktoroj]] [[Kategorio:Usonaj kantistoj]] 1bwyx4n919tnxqoaqhieozpbdz6dvax 9369101 9369100 2026-05-09T08:52:58Z ThomasPusch 1869 /* Kariero */ 9369101 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro}} '''Cheryl LADD''' (denaske Cheryl Jean Stoppelmoor; n. la 12-an de julio [[1951]]) estas usona [[aktorino]], [[kantistino]] kaj verkistino ĉefe konata pro sia rolo kiel Kris Munroe en la [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' de [[ABC]], al kies aktoraro ŝi aliĝis en ĝia dua sezono en 1977 por anstataŭi [[Farrah Fawcett-Majors]]. Ladd restis en la serio ĝis ĝia finigo en 1981. Kinroloj ŝiaj estis en filmoj ''Purple Hearts'' (1984), ''Millennium'' (1989), ''Poison Ivy'' (1992), ''Permanent Midnight'' (1998), kaj ''Unforgettable'' (2017). == Kariero == Ŝi ekkarieris en [[Holivudo]] por muziko de animacio kaj roloj en reklamaĵoj kaj epizoda televido, inklude gataperojn en programoj kiel ''The Rookies'', ''[[The Partridge Family]]'', ''Police Woman'', ''[[The Muppet Show]]'', ''Search'' kaj ''[[Happy Days]]''.<ref>de Arakal, Byron (Oktobro 1981). [https://books.google.es/books?id=XxYEAAAAMBAJ&pg=PA19&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false "Cheryl".] Orange Coast Magazine. Emmis Communications. pp. 19–24. Alirita la 29-an de julio 2017.</ref> [[Dosiero:Charlies angels 1977.JPG|eta|maldekstre|230ra|Ladd (meze) en ''[[Charlie's Angels]]'', denove blondulino (supozita fratino de la iama rolulo) inter du brunulinoj.]] Ŝi partoprenis en ''[[Charlie's Angels]]'' de 1977 ĝis 1981, anstataŭante [[Farrah Fawcett-Majors]], kiu lasis la serion por ekaktori en kino. Por fari akceptebla la transiron en la publiko, la produktoroj prezentis Ladd kiel la rolulo de juna fratino de la rolulo de Fawcett, nome Kris, kio tuj faris ŝin parto de la "Angels family". En sekvaj jaroj, tiu praktiko anstataŭi "Angels" iĝis ofta; tamen Ladd restis parto de la ĉefa aktoraro dum kvar sezonoj en la serio ĝis ĝia finigo en Junio 1981.<ref>Mansour, David (2011). [https://books.google.es/books?id=7GN0E_diWbAC&pg=PA79&redir_esc=y From Abba to Zoom: A Pop Culture Encyclopedia of the Late 20th Century.] Andrews McMeel Publishing. p. 79. ISBN 9780740793073. Alirita la 29an de julio 2017.</ref> Dume Ladd profitis sian popularecon por sia muzika kariero, kaj ekzemple ludis por la Nacia Himno en la 14-a [[Super Bowl]] en januaro 1980, kaj publikigis tri albumojn, atingante diversajn agnoskojn.<ref>[http://popdose.com/lost-in-the-70s-cheryl-ladd-think-it-over/ "Lost in the '70s: Cheryl Ladd, "Think It Over"".] Popdose, la 12-an de februaro 2009.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Seksosimbolo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.cherylladd.com/ Official site] * {{IMDb name|1440|Cheryl Ladd}} * {{IBDB nomo}} * [http://www.charliesangels.com Retejo de ''Charlie's Angels''] * [https://web.archive.org/web/20140810033217/http://www.news-sentinel.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20140707%2FENT%2F140709804%2F Interview on role in 1983 Grace Kelly movie, July 7, 2014, Ft. Wayne News-Sentinel] * [http://www.christianfilmdatabase.com/review/the-perfect-wave/ The Perfect Wave] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170205235735/http://www.christianfilmdatabase.com/review/the-perfect-wave/ |date=2017-02-05 }} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Ladd, Cheryl}} [[Kategorio:Usonaj aktoroj]] [[Kategorio:Usonaj kantistoj]] m4t0mcx502crdt3ntsbdemwt7ie1959 9369104 9369101 2026-05-09T08:56:10Z ThomasPusch 1869 9369104 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro}} '''Cheryl LADD''' (denaske Cheryl Jean Stoppelmoor; n. la 12-an de julio [[1951]]) estas usona [[aktorino]], [[kantistino]] kaj verkistino ĉefe konata pro sia rolo kiel Kris Munroe en la [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' de [[ABC]], al kies aktoraro ŝi aliĝis en ĝia dua sezono en 1977 por anstataŭi [[Farrah Fawcett-Majors]]. Ladd restis en la serio ĝis ĝia finigo en 1981. Kinroloj ŝiaj estis en filmoj ''Purple Hearts'' (1984), ''Millennium'' (1989), ''Poison Ivy'' (1992), ''Permanent Midnight'' (1998), kaj ''Unforgettable'' (2017). == Kariero == Ŝi ekkarieris en [[Holivudo]] por muziko de animacio kaj roloj en reklamaĵoj kaj epizoda televido, inklude gataperojn en programoj kiel ''The Rookies'', ''[[The Partridge Family]]'', ''Police Woman'', ''[[The Muppet Show]]'', ''Search'' kaj ''[[Happy Days]]''.<ref>de Arakal, Byron (Oktobro 1981). [https://books.google.es/books?id=XxYEAAAAMBAJ&pg=PA19&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false "Cheryl".] Orange Coast Magazine. Emmis Communications. pp. 19–24. Alirita la 29-an de julio 2017.</ref> [[Dosiero:Charlies angels 1977.JPG|eta|maldekstre|230ra|Ladd (meze) en ''[[Charlie's Angels]]'', denove blondulino (supozita fratino de la iama rolulo) inter du brunulinoj.]] Ŝi partoprenis en ''[[Charlie's Angels]]'' de 1977 ĝis 1981, kie ŝi kunstelulis kun [[Kate Jackson]] kaj kun [[Jaclyn Smith]], anstataŭante [[Farrah Fawcett-Majors]], kiu lasis la serion por ekaktori en kino. Por fari akceptebla la transiron en la publiko, la produktoroj prezentis Ladd kiel la rolulo de juna fratino de la rolulo de Fawcett, nome Kris, kio tuj faris ŝin parto de la "Angels family". En sekvaj jaroj, tiu praktiko anstataŭi "Angels" iĝis ofta; tamen Ladd restis parto de la ĉefa aktoraro dum kvar sezonoj en la serio ĝis ĝia finigo en Junio 1981.<ref>Mansour, David (2011). [https://books.google.es/books?id=7GN0E_diWbAC&pg=PA79&redir_esc=y From Abba to Zoom: A Pop Culture Encyclopedia of the Late 20th Century.] Andrews McMeel Publishing. p. 79. ISBN 9780740793073. Alirita la 29an de julio 2017.</ref> Dume Ladd profitis sian popularecon por sia muzika kariero, kaj ekzemple ludis por la Nacia Himno en la 14-a [[Super Bowl]] en januaro 1980, kaj publikigis tri albumojn, atingante diversajn agnoskojn.<ref>[http://popdose.com/lost-in-the-70s-cheryl-ladd-think-it-over/ "Lost in the '70s: Cheryl Ladd, "Think It Over"".] Popdose, la 12-an de februaro 2009.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Seksosimbolo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.cherylladd.com/ Official site] * {{IMDb name|1440|Cheryl Ladd}} * {{IBDB nomo}} * [http://www.charliesangels.com Retejo de ''Charlie's Angels''] * [https://web.archive.org/web/20140810033217/http://www.news-sentinel.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20140707%2FENT%2F140709804%2F Interview on role in 1983 Grace Kelly movie, July 7, 2014, Ft. Wayne News-Sentinel] * [http://www.christianfilmdatabase.com/review/the-perfect-wave/ The Perfect Wave] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170205235735/http://www.christianfilmdatabase.com/review/the-perfect-wave/ |date=2017-02-05 }} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Ladd, Cheryl}} [[Kategorio:Usonaj aktoroj]] [[Kategorio:Usonaj kantistoj]] kkmwrfwhrev729c93a4151qna9mv8yw 9369109 9369104 2026-05-09T09:02:06Z ThomasPusch 1869 9369109 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro}} '''Cheryl LADD''' (prononco laŭ [[sistemo IFA]] {{IFA|ʃˈɛɹə͡l lˈɛd}}, denaske Cheryl Jean Stoppelmoor; n. la 12-an de julio [[1951]]) estas usona [[aktorino]], [[kantistino]] kaj verkistino ĉefe konata pro sia rolo kiel Kris Munroe en la [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' de [[ABC]], al kies aktoraro ŝi aliĝis en ĝia dua sezono en 1977 por anstataŭi [[Farrah Fawcett-Majors]]. Ladd restis en la serio ĝis ĝia finigo en 1981. Kinroloj ŝiaj estis en filmoj ''Purple Hearts'' (1984), ''Millennium'' (1989), ''Poison Ivy'' (1992), ''Permanent Midnight'' (1998), kaj ''Unforgettable'' (2017). == Kariero == Ŝi ekkarieris en [[Holivudo]] por muziko de animacio kaj roloj en reklamaĵoj kaj epizoda televido, inklude gataperojn en programoj kiel ''The Rookies'', ''[[The Partridge Family]]'', ''Police Woman'', ''[[The Muppet Show]]'', ''Search'' kaj ''[[Happy Days]]''.<ref>de Arakal, Byron (Oktobro 1981). [https://books.google.es/books?id=XxYEAAAAMBAJ&pg=PA19&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false "Cheryl".] Orange Coast Magazine. Emmis Communications. pp. 19–24. Alirita la 29-an de julio 2017.</ref> [[Dosiero:Charlies angels 1977.JPG|eta|maldekstre|230ra|Ladd (meze) en ''[[Charlie's Angels]]'', denove blondulino (supozita fratino de la iama rolulo) inter du brunulinoj.]] Ŝi partoprenis en ''[[Charlie's Angels]]'' de 1977 ĝis 1981, kie ŝi kunstelulis kun [[Kate Jackson]] kaj kun [[Jaclyn Smith]], anstataŭante [[Farrah Fawcett-Majors]], kiu lasis la serion por ekaktori en kino. Por fari akceptebla la transiron en la publiko, la produktoroj prezentis Ladd kiel la rolulo de juna fratino de la rolulo de Fawcett, nome Kris, kio tuj faris ŝin parto de la "Angels family". En sekvaj jaroj, tiu praktiko anstataŭi "Angels" iĝis ofta; tamen Ladd restis parto de la ĉefa aktoraro dum kvar sezonoj en la serio ĝis ĝia finigo en Junio 1981.<ref>Mansour, David (2011). [https://books.google.es/books?id=7GN0E_diWbAC&pg=PA79&redir_esc=y From Abba to Zoom: A Pop Culture Encyclopedia of the Late 20th Century.] Andrews McMeel Publishing. p. 79. ISBN 9780740793073. Alirita la 29an de julio 2017.</ref> Dume Ladd profitis sian popularecon por sia muzika kariero, kaj ekzemple ludis por la Nacia Himno en la 14-a [[Super Bowl]] en januaro 1980, kaj publikigis tri albumojn, atingante diversajn agnoskojn.<ref>[http://popdose.com/lost-in-the-70s-cheryl-ladd-think-it-over/ "Lost in the '70s: Cheryl Ladd, "Think It Over"".] Popdose, la 12-an de februaro 2009.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Seksosimbolo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.cherylladd.com/ Official site] * {{IMDb name|1440|Cheryl Ladd}} * {{IBDB nomo}} * [http://www.charliesangels.com Retejo de ''Charlie's Angels''] * [https://web.archive.org/web/20140810033217/http://www.news-sentinel.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20140707%2FENT%2F140709804%2F Interview on role in 1983 Grace Kelly movie, July 7, 2014, Ft. Wayne News-Sentinel] * [http://www.christianfilmdatabase.com/review/the-perfect-wave/ The Perfect Wave] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170205235735/http://www.christianfilmdatabase.com/review/the-perfect-wave/ |date=2017-02-05 }} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Ladd, Cheryl}} [[Kategorio:Usonaj aktoroj]] [[Kategorio:Usonaj kantistoj]] eeqfd84vvr6y8ojq5jd56j201l5nlz7 9369110 9369109 2026-05-09T09:02:35Z ThomasPusch 1869 9369110 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro}} '''Cheryl LADD''' (prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|ʃˈɛɹə͡l lˈɛd}}], denaske Cheryl Jean Stoppelmoor; n. la 12-an de julio [[1951]]) estas usona [[aktorino]], [[kantistino]] kaj verkistino ĉefe konata pro sia rolo kiel Kris Munroe en la [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' de [[ABC]], al kies aktoraro ŝi aliĝis en ĝia dua sezono en 1977 por anstataŭi [[Farrah Fawcett-Majors]]. Ladd restis en la serio ĝis ĝia finigo en 1981. Kinroloj ŝiaj estis en filmoj ''Purple Hearts'' (1984), ''Millennium'' (1989), ''Poison Ivy'' (1992), ''Permanent Midnight'' (1998), kaj ''Unforgettable'' (2017). == Kariero == Ŝi ekkarieris en [[Holivudo]] por muziko de animacio kaj roloj en reklamaĵoj kaj epizoda televido, inklude gataperojn en programoj kiel ''The Rookies'', ''[[The Partridge Family]]'', ''Police Woman'', ''[[The Muppet Show]]'', ''Search'' kaj ''[[Happy Days]]''.<ref>de Arakal, Byron (Oktobro 1981). [https://books.google.es/books?id=XxYEAAAAMBAJ&pg=PA19&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false "Cheryl".] Orange Coast Magazine. Emmis Communications. pp. 19–24. Alirita la 29-an de julio 2017.</ref> [[Dosiero:Charlies angels 1977.JPG|eta|maldekstre|230ra|Ladd (meze) en ''[[Charlie's Angels]]'', denove blondulino (supozita fratino de la iama rolulo) inter du brunulinoj.]] Ŝi partoprenis en ''[[Charlie's Angels]]'' de 1977 ĝis 1981, kie ŝi kunstelulis kun [[Kate Jackson]] kaj kun [[Jaclyn Smith]], anstataŭante [[Farrah Fawcett-Majors]], kiu lasis la serion por ekaktori en kino. Por fari akceptebla la transiron en la publiko, la produktoroj prezentis Ladd kiel la rolulo de juna fratino de la rolulo de Fawcett, nome Kris, kio tuj faris ŝin parto de la "Angels family". En sekvaj jaroj, tiu praktiko anstataŭi "Angels" iĝis ofta; tamen Ladd restis parto de la ĉefa aktoraro dum kvar sezonoj en la serio ĝis ĝia finigo en Junio 1981.<ref>Mansour, David (2011). [https://books.google.es/books?id=7GN0E_diWbAC&pg=PA79&redir_esc=y From Abba to Zoom: A Pop Culture Encyclopedia of the Late 20th Century.] Andrews McMeel Publishing. p. 79. ISBN 9780740793073. Alirita la 29an de julio 2017.</ref> Dume Ladd profitis sian popularecon por sia muzika kariero, kaj ekzemple ludis por la Nacia Himno en la 14-a [[Super Bowl]] en januaro 1980, kaj publikigis tri albumojn, atingante diversajn agnoskojn.<ref>[http://popdose.com/lost-in-the-70s-cheryl-ladd-think-it-over/ "Lost in the '70s: Cheryl Ladd, "Think It Over"".] Popdose, la 12-an de februaro 2009.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Seksosimbolo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.cherylladd.com/ Official site] * {{IMDb name|1440|Cheryl Ladd}} * {{IBDB nomo}} * [http://www.charliesangels.com Retejo de ''Charlie's Angels''] * [https://web.archive.org/web/20140810033217/http://www.news-sentinel.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20140707%2FENT%2F140709804%2F Interview on role in 1983 Grace Kelly movie, July 7, 2014, Ft. Wayne News-Sentinel] * [http://www.christianfilmdatabase.com/review/the-perfect-wave/ The Perfect Wave] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170205235735/http://www.christianfilmdatabase.com/review/the-perfect-wave/ |date=2017-02-05 }} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Ladd, Cheryl}} [[Kategorio:Usonaj aktoroj]] [[Kategorio:Usonaj kantistoj]] gswtyfytm0krzc4xyj9pkeatsp0brj4 9369115 9369110 2026-05-09T09:06:47Z ThomasPusch 1869 9369115 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro}} '''Cheryl LADD''' (prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|ʃˈɛɹə͡l lˈɛd}}], denaske Cheryl Jean Stoppelmoor; n. la 12-an de julio [[1951]] en Juron, [[kantono Beadle]], [[Sud-Dakoto]], do nun {{aĝo|1951|7|12}}-jaraĝa) estas usona [[aktorino]], [[kantistino]] kaj verkistino ĉefe konata pro sia rolo kiel Kris Munroe en la [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' de [[ABC]], al kies aktoraro ŝi aliĝis en ĝia dua sezono en 1977 por anstataŭi [[Farrah Fawcett-Majors]]. Ladd restis en la serio ĝis ĝia finigo en 1981. Kinroloj ŝiaj estis en filmoj ''Purple Hearts'' (1984), ''Millennium'' (1989), ''Poison Ivy'' (1992), ''Permanent Midnight'' (1998), kaj ''Unforgettable'' (2017). == Kariero == Ŝi ekkarieris en [[Holivudo]] por muziko de animacio kaj roloj en reklamaĵoj kaj epizoda televido, inklude gataperojn en programoj kiel ''The Rookies'', ''[[The Partridge Family]]'', ''Police Woman'', ''[[The Muppet Show]]'', ''Search'' kaj ''[[Happy Days]]''.<ref>de Arakal, Byron (Oktobro 1981). [https://books.google.es/books?id=XxYEAAAAMBAJ&pg=PA19&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false "Cheryl".] Orange Coast Magazine. Emmis Communications. pp. 19–24. Alirita la 29-an de julio 2017.</ref> [[Dosiero:Charlies angels 1977.JPG|eta|maldekstre|230ra|Ladd (meze) en ''[[Charlie's Angels]]'', denove blondulino (supozita fratino de la iama rolulo) inter du brunulinoj.]] Ŝi partoprenis en ''[[Charlie's Angels]]'' de 1977 ĝis 1981, kie ŝi kunstelulis kun [[Kate Jackson]] kaj kun [[Jaclyn Smith]], anstataŭante [[Farrah Fawcett-Majors]], kiu lasis la serion por ekaktori en kino. Por fari akceptebla la transiron en la publiko, la produktoroj prezentis Ladd kiel la rolulo de juna fratino de la rolulo de Fawcett, nome Kris, kio tuj faris ŝin parto de la "Angels family". En sekvaj jaroj, tiu praktiko anstataŭi "Angels" iĝis ofta; tamen Ladd restis parto de la ĉefa aktoraro dum kvar sezonoj en la serio ĝis ĝia finigo en Junio 1981.<ref>Mansour, David (2011). [https://books.google.es/books?id=7GN0E_diWbAC&pg=PA79&redir_esc=y From Abba to Zoom: A Pop Culture Encyclopedia of the Late 20th Century.] Andrews McMeel Publishing. p. 79. ISBN 9780740793073. Alirita la 29an de julio 2017.</ref> Dume Ladd profitis sian popularecon por sia muzika kariero, kaj ekzemple ludis por la Nacia Himno en la 14-a [[Super Bowl]] en januaro 1980, kaj publikigis tri albumojn, atingante diversajn agnoskojn.<ref>[http://popdose.com/lost-in-the-70s-cheryl-ladd-think-it-over/ "Lost in the '70s: Cheryl Ladd, "Think It Over"".] Popdose, la 12-an de februaro 2009.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Seksosimbolo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.cherylladd.com/ Official site] * {{IMDb name|1440|Cheryl Ladd}} * {{IBDB nomo}} * [http://www.charliesangels.com Retejo de ''Charlie's Angels''] * [https://web.archive.org/web/20140810033217/http://www.news-sentinel.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20140707%2FENT%2F140709804%2F Interview on role in 1983 Grace Kelly movie, July 7, 2014, Ft. Wayne News-Sentinel] * [http://www.christianfilmdatabase.com/review/the-perfect-wave/ The Perfect Wave] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170205235735/http://www.christianfilmdatabase.com/review/the-perfect-wave/ |date=2017-02-05 }} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Ladd, Cheryl}} [[Kategorio:Usonaj aktoroj]] [[Kategorio:Usonaj kantistoj]] qip9ry31pneloqblrjglwc12yqun1pk 9369117 9369115 2026-05-09T09:07:54Z ThomasPusch 1869 9369117 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro}} '''Cheryl LADD''' (prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|ʃˈɛɹə͡l lˈɛd}}], denaske Cheryl Jean Stoppelmoor; n. la 12-an de julio [[1951]] en Huron, kantono Beadle, [[Sud-Dakoto]], do nun {{aĝo|1951|7|12}}-jaraĝa) estas usona [[aktorino]], [[kantistino]] kaj verkistino ĉefe konata pro sia rolo kiel Kris Munroe en la [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' de [[ABC]], al kies aktoraro ŝi aliĝis en ĝia dua sezono en 1977 por anstataŭi [[Farrah Fawcett-Majors]]. Ladd restis en la serio ĝis ĝia finigo en 1981. Kinroloj ŝiaj estis en filmoj ''Purple Hearts'' (1984), ''Millennium'' (1989), ''Poison Ivy'' (1992), ''Permanent Midnight'' (1998), kaj ''Unforgettable'' (2017). == Kariero == Ŝi ekkarieris en [[Holivudo]] por muziko de animacio kaj roloj en reklamaĵoj kaj epizoda televido, inklude gataperojn en programoj kiel ''The Rookies'', ''[[The Partridge Family]]'', ''Police Woman'', ''[[The Muppet Show]]'', ''Search'' kaj ''[[Happy Days]]''.<ref>de Arakal, Byron (Oktobro 1981). [https://books.google.es/books?id=XxYEAAAAMBAJ&pg=PA19&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false "Cheryl".] Orange Coast Magazine. Emmis Communications. pp. 19–24. Alirita la 29-an de julio 2017.</ref> [[Dosiero:Charlies angels 1977.JPG|eta|maldekstre|230ra|Ladd (meze) en ''[[Charlie's Angels]]'', denove blondulino (supozita fratino de la iama rolulo) inter du brunulinoj.]] Ŝi partoprenis en ''[[Charlie's Angels]]'' de 1977 ĝis 1981, kie ŝi kunstelulis kun [[Kate Jackson]] kaj kun [[Jaclyn Smith]], anstataŭante [[Farrah Fawcett-Majors]], kiu lasis la serion por ekaktori en kino. Por fari akceptebla la transiron en la publiko, la produktoroj prezentis Ladd kiel la rolulo de juna fratino de la rolulo de Fawcett, nome Kris, kio tuj faris ŝin parto de la "Angels family". En sekvaj jaroj, tiu praktiko anstataŭi "Angels" iĝis ofta; tamen Ladd restis parto de la ĉefa aktoraro dum kvar sezonoj en la serio ĝis ĝia finigo en Junio 1981.<ref>Mansour, David (2011). [https://books.google.es/books?id=7GN0E_diWbAC&pg=PA79&redir_esc=y From Abba to Zoom: A Pop Culture Encyclopedia of the Late 20th Century.] Andrews McMeel Publishing. p. 79. ISBN 9780740793073. Alirita la 29an de julio 2017.</ref> Dume Ladd profitis sian popularecon por sia muzika kariero, kaj ekzemple ludis por la Nacia Himno en la 14-a [[Super Bowl]] en januaro 1980, kaj publikigis tri albumojn, atingante diversajn agnoskojn.<ref>[http://popdose.com/lost-in-the-70s-cheryl-ladd-think-it-over/ "Lost in the '70s: Cheryl Ladd, "Think It Over"".] Popdose, la 12-an de februaro 2009.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Seksosimbolo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.cherylladd.com/ Official site] * {{IMDb name|1440|Cheryl Ladd}} * {{IBDB nomo}} * [http://www.charliesangels.com Retejo de ''Charlie's Angels''] * [https://web.archive.org/web/20140810033217/http://www.news-sentinel.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20140707%2FENT%2F140709804%2F Interview on role in 1983 Grace Kelly movie, July 7, 2014, Ft. Wayne News-Sentinel] * [http://www.christianfilmdatabase.com/review/the-perfect-wave/ The Perfect Wave] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170205235735/http://www.christianfilmdatabase.com/review/the-perfect-wave/ |date=2017-02-05 }} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Ladd, Cheryl}} [[Kategorio:Usonaj aktoroj]] [[Kategorio:Usonaj kantistoj]] 4gko77mxho97ih9syapdxoczo12zgdu 0 816679 9368823 9283512 2026-05-08T12:14:37Z Sj1mor 12103 9368823 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Jella Lepman''' (la [[15-a de majo|15-an‏ de majo]] [[1891]] - la [[4-a de oktobro|4-an de oktobro]] [[1970]]) estis germana [[ĵurnalistino]], [[verkistino]] kaj [[tradukistino]] de juda deveno, kiu fondis la [[Internacia Junulara Biblioteko|Internacian Junularan Bibliotekon]] en [[Munkeno]]. == Vivo == Jella Lepman naskiĝis en [[Stutgarto]], [[Germanio]], kaj estis la plej aĝa de tri filinoj de la riĉa [[Tekstilo|teksa]] industriulo Joseph Lehman (1853-1911) kaj lia edzino Flora née Lauchheimer ([[1867|1867-1940]]). Ŝiaj gepatroj apartenis al la fluo de [[Reformisma Judismo|Reformjudismo]] (progresema [[Liberala judismo]]). Ŝia kuzo estis la filozofo [[Max Horkheimer]]. De sia junaĝo ŝi aktivis en sociaj projektoj. En la aĝo de 17 jaroj ŝi fondis la "Internacian Legejon" por la infanoj de la eksterlandaj laboristoj en la cigaredfabriko Waldorf-Astoria {{Refn|Anna Becchi, Libereas}} (la unua [[Valdorfa pedagogio|antropozofia lernejo]] estis establita en tiu ĉi fabriko en 1919).<ref>[http://folioj.de/valdorfa%20pedagogio/ artikolo "De kie venas la nomo Valdorfo?"] kun mencio pri la unua [[valdorfa lernejo]] en la fabriko Waldorf-Astoria en 1919] ({{eo}})</ref> Post kompletigado de siaj studoj ĉe la [https://www.koenigin-katharina-stift.de/ mezlernejo ''Königin-Katharina-Stift''] en Stutgarto, ŝi pasigis proksimume jaron en [[loĝlernejo]] en [[Svislando]] por studi [[Franca lingvo|la francan]]. Post sia reveno al Stutgarto, ŝi geedziĝis kun Gustav Horace Lepman ([[1877]] - [[1922]]), la filo de germandevena usonano. La paro havis du infanojn: Anna-Marie, naskita en [[1918]], kaj Gunter, naskita en [[1921]]. Gustav Lepman batalis en la [[Unua Mondmilito]] kiel germana oficiro ĉe la [[Okcidenta Fronto (Unua Mondmilito)|fronto]] en [[Francio]], sed pro sia vundiĝo li iĝis handikapita kaj mortis pro [[koratako]] en 1922 <ref>Anna Becchi, [http://libreas.eu/ausgabe25/05becchi/ Jella Lepman: fondinto de la internacia junulara biblioteko], Libereas (germane)</ref>. Post la morto de ŝia edzo, Jella Lepman estis nomumita redaktisto de la ĉiutaga gazeto ''Stuttgarter Neues Tagblatt'' kaj estis la unua virino en tiu pozicio. Ŝi verkis artikolojn pri socipolitikaj temoj kaj iniciatis, en [[1927]], la publikigon de aldono nomita {{lang-de|Die Frau in Haus, Beruf und Gesellschaft}} (la virino en la domo, profesio kaj komerco). Samtempe, en 1927, ŝi publikigis sian unuan infanlibron {{lang-de|Der verschlafene Sonntag}} ("La dormema dimanĉo"), kaj en 1929 la infanteatraĵon {{lang-de|Der singende Pfennig}} ("La kantanta [[pfenigo]]"). Ŝi estis aktiva en la Germana Demokrata Partio (DDP) kie ŝi iĝis la gvidanto de regiona virina grupo. En [[1929]] ŝi konkursis (kune kun [[Theodor Heuss]]), malsukcese, en baloto al la Germana [[Federacia Parlamento (Germanio)|Reichstag]]. Kiam la [[Naziismo|nazioj]] ekregis en [[1933]], Jella Lepman perdis sian permanentan laboron pro ŝia judeco. Ĝis [[1935]] ŝi daŭre estis dungita kiel sendependa kunlaboristo en la gazeto. En [[1936]] ŝi elmigris kun siaj infanoj tra [[Florenco]] al [[Anglio]]. Tie ŝi ricevis britan civitanecon kaj vivis en la [[Londono|londona]] [[antaŭurbo]] de [[Hampstead (Londono)|Hampstead Garden]], en domo disponigita al ŝi fare de amikoj. Ŝi estis dungita en provizoraj skriblaboroj kiuj inkluzivis, inter aliaj agadoj, redaktado de artikoloj de la [[Aŭstrio|aŭstra]] [[dramaturgo]] [[Arthur Schnitzler]], por la [[Universitato de Kembriĝo]], laboris kiel konsultinto por BBC pri aferoj rilataj al junularo, laboro ĉe la brita ministerio pri eksteraj aferoj kaj redaktis germanan lernolibron por lernejoj. Poste ŝi laboris ĉe la [[usonanoj|usona]] [[radiostacio|elsendostacio]] en [[Eŭropo]] ([[:en:American_Broadcasting_Station_in_Europe|ABSIE]]) <ref>Egon Laesen, Ponto de infanlibroj, ''AJR Information'' , 1970, p. 6</ref>. En [[1943]] ŝi eldonis la libron "Virinoj en Nazia Germanio" sub la [[plumnomo]] Catherine Thomas <ref>Resumo de la enhavo de la libro en la artikolo [http://soe.unc.edu/hoh/file.php?id=ContextualEssay.pdf Women at the Front in Dua Mondmilito]{{404|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} de Lisa Miller Lohr</ref>. Post la fino de la Dua Mondmilito, en oktobro [[1945]], ŝi revenis al Germanio, al [[Frankfurto ĉe Majno]]. Komence ŝi vivis en [[Bad Homburg]] kie ŝi funkciis kiel konsultisto en temoj ligitaj al virinoj kaj juneco ĉe la stabejo de la usona armeo. Ŝia laboro en la usona okupadzono en Germanio temigis la efektivigon de programoj por la reedukado de la germana junularo koruptita fare de la [[Nazia Germanio|nazireĝimo]]. Lepman distribuis plurmiloj da ekzemplerojn de la germana traduko de la verko ''[[La Rakonto de Ferdinand]]'' inter infanoj de [[Berlino]]. Post tio, en [[1946]], ŝi estis translokigita al [[Munkeno]] kaj nomumita vicredaktoro de ĉiutaga gazeto nome de la usonaj aŭtoritatoj, kiu multe okupiĝis pri prezentado de la [[Demokratio|demokratiaj]] valoroj de Usono al la germana legantaro. En [[1949]] ŝi fondis la [[Internacia Junulara Biblioteko|Internacian Junulara Bibliotekon]] (IJB), kiu estas bazita en [[Munkeno]], kaj gvidis ĝin ĝis sia emeritiĝo en [[1957]]. Fine de siaj vivo ŝi vivis en Zuriko kie ŝi mortis en [[1970]] kaj estis entombigita. == Vizio == Partoprenante la klopodon restarigi Germanion, ŝi formulis sian vizion por doni al infanoj kaj junularoj esperon pri bona estonteco per libroj. Ŝi temigis kultivado de infana kaj junulara literaturo kiel rimedo de edukado por malfermiteco, [[toleremo]] kaj [[Pacismo|ne-batalo]]. En [[1946]], helpe de donacoj de eldonejoj tra la mondo, ŝi organizis la unuan internacian ekspozicion de infana kaj junulara literaturo. La ekspozicio okazis en [[Munkeno]], en la artgalerio ''Haus der Kunst''. La libroj prezentitaj en tiu ĉi ekspozicio estis poste utiligitaj, en [[1949]], kiel la komenca kolekto de la Internacia Junulara Biblioteko, kiu nombris proksimume 8 000 volumojn je ĝia malfermo. Dank'al la multaj klopodoj de Jella Lepman, la biblioteko ricevis helpon de [[Eleanor Roosevelt]] kaj internacian financadon de [[Unesko]] kaj la [[fondaĵo Rockefeller]]. Antaŭ la malfermo de la biblioteko, Jella Lepman proponis al verkisto [[Erich Kästner]] la ideon verki la libron "Die Konferenz der Tiere" ([[La konferenco de la bestoj]]) en kiu la bestoj de la arbaro devigas la homaron ĉesigi militojn. En [[1952]], Jella Lepman iniciatis konferencon en Munkeno, kun la partopreno de verkistoj, eldonistoj, instruistoj kaj filozofoj, por antaŭenigi komprenon inter popoloj per porinfana literaturo. Ĉe la fino de la konferenco, komisiono estis nomumita kiu en [[1953]] establis la organizon " [http://www.ibby.org/ Internacia Estraro pri Libroj por Junuloj - IBBY] " kiu estis registrita, kaj daŭre funkcias, kiel [[neprofitocela organizo]] en [[Bazelo]], Svislando. Inter la fondintoj de la organizaĵo estis la verkistoj Erich Kästner kaj [[Astrid Lindgren]]. Jella Lepman verkis vaste pri la celoj de la organizo en sia aŭtobiografia libro "Die Kinderbuchbrücke" (La Infanlibro-Ponto) publikigita en [[1964]]. En [[1956]], Jella Lepman estis inter la iniciatintoj de la "[[Premio Andersen]]" <ref>[http://www.ibby.org/awards-activities/awards/hans-christian-andersen-awards/ Premioj Hans Christian Andersen: oficiala retejo de IBBY] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210413213158/https://www.ibby.org/awards-activities/awards/hans-christian-andersen-awards |date=2021-04-13 }}, www.ibby.org</ref>, la plej grava premio en la mondo por junaj verkistoj, aljuĝita fare de la organizaĵo IBBY. Jella Lepman verkis multajn infanlibrojn, kolektojn de infanrakontoj kaj grandan kolekton de lulkantoj kiujn ŝi kolektis dum multaj jaroj. Komencante en 1991, por marki ĝian 100-an naskiĝdatrevenon, la IBBY aljuĝas la [http://www.ibby.org/about/jella-lepman-medal/?L=0 Jella Lepman-Medalon] al eminentaj aktivuloj en la organizaĵo. == Verkaro == * ''Der verschlafene Sonntag'', ilustrita per Hermann Gradl, eldonejo W. Hädecke, Stuttgart, 1927; faksimila eldono: eldonejo Bröstler, Marktheidenfeld, 1992. {{ISBN|978-3-927439-11-5}} * ''Das Geheimnis vom Kuckuckshof – Eine Detektivgeschichte aus dem Schwarzwald'' Unua eldono Londono, John Murray, Londono, 1942. * ''Wer ist Lux? Eine Detektivgeschichte für die Jugend'', ilustrita per Paul Flora, eldonejo Ensslin & Laiblin, Reutlingen, 1950. * ''Die Katze mit der Brille – Die schönsten Gutenachtgeschichten'', kolektitaj per Jella Lepman, eldonita per Hansjörg Schmitthenner, ilustrita per Regina Ackermann-Ophüls. Europa-Verlag, Zürich, volumo 1, 1951; volumo 2, 1959. Reprinted Zeitverlag Bucerius, Hamburgo, 2006. {{ISBN|978-3-938899-02-1}} * ''Der verhaftete Papagei: die schönsten Gute Nacht Geschichten: neueste Folge'', eldonita per Hansjörg Schmitthenner, ilustrita per Jutta Kirsch-Korn, eldonejo Ullstein, Berlino, 1963. {{ISBN|978-3-548-12534-3}} * ''Die Kinderbuchbrücke'', eldonejo [[S. Fischer Verlag]], Frankfurto, 1964. ** ''A Bridge of Children's Books'', tradukita per Edith McCormick, endonduko per J.E. Morpurgo. Leicester: Brockhampton Press, Leicester; American Library Association, Novjorko 1969. {{ISBN|0-340-03205-7}} ** ''A Bridge of Children's Books'', tradukita per Edith McCormick, endonduko per Mary Robinson. The O'Brien Press, Dublin, 2002, {{ISBN|0-86278-783-1}} ** ''子どもの本は世界の架け橋 Kodomonohon wa sekai no kakehashi'' ("Infanlibroj estas pontoj de la mondo"), tradukita per Morimoto Manami. Kogumaŝa, [[Tokio]], 2002. {{ISBN|978-4-7721-9037-4}} ** ''世界童书之桥 Shìjiè tóng shū zhī qiáo'' ("La ponto de mondaj infanlibroj"), 中国少儿出版社 ''Zhōngguó shào er chūbǎn shè'' (Ĉina Infana Eldonejo), [[Pekino]], 2006. {{ISBN|978-7-5007-8080-9}} ** ''어린이 책의 다리 eolin-i chaeg-ui dali'' ("Ponto de infanlibroj"), tradukita per Sun-Ah Kang, Nami Books, [[Seulo]], 2015. {{ISBN|978-89-966836-6-7}} ** ''Un ponte di libri'', cura e traduzione di Anna Patrucco Becchi. [[Romo]]: Sinnos, 2018. {{ISBN|978-88-7609-393-7}} ** ''Un Puente de Libros Infantiles'', [[Vigo]]: eldonejo Creotz, 2017. {{ISBN|978-84-941473-8-8}} ** ''La strada di Jella: prima fermata Monaco'' ("La strato de Jella: unua halto Munkeno"), traduzione dall'inglese di Ilaria Piperno. Romo: Sinnos, 2009. {{ISBN|978-88-7609-137-7}} * ''Kinder sehen unsere Welt – Texte und Zeichnungen aus 35 Ländern'' ("Infanoj vidas nian mondon - tekstoj kaj desegnaĵoj el 35 landoj"), kolektitaj kaj eldonitaj per Jella Lepman. Ullstein, 1971. {{ISBN|978-3-550-07766-1}} ** ''Come i bambini vedono il mondo'', tradukita per Amina Pandolfi. [[Milano]]: eldonejo Garzanti, 1972. ** ''How children see our world: words and pictures from thirty-five countries'', tradukita per Heide Dugall, enpaĝigita per Dietmar Meyer kaj Frank Curcio. Avon Books, Novjorko, 1975. {{ISBN|978-0-380-00529-1}} == Fontoj == * Kathy Stinson. ''The Lady with the Books: A Story Inspired by the Remarkable Work of Jella Lepman''. Illus. by Marie Lafrance. Kids Can Press (2020). (Canada) * Sydelle Pearl, ilustrita per Danlyn Iantorno, ''Books for Children of the World: The Story of Jella Lepman''. Pelican Publishing, 2007.<ref>{{cite web|url=https://www.jewishbookcouncil.org/book/books-for-children-of-the-world-the-story-of-jella-lepman|title=Books for Children of the World: The Story of Jella Lepman|last=Pearl|first=Sydelle|website=Jewish Book Council|access-date=5-a de junio 2022}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Bona-nokta rakonto]] {{-}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lepman, Jella}} [[Kategorio:Germanaj porinfanaj verkistoj]] 40qol0vg0w1ikw3wal2urnln7k85yxe 9368824 9368823 2026-05-08T12:15:02Z Sj1mor 12103 9368824 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Jella Lepman''' (la [[15-a de majo|15-an‏ de majo]] [[1891]] - la [[4-a de oktobro|4-an de oktobro]] [[1970]]) estis germana [[ĵurnalistino]], [[verkistino]] kaj [[tradukistino]] de juda deveno, kiu fondis la [[Internacia Junulara Biblioteko|Internacian Junularan Bibliotekon]] en [[Munkeno]]. == Vivo == Jella Lepman naskiĝis en [[Stutgarto]], [[Germanio]], kaj estis la plej aĝa de tri filinoj de la riĉa [[Tekstilo|teksa]] industriulo Joseph Lehman (1853-1911) kaj lia edzino Flora née Lauchheimer ([[1867|1867-1940]]). Ŝiaj gepatroj apartenis al la fluo de [[Reformisma Judismo|Reformjudismo]] ([[Progresismo|progresema]] [[Liberala Judismo]]). Ŝia kuzo estis la filozofo [[Max Horkheimer]]. De sia junaĝo ŝi aktivis en sociaj projektoj. En la aĝo de 17 jaroj ŝi fondis la "Internacian Legejon" por la infanoj de la eksterlandaj laboristoj en la cigaredfabriko Waldorf-Astoria {{Refn|Anna Becchi, Libereas}} (la unua [[Valdorfa pedagogio|antropozofia lernejo]] estis establita en tiu ĉi fabriko en 1919).<ref>[http://folioj.de/valdorfa%20pedagogio/ artikolo "De kie venas la nomo Valdorfo?"] kun mencio pri la unua [[valdorfa lernejo]] en la fabriko Waldorf-Astoria en 1919] ({{eo}})</ref> Post kompletigado de siaj studoj ĉe la [https://www.koenigin-katharina-stift.de/ mezlernejo ''Königin-Katharina-Stift''] en Stutgarto, ŝi pasigis proksimume jaron en [[loĝlernejo]] en [[Svislando]] por studi [[Franca lingvo|la francan]]. Post sia reveno al Stutgarto, ŝi geedziĝis kun Gustav Horace Lepman ([[1877]] - [[1922]]), la filo de germandevena usonano. La paro havis du infanojn: Anna-Marie, naskita en [[1918]], kaj Gunter, naskita en [[1921]]. Gustav Lepman batalis en la [[Unua Mondmilito]] kiel germana oficiro ĉe la [[Okcidenta Fronto (Unua Mondmilito)|fronto]] en [[Francio]], sed pro sia vundiĝo li iĝis handikapita kaj mortis pro [[koratako]] en 1922 <ref>Anna Becchi, [http://libreas.eu/ausgabe25/05becchi/ Jella Lepman: fondinto de la internacia junulara biblioteko], Libereas (germane)</ref>. Post la morto de ŝia edzo, Jella Lepman estis nomumita redaktisto de la ĉiutaga gazeto ''Stuttgarter Neues Tagblatt'' kaj estis la unua virino en tiu pozicio. Ŝi verkis artikolojn pri socipolitikaj temoj kaj iniciatis, en [[1927]], la publikigon de aldono nomita {{lang-de|Die Frau in Haus, Beruf und Gesellschaft}} (la virino en la domo, profesio kaj komerco). Samtempe, en 1927, ŝi publikigis sian unuan infanlibron {{lang-de|Der verschlafene Sonntag}} ("La dormema dimanĉo"), kaj en 1929 la infanteatraĵon {{lang-de|Der singende Pfennig}} ("La kantanta [[pfenigo]]"). Ŝi estis aktiva en la Germana Demokrata Partio (DDP) kie ŝi iĝis la gvidanto de regiona virina grupo. En [[1929]] ŝi konkursis (kune kun [[Theodor Heuss]]), malsukcese, en baloto al la Germana [[Federacia Parlamento (Germanio)|Reichstag]]. Kiam la [[Naziismo|nazioj]] ekregis en [[1933]], Jella Lepman perdis sian permanentan laboron pro ŝia judeco. Ĝis [[1935]] ŝi daŭre estis dungita kiel sendependa kunlaboristo en la gazeto. En [[1936]] ŝi elmigris kun siaj infanoj tra [[Florenco]] al [[Anglio]]. Tie ŝi ricevis britan civitanecon kaj vivis en la [[Londono|londona]] [[antaŭurbo]] de [[Hampstead (Londono)|Hampstead Garden]], en domo disponigita al ŝi fare de amikoj. Ŝi estis dungita en provizoraj skriblaboroj kiuj inkluzivis, inter aliaj agadoj, redaktado de artikoloj de la [[Aŭstrio|aŭstra]] [[dramaturgo]] [[Arthur Schnitzler]], por la [[Universitato de Kembriĝo]], laboris kiel konsultinto por BBC pri aferoj rilataj al junularo, laboro ĉe la brita ministerio pri eksteraj aferoj kaj redaktis germanan lernolibron por lernejoj. Poste ŝi laboris ĉe la [[usonanoj|usona]] [[radiostacio|elsendostacio]] en [[Eŭropo]] ([[:en:American_Broadcasting_Station_in_Europe|ABSIE]]) <ref>Egon Laesen, Ponto de infanlibroj, ''AJR Information'' , 1970, p. 6</ref>. En [[1943]] ŝi eldonis la libron "Virinoj en Nazia Germanio" sub la [[plumnomo]] Catherine Thomas <ref>Resumo de la enhavo de la libro en la artikolo [http://soe.unc.edu/hoh/file.php?id=ContextualEssay.pdf Women at the Front in Dua Mondmilito]{{404|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} de Lisa Miller Lohr</ref>. Post la fino de la Dua Mondmilito, en oktobro [[1945]], ŝi revenis al Germanio, al [[Frankfurto ĉe Majno]]. Komence ŝi vivis en [[Bad Homburg]] kie ŝi funkciis kiel konsultisto en temoj ligitaj al virinoj kaj juneco ĉe la stabejo de la usona armeo. Ŝia laboro en la usona okupadzono en Germanio temigis la efektivigon de programoj por la reedukado de la germana junularo koruptita fare de la [[Nazia Germanio|nazireĝimo]]. Lepman distribuis plurmiloj da ekzemplerojn de la germana traduko de la verko ''[[La Rakonto de Ferdinand]]'' inter infanoj de [[Berlino]]. Post tio, en [[1946]], ŝi estis translokigita al [[Munkeno]] kaj nomumita vicredaktoro de ĉiutaga gazeto nome de la usonaj aŭtoritatoj, kiu multe okupiĝis pri prezentado de la [[Demokratio|demokratiaj]] valoroj de Usono al la germana legantaro. En [[1949]] ŝi fondis la [[Internacia Junulara Biblioteko|Internacian Junulara Bibliotekon]] (IJB), kiu estas bazita en [[Munkeno]], kaj gvidis ĝin ĝis sia emeritiĝo en [[1957]]. Fine de siaj vivo ŝi vivis en Zuriko kie ŝi mortis en [[1970]] kaj estis entombigita. == Vizio == Partoprenante la klopodon restarigi Germanion, ŝi formulis sian vizion por doni al infanoj kaj junularoj esperon pri bona estonteco per libroj. Ŝi temigis kultivado de infana kaj junulara literaturo kiel rimedo de edukado por malfermiteco, [[toleremo]] kaj [[Pacismo|ne-batalo]]. En [[1946]], helpe de donacoj de eldonejoj tra la mondo, ŝi organizis la unuan internacian ekspozicion de infana kaj junulara literaturo. La ekspozicio okazis en [[Munkeno]], en la artgalerio ''Haus der Kunst''. La libroj prezentitaj en tiu ĉi ekspozicio estis poste utiligitaj, en [[1949]], kiel la komenca kolekto de la Internacia Junulara Biblioteko, kiu nombris proksimume 8 000 volumojn je ĝia malfermo. Dank'al la multaj klopodoj de Jella Lepman, la biblioteko ricevis helpon de [[Eleanor Roosevelt]] kaj internacian financadon de [[Unesko]] kaj la [[fondaĵo Rockefeller]]. Antaŭ la malfermo de la biblioteko, Jella Lepman proponis al verkisto [[Erich Kästner]] la ideon verki la libron "Die Konferenz der Tiere" ([[La konferenco de la bestoj]]) en kiu la bestoj de la arbaro devigas la homaron ĉesigi militojn. En [[1952]], Jella Lepman iniciatis konferencon en Munkeno, kun la partopreno de verkistoj, eldonistoj, instruistoj kaj filozofoj, por antaŭenigi komprenon inter popoloj per porinfana literaturo. Ĉe la fino de la konferenco, komisiono estis nomumita kiu en [[1953]] establis la organizon " [http://www.ibby.org/ Internacia Estraro pri Libroj por Junuloj - IBBY] " kiu estis registrita, kaj daŭre funkcias, kiel [[neprofitocela organizo]] en [[Bazelo]], Svislando. Inter la fondintoj de la organizaĵo estis la verkistoj Erich Kästner kaj [[Astrid Lindgren]]. Jella Lepman verkis vaste pri la celoj de la organizo en sia aŭtobiografia libro "Die Kinderbuchbrücke" (La Infanlibro-Ponto) publikigita en [[1964]]. En [[1956]], Jella Lepman estis inter la iniciatintoj de la "[[Premio Andersen]]" <ref>[http://www.ibby.org/awards-activities/awards/hans-christian-andersen-awards/ Premioj Hans Christian Andersen: oficiala retejo de IBBY] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210413213158/https://www.ibby.org/awards-activities/awards/hans-christian-andersen-awards |date=2021-04-13 }}, www.ibby.org</ref>, la plej grava premio en la mondo por junaj verkistoj, aljuĝita fare de la organizaĵo IBBY. Jella Lepman verkis multajn infanlibrojn, kolektojn de infanrakontoj kaj grandan kolekton de lulkantoj kiujn ŝi kolektis dum multaj jaroj. Komencante en 1991, por marki ĝian 100-an naskiĝdatrevenon, la IBBY aljuĝas la [http://www.ibby.org/about/jella-lepman-medal/?L=0 Jella Lepman-Medalon] al eminentaj aktivuloj en la organizaĵo. == Verkaro == * ''Der verschlafene Sonntag'', ilustrita per Hermann Gradl, eldonejo W. Hädecke, Stuttgart, 1927; faksimila eldono: eldonejo Bröstler, Marktheidenfeld, 1992. {{ISBN|978-3-927439-11-5}} * ''Das Geheimnis vom Kuckuckshof – Eine Detektivgeschichte aus dem Schwarzwald'' Unua eldono Londono, John Murray, Londono, 1942. * ''Wer ist Lux? Eine Detektivgeschichte für die Jugend'', ilustrita per Paul Flora, eldonejo Ensslin & Laiblin, Reutlingen, 1950. * ''Die Katze mit der Brille – Die schönsten Gutenachtgeschichten'', kolektitaj per Jella Lepman, eldonita per Hansjörg Schmitthenner, ilustrita per Regina Ackermann-Ophüls. Europa-Verlag, Zürich, volumo 1, 1951; volumo 2, 1959. Reprinted Zeitverlag Bucerius, Hamburgo, 2006. {{ISBN|978-3-938899-02-1}} * ''Der verhaftete Papagei: die schönsten Gute Nacht Geschichten: neueste Folge'', eldonita per Hansjörg Schmitthenner, ilustrita per Jutta Kirsch-Korn, eldonejo Ullstein, Berlino, 1963. {{ISBN|978-3-548-12534-3}} * ''Die Kinderbuchbrücke'', eldonejo [[S. Fischer Verlag]], Frankfurto, 1964. ** ''A Bridge of Children's Books'', tradukita per Edith McCormick, endonduko per J.E. Morpurgo. Leicester: Brockhampton Press, Leicester; American Library Association, Novjorko 1969. {{ISBN|0-340-03205-7}} ** ''A Bridge of Children's Books'', tradukita per Edith McCormick, endonduko per Mary Robinson. The O'Brien Press, Dublin, 2002, {{ISBN|0-86278-783-1}} ** ''子どもの本は世界の架け橋 Kodomonohon wa sekai no kakehashi'' ("Infanlibroj estas pontoj de la mondo"), tradukita per Morimoto Manami. Kogumaŝa, [[Tokio]], 2002. {{ISBN|978-4-7721-9037-4}} ** ''世界童书之桥 Shìjiè tóng shū zhī qiáo'' ("La ponto de mondaj infanlibroj"), 中国少儿出版社 ''Zhōngguó shào er chūbǎn shè'' (Ĉina Infana Eldonejo), [[Pekino]], 2006. {{ISBN|978-7-5007-8080-9}} ** ''어린이 책의 다리 eolin-i chaeg-ui dali'' ("Ponto de infanlibroj"), tradukita per Sun-Ah Kang, Nami Books, [[Seulo]], 2015. {{ISBN|978-89-966836-6-7}} ** ''Un ponte di libri'', cura e traduzione di Anna Patrucco Becchi. [[Romo]]: Sinnos, 2018. {{ISBN|978-88-7609-393-7}} ** ''Un Puente de Libros Infantiles'', [[Vigo]]: eldonejo Creotz, 2017. {{ISBN|978-84-941473-8-8}} ** ''La strada di Jella: prima fermata Monaco'' ("La strato de Jella: unua halto Munkeno"), traduzione dall'inglese di Ilaria Piperno. Romo: Sinnos, 2009. {{ISBN|978-88-7609-137-7}} * ''Kinder sehen unsere Welt – Texte und Zeichnungen aus 35 Ländern'' ("Infanoj vidas nian mondon - tekstoj kaj desegnaĵoj el 35 landoj"), kolektitaj kaj eldonitaj per Jella Lepman. Ullstein, 1971. {{ISBN|978-3-550-07766-1}} ** ''Come i bambini vedono il mondo'', tradukita per Amina Pandolfi. [[Milano]]: eldonejo Garzanti, 1972. ** ''How children see our world: words and pictures from thirty-five countries'', tradukita per Heide Dugall, enpaĝigita per Dietmar Meyer kaj Frank Curcio. Avon Books, Novjorko, 1975. {{ISBN|978-0-380-00529-1}} == Fontoj == * Kathy Stinson. ''The Lady with the Books: A Story Inspired by the Remarkable Work of Jella Lepman''. Illus. by Marie Lafrance. Kids Can Press (2020). (Canada) * Sydelle Pearl, ilustrita per Danlyn Iantorno, ''Books for Children of the World: The Story of Jella Lepman''. Pelican Publishing, 2007.<ref>{{cite web|url=https://www.jewishbookcouncil.org/book/books-for-children-of-the-world-the-story-of-jella-lepman|title=Books for Children of the World: The Story of Jella Lepman|last=Pearl|first=Sydelle|website=Jewish Book Council|access-date=5-a de junio 2022}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Bona-nokta rakonto]] {{-}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lepman, Jella}} [[Kategorio:Germanaj porinfanaj verkistoj]] ow667vqfjvn80qxox3a7xvc5eyu6lvq 0 816969 9368973 9323611 2026-05-08T22:40:28Z ThomasPusch 1869 /* Eksteraj ligiloj */ 9368973 wikitext text/x-wiki {{kursiva titolo}} {{Informkesto televida serio |Nomo = [[dosiero:13 Reasons Why.png|250ra]] |Dosiero = [[dosiero:Netflix 2016 N logo.svg|50ra]] }} '''''13 Reasons Why''''' (esperante ''13 kialoj kial'') estas usona adoleska drama [[televida serio]] farita de la amaskomunikila firmao [[Netflix]]. Ĝi ekestis surbaze de la romano ''Thirteen Reasons Why'' de 2007 fare de la usona verkisto ''Jay Asher''. La seria enhavo disvolviĝas ĉirkaŭ la gimnazia knabo Clay Jensen (Dylan Minnette) kaj la sekvo de la memmortigo de la kunstudantino Hannah Baker (Katherine Langford). Antaŭ ŝia morto, ŝi postlasas keston da sonbendoj en kiu ŝi detaligas la kialojn kial ŝi elektis fini sian vivon same kiel la homojn kiujn ŝi kredas kun-respondeca pri sia morto. Tra ĝiaj diversaj intrigoj, la spektaklo esploras kaj prezentas larĝan gamon de sociaj agoj influantaj modernan junecon. La unua serio de epizodoj (en Usono ofte nomata "sezono") estis publikigita en la filmaro de Netflix la 31-an de marto 2017. Ĝi ricevis pozitivajn recenzojn de kritikistoj kaj spektantoj, kiuj laŭdis ĝiajn temojn, emocian pezon, temon, karakteran evoluon kaj aktoradon, precipe la prezentojn de la ĉefaktoroj ''Dylan Minnette'' kaj ''Katherine Langford''. Por ŝia aktorado, Katherine Langford ricevis nomumon al la [[Premio Ora Globo]] por plej bona Aktorino en la kategorio drama televida serio Dramo. Tamen, ĝia vida bildigo de temoj kiel ekzemple memmortigo, seksa atako, ĉikanado kaj seksperforto instigis zorgojn de profesiuloj pri mensa higieno. En respondo, Netflix aldonis avertan notn en marto 2018 kiu videblas ĉe la komenco de ĉiu epizodo avertante spektantojn pri la temoj. En julio 2019, Netflix for-redaktis la memmortigan scenon en la fina epizodo de la unua serio de epizodoj. == Eksteraj ligiloj == <!--* {{Oficiala retejo}} ({{en}})--> * {{IMDb titolo}} {| |[[dosiero:Dylan Minnette in 2018 (cropped).jpg|eta|218ra|{{centre|Dylan Minnette en 2018}}]] |[[dosiero:Katherine Langford in 2018.jpg|eta|190ra|{{centre|Katherine Langford en 2018}}]] |} {{projektoj}} {{ĝermo|televido}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] 6pkna1ev3yzb0donbidk10jcnvbxp4k 9368974 9368973 2026-05-08T22:40:47Z ThomasPusch 1869 9368974 wikitext text/x-wiki {{kursiva titolo}}{{Informkesto televida serio |Nomo = [[dosiero:13 Reasons Why.png|250ra]] |Dosiero = [[dosiero:Netflix 2016 N logo.svg|50ra]] }} '''''13 Reasons Why''''' (esperante ''13 kialoj kial'') estas usona adoleska drama [[televida serio]] farita de la amaskomunikila firmao [[Netflix]]. Ĝi ekestis surbaze de la romano ''Thirteen Reasons Why'' de 2007 fare de la usona verkisto ''Jay Asher''. La seria enhavo disvolviĝas ĉirkaŭ la gimnazia knabo Clay Jensen (Dylan Minnette) kaj la sekvo de la memmortigo de la kunstudantino Hannah Baker (Katherine Langford). Antaŭ ŝia morto, ŝi postlasas keston da sonbendoj en kiu ŝi detaligas la kialojn kial ŝi elektis fini sian vivon same kiel la homojn kiujn ŝi kredas kun-respondeca pri sia morto. Tra ĝiaj diversaj intrigoj, la spektaklo esploras kaj prezentas larĝan gamon de sociaj agoj influantaj modernan junecon. La unua serio de epizodoj (en Usono ofte nomata "sezono") estis publikigita en la filmaro de Netflix la 31-an de marto 2017. Ĝi ricevis pozitivajn recenzojn de kritikistoj kaj spektantoj, kiuj laŭdis ĝiajn temojn, emocian pezon, temon, karakteran evoluon kaj aktoradon, precipe la prezentojn de la ĉefaktoroj ''Dylan Minnette'' kaj ''Katherine Langford''. Por ŝia aktorado, Katherine Langford ricevis nomumon al la [[Premio Ora Globo]] por plej bona Aktorino en la kategorio drama televida serio Dramo. Tamen, ĝia vida bildigo de temoj kiel ekzemple memmortigo, seksa atako, ĉikanado kaj seksperforto instigis zorgojn de profesiuloj pri mensa higieno. En respondo, Netflix aldonis avertan notn en marto 2018 kiu videblas ĉe la komenco de ĉiu epizodo avertante spektantojn pri la temoj. En julio 2019, Netflix for-redaktis la memmortigan scenon en la fina epizodo de la unua serio de epizodoj. == Eksteraj ligiloj == <!--* {{Oficiala retejo}} ({{en}})--> * {{IMDb titolo}} {| |[[dosiero:Dylan Minnette in 2018 (cropped).jpg|eta|218ra|{{centre|Dylan Minnette en 2018}}]] |[[dosiero:Katherine Langford in 2018.jpg|eta|190ra|{{centre|Katherine Langford en 2018}}]] |} {{projektoj}} {{ĝermo|televido}} [[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]] baaorccpg9xr21eqxia25kvpbkd28va 0 819226 9369046 9095610 2026-05-09T05:28:22Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369046 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Ioannes_Paulus_II_in_Germany_(1980).jpg|eta|Johano Paŭlo la 2-a en [[Germanio|Germanujo]] en [[1980]]]] '''Cenzopapa''' estas [[Interreta memeo|Interreta memo]], kiu mokas aŭ insultas [[papo]]n [[Johano Paŭlo la 2-a]] aŭ aĵon rilatan al li. Ĝi prenas la formon de bildo, GIF, filmo, muziko aŭ malpli ofte objekto aŭ evento. == Priskribo == La figuro de Johano Paŭlo 2 estas prezentita kiel pedofilo, ŝtelisto, militkrimulo, degenerulo. En memeoj, li ofte estas akompanita fare de [[Adolf Hitler]] aŭ [[Anders Behring Breivik|Anders Breivik]]. Memeoj ofte rilatas al lia vivo, paroladoj, aspekto, nomo kaj cirkonstancoj de morto. Oftaj temoj estas: 21:37 (la horo de lia morto) aŭ nombro 2137, akronimo ''JP2GMD'' (Johano Paŭlo la 2-a seksperfortis infanetojn), rzułta (intencita ortografia eraro en la pola) morda (flava vizaĝo) sur memoj, multaj moknomoj kiel ''Bestia z Wadowic'' (Bestio el Wadowice). Laŭ interretaj kulturesploristoj Marcin Grabowski kaj Maciej Kapka, cenzopapa estas reago al la troiga kulto de Johano Paŭlo la 2-a en [[Pollando]]. == Literaturo == * Agnieszka Brzezińska: [https://iws.gov.pl/wp-content/uploads/2020/11/A.-Brzezi%C5%84ska_-Antychrze%C5%9Bcija%C5%84ski-dyskurs-w-kulturze-mechanizmy-dyskryminacyjne-uprzedzenia-stereotypy.-Analiza-por%C3%B3wnawcza-wybranych-pa%C5%84stw-europejskich.pdf ''Antychrześcijański dyskurs w kulturze: mechanizmy dyskryminacyjne, uprzedzenia, stereotypy. Analiza porównawcza wybranych państw europejskich'']{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Warszawa: Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, 2019, seria: O wolność wyznawania religii we współczesnym świecie. Przeciwdziałanie przyczynom dyskryminacji i pomoc prześladowanym na przykładzie chrześcijan. * Garbowski Marcin: Szkodniki czy „partyzanci” cyberprzestrzeni? Próba typologizacji trolli internetowych. W: [https://dspace.uni.lodz.pl/bitstream/handle/11089/36184/67-80_Garbowski.pdf?sequence=1&isAllowed=y ''Hejterstwo. Nowa praktyka kulturowa? Geneza, przypadki, diagnozy'']. Julia Dynkowska, Natalia Lemann, Michał Wróblewski, Anna Zatora (red.). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2017. * Maciej Kapek. [https://www.academia.edu/78825392/_Jan_Pawe%C5%82_II_wielkim_Polakiem_by%C5%82_Mit_papieski_i_jego_dekonstrukcja_w_%C5%9Bwiadomo%C5%9Bci_Polak%C3%B3w_po_roku_2005 ''„Jan Paweł II wielkim Polakiem był”. Mit papieski i jego dekonstrukcja w świadomości Polaków po roku 2005'']. „Fenomeny. Literatura, kultura, sztuka i media”, 2022. * Łukasz Korzeniowski: Karol. Papież, który stał się memem. Kontrkult papieski, czyli postać Jana Pawła II w kulturze internetu. W: praca zbiorowa: [https://wck.wadowice.pl/wp-content/uploads/2019/01/DUSZA_MOJA_31-10-2019.pdf ''Dusza moja czuje się tutaj jak w domu'']. Wadowice: Muzeum Miejskie w Wadowicach, 2019. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.swjakub.pl/images/stories/jargrafika/inne/JPII.jpg Cenzopapa bildo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20221206165304/http://www.swjakub.pl/images/stories/jargrafika/inne/JPII.jpg |date=2022-12-06 }} [[Kategorio:Interretaj memeoj]] [[Kategorio:Johano Paŭlo la 2-a]] cy10mdohkuxu26m2oi0cbhdth2ww6as 0 826665 9369063 9365377 2026-05-09T07:06:34Z ThomasPusch 1869 /* Famaj diplomiĝintoj */ 9369063 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |priskribo de bildo= |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = US-NY |situo sur mapo = Novjorko |zomo = 14 }} La '''Usona Akademio de Drama Arto''' ‏({{Lang-en|American Academy of Dramatic Arts}}; akronime '''AADA''') estas lernej-institucio kiu ofertas dujaran [[Studplano|studprogramon]] pri [[Aktoro|aktorado]]. La lernejo situas en [[Manhatano]], [[Novjorko]], ĉe [[Avenuo Madison]], en historia konstruaĵo dezajnita fare de la fama arkitekto Stanford White, kiel la origina Kolonia Klubo. La alia situo situas en [[Holivudo]], [[Kalifornio]], ĉe 1336 North La Brea Avenuo, en nova konstruaĵo sur la loko kie antaŭe situis la filmstudioj de [[Charlie Chaplin]]. La Akademio en [[Novjorko]] estis fondita en 1884 por trejni [[Teatro|teatrajn]] aktorojn kaj estas la plej malnova aktoradlernejo en la [[anglalingvio]] <ref>{{Cite web|url=https://www.aada.edu/about/history-and-heritage/|title=History and Heritage &#124; the American Academy of Dramatic Arts|access-date=2016-02-02|archive-date=2021-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210501040804/https://www.aada.edu/about/history-and-heritage/|url-status=live}}</ref>. En 1974, la akademio malfermis ĝian duan kampuson en [[Pasadena (Kalifornio)|Pasadena]], [[Kalifornio]]. Tiel ĝi estas la ununura profesia aktoradlernejo funkciiganta en du el la plej gravaj teatrocentroj de Usono. La kampuso en [[Los-Anĝeleso]] translokiĝis de Pasadena al [[Holivudo]] en 2001. == Famaj diplomiĝintoj == * [[Walter Abel]] * [[Armand Asante]] * [[Hank Azaria]] * [[Lauren Bacall]] * [[Jim Backus]] * [[Ion Bailey]] * [[Brenda Buck]] * [[Anne Bancroft]] * [[Diana Barrymore]] * [[Gil Bellows]] * [[Ruby Benson]] * [[Laura Branigan]] * [[Adrien Brody]] * [[John Nicholas Cassavetes]] * [[Kim Cattrall]] * [[Enrico Colantoni]] * [[Jennifer Coolidge]] * [[Amanda Crew]] * [[Hume Cronyn]] * [[Robert Cummings]] * [[Mark Daniels]] * [[Brad Davis]] * [[Jeremy Davis]] * [[Ruth Dykes]] * [[Kate Jackson]] * [[Melanie Myron]] * [[Jaclyn Smith]] * [[Gábor Szetey]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo|https://www.aada.edu/}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usona teatro]] [[Kategorio:Lernejoj en Usono]] dpllu7dol8kj4jshb4kuk4lq6uxttvt 0 831942 9368916 9242007 2026-05-08T17:44:41Z Sj1mor 12103 /* Eksteraj ligiloj */ 9368916 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto}} '''Hun SEN''' ({{Lang-km|ហ៊ុន សែន}}; nasknomo '''Hun Bunal'''; la [[5-a de aŭgusto|5-an de aŭgusto]] [[1952]]) estas kamboĝa politikisto funkcianta kiel la ĉefministro de [[Kamboĝo]] de 1998 ĝis 2023, kaj antaŭe inter la jaroj de 1985 ĝis 1993. Li funkciis ekde 2015 kiel la Ĝenerala Sekretario de la Kamboĝa Popola Partio. En 1993, al li estis premiita fare de reĝo [[Norodom Sianuk]] la titolo de nobla honoro Samdak Samdech (សម្តេច). Lia plena titolo estas {{Lang-km|សម្តេច អគ្គមហាសេនាបតី តេជោ ហ៊ុន|t=Samdech Akka Moha Sena Padei Techo Hun}}) <ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2016/may/12/cambodian-media-prime-minister-hun-sen-full-royal-title|title=Welcome, Lord Prime Minister: Cambodian media told to use leader's full royal title|newspaper=[[The Guardian]]|date=12 May 2016|access-date=26 September 2016|archive-date=7 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107070828/https://www.theguardian.com/world/2016/may/12/cambodian-media-prime-minister-hun-sen-full-royal-title|url-status=live}}</ref>. Kune kun [[Heng Samrin]], Hun Sen havis rajtojn en la lukto por renversi la murdan reĝimon de la radikalaj komunistoj de la [[Ruĝaj Kmeroj]] en [[1979]] kiel unu el la gvidantoj de la disidentoj de ĉi tiu partio - kun la helpo de la [[Vjetnamio|vjetnama]] armea interveno. Dum la tri jardekoj, kiuj pasis de tiam, kaj precipe post la jaroj 1997-1998, li koncentris multe da potenco en siaj manoj kaj gvidis aŭtoritatan reĝimon, lasante reprezentan monarĥan kadron <ref name="veconomist">{{cite news|title=Cambodia's prime minister has wrecked a 25-year push for democracy|url=https://www.economist.com/news/leaders/21730149-his-latest-ploy-disband-main-opposition-party-cambodias-prime-minister-has-wrecked|newspaper=[[The Economist]]|date=12 October 2017|access-date=27 July 2023|archive-date=14 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171014095342/https://www.economist.com/news/leaders/21730149-his-latest-ploy-disband-main-opposition-party-cambodias-prime-minister-has-wrecked|url-status=live}}</ref>. Lia gvidado estas unu el la plej longaj en Azio kaj la mondo <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-66309249|title=Cambodia's Hun Sen to resign after four decades and appoint son as PM|work=[[BBC News]]|date=26 July 2023|accessdate=28 July 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/cambodia-hun-sen-manet-politics-election-9d5f4bb91044ddecf58653e0f87b3390|title=Cambodia’s Hun Sen, Asia’s longest serving leader, says he’ll step down and his son will take over|work=[[Associated Press]]|date=26 July 2023|accessdate=28 July 2023}}</ref>. La [[26-a de julio|26-an de julio]] [[2023]], li sciigis sian intencon retiriĝi de sia posteno kaj transdoni la potencon al sia majoratulo, [[Hun Manet]] <ref>{{Cite web|url=https://www.khmertimeskh.com/501331629/prime-minister-hun-sen-announces-resignation/|title=Prime Minister Hun Sen announces resignation|work=[[Khmer Times]]|date=26 July 2023|accessdate=26 July 2023|archive-date=27 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230727011745/https://www.khmertimeskh.com/501331629/prime-minister-hun-sen-announces-resignation/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.khmertimeskh.com/501331664/hun-manet-will-become-new-prime-minister-on-august-22nd/|title=Hun Manet will become new Prime Minister on August 22nd|work=[[Khmer Times]]|date=26 July 2023|accessdate=26 July 2023|archive-date=27 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230727011740/https://www.khmertimeskh.com/501331664/hun-manet-will-become-new-prime-minister-on-august-22nd/|url-status=live}}</ref>. == Vivo == Hun Sen estis naskita en 1952 kiel '''Hun Bunal''' aŭ '''Ho Nal''' en la vilaĝo de Peam Koh Sna en la subdistrikto Staung Trang de la provinco Kampong Cham, la tria el ses infanoj de terkultivista familio. Patro Hun Niang estis monaĥo ĉe loka ŭato en sia junaĝo antaŭ rompado de la jugo de monaĥinoj, aliĝante al la subtera milito kontraŭ [[Francoj|franca]] [[Koloniismo|kolonia]] regado kaj geedziĝante kun Di Yun, kiu estis la patrino de Hun Sen. La avo de Hun Niang estis bone establita terposedanto de [[Ĉinoj|ĉina]] origino. 13-jaraĝa Ho Nal forlasis sian familion kaj iris por studi en mezlernejon proksime de monaĥejo en la ĉefurbo de Kamboĝo, [[Pnompeno]]. En 1970 li aliĝis al la [[Ruĝaj Kmeroj]]. Li estis vundita en la okulo en batalo en 1975. En la sama jaro, li geedziĝis kun Ban Rani, flegistino laŭ profesio kiu prizorgis hospitalon de la Ruĝaj Kmeroj. Kiam li estis 18-jaraĝa en 1970, okazis en Kamboĝo la puĉo de generalo [[Loon teksilo|Lon Nol]], kiu sensange renversis la monarkion de Norodom Sihanouk kaj gvidis por-usonan politikon kontraŭ la vjetnama komunisma subtera kiu batalis kontraŭ la usonanoj kaj ilia aliancita armea sekto. Hun Nal tiam ĉesigis siajn studojn kaj tiun jaron aliĝis al la maoisma radikala komunista partio konata kiel [[Ruĝaj Kmeroj]]. Post du jaroj li ŝanĝis sian nomon al Hun Sen. Dum la regado de la Ruĝaj Kmeroj, en la tiel nomita "[[Demokratia Kamboĝo]]", Hun Sen funkciis kiel kompania komandanto en la orienta regiono de la lando. En 1977, dum kampanjo de purigoj ene de la partio, kune kun liaj subuloj, Hun Sen Luit Nam eskapis kaj iĝis unu el la komandantoj de la ribelarmeoj kiuj prepariĝis kun la helpo de Vjetnamio por kontraŭbatali la registaron de la Ruĝaj Kmeroj. En 1979, post la malvenko de la Ruĝaj Kmeroj fare de la vjetnama armeo kaj la akompanantaj ribelaj trupoj, estis establita registaro en [[Popola Respubliko Kamboĝa|liberigita Kamboĝo]] en kiu Hun Sen funkciis kiel vicĉefministro kaj eksterafera ministro <ref name=":4">{{cite book|first=Sebastian|last=Strangio|title=Hun Sen's Cambodia|isbn=978-0-300-19072-4|date=2014|publisher=Yale University Press}}</ref>. En 1985 Hun Sen estis nomumita ĉefministro post la morto de Chan Sy. Li ludis gravan rolon en la intertraktadoj en Parizo pri la periodo de paco en Kamboĝo <ref name=":10">{{Cite journal|date=2015-01-12|title=30 Years of Hun Sen|url=https://www.hrw.org/report/2015/01/12/30-years-hun-sen/violence-repression-and-corruption-cambodia|access-date=2020-12-08|website=Human Rights Watch|language=en}}</ref>. == Politika kariero == En [[1987]], Sen estis nomumita Ministro por eksteraj aferoj de Kamboĝo. Li deĵoris en la posteno ĝis [[1990]]. Kiel Ministro pri Eksteraj Aferoj, li kontribuis al la streĉiĝo de la rilatoj inter Usono kaj Kamboĝo. En [[1997]] li estis elektita por estri la Kamboĝan Popolan Partion, kaj gvidis ĝin en la elektoj por la ĉefministro de Kamboĝo la [[30-a de novembro|30-an de novembro]] [[1998]]. Li venkis en tiuj elektoj kaj estis reelektita en [[2003]], [[2008]] kaj [[2013]]. En [[aŭgusto]] [[2013]], Sen sciigis ke li kurus denove por la posteno de ĉefministro de Kamboĝo, malgraŭ opozicio esprimita inter publiko. Post la pridisputataj elektoj, manifestacioj estis okazigitaj kontraŭ Sen, asertante neregulaĵojn en la elektoj; Kelkaj el la manifestacioj estis perfortaj. Ili trankviliĝis en [[2014]]. Kiam li demandis, kial li ne eksiĝas, li klarigis, ke li estas laŭleĝe elektita, kaj ke se li eksiĝos, la armeo transprenus la landon, kaj li estis la sola persono kiu povus administri Kamboĝon. Dum la usona prezidant-elekto en 2016, li anoncis sian subtenon al la Respublikana kandidato [[Donald Trump]]. == Por plia legado == * Elizabeth Becker. 1986, 1998. ''When the War Was Over: Cambodia and the Khmer Rouge''. New York: Public Affairs. {{ISBN|1-891620-00-2}}[[:en:ISBN_(identifier)|ISBN]]&nbsp;[[:en:Special:BookSources/1-891620-00-2|1-891620-00-2]] * Chandler, David. ''The Tragedy of Cambodian History: Politics, War, and Revolution since 1945'' (Yale UP, 1991) * Ciorciari, John D. "Cambodia in 2019: Backing Further into a Corner." ''Asian Survey'' 60.1 (2020): 125–131. [http://www-personal.umich.edu/~johncior/files/2020%20(Cambodia%20in%202019).pdf online] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230528173838/http://www-personal.umich.edu/~johncior/files/2020%20%28Cambodia%20in%202019%29.pdf |date=2023-05-28 }} * Deth, Sok Udom, and Serkan Bulut, eds. ''Cambodia's Foreign Relations in Regional and Global Contexts'' (Konrad-Adenauer-Stiftung, 2017; comprehensive coverage) [http://www.academia.edu/download/55582662/Cambodias_Foreign_Relations.pdf full book online free]{{dead link|date=April 2023|bot=medic}}. ** Path Kosal, "Introduction: Cambodia's Political History and Foreign Relations, 1945-1998" pp 1–26 * Harish C. Mehta and Julie B. Mehta. 1999. ''Hun Sen: Strongman of Cambodia''. Singapore: Graham Brash Pte Ltd. {{ISBN|981-218-074-5}}[[:en:ISBN_(identifier)|ISBN]]&nbsp;[[:en:Special:BookSources/981-218-074-5|981-218-074-5]] * Peou, Sorpong. "Cambodia in 2018: a year of setbacks and successes." ''Southeast Asian Affairs'' 2019.1 (2019): 104–119. [https://muse.jhu.edu/article/722676/summary online] * Strangio, Sebastian. ''Cambodia: From Pol Pot to Hun Sen and Beyond'' (2020) * [https://web.archive.org/web/20071024155400/http://www.cnv.org.kh/personInfo/biography_of_hun_sen.htm Biography of Hun Sen] [http://www.cnv.org.kh/ Cambodia New Vision ~ newsletter of cabinet of Cambodia's Prime Ministerial office] * Alain Forest (2008), ''Cambodge contemporain'', Indes Savantes, {{ISBN|2846541930}} (en la franca) == Referencoj == {{Referencoj}}{{Projektoj}}{{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kamboĝaj naciistoj]] [[Kategorio:Ĉefministroj de Kamboĝo]] [[Kategorio:Homoj de la Vjetnama milito]] [[Kategorio:Kamboĝaj revoluciuloj]] [[Kategorio:Kamboĝaj budhanoj]] [[Kategorio:Vivantaj homoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1952]] [[Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj]] 7cup3w8c40wp01h8jej4d53shwghbpr 0 832188 9369185 9368476 2026-05-09T11:51:33Z Falk22 214137 9369185 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo |nomo = Roman Konoplev |bildo = Roman Konoplev in Portugal 2023.jpg |priskribo = Roman Konoplev en 2023 |naskiĝdato = {{dato|1973|09|04}} |naskiĝloko = Poĉepo, Brjanska provinco, RSFSR, Sovetunio |nacieco = rusa |civitanoj = Rusio; Portugalio (ekde 2019) |okupo = verkisto, ĵurnalisto, publicisto, analizisto, muzikproduktanto |edukado = Internacia Instituto pri Ekonomiko kaj Juro; Brjanska Ŝtata Teknika Universitato }} '''Roman Konoplev''' ({{lang-ru|Роман Евгеньевич Коноплёв}}; naskita la [[4-an de septembro]] [[1973]]) estas rusa verkisto, publicisto, ĵurnalisto kaj politika analizisto. Li publikigis beletron, eseojn kaj analizajn materialojn, kaj kunlaboris kun rusaj kaj transnistriaj amaskomunikiloj. Ekde 2013 li loĝas en Portugalio, kie li daŭrigas sian verkadon, analizadon kaj muzikajn projektojn.<ref>{{citaĵo el la reto |url=https://www.vf.se/nyheter/filipstad/hotade-journalister-soker-asyl/ |titolo=Hotade journalister söker asyl |dato=2013-01-15 |lingvo=sv |arkivurl=https://web.archive.org/web/20180709185800/https://www.vf.se/nyheter/filipstad/hotade-journalister-soker-asyl/ |arkivdato=2018-07-09 }}</ref> == Biografio == Konoplev naskiĝis en familio de sovetiaj inĝenieroj en Brjanska provinco.<ref>{{citaĵo el la reto |url=https://www.km.ru/world/914981-globalnaya-igra-i-sumerki-v-pridnestrove |titolo=Глобальная игра и сумерки в Приднестровье |dato=2025-01-28 |lingvo=ru }}</ref> En 1978 lia familio translokiĝis al Dnestrovsk en la Moldavia SSR. En 1992 li revenis al Rusio. Li diplomiĝis pri konstitucia juro en Moskvo (1996) kaj poste akiris inĝenieran diplomon pri IT (2003). == Civila kaj analiza agado == Ekde la 1990-aj jaroj li partoprenis civilsociaj iniciatoj en Rusio kaj Ĉednestrio.<ref>{{citaĵo el la reto |url=https://news.bbc.co.uk/hi/russian/news/newsid_2260000/2260027.stm |titolo=Беспорядки в Москве: десятки задержанных |dato=2002-09-15 |lingvo=ru }}</ref> Li kontribuis al analizaj platformoj kiel APN<ref>{{citaĵo el la reto |url=https://apn.ru/index.php?do=authors&author=153 |titolo=Publikaĵoj de Roman Konoplev ĉe APN.ru |lingvo=ru }}</ref> kaj ''Russian Journal''.<ref>{{citaĵo el la reto |url=https://old.russ.ru/authors/konop.html |titolo=Arkivo de publikaĵoj en Russian Journal |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200114132854/https://old.russ.ru/authors/konop.html |arkivdato=2020-01-14 |lingvo=ru }}</ref> Li estis ankaŭ listigita kiel eksperto en la federacia analiza reto '''KREML.ORG''', kiu publikigis profilojn de analizistoj kaj analizajn materialojn pri la post-sovetia regiono.<ref>{{citaĵo el la reto |url=https://web.archive.org/web/20050215115749/http://www.kreml.org/users/konoplev |titolo=Profilo de eksperto ĉe KREML.ORG |lingvo=ru }}</ref> == Laboro en Ĉednestrio == En la 2000-aj jaroj li laboris kun pluraj amaskomunikilaj projektoj en Ĉednestrio.<ref>{{citaĵo el la reto |url=http://novostipmr.com/ru/news/12-11-16/partiya-proryv-likvidirovana-resheniem-verhovnogo-suda-pmr |titolo=Партия «Прорыв» ликвидирована решением Верховного суда ПМР |dato=2012-11-16 |lingvo=ru }}</ref> Li estas la aŭtoro de la analiza koncepto **“Gipsy Bessarabia”**.<ref>{{citaĵo el la reto |url=http://dniester.ru/content/gipsy-bessarabia-alternative |titolo=Gipsy Bessarabia as an alternative |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140417085512/http://dniester.ru/content/gipsy-bessarabia-alternative |arkivdato=2014-04-17 |lingvo=en }}</ref> Inter 2009 kaj 2017 li estis posedanto kaj ĉefredaktoro de la novaĵagentejo ''DNIESTER'', kies materialoj estis cititaj en internaciaj raportoj.<ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.viitorul.org/files/library/1.%20Media%20transnistria_pentru%20site.pdf |titolo=Peisajul mediatic si narativele presei transnistrene |arkivurl=https://web.archive.org/web/20170517080642/http://www.viitorul.org/files/library/1.%20Media%20transnistria_pentru%20site.pdf |arkivdato=2017-05-17 |lingvo=ro }}</ref> == Analiza laboro == En 2010 li publikigis la raporton '''“Pridnestrovie’s Future: Liberal Economy, Freedom and Security”''', analizante la politikan kaj sociekonomian evoluon de Ĉednestrio.<ref>{{citaĵo el la reto |url=https://web.archive.org/web/20140417093325/http://dniester.ru/content/pridnestrovies-future-liberal-economy-freedom-and-security |titolo=Pridnestrovie’s Future: Liberal Economy, Freedom and Security |lingvo=en }}</ref> == Ĵurnalismo == Konoplev publikigas ekde la aĝo de 16 jaroj. Li laboris kiel kolumnisto kaj redaktisto en ''Dnestrovskij Kurier'', ''Lenta PMR'' kaj ''Russkij Proryv''.<ref>{{citaĵo el la reto |url=https://newtimes.ru/articles/detail/3858/ |titolo=Оранжевая Контрреволюция |dato=2008-07-28 |lingvo=ru }}</ref> == Verkoj == * ''Evangelie ot ekstremista'' (2005) — en 2017 la libro estis malpermesita en Belorusio laŭ kortuma decido.<ref>{{citaĵo el la reto |url=https://www.sb.by/articles/respublikanskiy-spisok-ekstremistskikh-materialov2008-2020.html |titolo=Республиканский список материалов (2008–2020) |arkivurl=https://web.archive.org/web/20260305075305/https://www.sb.by/articles/respublikanskiy-spisok-ekstremistskikh-materialov2008-2020.html |arkivdato=2026-03-05 |lingvo=ru }}</ref> * ''Dromomania'' (2011) * ''Porazhenie'' (2013) == Pli postaj jaroj == Komence de la 2010-aj jaroj li alfrontis premon rilate al sia ĵurnalista kaj analiza laboro en Ĉednestrio.<ref>{{citaĵo el la reto |url=https://www.moldova.org/en/freedom-of-press-inexistent-in-transnistria-236021-eng/ |titolo=Freedom of press inexistent in Transnistria |arkivurl=https://web.archive.org/web/20230227110705/https://www.moldova.org/en/freedom-of-press-inexistent-in-transnistria-236021-eng/ |arkivdato=2023-02-27 |lingvo=en }}</ref> Li translokiĝis al Portugalio en 2012 kaj akiris portugalan civitanecon en 2019.<ref>{{citaĵo el la reto |url=https://trb.ro/2015/04/va-fi-shevciuc-reales-presedinte-transnistrean/ |titolo=Va fi Shevciuc reales președinte transnistrean? |arkivurl=https://web.archive.org/web/20180704035650/https://trb.ro/2015/04/va-fi-shevciuc-reales-presedinte-transnistrean/ |arkivdato=2018-07-04 |lingvo=ro }}</ref> Ekde 2021 li ankaŭ laboras kiel aranĝisto kaj produktanto por la alternativa projekto **Bering Hotel**.<ref>{{citaĵo el la reto |url=https://www.allmusic.com/artist/bering-hotel-mn0004445910 |titolo=Bering Hotel |lingvo=en }}</ref> == Eksteraj ligiloj == * [https://i.despiteborders.com/pridnestrovies-future-liberal-economy-freedom-and-security/ La estonteco de Pridnestrovie: Liberala ekonomio, Libereco kaj sekureco (2010)] {{Vivtempo|Konoplev, Roman}} {{projektoj}} [[Kategorio:Rusiaj verkistoj]] [[Kategorio:Rusiaj ĵurnalistoj]] [[Kategorio:Rusiaj publicistoj]] [[Kategorio:Rusiaj analizistoj]] [[Kategorio:Vivantaj homoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1973]] f2xl3j6y01w58iymyq241gtu52yht5w 0 837943 9368920 8984409 2026-05-08T18:04:49Z BuickCentury04 255654 9368920 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto}} '''Hummer''' estas [[Varomarko|marko]] de [[Sporta Util-Veturilo|sportkamionetoj]] produktitaj fare de [[General Motors]] surbaze de la [[HMMWV]] armea veturilo. En [[2010]], post la ekonomia krizo en kiu la aŭtindustrio en Usono estis kaptita, la Hummer-produktadĉeno estis fermita <ref>{{cite news|last=Meenan|first=Jim|title=Hummer's days are dwindling: Sale unlikely; dealerships begin process of winding down|newspaper=South Bend Tribune|date=April 17, 2010|url=http://www.southbendtribune.com/article/20100417/News01/4170301/-1/|access-date=February 28, 2010}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120328114640/http://www.southbendtribune.com/article/20100417/News01/4170301/-1/ |date=2012-03-28 }}</ref><ref>{{cite news|last1=Bunkley|first1=Nick|title=G.M. to Close Hummer After Sale Fails|url=https://www.nytimes.com/2010/02/25/business/25hummer.html|newspaper=The New York Times|date=February 24, 2010|access-date=April 10, 2022}}</ref>. == Historio == [[File:HUMMER wordmark.png|200px|thumb|left|Originala emblemo]] La Hummers estis origine konstruitaj fare de [[AM General]], la produktanto de la armea HMMWV <ref name="corphistory">{{cite web|url=http://www.amgeneral.com/corporate/history.php|title=Company History|publisher=AM General|archive-url=https://web.archive.org/web/20100826093659/http://www.amgeneral.com/corporate/history.php|archive-date=August 26, 2010|url-status=dead|access-date=April 10, 2022}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100826093659/http://www.amgeneral.com/corporate/history.php |date=2010-08-26 }}</ref>. La firmao jam planis konstrui civilan version de la HMMWV en la malfruaj 1980-aj jaroj. La HMMWV ricevis multan publikan diskonigon en la [[Golfa Milito|unua Golfa Milito]]. En [[1992]], AM General komencis vendi civilan version de la HMMWV sub la nomo "Hummer". En [[1998]] la firmao vendis la markon al [[General Motors]] kiu distribuis kaj surmerkatigis ilin, dum la produktado daŭre estis aranĝita fare de Am General. En la sekvaj jaroj, General Motors prezentis du novajn modelojn de la Hummer nomitaj la H2 kaj H3, kaj renomis la originan Hummer la H1. La H1 kaj H2-modeloj estis produktitaj fare de AM General, dum la H3 estis produktita fare de General Motors <ref>{{cite web|last1=Atiyeh|first1=Clifford|title=Hummer Reportedly Coming Back in 2022 as Electric GMC Pickup|url=https://www.caranddriver.com/news/a30473542/hummer-returns-electric-gmc-pickup-report/|publisher=Car and Driver|date=January 10, 2020|access-date=April 10, 2022}}</ref>. En [[2006]], produktado de la H3-modelo estis transdonita de [[Usono]] al [[Sud-Afriko|Sudafriko]], kaj General Motors sciigis la ĉesigon de produktado de la origina modelo, la H1. Direktoro de General Motors Rick Wagoner diris en la [[Aŭto-Spektaklo]] de [[Los-Anĝeleso]], ke la nova modelo uzos [[Mediprotekto|ekologian]] [[Brulaĵo|fuelon]]. [[Arnold Schwarzenegger]] adaptis unu el siaj Hummers por konsumi [[Mediprotekto|ekologian]] fuelon. En [[2008]], la ''Hummer HX'', kiu estis 2-porda [[Koncepta aŭtomobilo|konceptaŭtomodelo]], estis prezentita ĉe la [[Nordamerika Internacia Aŭtospektaklo]] en [[Detrojto]], [[Usono]] {{Refn|[https://autoweek.com/article/car-news/hummer-thinks-smaller-hx-concept "Hummer HX"] autoweek.com/article/car-news/hummer-thinks-smaller-hx-concept}}. Komence de [[2009]], produktado de la H2 estis ĉesigita pro la tutmonda [[krizo de subperfektaj hipotekoj en Usono|ekonomia krizo]] kiu komenciĝis en [[2008]] kaj vundis General Motors-vendojn. En [[majo]] [[2010]], produktado de ĉiuj modeloj estis tute ĉesigita. En septembro 2017, [[Arnold Schwarzenegger]] prezentis sian Hummer H1 kiu estis konvertita de interna brulmotoro al elektra stirado. En oktobro 2019, General Motors sciigis ke ĝi pripensas oficiale lanĉi elektran version de la Hummer. En oktobro 2020, la marko estis oficiale lanĉita denove kun elektra stirado La aŭtomobilo estos disponebla en 2022, kun veturdistanco de ĉirkaŭ 560 km. == Modeloj == [[Dosiero:2006_Hummer_H3_H1_and_H2.jpg|dekstra|eta|300x300ra|De maldekstre: Hummer H3, Hummer H1 kaj Hummer H2]] * Hummer H1 (nuligita en [[decembro]] [[2006]]) * Hummer H2 ** Hummer H2 SUT (ŝarĝaŭto) * Hummer H3 ** Hummer H3x ** Hummer H3 Alpha ** Hummer H3T (kamiono) == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/*/www.hummer.com Oficiala retejo] * {{Oficiala retejo|www.amgeneral.com|AM General}} [[Kategorio:Usonaj varomarkoj]] [[Kategorio:Aŭtaj varmarkoj]] [[Kategorio:Ajnagrundaj aŭtomobiloj]] 9onuodh8t15ona8qtj132bu6o1lvr60 0 842754 9368834 8727300 2026-05-08T12:28:27Z Sj1mor 12103 /* Referencoj */ 9368834 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} [[Dosiero:St Albans West End Wickhamstede window.jpg|eta|maldekstre=1.2|John Dunstaple havis rilatojn kun Abatejo St Albans, Hertfordshire.]] '''John Dunstaple''' (aŭ '''Dunstable'''; {{ĉirkaŭ|1390}} – 24-a de decembro 1453) estis angla komponisto, kies muziko helpis enigi la transiron de la [[Mezepoka muziko|mezepoko]] al la [[Renesanca muziko|muziko de la Renesanco]].{{sfn|''Britannica''|2021|loko=§ para. 1}} La ĉefa propagandanto de la stilo ''Contenance angloise'' (angla maniero), Dunstaple estis la ĉefkomponisto de sia epoko, kaj ofte estas kuniĝinta kun [[William Byrd]] kaj [[Henry Purcell]] kiel la plej gravaj muzikkomponistoj de [[Anglio]].{{sfn|Nagley|Milsom|2011|loko=§ para. 3}} Lia stilo havis grandan influon sur la postan muzikon de kontinenta Eŭropo, inspirante komponistojn kiel Guillaume Du Fay, [[Gilles Binchois|Binchois]], [[Johannes Ockeghem|Ockeghem]] kaj [[Antoine Busnois|Busnois]].{{sfn|Nagley|Milsom|2011|loko=§ para. 3}} Informoj pri la vivo de Dunstaple estas ĉefe neekzistantaj aŭ spekulativaj,{{sfn|Bent|1981|p=1}} kun la sola certa dato de lia agado estanta lia morto je vespero de [[Kristnasko]] de 1453. Verŝajne naskiĝinta en Dunstable en Bedfordshire dum la malfrua 14-a jarcento, Dunstaple estis asociita kun Humphrey, Duko de Gloucester kaj la reĝino de Anglio [[Johanino de Navaro]], kaj, per ili, kun la Abatejo de St Albans. Alia grava pastro estis John, Duko de Bedford, kun kiu Dunstaple eble vojaĝis al Francio. La cetera muziko de Dunstaple estas ekskluzive voĉa, kaj ofte uzas [[izoritmo]]n, pionirante la elstaran uzadon de harmonioj kun triakordoj kaj sesakordoj. ==Referencoj== {{Referencoj}}{{Projektoj}}{{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Anglaj komponistoj]] 9uldmx0jdq0g2ecxgr6rzbmr811o6v1 0 845648 9368861 9339477 2026-05-08T13:37:18Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9368861 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:1919 election poster - Die bürgerlich-demokratische Partei.jpg|eta|reklamo por balotoj de BDP, 1919]] La '''Burĝa-Demokratia Partio''' (germane: ''Bürgerlich-Demokratische Partei''; mallongigo: ''BDP''<ref>Bruce Caldwell und Hansjoerg Klausinger, Hayek: A Life, 1899–1950 (Chicago 2022), p. 118ss</ref>) estis [[liberalismo|liberalisma]] partio en la [[Unua Respubliko Aŭstrio]]. Ĝi estis reprezentata inter la 16.2.1919 ĝis la 20.11.1920 en la [[Nacia Konsilio (Aŭstrio)|Nacia Konsilio]]. En 1923 ĝi kunfandiĝis kun ''Demokratische Partei'' kaj ''Bürgerliche Arbeitspartei'' je ''Bürgerlich-Demokratische Arbeitspartei''.<ref>Wolfram Nordsieck, Parties and Elections in Austria and South Tyrol. Parliamentary Elections and Governments since 1918. State Elections and State Governments. Political Orientation and History of Parties (Norderstedt, 2022)</ref> == Historio == === Fundamentoj === La [[cislajtio|cislajtia]] ''Deutscher Nationalverband'' (germanlingva unuiĝo enparlamenta) estis tre influhava frakcio en la dua ĉambro de la monarkia ''Reichstag'' de Vieno, kiu post la balotoj de 1911 estis kun 100 elektitoj eĉ antaŭ la socialdemokratoj (82) kaj la kristan-sociala partio [[Kristan-Sociala Partio de Aŭstrujo|CSP]] (74). Tamen ''Nationalverband'' estis pli nure informa ligo ene de buntega spektro de germanlingvaj parti(et)oj, kun gamo de antisemitismaj ĝis judaj grupoj.<ref>Bruce Caldwell und Hansjoerg Klausinger, Hayek: A Life, 1899–1950 (Chicago 2022), p. 118ss</ref><ref>Lothar Höbelt, Die „österreichischen“ Liberalen und der Erste Weltkrieg. Che: Eckart Conze, Joachim Scholtyseck k.a., Jahrbuch zur Liberalismus-Forschung (Baden-Baden 2014), p. 151ff</ref> === Fondiĝo === La fondo de BDP estis unu el pliaj provoj<ref>Inter la aŭstraj "demokratoj" de la fruaj respublikaj jaroj nombriĝis ekz. ankaŭ la jenaj partioj: Demokratische Partei, Demokratische Mittel-Partei, Wirtschaftspolitische Volkspartei, Deutschösterreichische Wirtschaftspartei der Festbesoldeten, Bürgerliche Arbeiterpartei, Burgenländische Bürger- und Bauernpartei.</ref> krei liberalisman sinon ekster la ofte kontraŭsemitismaj kaj ege germaniemaj anoj de GDVP. Ankaŭ la partio ''Sozialpolitische Partei'' takseblas unu radiko de burĝaj demokratoj.<ref>Bruce Caldwell und Hansjoerg Klausinger, Hayek: A Life, 1899–1950 (Chicago 2022), p. 120</ref> Gravis enpartie batalantinoj por [[virinaj rajtoj]]. Pluraj gravulinoj de ''Reichsorganisation der Hausfrauen Österreichs'' ekde decembro 1918 anis ĉe la provizora partikomitato, ekz. [[Helene Granitsch]], [[Marianne Hainisch]], Hertha von Sprung kaj [[Fanny Freund-Markus]].<ref>Birgitta Bader-Zaar, Die politische Partizipation der bürgerlich-liberalen Frauenbewegung in Österreich 1918–1934. Che: ÖZG 26/2015/2, p. 99</ref> === Evoluo inter 1919 kaj 1923 === La relativa financa potenco de la partio permesis en 1919 modernan balotadreklamadon laŭ usona modelo kaj fokusiĝo pri konkretaj personoj.<ref>Erik Eybl, Wählet nur uns! Wahlwerbung in Österreich 1919 – 1932 (Wien, 2019)</ref> Kampanje oni avertis kaj pri rasismo kaj malmodernismo de kristan-demokratoj kaj pri socialismaj utopioj ĉe socialdemokratoj. Oni prezentis sin afiŝe kiel raciisma alternativo por ĉiuj klasoj kaj profesioj kun pozitiva sinteno je tipaĵoj de Aŭstrujo ene de germana kulturmondo.<ref>Erik Eybl, Wählet nur uns! Wahlwerbung in Österreich 1919 – 1932 (Wien, 2019)</ref> La industriulo [[Max Friedmann]], la eksa justicministro [[Franz Klein]] kaj la erudiciulo [[Richard von Wettstein]] estis tri spertaj politikistoj kaj iamaj membroj de la unua ĉambro de la [[aŭstrio-Hungario|aŭstria]] Reichstag-parlamento. Sed BDP intence ne nur baziĝi volis pri spertaj politikistoj sed ankaŭ kaj ĉefe, post la enkonduko de la [[virina balotrajto]], pri novaj virinaj aktivistinoj. Helene Granitsch, ekz. kandidatis sur la dua listorango en la viena balotdistrikto ''Wien Innen-West''.<ref>Birgitta Bader-Zaar, Die politische Partizipation der bürgerlich-liberalen Frauenbewegung in Österreich 1918–1934. Ĉe: ÖZG 26/2015/2, p. 100</ref> Tamen nur al Max Friedmann sukcesis elektiĝo je la konstituiga kunveno de Nacia Konsilio en 1919. Post la balotoj de 1920 li retiriĝis elparlamente kaj koncentriĝis pri sia estraraneco de la porindustriula unio ''Hauptverband der Industrie Österreichs''.<ref>[https://www.parlament.gv.at/recherchieren/personen/parlamentarierinnen-ab-1848/parlamentarier-1848-1918/Friedmann_1 Abg. Max Friedmann sur parlamentaj paĝoj]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Estante reprezentanto de la ekonomiliberalisma parti-alo li fariĝis grava pontofaranto inter demokratoj kaj aliaj kontraŭmarksismaj politikistoj, ekz. de CSP (ekz. ene de ''Einheitsliste'' poste en 1927).<ref>Lothar Höbelt, Die Heimwehren und die österreichische Politik 1927–1936: Vom politischen "Kettenhund" zum "Austro-Fascismus"? (Graz 2016), ĉapitro II</ref> Franz Klein, kiu fiaskis en 1919 parlamente, fariĝis ŝtata sekretario en la ministerio pri eksteraj aferoj kaj membro de la delegitaro de Aŭstrujo ĉe la interparoladoj pri la [[traktato de Saint-Germain-en-Laye]]. En 1920 balotade [[Ottokar Czernin]] transprenis la ununuran mandaton de la demokratoj (kiel kandidato de ''Bürgerliche Arbeitspartei''). Post la fino de la parlamenta periodo BDP kunfandiĝis kun du aliaj partioj je ''Bürgerlich-Demokratische Arbeitspartei''.<ref>Wolfram Nordsieck, Parties and Elections in Austria and South Tyrol. Parliamentary Elections and Governments since 1918. State Elections and State Governments. Political Orientation and History of Parties (Norderstedt, 2022)</ref> Sed post la balotadoj de 1923 kun ne tute 0,6 % da voĉoj la organizita politika liberalismo en Aŭstrujo por longa tempo ekmalgravis. == Programo == BDP tenis politike moderan poziciaron en la juna respubliko. Ili jesis kaj respublikon kaj alstrebendan kunigon kun Germanujo (kio ĉe la plejmulto de la partioj en Aŭstrujo tiam normalis). La nomepiteto de burĝeco aludis la francan ideon de ''citoyen/civitano'' kaj desegnu la ideon de tutpopola unio, laŭ [[Gustav Stolper]].<ref>Birgitta Bader-Zaar, Die politische Partizipation der bürgerlich-liberalen Frauenbewegung in Österreich 1918–1934. In: ÖZG 26/2015/2, p. 99</ref> El programo kun 14 punktoj<ref>[https://digital.onb.ac.at/rep/access/preview/1131D0CD "14-Punkte-Programm der Bürgerlich-Demokratischen Partei."] - Ĉe: onb.digital</ref> dedukteblas la sekvajn gravajn enhavojn kaj partiaj celoj: * ''Ekstera politiko'': multflanken malferma politiko ([[malarmado]], [[ligo de la Nacioj]], kreo de kaj submetiĝo al internaciaj tribunaloj) * ''Ekonomio'': strikta kontraŭmarksismo, forigo de troigita burokratismo, libera komercado (aparte kun post la disfalo de la Danuba monarkio ĵus kreitaj, novaj ŝtatoj), apogo de viktimoj de la [[Unua mondmilito]] * ''Sociala politiko'': sociale justa impostosistemo, pli bona salajrado por oficialuloj, fortigo de la socialasekura sistemo, sociala loĝej-konstruado, apliko de moderna [[labora juro]] * ''Justico'': absoluta egaleco de viroj kaj virinoj, modernigo de la geedziĝa leĝaro, protekto de privataj havaĵoj * ''Klerigo'': modernigo de la (alt)lerneja sistemo, neniigo de politikaj/konfesiaj influoj. Birgitta Bader-Zaar, historiistino viena, bone resumis la (grandparte viziajn) ideojn de BDP tiumaniere<ref>Birgitta Bader-Zaar, Die politische Partizipation der bürgerlich-liberalen Frauenbewegung in Österreich 1918–1934. Ĉe: ÖZG 26/2015/2, p. 99 - Traduko: ''BDP intencis fariĝi liberalisma amaspartio kun konfeso pri demokratia respubliko kaj germanieco kun tre sociale orientiĝanta politiko, estante en treega malkonsento kun socialdemokratoj kaj ties tendenco je ŝtatigo.''</ref>:<blockquote>''Die Bürgerlich-demokratische Partei wollte eine liberale Massenpartei werden, die mit einem Bekenntnis zur demokratischen Republik und dem deutschen Volk eine am Gemeinwohl, insbesondere an sozialpolitischen Maßnahmen interessierte Politik verfolgte, jedoch hinsichtlich des Klassenkampfes und der Aufhebung des Privateigentums in einem prononcierten Gegensatz zur Sozialdemokratie stand.</blockquote> == Balotoj == * parlamentkonstituiga elekto en 1919: 1,64 % (unuiĝo kun ''Deutschösterreichische Wirtschaftspartei der Festbesoldeten'') * parlamentaj balotoj en 1920:: 1,44 % (unuiĝo de pluraj demokrataj partioj) Regione oni nenie kandidatis escepte de [[Vieno]] kaj [[Malsupra Aŭstrio]]. == Gravuloj == <gallery> file:Bundesarchiv Bild 146-2006-0113, Gustav Stolper.jpg|''Gustav Stolper'' file:Marianne Hainisch.jpg|''Marianne Hainisch'' file:Max friedmann parlament.jpg|''Max Friedmann'' </gallery> * [[Carl Brockhausen]] (1859–1951), admininistra juristo * [[Wilhelm Exner]] (1840–1931), honora prezidanto de Aŭstria Pormetia Societo * Fanny Freund-Markus (1872–1942), publicistino * Max Friedmann (1864–1936), industriulo * Helene Granitsch (1876–1956), verkistino kaj feminisma aktivistino * Marianne Hainisch (1839–1936), fondinto de feminismo politika en Aŭstrujo kaj patrino de la posta federacia prezidanto Michael Hainisch * [[Michael Hainisch]] (1858–1940), politikistko * [[Friedrich August von Hayek]] (1899–1992), porstudenta aktivulo ĉe ''Deutsch-Demokratische Hochschüler-Vereinigung''<ref>Bruce Caldwell und Hansjoerg Klausinger, Hayek: A Life, 1899–1950 (Chicago 2022), S. 118ff</ref>, ekonomikisto kaj sociala filozofo * [[Heinrich Klang]] (1875–1954), universitata profesoro kaj juristo * [[Maria Leopoldine Klausberger]] (1888–1944), ĵurnalistino kaj porvirinrajta agitantino * Franz Klein (1854–1926), juristo * Kurt Schechner, -direktoro de la nutraĵkonzerno ''Meinl'' * Gustav Stolper (1888–1947), nacia ekonomikisto * Richard von Wettstein (1863–1931), botanikisto * [[Rudolf Wolkan]] (1860–1927), literaturhistoriisto == Internaciaj rilatoj == Plurfoje BDP nomis sia amika partio ''Deutsche Demokratische Partei'' (DDP) en [[Germanujo]].<ref>[https://digital.onb.ac.at/rep/osd/?112FD19C Die Zeit - Extraausgabe/speciala eldono - 15.2.1919], ĉe: onb.digital</ref> Gereprezentantoj de DDP - inter kiuj [[Gertrud Bäumer]], [[Hjalmar Schacht]] kaj [[Max Weber]] - faris paroladojn en 1919 dum BDP-aranĝoj.<ref>[https://onb.digital/result/112FD64E] BDP-afiŝo ĉe onb.digital</ref> BDP-fondomembro Gustav Stolper estis, post transloĝiĝo Germanlandon, ano de la estrarano de DDP kaj helpis formuli la ekonomian programon. De 1930 Stolper eĉ estis unu el la pintokandidatoj de ''Deutsche Staatspartei''. == Helpaj organizoj == * (porstudenta) Deutsch-Demokratische Hochschüler-Vereinigung<ref>Bruce Caldwell und Hansjoerg Klausinger, Hayek: A Life, 1899–1950 (Chicago 2022), p. 118ss</ref> * (porjunulara) Jugend-Vereinigung der Bürgerlich-Demokratischen Partei<ref>Erik Eybl, Wählet nur uns! Wahlwerbung in Österreich 1919 – 1932 (Wien, 2019)</ref> == Literaturo == * Johannes Hawlik, Die politischen Parteien Deutschösterreichs bei der Wahl zur konstituierenden Nationalversammlung 1919, tri volumoj, nepresita disertaĵo, Wien 1971 * Marie-Theres Arnbom, Friedmann, Gutmann, Lieben, Mandl und Strakosch. Fünf Familienporträts aus Wien vor 1938, Wien 2003 == Eksteraj ligiloj == * [https://alex.onb.ac.at/sph.htm kunvenoj de Reichsrat] 1861–1918 * Statistische Zentralkommission: ''Die Wahlen für die Konstituierende Nationalversammlung. 1. Vorläufige statistische Ergebnisse.'' Wien 1919, [https://bmi.gv.at/412/Nationalratswahlen/files/NRW_1919.pdf interrete] sur la paĝaro de la ministerio pri internaj aferoj * [https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno?apm=0&datum=19190217 skanitaj ekzempleroj de taggazetoj, 17.2.1919] (pri la rezultoj balotaj) == Notoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Burga-Demokratia Partio}} [[Kategorio:Liberalaj partioj en Eŭropo]] [[Kategorio:Politikaj partioj de Aŭstrio]] [[Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1918]] [[Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 1923]] 7onx3wejmd5zakc8yy6hra4kstnk8bt 0 845696 9369091 9237369 2026-05-09T08:31:32Z Crosstor 3176 /* K */ 9369091 wikitext text/x-wiki Jen listo de studentoj en [[Universitato Corvinus de Budapeŝto]] (elekto): *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[László Andor]] == B == * [[Tamás Bácskai]] * [[Ödön Barla-Szabó]] * [[Gyula Barna]] * [[Iván Berend]] * [[Hanna Bokorné Szegő]] * [[András Bródy (ekonomikisto)]] * [[Konstantin Buják]] == C == * [[Attila Cosovan]] * [[György Csanádi (juristo)]] * [[Tamás Csató]] == D == * [[György Dénes (speleologo)]] * [[György Droppa]] == E == * [[Éva Ehrlich]] == F == * [[Lajos Faluvégi (ministro)]] * [[Ádám Farkas (ekonomo)]] * [[Zsolt Felcsuti]] * [[Imre Forgács]] * [[Ferenc Forgó]] == G == * [[Katalin Garai]] * [[Pál Gáspár]] * [[Ágnes Gereben]] * [[Lajos Gyenes (geografo)]] * [[László Gyetvai (ekonomikisto)]] * [[Sándor Gyimesi]] == H == * [[Árpád Haász]] * [[István Hagelmayer]] * [[György Hajós (maŝininĝeniero)]] * [[Aurél Hajtó]] * [[József Hatvany]] * [[András Hegedűs T.]] * [[Ernő Huszár]] == I == * [[Júlia Izsák]] == J == * [[Ferenc Jánossy]] == K == * [[János Keserű]] * [[Éva Kocsis]] * [[Attila Korompai]] * [[Emil Korpás]] * [[Ilona Kovács (literaturisto)]] * [[Zoltán Kovács (psikologo)]] * [[György Kövér]] == L == * [[András Lánczi]] * [[Andor László]] * [[Márton Lengyel]] == M == * [[Hugó Márki]] * [[Miklós Marosi (ekonomikisto)]] * [[Gábor Máthé]] * [[Tamás Mellár]] * [[Tamás Mészáros]] * [[Péter Mihályi]] == N == * [[Tamás Nagy (ekonomikisto)]] * [[Tibor Navracsics]] * [[Mária Neményi]] == P == * [[István Pálos (statistikisto)]] * [[György Péter (statistikisto)]] * [[Iván Pető]] * [[László Pongrácz (oficisto)]] * [[Árpád Prandler]] == Q == * [[Pál Quittner]] == R == * [[Zsolt Rostoványi]] == S == * [[Tamás Sárközy]] * [[István Síklaki]] * [[Marianna Szatmári]] * [[Mária Szatmáriné Balogh]] * [[Balázs Szepesi]] == T == * [[Péter Takács (juristo)]] * [[Előd Takáts]] == V == * [[Ferenc Vági]] * [[Zsuzsanna Vajda]] * [[István Varga (ekonomikisto)]] * [[Éva Voszka]] == Vidu ankaŭ == * [[Studentoj de Universitato Corvinus de Budapeŝto]] == Fontoj == * La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. [[Kategorio:Listoj]] ltfxdym3b3cd00lp87w95btj8rqxz2t 0 848242 9369076 9324909 2026-05-09T07:22:18Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369076 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Charles-Geneviève de Beaumont<br />''Kavaliro de Éon'' |dosiero = Portrait du Chevalier d'Éon - Thomas Hudson - vers 1770.jpg |priskribo = Portreto de Charles-Geneviève de Beaumont vestita kiel ino, pentrita de Thomas Hudson ĉ.1770 |naskonomo = Charles-Geneviève-Louis-Auguste-André-Timothée-Robert-Pierre d'Éon de Beaumont |dato de naskiĝo = {{dato|5|10|1728}} |loko de naskiĝo = [[Tonnerre]], [[Reĝlando Francio]] |dato de morto = {{dato|21|5|1810}} |loko de morto = [[Londono]], [[Unuiĝinta Reĝlando]] |tombo = tombejo de la [[Malnova preĝejo Sankta-Pancras]] |nacieco = [[Francio]] |profesio = Literaturisto, Diplomato, Spiono |subskribo = Signature de Charles d'Éon Beaumont dit chevalier d'Éon.jpg }} '''Charles-Geneviève d'Éon de Beaumont''' [[Internacia Fonetika Alfabeto|\ʃaɾl ʒən.vjɛv de.ɔ̃ də bo.mɔ̃\]], ankaŭ konata kiel la '''kavaliro de Éon''' estis [[Francio|franca]] [[Diplomatio|diplomato]], [[spiono]], [[oficiro]], kaj [[Literaturo|literaturisto]], naskita la {{daton|5|10|1728}} en [[Tonnerre]] ([[Reĝlando Francio]]), kaj mortinta la {{daton|21|5|1810}} en [[Londono]] ([[Unuiĝinta Reĝlando]]). [[Dosiero:Portrait du Chevalier d'Eon par Saint-Aubin.jpg|maldekstra|eta|Portreto de Charles-Geneviève de Beaumont vestita kiel viro, gravurita de Augustin de Saint-Aubin.]] Ri restas fama pro sia forta emo al [[transvestismo]] kiu konfuzis riajn samtempulojn pri ria sekso, kiu fariĝis enigmo por ili. Ri vivis konata kiel viro dum 49 jaroj, kaj konata kiel ino dum 32 jaroj. Post ria morto, kuracistaro konstatis dum [[nekropsio]] ke ri havis tutajn virajn seksorganojn kvankam alia kuracista ekzameno, farita dum ria vivo sed vestite, konkludis la malon. Ri grave rolis en la oficiala kaj ĉefe sekreta diplomatio de [[Ludoviko la 15-a]]. Ri kontribuis al la alianciĝo de [[Rusia Imperio]] kun Francio komence de la [[Sepjara milito]]. Poste, kiam ri oficis en la brita ambasejo, ri ellaboris planon pri mara invado al Britio. Ri ankaŭ verkis diversajn eseojn pri specifaj temoj, ekzemple ''[[Memuaro]] pri la utileco de la kultivado de [[moruso]] kaj de la edukiĝo de [[silkraŭpo]]j en Francio''. == Biografio == === Familia deveno === Laŭ la [[genealogio]] kiun publikigis en 1779 Peyraud de Beaussol sub la kaŝnomo « de la Fortelle » laŭpete de la kavaliro<ref name="Généa">{{Harvnb|de La Fortelle|Peyraud de Beaussol|1779|p=81}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k15183769/f88.image.zoom legi rete]</ref>, ria familio originus en [[Bretonio]]<ref>{{Harvnb|de La Fortelle|Peyraud de Beaussol|1779|p=83}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k15183769/f89.image.zoom legi rete]</ref>, same kiel la bretona nobela familio « Le Senéchal »<ref>{{Citaĵo el libro|lingvo=fr|aŭtoro=François-Alexandre Aubert de La Chesnaye-Desbois|titolo=Dictionnaire de la noblesse|volumeno=12|paĝo=531}}</ref>{{,}}<ref name="p.84">{{Harvnb|de La Fortelle|Peyraud de Beaussol|1779|p=84}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k15183769/f90.image.zoom legi rete]</ref>. Du membroj de tiu familio, la grafo de Kercado kaj la markizo de Molac, tuj kontraŭis tiun aserton. Laŭ ili la nomo « D'Éon » ne estas patronoma kaj neniam estis tielnomita familio en Bretonio<ref>{{Citaĵo el libro|lingvo=fr|titolo=Affiches, annonces, et avis divers: 1779|paĝo=33|aŭtoro=Anne-Gabriel Meusnier de Querlon|url=https://books.google.fr/books?id=K9FBAAAAcAAJ&dq=tenu+voir+prouver&pg=PAPA35&redir_esc=y#v=onepage&q=tenu%20voir%20prouver&f=false}}</ref>{{,}}<ref name="p.219">{{Harvnb|François-Alexandre Aubert de La Chenaye-Desbois|Jacques Badier|1865|paĝo=219-220}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5424928x/f95.item.r=proc%C3%A8s%20Ch%C3%A2telet%20Paris.zoom legi rete]</ref>. Ili ekis proceson al la kavaliro de Éon en la [[Granda Châtelet]], en [[Parizo]] « por devigi lin [de la Fortelle] pruvi siajn asertojn, aŭ rezigni pri ili kaj ripari la domaĝon kaŭzita de ili<ref>{{Citaĵo el libro|lingvo=fr|titolo=Affiches, annonces, et avis divers: 1779|paĝo=35|aŭtoro=Anne-Gabriel Meusnier de Querlon|url=https://books.google.fr/books?id=K9FBAAAAcAAJ&dq=tenu+voir+prouver&pg=PAPA35&redir_esc=y#v=onepage&q=tenu%20voir%20prouver&f=false}}</ref>{{,}}<ref>{{Citaĵo el libro|lingvo=fr|titolo=Procès de Mademoiselle la Chevalière d'Eon, contre MM. de Carcado & de Molac|paĝo=1|url=https://books.google.fr/books?id=X4JbAAAAcAAJ&dq=Eon+Beaumont&pg=PAPA1&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|aŭtoro=Nicolas-Toussaint des Essarts}}</ref> ». Du verdiktoj, publikigitaj en la numero 39 de la revuo ''Mercure de France'' en 1780, pri tiu proceso okazinta la {{daton|27|8|1779}}<ref>{{Citaĵo el libro|lingvo=fr|titolo=Procès de Mademoiselle la Chevalière d'Eon, contre MM. de Carcado & de Molac|paĝo=79|url=https://books.google.fr/books?id=X4JbAAAAcAAJ&dq=Eon+Beaumont&pg=PAPA1&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|aŭtoro=Nicolas-Toussaint des Essarts}}</ref>, kaj pri la apelacia proceso, ekita de la kavaliro, okazinta la {{daton|22|8|1780}} permesis al la kavaliro pretendi deveni de bretona familio Éon<ref name="p.221">{{harvnb|François-Alexandre Aubert de La Chenaye-Desbois|Jacques Badier|1865|p=221-222}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5424928x/f96.item.r=proc%C3%A8s%20Ch%C3%A2telet%20Paris.zoom legi rete]</ref>. La kavaliro do estus ido de la fama [[Herezo|herezulo]] el la 12a jarcento [[Eudo de Stella]]<ref name="p.84"/>{{,}}<ref>{{harvnb|François-Alexandre Aubert de La Chenaye-Desbois|Jacques Badier|1865|p=219-220}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5424928x/f94.item.r=eon%20Etoile.zoom legi rete]</ref>, kondamnita en 1148 de [[Koncilio]] en [[Reims]], kaj kiu forlasis Bretonion kun siaj familianoj. Kelkaj el ili eble ekloĝis en [[Ravières]] kaj estus la prauloj de la kavaliro<ref>{{harvnb|Charles Moiset|1892|p=6}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k298695m/f7.item.r=g%C3%A9n%C3%A9alogie%20branche.zoom legi rete]</ref>. Ili tenis sian nomon kaj la tri orajn stelojn de sia blazono, al kiu ili aldonis poste « virkokon tenante per sia levita dekstra piedo brulantan ruĝan koron » kun la devizon « Vigil et audax » (''Viglo kaj aŭdaco'' [[latine]])<ref>{{harvnb|de La Fortelle|Peyraud de Beaussol|1779|p=85}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k15183769/f91.image.zoom legi rete]</ref>{{,}}<ref name="p.219" />{{,}}<ref>{{Citaĵo el libro|lingvo=fr|titolo=Traité des devises héraldiques ... pour servir d'introduction à l'État de la France|aŭtoro=Louis Charles WAROQUIER DE MÉRICOURT DE LA MOTHE DE COMBLES|paĝo=116|url=https://books.google.fr/books?id=DUeSgZi4yl0C&dq=Eon+Beaumont&pg=PAPA116&redir_esc=y#v=onepage&q=Eon%20Beaumont&f=false}}</ref>{{,}}<ref>{{Citaĵo el la reto |aŭtoro=Aristide Dey |titolo=Armorial historique de l'Yonne |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k54082694/f50.item.r=eon%20beaumont |dato=1862 |alirdato=la {{daton|10|11|2019}} }}</ref>. La rekta kaj senpaŭza genealogio de tiu familio komencas je Robert d'Éon<ref>{{harvnb|de La Fortelle|Peyraud de Beaussol|1779|p=87}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k15183769/f93.image.zoom legi rete]</ref>{{,}}<ref name="p.221"/>, el [[Molesmes]] ([[Yonne]]), naskita en 1309. Ne eblas koni precize kaj certe la antaŭaj familianoj pro la granda incendio kiu brulis la tutan urbon la {{daton|8|7|1556}}. [[François-Alexandre Aubert de La Chenaye-Desbois]] publikigis alian en 1865<ref name="p.218">{{harvnb|François-Alexandre Aubert de La Chenaye-Desbois|Jacques Badier|1865|p=218}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5424928x/f94.item.r=Deon.zoom legi rete]</ref>, kiu reuzas la faron de la Fortelle<ref name="Généa"/> publikigita en 1779, kiun li ĝisdatigis. La patroflanka linio gvidas en 1576 al André Deon, naskita en [[Ravières]]<ref name="p.98">{{harvnb|de La Fortelle|Peyraud de Beaussol|1779|p=98}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k15183769/f104.image.zoom legi rete]</ref>{{,}}<ref name="p.227">{{harvnb|François-Alexandre Aubert de La Chenaye-Desbois|Jacques Badier|1865|p=227-228}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5424928x/f99.item.r=Noble%20Andr%C3%A9.zoom legi rete]</ref>. [[Gustave Chaix d'Est-Ange]] rimarkas en 1918 ke [[François-Alexandre Aubert de La Chenaye-Desbois]] faris detalhavan genealogion de la familio d'Éon, kiu iras ĝis la 14a jarcento. Li skribas « Reale, la familio d'Éon ŝajne apartenis nur al la alta [[burĝaro]] de sia regiono. Ne videblas, ĉiokaze, ke ĝi iam agnoskigis sian nobelecon per proceso, aŭ ke ĝi eĉ registrigis sian blazonon al la ĝenerala blazonaro de 1696 <ref name="CEA">{{harvnb|Gustave Chaix d'Est-Ange|1918|p=63}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k112009c/f67.item.r=BEAUMONT%20Tonnerre legi rete]</ref> », blazono kiun [[Henri Jougla de Morenas]] mencias en sia ''Grand Armorial de France'' publikigita en 1935<ref>{{Citaĵo el la reto|auteur=[[Henri Jougla de Morenas]] |titolo=Grand Armorial de France, tome III |paĝo=273 |url=http://palisep.fr/bibliotheque/jougla/tome_03.pdf |dato=1935 |alirdato=la {{daton|9|11|2019}} }}</ref>. Chaix d'Est-Ange poste reuzas la genealogion de André Deon.<ref name="CEA"/>. Jean-Robert Blot<ref name="JRB">{{Citaĵo el la reto |aŭtoro=Jean-Robert Blot |titolo=Famille DÉON |url=https://abbayedestmartin.jimdo.com/divers/chevalier-d-eon/#_ftn2 |alirdato=2023-12-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160811161903/http://abbayedestmartin.jimdo.com/divers/chevalier-d-eon#_ftn2 |arkivdato=2016-08-11 }}</ref> estas pasiulo pri genealogio<ref>{{Citaĵo el la reto|titolo=Jean-Robert Blot |url=https://data.bnf.fr/fr/15671532/jean-robert_blot/}}</ref> kaj vic-prezidento de la Socio pri historio kaj arkeologio de la regiono de Tonnerre kiu entreprenis kontroli la verkon de la Fortelle<ref name="Généa" />, ellaborita kiam la kavaliro vivis, en kiu troveblas atestilo pri nobeleco<ref>{{harvnb|de La Fortelle|Peyraud de Beaussol|1779|p=154}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k15183769/f160.image.r=de%20la%20fortelle.zoom legi rete]</ref>. Li konkludas ke tiu genealogio malveras en sia plej malnova parto, kiu iras ĝis Eudo de Stella. Li asertas ke la familinomo Deon estis ofta en la regionoj de [[Ravières]], [[Ancy-le-Franc]] kaj [[Chassignelles]]<ref name="JRB"/>. Laŭ Blot, « La atestita praulo de tiu familio estas André Deon [kvankam li ne trovis dokumenton kiu atestas ke André Deon naskiĝis en Ravière en 1576, ke li estis [[advokato]] en la parlamento kaj ke li edziĝis en 1602 kun Sébastienne Petit<ref name="JRB"/>, kiel asertas de la Fortelle<ref name="p.98"/> kaj [[François-Alexandre Aubert de La Chenaye-Desbois]]<ref name="p.227"/>], li havus fraton Nicolas kiu estus farinta tri [[pilgrimado]]n al [[Romo]], inter kiuj almenaŭ unu nudpiede, kaj kiu estus enirinta [[Ermitejo (loko)|ermitejon]] apud Ravières. Tiu familio estas burĝa familio kiu ascendis ene de la socio de Tonnerre, sed ĝi ne sukcesis ŝajnigi esti nobela, interalie en 1668. Kiel kutimis tiuepoke en ĉiu burĝa familio, la malsamaj idoj uzos kromnomojn (ofte nomon de loko ligita al ilia posedaĵo)<ref name="JRB"/>. » === Junaĝo === [[Dosiero:Tonnerre hotel uzes cour.JPG|eta|Hotelo de Uzès, kie naskiĝis la kavaliro de Éon.]] Charles-Geneviève d'Éon (nomita alude al sia baptopatro Charles Regnard, advokato ĉe la parlamento kaj [[bajulo]] de [[Cruzy-le-Châtel]], kaj al sia baptopatrino Geneviève d'Éon (aŭ Déon), edzino de Sinjoro Mouton, vinvendisto en Parizo<ref name="naissance">AD 89, Tonnerre Notre-Dame, BMS 1721-1740 (vue 225/575) [http://archivesenligne.yonne-archives.fr/ark:/56431/vta534664e4e5c7a/daogrp/0/225 legi rete]{{404|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>{{,}}<ref name="p.2">{{harvnb|Frédéric Gaillardet|1866|p=2}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6348268s/f30 legi rete]</ref>) naskiĝis la {{daton|5|10|1728}}<ref name="naissance"/>{{,}}<ref name="JRB"/>{{,}} en la hotelo de Uzès en [[Tonnerre]]<ref>{{Citaĵo el libro|lingvo=Fr|aŭtoro=Frédéric Gaillardet|titolo=Les mémoires du chevalier d'Eon|paĝo=96-97|loko=Paris|eldono=Saint-Clair|dato=1967}}</ref> kaj estis baptita du tagojn poste, la 7an<ref name="naissance"/>, en la kirkejo Notre-Dame de Tonnerre. Ri rakontas en sia aŭtobiografio ke ri naskiĝis kovrita de fetaj membranoj<ref>{{harvnb|Évelyne Lever|Maurice Lever|2009|p=17}} [https://books.google.fr/books?hl=fr&id=RaYMAQAAMAAJ&q=accouch%C3%A9%20coiff%C3%A9 legi rete]</ref>, kaj ke pro tio la kuracisto ne sukcesis determini rian sekson. Plejeble tion asertas la kavaliro nur por konfuzigi la veron pri sia sekso. Ria patro estas Louis Déon (aŭ d'Éon) de Beaumont<ref name="p.121">{{harvnb|de La Fortelle|Peyraud de Beaussol|1779|p=121}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k15183769/f127.image.zoom legi rete]</ref>{{,}}<ref>{{harvnb|François-Alexandre Aubert de La Chenaye-Desbois|Jacques Badier|1865|p=240}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5424928x/f105.item.r=Louis%20D'EON%20DE%20BEAUMONT,%20IIedu%20nom.zoom legi rete].</ref>{{,}}<ref name="JRB"/>, advokato en la [[Parlamento de Parizo]], konsilisto ĉe la reĝo, urbestro de Tonnerre, subdelegito de la [[Intendanto (Francio)|intendanteco]] de Parizo, [[inspektoro]] en la [[Reĝa bienaro de Francio|reĝa bienaro]]<ref>{{harvnb|Edme-Louis Anne Le Maistre|1854|p=173}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k2986400/f231.item.r=avocat.zoom legi rete]</ref>, kaj ankaŭ registo de la reĝaj vinkultivejoj{{Mankas fonto|dato=decembro 2023}} ; li riĉiĝis vendante vinon{{Mankas fonto|dato=decembro 2023}}. Ria patrino estas Françoise de Chavanson<ref>{{Citaĵo el libro|lingvo=Fr|aŭtoro=Frédéric Gaillardet|titolo=Mémoires du chevalier d'Eon|paĝo=24-25|loko=Paris|eldono=Saint-Clair|dato=1967}}</ref>, filino de ĝenerala milita komisaro ĉe la armeoj de [[Hispanio]] kaj [[Italio]]. Ri ekstudas en Tonnere kaj, en 1743, ekloĝas en Parizo ĉe sia onklo Michel d'Éon de Germigny<ref name="p.117">{{harvnb|de La Fortelle|Peyraud de Beaussol|1779|p=98}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k15183769/f123.image.zoom legi rete]</ref>{{,}}<ref name="p.238">{{harvnb|François-Alexandre Aubert de La Chenaye-Desbois|Jacques Badier|1865|p=237-238}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5424928x/f104.item.r=Michel%20germigny.zoom legi rete].</ref>, por daŭrigi sian studadon en la prestiĝa gimnazio Mazarin<ref name="MM_p.2">{{harvnb|Charles Moiset|1892|p=2}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k298695m/f7.item.r=mazarin legi rete].</ref>. Estante tre bona lernanto, ri ekhavas diplomon pri [[Kanona juro|kanona]] kaj [[civila juro]] en 1749, 21-jaraĝe. Laŭ la familia tradicio ri iĝas la {{daton|22|8|1748}} advokato ĉe la parlamento de Parizo<ref name="MM_p.2" />. Ri iomete pripensas iĝi religiulo<ref name="MM_p.2" />. Ri montras talentojn pri [[rajdarto]] kaj eĉ pli pri [[skermo]], tiom ke ri rapide estas taksita kiel unu el la plej bonaj glavstoj de Francio<ref name="MM_p.2" />. Ri ankaŭ ekverkas kaj publikigas en 1753 ''Historiaj kaj politikaj konsideroj''. Riaj verkoj spertas sukceson<ref name="MM_p.2" />. Krome la juna kavaliro, famiĝinte en alta socio, facile kreas por si [[Socia reto (sociologio)|socian reton]] en kiu troviĝas la princo [[Louis-François de Bourbon-Conti]], kuzo de la reĝo [[Ludoviko la 15-a]], kiu nomumas rin reĝa cenzuristo pri [[Historio]] kaj [[Beletro]]{{Mallonga piednoto|Lever|Lever|2009|p=15-17}}. Kiel respondulo pri reĝa [[cenzuro]], ĉia verko rilata al unu el tiuj du fakoj nepre devas ricevi rian ''imprimatur'' antaŭ esti publikigita. D'Éon sukcesis altiri la favorojn de la princo, redaktante kaj fojfoje verkante liajn [[verso]]jn kaj [[madrigalo]]jn<ref name="MM_p.2" />. === Kariero === Charles-Geneviève d'Éon estas dungita en la t.n. « [[Nigra kabineto]] » de Ludoviko la 15-a, vidita kiel la unua [[sekreta servo]] organizita kaj daŭra en Francio, tie li gvidas neoficialan diplomation kiu povis esti tre malsama de la oficiala. Fremdaj ŝtatoj kaj eĉ la aliaj reĝaj konsilioj ne sciis pri ĝia ekzisto. Tial la kavaliro de Éon estas vidita kiel unu el la unuaj francaj spionoj<ref>{{harvnb|Gilles Perrault|1996|p=}}</ref>. Ĝiaj agentoj povas libere agi, eĉ kontraŭleĝe, por atingi siajn celojn. Ĝin regis Louis-François de Bourbon-Conti, kaj poste [[Charles-François de Broglie]]. En ĝi membris ankaŭ [[Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais]]. ==== Sankt-Peterburgo ==== Laŭ kelkaj fontoj, la kavaliro de Éon estus dungita en la sekreta servo de la reĝo mem post li renkontis rin junie de 1756 dum [[balo]], vestite kiel ino. La reĝo estus allogita de tiu homo kaj, post oni diris al li ke temis pri viro, li ekpensis ke tiel vestite la kavaliro povus sensuspekte proksimiĝi al la rusa carino [[Elizabeto (Rusio)|Elizabeto]] por konvinki ŝin alianciĝi kun Francio kadre de la [[sepjara milito]]. Pli verŝajne la kavaliron dungis la princo de Conti, kiu sendis rin al la rusia [[kortego]] kiel ambasadan sekretarion. En [[Sankt-Petersburgo]] la carino organizas [[maskobalo]]jn en kiuj viroj vestiĝu kiel inoj kaj reciproke. Tie la kavaliro, malgranda kaj preskaŭ senbarba<ref name="p.5">{{harvnb|Frédéric Gaillardet|1866|p=5}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6348268s/f33.item.r=barbe legi rete].</ref>{{,}}<ref name="Éon"/>), sukcesas esti konfuzita kiel ino<ref>[[#Audio|Le chevalier d'Éon]], ''[[Deux mille ans d'Histoire]]'', [[France Inter]], {{Dato||25|février|2009}}</ref>. Tiel ri rapide amikiĝas kun multaj proksimuloj de la carino kaj sukcesas konvinki [[Anglofilio|anglofiliajn]] konsilistojn pri la neceso de alianciĝo kun Francio, dum aliaj francaj diplomatoj malsukcesis de pluraj monatoj. Ri denove oficas kiel ambasada sekretario en Sankt-Petersburgo inter 1758 kaj 1760. Kiam alia alianca traktado estas subskribita, ri mem alportas ĝin al la reĝo. Alveninte du tagoj antaŭ la oficiala letero de la carino, la reĝo rekompensas rin per nomumo kiel kapitano de [[dragono]]j. Charles-Geneviève partoprenas en la lastaj kampanjoj de la sepjara milito, dum kiuj ri estas vundita. Ri forlasas armeon en 1762 por reiĝi sekreta agento<ref name=":0" />. ==== Londono ==== En 1762, Charles-Geneviève d'Éon estas sendita al [[Londono]], kie ri oficas, kiel « sekretario de ambasadejo de Francio por kompletigi ĝeneralan pacon », ĉe la ambasadoro [[Louis-Jules Mancini-Mazarini]], por vortigi la [[Traktato de Parizo (1763)|parizan pactraktadon]], subskribita la {{daton|10|2|1763}} kaj kiu finigis la sepjaran militon. Malvenkinte, Francio celas cedi tiel malmulte kiel eble al Britio per tiu traktado. Dum festeno ri sukcesas portempe ŝteli dokumenton de brita demarŝisto enhavante la liston de ĉiuj koncedoj kiujn Britio pretas fari<ref name=":0" />. Tiujn informojn [[Étienne-François de Choiseul]] utiligos dum la demarŝoj. Pro tio la kavaliro ricevas la [[Ordeno de Sankta Ludoviko|ordenon de Sankta Ludoviko]], unu el la tiam plej pretiĝaj ordenoj<ref name="Éon">{{Citaĵo el la reto|lingvo=fr|url=http://www.histoire-pour-tous.fr/histoire-de-france/3546-le-chevalier-deon-charles-de-beaumont-1728-1810.html |titolo=Le chevalier d'Éon (Charles de Beaumont, 1728-1810)}}</ref>. Post tio la nigra kabineto taskas al la kavaliro ellabori planon pri mara invado al Britio. Ri kaj [[Louis François Carlet de La Rozière]] eksondas la britajn marbordojn<ref name="p.101">{{harvnb|Frédéric Gaillardet|1866|p=101}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6348268s/f129.item.r=ordre%20secret legi rete]</ref>. Kiam la francia ambasadoro ĉe Britio, [[Louis-Jules Mancini-Mazarini]], malsana, revenas al Parizo en 1763<ref name=":0" />, la kavaliro portempe anstataŭas lin. Ri tuj organizas ĉiutagajn bankedojn en kiuj ĉiuj britaj gravuloj estas invititaj. Ri klopodas ekhavi ilin ĉiujn kiel amikojn. Eĉ la reĝo [[Georgo la 3-a (Britio)|Georgo la 3-a]] ŝatas rin. Sed Francio trovas rin tro malŝparema<ref name="Éon"/>, ri elĉerpas kelkmonate la jaran buĝeton de la ambasadejon<ref name=":0" /> kaj kiam ri petas ke la buĝeto estu plialtigita la ministro pri eksteraj aferoj, [[Étienne-François de Choiseul]], rifuzas. Kiam, ses monatoj poste, la nova ambasadoro, [[Claude Louis François de Régnier de Guerchy]], ekoficas, Charles-Geneviève d'Éon iĝas lia sekretario. Ili ekkonis unu la alian dum la sepjara milito kaj malŝatas unu la alian<ref name=":0" />. Du kontraŭaj kampoj aperas en la ambasadejo kaj [[Publicista_verko#Paskvilo|paskvila]]-batalo ekas. Centre de la disputoj inter la du homoj troviĝas la planoj pri mara invado de Britio. Ludoviko la 15-a rezignis pri tia projekto kaj la ambasadoro postulas al la kavaliro doni al li la planojn por detrui ilin. La kavaliro rifuzas doni ilin sen konsento pri kompenso por sia laboro. Por Guerchy, tio estas nekonceptebla. La {{daton|4|11|1763}} Ludoviko la 15-a eksigas la kavaliron el la ambasadejo kaj petas al britaj aŭtoritatuloj venigi rin al Francio kun la planoj<ref name="p.146">{{harvnb|Frédéric Gaillardet|1866|p=146}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6348268s/f174 legi rete]</ref>. Tamen ili rifuzas, lasante tiun konflikton en la ambasadejo daŭri. La kavaliro daŭre aperadas en la ambasadejo kaj, en 1764, malkaŝas parton de sia korespondado kun la reĝa povo. Guerchy daŭre rifuzas pagi la kavaliron por ke ri donu la planojn kaj, dum proceso, atestanto asertas ke la ambasadoro provis venenigi sian eks-sekretarion (fakte li provis forkapti rin). Pro tio Guerchy estas eksigita. En 1767 alian proceson en Britio venkas la kavaliro, kiu denove rajtas ricevi renton. Devante ĉeesti plian proceson, havante nek advokatojn nek atestantojn, ri preferas malaperi. Ri vestas sin kiel ino kaj rifuĝas ĉe amiko<ref name="Éon" />. === Sekso === Iom post iom la konflikto inter la kavaliro kaj Guerchy malaperas. Perdinte siajn oficon, povon kaj famon, la kavaliro estas forgesita de plejmulto. Tiam, laŭ multaj historiistoj<ref name=":0">[[#Vidéos|L'ombre d'un doute - Le chevalier d'Éon un agent trop secret]], {{Dato|7|10|2017}}</ref>, por ke oni denove atentu rin, ri ekhavas ideon krei skandalon vestante kiel ino, kaj asertante de ĉiam esti ino<ref name=":0" />. Denove ri akiras famon. En la ambasadejo de Francio ĉe Britio oni profitas la « frenezon » de la kavaliro kiu fuelas la paskvilojn de [[Pierre-Henri de Treyssac de Vergy]] kaj [[Ange Goudar]]. Rapide en Londono oni klaĉas pri la sekso de la kavaliro, kiu estas [[Karikaturo|karikaturita]] en britaj gazetoj kiuj renomas rin « [[Ambaŭsekseco|Ambaŭseksulo]] de Éon ». Homoj vetas pri ria sekso. Proceso inter du vetantoj, post aŭskultado de diversaj astestantoj sed ne de la kavaliro mem, finiĝas per la jena verdikto: la kavaliro estas ino<ref>{{harvnb|Simon Burrows|2006|p=43}}</ref>. En 1774, Ludoviko la 15-a postulas ke la kavaliro de Éon ĉesigu la klaĉon, kiuj malkreditigas la ambasadejon, definitive sciigante sian veran sekson. La kavaliro responde asertas esti ino, kaj tion konfirmas kuracistoj kiuj palpis rin tra la vestoj (ĉar la kavaliro rifuzis senvestiĝi)<ref name="France2">[[#Vidéos|Secrets d’Histoire : Qui se cachait derrière le chevalier d'Éon ?]], [[France 2]], {{Dato|22|6|2008}}.</ref>. Tiu rivelo ĝenas Francion. Pluraj provoj klarigi tiun konduton estis proponitaj, invokante [[psikologio]]n (aŭ eĉ [[psikiatrio]]n) aŭ [[politiko]]n: deziro venĝi sin, ridindigante la landon kiu eksigis rin. La kavaliro de Éon ŝajne neniam havis seksrilaton<ref name=":0" />. Oni ĝenerale pensas ke ri estis [[transvestulo]] kaj ke ria nura seksa plezuro estis [[transvestismo]] kaj la rigardoj de aliuloj (kaj ria propra) al ri. Tiu parafilio estas nomita [[Eonismo]], reference al la kavaliro de Éon. Tiuepoke la kavaliro korespondadas kun la franca paskvilisto [[Charles Théveneau de Morande]], kiu sendas al ri la ''[[Memoraĵoj]]n de [[Madame du Barry]]'', [[satiro]] kiun li verkis. En 1775 [[Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais]], estas sendita al Londono de [[Ludoviko la 16-a]] por forpreni ĉiujn riajn dokumentojn. Post 14 monatoj, kaj multaj peripetioj, 20-paĝa transakcio estas farita: la kavaliro akceptas alfidi ĉiujn siajn tiklajn dokumentojn, promesas ĉiam vestiĝi kiel ino kaj prezenti sin kiel « Fraŭlino de Éon », interŝanĝe ri ricevos dumvivan pension<ref name="Éon" />. La {{daton|13|8|1777}} la kavaliro eliras Londonon kaj aperas en la francia kortego en sia uniformo de kapitano de dragonoj. Reĝa preskribo de la {{dato|27|8|1777}} dekretas: {{Citaĵo|Estas ordonata al Charles-Geneviève-''Louise''-Auguste-André-Timothée d'Éon de Beaumont forlasi la uniformon de dragono kiun li kutimas surhavi, kaj ''repreni'' la vestaĵojn kiuj taŭgas al lia sekso, kun la malpermeso aperi en la reĝlando kun aliaj vestaĵoj ol tiuj, kiuj taŭgas por inoj<ref name="p.295">{{harvnb|Frédéric Gaillardet|1866|p=295}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6348268s/f323.item.r=ordre legi ret]</ref>}} Vestita de [[Rose Bertin]], danke al elspezo de [[Marie-Antoinette]], ri aperas en la kortego surhavante [[Barto|kunbartajn]] robon kaj [[korseto]]n la {{daton|23|11|1777}}. En 1779, la kavaliro de Éon volas partopreni en la [[usona milito de sendependeco]] kontraŭ Britio flanke de [[Gilbert du Motier de La Fayette]]. Ri denove vestiĝas kiel dragono sed estas arestita la {{daton|20|3|1779}} kaj ekzilita al Tonnerre, kie ri akceptas loĝi en sia familia domego<ref name="Éon" />. === Vivfino === [[Dosiero:The Burdett Coutts Memorial Sundial, St Pancras Gardens, London - geograph.org.uk - 1462101.jpg|eta|Memormonumento de Burdett-Coutts honore al homoj entombigitaj en la [[malnova preĝejo Sankta-Pancras]], inter kiuj troviĝas la kavaliro.]] [[Dosiero:The south face of the Burdett Coutts memorial.jpg|eta|Suda flanko de la memormonumento, la kavaliro de Éon estas la dua plej supra.]] En 1783, la reĝo lasas rin reveni al Parizo. Novembre de 1785 ri revenas al Londono kaj ekscias ke la proprietulo de ria apartamento postulas la nepagitan lupagon<ref name="p.89-92">{{harvnb|Charles Moiset|1892|p=89-92}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k298695m/f94]</ref>. Tiuepoke okazis ŝajn-duelo inter la kavaliro de Éon kaj [[Jozefo Bolonjo de Sankta-Georgo]], kiu venis al Britio specife por tio<ref>{{harvnb|Charles Moiset|1892|p=94}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k298695m/f99]</ref>. Ĝi okazis en [[Carlton House]] la {{Daton|9|4|1787}}, laŭ peto de la [[Princo de Kimrio]], kaj onta reĝo, [[Georgo la 4-a (Britio)|Georgo Aŭgusto]], pri kiu onidiroj asertas ke li estus la filo de la kavaliro<ref name="duel">{{harvnb|Frédéric Gaillardet|1836|p=344|id=II}}[https://books.google.fr/books?id=ldeu7Th4i2oC&lpg=PA344&hl=fr&pg=PA344#v=onepage&q&f=false]</ref>(Tiuj onidiroj malverŝajnas, ĉar dum la gravediĝo de la reĝino [[Charlotte de Mecklembourg-Strelitz]], d'Éon partoprenas en milito en profunda Germanio, kaj ria partopreno estas bonege dokumentita. Krome, laŭ pluraj historiistoj, la reĝa paro vivis en tre intima proksimeco kaj estis tute fidela<ref>{{harvnb|Edme-Louis Anne Le Maistre|1854|p=179}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k2986400/f237.item.r=calomnie]</ref>). Kvankam ĝenita de siaj porinaj vestaĵoj, d'Éon trafis sepfoje la kavaliron de Sankta-Georgo<ref name="p.325" /> kaj ria venko plifortigis rian famon kiel lerta [[skermisto]]<ref>{{harvnb|Gabriel Letainturier-Fradin|1901|p=329}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k8630031f/f359.item.r=St%20George]</ref>. D'Éon bonvenigis la alvenon de la [[Franca revolucio de 1789]] kaj eĉ sendas, la {{daton|10|5|1792}}, al la parlamento petskribon per kiu ri, apogante sin sur dekreto de la [[Konstitucifara asembleo]] de 1789, petas rehavi sian rangon kaj povi denove servi en armeo: {{citaĵo|Nun ke mi vidas la nacion, la leĝon kaj la reĝon [ri aludas la tiaman nacian devizon] en granda danĝero, mi vidas mian amon por la patrio vekiĝi kaj mia milita emo ribeli kontraŭ mia [[kufo]] kaj miaj jupoj: mia koro denove postulas per grandaj krioj mian kaskon, mian sabron, main ĉevalon kaj nepre mian rangon en armeo por iri kontraŭbatali malamikojn de Francio. Por al mi ebligi fari bonan laboron en armeo, oni konsentu al mi permeson por ekstari legion nomota la legio de volontuloj de d'Éon-Tonnerre. Mi klopodos konsistigi ĝin almenaŭ duone per [[Veterano|veteranaj soldatoj]], kaj la alian duonon per fortika kaj bonvolema junaro, kiu estos baldaŭ spertiĝinte en aktiva milito<ref name="p.93">{{harvnb|Charles Moiset|1892|p=93}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k298695m/f98.item.r=Constituante]</ref>.}} La petskribo, prezentita de [[Lazare Carnot]] ĉe la parlamento la {{daton|11|6|1792}}, estas plusendita al la milita komitato<ref>{{Citaĵo el la reto|lingvo=fr |aŭtoro=Pierre Caron |titolo=Les Comités militaires des Assemblées de la Révolution (1789-an VIII) |url=https://www.persee.fr/doc/rhmc_0996-2743_1904_num_6_10_4371 |dato=1904 |alirdato= la {{daton|28|10|2019}} }}</ref> sed ĝi ne havos konsekvencojn. La eko de milito de Francio kontraŭ Unuiĝinta Reĝlando kaj [[Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj|Nederlando]], la {{daton|1|2|1793}}, kaj riaj ŝuldoj devigas rin resti en Londono<ref name="Éon" />, kie ri malriĉiĝas. Riaj posedaĵoj en Francio estas konfiskitaj, la mebloj de ria domo en Tonnerre estas venditaj kaj la paperoj kiujn ri tenis tie estas forprenitaj. Ri vivtenas sin parte danke al pensio konsentita de la reĝo Georgo la 3-a<ref name="p.93" />. Por vivteni sin, ri ankaŭ devas akcepti partopreni publikajn skermajn batalojn<ref>{{harvnb|Gabriel Letainturier-Fradin|1901|p=318}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k8630031f/f348]</ref>. Malgraŭ riaj 60-kaj-kelkaj jaroj kaj porinaj vestaĵoj, ria skerma talento igas rin venki la plejmulton de bataloj. Maje de 1791, ri fine devas vendi sian libraron<ref name="p.89-92" />. Ri daŭre, malgraŭ sia dikeco, skermas ĝis la aĝo de 68 jaroj. La {{daton|26|8|1796}} en [[Southampton]], dum publika skermado, ri estas grave vundita, la kovrilon de la fino de la [[rapiro]] de ria kontraŭulo rompiĝinte. La vundo estas 10-centimetrojn longa en ria dekstra brako<ref>{{harvnb|Gabriel Letainturier-Fradin|1901|p=351}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k8630031f/f381]</ref>. Rin prizorgas de la {{dato|31|12|1796}} Mary Cole, samaĝa franco kaj vidvino de William Cole, [[inĝeniero]] en la [[Reĝa Mararmeo (Britio)|brita mararmeo]] <ref>{{harvnb|Gabriel Letainturier-Fradin|1901|p=353}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k8630031f/f383]</ref>. La {{Daton|2|6|1804}}, d'Éon kaj Mary Cole estas malliberigitaj pro ŝuldoj<ref>{{harvnb|Gabriel Letainturier-Fradin|1901|p=357}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k8630031f/f387]</ref>. Liberigita post kvin monatoj<ref name="p.95">{{harvnb|Charles Moiset|1892|p=95}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k298695m/f100.item.r=dette%20Loménie]</ref>, ri subskribas kontrakton por verki sian aŭtobiografion sed rin trafas [[paralizo]] post falo kaŭzita de [[apopleksio]]. Ri vivos dum pliaj kvar jaroj, dum la lastaj du ne plu povante forlasi sian liton<ref>{{harvnb|Gabriel Letainturier-Fradin|1901|p=361}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k8630031f/f391.item.r=lit]</ref>, kaj mortos 81-jaraĝe la {{daton|21|5|1810}} en New-Wilman Street, n°26, en Londono<ref name="p.325">{{harvnb|Frédéric Gaillardet|1866|p=325}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6348268s/f353.item.r=21%20mai%201810]</ref>. Farante rian post-mortan purigadon, oni surprize malkovras ke tiu, kiun oni supozis maljunulinon, fakte havis viran korpon. Tamen:{{citaĵo|Aliflanke, certigis al [[Louis de Loménie|Sinjoro de Loménie]]<ref>{{harvnb|Louis de Loménie|1858|p=438}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k2026918/f451.item.r=sexe%20f%C3%A9minin%20Angleterre]</ref> eminentulo kiu konis d'Éon-on dum la lastaj jaroj, la pseŭdo-kavalirino fine ekŝatis la inan kostumon, al kiu ''ŝi'' ĉiam aldonis ion el iĉa vestostilo. La sama homo aldonis, cetere, « ''ke se oni ankoraŭ kredis en Francio, en 1809, je la ina sekso de d'Éon, en Anglio, ĉiuj kiuj frekventis la kavaliron ne dubis ke li estis viro''». – Ĉiuj, krom malnova amiko, Mistress Mary Cole (origininte el [[Loreno]]) kiu, longtempe antaŭ la morto de d'Éon, gastigis lin ĉe ŝi kaj mildigis liajn lastajn jarojn<ref name="p.95"/>.}} La [[Kirurgio|kirurgiisto]] Copeland, kun 17 atestantoj, anoj de la Medicina fakultato de Britio, asertas en [[Jurmedicino|jurmedicina]] raporto<ref>{{Citaĵo el la reto|lingvo=fr |url=http://archives.chez-alice.fr/eon5img.html |titolo=Attestation justificative du sexe du chevalier d'Éon}}</ref>, la {{Daton|23|5|1810}} : {{citaĵo|Per tiuj vortoj, mi certigas ke mi ekzamenis kaj [[Dissekco|sekciis]] la korpon de la kavaliro de Éon kun la ĉeesto de Sinjoro Adair, de Sinjoro Wilson, de la pastro Élysée kaj ke mi trovis sur tiu korpo la virajn organojn de generado perfekte formitaj laŭ ĉiuj vidpunktoj<ref name="décès">AD 89 Tonnerre Décès 1826 (paaĝoj 33-34-35/394) [http://archivesenligne.yonne-archives.fr/ark:/56431/vta534664f4535d1/daogrp/0/34]{{404|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{harvnb|John Davenport|2003|p=}}</ref>.}} La kirurgiisto Copeland ankaŭ aldonas sekvatage: {{Citaĵo|Konsekvence de la noto de la homoj supre menciitaj, mi ekzamenis la korpon, kiu apartenis al la vira sekso. La originala desegnaĵo<ref>Anatomia desegnaĵo de la peniso kaj de la kruroj de Charles Geneviève Louis Auguste Andrée Timothée d'Éon de Beaumont, British Museum [http://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=3693955&partId=1&people=101972&page=1]</ref> estis farita de [[Charles Turner|Sinjoro C. Turner]], kun mia ĉeesto.<ref name="p.330">{{harvnb|Frédéric Gaillardet|1866|p=330}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6348268s/f358]</ref>}} [[Charles Turner]] samtempe faras gravuron de la post-morta masko<ref>Post-morta masko de Charles Geneviève Louis Auguste Andrée Timothée d'Éon de Beaumont, British Museum [http://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=3693988&partId=1&searchText=chevalier+d%27Eon&page=1]</ref>. La kavaliro de Éon estas entombigita la 28an de majo en la tombejo de la [[Malnova preĝejo Sankta-Pancras]]<ref name="Tombe"/>, paroĥa kirkejo de la [[eklezio de Anglio]] kiu tiam estis parto de la graflando [[Middlesex]]<ref name="décès"/>{{,}}<ref name="p.329">{{harvnb|Frédéric Gaillardet|1866|p=329}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6348268s/f357.item.r=21%20mai%201810]</ref>{{,}}<ref>{{harvnb|Pierre Pinsseau|1945|p=256}}</ref>. Ri lasis [[Testamento (juro)|testamenton]] per kiu ri elektas kiel ties ekzekucianton [[William Sidney Smith]]. La testamento havas kiel antaŭparolon « Soli Deo Gloria et honor » (''Nur al Dio la gloron kaj honoron'', [[latine]]), komencas per « Mors mihi lucrum » (''Morto estas gajno por mi'', [[latine]]) kaj finiĝas per {{Citaĵo|Nude de la ĉielo mi malsupreniris,<br />Kaj nude mi estas sub tiu ŝtono:<br />Do, esti vivinte sur tiu tero,<br />Mi nek gajnis, nek perdis.}} Ne plu akceptinte novajn tombojn de 1850, la tombejo de la malnova preĝejo de Sankta-Pancras senfunkciiĝis en 1865 pro la konstrulaboro de la stacidomo de Sankta-Pancras, kaj poste iĝis [[publika ĝardeno]] junie de 1877<ref name="Tombe">{{harvnb|Gabriel Letainturier-Fradin|1901|p=372}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k8630031f/f402.item.r=Pancrace]</ref>{{,}}<ref>[http://www.tombes-sepultures.com/crbst_1369.html Paraĥa tombejo de Sankta-Pancras en Londono]</ref>. Baronino [[Angela Burdett-Coutts]] tiam ekas konstruon de memor-monumento, inaŭgurita en 1879, kiu samnomas kiel ŝi. [[Obelisko]] estas starigita je memoro de homoj kiuj iam estis entombigitaj proksime de la malnova preĝejo de Sankta-Pancras, kaj la nomoj de pli ol 70 el ili estas enskribitaj sur ĝi, inter ili troviĝas tiu de la kavaliro de Éon sur la suda flanko. == Verkaro == Listo de la verkoj de la kavaliro de Éon troveblas fine de la jenaj artikoloj: # « Le chevalier d'Éon », publikigita en 1854 de Le Maistre en la 8a numero de la ''Bulletin de la Société des sciences historiques et naturelles de l'Yonne<ref>{{harvnb|Edme-Louis Anne Le Maistre|1854|p=192-195}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k2986400/f250.image]</ref>''. # « Le chevalier d'Éon de Beaumont », publikigita en 1892 de Ch. Moiset en la 46a numero de la ''Bulletin de la Société des sciences historiques et naturelles de l'Yonne<ref>{{harvnb|Charles Moiset|1892|p=101-102}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k298695m/f102.item]</ref>''. == Kultura heredaĵo == === Eonismo === Eonismo estas la bezono por iuj viroj sekvi vestajn kaj sociajn sintenojn rigardataj kiel tipe inaj. Ĉefe 2 vidpunktoj pri eonismo ekzistas: laŭ la [[psikologiisto]] [[Havelock Ellis]] eonismo estas la unua etapo de "seksa inversiĝo", teorio de la malfrua 19a jarcento laŭ kiu samseksemeco estas korelata kun emo aspekti same kiel anoj de la alia sekso. Laŭ la [[psikiatriisto]] [[Angelo Hesnard]] eonismo estas alpropriĝo de aspekto de inoj per [[transvestismo]] kaj povas konduti al ia perverseco. Por klarigi rian seksan ambiguon, estis ankaŭ sugestitaj la sindromoj [[Sindromo de Kallmann|de Kallmann]], [[Sindromo de nereago al androgeno|de nereago al androgeno]], [[Sindromo de Klinefelter|de Klinefelter]] aŭ [[fetiĉo (amoro)|fetiĉo]] rilata al transvestismo<ref>{{harvnb|Colette Chiland|2011|p=84}}</ref>. La kavaliro de Éon estas vidita de la [[GLAT]]-komunumo kiel "la [[patrona sanktulo]] de [[transvestulo]]j"<ref name="Slate">{{Citaĵo el la reto|lingvo=fr |url=http://www.slate.fr/lien/53731/chevalier-eon-travesti-portrait|titolo=Le portrait du chevalier d'Éon, Saint-Patron des travestis, retrouvé|dato={{daton|21|4|2012}} }} ''ĉe [[Slate (reteja revuo)|Slate]]''</ref>. === Brita Muzeo === [[Brita Muzeo]] rete publikigis artaĵaron rilata al la kavaliro de Éon<ref>Artaĵaro dedeiĉita al la kavaliro de Éon, [[Brita Muzeo]] [http://www.britishmuseum.org/research/collection_online/search.aspx?searchText=chevalier+d%27Eon]</ref>. === Muzeo de la kavaliro de Éon === La domego en Tonnerre, kiun konstruis ria patro komence de la 18a jarcento, kie la kavaliro pasis sian infanaĝon kaj, poste, ricevis famulojn, estis aĉetita en 2014 de Philippe Luyt. La t.n. Hotelo d'Éon enhavas de 2015 la muzeon de la kavaliro de Éon<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.tonnerre-patrimoine.com/maison-du-chevalier-deon/ |titolo=Domo de la kavaliro Deon |alirdato=2024-02-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20170716111830/http://www.tonnerre-patrimoine.com/maison-du-chevalier-deon/ |arkivdato=2017-07-16 }}</ref>. Ĝi enhavas pli ol 200 artaĵojn, inkluzive riajn glavojn kaj jupojn<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://patrivia.net/visit/musee-du-chevalier-d-eon |titolo=Muzeo de la kavaliro de Éon |alirdato=2024-02-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20230320212752/https://patrivia.net/visit/musee-du-chevalier-d-eon |arkivdato=2023-03-20 }}</ref>. === Statuo === En 2018, okaze de la 290a datreveno de ria naskiĝo, la asocio de la kavaliro de Éon kontraktis por starigi statuon de ri en Tonnerre<ref>{{Citaĵo el la reto |lingvo=fr |titolo=la statue du celebre espion originaire de tonnerre sera devoilee demain place de la republique |url=https://www.lyonne.fr/tonnerre-89700/actualites/la-statue-du-celebre-espion-originaire-de-tonnerre-sera-devoilee-demain-place-de-la-republique_13004803/ |dato={{daton|4|10|2018}} }}</ref>. === Liceo de Tonnerre === La liceo de la urbo Tonnerre estis nomita laŭ ri<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://geolocalisation.onisep.fr/89-yonne/tonnerre/lycee/lycee-chevalier-d-eon.html |titolo=Lycée Chevalier d'Éon |alirdato=2024-02-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20180112043139/http://geolocalisation.onisep.fr/89-yonne/tonnerre/lycee/lycee-chevalier-d-eon.html |arkivdato=2018-01-12 }}</ref>. === Teatraĵoj === * ''La Chevalière d'Éon : comédie historique en deux actes, mêlée de couplets'', de Charles Dupeuty kaj Charles-Auguste Clever, barono de Maldigny, 1837<ref>Pièce ''La chevalière d'Éon'' de 1837 [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5714692h].</ref> * ''Le Chevalier d'Éon : comédie en trois actes, mêlée de chants'', de [[Jean-François Bayard]] kaj [[Dumanoir]], 1837 {{OCLC|691361028}} * ''Eonnagata'', de Robert Lepage, 2010 * ''Éon/Beaumarchais ou la Transaction'', de Christian Bédard, 1991 === Kinarto === * 1920: ''Exzellenz Unterrock'' de Edgar Klitsch kun Marion Regler. * 1927: ''Marquis d’Eon, der Spion der Pompadour'' de [[Karl Grune]] kun [[Liane Haid]]. * 1959: ''Le Secret du chevalier d'Éon'', filmo de [[Jacqueline Audry]], kun [[Andrée Debar]], [[Bernard Blier]] kaj [[Isa Miranda]]<ref>{{YouTube|vid=non|S05l9WD8qIk|Le Secret du chevalier d'Éon}}</ref> * 1972: ''Figaro ci, Figaro là'' de [[Hervé Bromberger]] kun [[Jacques Destoop]]. * 1996: ''Beaumarchais, l'insolent'', filmo de [[Édouard Molinaro]], kun [[Claire Nebout]], [[Fabrice Luchini]], kaj [[Sandrine Kiberlain]]. * 2007: ''пером и шпагой'' de Yevgeni Ivanov kun Anton Makarsky kaj Igor Vassiliev. === Televido === * 1955 : ''Swordsmen in Skirts'' de [[William Berke]] kun [[Louis Edmonds]]. * 1957 : ''Le Chevalier d’Éon'' de [[Stellio Lorenzi]] kun [[Marcelle Ranson-Hervé]]. * 2006 : ''シュヴァリエ'', animacia serio de 24 epizodoj de [[Kazuhiro Furuhashi]]. * 2008 : ''Qui se cachait derrière le chevalier d'Éon ?'', dokumenta filmo, ''Secrets d'histoire'', [[France 2]]<ref name="France2" />. * 2009 : Nicolas Le Floch, 2a sezono, 4a epizodo: ''L'affaire Nicolas Le Floch''. * 2019 : ''Chevalier d'Éon, sans contrefaçon je suis un espion'', dokumenta filmo, ''Secrets d'histoire'', [[France 3]]<ref>{{Citaĵo el reto|lingvo=fr|titolo=Chevalier d'Éon, sans contrefaçon je suis un espion !|url=http://www.tv5monde.com/programmes/fr/programme-tv-secrets-d-histoire-chevalier-d-eon-sans-contrefacon-je-suis-un-espion/86273/|alirdato=la {{daton|14|10|2020}}|arkivurl=https://web.archive.org/web/20230715164556/https://www.tv5monde.com/programmes/fr/programme-tv-secrets-d-histoire-chevalier-d-eon-sans-contrefacon-je-suis-un-espion/86273/|arkivdato=2023-07-15}}</ref>. === Kantoj === * En ''Sans contrefaçon'', la kantisto [[Mylène Farmer]] diras esti la kavaliro de Éon alude al sia vestomaniero. * En ''Mon Chevalier d'Éon'', la kantisto el la muzikgrupo [[Perox]] rakontas pri sia amafero kun iu kavaliro de Éon. === Bildstrioj === * Ri estas la inspiro de ''ベルサイユのばら'' (Berusaiyo no bara) de [[Riyoko Ikeda]], publikigita en Japanio en 1972, adaptita kiel filmo de [[Jacques Demy]] (''Lady Oscar'', 1978) kaj kiel animeo (''Lady Oscar'', 1979). * La mangao ''シュヴァリエ'' (Shobarie) de [[Kazuhiro Furuhashi]], publikigita en 2006, temas pri la gefratoj Lia de Beaumont kaj d'Éon de Beaumont. Ĝi estis adaptita kiel animeo<ref name="MangaTvChevalierEon">{{Citaĵo el la reto| lingvo=fr |titolo=Streaming légal et gratuit - ''Le Chevalier d'Éon'' VF – Kazé |url=http://manga.tv/blog/2012/01/streaming-legal-et-gratuit-le-chevalier-deon-vf-kaze/ |dato={{daton|19|1|2012}} |alirdato=la {{daton|5|11|2012}} }}</ref>. * ''Le Chevalier d'Éon'', kies unua volumo estis publikigita januare de 2014 ĉe la eldonejo Ankama, estas bildstrio de [[Agnès Maupré]] pri la vivo de la kavaliro {{ISBN|978-2-35910-428-8}} {{ISBN|978-2359105353}}. * Ri aperas en la 8a volumo de la mangao ''イノサン'' (Inosan), pri la vivo de [[Charles-Henri Sanson]]. === Literaturo === * ''Chevalier d'Éon, agent secret du roi'' (2011-2013), libroserio de [[Anne-Sophie Silvestre]]. === Videoludoj === * La kavaliro de Éon estas ludebla kiel franca spiono en ''Empire: Total War''. * La kavaliro de Éon aperas en ''Assassin's Creed: Unity'', en kiu ri batalas kontraŭ la ludanto. * La kavaliro de Éon aperas en ''Fate/Grand Order'', en kiu ria sekso dependas de la elekto de la ludanto. * La kavaliro de Éon aperas en ''Dress Up! Time Princess''. == Bildaro == <gallery mode="nolines"> Dosiero:629370-5f1460d154f78.jpg|Portreto de la juna kavaliro de Éon en parada [[armaĵo]], anonimulo. Dosiero:Jean-marc-nattier-portrait-of-a-military-commander-(chevalier-deon),-half-length,-in-armour.jpg|Laŭsupoze portreto de la kavaliro de Éon en armaĵo surhavante krucon de la [[ordeno de Sankta Ludoviko]], stilo de Jean-Marc Nattier. Dosiero:Umkreis von Angelika Kauffmann Le Chevalier d’Éon.jpg|Portreto de la kavaliro de Éon, stilo de Angelica Kauffmann, ĉ. 1775. Dosiero:D'Eon de Beaumont.jpg|Charles de Beaumont vestita kiel ino, desegno kaj gravuro de Pierre Jean-Baptiste Bradel, 1779. Dosiero:Chevalier-d-eon-tonnerre-musee 3342990.jpg|Portreto de la kavaliro de Éon, konservita en ria domo en Tonnerre. Dosiero:Saint-George D'Eon Robineau.jpg|La skerm-batalo inter la kavaliro de Sankta-Georgo kaj la kavaliro de Éon, de Robineau. Dosiero:Chevalière d'éon.jpg|Portreto de la kavaliro de Éon vestita kiel ino, atribuita al François Guérin. Dosiero:Chevalier-d-eon-by-jean-paul-mosnier.jpg|Portreto de ''Charles-Thimotée d'Éon de Beaumont'', de Jean-Laurent Mosnier, 1791. Dosiero:Thomas Stewart – Chevalier d'Eon.jpg|La kavaliro de Éon, pentrita de Thomas Stewart laŭ Mosnier, 1792. Dosiero:Le Chevalier D'Éon, a man who passed as a woman. Stipple eng Wellcome V0007077EL.jpg|La kavaliro de Éon, viro kiu mortis kiel ino, gravuro de R. Cooper, 1821. Dosiero:Portrait de la chevaliere d eon.png|Portreto de la kavaliro de Éon laŭ gravuro. </gallery> == Tradukfonto == {{Trad|fr|Charles d'Éon de Beaumont|210948725}} {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Eon de Beaumont, Charles-Geneviève}} [[Kategorio:Homoj de la Sepjara milito]] [[Kategorio:Mortintoj en Londono]] [[Kategorio:Homoj de Burgonjo]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en provinco Burgonjo]] [[Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo]] [[Kategorio:Ligoj al bibliotekoj]] [[Kategorio:Francaj nobeloj]] [[Kategorio:Francaj spionoj]] ejvq8nz9p0ihsh7drigyvgsbuwbg5k3 0 850656 9369169 9226350 2026-05-09T11:10:21Z Crosstor 3176 /* G */ 9369169 wikitext text/x-wiki Jen listo de famuloj, kiuj naskiĝis en [[Kiskunfélegyháza]]: {{EnhavTabelo|alf=L}} == B == * [[Erika Balogh]], [[aktoro]] * [[József Bán]], piaristo * [[László Berza]], [[bibliotekisto]] * [[Imre Boczonádi Szabó]], [[abelisto]] * [[Péter Bregyán]], aktoro == C == * [[József Cserép]], instruisto * [[Sándor Cserép]], piaristo == F == * [[Tamás Falu]], [[poeto]] * [[Tamás Fazekas]], [[kuracisto]] == G == * [[Imre Görög (agronomo)]] * [[Márta Görög]], ministro * [[Ferenc Győri]], [[geografo]] == H == * [[László Holló]], [[pentristo]] * [[József Huszka]], instruisto == I == * [[Aladár Ihász]], aktoro == J == * [[Miklós Julesz]], kuracisto == K == * [[László Kelemen (altlerneja instruisto)]] * [[Béla Keresztesi]], [[inĝeniero]] pri [[arbaro]]j * [[Ferenc Kovács (skulptisto)|Ferenc Kovács]], [[skulptisto]] == L == * [[Sándor Lederer (oficisto)|Sándor Lederer]], [[oficisto]] == M == * [[Gábor Magyar (piaristo)]] * [[József Móczár]], altlerneja [[instruisto]] * [[László Móczár]], [[entomologo]] * [[László Molnár (aktoro)|László Molnár]], aktoro * '''[[Ferenc Móra]],''' [[verkisto]] == O == * [[Attila Orbán (pentristo)|Attila Orbán]], pentristo == P == * [[Gusztáv Pálfy]], skulptisto == R == * [[László Réczi]], luktisto == S == * [[Zoltán Seress]], aktoro * [[Piroska Szántó]], pentristo kaj [[verkisto]] * [[Imre Szivák]], [[politikisto]] == T == * [[Csaba Tóth]], kuracisto == V == * [[László Vécsei]], kuracisto == Fontoj == La listo enhavas tiujn nomojn, pri kiuj jam artikolo kreiĝis. [[Kategorio:Listoj|Kiskunfélegyháza]] [[Kategorio:Kiskunfélegyháza| ]] clt9w8xrtvivifwpv30dh7pxii9krds 1 861089 9368959 9368137 2026-05-08T21:56:53Z Giridhar 299 Giridhar movis paĝon [[Diskuto:Indor]] al [[Diskuto:Indoro]]: Indoro gastigos la 5-an Sud-Azian Seminarion. Ĝi do meritas esperantigon de la urbonomo. 8677347 wikitext text/x-wiki == diferenco kaj komparo == "Laŭ la stato de 2011 en la urbo vivis 1 994 397 loĝantoj sur areo de 530 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 3 763 loĝantoj/km². Bazaj informoj Areo: 60  km² Supermara alteco: 553 m Loĝantaro: 1 692 000 en 2004" Do kiu pravas aŭ superas? ĉu temas pri samnoma municipo (distrikto) kaj urbo mem? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 15:49, 30 mar. 2024 (UTC) jp3dlwoxztodbhepcu9rrli1wytvqxs 1 869289 9369158 9157745 2026-05-09T10:41:16Z ThomasPusch 1869 9369158 wikitext text/x-wiki {{komento tagoj de la monato 2024 04 28}} Mi devis remeti la paĝon al la stato de 09:35, 21 jul. 2023, ĉar multaj el la postaj redaktoj estas ekster la kadroj de cirkaŭ 150 signoj aŭ 20 vortoj por unu jaro. Multaj antaŭaj redaktoj ankaŭ superas tiujn limojn, sed la celo estas redukti teksterojn al tiu celo, ne ĉiam malproksimiĝi de ĝi, kaj la celo krome estas ke la kronologio ne nur estu pri inter 1940 kaj 1945 kaj ne nur pri Pollando, sed havu ekvilibron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:29, 28 jul. 2025 (UTC) Daŭre la koncizigo ne perfektas: eventoj de 1944 koncizigitaj al 150 % de la tolerebla spaco, pli koncizigi mi ne sukcesas (la averto diras ke jara noto havu ne pli ol ĉirkaŭ 150 signoj aŭ 20 vortoj, mi nun koncizigis al 808 signoj aŭ 114 vortoj kaj tolerus se estus ĉ. 70). Ĉiukaze: nepre ne realdoni materialon, kaj daŭre proponoj bonvenas kiel eblas ankoraŭ pli koncizigi jarajn notojn de pli ol 50 vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 9 maj. 2026 (UTC) t0qdkf4k8zfgf180f98vkeetxt0egzs 9369162 9369158 2026-05-09T11:03:10Z ThomasPusch 1869 9369162 wikitext text/x-wiki {{komento tagoj de la monato 2024 04 28}} Mi devis remeti la paĝon al la stato de 09:35, 21 jul. 2023, ĉar multaj el la postaj redaktoj estas ekster la kadroj de cirkaŭ 150 signoj aŭ 20 vortoj por unu jaro. Multaj antaŭaj redaktoj ankaŭ superas tiujn limojn, sed la celo estas redukti teksterojn al tiu celo, ne ĉiam malproksimiĝi de ĝi, kaj la celo krome estas ke la kronologio ne nur estu pri inter 1940 kaj 1945 kaj ne nur pri Pollando, sed havu ekvilibron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:29, 28 jul. 2025 (UTC) Daŭre la koncizigo ne perfektas: eventoj de 1944 koncizigitaj al 150 % de la tolerebla spaco, pli koncizigi mi ne sukcesas (la averto diras ke jara noto havu ne pli ol ĉirkaŭ 150 signoj aŭ 20 vortoj, mi nun koncizigis al 808 signoj aŭ 114 vortoj kaj tolerus se estus ĉ. 70). Ĉiukaze: nepre ne realdoni materialon, kaj daŭre proponoj bonvenas kiel eblas ankoraŭ pli koncizigi jarajn notojn de pli ol 50 vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 9 maj. 2026 (UTC) Cetere: estas en ordo per fortega pola naciismo skribi polajn 17-jarcentajn nomojn de urbetoj kiuj delonge havas aliajn nomojn, sed ne estas en ordo fari tion sen iuj indikoj pri kiuj lokoj povus temi kaj eĉ farante erarojn en la naciismaj polaj nomoj. Ekzemple laŭdiran lokon "Bracaław" entute ne konas la pola vikipedio aŭ guglo-serĉo: la centra vokalo estas troa, temas pri Bracław (nun Брацлав, Braclav, en [[Vinica provinco]]). La eraro aspektas eta, sed se ne estas esperanta teksto pri la loko, kun tajperaro estas neniu ŝanco trovi tiajn lokojn. Tial la peto al ĉiuj esperantlingvaj fortegaj polaj naciistoj: se vi metas eksajn historiajn polajn nomojn de lokoj nun belorusaj aŭ ukrainaj, bonvolu atenti ne mistajpi, kaj aldonu ankaŭ la belorusajn kaj ukrainajn nomojn cirile kaj latine, eĉ se vi eble tute ne ŝatas la novajn nomojn - sed enciklopedio ne nur temas pri viaj propraj naciismaj preferoj, sed temas pri transdono de informoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 9 maj. 2026 (UTC) b4hczwdbcard1ca6v0f6wj4htbb55kn 0 875218 9368863 8787296 2026-05-08T13:40:25Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9368863 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Anis Mohamed Youssef Ferchichi''' (28a de Septembro 1978), plej bone konata laŭ sia alinomo '''Bushido''', estas germana repisto, [[hiphopo|hiphopa]] produktoro, kaj [[impresario]]. Li estas ankaŭ kunfondinto de la diskeldonejo ''ersguterjunge''. Edukita en Berlino, Ferchichi ekkontakis kun hiphopo tra [[grafitio]] kaj sia amiko kaj kolego repisto Fler. En 2001, Ferchichi publikigis sian [[demo]]n ''King of KingZ'', kiu poste kondukis lin kontrakti kun la diskeldonejo ''Aggro Berlin''. La unua oficiala publikigaĵo de Ferchichi estis ''Carlo Cokxxx Nutten'' en 2002, nome kunlaboraĵo kun Fler. == Diskoj == === Studialbumoj === * Vom Bordstein bis zur Skyline (2003) * Electro Ghetto (2004) * Staatsfeind Nr. 1 (2005) * Von der Skyline zum Bordstein zurück (2006) * 7 (2007) * Heavy Metal Payback (2008) * Zeiten ändern dich (2010) * Jenseits von Gut und Böse (2011) * AMYF (2012) * Sonny Black (2014) * Carlo Cokxxx Nutten 3 (2015) * Black Friday (2017) * Mythos (2018) * Sonny Black II (2021) === Kunlaboraĵoj === * Carlo Cokxxx Nutten - kun Fler (2002) * Carlo Cokxxx Nutten II - kun Baba Saad (2005) * Carlo Cokxxx Nutten 2 - kun Fler (2009) * Berlins Most Wanted - kun Berlins Most Wanted (2010) * 23 - kun [[Sido (repisto)|Sido]] (2011) * CLA$$IC - kun Shindy (2015) * Carlo Cokxxx Nutten 4 - kun Animus (2019) == Eksteraj ligiloj == {{Commons category}} * [http://www.kingbushido.de/ Oficiala retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110222082516/http://www.kingbushido.de/ |date=2011-02-22 }} * [https://web.archive.org/web/20101002082938/http://www.ersguterjunge.org/Index.php?site=Bushido Biografio kaj fotoj ĉe ersguterjunge.org] * [http://shitbushidosays.tumblr.com/ retejo kun citaĵoj de Bushido] {{-}} * {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Bushido (rapper)|revizio=1227402256}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Hiphopo]] [[Kategorio:Germanaj kantistoj]] [[Kategorio:Germanaj repkantistoj]] 4zar4jfhraujrur502d52hca0vmq6gn 0 877017 9368903 8800186 2026-05-08T16:21:49Z Sj1mor 12103 /* Referencoj */ 9368903 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Marta PORTAL Nicolás''' ([[Nava (Asturio)|Nava]], [[Asturio]], 10a de aŭgusto [[1930]] - [[Madrido]], 26a de aŭgusto [[2016]]) estis hispana [[verkistino]], kritikistino, ĵurnalistino kaj profesorino apartenanta al la Generacio de la 50-aj jaroj. ==Biografio kaj kariero== Ŝi gradiĝis en Filozofio kaj Beletroj kaj doktoriĝis en Informadiko, instruis kursojn de [[hispanamerika literaturo]] en la [[Komplutensa Universitato de Madrido]]. Kiel ĵurnalistino, ŝi publikigis artikolojn pri aktualaĵoj kaj [[literatura kritiko]], same kiel kolumnojn pri opinioj en gazetoj kiel ABC, El Alcázar kaj Pueblo. Kiel romanistino ŝi traktis temojn kiel edukado de virinoj kaj [[Dueca politiko|dueca moralo]].​ En 1966 ŝi riecvis la [[Premio Planeta|Premion Planeta]] pro la romano ''A tientas y a ciegas''. Ŝi estis prezidantino de la ''Asociación Cultural de Amistad Hispano Mexicana''.​ En 2001 la municipo de ŝia naskoloko inaŭguris Kulturdomon kun la nomo Marta Portal ŝiahonore. == Verkoj == === Romanoj === * ''A tientas y a ciegas'', Barcelona, Editorial Planeta, 1966 ([[Premio Planeta]] 1966) * ''El malmuerto'' (1967) * ''A ras de las sombras'' (1968) * ''Ladridos a la luna'' (1970) * ''El buen camino'' (1975) * ''Un espacio erótico'' (1982) * ''Pago de traición'', Barcelona, Editorial Planeta, 1983 * ''El ángel caído'' (1994) * ''Él y yo, nosotros tres'' (2002) === Eseo === * ''El maíz: grano sagrado de América'' (1970) * ''Proceso narrativo de la revolución mexicana'' (1977) * ''Análisis semiológico de Pedro Páramo'' (1981) * ''Rulfo: Dinámica de la violencia'' (1984) === Rakontoj === * ''La veintena'' (1973) == Referencoj == {{Referencoj}}{{Projektoj}}{{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Portal, Marta}} [[Kategorio:Hispanaj verkistoj]] [[Kategorio:Premiitoj per literaturpremioj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] e660pa1ujfch40o2qeuih1mt8clkck0 0 889362 9368970 9205779 2026-05-08T22:34:45Z ThomasPusch 1869 9368970 wikitext text/x-wiki {{Informkesto rolulo|nomo=Boone Carlyle}} '''Boone Carlyle''' estas fikcia [[rolulo]] kiu estis ludita de [[Ian Somerhalder]] en la ABCa drama [[televida serio]] ''[[Lost (televida serio)|Perdita]]'', kiu kronikas la vivojn de la supervivintoj de aviadila kraŝo en la [[Oceanio|suda Pacifiko]]. Boone estas enkondukita en la prova epizodo kiel la duonfrato de samranga kraŝa supervivinto Shannon Rutherford. Li provas kontribui tiom multe kiel li povas al la sekureco de la vrakintoj kaj poste fariĝas protektito de John Locke. Ankaŭ, malkiel multaj aliaj roluloj de la unua sezono, kiu estis reverkita bazite sur iliaj aktoroj, Boone estis plejparte la sama tra produktado. Somerhalder ne deziris pafi piloton. La rolulo estis ĝenerale bone ricevita de kritikantoj kaj fervoruloj. {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Televidaj roluloj]] 959fv3s2398citu9hdujnbzxykza0gk 0 891889 9368912 9082578 2026-05-08T17:14:28Z Sj1mor 12103 /* Referencoj */ 9368912 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font color="white"><big><big><b>Otto von Corvin<br>(1812-1886)</b></font></big></big></span> |dosiero =Otto-von-Corvin.jpg |priskribo =Bildo de Otto von Corvin. |dato de naskiĝo =[[12-an de oktobro]] [[1812]] |loko de naskiĝo =[[Gusev|Gumbinnen]], [[Okcidenta Prusio]], hodiaŭ [[Kaliningrada provinco]] |dato de morto =[[1-an de marto]] [[1886]] |loko de morto =[[Wiesbaden]], [[Germanio]] | alma_mater = }} <big>'''Otto von Corvin'''</big> estis germana ĵurnalisto, revoluciulo, historiisto kaj enciklopediisto. [[Dosiero:Pfaffenspiegel Otto von Corvin (1812-1886).png|eta|maldekstre|300px|<center>"Pfaffenspiegel", verko de Otto von Corvin, publikigita en la [[1934]]-a.</center>]] ==Biografio== Corvin estis naskita en Gumbinnen (Prusio) de la kavalira oficisto, kaj poste direktoro de la poŝta administracio de Gumbinnen, Friedrich August Heinrich von Corvin-Wiersbitzki. Liaj gepatroj divorcis en sia infanaĝo kaj post la morto de lia patro en 1822 Corvin estis edukita fare de sia patrino, kiu moviĝis al [[Halberstadt]]. Li frekventis la armean lernejon en [[Potsdamo]] kaj Berlin-Lichterfelde, poste iĝante leŭtenanto en la Prusa Armeo. Li forlasis la militistaron en 1835 por dediĉi sin al verkado. Liaj romanoj kaj dramoj ne altiris rimarkon, sed libro de instrukcio pri naĝado - li estis tre talenta en tiu areo organizinte la naĝejon ĉe sia armea posteno kaj instruis homojn tie kiel plonĝi kaj naĝi - estis tre populara. Li ankaŭ fondis revuojn pri subĉiela vivo kaj ĉevaloj, la unuaj el ilia speco en Germanio, kaj ili estis tre vendataj. Kun ĉi tiu sukceso, li povis edziĝi. En [[Lepsiko]], li lanĉis sportalmanakon por 1844 kaj "Taschenbuch für Jäger und Naturfreunde" ("Manlibro por Ĉasistoj kaj Amikoj de la Naturo"). Lia amikaro kristaliĝis en la unua literatura klubo en Germanio, kaj ili faris malgrandan militon kontraŭ la polico kaj burokratio. Entuziasma protestanto, li verkis historiajn studojn, kies tipa titolo estas "Historische Denkmale des christlichen Fanatismus" ("Historiaj Monumentoj al Kristana Fanatismo"; 1845). Tiu speciala libro estis publikigita lige kun la inaŭguro de la germana katolika movado en Lepsiko, kaj poste ĝi estis reeldonita kiel "Der Pfaffenspiegel" (1869) kaj suplementita fare de "Die Geissler" (1892-1893). Politika revuo, "Die Locomotive", estis fermita fare de la registaraj cenzuristoj. Lia "Illustrierte Weltgeschichte für das Volk" ("Popola Ilustrita Historio de la Mondo") estis tre bonsukcesa. Serĉante efikan kaj malmultekostan reproduktada teknologio por la ilustraĵoj en sia Historio, li disvolvis procezon poste nomitan "Corviniello", pli malfrue plibonigita dum li estis en malliberejo, kiu iĝis vaste uzita. En 1848, li batalis en la barikadoj de la franca ribelo. La franca provizora registaro tiam ofertis al li malavaran subtenon por la demokrataj ribeloj en Germanio, aliflanke lia oferto al la Frankfurta parlamento por formi nacian armeon estis akre malakceptita. En 1848-1849, post partoprenado en la Berlina ribelo, li partoprenis en la Baden-ribelo, unue kiel kolonelo de milico sub [[Ludwik Mierosławski|Mieroslawski]] en [[Mannheim]], poste kiel ĉefo de la ĝenerala stabo en [[Rastatt]]. En Rastatt, li kune kun multaj aliaj, trovis sin kaptita tie la 30-an de junio fare de la prusoj. En septembro 1849, militkortumo kondamnis lin al morto, sed la puno estis ŝanĝita al sesjara solula ĉelo, kiun li pasigis ĉe [[Bruchsal]]. Post sia liberigo en 1855, Corvin iris al Londono kie li instruis la germanan kaj laboris por [[Charles Dickens]] en la periodaĵo [https://www.britannica.com/topic/All-the-Year-Round "All the Year Round"] kaj en la magazino [https://www.djo.org.uk/household-words.html Household Words]. En 1857 en Soden, li finis la memuarojn pri sia prizona sperto. Provo de reveno al Germanio en Hamburgo estis frustrita per polico-ĉikanado, kaj li revenis al Londono, liaj memuaroj finfine estante publikigitaj en 1861 en Amsterdamo. Tiun jaron li vojaĝis al la Usono por kovri la Civilan Militon por la ĵurnalo "The Times" kaj [https://www.daz-augsburg.de/ "Augsburg Allgemeine Zeitung"], revenante al Berlino en 1867 kiel speciala korespondanto por la "New York Times". En Berlino, la Corvin-oj vivis kun princo Felix zu Salm-Salm (1828-1870) kaj lia edzino Agnes Salm-Salm (1844-1912), kiujn ili renkontis en Ameriko. Corvin redaktis la memuarojn de la Salms de Meksiko kaj [[Maksimiliano (Meksiko)|imperiestro Maksimiliano]]. Li kovris la Francia-Prusia Milito por la [https://www.belvedere.at/en/discover/projects/neue-freie-presse "Vienna Neue Freie Presse"], kaj artikoloj en Ameriko, Londono kaj Germanio. Liaj spertoj estas priskribitaj en lia libro [https://www.bol.com/be/nl/f/in-france-with-the-germans/9200000059689312/ "In France with the Germans"] (1872). En 1878, li fondis la asocion de germanaj verkistoj en Lepsiko.<ref>Artikolo tradukita el la Angla Vikipedio.</ref> Li mortis en 1886 en [[Wiesbaden]]. ==Verkaro== {{Div col|cols = 3}} # [https://www.google.com.br/books/edition/De_tachtigjarige_oorlog_der_Nederlanders/62FbAAAAQAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22Otto+Julius+Bernhard+von+Corvin+Wiersbitsky%22&printsec=frontcover De tachtigjarige oorlog der Nederlanders tegen de Spaansche overheersching], [[1844]] # [https://www.google.com.br/books/edition/Illustrierte_Weltgeschichte_f%C3%BCr_das_Vol/CY8qqMX3VloC?hl=en&gbpv=1&dq=Illustrierte+Weltgeschichte+f%C3%BCr+das+Volk&pg=PA112&printsec=frontcover Illustrierte Weltgeschichte für das Volk], ("Ilustrita mondhistorio por la homoj"), [[1844]] # Historische Denkmale des christlichen Fanatismus ("Historiaj monumentoj de la kristana fanatikeco"), Lepsiko, [[1845]] # Die Geißler: "La flageluloj": Historiaj monumentoj de fanatikeco en la romkatolika eklezio, Lepsiko, [[1860]] # [https://www.google.com.br/books/edition/Aus_dem_Leben_eines_Volksk%C3%A4mpfers_Erinn/ITvKmEIbotoC?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22Otto+Julius+Bernhard+von+Corvin+Wiersbitsky%22&printsec=frontcover Aus dem Leben eines Volkskämpfers. Erinnerungen], [[1861]] # [https://www.google.com.br/books/edition/De_papenspiegel_vertoonende_de_Roomske_K/MdCNj5VQ4_wC?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22Otto+Julius+Bernhard+von+Corvin+Wiersbitsky%22&printsec=frontcover De papenspiegel], [[1870]] # Die goldene Legende. Eine Naturgeschichte der Heiligen ("La Ora Legendo. Naturhistorio de la Sanktuloj"), Berno, [[1876]] # Die heilige Trödelbude und andere geistliche Kapitel ("La sankta rubobutiko kaj aliaj spiritaj ĉapitroj"), Berlino, [[1944]] {{Div col end}} ==Vidu ankaŭ== {{Div col|cols = 3}} * Friedrich Kapp (1792-1866) germana filologo * Moritz Gottlieb Saphir (1795-1858) aŭstra ĵurnalisto kaj satiristo * [[August Heinrich Hoffmann von Fallersleben]] (1798-1874) * Carl Herloßsohn (1804-1849) germana verkisto, ĵurnalisto kaj enciklopediisto * Gustav Struve (1805-1870) germana publikigisto * Otto Theodor von Manteuffel (1805-1882) prusa politikisto * [[Heinrich Laube]] (1806-1884) * [[Gustav Kühne]] (1806-1888) * [[Robert Blum]] (1807-1848) * [[Eduard Maria Oettinger]] (1808-1872) * [[Felix Mendelssohn Bartholdy]] (1809-1847) * Rudolf Kusel (1809-1890) juddevena germana politikisto * Gotthard Oswald Marbach (1810-1890) germana filozofo kaj poeto * Adolf Glaßbrenner (1810-1876) germana komediverkisto kaj satiristo * Gotthard Oswald Marbach (1810-1890) germana filozofo kaj poeto * Ignaz Kuranda (1811-1884) aŭstra publikigisto * Wilmont Haacke (1811-2008) germana fakulo pri ĵurnalismo * Robert Heller (1812-1871) germana ĵurnalisto kaj publikigisto * Karl Biedermann (1812-1901) germana filozofo * Johannes Ronge (1813-1887) germana katolika sacerdoto * [[Gottfried Kinkel]] (1815-1882) * [[Friedrich Gerstäcker]] (1816-1872) * Friedrich Wilhelm Hackländer (1816-1877) * [[Georg Herwegh]] (1817-1875) * [[Károly Beck|Karl Isidor Beck]] (1817-1879) * Lothar Bucher (1817-1892) prusa ĵurnalisto kaj politikisto * Heinrich Wuttke (1818-1876) germana historiisto * [[Wilhelm Jordan]] (1819-1904) * [[Moritz Hartmann]] (1821-1872) * Hermann Friedrich Friedrich (1828-1890) germana verkisto kaj ĵurnalisto * Hermann Friedrich Friedrich (1828-1890) germana verkisto kaj ĵurnalisto * [[Maksimiliano (Meksiko)|Maksimiliano, imperiestro de Meksiko]] (1832-1867) * Otto Kaemmel (1843-1917) germana historiisto * Moritz Brasch (1843-1895) germana filozofo * Gottfried Kinkel (1844-1891) germana filologo * Franz Wilhelm Hirsch (1844–1920) germana verkisto kaj publikigisto * Ernst Eckstein (1845-1900) germana verkisto * Johannes Proelß (1853-1911) germana verkisto, tradukisto, ĵurnalisto kaj historiisto pri literaturo {{Div col end}} == Referencoj == {{referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Corvin, Otto von}} [[Kategorio:Naskiĝintoj la 12-an de oktobro]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1812]] [[Kategorio:Mortintoj en 1886]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en la 19-a jarcento]] [[Kategorio:Mortintoj la 1-an de marto]] [[Kategorio:Mortintoj en la 19-a jarcento]] [[Kategorio:Germanlingvaj verkistoj]] [[Kategorio:Germanaj verkistoj]] [[Kategorio:Germanaj filologoj]] [[Kategorio:Germanaj ĵurnalistoj]] [[Kategorio:Germanaj historiistoj]] [[Kategorio:Germanaj revoluciuloj]] [[Kategorio:Germanaj enciklopediistoj]] rjyrpf39d4cq9pd8zbtonp671p8jgbb 0 893664 9369088 9119380 2026-05-09T08:28:37Z Crosstor 3176 /* K */ 9369088 wikitext text/x-wiki Jen listo de studentoj en [[Ekonomia Universitato (Budapeŝto)]] ekde fondo de la lernejo (elekto): *{{EnhavTabelo|alf=L}} == B == * [[Zoltán Bacskay]] * [[Zsigmond Bánfi]] * [[Imre Barta (ekonomikisto)]] * [[Judit Bibó]] == F == * [[Lajos Faluvégi (ministro)]] == G == * [[Katalin Garai]] * [[József Gulyás (altlerneja instruisto)]] == H == * [[Miksa Havas]] * [[Miklós Horn (instruisto)]] * [[Balázs Heidrich]] == K == * [[Kristóf Karch]] * [[József Kárpáti (ekonomikisto)]] * [[Szabolcs Kerék-Bárczy]] * [[Júlia Király]] * [[Emil Korpás]] * [[Béla Krekó (pli aĝa)]] == L == * [[Zsófia Lakatos]] == M == * [[Imre Menyhay]] == N == * [[Ernő Naményi]] * [[Károly Neumann]] == O == * [[Gábor Osváth (koreologo)]] == P == * [[István Pálos (statistikisto)]] == R == * [[László Radácsi]] == S == * [[Gergely Salát]] * [[Ágoston Schulek (ekonomo)]] * [[Adolf Strausz]] * [[Csilla Szalók]] == T == * [[Barna Tálas]] == Vidu ankaŭ == * [[Studentoj de Ekonomia Universitato (Budapeŝto)]] == Fontoj == * La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. {{Unua}} [[Kategorio:Listoj de homoj]] lbbzr3feqzhlt5p41cby41t8y5khcg5 0 894945 9369036 9302251 2026-05-09T05:02:00Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369036 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=US-GA|situo sur mapo=Atlanto|zomo=13}} La '''Centro''' '''Carter''' ({{Lang-en|''The'' Carter Center}}) estas usona [[neprofitcela organizaĵo]]. La centro, fondita en [[1982]] fare de iama usona prezidanto [[Jimmy Carter]] kaj lia edzino [[Rosalynn Carter]] <ref name="AR08-09 Work Glance">{{Cite book|title=The Carter Center Annual Report 2008-09|publisher=The Carter Center|year=2010|location=Atlanta|pages=2|url=http://www.cartercenter.org/resources/pdfs/news/annual_reports/annual-report-09.pdf}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200112102324/https://www.cartercenter.org/resources/pdfs/news/annual_reports/annual-report-09.pdf |date=2020-01-12 }}</ref>, estis malfermita en [[1986]], kaj ĝia unua direktoro (kiel administra direktoro) estis William Feige <ref name="timeline">{{cite web|title=Timeline and History of The Carter Center [1981–1989]|url=http://www.cartercenter.org/about/history/chronology_1980.html|publisher=The Carter Center|access-date=October 12, 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20091101123818/http://www.cartercenter.org/about/history/chronology_1980.html|archive-date=November 1, 2009}}</ref>. Kune kun la Jimmy Carter Biblioteko kaj Muzeo, ĝi formas la Prezidentan Centron Carter. La Jimmy Carter Biblioteko kaj Muzeo estas posedataj kaj funkciigitaj fare de la [[Nacia Arkivo kaj Registra Administracio]], kaj la centro estas regita fare de estraro de kuratoraro konsistanta el komercgvidantoj, [[edukisto]]j, iamaj registaroficistoj, kaj [[filantropo]]j <ref>{{Cite web|date=May 30, 2023|title=Board of Trustees|url=https://www.cartercenter.org/about/trustees/index.html|access-date=2023-10-03|website=The Carter Center|language=en-US}}</ref>. En partnereco kun [[Universitato Emory]], ĝi estas dediĉita por antaŭenigi [[Homaj rajtoj|homajn rajtojn]] kaj mildigi nenecesan homan suferon <ref>{{cite web|url=http://www.georgiatrend.com/November-2012/The-Carter-Center-At-30-Years/|title=The Carter Center At 30 Years|date=31 October 2012|publisher=GeorgiaTrend|access-date=11 March 2013}}</ref>. La ĉefaj agadoj de la centro estas: homaj rajtoj, [[konfliktsolvado]], [[balotmonitorado]], [[publika sano]], ekstermado de [[Infekta malsano|infektaj malsanoj]], [[mensa sano]] <ref>{{cite web|url=http://www.cartercenter.org/index.html|title=The Carter Center – Waging Peace. Fighting Disease|publisher=The Carter Center|accessdate=2025-01-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210106075155/https://www.cartercenter.org/index.html|archivedate=2021-01-06}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Various|date=October 2, 1995|title=Within Community, the Report of the First Annual Rosalynn Carter Georgia Mental Health Forum|url=https://www.cartercenter.org/resources/pdfs/pdf-archive/withincommunity-10021995.pdf|journal=The Carter Center|pages=1}}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Various|date=February 1994|title=Not Even One, A Report on the Crisis of Children and Firearms|url=https://www.cartercenter.org/documents/1207.pdf|journal=The Carter Center|pages=6–10|access-date=October 3, 2023}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20250108194121/https://www.cartercenter.org/documents/1207.pdf |date=2025-01-08 }}</ref>. La organizaĵo, kiu estas bazita en [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]], [[Georgio]], helpis plibonigi la vivokvaliton por loĝantoj en pli ol 65 landoj. En [[2002]], Carter ricevis la [[Nobel-premio pri paco|Nobel-premion pri paco]] "pro siaj jardekoj da senlacaj klopodoj trovi pacajn solvojn al internaciaj konfliktoj, disvastigi [[demokratio]]n kaj homajn rajtojn, kaj antaŭenigi ekonomian kaj socian evoluon" <ref name="Nobel Prize">[[Norvega Nobel-Komitato]], Anonco de la Nobel-premio pri paco, la 11-an de oktobro 2002, alirita la 19an de decembro 2008.</ref>. == Centraj principoj == Kvin principoj gvidas la agadojn de la Centro Carter estas la jenaj: <ref>{{Cite journal|date=2004|title=The Carter Center, Introduction to the Carter Center|url=https://www.cartercenter.org/documents/nondatabase/a2%20introduction%20to%20the%20carter%20center.pdf|journal=The Carter Center|pages=1}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20241231112000/https://www.cartercenter.org/documents/nondatabase/a2%2520introduction%2520to%2520the%2520carter%2520center.pdf |date=2024-12-31 }}</ref> # La Centro emfazas agadojn kaj rezultojn. Surbaze de zorgema esplorado kaj enketo, ĝi estas preta por preni ĝustatempajn agojn pri gravaj kaj urĝaj aferoj. # La Centro ne duobligas la klopodojn de aliaj. # La Centro traktas malfacilajn problemojn kaj rekonas la eblecon de fiasko kiel akceptebla risko. # La Centro estas sendependa kaj agas neŭtrale en diskutado de solvo-agadoj. # La Centro kredas je la kapablo de homoj plibonigi iliajn vivojn kiam ekipite kun la necesaj kapabloj, scio kaj aliro al resursoj. == Laborareoj == La Carter Centro laboras kun kaj privataj kaj publikaj organizaĵoj en plenumado de siaj misioj. La individuaj laborareoj estas: * Internacia [[balota observado]] : La Carter Centro sendis observantojn al la [[baloto]]<nowiki/>j de diversaj landoj, inter aliaj: :* La 15-an de aŭgusto 2004: [[Venezuelo]], referendumo ĉu [[Hugo Chávez]] devus resti en la prezidanteco :* 15-a de majo 2005: [[Etiopio]], ĝeneralaj elektoj * Rimedoj por redukti la stigmon de mensa malsano * Disvastigo de demokratio kaj homaj rajtoj : La Carter Centro dediĉas sin al plifortigo de naciaj, regionaj kaj internaciaj sistemoj dediĉitaj al demokratio kaj homaj rajtoj. * Programoj pri ekstermado de malsanoj en [[evolulando]]j : La Centro Carter estas dediĉita al gvidado de programoj por ekstermi malsanojn trovitajn en [[Latin-Ameriko]] kaj [[Afriko]] (ekz. Medina vermo (''Dracunculus medinensis'')) <ref>{{cite web|title=Timeline and History of The Carter Center [1990–1999]|url=http://www.cartercenter.org/about/history/chronology_1990.html|publisher=The Carter Center|access-date=October 12, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180718094409/https://www.cartercenter.org/about/history/chronology_1990.html|archivedate=2018-07-18}}</ref>. == Atingoj == (laŭ la retejo de la centro) * Gvidante movadon por redukti la efikon de Gvinea vermo de 3.5 milionoj da kazoj en [[1986]] al malpli ol {{Unuo|3200}} nuntempe. * Ekzamenante 82 [[balotsistemo]]jn en 34 landoj por helpi establi kaj plifortigi ekzistantajn demokratiojn. * Kunlabore kun la organizaĵo Sasakawa-Global 2000, gvidata de [[Norman Borlaug]], studas teknikojn, kiuj helpis pli ol 8 milionojn da lokaj [[kamparano]]j en 15 afrikaj landoj duobligi aŭ triobligi ilian [[Produkto (ekonomio)|produkton]] de [[greno]]. * La profundigo de la "fenestro por paco" en [[Etiopio]], [[Eritreo]], [[Liberio]], [[Sudano]], [[Ugando]], la [[Korea Duoninsulo]], [[Haitio]], [[Bosnio kaj Hercegovino]] kaj la [[Mezoriento]]. * Asistado en starigo de kampara [[sansistemo]] en miloj da komunumoj en Afriko, kiuj nuntempe trejnas personaron kaj [[volontulo]]jn, kiuj disdonas [[medikamento]]jn kaj okupiĝas pri [[saneduko]]. * Plifortigi internaciajn normojn pri homaj rajtoj kaj aŭdigi la voĉojn de [[defendanto de homaj rajtoj|defendantoj de homaj rajtoj]] en iliaj komunumoj tra la mondo. * Establi novajn alirojn al publika sano por la preventado de neglektitaj malsanoj en Afriko kaj Latin-Ameriko kaj kontrolo de ekzistantaj malsanoj. * Antaŭenigante klopodojn plibonigi menshigienservon kaj ekstermi la [[antaŭjuĝo]]jn kontraŭ homoj kun [[mensmalsano]]j. == Kritiko == Koncerne la referendumon ĉu [[Hugo Chávez]] restis en la prezidanteco en 2004, la usona [[pensfabriko]] Centro por Sekurecpolitiko (Center for Security Policy) <ref>[http://www.centerforsecuritypolicy.org/ retejo de la Center for Security Policy] (angle)</ref>, kiu estis klasita kiel [[Ekstremdekstro|ekstremdekstra]], kritikis la fakton ke la "preskaŭ senkondiĉa subteno" de la centro kondukis al la voĉdonado, kiu estis plenigita kun "deliktoj/falsaĵoj por la atingo de balota venko" kaj tial ĝia "daŭra internacia laboro por atesti balotrezultojn esencajn politikan [[Legitimeco|legitimigon]] de kontraŭdemokratia fortoj en la [Venezuela] regiono." == Bibliografio == * Christian A. Nappo: ''Presidential Libraries and Museums.'' Rowman & Littlefield, Lanham 2018, <nowiki>ISBN 9781442271357</nowiki>, S. 175–185 (= ''21. Jimmy Carter Presidential Library and Museum''). == Referencoj == {{Referencoj|30em}} == Eksteraj ligiloj == * [https://www.cartercenter.org/ La retejo de la Centro Carter] * [https://web.archive.org/web/20170917000810/https://www.jimmycarterlibrary.gov/ La Biblioteko laŭnome de Jimmy Carter kaj la retejo de la Muzeo] <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Internaciaj homrajtprotektaj organizaĵoj]] [[Kategorio:Internaciaj organizaĵoj pri sano]] [[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1982]] [[Kategorio:Organizaĵoj en Usono]] [[Kategorio:Organizaĵoj en Georgio]] [[Kategorio:Neprofitcelaj organizaĵoj]] q6bhj8iz1vh19kvge2cb01yfgrplmxx 0 895218 9368914 9006734 2026-05-08T17:24:59Z Sj1mor 12103 /* Referencoj */ 9368914 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto}} '''Cemal GÜRSEL''' (n. [[1895]] en [[Erzurum]], la [[Otomana Imperio]] - m. la 14-an de septembro [[1966]] en [[Ankaro]], [[Turkio]]) estis turka [[generalo]] kaj estro la Komitaton de Nacia Unueco kiu faris [[Puĉo en Turkio je 1960|puĉon]] kontraŭ ĉefministro [[Adnan Menderes]] la 27-an de majo [[1960]]. Li estis la kvara Prezidanto de Turkio ĝis la 28-a de marto [[1966]]. == Vivo == Gürsel estis naskita en Erzurum en 1895, la filo de otomana oficiro kaj la nepo de [[paŝao]]. Fininte la bazlernejon en [[Ordu]], li frekventis la armean lernejon en [[Erzincan]] kaj poste sukcese finis la Kuleli armean lernejon en [[Istanbulo]]. Ekde 1915 li laboris kiel karieroficiro. Li ricevis sian kromnomon ''Cemal Ağa'' ("ĉefo, sinjoro", alta armea rango en la Otomana Regno) jam je frua aĝo. Gürsel servis en la armeo dum 45 jaroj. Li batalis en la Unua [[Mondmilito]] ĉe la [[Batalo de Gallipoli]] kiel [[leŭtenanto]]. Iom poste li batalis sur la siria kaj palestina frontoj. En 1917 Gürsel estis kaptita de la britoj kaj tenita en [[Egiptio]] ĝis [[1920]]. Kiam eksterlanda raportisto poste demandis al li kial li ne lernis la [[Angla|anglan]] dum sia [[kaptiteco]], Gürsel respondis ke li estis tiom frustrita de sia kapto ke li lernis la [[Franca|francan]] anstataŭ la anglan. Post lia liberigo, Gürsel revenis al Turkio kaj aliĝis al la movado de [[Mustafa Kemal Atatürk]]. Li batalis en la [[Milito por Turka Sendependiĝo|Turka Liberiga Milito]] ĉe la Okcidenta Fronto de 1920 ĝis 1923. Por liaj agoj en la Batalo of Sakarya kontraŭ la grekoj, Gürsel poste ricevis la Sendependecmedalon de la parlamento. == Milita kariero == Gürsel studentiĝis ĉe la militista akademio en 1929 kiel staboficiro. En 1923 li estis promociita de [[regimento]] al [[Korpuso|korpusa]] [[komandanto]]. Post esti kaj la komandanto de oficira lernejo kaj oficiro de ĝenerala stabo, li iĝis generalbrigadisto en 1946, povis altiĝi al la rango de generalo en la sekvaj jaroj - en 1957 li iĝis armegeneralo - kaj transprenis la prezido de la [[sekreta servo]]. En aŭgusto 1958, Cemal Gürsel estis nomumita [[Ĉefkomandanto]] de la Teraj Fortoj. Tiutempe li jam estis komandanto de la 3-a Armeo, kiu estis postenigita ĉe la limo kun [[Sovetunio]]. Post kiam soldatoj estis deplojitaj kontraŭ manifestaciado de studentoj, li abdikis de sia posteno kiel ĉefkomandanto en majo 1960 en [[protesto]] kontraŭ la registaro. Lia malstreĉita kaj patra maniero kaj lia sento de humuro igis lin populara kaj en la turka armeo kaj inter liaj [[NATO]]- partneroj. Post la [[Puĉo en Turkio je 1980|militista puĉo de la 27-a de majo 1960]], kiun li gvidis en la gvida rolo de la ''Komitato de Nacia Unueco'', Cemal Gürsel komencis ellabori kvinjarajn ekonomiajn planojn (surbaze de la irana modelo). Ĉi tio kaŭzis pliiĝon de la turka ekonomio. Li funkciis kiel kaj [[ĉefministro]] kaj Ĉefkomandanto de la Armitaj Fortoj de Turkio de la 28-an de majo 1960 ĝis la 26-an de oktobro 1961. En septembro 1960 li donis la ordonon por nova [[konstitucio]] - "la dua turka respubliko", kiel ĝi estis ofte nomita, devus esti bazita sur demokrata konstitucio. Unuafoje ekzistis rajto fondi [[Sindikato|sindikatojn]], [[Politika partio|politikajn partiojn]] (sen tribunala permeso), [[studenta asocio|studentajn asociojn]] kaj klubojn. Turkio establis intensajn rilatojn kun la okcidenteŭropaj ŝtatoj, la mezorientaj ŝtatoj kaj [[Sovetunio]]. Kun la adopto de la nova konstitucio, li iĝis Prezidanto de Turkio la 26-an de oktobro 1961. Tiun oficon li okupis ĝis la 18-a de marto 1966, kiam li eksiĝis pro sanaj kialoj. La politiko de la turka militistaro radikale ŝanĝiĝis en 1966 post la morto de la liberala kaj parte [[maldekstra]] prezidanto kaj kaŭzis [[Puĉo en Turkio je 1971|puĉon]] de dekstraj armeaj oficiroj en 1971. == Referencoj == {{Referencoj}}{{Projektoj}}{{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gürsel, Cemal}} [[Kategorio:Turkaj revoluciuloj]] [[Kategorio:Mortintoj en 1966]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1894]] [[Kategorio:Prezidantoj de Turkio]] [[Kategorio:Ĉefministroj de Turkio]] s7r3af7urv880u8l87h5zx2a79hl21x 0 899925 9369020 9064682 2026-05-09T01:50:33Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369020 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | nomo = Carvin | bildo = Carvin_-_Hôtel_de_ville_(02).JPG | bildo-priskribo = Urbodomo de Carvin | lando = {{francio}} | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = [[Dosiero:Nord-Pas-de-Calais-Picardie_Icône.svg|20px|Hauts-de-France]] [[Hauts-de-France]] | departemento = [[Dosiero:Blason_département_fr_Pas-de-Calais.svg|20px|Pas-de-Calais]] [[Pas-de-Calais]] | arondismento = [[Arondismento Lens|Lens]] | kantono = [[Kantono Carvin|Carvin]] | komunumaro = Hénin-Carvin | regiono-ISO=FR-62 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo }} '''Carvin''' ({{IPA|kaʁvɛ̃}}) estas [[Francio|franca]] [[Komunumo (Francio)|komunumo]] en la [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Pas-de-Calais]] kaj en la [[Regionoj de Francio|regiono]] [[Hauts-de-France]]. Ĝi havis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantojn}} laŭ [[Popolnombrado|censo]] plenumita en [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]]. == Geografio == Carvin etendiĝas sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Carvin cetere situas en la influareo de [[Lille]], de kiu ĝi estas ĉirkaŭkomunumo. Carvin situas en mezurba aero laŭ la difino de la denseca komunuma tabelo de la [[INSEE (Francio)|nacia instituto de statistiko kaj ekonomiaj studoj]] (Insee). Ĝi havas minimuman altecon de 17 metroj kaj maksimuman altecon de 42 metroj : malaltaj reliefoj kaj ebenaĵoj plejparte karakterizas la departementon Pas-de-Calais. {| |- | [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|none|250ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] || || {{Ĉirkaŭ loko | align = center | Centro = Carvin | Nordokcidente = [[Provin]]<br><small>([[Nord]])</small> | Norde = [[Annœullin]]<br><small>([[Nord]])</small>,<br>[[Carnin]]<br><small>([[Nord]])</small> | Nordoriente = [[Camphin-en-Carembault]]<br><small>([[Nord]])</small> | Okcidente = [[Meurchin]] | oriente = [[Libercourt]] | Sudokcidente = [[Estevelles]],<br>[[Annay (Pas-de-Calais)|Annay]] | Sude = [[Harnes]],<br>[[Courrières]] | Sudoriente = [[Oignies (Pas-de-Calais)|Oignies]] }} |} == Historio == La historio de ĉi tiu agrikultura kaj komerca urbeto estas markita de mina ekspluatado, komencita meze de la [[19-a jarcento]] kaj ĉesigita en [[1975]]. Unu el la plej malgrandaj privataj minindustriaj kompanioj kun koncesio de la regiono havis sian sidejon en Carvin mem, proksime al la nuna stacidomo. La najbaraj kompanioj de la minejoj de [[Ostricourt]] kaj [[Courrières]] ankaŭ ricevis koncesion pri la ekspluato de parto de la subtero de la komunumo. Mirinda serio da fotoj faritaj en la profundo de la minejo en Carvin en [[1902]] eternigas la diversajn laborpostenojn prezentitajn kiel laboraj scenoj. Tiuj fotoj fare de la inĝeniero Corriol estis eldonitaj kiel poŝtkartoj kaj vaste distribuitaj de la loka presejo Plouvier, kiu ankaŭ eldonis poemojn verkitajn de [[Jules Mousseron]] kaj broŝurojn de la urbestro Charles Baggio. Dum la [[Unua Mondmilito]], de oktobro 1914 ĝis oktobro 1918, Carvin troviĝis en okupata regiono. Situante malantaŭ la [[Artezo|arteza]] fronto, ĝi estis garnizona urbo kaj subtena centro por la germana militpenado, kie kunvivis civiluloj kaj militistoj<ref>La vie quotidienne en régions envahies - Chronique de guerre de Joséphine Dujardin - Sté de recherches historiques de Carvin-</ref>{{,}}<ref>''Les Allemands sur le front d'Artois'' - Charles Chartreux -</ref>. La restaĵoj de iom pli ol ses mil soldatoj ripozas en unu el la plej grandaj germanaj tombejoj de Nord-Pas-de-Calais. La komunumo ricevis la [[Militkruco 1914-1918 (Francio)|militkrucon 1914-1918]] la [[25-an de septembro]] [[1920]], kiel agnosko de ĉiuj suferoj eltenitaj. En majo 1940, dum la [[Batalo de Francio|invado de la nordo de Francio]], la tuta regiono fariĝis scenejo de grava prokrastiga batalo, kiu permesis al la ĉefaj francaj kaj britaj trupoj ĉirkaŭitaj eskapi al la poŝo de [[Dunkerko]]. Post kiam la aliancanoj retiriĝis, la trupoj de la [[Wehrmacht]] faris furiozajn reprezajlojn kontraŭ la loĝantoj de la minurbaj kvartaloj de la 4-a fosaĵo de Carvin, same kiel en la najbaraj urboj [[Courrières]] kaj [[Oignies (Pas-de-Calais)|Oignies]]<ref>Regards sur mai 40 - Sté de recherches historiques de Carvin -</ref>. Sekve de granda striko de ministoj en majo kaj junio 1941, kiu disvastiĝis tra la tuta karbmina baseno de Nordo-Pas-de-Calais, multaj ministoj, plejparte komunistoj, estis arestitaj kaj konsistigis gravan kvoton da ostaĝoj ekzekutitaj en [[Arras]]. == Ekonomio == La ekonomio de la urbo tradicie baziĝas sur [[agrikulturo]], bildigita sur la [[vitralo]]j de la urbodomo, kaj komerco, kun famaj ĉiusemajnaj merkatoj (sur la nunaj placoj Jean-Jaurès kaj Jules-Guesde). Agrikulturo ([[terpomo]]j, [[beto]]j, [[endivio]]j, [[cerealo]]j) konservas gravan rolon. En la komunumo ankoraŭ situas pluraj fermobienoj sed ankaŭ agrikultura [[kooperativo]] (UNÉAL) situanta en Carvin Saint-Paul<ref>{{CER|titolo=Actualités Economie - La Voix du Nord|url=http://www.lavoixeco.com/actualite/Secteurs_activites/Agriculture_et_Peche/2008/08/08/article_la-cooperative-agricole-lieu-destockage.shtml|retejo=La Voix du Nord|alirita=01-10-2020}}.</ref>. Dum jarcento kaj duono, aldoniĝis mina ekspluatado, ĉar la urbo situas en la centro de la teritorio de la karboŝtonminejoj de [[Nord-Pas-de-Calais]]. La Kompanio de la Minejoj de Carvin estis unu el la plej malgrandaj en la regiono. Ĉi tiu mina aktiveco ankaŭ estas prezentita sur vitralo de la urbodomo, kiu havas kiel [[atlanto (arkitekturo)|atlantojn]] du subterajn ministojn. Inter la industrioj kiuj establiĝis en Carvin, notindas la agro-nutraĵa industrio (interalie [[Vinagro|vinagrejo]]), mekanikaj konstruoj (konstrumaŝinoj fare de la kompanio ''Constructions mécaniques carvinoises'' poste ''Poclain''), agrikulturaj maŝinoj kun la kompanio Sulky Burel kaj konstruaj materialoj (Bonna Sabla). La vinagrejo de Carvin, fondita en [[1848]] fare de Jules Duquesne, estis origine [[amelo|amela]] fabrikejo. Ĝi estas establita en la centro de la komunumo sur areo de 20000 m². Ĝi produktas 24 milionojn da boteloj ĉiujare, el kiuj 55 % estas kristala vinagro kristalo, 25 % vina vinagro, kaj 20 % kolorita vinagro. La vinagrejo de Carvin reprezentas ĉirkaŭ 30 % de la franca produktado de ordinara vinagro, kun 120 000 hektolitroj. En Carvin pli lastatempe establiĝis loĝistikaj entreprenoj, allogitaj de ĝia geografia situo kaj ĝiaj disponeblaj terenoj. == Administrado == Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Lens|Lens]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] [[Kantono Carvin|Carvin]]. Ĝi cetere estas membro de la aglomeraĵa komunumaro Hénin-Carvin. La [[Municipa Konsilio (Francio)|municipa konsilio]] de Carvin konsistas el 33 membroj. Ĝi administras lokajn aferojn kaj elektas la [[Urbestro (Francio)|urbestron]] de la komunumo post ĉiu [[Municipa baloto en Francio|municipa baloto]]. {| class="wikitable" border="1" |+ |- ! colspan="5" | Listo de urbestroj de Carvin |- ! scope="col" | Eko de mandato ! scope="col" | Fino de mandato ! scope="col" | Nomo ! scope="col" | Partio ! scope="col" | Profesio |- | colspan="5" align="center" | ''Malkompleta'' |- || 1945 || januaro 1946 || Albert Havez<ref>[https://maitron.fr/spip.php?article87329 Notice HAVEZ Albert par Yves Le Maner, version mise en ligne le 5 aprilo 2010, dernière modification le 3 aprilo 2019]</ref><br><small>(1891-1946)</small> || [[Parti communiste français|PCF]] || Ministo kaj sindikatisto<br><small>Mortis dum mandato</small> |- || 1946 || oktobro 1947 || Alfred Henri || Senpartia|| |- || oktobro 1947 || marto 1977 || Alfred Peugnet<ref>[http://www.assemblee-nationale.fr/histoire/trombinoscope/VRepublique/Legis04/peugnet-alfred-23111911.asp Biografio de Alfred Peugnet (Nacia Asembleo)]</ref> || [[SFIO]] <small>sekve</small> [[PS]] || [[Instruisto]] en kolegio<br>Deputito de Pas-de-Calais (14-a balotdistrikto)<ref name="député1462">[http://www.wikipasdecalais.fr/index.php?title=Quatorzi%C3%A8me_circonscription_du_Pas-de-Calais La 14e circonscription du Pas-de-Calais de 1958 à 1986]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''Wikipasdecalais''</ref> <small>(1968 → 1973)</small><br>Anstataŭanto de la deputito Fernand Darchicourt <small>(1967 → 1968)</small><br>Vicprezidanto de la aglomeraĵa komunumaro Hénin-Carvin |- || marto 1977 || januaro 1985 || Joseph Legrand<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.carvinpourvous.org/article-33551683.html |titolo=Centjaro de la naskiĝdato de Joseph Legrand |alirdato=2025-02-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20141207184628/http://www.carvinpourvous.org/article-33551683.html |arkivdato=2014-12-07 }}</ref> || [[Franca Komunista Partio|PCF]] || Ministo<br>Deputito de Pas-de-Calais (14-a balotdistrikto)<ref name="député1462" /> <small>(1973 → 1986)</small><br>[[Kantono Carvin|Ĝenerala konsilanto de Carvin]] <small>(1973 → 1979)</small><br><small>Demisiis</small> |- || januaro 1985 || marto 2001 || Odette Dauchet || [[Franca Komunista Partio|PCF]] || Ĉefoficistino de la minista sociala sekureco<br>[[Kantono Carvin|Ĝenerala konsilantino de Carvin]] <small>(1979 → 2004)</small><br>Vicprezidantino de la Ĝenerala Konsilio de Pas-de-Calais |- || marto 2001 || || Philippe Kemel || [[PS]] || Universitata profesoro<br>Deputito de Pas-de-Calais (11-a balotdistrikto) <small>(2012 → 2017)</small><br>Regiona konsilanto de [[Nord-Pas-de-Calais]] <small>(2000 → 2015)</small><br>Vicprezidanto de la Regiona Konsilio <small>(2004 → 2012)</small><br>Vicprezidanto de la aglomeraĵa komunumaro Hénin-Carvin<br><small>Reelektita por la mandato 2014-2020</small><ref>{{CEG |titolo = Philippe Kemel : « poursuivre le sillon de la transformation de Carvin » |gazeto = [[La Voix du Nord]] |dato= 18 marto 2014 |url = http://www.lavoixdunord.fr/region/philippe-kemel-poursuivre-le-sillonde-la-transformation-ia34b0n1998326 |alirdato = 5 decembro 2014}}.</ref>{{,}}<ref>{{CEG |auteur = Isabelle Conynck |titolo = Carvin : en ballottage favorable, Philippe Kemel réélu au second tour |sous-titolo = Maire depuis 2001, Philippe Kemel briguait un troisième mandat pour 2014. Aux précédentes élections de 2008, il n’avait eu besoin que d’un tour pour asseoir sa suprématie face au Parti communiste. Cette fois, c’est face au Front de gauche mené par Manuel Tourbez kaj à un nouvel adversaire, le frontiste Alain Beghin qu’il a dû batailler. |gazeto = [[La Voix du Nord]] |dato= 31 marto 2014 |url = http://www.lavoixdunord.fr/region/carvin-en-ballottage-favorable-philippe-kemel-reelu-au-ia34b0n2029694 |alirdato = 5 decembro 2014 }}.</ref>{{,}}<ref>{{CER |format = xls |éditeur = Préfecture du Pas-de-Calais |dato = 3 julio 2014 |url = http://pas-de-calais.gouv.fr/content/download/12255/80825/file/Liste%20des%20communes%20et%20des%20maires.xls |titolo = Liste des communes kaj des maires |alirdato = 30 novembro 2014 |brisé le = 2024-03-02 |arkivurl = https://web.archive.org/web/20141111055027/http://pas-de-calais.gouv.fr/content/download/12255/80825/file/Liste%20des%20communes%20et%20des%20maires.xls |arkivdato = 2014-11-11 }}.</ref><br><small>Reelektita por la mandato 2020-2026</small><ref>{{CER |format = txt |titolo = Répertoire national des maires |série = Répertoire national des élus |site = data.gouv.fr |dato= 31/01/2022 |url = https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503 |alirdato = 5 februaro 2022}}.</ref>{{,}}<ref>{{CER |titolo = Résultats des élections municipales kaj communautaires 2020 |site = Le site du [[ministère de l'Intérieur (France)|Ministère de l'Intérieur]] |url = https://www.interieur.gouv.fr/Elections/Les-resultats/Municipales/elecresult__municipales-2020/(path)/municipales-2020/062/062215.html |alirdato = 5 februaro 2022}}.</ref> |} == Demografio == {| |- | {| class="toccolours" style="width: {{{width|20em}}}; text-align: center; border-spacing: 0; float: {{{align|left}}}; margin: {{ #switch: {{{align|}}} | left = 0 1em 1em 0 | none = 0.5em 1em 0.5em 0 | #default = 0 0 1em 1em }};" |- ! colspan="4" class="navbox-title" | <span style="font-size:110%;">{{{title|Loĝantaro de Carvin}}}</span> |- style="font-size: 75%;" ! style="border-bottom: 1px solid black; padding: 1px | Jaro ! style="border-bottom: 1px solid black; padding: 1px | Loĝ. ! style="border-bottom: 1px solid black; padding: 1px | Jaro ! style="border-bottom: 1px solid black; padding: 1px | Loĝ. |- style="font-size: 75%;" || '''1793''' || 3 760 || '''1800''' || 3 670 |- style="font-size: 75%;" || '''1806''' || 4 522 || '''1821''' || 4 686 |- style="font-size: 75%;" || '''1831''' || 4 995 || '''1836''' || 4 953 |- style="font-size: 75%;" || '''1841''' || 5 053 || '''1846''' || 5 120 |- style="font-size: 75%;" || '''1851''' || 5 022 || '''1856''' || 5 426 |- style="font-size: 75%;" || '''1861''' || 6 094 || '''1866''' || 6 546 |- style="font-size: 75%;" || '''1872''' || 7 024 || '''1876''' || 7 471 |- style="font-size: 75%;" || '''1881''' || 7 759 || '''1886''' || 7 808 |- style="font-size: 75%;" || '''1891''' || 8 000 || '''1896''' || 8 614 |- style="font-size: 75%;" || '''1901''' || 9 391 || '''1906''' || 10 736 |- style="font-size: 75%;" || '''1911''' || 11 846 || '''1921''' || 11 775 |- style="font-size: 75%;" || '''1926''' || 16 664 || '''1931''' || 19 543 |- style="font-size: 75%;" || '''1936''' || 18 696 || '''1946''' || 20 294 |- style="font-size: 75%;" || '''1954''' || 15 780 || '''1962''' || 16 139 |- style="font-size: 75%;" || '''1968''' || 17 097 || '''1975''' || 15 601 |- style="font-size: 75%;" || '''1982''' || 16 206 || '''1990''' || 17 059 |- style="font-size: 75%;" || '''1999''' || 17 772 || '''2006''' || 17 744 |- style="font-size: 75%;" || '''2011''' || 17 102 || '''2016''' || 17 167 |- style="font-size: 75%;" || '''2021''' || 17 852 || '''2022''' || 17 966 |} || || Eblas koni la historian evoluon de la loka loĝantaro de Carvin pro oftaj oficialaj [[Popolnombrado|censoj]] plenumitaj ekde la jaro [[1793]]. Por la komunumoj kun pli ol 10 000 loĝantoj, la censoj okazas ĉiujare sekve de enketado per specimenigo de adresoj reprezentantaj 8 % de la loĝantoj, male al la aliaj komunumoj, kiuj havas veran censon ĉiun kvinan jaron. En {{WikidataLoĝantaroDato}}, la komunumo havis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantojn}}. |} == Vidindaĵoj == Ekde la [[30-a de junio]] [[2012]], la universala kaj historia valoro de la karbmina baseno de Nord-Pas-de-Calais estas rekonita kaj enskribita en la listo de la [[Monda heredaĵo|monda heredaĵo de UNESKO]]. Inter la 353 referencitaj lokoj, tra 109 komunumoj ene de la perimetro de la mina baseno, la loko de Carvin (40-a) konsistas el la urbodomo, kiu estas ligita al la historio de la minejoj per siaj du [[Atlanto (arkitekturo)|atlantoj]] (subteraj ministoj) kaj sia [[vitralo]], kiu bildigas la agrikulturan kaj ministan tradicion de la urbo. La 50-a loko estas formita de la moderna kvartalo Saint-Paul, konstruita en Carvin por la ministoj de la 24-a kaj 25-a fosoj<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://bonjour.carvin.fr/2012/09/17/270-annees-d-histoire-au-patrimoine-mondial-de-l-unesco |titolo=Artikolo en la municipa letero de Carvin de la 17-a de septembro 2012 |alirdato=2025-02-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160305044053/http://bonjour.carvin.fr/2012/09/17/270-annees-d-histoire-au-patrimoine-mondial-de-l-unesco/ |arkivdato=2016-03-05 }}</ref>. <gallery mode="packed"> Dosiero:Carvin - Hôtel de ville (01).JPG|Urbodomo Dosiero:Carvin_-_Cité_Saint-Paul_(12).JPG|Kvartalo Saint-Paul Dosiero:Carvin_-_Église_Saint-Martin_-_1.jpg|Preĝejo Sankta Marteno Dosiero:Carvin_-_War_memorial.JPG|Memormonumento pri militmortintoj </gallery> La urbodomo de Carvin estas iama [[kastelo]]. Konstruita centre rilate al la mezepoka urbeto (nunaj nordaj kvartaloj), al tio, kio estis la vilaĝo Épinoy kaj al la laboristaj kvartaloj ĉirkaŭ la 4-a foso de la minejoj de Ostricourt, la kastelo Delehelle apartenis al familio de lokaj notinduloj, bierfaristoj kaj notarioj. Kiam ĝi estis konstruita, ĝi estis la plej impona loĝkonstruaĵo en la urbo. Ĝi estis aĉetita ĉirkaŭ [[1930]] fare de la municipo, kiu troviĝis en tro malvastaj kaj malcentre situantaj municipaj oficejoj apud la preĝejo Sankta Marteno<ref>[http://www.lavoixdunord.fr/Locales/Lens/actualite/Autour_de_Lens/Carvin_et_Alentours/2010/07/22/article_le-22-juillet-1934-l-hotel-de-ville-etai.shtml artikolo de la 22-a de julio 2010] en la regiona gazeto ''[[La Voix du Nord]]'' ({{fr}})</ref>. Ĝi fariĝis la sidejo de la urbodomo, inaŭgurita la [[22-an de julio]] [[1934]] fare de la urbestro Marcel Paget, kaj poste estis pligrandigita per du flankaj aldonoj. La preĝejo Sankta Marteno kaj ties [[gvatturo]] starigita en [[1702]] montras malfrubarokan stilon inspiritan de Hispanio, kiu estas rara en la regiono kaj tute unika en la [[arondismento Lens]]. Ĝi estas la ĉefa monumento de la urbo. Estas tomboŝtonoj de membroj de la familio [[Robespierre]] sub la pavimo de la preĝejo. En oktobro 1793, [[Claude Chappe]] instalis sur la platformo ĉe la supro de la turo relajson de sia [[telegrafo]] liganta Parizon al Lille. La preĝejo enhavas grandan [[orgeno]]n, konstruitan en [[1847]] fare de François-Joseph Carlier, restaŭritan kaj reharmoniigitan de la orgenkonstruisto Michel Garnier en [[1989]]. Ĝi estas rigardata kiel unu el la plej famaj muzikaj instrumentoj en la tuta regiono. == Partneraj urboj == * {{Ĝemeleco|Carvico|Italio}} ekde 1992 * {{Ĝemeleco|Kłodzko|Pollando}} ekde 1980 == Referencoj == {{referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Kantono Carvin]] * [[Komunumoj de Pas-de-Calais]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.carvin.fr/ Oficiala retejo] ({{fr}}) * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-{{#invoke:Wikidata|claim|P374}} publikaj statistikoj pri Carvin] ([[INSEE (Francio)|Insee]], {{fr}}) {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Pas-de-Calais]] aukq8h02ma29141u701uh7wzsi251zx 1 902171 9369072 9031026 2026-05-09T07:12:54Z ThomasPusch 1869 9369072 wikitext text/x-wiki Jam nun 86 paĝoj uzis la internan ligilon "Houston", kiu ĝis nun estis apartigilo, kaj la urba paĝo nomiĝis "Houston (Teksaso)". 3 de la ligiloj ĝuste serĉis la apartigilon, 83 erare pensis ke la ligilo "Houston" estus la urbo. Tio kompreneblas, estas natura penso, despli ke praktike ĉiuj alilingvaj vikipedioj tiel faras. Sed ĉe ni tiu miskompreno kreas konfuzon. Estas multe pli saĝe, kiel en praktike ĉiuj alilingvaj vikipedioj, fari tiel ke urba paĝo nomiĝis "Houston", kaj la apartigilo tutsimple "Houston (apartigilo)". Por tio nur necesas ŝanĝi la 3 antaŭe ĝustajn ligilojn, kaj la 83 antaŭe fuŝaj aŭtomate iĝas ĝustaj. Mi poŝon post paŝo adaptos la uzon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:43, 24 feb. 2025 (UTC) gho728jgrkrgd59pwehg96pzufqbelw 0 904234 9369078 9046321 2026-05-09T07:57:38Z Sj1mor 12103 9369078 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro}} '''Alan ALDA''' (denaske Alphonso Joseph D'Abruzzo; 28a de Januaro, 1936) estas usona aktoro. Li ricevis sesfoje la premion Emmy kaj la Oran Globon kaj trifoje estis nomumita al la premio Tony, li estas plej bone konata pro la kapitano Benjamin Franklin "Hawkeye" Pierce en la televida serio de [[CBS]] nome [[M*A*S*H (televida serio)|M*A*S*H]] pri la [[Korea milito]] (1972–1983). Li verkis kaj reĝisoris nombrajn epizodojn de la serio. == Kariero == Stelulinte en la filmoj ''Same Time, Next Year'' (1978), ''[[California Suite]]'' (1978), kaj ''The Seduction of Joe Tynan'' (1979), li faris sian reĝisoran filmodebuton ''The Four Seasons'' (1981). Alda estis nomumita por la [[Oskar-premio]] por la Plej Bona Duaranga Aktoro pro sia portreto de Owen Brewster en la filmo de [[Martin Scorsese]] nome ''[[The Aviator]]'' (2004). Aliaj elstaraj filmoroloj estas ''Crimes and Misdemeanors'' (1989), ''Manhattan Murder Mystery'' (1993), ''Everyone Says I Love You'' (1996), ''Flirting with Disaster'' (1996), ''Tower Heist'' (2011), ''Bridge of Spies'' (2015), kaj ''Marriage Story'' (2019). Alda ricevis la premion Primetime Emmy al Elstara Duaranga Aktoro en Drama Serio pro sia rolo kiel Senatano Arnold Vinick en la serio de [[NBC]] nome ''[[La Okcidenta Alo|The West Wing]]''. Aliaj roloj kiuj havigis nomumojn por premio Emmy estis en ''And the Band Played On'' en 1993, ''ER'' en 2000, ''30 Rock'' en 2009, kaj ''The Blacklist'' en 2015. Li havis rolojn ankaŭ en ''The Big C'' (2011–2013), ''Horace and Pete'' (2016), ''Ray Donovan'' (2018–2020), kaj ''The Good Fight'' (2018–2019). Alda estas konata ankaŭ pro siaj roloj en teatraĵoj de [[Broadvejo]] kiel en ''Purlie Victorious'' (1961) kaj ricevo de tri nomumoj al premioj Tony pro siaj prezentoj en ''The Apple Tree'' (1967), ''Jake's Women'' (1992), kaj ''Glengarry Glen Ross'' (2005). En 2008 li ricevis nomumon al la premio Grammy pro Plej Bona Aŭdlibro, Rakonto kaj Rakontoregistro pro ''Things I Overheard While Talking to Myself''. En 2019, Alda ricevis la premion de la ''Screen Actors Guild'' al Vivatingo. Li gastigas la podkaston ''Clear+Vivid with Alan Alda'' kaj antaŭe gastigis ''Science Clear+Vivid''. == Filmoj == * 1963 Gone Are the Days! * 1968 Paper Lion * 1969 The Extraordinary Seaman * 1970 Jenny ** The Moonshine War * 1971 The Mephisto Waltz * 1972 To Kill a Clown * 1978 Same Time, Next Year ** California Suite * 1979 The Seduction of Joe Tynan * 1981 The Four Seasons * 1986 Sweet Liberty * 1988 A New Life * 1989 Crimes and Misdemeanors * 1990 Betsy's Wedding * 1992 Whispers in the Dark * 1993 Manhattan Murder Mystery * 1994 White Mile * 1995 Canadian Bacon * 1996 Flirting with Disaster ** Everyone Says I Love You * 1997 Murder at 1600 ** Mad City * 1998 The Object of My Affection * 1999 Keepers of the Frame * 2000 What Women Want * 2004 The Aviator * 2007 Resurrecting the Champ * 2008 Diminished Capacity ** Flash of Genius ** Nothing but the Truth * 2011 Tower Heist * 2012 Wanderlust * 2015 The Longest Ride ** Bridge of Spies * 2019 Marriage Story == Eksteraj ligiloj == * [https://www.imdb.com/name/nm0000257/ en imdb] {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Alda, Alan}} [[Kategorio:Usonaj aktoroj]] b6jq521biz8zzewa3cuhcug8pt21lje 0 908429 9368890 9087016 2026-05-08T15:49:09Z Sj1mor 12103 /* Eksteraj ligiloj */ 9368890 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Gillian Schieber FLYNN''' (naskiĝis la 27-an de februaro 1971 en [[Kansasurbo]], [[Misurio]], [[Usono]]) estas usona krimverkisto kaj iama televidkritikisto por ''[[Entertainment Weekly]]''. Ŝi estas konata pro la romano ''Gone Girl'' (2012) <ref name="kansascity2012">{{Cite web|last=Paul|first=Steve|date=November 11, 2012|title=Kansas City native Gillian Flynn emerges as a literary force with her twisted mystery ''Gone Girl''|url=http://www.kansascity.com/living/star-magazine/article2485406.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141004025841/http://www.kansascity.com/living/star-magazine/article2485406.html|archive-date=October 4, 2014|access-date=October 11, 2014|website=[[The Kansas City Star]]}}</ref> kaj samnoma filmo reĝisorita fare de [[David Fincher]] <ref name="Guard">{{Cite web|last=Brockes|first=Emma|date=October 3, 2014|title=The ''Gone Girl'' phenomenon: Gillian Flynn speaks out|url=https://www.theguardian.com/books/2014/oct/03/gone-girl-phenomenon-gillian-flynn|access-date=November 11, 2014|website=[[The Guardian]]}}</ref>. Ŝia verkaro estas tradukita en multajn lingvojn kaj vendis multaj milionoj da libroj <ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/style/meet-the-elite-group-of-authors-who-sell-100-million-books-or-350-million/2016/12/20/db3c6a66-bb0f-11e6-94ac-3d324840106c_story.html|title=Meet the writers who still sell millions of books. Actually, hundreds of millions|newspaper=The Washington Post|access-date=October 13, 2022}}</ref>. == Kariero == Flynn studis [[ĵurnalismo]]<nowiki/>n ĉe la [[Universitato de Kansaso]] kaj [[Nordokcidenta Universitato]]. Ŝi unue iĝis televidkritikisto por Entertainment ''Weekly'' antaŭ ol decidi iĝi verkisto. Ŝia debuta romano, ''Sharp Objects'' (2006) ricevis plurajn pli malgrandajn premiojn kiel la "CWA Ian Fleming Steel Dagger 2007" kaj la "New Blood Dagger". Sed estis ''Dark Places'' (2009) kaj precipe la usona [[furorlibro]] ''Gone Girl'' (2012) kiuj alportis la grandan sukceson <ref name="TG2">{{Cite news|last=Burkeman|first=Oliver|date=May 1, 2013|title=Gillian Flynn on her bestseller ''Gone Girl'' and accusations of misogyny|url=https://www.theguardian.com/books/2013/may/01/gillian-flynn-bestseller-gone-girl-misogyny|work=[[The Guardian]]}}</ref>. ''Gone Girl'' supervendis la ''New York Times'' furorliston dum pluraj semajnoj en 2012. Tri verkoj estis adaptitaj en filmojn: For ''Gone Girl - The Perfect Victim'', Gillian Flynn scenaris la filmon, [[David Fincher]] reĝisoris, kaj [[Rosamund Pike]] kaj [[Ben Affleck]] ludis la ĉefrolojn . La reĝisoro de ''Dark Places - Dangerous Memory'' (2015) estas Gilles Paquet-Brenner, kun [[Charlize Theron]] kaj Christina Hendricks prenanta la ĉefrolojn. Sharp Objects estis publikigita kiel mini-serio en septembro 2018, kie Flynn ankaŭ verkis la scenaron. La stilo de Flynn estas konsiderita tre malhela ([[Seria murdisto|seriaj murdistoj]], [[satanismo]], ktp.) kaj estis laŭdita fare de [[Stephen King]]. La scenaro estas ŝia hejmo, la [[Mezokcidenta Usono|Mezokcidento]]. Flynn identiĝas kiel [[Feminismo|feministo]], kvankam kelkaj el ŝiaj kritikistoj akuzis ŝian verkadon je [[mizogineco]] pro neflataj bildigoj de virinfiguroj en ŝiaj libroj <ref name="TG2" />. Flynn klarigis ke ŝi decidis skribi pri brutalaj virinfiguroj ĉar ŝi estis laca de la bravaj heroinoj, la kuraĝaj seksperfortviktimoj, la animserĉantaj kiuj plenigas ĉiujn librojn, kaj ke ŝi mankis inaj [[Fiulo|fiuloj]] kaj fiulinoj <ref>{{Cite web|last=Flynn|first=Gillians|date=July 17, 2015|title=I Was Not a Nice Little Girl...|url=https://medium.com/@Powells/i-was-not-a-nice-little-girl-c2df01e0ae1#.drqzm0dze|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150930164039/https://medium.com/@Powells/i-was-not-a-nice-little-girl-c2df01e0ae1#.dann01aiv|archive-date=September 30, 2015|access-date=April 17, 2016|website=[[Medium (website)|Medium]]}}</ref>. == Verkaro == * ''[[:en:Sharp_Objects|Sharp Objects]]'' (2006) * ''[[:en:Dark_Places|Dark Places]]'' (2009) * ''[[:en:The_Grownup|The Grownup]]'' (2014'')'' == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo|http://gillian-flynn.com}} * {{IMDb nomo|5058839}} {{Bibliotekoj}}{{Vivtempo|Flynn, Gillian}} [[Kategorio:Vivantaj homoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1971]] [[Kategorio:Usonaj verkistoj]] [[Kategorio:Usonaj kinokritikistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] bny98m1fa8hejoy4za2xsp7opog5frc 0 909224 9368829 9087615 2026-05-08T12:20:02Z Sj1mor 12103 9368829 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:ValleDeLosCaidos Cross south side1.jpg|thumb|200px|La kruco de la [[Valo de la Falintoj]].]] '''Nacikatolikismo''' (en hispana ''nacionalcatolicismo'')<ref>[https://dle.rae.es/nacionalcatolicismo?m=form nacionalcatolicismo] en la vortaro de la RAE</ref> estas la nomo per kiu oni konas unu de la ideologiaj identigiloj de la [[frankismo]], nome la diktatura reĝimo per kiu [[Francisco Franco]] regis [[Hispanio]]n inter 1939 kaj 1975, kun kelkaj paraleloj kun tiuj de la portugala "Estado Novo" dum la [[Aŭtoritatismo|aŭtoritatisma]], katolika kaj [[Korporaciismo|korporaciisma]] de [[Antonio de Oliveira Salazar]] inter 1933 kaj 1974 aŭ de la katolika diktatoro [[Ante Pavelić]] (1941-1945) en la [[Kroatio]] [[Sendependa Ŝtato Kroatio|okupaciita de nazismo]]. Oni atribuas al la sevila pastro José María González Ruiz la inventon de la termino kiam en intervjuo de [[Francio|franca]] gazeto faris vortoludon ironie inter [[nacisindikatismo]], kiu estis la oficiala nomo de la ideologio de la [[frankisma reĝimo]], kaj [[nacisocialismo]] [[Nazia Germanio|germana]]. La termino akiris sciencan karakteron kiam la historiisto kaj [[Jezuitoj|jezuita]] Alfonso Álvarez Bolado dediĉis al tiu temo kelkajn artikolojn kiuj estis kompilitaj en libro publikigita en 1976 fare de la eldonejo de la gazeto ''[[Cuadernos para el Diálogo]]'' kun la titolo ''El experimento del nacionalcatolicismo, 1939-1975''.<ref> Raguer, 2012, p. 547. "En esencia, el nacionalcatolicismo español consiste en que todo buen español ha de ser católico, apostólico y romano y, recíprocamente, todo católico español ha de ser buen español, pero identificando el españolismo con el franquismo" </ref> Siaflanke, A. Botti konsideras, ke la termino eble estis jam stampita dum la [[Hispana Enlanda Milito]] fare de la «ideologiistoj de la katolika falangismo», sed li rekonas, ke ties origino «restas ankoraŭ nepreciza kaj ties uzado estis malforta ĝis komenco de la [[1960-aj jaroj]]».<ref> Botti, 1992, p. 151. </ref> Pri la frankisma diktaturo, oni tendencis al akirado de ne nur «identigon inter katolikismo kaj hispana nacio», sed ankaŭ oni baraktis por «establi identecon inter katolika religio kaj preciza politika reĝimo, subkomprenante, ke nur frankismo reprezentas la hispnan nacion, ekskludante tiujn kiuj formis la "kontraŭ-Hispanio"».<ref> Rodríguez Jiménez, 1997, p. 264. </ref> ==Vidu ankaŭ== * [[Katolikismo]] * [[Kristana naciismo]] ==Referencoj== {{Referencoj}} ==Bibliografio== * Botti, Alfonso (1992). ''Cielo y dinero. El nacionalcatolicismo en España (1881-1975)'' [Nazionalcattolicesimo e Spagna nuova (1881–1975)]. Madrid: Alianza Editorial. ISBN 84-206-2717-8. * [[Stanley G. Payne|Payne, Stanley G.]], ''El primer franquismo, 1939–1959. Los años de la autarquía'', Madrid, Temas de Hoy, 1999 ISBN 84-7679-325-1 * Raguer, Hilari (2012). «El nacionalcatolicismo». En Ángel Viñas, eld. ''En el combate por la historia. La República, la guerra civil, el franquismo''. Barcelona: Pasado y Presente. pp. 547-553. ISBN 978-84-939143-9-4. * Rodríguez Jiménez, José Luis (1997). ''La extrema derecha española en el siglo XX''. Madrid: Alianza Editorial. ISBN 84-206-2887-5. {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Frankismo]] [[Kategorio:Katolikismo]] [[Kategorio:Naciismo]] 8g91bfap96xb8aothz3ai73npmgapcs 0 910272 9368878 9189169 2026-05-08T14:52:10Z Filozofo 3592 /* */ Lingvaj alĝustigoj; aldonis ligon 9368878 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=milito inter 1917 kaj 1922|milito en ĉirkaŭ sama loko je ĉirkaŭ 100 jaroj poste|Invado de Rusio en Ukrainion (2022)}} {{Informkesto milito |kunpuŝiĝo = Soveti-Ukraina Milito |dosiero = Первая советско-украинская война (шаблон).png |komento = momentoj de tiu ĉi milito - Parado de trupoj de UNR en Kievo en decembro 1917, senŝeligado de la ukraina armeo fare de la bolŝevikoj, defendo de Kievo en februaro 1918, eniro de germanaj trupoj en la ĉefurbon, eniro de ukrainaj trupoj en Baĥmuton, Kievon printempe 1918. |rezulto = plena venko de Sovetruslando }} '''Sovetia-Ukraina Milito''' (ukrainlingve '''радянсько-українська війна''', rusalingve '''советско-украинская война''') estis armita konflikto en orienta [[Eŭropo]] sur la teritorio de moderna [[Ukrainio]] kiu daŭris de la aŭtuno de 1917 ĝis la aŭtuno de 1922. Formale, ĝi estis lukto inter du nove sendependaj ŝtatoj, sed fakte ĝi havis elementojn de [[enlanda milito]]. Kelkaj historiistoj konsideras ĝin parto de la [[Rusia Enlanda milito|milito en la antaŭaj teritorioj de la Rusa Imperio]]. La milito ankaŭ inkluzivis konfliktojn kun [[anarĥiisto]]j, la blanka movado, kaj verdaj ribelantoj. == Historio == Fine de la 18-a jarcento, la elito de la tiama ukraina socio - la Zaporiĵianaj kozakoj - [[Detruo de la ukrainaj kozakoj (1775)|estis ekstermitaj]] laŭ ordono de la registaro de la Rusa Imperio pro obstaklo al la agresema politiko de Rusio sur etnaj ukrainaj teroj. Dum jarcentoj, brutala politiko de [[Rusigo]] estis efektivigita. La [[Februara Revolucio]] de 1917, gvidata de Aleksandr Kerenskij, tute ŝanĝis la socipolitikan sistemon en la lando, kio donis impulson al la liberigo de iamaj ruslandaj teritorioj <ref>Джерела про зруйнування Запорозької Січі / Зібрав та упорядкував Василь Сокіл. НАН України. Інститут народознавства. Відділ фольклористики. — Львів: Афіша, 2005. — 128 c.</ref>. [[Dosiero:Pedagogical Museum in Kyiv.jpg|eta|dekstre|Centra Konsilio (nun tiu konstruaĵo enhavas la Muzeon de la Revolucio)]] La ukraina parlamento - la centra konsilio, eldonis 3 universalaĵojn kiuj plifirmigis la [[Ukraina Popola Respubliko|aŭtonomecon de Ukrainio]]. Kaj post la [[Oktobra Revolucio]] kaj la komenco de la interna milito en Rusio, Lenin ankaŭ deklaris militon kontraŭ Ukrainio, kreante marionetan ukrainian bolŝevikan registaron en [[Ĥarkovo]]. <ref>Революция на Украине. Революция и гражданская война в описаниях белогвардейцев. Репринтное воспроизведение издания 1930 года / сост. С. А. Алексеев, ред. Н. Н. Попов. — Киев: Издательство политической литературы Украины, 1990. — С. III. — 436 с.</ref> La armita agreso de la sovetiaj trupoj kaj unuoj lojalaj al ili komenciĝis en novembro 1917. Sed la unua brutala epizodo de la milito estis la unua bolŝevika ofensivo kontraŭ [[Kijivo]] en januaro-februaro 1918, gvidita fare de la fakta Defendministro de Sovetrusio, Miĥail Muravjov. En januaro 1918, paralele al la antaŭeniro de la Ruĝa Armeo al Kievo, okazis ribelo ĉe la fabriko Arsenal, kiun sovetia historiografio konsideris popola ribelo dum la nuntempa ukraina historiografio traktas kiel inspiritan de Moskvo<ref>Нариси історії української революції 1917—1921 років. — К., 2011. — C. 91.</ref> [[Dosiero:Grushevskiy parad.jpg|eta|dekstre|Miĥailo Ĥrushevskij, ĉe soldatoj, 1917]] La 28-an de januaro 1918 okazis la fama Batalo de la Krutoj (Бій під Крутами) inter junaj soldatoj de la Ukraina Popola Respubliko kaj profesiaj unuoj de Sovetrusio el Moskvo kaj Petrogrado, kiuj retenis la ofensivon dum kelkaj semajnoj kaj permesis al ĉiuj, kiuj volis tion, evakui la ĉefurbon. <ref>Нова рада, 1918, 19(6) березня, № 36; Киевская місль, 1918, 19(6) березня, № 29; «Народна воля» (1918, №27); «Спілка» (1918, №5); Бурко Демид - "Трагедія під Крутами // Крути. Січень 1918 року: док., матеріали, дослідж., кіносценарій / упоряд. Я. Гаврилюк. Київ: Просвіта, 2008. С. 216-217.</ref> Ĉirkaŭ 30 kaptitaj partoprenantoj en la batalo estis pafitaj, kaj unu soldato, kiu kantis la ukrainan himnon antaŭ esti pafita, Grigori Pipski (1898-1918) estis propre mortigita fare de Muravjev per pafo al la koro. <ref>Солдатенко В. Ф. Українська революція. Історичний нарис. — К., 1999. — C. 221.</ref> Post la batalo de Krutij, la [[Ruĝa Armeo]] alproksimiĝis al la periferio de Kievo la 4-an de februaro 1918, kie Miĥailo Muravjov donis la ordonon komenci la atakon. Dum la kapto de Kievo, venena gaso estis uzata, kaj amasa bombardado estis farita, kiu ne ĉesis dum kelkaj tagoj (ĝis 15 mil obusoj); rezulte de tio, interalie, la domo de Miĥailo Ĥuŝevskij estis detruita. Sur Duma placo (nun Maidan Nezaleĵnosti), Muravjov estis renkontita fare de delegacio de la urbodelegitaro gvidita fare de tiama urbestro Jevhen Rjabcov. Enirante la grandurbon, sovetiaj soldatoj plenumis la ordonon kaj mortigis proksimume 5 000 homojn en Kievo, nome civiluloj deklaritaj malamikoj. Inter la mortintoj estis nur du politikistoj: la Sekretario pri Teraj Aferoj de Ukrainio Oleksandr Zarudnij kaj deputito de la Centra Rada. Post Operacio Faustschlag en la fronto de 1918, miloj da preskaŭ putriĝintaj kadavroj de civiluloj estis malkovritaj en la parkoj de Kievo. <ref>Винниченко В. Відродження нації. — К.; Відень, 1920. — Ч. I. — С. 194.</ref> [[Dosiero:Штурм Києва 1918.jpg|eta|dekstre|Bombardado de la ĉefurbo de Ukrainio, februaro 1918.]] Komence de 1918, [[puĉo]] estis aranĝita, kaj de aprilo 1918 ĝis decembro 1918, Ukrainio estis sub la protektorato de la Germana Imperiestra Regno kiel aŭtonomia unuo. En decembro, [[Simon Petljura]] reestigis la UPR kaj malamikecoj rekomenciĝis. La 22-an de januaro 1919, la Ago de Unio estis proklamita - la formala unuigo de Granda Ukrainio kaj Okcidenta Ukrainio en ununuran ŝtaton, malgraŭ la fakto ke poste la plej granda parto de Ukrainio estis kaptita fare de la fortoj de Sovetunio, kaj Okcidenta Ukrainio de la fortoj de la reestigita Pola Respubliko (dum la tri sekcioj de Pollando, ĝi estis dividita inter Germanio, la Rusa Imperio kaj Aŭstrio). [[Dosiero:Signing of the Act Zluky on January 22 1919. Урочисте оголошення Акту Злуки 22 січня 1919.jpg|eta|dekstre|La proklamo de la Ago de Unio de Granda kaj Okcidenta Ukrainio la 22-an de januaro 1919.]] En februaro 1919, plej granda parto de Ukrainio estis rekonkerita fare de la bolŝevikoj pro la malbona organizo de la soldatoj de Simono Petliura. La bolŝevikoj sekvis politikon de Ruĝa Teruro, kiu kaŭzis la plej grandan ribelon kontraŭ la Ruĝecoj en Ukrainio en majo 1919. [[La ribelo de Grigorjev]] estis brutale subpremita fare de regulaj soldatoj. <ref>С. П. Мельгунов. «Красный террор» в Россіи 1918 — 1923</ref> En la aŭtuno de 1919, preskaŭ la tuta Ukrainio estis sub la kontrolo de la Blanka Armeo, kiu ankaŭ ne estis distingita memstare en sia sinteno al ukrainoj. UPR-fortoj estis puŝitaj reen al okcidenta Ukrainio. En decembro 1919 okazis peza batalado inter la blankuloj kaj la ruĝuloj, en kiuj la ruĝuloj venkis pro pli bona ekipaĵo kaj propagando. Kievo estis prenita de la rusoj por la trian fojon <ref> Солдатенко В. Ф. Українська революція. Історичний нарис. — К., 1999. — C. 221.</ref> Estis paralela konflikto kun Pollando. Komence, la poloj apogis la UNR en du vintroj. Kaj la 9-an de majo 1920 ili eĉ prenis Kievon kune, sed poste estis devigitaj retiriĝi. En Centra Ukrainio, proksime de la urbo Ĉerkasij, la Ĥolodnojarska Respubliko, kiu plej rezistis al la bolŝevikoj, falis nur en 1922. La 9-an de februaro 1923 la lastaj kaptitaj batalantoj estis pafitaj en la malliberejo Lukjanivka en Kievo. <ref>Тютюнник Ю. Зимовий похід (1919—1920 рр.). — Львів, 2004. — 191</ref> <ref>с.Дяченко П. Чорні запорожці. — К. 2010. — 448 с. </ref> [[Dosiero:Чучупак-Василь-Степанович.jpg|eta|dekstre|170px|Vasil Čučupaka, gvidanto de Ĥolodnij Yar - la lasta ĉelo de rezisto]] En 1925, la Ruĝa Armeo subpremis la lastan el la multaj malgrandaj ribeloj gviditaj fare de Marusja Bassarabova kiuj ekis en la Kieva provinco de la Ukraina SSR. Ekzistis ankaŭ izolitaj kazoj de longdaŭra rezisto de grupoj de ĝis 20 homoj, la plej fama el kiuj estas la rakonto de la "kozakoj" fratoj Andreij kaj Stepan Blaĵevskij, kiuj funkciigis en Ukrainio ĝis la 1930-aj jaroj, farante sabotadon en respondo al la politiko de la sovetia registaro rilate al la la popolo. <ref>Героїзм і трагедія Холодного Яру. — К.: Поліфаст, 1996</ref> [[Dosiero:Red terror 001.jpg|eta|dekstre|Kadavroj de torturitaj homoj en la kelo de la Ĉeka (sovetia sekreta servo) en Ĥersono.]] Laŭ la Traktato de Rigo, Ukrainio kaj Belorusio estis dividitaj inter Sovetrusio kaj Pollando. Post la kreado de Sovetunio, kelkaj el la iamaj soldatoj kaj politikistoj de la UPR revenis al la lastatempe formita Ukraina SSR kaj mortis dum la subpremoj de Stalin (Miĥail Gruŝevskij kaj Jurij Tjutjunnik. Kaj kelkaj (Evgenij Konovalec), estante en ekzilo kaj vidante la kruelecon de Poligo en Okcidenta Ukrainio kaj Rusigo en la Oriento, estis la fondintoj de la Organizaĵo de Ukrainiaj Naciistoj (OUN), daŭrigante la lukton por la sendependeco de ilia lando. <ref>Тютюнник Юрко // Українська мала енциклопедія : 16 кн. : у 8 т. / проф. Є. Онацький. — Накладом Адміністратури УАПЦ в Аргентині. — Буенос-Айрес, 1966. — Т. 8, кн. XV : Літери Ст — Уц. — С. 1944. — 1000 екз.</ref> == En arto == * La filmo "Krutoj 1918" (Kruty/Крути 1918) * La filmo "Nigra Korvo" (Чорний ворон) * Menciite en la belorusaj filmoj "Sur nigraj rokoj" (На чорних лядах, 1995) kaj "Kupala" (2020) == Vidu ankaŭ == * [[Maĥnovŝĉino]] == Fontoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Historio de Ukrainio]] aa3wy8w0be7xsp9vwqrnuawldg7dxuf 9368879 9368878 2026-05-08T14:55:44Z Filozofo 3592 /* */ Interpunkcia plibonigo 9368879 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=milito inter 1917 kaj 1922|milito en ĉirkaŭ sama loko je ĉirkaŭ 100 jaroj poste|Invado de Rusio en Ukrainion (2022)}} {{Informkesto milito |kunpuŝiĝo = Soveti-Ukraina Milito |dosiero = Первая советско-украинская война (шаблон).png |komento = momentoj de tiu ĉi milito - Parado de trupoj de UNR en Kievo en decembro 1917, senŝeligado de la ukraina armeo fare de la bolŝevikoj, defendo de Kievo en februaro 1918, eniro de germanaj trupoj en la ĉefurbon, eniro de ukrainaj trupoj en Baĥmuton, Kievon printempe 1918. |rezulto = plena venko de Sovetruslando }} '''Sovetia-Ukraina Milito''' (ukrainlingve '''радянсько-українська війна''', rusalingve '''советско-украинская война''') estis armita konflikto en orienta [[Eŭropo]] sur la teritorio de moderna [[Ukrainio]], kiu daŭris de la aŭtuno de 1917 ĝis la aŭtuno de 1922. Formale, ĝi estis lukto inter du nove sendependaj ŝtatoj, sed fakte ĝi havis elementojn de [[enlanda milito]]. Kelkaj historiistoj konsideras ĝin parto de la [[Rusia Enlanda milito|milito en la antaŭaj teritorioj de la Rusa Imperio]]. La milito ankaŭ inkluzivis konfliktojn kun [[anarĥiisto]]j, la blanka movado, kaj verdaj ribelantoj. == Historio == Fine de la 18-a jarcento, la elito de la tiama ukraina socio - la Zaporiĵianaj kozakoj - [[Detruo de la ukrainaj kozakoj (1775)|estis ekstermitaj]] laŭ ordono de la registaro de la Rusa Imperio pro obstaklo al la agresema politiko de Rusio sur etnaj ukrainaj teroj. Dum jarcentoj, brutala politiko de [[Rusigo]] estis efektivigita. La [[Februara Revolucio]] de 1917, gvidata de Aleksandr Kerenskij, tute ŝanĝis la socipolitikan sistemon en la lando, kio donis impulson al la liberigo de iamaj ruslandaj teritorioj <ref>Джерела про зруйнування Запорозької Січі / Зібрав та упорядкував Василь Сокіл. НАН України. Інститут народознавства. Відділ фольклористики. — Львів: Афіша, 2005. — 128 c.</ref>. [[Dosiero:Pedagogical Museum in Kyiv.jpg|eta|dekstre|Centra Konsilio (nun tiu konstruaĵo enhavas la Muzeon de la Revolucio)]] La ukraina parlamento - la centra konsilio, eldonis 3 universalaĵojn kiuj plifirmigis la [[Ukraina Popola Respubliko|aŭtonomecon de Ukrainio]]. Kaj post la [[Oktobra Revolucio]] kaj la komenco de la interna milito en Rusio, Lenin ankaŭ deklaris militon kontraŭ Ukrainio, kreante marionetan ukrainian bolŝevikan registaron en [[Ĥarkovo]]. <ref>Революция на Украине. Революция и гражданская война в описаниях белогвардейцев. Репринтное воспроизведение издания 1930 года / сост. С. А. Алексеев, ред. Н. Н. Попов. — Киев: Издательство политической литературы Украины, 1990. — С. III. — 436 с.</ref> La armita agreso de la sovetiaj trupoj kaj unuoj lojalaj al ili komenciĝis en novembro 1917. Sed la unua brutala epizodo de la milito estis la unua bolŝevika ofensivo kontraŭ [[Kijivo]] en januaro-februaro 1918, gvidita fare de la fakta Defendministro de Sovetrusio, Miĥail Muravjov. En januaro 1918, paralele al la antaŭeniro de la Ruĝa Armeo al Kievo, okazis ribelo ĉe la fabriko Arsenal, kiun sovetia historiografio konsideris popola ribelo dum la nuntempa ukraina historiografio traktas kiel inspiritan de Moskvo<ref>Нариси історії української революції 1917—1921 років. — К., 2011. — C. 91.</ref> [[Dosiero:Grushevskiy parad.jpg|eta|dekstre|Miĥailo Ĥrushevskij, ĉe soldatoj, 1917]] La 28-an de januaro 1918 okazis la fama Batalo de la Krutoj (Бій під Крутами) inter junaj soldatoj de la Ukraina Popola Respubliko kaj profesiaj unuoj de Sovetrusio el Moskvo kaj Petrogrado, kiuj retenis la ofensivon dum kelkaj semajnoj kaj permesis al ĉiuj, kiuj volis tion, evakui la ĉefurbon. <ref>Нова рада, 1918, 19(6) березня, № 36; Киевская місль, 1918, 19(6) березня, № 29; «Народна воля» (1918, №27); «Спілка» (1918, №5); Бурко Демид - "Трагедія під Крутами // Крути. Січень 1918 року: док., матеріали, дослідж., кіносценарій / упоряд. Я. Гаврилюк. Київ: Просвіта, 2008. С. 216-217.</ref> Ĉirkaŭ 30 kaptitaj partoprenantoj en la batalo estis pafitaj, kaj unu soldato, kiu kantis la ukrainan himnon antaŭ esti pafita, Grigori Pipski (1898-1918) estis propre mortigita fare de Muravjev per pafo al la koro. <ref>Солдатенко В. Ф. Українська революція. Історичний нарис. — К., 1999. — C. 221.</ref> Post la batalo de Krutij, la [[Ruĝa Armeo]] alproksimiĝis al la periferio de Kievo la 4-an de februaro 1918, kie Miĥailo Muravjov donis la ordonon komenci la atakon. Dum la kapto de Kievo, venena gaso estis uzata, kaj amasa bombardado estis farita, kiu ne ĉesis dum kelkaj tagoj (ĝis 15 mil obusoj); rezulte de tio, interalie, la domo de Miĥailo Ĥuŝevskij estis detruita. Sur Duma placo (nun Maidan Nezaleĵnosti), Muravjov estis renkontita fare de delegacio de la urbodelegitaro gvidita fare de tiama urbestro Jevhen Rjabcov. Enirante la grandurbon, sovetiaj soldatoj plenumis la ordonon kaj mortigis proksimume 5 000 homojn en Kievo, nome civiluloj deklaritaj malamikoj. Inter la mortintoj estis nur du politikistoj: la Sekretario pri Teraj Aferoj de Ukrainio Oleksandr Zarudnij kaj deputito de la Centra Rada. Post Operacio Faustschlag en la fronto de 1918, miloj da preskaŭ putriĝintaj kadavroj de civiluloj estis malkovritaj en la parkoj de Kievo. <ref>Винниченко В. Відродження нації. — К.; Відень, 1920. — Ч. I. — С. 194.</ref> [[Dosiero:Штурм Києва 1918.jpg|eta|dekstre|Bombardado de la ĉefurbo de Ukrainio, februaro 1918.]] Komence de 1918, [[puĉo]] estis aranĝita, kaj de aprilo 1918 ĝis decembro 1918, Ukrainio estis sub la protektorato de la Germana Imperiestra Regno kiel aŭtonomia unuo. En decembro, [[Simon Petljura]] reestigis la UPR kaj malamikecoj rekomenciĝis. La 22-an de januaro 1919, la Ago de Unio estis proklamita - la formala unuigo de Granda Ukrainio kaj Okcidenta Ukrainio en ununuran ŝtaton, malgraŭ la fakto ke poste la plej granda parto de Ukrainio estis kaptita fare de la fortoj de Sovetunio, kaj Okcidenta Ukrainio de la fortoj de la reestigita Pola Respubliko (dum la tri sekcioj de Pollando, ĝi estis dividita inter Germanio, la Rusa Imperio kaj Aŭstrio). [[Dosiero:Signing of the Act Zluky on January 22 1919. Урочисте оголошення Акту Злуки 22 січня 1919.jpg|eta|dekstre|La proklamo de la Ago de Unio de Granda kaj Okcidenta Ukrainio la 22-an de januaro 1919.]] En februaro 1919, plej granda parto de Ukrainio estis rekonkerita fare de la bolŝevikoj pro la malbona organizo de la soldatoj de Simono Petliura. La bolŝevikoj sekvis politikon de Ruĝa Teruro, kiu kaŭzis la plej grandan ribelon kontraŭ la Ruĝecoj en Ukrainio en majo 1919. [[La ribelo de Grigorjev]] estis brutale subpremita fare de regulaj soldatoj. <ref>С. П. Мельгунов. «Красный террор» в Россіи 1918 — 1923</ref> En la aŭtuno de 1919, preskaŭ la tuta Ukrainio estis sub la kontrolo de la Blanka Armeo, kiu ankaŭ ne estis distingita memstare en sia sinteno al ukrainoj. UPR-fortoj estis puŝitaj reen al okcidenta Ukrainio. En decembro 1919 okazis peza batalado inter la blankuloj kaj la ruĝuloj, en kiuj la ruĝuloj venkis pro pli bona ekipaĵo kaj propagando. Kievo estis prenita de la rusoj por la trian fojon <ref> Солдатенко В. Ф. Українська революція. Історичний нарис. — К., 1999. — C. 221.</ref> Estis paralela konflikto kun Pollando. Komence, la poloj apogis la UNR en du vintroj. Kaj la 9-an de majo 1920 ili eĉ prenis Kievon kune, sed poste estis devigitaj retiriĝi. En Centra Ukrainio, proksime de la urbo Ĉerkasij, la Ĥolodnojarska Respubliko, kiu plej rezistis al la bolŝevikoj, falis nur en 1922. La 9-an de februaro 1923 la lastaj kaptitaj batalantoj estis pafitaj en la malliberejo Lukjanivka en Kievo. <ref>Тютюнник Ю. Зимовий похід (1919—1920 рр.). — Львів, 2004. — 191</ref> <ref>с.Дяченко П. Чорні запорожці. — К. 2010. — 448 с. </ref> [[Dosiero:Чучупак-Василь-Степанович.jpg|eta|dekstre|170px|Vasil Čučupaka, gvidanto de Ĥolodnij Yar - la lasta ĉelo de rezisto]] En 1925, la Ruĝa Armeo subpremis la lastan el la multaj malgrandaj ribeloj gviditaj fare de Marusja Bassarabova kiuj ekis en la Kieva provinco de la Ukraina SSR. Ekzistis ankaŭ izolitaj kazoj de longdaŭra rezisto de grupoj de ĝis 20 homoj, la plej fama el kiuj estas la rakonto de la "kozakoj" fratoj Andreij kaj Stepan Blaĵevskij, kiuj funkciigis en Ukrainio ĝis la 1930-aj jaroj, farante sabotadon en respondo al la politiko de la sovetia registaro rilate al la la popolo. <ref>Героїзм і трагедія Холодного Яру. — К.: Поліфаст, 1996</ref> [[Dosiero:Red terror 001.jpg|eta|dekstre|Kadavroj de torturitaj homoj en la kelo de la Ĉeka (sovetia sekreta servo) en Ĥersono.]] Laŭ la Traktato de Rigo, Ukrainio kaj Belorusio estis dividitaj inter Sovetrusio kaj Pollando. Post la kreado de Sovetunio, kelkaj el la iamaj soldatoj kaj politikistoj de la UPR revenis al la lastatempe formita Ukraina SSR kaj mortis dum la subpremoj de Stalin (Miĥail Gruŝevskij kaj Jurij Tjutjunnik. Kaj kelkaj (Evgenij Konovalec), estante en ekzilo kaj vidante la kruelecon de Poligo en Okcidenta Ukrainio kaj Rusigo en la Oriento, estis la fondintoj de la Organizaĵo de Ukrainiaj Naciistoj (OUN), daŭrigante la lukton por la sendependeco de ilia lando. <ref>Тютюнник Юрко // Українська мала енциклопедія : 16 кн. : у 8 т. / проф. Є. Онацький. — Накладом Адміністратури УАПЦ в Аргентині. — Буенос-Айрес, 1966. — Т. 8, кн. XV : Літери Ст — Уц. — С. 1944. — 1000 екз.</ref> == En arto == * La filmo "Krutoj 1918" (Kruty/Крути 1918) * La filmo "Nigra Korvo" (Чорний ворон) * Menciite en la belorusaj filmoj "Sur nigraj rokoj" (На чорних лядах, 1995) kaj "Kupala" (2020) == Vidu ankaŭ == * [[Maĥnovŝĉino]] == Fontoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Historio de Ukrainio]] pvtaba8xjpz5npwirz0t7o14v4qahms 9368880 9368879 2026-05-08T15:01:31Z Filozofo 3592 /* */ Aldonis esencan faktan detalon 9368880 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=milito inter 1917 kaj 1922|milito en ĉirkaŭ sama loko je ĉirkaŭ 100 jaroj poste|Invado de Rusio en Ukrainion (2022)}} {{Informkesto milito |kunpuŝiĝo = Soveti-Ukraina Milito |dosiero = Первая советско-украинская война (шаблон).png |komento = momentoj de tiu ĉi milito - Parado de trupoj de UNR en Kievo en decembro 1917, senŝeligado de la ukraina armeo fare de la bolŝevikoj, defendo de Kievo en februaro 1918, eniro de germanaj trupoj en la ĉefurbon, eniro de ukrainaj trupoj en Baĥmuton, Kievon printempe 1918. |rezulto = plena venko de Sovetruslando }} '''Sovetia-Ukraina Milito''' (ukrainlingve '''радянсько-українська війна''', rusalingve '''советско-украинская война''') estis armita konflikto en orienta [[Eŭropo]] sur la teritorio de moderna [[Ukrainio]], kiu daŭris de la aŭtuno de 1917 ĝis la aŭtuno de 1922. Formale, ĝi estis lukto inter du nove sendependaj ŝtatoj, sed fakte ĝi havis elementojn de [[enlanda milito]] kaj [[Fremda interveno|interveno]] de alilandaj armeoj. Kelkaj historiistoj konsideras ĝin parto de la [[Rusia Enlanda milito|milito en la antaŭaj teritorioj de la Rusa Imperio]]. La milito ankaŭ inkluzivis konfliktojn kun [[anarĥiisto]]j, la blanka movado, kaj verdaj ribelantoj. == Historio == Fine de la 18-a jarcento, la elito de la tiama ukraina socio - la Zaporiĵianaj kozakoj - [[Detruo de la ukrainaj kozakoj (1775)|estis ekstermitaj]] laŭ ordono de la registaro de la Rusa Imperio pro obstaklo al la agresema politiko de Rusio sur etnaj ukrainaj teroj. Dum jarcentoj, brutala politiko de [[Rusigo]] estis efektivigita. La [[Februara Revolucio]] de 1917, gvidata de Aleksandr Kerenskij, tute ŝanĝis la socipolitikan sistemon en la lando, kio donis impulson al la liberigo de iamaj ruslandaj teritorioj <ref>Джерела про зруйнування Запорозької Січі / Зібрав та упорядкував Василь Сокіл. НАН України. Інститут народознавства. Відділ фольклористики. — Львів: Афіша, 2005. — 128 c.</ref>. [[Dosiero:Pedagogical Museum in Kyiv.jpg|eta|dekstre|Centra Konsilio (nun tiu konstruaĵo enhavas la Muzeon de la Revolucio)]] La ukraina parlamento - la centra konsilio, eldonis 3 universalaĵojn kiuj plifirmigis la [[Ukraina Popola Respubliko|aŭtonomecon de Ukrainio]]. Kaj post la [[Oktobra Revolucio]] kaj la komenco de la interna milito en Rusio, Lenin ankaŭ deklaris militon kontraŭ Ukrainio, kreante marionetan ukrainian bolŝevikan registaron en [[Ĥarkovo]]. <ref>Революция на Украине. Революция и гражданская война в описаниях белогвардейцев. Репринтное воспроизведение издания 1930 года / сост. С. А. Алексеев, ред. Н. Н. Попов. — Киев: Издательство политической литературы Украины, 1990. — С. III. — 436 с.</ref> La armita agreso de la sovetiaj trupoj kaj unuoj lojalaj al ili komenciĝis en novembro 1917. Sed la unua brutala epizodo de la milito estis la unua bolŝevika ofensivo kontraŭ [[Kijivo]] en januaro-februaro 1918, gvidita fare de la fakta Defendministro de Sovetrusio, Miĥail Muravjov. En januaro 1918, paralele al la antaŭeniro de la Ruĝa Armeo al Kievo, okazis ribelo ĉe la fabriko Arsenal, kiun sovetia historiografio konsideris popola ribelo dum la nuntempa ukraina historiografio traktas kiel inspiritan de Moskvo<ref>Нариси історії української революції 1917—1921 років. — К., 2011. — C. 91.</ref> [[Dosiero:Grushevskiy parad.jpg|eta|dekstre|Miĥailo Ĥrushevskij, ĉe soldatoj, 1917]] La 28-an de januaro 1918 okazis la fama Batalo de la Krutoj (Бій під Крутами) inter junaj soldatoj de la Ukraina Popola Respubliko kaj profesiaj unuoj de Sovetrusio el Moskvo kaj Petrogrado, kiuj retenis la ofensivon dum kelkaj semajnoj kaj permesis al ĉiuj, kiuj volis tion, evakui la ĉefurbon. <ref>Нова рада, 1918, 19(6) березня, № 36; Киевская місль, 1918, 19(6) березня, № 29; «Народна воля» (1918, №27); «Спілка» (1918, №5); Бурко Демид - "Трагедія під Крутами // Крути. Січень 1918 року: док., матеріали, дослідж., кіносценарій / упоряд. Я. Гаврилюк. Київ: Просвіта, 2008. С. 216-217.</ref> Ĉirkaŭ 30 kaptitaj partoprenantoj en la batalo estis pafitaj, kaj unu soldato, kiu kantis la ukrainan himnon antaŭ esti pafita, Grigori Pipski (1898-1918) estis propre mortigita fare de Muravjev per pafo al la koro. <ref>Солдатенко В. Ф. Українська революція. Історичний нарис. — К., 1999. — C. 221.</ref> Post la batalo de Krutij, la [[Ruĝa Armeo]] alproksimiĝis al la periferio de Kievo la 4-an de februaro 1918, kie Miĥailo Muravjov donis la ordonon komenci la atakon. Dum la kapto de Kievo, venena gaso estis uzata, kaj amasa bombardado estis farita, kiu ne ĉesis dum kelkaj tagoj (ĝis 15 mil obusoj); rezulte de tio, interalie, la domo de Miĥailo Ĥuŝevskij estis detruita. Sur Duma placo (nun Maidan Nezaleĵnosti), Muravjov estis renkontita fare de delegacio de la urbodelegitaro gvidita fare de tiama urbestro Jevhen Rjabcov. Enirante la grandurbon, sovetiaj soldatoj plenumis la ordonon kaj mortigis proksimume 5 000 homojn en Kievo, nome civiluloj deklaritaj malamikoj. Inter la mortintoj estis nur du politikistoj: la Sekretario pri Teraj Aferoj de Ukrainio Oleksandr Zarudnij kaj deputito de la Centra Rada. Post Operacio Faustschlag en la fronto de 1918, miloj da preskaŭ putriĝintaj kadavroj de civiluloj estis malkovritaj en la parkoj de Kievo. <ref>Винниченко В. Відродження нації. — К.; Відень, 1920. — Ч. I. — С. 194.</ref> [[Dosiero:Штурм Києва 1918.jpg|eta|dekstre|Bombardado de la ĉefurbo de Ukrainio, februaro 1918.]] Komence de 1918, [[puĉo]] estis aranĝita, kaj de aprilo 1918 ĝis decembro 1918, Ukrainio estis sub la protektorato de la Germana Imperiestra Regno kiel aŭtonomia unuo. En decembro, [[Simon Petljura]] reestigis la UPR kaj malamikecoj rekomenciĝis. La 22-an de januaro 1919, la Ago de Unio estis proklamita - la formala unuigo de Granda Ukrainio kaj Okcidenta Ukrainio en ununuran ŝtaton, malgraŭ la fakto ke poste la plej granda parto de Ukrainio estis kaptita fare de la fortoj de Sovetunio, kaj Okcidenta Ukrainio de la fortoj de la reestigita Pola Respubliko (dum la tri sekcioj de Pollando, ĝi estis dividita inter Germanio, la Rusa Imperio kaj Aŭstrio). [[Dosiero:Signing of the Act Zluky on January 22 1919. Урочисте оголошення Акту Злуки 22 січня 1919.jpg|eta|dekstre|La proklamo de la Ago de Unio de Granda kaj Okcidenta Ukrainio la 22-an de januaro 1919.]] En februaro 1919, plej granda parto de Ukrainio estis rekonkerita fare de la bolŝevikoj pro la malbona organizo de la soldatoj de Simono Petliura. La bolŝevikoj sekvis politikon de Ruĝa Teruro, kiu kaŭzis la plej grandan ribelon kontraŭ la Ruĝecoj en Ukrainio en majo 1919. [[La ribelo de Grigorjev]] estis brutale subpremita fare de regulaj soldatoj. <ref>С. П. Мельгунов. «Красный террор» в Россіи 1918 — 1923</ref> En la aŭtuno de 1919, preskaŭ la tuta Ukrainio estis sub la kontrolo de la Blanka Armeo, kiu ankaŭ ne estis distingita memstare en sia sinteno al ukrainoj. UPR-fortoj estis puŝitaj reen al okcidenta Ukrainio. En decembro 1919 okazis peza batalado inter la blankuloj kaj la ruĝuloj, en kiuj la ruĝuloj venkis pro pli bona ekipaĵo kaj propagando. Kievo estis prenita de la rusoj por la trian fojon <ref> Солдатенко В. Ф. Українська революція. Історичний нарис. — К., 1999. — C. 221.</ref> Estis paralela konflikto kun Pollando. Komence, la poloj apogis la UNR en du vintroj. Kaj la 9-an de majo 1920 ili eĉ prenis Kievon kune, sed poste estis devigitaj retiriĝi. En Centra Ukrainio, proksime de la urbo Ĉerkasij, la Ĥolodnojarska Respubliko, kiu plej rezistis al la bolŝevikoj, falis nur en 1922. La 9-an de februaro 1923 la lastaj kaptitaj batalantoj estis pafitaj en la malliberejo Lukjanivka en Kievo. <ref>Тютюнник Ю. Зимовий похід (1919—1920 рр.). — Львів, 2004. — 191</ref> <ref>с.Дяченко П. Чорні запорожці. — К. 2010. — 448 с. </ref> [[Dosiero:Чучупак-Василь-Степанович.jpg|eta|dekstre|170px|Vasil Čučupaka, gvidanto de Ĥolodnij Yar - la lasta ĉelo de rezisto]] En 1925, la Ruĝa Armeo subpremis la lastan el la multaj malgrandaj ribeloj gviditaj fare de Marusja Bassarabova kiuj ekis en la Kieva provinco de la Ukraina SSR. Ekzistis ankaŭ izolitaj kazoj de longdaŭra rezisto de grupoj de ĝis 20 homoj, la plej fama el kiuj estas la rakonto de la "kozakoj" fratoj Andreij kaj Stepan Blaĵevskij, kiuj funkciigis en Ukrainio ĝis la 1930-aj jaroj, farante sabotadon en respondo al la politiko de la sovetia registaro rilate al la la popolo. <ref>Героїзм і трагедія Холодного Яру. — К.: Поліфаст, 1996</ref> [[Dosiero:Red terror 001.jpg|eta|dekstre|Kadavroj de torturitaj homoj en la kelo de la Ĉeka (sovetia sekreta servo) en Ĥersono.]] Laŭ la Traktato de Rigo, Ukrainio kaj Belorusio estis dividitaj inter Sovetrusio kaj Pollando. Post la kreado de Sovetunio, kelkaj el la iamaj soldatoj kaj politikistoj de la UPR revenis al la lastatempe formita Ukraina SSR kaj mortis dum la subpremoj de Stalin (Miĥail Gruŝevskij kaj Jurij Tjutjunnik. Kaj kelkaj (Evgenij Konovalec), estante en ekzilo kaj vidante la kruelecon de Poligo en Okcidenta Ukrainio kaj Rusigo en la Oriento, estis la fondintoj de la Organizaĵo de Ukrainiaj Naciistoj (OUN), daŭrigante la lukton por la sendependeco de ilia lando. <ref>Тютюнник Юрко // Українська мала енциклопедія : 16 кн. : у 8 т. / проф. Є. Онацький. — Накладом Адміністратури УАПЦ в Аргентині. — Буенос-Айрес, 1966. — Т. 8, кн. XV : Літери Ст — Уц. — С. 1944. — 1000 екз.</ref> == En arto == * La filmo "Krutoj 1918" (Kruty/Крути 1918) * La filmo "Nigra Korvo" (Чорний ворон) * Menciite en la belorusaj filmoj "Sur nigraj rokoj" (На чорних лядах, 1995) kaj "Kupala" (2020) == Vidu ankaŭ == * [[Maĥnovŝĉino]] == Fontoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Historio de Ukrainio]] nael6wefreoncuwrxlxg5uz34a2te2b 0 911971 9368870 9366088 2026-05-08T13:58:16Z Crosstor 3176 /* T */ 9368870 wikitext text/x-wiki Jen listo de elektitaj studentoj en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]] (nature la listo etendiĝas al pli fruaj nomoj de la universitato ekde la fondo): * Vi trovos la studentojn inter A-K en [[Listo de studentoj en Scienca Universitato Loránd Eötvös (A-K)]] *{{EnhavTabelo|alf=L}} == L == {{Div col|cols = 3}} * [[László L. Lőrincz]] * [[László L. Menyhért]] * [[János Lackfi]] * [[Dezső Laczkó]] * [[Miklós Laczkovich]] * [[Erzsébet Ladányi]] * [[László Ladányi (jezuito)]] * [[Sándor Ladányi]] * [[János Ladó]] * [[Gábor Lajta]] * [[László György Lajtha]] * [[Ferenc Lakits]] * [[János Lakos]] * [[Frigyes Lám]] * [[Kálmán Lambrecht]] * [[András Lánczi]] * [[Gyula Lánczy]] * [[Kornél Lánczos]] * [[Sándor Láng]] * [[Judit Lannert]] * [[Ede Jacobi Lányi]] * [[Viktor Géza Lányi]] * [[Károly Lassovszky]] * [[Lajos Lassú]] * [[Samu Lasz]] * [[Andor László]] * [[András László (budhisto)]] * [[Elek László]] * [[Géza László]] * [[János László]] * [[Sándor László-Bencsik]] * [[Lajos Latkóczy]] * [[Éva Lax]] * [[György Lázár (urbestro)]] * [[Lajos Lazarovits]] * [[Ágost Lechner]] * [[Gyula Lechner]] * [[Ferenc Ledényi]] * [[Béla Lederer]] * [[Emma Léderer]] * [[Miksa Léderer]] * [[Sándor Lederer (oficisto)]] * [[Béla Leffler]] * [[Béla Norbert Legányi]] * [[György Legeza]] * [[Erzsébet Légrády]] * [[Kálmán Lehoczky-Semmelweis]] * [[Joachim Leimdörfer]] * [[Ödön Lénárd]] * [[Antal Lepold]] * [[Ferenc Lénárd]] * '''[[Philipp Lenard]]''' * [[Ágota Lénárt]] * [[Adalbert Béla Lengyel]] * [[Árpád Lengyel]] * [[Árpád Lengyel (naĝisto)]] * [[Balázs Lengyel]] * [[Béla Lengyel (1844)]] * [[József Lenhossék]] * [[Mihály Lenhossék]] * [[Mihály Ignác Lenhossék]] * [[Barnabás Lenkovics]] * [[József Lenz]] * [[Antal Leszler]] * [[Katalin Lévai]] * [[Imre Lévay]] * [[Ernő Levius]] * [[Esztella Levko]] * [[Lajos Lévy]] * [[István Lichteneckert]] * [[Mór Liebmann]] * [[Aurél Liffa]] * [[Lajos Ligeti]] * [[Arisztid Lindenmayer]] * [[István Lipka]] * [[Tamás Lipták]] * [[Pál Lipták (antropologo)]] * [[István Lipthay]] * [[Ödön Literáty]] * [[Miklós Locsmándi]] * [[Alajos Loczka]] * [[József Loczka]] * [[Zoltán Lomnici (pli aĝa)]] * [[Menyhért Lónyay]] * [[Ferenc Lopussny]] * [[Barnabás Lőrincz]] * [[Zsuzsa Lőrincz]] * [[Lajos Lőrincze]] * [[József Lőte]] * [[Rozi Lovas]] * [[Gyula Lovass]] * [[Sándor Lovassy]] * [[László Lovász]] * [[Pál Lővei]] * [[József Lovrich]] * [[Lipót Lőw]] * [[Tibor Lőw]] * [[Sámuel Löwinger]] * [[Gyula Luckhaub]] * [[Döme Lugosi]] * [[Dénes Lukács (psikologo)]] * [[István Lukács]] * [[László György Lukács]] * [[László Lukács (monaĥo)]] * [[Tamás Lukács]] * [[János Lukácsy]] * [[Sándor Lumniczer]] * [[Tibor Lutter]] * [[Elvira Lux]] {{Div col end}} == M == {{Div col|cols = 3}} * [[Klára M. Rásky]] * [[Béla Machik]] * [[Lukács Mácsay]] * [[Valér Ignác Maczki]] * [[Gyula Madarassy-Beck]] * [[János Madarassy]] * [[Imre Madarász (altlerneja instruisto)]] * [[Andor Máday]] * [[István Máday]] * [[Izidor Máday]] * [[Sándor Mágócsy-Dietz]] * [[Imre Magyar (kuracisto)]] * [[Bálint Magyar (teatrohistoriisto)]] * [[Elek Magyar]] * [[Gábor Magyar (piaristo)]] * [[Ince Magyarász]] * [[Zoltán Magyary]] * [[Antal Mailáth]] * [[György Mailáth (1854–1924)]] * [[István Majer]] * [[Balázs Major]] * [[Ervin Major]] * [[György Major]] * [[György Majtényi]] * [[László Majzon]] * [[Endre János Makai]] * [[Pál Makó]] * [[Ferenc Maksay]] * [[Mihály Malán]] * [[Elemér Mályusz]] * [[Gyula Mandello]] * [[György Mándy]] * [[Stefánia Mándy]] * [[Károly Mangold]] * [[Károly Mannheim]] * [[Károly Manherz]] * [[Vilmos Manninger]] * [[Henrik Marczali]] * [[Csaba Marczinka]] * [[Veronika Marék]] * [[Ede Margalits]] * [[Antal Margittai]] * [[Tivadar Margó]] * [[István Margócsy]] * [[József Máriáss]] * [[Béla Máriássy]] * [[Sándor Máriássy]] * [[Miklós Marik]] * [[Vilmos Mariska]] * [[Tivadar Márk]] * [[Sámuel Márkfi]] * [[Hugó Márki]] * [[Dezső Markó]] * [[Jenő Markó]] * [[György Markos]] * [[Mátyás Antal Markovics]] * [[Pál Markovics]] * [[Györgyi Markovits]] * [[András Márkus (informatikisto)]] * [[Dezső Márkus]] * [[Gábor Márkus (kuracisto)]] * [[László Márkus (reĝisoro)]] * [[Károly Maróthy]] * [[Miklós Martin]] * [[Boldizsár Marcell Marton]] * [[Jenő Márton]] * [[József Marton (pastro)]] * [[Lajos Márton (arkeologo)]] * [[Lajos Marton (teologo)]] * [[Miksa Marton]] * [[Ferenc Mártonfi]] * [[Ernő Massány]] * [[Endre Masznyik]] * [[Gábor Máthé]] * [[Károly Mathia]] * [[Elek Matolay]] * [[Miklós Matolcsy]] * [[Tamás Matolcsy]] * [[Jolán Mátrai]] * [[László Mátrai]] * [[Michal Matunák]] * [[Péter Matuska]] * [[Kasszián Kázmér Mattyasovszky]] * [[Béla Mauritz]] * [[Ferenc Kolos Mayer]] * [[Ferenc Mayer-Lambert]] * [[Mihály Mayer (akvopilkisto)]] * [[Engelbert Nándor Mázy]] * [[János Meczner]] * [[Ferenc Medgyessy]] * [[Pál Medgyessy (matematikisto)]] * [[László Medura]] * [[Endre Medvigy]] * [[Béla Meliórisz]] * [[Attila Menyhárd]] * [[Tibor F. Mérei]] * [[Gusztáv Merényi]] * [[Oszkár Merényi]] * [[István Méri]] * [[László Mérő]] * [[László Meskó]] * [[Endre Mester]] * [[Andor Mészáros (historiisto)]] * [[Gábor Mészáros (ginekologo)]] * [[Gyula Mészáros (turkologo)]] * [[Károly Mészáros (advokato)]] * [[Klára Mészáros]] * [[Artúr Meszlény]] * [[Barna Mezey]] * [[Ferenc Mezey]] * [[Iván Meznerics]] * [[Ferenc Mező (sporthistoriisto)]] * [[Béla Mihályffy]] * [[Sándor Mihalik]] * [[Antal Mihálka]] * [[Géza Mihalkovics]] * [[Lajos Mikes]] * [[László Miklós (ginekologo)]] * [[Ödön Miklós]] * [[Pál Miklós]] * [[Tibor Miklós]] * [[Ádám Miklósi]] * [[Zoltán Miklósy (arkivisto)]] * [[Zsuzsanna Mikó]] * [[Tibor Mikola]] * [[Jakab Ferdinánd Miller]] * [[Károly Minich]] * [[Attila Mispál]] * [[Gusztáv Mödlinger]] * [[Lajos Mocsáry]] * [[László Móczár]] * [[Péter Módos (verkisto)]] * [[József Mogyoródi]] * [[Lívia Mohás]] * [[Sándor Mohay]] * [[Mária Mohayné Katanics]] * [[Domokos Moldován]] * [[Ferenc Moldoványi]] * [[Ákos Molnár (advokato)]] * [[Attila Dávid Molnár]] * [[Csaba Molnár]] * [[Ferenc Molnár (subministro)]] * [[Gyula Molnár (advokato)]] * [[Imre Molnár (muzikologo)]] * [[János Molnár (apotekisto)]] * [[László Molnár (aktoro)]] * [[Szulpic Dezső Molnár]] * [[Viktor Molnár (1850-1918)]] * [[Zsolt Molnár]] * [[István Monok]] * [[Sarolta Monspart]] * [[László Monszpart]] * [[Károly Móra]] * [[Edit Moravcsik]] * [[Ernő Emil Moravcsik]] * [[Géza Moravcsik]] * [[Virág Móricz]] * [[Zoltán Morlin]] * [[Emilián Pál Mórocz]] * [[Krisztina Morvai]] * [[Győző Morvay]] * [[Sándor Mozsonyi]] * [[Pál Mudrony]] * [[Soma Mudrony]] * [[András Muhi]] * [[Kálmán Müller (kuracisto)]] * [[Ernő Munkácsi]] * [[Aurél Münnich]] * [[Károly Murai]] * [[Károly Muraközy]] * [[Viktor Mutschenbacher]] {{Div col end}} == N == {{Div col|cols = 3}} * [[László Nádasy]] * [[László Nádori]] * [[Alajos Nagy]] * [[Andor Nagy]] * [[Antun Nagy]] * [[Csongor István Nagy]] * [[József Béla Nagy]] * [[Károly Nagy (fizikisto)]] * [[László Nagy (psikologo)]] * [[Mária Nagy]] * [[Miklós Nagy (literaturhistoriisto)]] * [[Pál Nagy (kanoniko)]] * [[Péter Nagy (literaturhistoriisto)]] * [[Péter István Nagy]] * [[Sándor Nagy (bibliotekisto)]] * [[Sándor Nagy (kemiisto)]] * [[Tamás Nagy]] * [[Tamás Nagy (ekonomikisto)]] * [[Ernő Naményi]] * [[Lajos Naményi (psikiatro)]] * [[István Nánay]] * [[Miksa Natter-Nád]] * [[Tibor Navracsics]] * [[Ákos Navratil]] * [[Imre Navratil]] * [[György Nébald]] * [[János Nedeczey]] * [[László Négyesy]] * [[Lajos Nékám (1868)]] * [[Lajos Nékám (1909)]] * [[Sándor Nékám]] * [[Mária Neményi]] * [[Lívia Nemes]] * [[József Nemes-Nagy]] * [[János Nemeskéri]] * [[István Nemeskürty]] * [[Albert Németh]] * [[Antal Németh]] * [[Dezső Németh]] * [[Gyula Németh]] * [[István Németh]] * [[János Németh (konstitucia juĝisto)]] * [[Norbert Németh (tibetologo)]] * [[Romuáld János Németh]] * [[Ferenc Némethy]] * [[Katalin Némethy]] * [[József János Nemetz]] * [[Pál Nessi]] * [[Emil Neszmélyi]] * [[György Neubauer]] * [[Tibor Neugebauer]] * [[Ede Neumann]] * [[János Neumann]] * [[Károly Neumann]] * [[Kornél Neuschloss]] * [[Gábor Nógrádi]] * [[Gergely Nógrádi]] * [[László Nógrády]] * [[Tibor Nónay]] * [[Jenő Noszky (1880)]] * [[Béla Novák]] * [[Eszter Novák]] * [[Zoltán Novotni]] * [[Antal Nyáry]] * [[Ferenc Nyáry]] * [[János Nyilasi]] * [[Judit Nyilassy]] * [[Géza Nyiredi]] * [[Ferencné Nyitrai]] * [[Gyula Nyúl]] {{Div col end}} == O == {{Div col|cols = 2}} * [[Gyula J. Obádovics]] * [[Ferenc Obál (pli aĝa)]] * [[Adolf Oberschall]] * [[Magda Oberschall]] * [[Borbála Obrusánszky]] * [[Attila Oláh (psikologo)]] * [[Lajos Oláh]] * [[Miklós Olgyay]] * [[Eszter Ónodi]] * [[Péter Oravecz]] * [[Balázs Orbán (politikisto)]] * [[György Orbán (fizikisto)]] * [[Viktor Orbán]] * [[Szilveszter Ördögh]] * [[Nándor Óriás]] * [[Balázs Orosz]] * [[László Orosz (biologo)]] * [[László Orosz (instruisto)]] * [[Szonja Oroszlán]] * [[László Őrsy]] * [[László Országh]] * [[Noémi Orvos-Tóth]] * [[Károly Orzovenszky]] * [[Csaba Őry]] * [[Ferenc Osvald]] * [[Andrea Osvárt]] * [[Péter Oszkó]] * [[Szilárd Oszlaczky]] * [[András Osztovits]] * [[László Ottlik]] * [[Ferenc Óvári]] * [[Kelemen Ováry]] * [[Pál Őz]] * [[Nóra Özer]] * [[Gábor Osváth (koreologo)]] * [[István Ozsváth]] {{Div col end}} == P == {{Div col|cols = 3}} * [[Péter P. Müller]] * [[Sándor P. Szabó]] * [[György Paál]] * [[János Pach]] * [[Péter Paczolay]] * [[Jenő Pacsu]] * [[Mihály Padisák]] * [[Alajos Paikert (politikisto)]] * [[Dezső Pais]] * [[András Pál (astronomo)]] * [[Csaba Pál (biologo)]] * [[Gyula Pál]] * [[Pál Palásthy]] * [[György Pálinkás (juĝisto)]] * [[Károly Sándor Pallai]] * [[György Pallavicini]] * [[Sándor Palló]] * [[Endre Palócz]] * [[István Pálos (statistikisto)]] * [[Miklós Páncsics]] * [[Kálmán Pándy]] * [[Leó Valentin Pantocsek]] * [[Dávid Pap]] * [[Gábor Pap (arthistoriisto)]] * [[János Dezső Pap]] * [[József Pap (advokato)]] * [[Melinda Pap]] * [[Miklós Pápa]] * [[Ferenc Papcsák]] * [[Gábor Zsigmond Papp]] * [[Ferenc Papp (geologo)]] * [[Zoltán Papp (politikisto)]] * [[Pál Pariss]] * [[János Parti]] * [[Béla Pártos]] * [[Ivan Paskvić]] * [[Iván Pasteiner]] * [[Edith Pásztor]] * [[Dóra Pásztory]] * [[Raphael Patai]] * [[Vidor János Pataki]] * [[Arnold Pataky]] * [[Márta Pataki]] * [[Erzsébet Patek]] * [[Károly Patthy]] * [[Arnold Árpád Pauer]] * [[Ákos Pauler]] * [[Tivadar Pauler]] * [[Oszkár Paulinyi]] * [[Gábor Pávai Vajna]] * [[Dénes Pázmándy (1781–1854)]] * [[György Péczely]] * [[Gábor Péli]] * [[János Pelle (verkisto)]] * [[Dóra Perczel-Forintos]] * [[László Perédy]] * [[László Perendy]] * [[Mihály Perlaky]] * [[Géza Perneczky]] * [[Miklós Persányi]] * [[Ferenc Persay]] * [[Rezső Pertorini]] * [[Katalin Petényi]] * [[György Péter (statistikisto)]] * [[Rózsa Péter]] * [[Gábor Peterdy]] * [[Attila Péterfalvi]] * [[Károly Pétery]] * [[Imre Pethes]] * [[Iván Pető]] * [[József Petrétei]] * [[Lajos Petri]] * [[György Petrovics]] * [[Gedeon Petz]] * [[József Petzelt]] * [[Klára A. Pfeifer]] * [[Gyula Pikler]] * [[Judit Pinczési]] * [[Kálmán Pintér]] * [[Márta Zsuzsanna Pintér]] * [[Ignác Pivár]] * [[Ambrus Pleidell]] * [[Soma Plichta]] * [[Béla Plósz]] * [[István Pluhár]] * [[Éva Pócs]] * [[Lajos Pócs]] * [[Klára Póczy]] * [[Ödön Gábor Pogány]] * [[Zoltán Pogátsa]] * [[Judit Pojjákné Vásárhelyi]] * [[Zoltán Pokorni]] * [[Karl Polanyi]] * [[Anikó Polgár]] * [[István Polgár (obstetrikisto)]] * [[Tibor Polgár]] * [[János Pollák]] * [[Miksa Pollák]] * [[László Pólos]] * [[Péter Polt]] * [[Jenő Pólya]] * [[Béla Pomogáts]] * [[Elemér Pongrácz]] * [[Kálmán Pongrácz]] * [[Emil Ponori Thewrewk]] * [[Ferenc Poór]] * [[Péter Popper]] * [[Péter Pór]] * [[Lajos Pósa (matematikisto)]] * [[Tivadar Posewitz]] * [[Ferenc Potzner]] * [[Károly Posztóczky]] * [[Árpád Prandler]] * [[György Pray]] * [[Mihály Praznovszky]] * [[Kornél Preisich]] * [[Hugó Preisz]] * [[Lajos Pressing]] * [[Marian Lajos Prikkel]] * [[Csilla Prileszky]] * [[János Prileszky]] * [[Artúr Probstner]] * [[János Probstner]] * [[Vilmos Pröhle (turkologo)]] * [[Sándor Prokopp]] * [[Antal Prónai]] * [[Dezső Prónay]] * [[Pál Pruzsinszky]] * [[Ferenc Puhr]] * [[Miklós Puky]] * [[István Pukli]] * [[Ágost Pulszky]] * [[Andor Pünkösti]] * [[Béla Purjesz]] * [[Zsigmond Purjesz (pli juna)]] * [[Zsigmond Purjesz (pli maljuna)]] * [[Ildikó Puskás]] * [[Árpád Pusztai]] * [[Gyula Putnoky]] * [[Jenő Putnoky]] {{Div col end}} == Q == * [[Pál Quittner]] == R == {{Div col|cols = 3}} * [[Imre Rábai]] * [[Jenő Radetzky]] * [[Andrej Ľudovít Radlinský]] * [[Béla Radnai (patologo)]] * [[Béla Radnai (stenografisto)]] * [[Sándor Radnóti]] * [[Zsuzsa Radnóti]] * [[György Radó]] * [[István Radó]] * [[Sándor Radó (psikanalizisto)]] * [[Erzsébet Radó-Révész]] * [[Ignác Rados]] * [[Ferenc Raffay]] * [[János Rainer M.]] * [[Iván Raisz]] * [[Imre Rajczy]] * [[Kálmán Rajkai]] * [[Márton Rajki]] * [[Ferenc Rajna]] * [[András Rajnai]] * [[Sándor Rajki]] * [[István Rákóczi]] * [[Ferenc Rákos]] * [[Jenő Ranschburg]] * [[Pál Ranschburg]] * [[Rajmund Rapaics (kanoniko)]] * [[Vilmos Rappensberger]] * [[Károly Ráth (urbestro)]] * [[János Rathmann]] * [[István Ratkó]] * [[Nándor Ratkóczy]] * [[László Rátz]] * [[Károly Rauss]] * [[Tamás Rávnay]] * [[Viktor Alfonz Récsei]] * [[Emil Récsi]] * [[Gyula Regöly-Mérei]] * [[Antal Reguly]] * [[Zsigmond Reichard]] * [[István Reiman]] * [[Béla Reinitz]] * [[János Reisinger]] * [[János Reisinger (piaristo)]] * [[Csaba Reisz T.]] * [[Gábor Reisz]] * [[Lajos Rell]] * [[Antal Reményi]] * [[Zsuzsanna Renner]] * [[Kató Rényi]] * [[Béla Rerrich (pli juna)]] * [[Sándor Réső Ensel (pli juna)]] * [[Antal Réthly]] * [[Béla Réthy]] * [[Pál Réthy]] * [[József Révai (piaristo)]] * [[József Révay (filozofo)]] * [[Andor Révész]] * [[György Révész (reĝisoro)]] * [[Mihály T. Révész]] * [[Vidor Révész]] * [[Román Rezek]] * [[László Rhorer]] * [[József Ribáry]] * [[Ede Richter]] * [[Gedeon Richter]] * [[Hugó Richter]] * [[Frigyes Riesz]] * [[Marcell Riesz]] * [[Gusztáv Rigler]] * [[Imre Ritter]] * [[Zoltán Rockenbauer]] * [[Mihály Racsmány]] * [[Ferenc Rogács]] * [[Iván Rodé]] * [[Alajos Roder]] * [[Gedeon Róka]] * [[Pál Rókusfalvy (psikologo)]] * [[János Romhányi]] * [[József Romhányi (kuracisto)]] * [[Erzsébet Róna]] * [[Éva Róna (altlerneja instruisto)]] * [[György Rónay]] * [[János Ranolder]] * [[Szilárd Rökk]] * [[Botond Roska]] * [[Lipót Rottenbiller]] * [[Lillian Rotter]] * [[József Rötth]] * [[Vitál János Rózsa]] * [[Pál Rubányi]] * [[András Rubovszky]] * [[György Rubovszky]] * [[Imre Ruff]] * [[Pál Ruffy]] * [[Jakab Rupp]] * [[Nepomuk János Rupp]] * [[István Rusznák]] * [[Ferenc Ruzsa]] * [[Imre Ruzsa]] {{Div col end}} == S == {{Div col|cols = 3}} * [[József S. Szabó]] * [[Margit S. Sárdi]] * [[Edit S. Vincze]] * [[Éva Saáry]] * [[József Sadler]] * [[Gyula Sághy]] * [[Ágnes Ságvári]] * [[Károly Sajó]] * [[Pál Salacz]] * [[László Salamon (konstitucia juĝisto)]] * [[Gergely Salát]] * [[Jakab Salgó]] * [[István Salusinszky]] * [[István Sályi]] * [[Mihály Samu]] * [[István Sándor (bibliografo)]] * [[János Sándor (fizikisto)]] * [[János Sándor (ministro)]] * [[Mátyás Sándor (imunologo)]] * [[Kamill Sándorfi]] * [[Imre Sárándi]] * [[Artúr Sarbó]] * [[Aladár Sarbu]] * [[Béla Sárfalvi]] * [[László Sári]] * [[János Sarkady]] * [[Miklós József Sárkány]] * [[Pál Endre Sárközy]] * [[Tamás Sárközy]] * [[Andor Sas]] * [[István Sas]] * [[Oszkár Sashegyi]] * [[Ignác Sauer]] * [[Ferenc Sávoly]] * [[Gábor Schein]] * [[András Schiffer]] * [[Ernő Schiffer]] * [[Károly Schilberszky]] * [[Bódog Schiller]] * [[Zsigmond Schiller]] * [[György Schirilla (advokato)]] * [[Aladár Schleicher]] * [[Ádám Schmidt]] * [[János György Schmidt]] * [[József Schmidt (politikisto)]] * [[Miklós Schneider]] * [[János Schnell]] * [[Aladár Schnierer]] * [[József Schnitzler]] * [[Miklós Schöffer]] * [[Alfréd Schőner]] * [[György Schopper]] * [[Gábor Schreiber]] * [[Elemér Schulek]] * [[Tibor Schulek]] * [[Vilmos Schulek]] * [[Ödön Schulhof]] * [[Vilmos Schulhof]] * [[János Schuster]] * [[Konstantin Schuster]] * [[Antal Schütz]] * [[Ottó Schwartzer]] * [[Pál Schweitzer]] * [[Pál Schweitzer (esteto)]] * [[Ernő Schwimmer]] * [[Elemér Scipiades]] * [[Ferenc Sebes]] * [[Géza Sebestyén]] * [[Gyula Sebestény]] * [[Zsolt Semjén]] * '''[[Ignaz Semmelweis]]''' * [[Enikő Sereghyné Zengő]] * [[Jenő Serényi]] * [[László Serényi]] * [[Iván Seres]] * [[Ákos Seress]] * [[Miklós Seszták]] * [[Antal Sigray]] * [[István Síklaki]] * [[Ferenc Siklér]] * [[Albert Siklós]] * [[István Simicskó]] * [[György Simon]] * [[István Simon (biofizikisto)]] * [[Róbert Simon]] * [[Lajos Simonkai]] * [[Sándor Simonyi-Semadam]] * [[Jenő Sipőcz]] * [[Lajos Sipos]] * [[Lajos Smidt]] * [[Iván Soltész]] * [[Katalin Soltész]] * [[Ede Solymos]] * [[Sándor Sólymos]] * [[József Solymosi]] * [[Dávid Somfai Kara]] * [[Tamás Somló]] * [[Ádám Somorjai]] * [[Pál Somssich]] * [[Rezső Soó]] * [[Mihály Pál Soós]] * [[Péter Soós]] * [[László Solymosy]] * [[Katalin Sólyom]] * [[Sándor Somogyi]] * [[Aladár Sövény]] * [[Ferenc Sövényházy]] * [[Ervin Sövényi]] * [[Glicér Spányik]] * [[René Spitz]] * [[Andor Sponer]] * [[Ignác Stáhly]] * [[Gábor Staudt]] * [[Sarolta Steinberger]] (la unua ina studento-kuracisto en la universitato) * [[Xavér Ferenc Stéger]] * [[Miklós Hubert Steiner]] * [[Jakab Steinherz]] * [[Béla Stenczer]] * [[Ferdinánd Károly Stipsics]] * [[András Stipsicz]] * [[Tamás Stockinger]] * [[Béla Stoll]] * [[Kálmán Stoll]] * [[Adolf Strausz]] * [[Balázs Sudár]] * [[Ottó Süpek]] * [[Magdolna Supka]] * [[Antal Sujánszky]] * [[Enikő Sütő]] * [[György Szabad]] * [[László Szabados (naĝisto)]] * [[Alajos Szabó]] * [[András Szabó (literaturisto)]] * [[Csaba Szabó (arkivisto)]] * [[Dezső Szabó (kemiisto)]] * [[Éva Zsuzsanna Szabó]] * [[Imre Flóris Szabó]] * [[József Szabó (dentkuracisto)]] * [[József Szabó (geologo)]] * [[Máté Dániel Szabó]] * [[Mária Szabó (orientalisto)]] * [[Miklós Szabó (operkantisto)]] * [[Rebeka Szabó]] * [[Róbert Szabó (astronomo)]] * [[Szabolcs Szabó]] * [[Tünde Szabó (naĝisto)]] * [[Zoltán Szabó (politikisto)]] * [[Zoltán Szabó G.]] * [[Alajos Szabóky]] * [[Anna Szabolcsi]] * [[Bence Szabolcsi]] * [[Lajos Szabolcsi]] * [[József Szájer]] * [[Ádám Szakál]] * [[Ágnes Szakály]] * [[Sándor Szakály]] * [[Péter Szakáts]] * [[Annamária Szalai]] * [[Emil Szalai]] * [[Tibor Szalai]] * [[Zoltán Szalai]] * [[Imre Szalay (muzeologo)]] * [[József Szalay (arkivisto)]] * [[József Szalay (juristo)]] * [[Miklós Szalay (inĝeniero)]] * [[Péter G. Szalay]] * [[István Szamota]] * [[Erika Szántó]] * [[György Szántó (kuracisto)]] * [[Iván Szántó]] * [[Tibor Szántó]] * [[Gyula Szapáry]] * [[Pál Szapáry]] * [[Manó Szaplonczay]] * [[István Szappanos]] * [[István Szára]] * [[Félix Szarvas]] * [[Pál Szarvas]] * [[Anna Mária Szász]] * [[Ottó Szász]] * [[Pál Szász (matematikisto)]] * [[Ödön Szatala (biologo)]] * [[Ödön Szatala (botanikisto)]] * [[Nándor Száva]] * [[János Szávai]] * [[József Száva-Kováts]] * [[Győző Szebehely]] * [[László Szebellédy]] * [[János Szeberényi]] * [[Ágnes Széchenyi]] * [[Andor Szécsény]] * [[Ferenc Szécsi]] * [[Noémi Szécsi]] * [[Rezső Szegedy]] * [[Elemér Szeghalmi]] * [[Katalin Szegvári]] * [[György Székely (arkeologo)]] * [[György Székely (historiisto)]] * [[György Székely (kemiisto)]] * [[György Székely (teatrohistoriisto)]] * [[István Székely (juristo)]] * [[Kinga Székely]] * [[Ottokár Lajos Székely]] * [[Endre Szekér]] * [[Gyula Szekfű]] * [[János Károly Széky]] * [[Péter Széky]] * [[Gusztáv Szelényi]] * [[Klára Széles]] * [[László Szelestei Nagy]] * [[László Szelestey]] * [[István Szeli]] * [[Ignác Széll]] * [[Jenő Széll]] * [[Kálmán Széll]] * [[László Szemere]] * [[Miklós Szemere (diplomato)]] * [[Endre Szemerédi]] * [[Réka Szemerkényi]] * [[Imre Szemes]] * [[György Szénás]] * [[Géza Szénási]] * [[Béla Szende]] * [[Gábor Szendi]] * [[Andor Szenes]] * [[Andrea Szenes]] * [[Béla Szenes]] * [[József Szendi]] * [[András József Szennay]] * [[Lajos Szente]] * [[Anzelm Kálmán Szentes]] * [[Móric Szentkirályi]] * [[Albert Szent-Györgyi]] * [[András Szent-Györgyi]] * [[Márton Szentiványi (jezuito)]] * [[Géza Szentmártoni Szabó]] * [[Tibor Szentmártony]] * [[Márton Szentmiklósi]] * [[Péter Szentmiklósi]] * [[István Szentpáli]] * [[Imre Szentpétery]] * [[Győző Szépligeti]] * [[János Szerb]] * [[Zoltán Szerémy]] * [[Tibor Szervét]] * [[Péter Sziámi Müller]] * [[Archimédesz Szidiropulosz]] * [[Gábor Szigethy]] * [[András Szigeti]] * [[László Sziklay]] * [[Zoltán Szilády]] * [[Áron Szilágyi]] * [[Ferenc Szilágyi (literaturhistoriisto)]] * [[Gyula Szilágyi (kemiisto)]] * [[Márton Szilágyi]] * [[Béla Szilárd]] * [[Jenő Szilárd]] * [[László Szilassy]] * [[Jenő Szili]] * [[József Szili]] * [[Katalin Szili]] * [[György Szilvásy]] * [[Géza Szilvay]] * [[Pál Szily]] * [[József Szinnyei (lingvisto)]] * [[Oszkár Szimán]] * [[Jenő Szimon]] * [[Artúr Szirtes]] * [[Zsigmond Szirtes]] * [[Zoltán Szitnyai]] * [[Imre Szivák]] * [[Endre Szkárosi]] * [[István Szlávik (radiologo)]] * [[Miklós Szmrecsányi]] * [[Lajos Szodoray]] * [[László Szögi]] * [[Béla Szőke (arkeologo)]] * [[Béla Miklós Szőke]] * [[Ágnes Szokolszky]] * [[István Szokolszky]] * [[Hugó Szolcsányi]] * [[János Szolnoki]] * [[Lipót Szondi]] * [[Ottó Szőnyi]] * [[Tamás Szontagh]] * [[Miklós Szontagh (1882)]] * [[Pál Szontagh (entreprenisto)]] * [[György Endre Szőnyi]] * [[László Szörényi (kritikisto)]] * [[Viktor Sztankovics]] * [[Jenő Sztojanovits]] * [[Hiador Sztripszky]] * [[Kálmán Sztrókay]] * [[István Szűcs (piaristo)]] * [[Jenő Szűcs]] * [[Lajos Szűcs (politikisto)]] * [[László Szűcs (geografo)]] * [[Miklós Szuhay]] * [[Csaba Szummer]] * [[Gyula Szutrély]] * [[István György Szűts]] {{Div col end}} == T == {{Div col|cols = 3}} * [[József Takács]] * [[Lajos Takács (meteologiisto)]] * [[Marianna Takács]] * [[Marika Takács]] * [[Péter Takács (juristo)]] * [[Vera Takács]] * [[Barna Tálas]] * [[Lajos Tamás]] * [[Gábor Tánczos (instruisto)]] * [[Harald Tangl]] * [[László Tápay-Szabó]] * [[Ferenc Tarányi]] * [[Éva Tardos]] * [[Gábor Tardos]] * [[Gábor Tari (geofizikisto)]] * [[György Tarján]] * [[Róbert Tarján]] * [[Tamás Tarján]] * [[Tibor Tarján]] * [[Csaba Tasnádi]] * [[Edit Tasnádi]] * [[András Tasnádi Kubacska]] * [[Ferenc Telbisz]] * [[Zsigmond Telegdi]] * [[Pál Teleki]] * [[Mária Telkes]] * [[Kálmán Tellyesniczky]] * [[Judit Temes]] * [[Rezső Temesváry]] * [[Győző Temesy]] * [[József Tersztyánszky]] * [[Teodóra Tomcsányi]] * [[Gyula Térfy]] * [[Lajos Terkán]] * [[Lajos Terray]] * [[Ödön Téry]] * [[Béla Tettamanti (pedagogo)]] * [[Lajos Thaisz]] * [[Károly Than]] * [[Gyula Theisz]] * [[Árpád Thewrewk]] * [[István Thomán]] * [[Lajos Thury]] * [[Antal Tibád]] * [[Mátyás Tibor]] * [[Miklós József Tihanyi]] * [[Imre Timkó (episkopo)]] * [[Imre Timkó (geologo)]] * [[Ákos Timon]] * [[István Tisza]] * [[László Tisza]] * [[Zoltán Toborffy]] * [[Can Togay]] * [[Zsolt Tokaji]] * [[Ferenc Toldy]] * [[Péter Tölgyessy]] * [[Gyula Tolmár]] * [[Gábor Tolnay]] * [[Attila Tomaji]] * [[Jenő Tomasz]] * [[András Tombor]] * [[Ádám Tomcsányi]] * [[Vince Tomek]] * [[Iván Tomits]] * [[Tamás Toót-Holló]] * [[Pál Tóth-Szabó]] * [[József Torgyán]] * [[József Törköly]] * [[Károly Tormay]] * [[Aurél Török]] * [[Béla Török]] * [[Ferenc Török (pentatlonisto)]] * [[János Török (ornitologo)]] * [[Lajos Török (kuracisto)]] * [[Bálint Tóth (poeto)]] * [[Endre Tóth (politikisto)]] * [[Endre Tóth (reĝisoro)]] * [[Géza Tóth]] * [[György Tóth (astronomo)]] * [[György Tóth (piaristo)]] * [[József Tóth (advokato)]] * [[Károly Tóth (juristo)]] * [[Ker. János Tóth]] * [[Krisztina Tóth (poeto)]] * [[László Tóth (historiisto)]] * [[Mihály Tóth (prokuroro)]] * [[Miklós Tóth (biologo)]] * [[Miklós Tóth (episkopo)]] * [[Rezső Tóth]] * [[Zoltán József Tóth]] * [[Zsigmond Tóth]] * [[Csaba Töttössy]] * [[Ernő Traeger]] * [[Ignác Tragor]] * [[Imre Trencsényi-Waldapfel]] * [[Balázs Trencsényi]] * [[József Trikál]] * [[László Tringer]] * [[László Trócsányi]] * [[Zoltán Trócsányi (lingvisto)]] * [[Zsolt Trócsányi]] * [[János Tüdős]] * [[Lajos Turczel]] * [[Béla Turpinszky]] * [[Sándor Kornél Tury]] * [[László Tüske]] * [[Anna Tüskés]] * [[Gábor Tüskés]] * [[Tibor Tüskés]] * [[Ödön Tuszkai]] * [[Bence Tuzson]] * [[György Tverdota]] {{Div col end}} == U == * [[Béla Udvaros]] * [[Ferenc Ugróczy]] * [[Jenő Uhlyárik]] * [[Károly Újhelyi]] * [[Mária Zsuzsanna Ujhelyi]] * [[Sándor Újhelyi]] * [[Gábor Ujváry]] * [[Júlia Ungár]] * [[Emil Unger]] * [[Tamás Ungvári]] * [[Krisztián Ungváry]] * [[László Urai]] * [[Géza Uray]] * [[Katalin Uray-Kőhalmi]] * [[József Urbán]] * [[Róbert Urbán]] * [[Diána Ürge-Vorsatz]] * [[Andor Urszinyi]] == V == {{Div col|cols = 3}} * [[Jenő Vácz]] * [[Elemér Vadász]] * [[Eszter Vágó]] * [[Ferenc Vágó]] * [[György Vajda (arabisto)]] * [[György Mihály Vajda]] * [[Károly Vajda (filologo)]] * [[László Vajda (etnologo)]] * [[Zsuzsanna Vajda]] * [[Anna Valachi]] * [[Dezső Valló]] * [[Gábor Vályi]] * [[Endre Vámos]] * [[Péter Vámos]] * [[Ferenc Vámossy]] * [[László Vándorfi]] * [[Margit Vanek]] * [[Jenő Vángel]] * [[Károly Váradi]] * [[Imre Várady (literaturhistoriisto)]] * [[Imre Várady (politikisto)]] * [[Károly Várady (advokato)]] * [[László Várady (apotekisto)]] * [[László Várady (historiisto)]] * [[István Varannai]] * [[Béla Várdai]] * [[Bálint Varga (instruisto)]] * [[Andrea Varga-Damm]] * [[Benedek Varga]] * [[Edith Varga]] * [[Endre Gábor Varga]] * [[Ilona Varga (historiisto)]] * [[Ilona Varga (ĵurnalisto)]] * [[István Varga (ekonomikisto)]] * [[János Varga (advokato)]] * [[Katalin Varga (psikologo)]] * [[Katalin Varga (verkisto)]] * [[László Varga (piaristo)]] * [[László Varga (politikisto)]] * [[Rudolf Varga]] * [[Tamás Varga]] * [[Tibor Varga]] * [[Zsolt András Varga]] * [[András Vargha]] * [[Gábor Vargyas]] * [[Béla Varjas]] * [[Hildebrand Dezső Várkonyi]] * [[Béla Varságh]] * [[Zoltán Vass (psikologo)]] * [[Asztrik Várszegi]] * [[Miklós Vasvári]] * [[Ferenc Vasváry]] * [[Zsófia Vári]] * [[Judit Vas]] * [[Bertalan Vass]] * [[Géza Vasy]] * [[Endre Vázsonyi]] * [[János Vázsonyi]] * [[Tamás Vécsey]] * [[József Veczkó]] * [[István Vedres]] * [[Lajos Végvári]] * [[Imre Vejkey]] * [[Béla Vekerdi]] * [[Tamás Vekerdy]] * [[József Vekerdi]] * [[Gábor Vékony]] * [[János Veleczky]] * [[László Verebélÿ (kuracisto)]] * [[Tibor Verebélÿ]] * [[András Veres (literaturhistoriisto)]] * [[Gábor Verő]] * [[András O. Vértes]] * [[József O. Vértes]] * [[Károly Vértesi]] * [[Jenő Vértesy]] * [[Szilvia Vetter]] * [[Erzsébet Vezér]] * [[József Viber]] * [[Ágnes Vida]] * [[József Vida]] * [[Charles Vidor]] * [[József Vigh]] * [[Gyula Vigh]] * [[Károly Vigh]] * [[Judit Vihar]] * [[Szaniszló Béla Villányi]] * [[István Vincze]] * [[László Vinkler]] * [[Teréz Virág]] * [[Beatrix Visy]] * [[Aladár Visnya]] * [[Ferenc Viosz]] * [[Soma Visontai]] * [[Károly Vissy]] * [[Sándor Vitális]] * [[Miklós Vitéz]] * [[Imre Vízkelety]] * [[László Vízvári]] * [[Ferenc Völgyesi]] * [[Gabriella Völgyesi]] * [[Lajos Völgyesi]] * [[Pál Völner]] * [[Avgustin Ivanoviĉ Voloŝin]] * [[István Vörös (poeto)]] * [[Márton Vörös]] * [[Béla Vörösmarty]] * [[Mihály Vörösmarty]] * [[Éva Voszka]] {{Div col end}} == W == {{Div col|cols = 2}} * [[Dániel Wágner (1800)]] * [[Károly Wagner (jezuito)]] * [[Lajos Wagner]] * [[Mór Wahrmann]] * [[Eszter Waldapfel]] * [[János Waldapfel]] * [[Antal Wéber]] * [[Arthur Weber]] * [[Ármin Weisz]] * [[Sándor Wekerle]] * [[Béla Wenckheim]] * [[Emília Weiss]] * [[János Weiss]] * [[Ferenc Weiss]] * [[Gusztáv Wenzel]] * [[Tibor Verebélÿ]] * [[Adolf Vilmos Werner]] * [[Gyula Werner]] * [[Vilmos Wessetzky]] * [[Gyula Weszelszky]] * [[Ödön Weszely]] * [[József Weszerle]] * [[István Weiser]] * [[Salamon Widder]] * [[István Winkler]] * [[Lajos Winkler]] * [[Aurél Wintner]] * [[Péter Wintermantel]] * [[József Wodetzky]] * [[Gyula Wojtilla]] * [[Vilmos Wolf]] * [[Carl Wolff (bankisto)]] * [[Károly Wolff (politikisto)]] * [[Antal A. Wonaszek]] {{Div col end}} == Z == {{Div col|cols = 2}} * [[László Z. Karvalics]] * [[Alfréd Zách]] * [[Károly Zafféry]] * [[András Zakar (pastro)]] * [[Polikárp Ferenc Zakar]] * [[Béla Zalányi]] * [[Alajos Zambra]] * [[Gergely Attila Zaránd]] * [[Imre Zárday]] * [[András Zakar (psikologo)]] * [[Sámuel Zay]] * [[Péter Závada]] * [[Zsolt Zétényi]] * [[Edmund Zichy]] * [[Ferenc Zigány]] * [[Gyula Zimányi]] * [[Magdolna Zimányi]] * [[János Zlinszky]] * [[László Zolnay]] * [[Vilmos Zolnay]] * [[Imre Zoltán]] * [[László Zoltán]] * [[Irén Lajos Zoltvány]] * [[Vilmos Zorn]] * [[Sándor Zsarnay]] * [[Zoltán Zsebők]] * [[Dénes Zsigmondy]] * [[Péter Zsoldos]] * [[Zoltán Zubornyák]] * [[Aladár Zubriczky]] * [[Kázmér Antal Zsilinszky]] * [[Klára Zsindelyné Tüdős]] * [[Zsuzsanna Zsuráfszkyné Vincze]] {{Div col end}} == Vidu ankaŭ == * [[Profesoroj de Universitato de Budapeŝto]] * [[Listo de studentoj, poste profesoroj en ELTE]] == Fontoj == * [http://www.elte.hu/dynpage6.fcgi?f=frame_scr&p1=b:Doc-1454] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150613042928/http://www.elte.hu/dynpage6.fcgi?f=frame_scr&p1=b:Doc-1454 |date=2015-06-13 }} * La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. [[Kategorio:Listoj de homoj]] [[Kategorio:Scienca Universitato Loránd Eötvös]] 8727sqhpkgzgss2889kmubgdep5na36 0 912867 9368906 9124053 2026-05-08T16:32:58Z Sj1mor 12103 /* Eksteraj ligiloj */ 9368906 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Savyon LIEBRECHT''' ({{Lang-he|סַבְיוֹן לִיבְּרֵכְט}}'''^‎''', naskiĝis Sabine Sosnowski, la 13-an de januaro 1948 en [[Munkeno]]) estas israela verkisto. <ref>{{cite web|url=http://www.ithl.org.il/author_info.asp?id=164|title=Savyon Liebrecht|publisher=Institute for the Translation of Hebrew Literature|accessdate=11 March 2010|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091029224713/http://www.ithl.org.il/author_info.asp?id=164|archivedate=29 October 2009}}</ref> En 1987, Liebrecht ricevis la Premion Alterman en Israelo, kaj en 2002, la Premion Amelia Rosselli de la Urbo Romo. Ŝi estis dufoje nomita Dramisto de la Jaro en Israelo. == Vivo == Sabine Sosnowski naskiĝis al pol-judaj gepatroj, kiuj postvivis la [[Holokaŭsto]]<nowiki/>n. Ŝi kreskis en Israelo kaj studis filozofion kaj literaturon en Tel-Avivo. Dum sia [[militservo]], ŝi komencis sian literaturan karieron. Ŝi verkis teatraĵojn, televidajn scenarojn, romanojn kaj novelojn == Verkado == En la rakonto, kiu donas sian titolon al lia unua kolekto, ''Pomoj el la Dezerto'', Liebrecht rakontas la viziton de religia virino el [[Jerusalemo]] al [[kibuco]] en la [[dezerto]], kie ŝia filino ekloĝis, elektante sekularan vivstilon; post la renkontiĝo, la patrino komprenos la feliĉon de sia filino kaj respektos ŝian elekton. En alia rakonto el la sama kolekto, ''Ĉambro sur la Tegmento'', rakontas la renkontiĝon inter israela judino kaj tri arabaj laboristoj asignitaj por plenumi laboron en ŝia domo; meze de suspektoj kaj streĉiĝoj, la virino malrapide malfermiĝos al konado de la alia, antaŭe vidata kiel malklara ento. Aliaj kolektoj de rakontoj estas ''Susim al Kevish Gehah'' ("Ĉevaloj sur la Ŝoseo", 1988); ''Sinit Ani Medabberet Elekha'' ("Por Mi Ĉio Estas Greka, Li Diris al Ŝi", 1992); ''Ẓarikh Sof le-Sippur Ahavah'' ("Pruvoj de Amo", 1995); ''Nashim mitokh ha-Katalog'' (Virinoj el Katalogo), 2000) kaj ''Makom Tov la-Laylah'' (Bona Loko por la Nokto), 2002). Inter la diversaj temoj traktitaj de la aŭtoro, tiu de la [[Holokaŭsto]] ĉiam aparte ĉeestas.<blockquote>"''Mi havas nek geavojn, nek onklinojn, nek kuzojn. Sed ĝi okazas ofte ĉe ni, kvazaŭ ĝi estus normala," diras Savyon Liebrecht. Ĝis hodiaŭ li ankoraŭ ne scias kiom da liaj parencoj estis mortigitaj en la koncentrejoj, ĉar liaj gepatroj neniam parolas pri tio.''  »</blockquote>En la rakonto "Elimino", avino razas la belajn buklojn de ŝia kvarjara nepino por forigi [[laŭso]]<nowiki/>jn, ĉar tion ŝi ĉiam vidis fari en [[koncentrejo]]<nowiki/>j, dum en "Kompato", holokaŭsta pluvivanto, malliberigita en ŝia hejmo de sia araba edzo, dronigas ŝiajn nepojn por protekti ilin kontraŭ estonta sufero. Revenantaj temoj en la verko de Liebrecht inkluzivas la vivojn de holokaŭstaj pluvivantoj en Israelo, kvindek jarojn post la katastrofo, la sperton de [[patrineco]] kaj [[geedzeco]] el ina perspektivo, streĉiĝojn inter [[Ĥaredoj|Haredim]] kaj sekularigitaj judoj, kaj rilatojn inter judaj kaj [[arabaj israelanoj]]. Profunde influitaj de feminismaj zorgoj, la roluloj de Liebrecht ofte estas virinoj luktantaj kontraŭ la marĝena statuso, al kiu la [[Patriarkeco|patriarka]] israela socio kondamnas ilin. En la rakonto "Survoje al Cedar City", israela virino, mokita kaj humiligita de ŝia edzo kaj filo dum vojaĝo al Usono, asertas sian sendependecon per amikeco kun araba virino. La tri rakontoj en la kolekto ''Virinoj el Katalogo'' elstarigas la kompleksan rilaton inter fremda virino, filipina zorgantino kaj pola knabino en la israela socio. La rakonto ''Ish, Ishah veIsh'' ( ''Viro, Virino kaj Viro'', 1998) estas la rakonto pri Hamutal, edziniĝinta virino, kiu havas mallongan [[amafero]]<nowiki/>n kun viro, kiun ŝi renkontis en la geriatria sekcio de hospitalo, kie ŝiaj gepatroj estis enhospitaligitaj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20091029224713/http://www.ithl.org.il/author_info.asp?id=164 Instituto por la Traduko de Hebrea Literaturo] * [http://www.pwf.cz/en/authors-archive/savyon-liebrecht/ Praga Festo de Verkistoj] * [https://www.encyclopedia.com/religion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/liebrecht-savyon LIEBRECHT, SAVYON] de Anat Feinberg. ''[[Encyclopaedia Judaica|Enciklopedio Judaica]]'' artikolo ĉe Encyclopedia.com {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Liebrecht, Savyon}} [[Kategorio:Israelaj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] e7nkk60lknhngit8pgxa06c3dqj4yid 0 913940 9369082 9166821 2026-05-09T08:11:18Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369082 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Charles David George STROSS''' (naskita la 18-an de oktobro 1964 en [[Leeds]], [[Okcidenta Jorkŝiro]]) estas brita ĵurnalisto kaj programisto aŭtoro de [[sciencfikcio]], [[hororo]] kaj [[fantazio]], kiu loĝas en [[Edinburgo]], [[Skotlando]]. <ref name="isfdb">{{Cite web|url=http://www.isfdb.org/cgi-bin/ea.cgi?2200|title=Summary Bibliography: Charles Stross|website=www.isfdb.org|access-date=2018-12-10}}</ref> Li estas gajninto de la [[Premio Hugo|premioj Hugo]] <ref name="Hugo05">{{cite web|title=2005 Hugo Awards: Best Novella: The Concrete Jungle; Best Novel Nominee: Iron Sunrise|work=Official Site of The Hugo Awards|url=http://www.thehugoawards.org/hugo-history/credits/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110507072956/http://www.thehugoawards.org/hugo-history/credits/|archive-date=7 May 2011|df=dmy}}</ref>, Locus <ref name="Locus2006">{{cite web|url=http://www.locusmag.com/SFAwards/Db/Locus2006.html|title=2006 Locus Awards|access-date=27 May 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101008032204/http://www.locusmag.com/SFAwards/Db/Locus2006.html|archive-date=8 October 2010}}</ref>, Skylark kaj Sidewise. <ref name="CampbellNom">{{cite web|title=John W. Campbell Memorial Award Finalists|publisher=Gunn Center for the Study of Science Fiction, University of Kansas|url=http://www.sfcenter.ku.edu/campbell-finalists.htm|access-date=22 August 2014|archive-date=30 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180830202751/http://www.sfcenter.ku.edu/campbell-finalists.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.clarkeaward.com/award-winners/shortlists/|title=Arthur C. Clarke Award Shortlists|website=Arthur C. Clarke Award|access-date=December 13, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181104224623/https://www.clarkeaward.com/award-winners/shortlists/|archive-date=4 November 2018|url-status=dead}}</ref><ref name="LocusList">{{cite web|title=Stross, Charles|work=Index of Literary Nominees|publisher=Locus Publications|url=http://www.locusmag.com/SFAwards/Db/NomLit132.html#5043|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131112004928/http://www.locusmag.com/SFAwards/Db/NomLit132.html#5043|archive-date=12 November 2013|df=dmy-all}}</ref> == Vivo == Stross studis en universitato en Londono kaj laboris kiel [[apotekisto]] antaŭ ol rezigni sian laboron kaj kompletigi duan diplomon pri [[komputiko]] en [[Bradford]]. Dum pluraj jaroj, li verkis multajn artikolojn pri [[KDE]], [[Perl]] kaj [[Linukso]] por la brita revuo ''Computer Shopper'', parte kiel [[Sendependa ĵurnalismo|sendependa ĵurnalisto]]. <ref>{{cite web|last=Stross|first=Charles|title=Linux in Computer Shopper|url=https://www.antipope.org/charlie/old/linux/index.html|website=antipope.org}}</ref> Lia sukceso kiel sciencfikcia aŭtoro ebligis al li labori kiel sendependa verkisto ekde 2004. La unua publikigita verko de Stross estis la novelo "''The Boys''" (La Knaboj), kiu aperis en 1987 en la revuo ''Interzone''. Lia unua romano, "''The Atrocity Archive''" (La Arkivo de Abomenaĵoj), estis origine publikigita en ''Spectrum SF'' kaj estis publikigita kiel libro en 2004, fariĝante la unua parto de la serio "''Bob Howard and the Laundry''". En 2003, unu el la plej famaj romanoj de Stross, " ''Singularity Sky''" (Singulara Ĉielo), estis publikigita de Ace Books en 2003 kaj estis nomumita por Premio Hugo. <ref name="rpg">{{cite web|publisher=Kyngdoms|title=The Kyngdoms Interview|url=http://www.thekyngdoms.com/forums/viewtopic.php?f=23&t=36&start=0|date=26 May 2010|access-date=26 May 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110717010138/http://www.thekyngdoms.com/forums/viewtopic.php?f=23&t=36&start=0|archivedate=2011-07-17}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://sf-encyclopedia.com/entry/stross_charles|title=SFE: Stross, Charles}}</ref> == Verkado == La verkoj de Stross varias de sciencfikcio ĝis [[Lovecraft|lovekraft]]-a hororo kaj fantazio. Kelkaj el la verkoj estas rekte inspiritaj de la [[Cthulhu-Mito]] ([[d:Q621596]]). Precipe rimarkinda estas la serio Laundry, kiu centriĝas ĉirkaŭ la Laundry, brita sekreta agentejo dediĉita al kontraŭbatalado de interdimensiaj minacoj. La miksaĵo de lovekraft-a hororo, sciencfikcio kaj spion-suspensfilmoj memorigas pri la Delta Green-loko de la rolludo Call of Cthulhu, kvankam la du ĝenroj estas senrilataj kaj ne okazas en la sama [[universo]]. (Stross deklaris, ke li ne sciis pri Delta Green kiam li verkis The Laundry Files). La rakontoj de Stross pri Laundry Files ankaŭ havas multe da [[komedio]]. Stross ofte estas konsiderata parto de la tiel nomata "nova generacio" de britaj sciencfikciaj verkistoj, kiuj specialiĝas pri [[malmola sciencfikcio]] kaj [[Spacopero|spac-operaoj]]. Li citas la verkojn de [[Vernor Vinge]], [[Neal Stephenson]], [[William Gibson]], kaj [[Bruce Sterling]] (kaj aliaj aŭtoroj verkantaj en la ĝenroj " [[Ciberpunko|ciberpunka]] " kaj " post-ciberpunka ") kiel fontojn de inspiro. == Verkaro (elektita) == === Serio ''Merchant Princes series'' (La Negocista Princo) === * ''The Family Trade'' (2004) * ''The Hidden Family'' (2005) * ''The Clan Corporate'' (2006) * ''The Merchants' War'' (2007) * ''The Revolution Business'' (2009) * ''The Trade of Queens'' (2010) * ''Empire Games'' (2017) * ''Dark State'' (2018) * ''Invisible Sun'' (2021)<ref>{{cite web|url=https://us.macmillan.com/books/9781250807113|title=''Invisible Sun'', Empire Games (Volume 3)|publisher=Macmillan Publishers|date=|access-date=29 September 2021}}</ref> === The Laundry Files universe === * ''The Atrocity Archives'' (2004) * ''The Jennifer Morgue'' (2006) * ''Down on the Farm'' (2008 novelette) * ''Equoid'' (2013 novelette) * ''The Fuller Memorandum'' (2010) * ''Overtime'' (2009 novelette) * ''The Apocalypse Codex'' (2012) * ''The Rhesus Chart'' (2014) * ''The Annihilation Score'' (2015) * ''The Nightmare Stacks'' (2016) * ''The Delirium Brief'' (2017) * ''The Labyrinth Index'' (2018)<ref>{{Cite web|last=Lapointe|first=Annette|url=https://www.nyjournalofbooks.com/book-review/labyrinth-index|title=A book review by Annette Lapointe: ''The Labyrinth Index'' (Laundry Files)|website=New York Journal of Books|access-date=2018-12-13|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181215224124/https://www.nyjournalofbooks.com/book-review/labyrinth-index|archivedate=2018-12-15}}</ref> * ''Escape From Yokai Land'' (2022 novella)<ref>{{Cite web|title=Escape from Puroland|url=https://publishing.tor.com/escapefrompuroland-charlesstross/9781250805706/|access-date=2021-01-23|website=Tor.com|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210121185814/https://publishing.tor.com/escapefrompuroland-charlesstross/9781250805706/|archivedate=2021-01-21}}</ref><ref>{{Cite web|title=Escape from Yokai Land|url=https://publishing.tor.com/escapefromyokailand-charlesstross/9781250805706/|access-date=2022-01-21|website=Tor.com|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220121163506/https://publishing.tor.com/escapefromyokailand-charlesstross/9781250805706/|archivedate=2022-01-21}}</ref> * ''A Conventional Boy'' (2025)<ref>{{Cite book|last=Stross|first=Charles|title=A Conventional Boy: a laundry files novel|date=2025|publisher=Tor Publishing Group|isbn=978-1-250-35784-7|edition=First|location=New York}}</ref> === ''Tales of the New Management'' === * ''Dead Lies Dreaming'' (2020)<ref>{{Cite web|url=https://www.antipope.org/charlie/blog-static/2019/12/introducing-dead-lies-dreaming.html|title=Introducing Dead Lies Dreaming - Charlie's Diary}}</ref> * ''Quantum of Nightmares'' (2022)<ref>{{Cite web|url=https://www.antipope.org/charlie/blog-static/2020/10/the-laundry-files-an-updated-c.html|title=The Laundry Files: an updated chronology|website=www.antipope.org|access-date=2021-07-28}}</ref><ref>{{Cite web|title=Quantum of Nightmares|url=https://us.macmillan.com/books/9781250839374/quantumofnightmares|access-date=2022-01-21|website=Macmillan|language=en-US}}</ref> * ''Season of Skulls'' (2023)<ref>{{Cite web|title=Season of Skulls|url=https://publishing.tor.com/seasonofskulls-charlesstross/9781250839404/|access-date=2023-03-22|website=Tor Publishing|language=en-US|isbn=}}{{Dead link|date=June 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> === Serio ''Halting State'' === * ''[[:en:Halting_State|Halting State]]'' (2007) * ''[[:en:Rule_34_(novel)|Rule 34]]'' (2011) === Serio ''Eschaton'' === * ''[[:en:Singularity_Sky|Singularity Sky]]'' (2003) * ''[[:en:Iron_Sunrise|Iron Sunrise]]'' (2004) === Senrilataj verkaĵoj === * ''[[:en:A_Colder_War|A Colder War]]'' (2000) * ''[[:en:Accelerando|Accelerando]]'' (2005) * ''[[:en:Glasshouse_(novel)|Glasshouse]]'' (2006) * ''[[:en:Missile_Gap|Missile Gap]]'' (2006) == Referencoj == {{Referencoj|30em}} == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} * {{cite web|url=http://autopope.livejournal.com/|archive-date=3 December 2012|archive-url=https://archive.today/20121203180012/http://autopope.livejournal.com/|url-status=dead|title=Stross at Livejournal|df=dmy-all}} {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Stross, Charles }} [[Kategorio:Anglaj sciencfikciaj verkistoj]] [[Kategorio:Britaj transhumanistoj]] cfo3ywe1wh8weo979ysm6upyon4st8r 0 916402 9368902 9170467 2026-05-08T16:20:26Z Sj1mor 12103 /* Eksteraj ligiloj */ 9368902 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Julia PETERKIN''', naskita '''MOOD''' (n. la 31-an de oktobro 1880 en [[Kantono Laurens (Suda Karolino)|Kantono Laurens]], [[Suda Karolino]] - m. la 10-an de aŭgusto 1961 en Fort Motte, [[Kantono Calhoun (Suda Karolino)|Kantono Calhoun]], [[Suda Karolino]]) estis usona verkistino. En 1929, ŝi gajnis la [[Pulitzer-Premio|Pulitzer-premion]] por fikcio pro sia romano ''*Scarlet Sister Mary*'' . Ŝi verkis plurajn romanojn pri la planteja Sudo, precipe pri la [[gulaoj]] en la malaltaj regionoj de Suda Karolino. Ŝi estis unu el la malmultaj blankulaj aŭtoroj, kiuj verkis pri [[Afrik-usonanoj|afrik-usonaj]] vivspertoj. <ref>[https://southcarolina1670.wordpress.com/2015/05/17/remebering-julia-peterkin-who-brought-gullah-to-the-masses// "Remembering Julia Peterkin, who brought Gullah to the Masses"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171015000000/https://web.archive.org/web/20171015095145/https://southcarolina1670.wordpress.com/2015/05/17/remebering-julia-peterkin-who-brought-gullah-to-the-masses/ |date=2017-10-15 }}, ''Cotton Boll Conspiracy'' blog, May 18, 2015</ref> == Verkaro == * ''Green Thursday: Stories'', New York: [[:en:Alfred_A._Knopf|Alfred Knopf]], 1924. * ''Black April'', Indianapolis: Bobbs Merrill, 1927. * ''[[:en:Scarlet_Sister_Mary|Scarlet Sister Mary]]'', Indianapolis: [[:en:Bobbs-Merrill|Bobbs-Merrill]], 1928, awarded the [[:en:Pulitzer_Prize|Pulitzer Prize]]. It was adapted as a play of the same name, opening on Broadway in 1930, with [[:en:Ethel_Barrymore|Ethel Barrymore]]. * ''Bright Skin'', Indianapolis: Bobbs Merrill, 1932 * ''Roll, Jordan, Roll'', New York, R.O. Ballou, 1933, with photographic studies of the Gullah by [[:en:Doris_Ulmann|Doris Ulmann]] * ''A Plantation Christmas'', Boston and New York, Houghton Mifflin, 1934 == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20060502172603/http://www.scribblingwomen.org/jpmerryfeature.htm Dramita aŭdia versio de ''La Gaja-Iri-Rondo'' (1921 mallonga rakonto de Peterkin)] {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Peterkin, Julia }} [[Kategorio:Usonaj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] g98s0hknyd05hyqn002ty3jlfzn6g42 0 917171 9368904 9227429 2026-05-08T16:26:03Z Sj1mor 12103 /* Eksteraj ligiloj */ 9368904 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Marjorie KINNAN RAWLINGS''' (n. la 8-a de aŭgusto 1896 en [[Vaŝingtono]] ; m. la 14-an de decembro 1953 en [[Sankta Aŭgusteno (Florido)|Sankta Aŭgusteno]], [[Florido]]) estis usona verkistino kaj gajninto de la [[Pulitzer-premio]], kiu vivis en kampara [[Florido]] kaj verkis [[Romano|romanojn]] kun kamparaj temoj kaj etosoj. Ŝia plej konata verko, ''The Yearling'' (1938) - la rakonto pri knabo, kiu adoptas orfan cervidon kaj poste estas devigita mortigi ĝin - gajnis la Pulitzer-premion por fikcio en 1939 kaj poste estis sukcese adaptita en filmon (1946). <ref>{{Cite web|url=https://www.pulitzer.org/prize-winners-by-year/1939|title=1939 Pulitzer Prizes|date=2019|website=The Pulitzer Prize|access-date=June 9, 2019}}</ref> La romano estis verkita longe antaŭ la apero de junulara fikcio, sed nun estas konsiderata verko por [[Adoleskanto|adoleskantoj]]. == Vivo == Kiel infano, ŝi regule kontribuis rakontojn al infanaj sekcioj de gazetoj. En la aĝo de dek kvin jaroj, ŝi gajnis premion por noveloj. En 1926, ŝiaj unuaj rakontoj pri Florido estis publikigitaj. <ref name="bookrags">[http://www.bookrags.com/biography/marjorie-kinnan-rawlings-dlb/ Marjorie Kinnan Rawlings Biography | Dictionary of Literary Biography]</ref> En 1918, Kinnan akiris diplomon pri angla lingvo de la [[Universitato de Viskonsino-Madison]]. Ŝi poste edziniĝis al Charles Rawlings ''en'' 1919 kaj prenis lian familian nomon, iĝante Kinnan Rawlings.   En 1928, ŝi aĉetis terpecon en fora regiono de Florido, kie ŝi loĝis dum multaj jaroj, okupiĝis pri literatura verkado, kaj kie nun troviĝas ŝia domo-muzeo. Ŝi heredigis la plejparton de sia bieno al la [[Universitato de Florido]] en [[Gainesville (Florido)|Gainesville]]. Ŝia tereno en Cross Creek nun estas nacia historia parko. <ref name="nps.gov">[https://web.archive.org/web/20070901120737/http://www.nps.gov/history/nr/feature/wom/2007/rawlings.htm Marjorie Kinnan Rawlings House and Farm Yard, Women's History Month 2006-A National Register of Historic Places Feature]; accessed December 8, 2014.</ref> Malgraŭ sia izoliĝo en Florido, ŝi renkontis ĉefajn verkistojn de sia tempo: [[Hemingway]], [[Thomas Wolfe]], [[Francis Scott Fitzgerald|Fitzgerald]], [[Robert Frost|Frost]], [[Margaret Mitchell]] kaj [[Zora Neale Hurston]] . == Verkaro == === Mallongaj rakontoj === * 1912 "The Reincarnation of Miss Hetty" * 1931 "Cracker Chidlins" * 1931 "Jacob's Ladder" (enhavita en ''When the Whippoorwill'' [1940]) * 1931 "A Plumb Care Conscience" (enhavita en ''When the Whippoorwill'' [1940]) * 1932 "A Crop of Beans" (enhavita en ''When the Whippoorwill'' [1940]) * 1932 "Gal Young Un" ([[:en:O._Henry_Award|O. Henry Award]] Unua premio por 1932) (enhavita en ''When the Whippoorwill'' [1940]) * 1933 "Hyacinth Drift" * 1933 "Alligators" (enhavita en ''When the Whippoorwill'' [1940]) * 1933 "Benny and the Bird Dogs" (enhavita en ''When the Whippoorwill'' [1940]) * 1934 "The Pardon" (enhavita en ''When the Whippoorwill'' [1940]) * 1936 "A Mother in Mannville" (enhavita en ''When the Whippoorwill'' [1940]) * 1936 "Varmints" (enhavita en ''When the Whippoorwill'' [1940]) * 1938 "Mountain Rain" * 1939 "I Sing While I Cook" (nefikcio) * 1939 "Cocks Must Crow" (enhavita en ''When the Whippoorwill'' [1940]) * 1940 "The Pelican's Shadow" * 1940 "The Enemy" (enhavita en ''When the Whippoorwill'' [1940]) * 1941 "Jessamine Springs" * 1941 "The Provider" * 1942 "Fanny, You Fool!" * 1944 "Shell" * 1945 "Black Secret" * 1945 "Miriam's Houses" (6-parta serio bazita sur "A Mother in Mannville") * 1940 "In The Heart" === Romanoj kaj rakontaj kolektoj === * 1928 ''Blood of My Blood'' * 1933 ''South Moon Under'' * 1935 ''Golden Apples'' * 1938 ''[[:en:The_Yearling|The Yearling]]'' (adaptita al film en [[:en:The_Yearling_(1946_film)|1946]]) ([[:en:Pulitzer_Prize_for_Fiction|Pulitzer Prize for Fiction]] in 1939) * 1940 ''When the Whippoorwill'' * 1942 ''Cross Creek'' (adaptita al film en [[:en:Cross_Creek_(film)|1983]]) * 1942 ''Cross Creek Cookery'' * 1947 "Mountain Prelude" (adaptita al film kiel ''[[:en:The_Sun_Comes_Up|The Sun Comes Up]]'' en 1950) * 1950 ''Jacob's Ladder'' * 1953 ''The Sojourner'' * 1955 ''[[:en:The_Secret_River_(Rawlings_book)|The Secret River]]'' ([[:en:Newbery_Medal|Newbery Honor]] in 1956) == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.library.ufl.edu/spec/manuscript/rawlings/rawlings.htm A Guide to the Marjorie Kinnan Rawlings Papers] * [http://ufdc.ufl.edu/mkr University of Florida's Marjorie Kinnan Rawlings Digital Collections], created from the [http://www.library.ufl.edu/spec/manuscript/rawlings/rawlings.htm Marjorie Kinnan] * [http://gutenberg.net.au/plusfifty-n-z.html#letterR Works by Marjorie Kinnan Rawlings] at [http://gutenberg.net.au/ Project Gutenberg Australia] * [https://web.archive.org/web/20090501145220/http://www.stampsbook.org/File-United-stamp6346rawlings.html United States Stamp of Marjorie Rawling.] (archived) {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Rawlings, Marjorie Kinnan}} [[Kategorio:Usonaj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] ntph406g9zgvqkw1afupl06s80rhx0g 0 917431 9368891 9167938 2026-05-08T15:50:15Z Sj1mor 12103 /* Eksteraj ligiloj */ 9368891 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Diana J. Gabaldon''' /ˈɡæbəldoʊn/ (naskita la 11-an de januaro 1952 en Williams, [[Arizono]]) estas usona verkistino. Ŝi estas plej konata pro la serio ''Highland Saga''. Ĉi tiu serio estas la bazo por la televida serio ''Outlander'' de Ronald D. Moore. <ref name="HR 2014-05-08">{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/outlander-premiere-date-poster-revealed-702417|title=Starz's ''Outlander'' Gets First Poster, Premiere Date|first=Philiana|last=Ng|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=May 8, 2014|access-date=June 14, 2014}}</ref><ref name="EW 2nd Season">{{cite magazine|url=http://insidetv.ew.com/2014/08/15/outlander-renewed-second-season/|title=''Outlander'' renewed for second season|magazine=Entertainment Weekly|first=James|last=Hibberd|date=August 15, 2014|access-date=August 15, 2014}}</ref> Ŝiaj libroj disvolvas intrigon, kiu miksas plurajn stilojn kiel historia fikcio, amromanoj, [[mistero]], [[aventuro]] kaj [[fantazio]]. <ref name="EW Devils">{{cite magazine|last=Reese|first=Jennifer|title=Book Review: ''Lord John and the Hand of Devils'' (2007)|magazine=[[Entertainment Weekly]]|url=https://ew.com/article/2007/11/27/lord-john-and-hand-devils/|date=November 27, 2007|access-date=October 30, 2013|archive-date=October 11, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141011020739/http://www.ew.com/ew/article/0,,20162421,00.html|url-status=live}}</ref> == Vivo == Ŝi naskiĝis la 11-an de januaro 1952 en Flagstaff al Arizona senatano Tony Gabaldon. Diana Gabaldon ricevis bakalaŭran diplomon pri [[zoologio]] de la [[Universitato de Norda Arizono]], magistran diplomon pri [[mara biologio]] de la [[Universitato de Kalifornio en San-Diego]], kaj doktorecon pri [[ekologio]] de la [[Universitato de Norda Arizono]]. La verkistino nuntempe loĝas en Fenikso, Arizono. Ŝi estas edziniĝinta al ''Doug Watkins'' kaj havas tri plenkreskajn infanojn. Ŝia filo, Sam Sykes, ankaŭ estas verkisto. == Verkaro == === Serio ''Outlander'' === * ''Outlander'' (1991) (Publikigita en Britio kaj Aŭstralio sub la nomo ''Cross Stitch'') * ''Dragonfly in Amber'' (1992) * ''Voyager'' (1993) * ''Drums of Autumn'' (1996) * ''The Fiery Cross'' (2001) * ''A Breath of Snow and Ashes'' (2005) * ''An Echo in the Bone'' (2009) * ''Written in My Own Heart's Blood'' (2014) * ''Go Tell the Bees that I am Gone'' (2021) === Serio Lordo Johano === # Lord John and the Private Matter (2003) # Lord John and the Brotherhood of the Blade (2007) # Lord John and the Hand of Devils (2007) # The Scottish Prisoner (2011) # Lord John and the Plague of Zombies (2011) === Aliaj verkoj === * ''Humane Killer'', novelo verkita kun Sam Sykes, publikigita en ''The Dragon Book: Magical Tales from the Masters of Modern Fantasy'' (2009) * ''Phoenix Noir'' (2009), kolekto de noveloj kun dek kvin aliaj aŭtoroj * ''Naked Came the Phoenix'' (2001), kunlaboro kun dek du aliaj aŭtoroj * ''A Trail of Fire'' (Spuro de Fajro), kolekto de kvar romanoj (''A Leaf on the Wind of All Hallows'', ''The Space Between'', ''The Custom of the Army'' kaj ''Lord John and the Plague of Zombies'') publikigitaj en Britio, Aŭstralio kaj Nov-Zelando en 2012. == Referencoj == {{Referencoj|30em}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.dianagabaldon.com/ Oficiala retejo] * {{YouTube|w0rPNiPD4yE|Video of Diana Gabaldon speaking at 9th Annual International Scott Conference, Walter Scott: Sheriff and Outlaw – 2011}} {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Gabaldon, Diana }} [[Kategorio:Meksikodevenaj usonanoj]] [[Kategorio:Anglodevenaj usonanoj]] [[Kategorio:Usonaj sciencfikciaj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] d38qh3pulcl2z4h5vj860thlluhrjz5 0 919430 9368901 9227421 2026-05-08T16:11:43Z Sj1mor 12103 /* Eksteraj ligiloj */ 9368901 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Catherine Elizabeth GRENVILLE''' AO (naskita la 14-an de oktobro 1950 en [[Sidnejo]]) estas aŭstralia verkistino. Ŝi publikigis dek kvin librojn, inkluzive de fikcio, nefikcio, biografioj kaj libroj pri la verkprocezo. En 2001, ŝi gajnis la Virinan Premion por Fikcio pro sia romano ''The Idea of ​​Perfection'', <ref>{{cite news|last1=Neill|first1=Rosemary|title=A prize of one's own|url=http://www.theaustralian.com.au/arts/review/a-prize-of-ones-own/news-story/4e87f8a36c0ab40502852e8c557444e9|access-date=13 October 2017|work=The Australian}}</ref> kaj en 2006, la Premion de Verkistoj de la Ŝtatkomunumo pro ''The Secret River''. <ref>{{cite news|title=Australian writer wins book prize|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/4803084.stm|date=14 March 2006|access-date=13 October 2017|publisher=BBC}}</ref> Tiu verko ankaŭ estis en la fina listo de kandidatoj por la Booker-premio. <ref>{{cite web|title=Kate Grenville, Australian novelist|url=https://www.britannica.com/biography/Kate-Grenville#ref945357|website=Encyclopaedia Britannica|access-date=13 October 2017}}</ref> Ŝiaj romanoj estis tradukitaj en multajn lingvojn. Tri el ili estis filmigitaj. <ref>{{cite web|title=Kate Grenville|url=https://www.imdb.com/name/nm0340300/|website=IMDb|access-date=13 October 2017}}</ref> == Verkado == Ŝia skribstilo implikas detalan esploradon dum pli ol jaro, bazitan sur legado pri la temo kaj persona sperto ĉe la sceno. Post esplorado, ŝi provas skribi en la lingvo de la periodo, en kiu okazas la intrigo de la libro. Ĉi tiu lingvo povas esti poezia. Kiam oni demandis ŝin pri tio, ŝi respondis: "Mi neniam skribus frazon, kiu ne havas belan ritmon, aŭ almenaŭ mi ne lasus tian frazon esti publikigita." Ŝi uzas [[Kursivo|kursivon]] por [[rekta parolo]], ĉar ŝi provas transdoni la ideon de kontinueco dum dialogo. Ŝi ĉerpas ideojn por siaj skribtemoj el vivspertoj. Ŝiaj libroj baziĝas sur spertoj, pri kiuj ŝi scivolas. Ŝi diras pri siaj libroj, ke ili estas "foje influitaj de historiaj eventoj, sed ili estas fikciaj strukturoj, ne provo skribi historion." == Verkaro == === Romanoj === * ''[[:en:Lilian's_Story_(novel)|Lilian's Story]]'' (1985) * ''Dreamhouse'' (1986), {{ISBN|0-7022-1959-2}} * ''Joan Makes History: A Novel'' (1988), {{ISBN|0-7022-2174-0}} * ''[[:en:Dark_Places_(Grenville_novel)|Dark Places]]'' (1994), {{ISBN|0-330-33549-9}} (alternativa titolo: ''Albion's Story'') * ''[[:en:The_Idea_of_Perfection|The Idea of Perfection]]'' (1999) * ''[[:en:The_Secret_River|The Secret River]]''. Melbourne: Text Publishing. 2005 * ''[[:en:Sarah_Thornhill|Sarah Thornhill]]'', daŭrigo de ''The Secret River'', (2011) * ''[[:en:A_Room_Made_of_Leaves|A Room Made of Leaves]]'' (2020) * ''Restless Dolly Maunder'' (2023) === Mallonga fikcio === ''Bearded Ladies:Stories'' (1984) {{ISBN|0-7022-1716-6}} === Ne-fikcio === * ''The Writing Book: A Manual for Fiction Writers'' (1990), {{ISBN|0-04-442124-9}} * ''Making Stories: How Ten Australian Novels Were Written'' (1993), with Woolfe, Sue {{ISBN|1-86373-316-7}} * ''Writing from Start to Finish: a Six-Step Guide'' (2001) * ''Searching for the Secret River'' (2006), {{ISBN|1-921145-39-0}} * ''One Life: My Mother's Story'' (2015), {{ISBN|978-1-922182-05-0}} * ''The Case Against Fragrance'' (2017), {{ISBN|978-1-925355-95-6}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} * [https://web.archive.org/web/20071011071248/http://www.allenandunwin.com/default.aspx?page=311&author=212 Kate Grenville] – Allen kaj Unwin Book Publishers {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Grenville, Kate}} [[Kategorio:Aŭstraliaj biografoj]] [[Kategorio:Aŭstraliaj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] 3gh2dxm5sybs4z6jlz70f3wmk3ta8n5 0 920037 9369079 9191841 2026-05-09T08:03:44Z Sj1mor 12103 /* Referencoj */ 9369079 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto |honora titolo = |nomo = Ivan Rusakov |honora sufikso = |dosiero = Ivan Rusakov.png |grandeco de dosiero = |malgranda dosiero = |priskribo = |partio = la [[Rusia Socialdemokratia Laboristpartio (Bolŝevikoj)]] <!-- personaj informoj --> |dato de naskiĝo = la {{JULGREGDATO|7|10|1877|akuzativo=jes}} |loko de naskiĝo = la Rusia imperio |dato de morto = la {{daton|18|3|1921}} |loko de morto = [[Kronŝtadto]], [[RSFSR]] |nacieco = ruso |edzo/ino = Aleksandra Vasiljevna Panova |rilatoj = |infanoj = Sergej, Jevdokija, Jekaterina |sidejo = |alma_mater = la Imperiestra Moskva Universitato |okupo = |profesio = pediatro |religio = |subskribo = |ttt = |notoj = }} '''Ivan Vasiljeviĉ Rusakov''' ({{lang-ru|Иван Васильевич Русаков}}; naskiĝis la {{JULGREGDATO|7|10|1877|akuzativo=jes}}, vilaĝo Prudki, Podolska distrikto, [[Moskva gubernio]], la Rusia imperio (laŭ aliaj datumoj — en fervojstacio Podsolneĉnaja, Klina distrikto, Moskva gubernio)<ref name="Октябрьские дни109"/> — mortis la {{daton|18|3|1921}}, [[Kronŝtadto]], [[RSFSR]]) estis rusia pediatro, revoluciulo, pedagogo, partopreninta la Decembran ribelon en Moskvo (kadre de la [[Rusia revolucio de 1905]]) kaj subpremon de la [[Kronŝtadta ribelo]], dum kiu li estis ekzekutita de ribeluloj. Li estas konsiderata kunfondinto de la movado de junaj naturalistoj kaj kreinto de la unua sovetia infanĝardeno. Li estis sepultita en la [[Nekropolo en la muro de la Kremlo]] ([[Moskvo]]). == Biografio == === Infanaĝo === Li naskiĝis la {{JULGREGDATO|7|10|1877|akuzativo=jes}} en vilaĝo Prudki, Podolska distrikto, [[Moskva gubernio]] (laŭ aliaj datumoj — en fervojstacio Podsolneĉnaja de la Nikolao-fervojlinio^{[[:ru:Николаевская железная дорога|ru]]}, Klina distrikto, Moskva gubernio)<ref name="Октябрьские дни109">{{citaĵo el libro |titolo = Октябрьские дни в Сокольническом районе: по воспоминаниям участников |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01006521171?page=113&rotate=0&theme=white |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1922 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Красная новь |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 109 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> en familio de eks-servutulo kiel la kvara infano; liaj gepatroj havis 4 filojn kaj 4 filinojn. La patro Vasilij Ivanoviĉ junaĝe forlasis la vilaĝon por gajni sufiĉan monon kaj pagi al sia bienulo-posedanto monan imposton ({{lang-ru|оброк}}), laborinte en teksaj metiejoj en la nuna Preobraĵenskaja placo ([[Preobraĵenskoje (distrikto de Moskvo)]]). En la 1850-aj jaroj li sukcesis elaĉeti liberecon por si kaj la edzino. En Moskvo li memstare lernis legi kaj skribi. Lia edzino Jevdokija Stepanovna sciis nur legi kaj foje skribis per apartaj literoj tiel ke nur ŝi sukcesis legi siajn skribaĵojn. En ilia hejmo ĉiam estis libroj de [[Aleksandr Puŝkin]], [[Miĥail Lermontov]], [[Nikolaj Gogol]], gazetoj kaj ĵurnaloj kiel "Rusa Vorto" ({{lang-ru|Русское слово}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Иван Васильевич Русаков, [1877-1921], биографический очерк |lasta = Барсуков |unua = М. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = И. Рыкалина |aliaj = |url = https://electro.nekrasovka.ru/books/6170103 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1946 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Московский рабочий |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 5–6 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. [[Dosiero:Фряновская фабрика.jpg|200px|eta|maldekstra|Fabriko de Zalogin. Frjanovo, 2007.]] La patro laboris kiel teksisto en teksofabrikoj en Moskva gubernio (vilaĝoj Ĉerkizovo, Podmoskovnoje ka) kaj iĝis administranto de la fabriko de Zalogin apud [[Tver]], poste de la fabriko de Gregori ĉe la fervojstacio Podsolneĉnaja. Poste la patro lanĉis propran komercon pri speguloj, sed ĉirkaŭ 1904–1905 bankrotis kaj ekde tiam vivis danke al mono de la plej aĝaj filoj, inkluzive de Ivan Rusakov. [[Dosiero:Ivan Rusakov kiel gimnaziisto, 1896.png|200px|eta|dekstra|Ivan Rusakov kiel gimnaziisto, 1896.]] [[Dosiero:Тверской государственный медицинский университет.jpg|200px|eta|maldekstra|Tvera Klasika Gimnazio, 2019.]] La infanaĝon Ivan Rusakov pasigis apud la urbo [[Tver]]. Li ofte navigaciis laŭ [[Volgo]], inkluzive sur memfaritaj flosoj<ref name="Барсуков7">{{citaĵo el libro |titolo = Иван Васильевич Русаков, [1877-1921], биографический очерк |lasta = Барсуков |unua = М. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = И. Рыкалина |aliaj = |url = https://electro.nekrasovka.ru/books/6170103 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1946 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Московский рабочий |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 7 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Du pli aĝaj fratoj studentiĝis en [[reala lernejo]] dum Ivanon la gepatroj sendis al la Tvera Klasika Gimnazio, kie li sukcesis studentiĝi malgraŭ rifuzo de la direktoro referencinta al malalta socia deveno de la pretendanto. 8 jarojn li studis tie, ĉiutage veturante de sia vilaĝo al la urbo, preter la fabriko de Savva Morozov. Laŭ rememoroj de la parencoj, li lernis tre diligente, estis ordema kaj pacema. Libertempon li ofte dediĉis al muzikumado je [[pianego]], ludante verkojn de [[Wolfgang Amadeus Mozart]], [[Frédéric Chopin]], [[sonato]]jn de [[Ludwig van Beethoven]]. Li speciale ŝatis [[uverturo]]n [[Egmont (Beethoven)]], Pianan Sonaton No. 14 (Beethoven) kaj Pianan Sonaton No. 11 (Mozart). Li ŝatis kanti kaj ofte estis la unua tenoro kaj dirigento de familia koruso, kiun li establis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Иван Васильевич Русаков, [1877-1921], биографический очерк |lasta = Барсуков |unua = М. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = И. Рыкалина |aliaj = |url = https://electro.nekrasovka.ru/books/6170103 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1946 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Московский рабочий |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 9–11 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Studado kaj laboro === [[Dosiero:Ivan Rusakov kiel studento, 1900.png|200px|eta|dekstra|Ivan Rusakov kiel studento, 1900.]] En 1895 li finis la gimnazion kaj studentiĝis ĉe la medicina fakultato de la Imperiestra Moskva Universitato<ref name="Октябрьские дни109"/><ref name="Павлучкова69">{{citaĵo el gazeto | url = https://web.archive.org/web/20250904075711/https://pc05.twirpx.net/3512/3512923_E10268EA/sovetskoe_zdravookhranenie_1971_no_06.pdf | titolo = Жизнь, отданная великой цели (К 50-летию со дня смерти Ивана Васильевича Русакова) | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Павлучкова | persona nomo = А. В. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Советское здравоохранение | volumo = | numero = 6 | paĝoj = 69 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 1971 | alirdato = 2025-09-04 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. La someron li pasigis preparante sian fraton Arsenij al studentiĝo ĉe la Tvera Klasika Gimnazio. En 1899 li aktive partoprenis studentajn protestojn kontraŭ la ministro pri klerigado Nikolaj Bogolepov kaj pro tio la {{JULGREGDATO|30|3|1899|FormatJUL=j"-an de"|FormatGREG=[[j"-a de" F|j"-an&nbsp;de&nbsp;"F]]}} estis eksigita el la universitato. La soldatigon li evitis pro denaska difekto forme de la sesa subevoluinta fingro sur la maldekstra mano. Poste li verkis pentoleteron al la rektoro kaj aŭtune 1899 (aŭ en 1900<ref name="Октябрьские дни109"/>) restudentiĝis. La {{JULGREGDATO|27|10|1900|FormatJUL=j"-an de"|FormatGREG=[[j"-a de" F|j"-an&nbsp;de&nbsp;"F]]}} (aŭ en 1901<ref name="Октябрьские дни109"/>) li diplomiĝis kiel kuracisto<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Иван Васильевич Русаков, [1877-1921], биографический очерк |lasta = Барсуков |unua = М. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = И. Рыкалина |aliaj = |url = https://electro.nekrasovka.ru/books/6170103 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1946 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Московский рабочий |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 11–12 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. [[Dosiero:Nebolsin house.jpg|200px|eta|maldekstra|Unu el korpusoj de la Filtov Hospitalo. Moskvo, 2017.]] Li eklaboris kiel eksteretata pediatro-specialiĝonto ({{lang-ru|ординатор}}) en la infana kliniko de profesoro Nil Filatov, konsiderata fondinto de la rusa pediatrio, kaj post ties morto en 1902 transiris al la hospitalo de Sankta Olga (Moskvo) sub gvidon de la pediatro Aleksandr Kisel. En 1902–1905 Ivan Rusakov aktive partoprenis laboron de la Societo de Infanaj Kuracistoj, dum kies kunsidoj li prezentis plurajn sciencajn raportojn kaj publikigis sciencajn artikolojn en magazino "Infana medicino" ({{lang-ru|Детская медицина}})<ref name="Павлучкова69"/>. La {{JULGREGDATO|25|3|1903|FormatJUL=j"-an de"|FormatGREG=[[j"-a de" F|j"-an&nbsp;de&nbsp;"F]]}} laŭ rekomendo de Aleksandr Kisel li estis akceptita kiel efektiva membro de la societo. Li atentigis ke necesas vasta kleriga laboro, speciale rilate prizorgadon de la beboj kaj ke necesas plibonigi vivkondiĉojn de la laboristinoj<ref name="Барсуков13"/>. En 1904 li samtempe iĝis la dua kuracisto en la Rostokina Municipa Hospitalo ({{lang-ru|Ростокинская земская больница}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Октябрьские дни в Сокольническом районе: по воспоминаниям участников |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01006521171?page=114&rotate=0&theme=white |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1922 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Красная новь |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 109–110 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>, kie okazis kunvenoj de la Moskva komitato de RSDRP(b). Tie li interkonatiĝis kun la doktoro Jevgenij Pervuĥin, bolŝevisto ekde 1903, aktiva membro de la partio. En majo 1905, laŭ rekomendo de Jevgenij Pervuĥin li estis akceptita kiel membro de la bolŝevista partio<ref name="Павлучкова69"/>. En decembro 1905 li partoprenis la batalojn sur barikadoj en Moskvo (kadre de la [[Rusia revolucio de 1905]]). La {{JULGREGDATO|13|1|1906|akuzativo=jes}} (laŭ aliaj datumoj la {{JULGREGDATO|12|1|1906|akuzativo=jes}})<ref>{{citaĵo el gazeto | url = https://web.archive.org/web/20250904105921/https://pc05.twirpx.net/3512/3512772_3C15E8A4/sovetskoe_zdravookhranenie_1963_no_10.pdf | titolo = И. В. Русаков в сибирской ссылке | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Видута | persona nomo = В. К. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Советское здравоохранение | volumo = | numero = 10 | paĝoj = 72 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 1963 | alirdato = 2025-09-04 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref> li estis arestita kaj ĝis februaro 1906 troviĝis en la malliberejo [[Butirka]]<ref name="Октябрьские дни110">{{citaĵo el libro |titolo = Октябрьские дни в Сокольническом районе: по воспоминаниям участников |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01006521171?page=114&rotate=0&theme=white |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1922 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Красная новь |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 110 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Ekzilo === [[Dosiero:Ivan Rusakov en Jalutorovsko, 1908.png|200px|eta|maldekstra|Ivan Rusakov en Jalutorovsko, 1908.]] La {{JULGREGDATO|18|1|1906|FormatJUL=j"-an de"|FormatGREG=[[j"-a de" F|j"-an&nbsp;de&nbsp;"F]]}} polica departemento informis la Tobolskan guberniestron ke la ministro pri internaj aferoj ordonis ekzili lin kaj kelkajn aliajn homojn pro "kontraŭregistara agitado inter la kamparanoj" al "foraj lokoj de Tobolska gubernio" por 3 jaroj, kalkulante ekde la {{JULGREGDATO|24|2|1906|FormatJUL=j"-an de"|FormatGREG=[[j"-a de" F|j"-an&nbsp;de&nbsp;"F]]}}. Li devis loĝi sub "malkaŝa polica gvatado" ({{lang-ru|гласный надзор полиции}}). Lin akompanis la edzino akuŝonta ene de monato. La {{JULGREGDATO|28|3|1906|FormatJUL=j"-an de"|FormatGREG=[[j"-a de" F|j"-an&nbsp;de&nbsp;"F]]}} ili venis subgarde al la fervojstacio [[Tjumeno (stacidomo)|Tjumeno]], kie Ivan Rusakov informis lokan policestron ({{lang-ru|исправник}}) ke li ne povas plu veturi pro sanstato de sia edzino kaj ke li havas paperon de la Moskva guberniestro, kiu permesis respektivan prokraston. La Tobolska guberniestro petis sian Moskvan kolegon ne plu doni tiajn permesojn kaj ordonis al la Tjumena policestro ekzameni la edzinon de Rusakov por decidi dum kiu tempo ŝi devos resti en Tjumeno; fine li permesis la prokraston por 6 semajnoj. En Tjumeno li loĝis en la 1-a kvartalo ({{lang-ru|первая часть}}) kaj laboris kiel privata kuracisto. Post la fino de tiu ĉi periodo Rusakov petis permeson resti en Tjumeno ĝis la fino de la ekzilo, sed la peto estis rifuzita kaj li restis en Tjumeno ĝis la {{JULGREGDATO|28|5|1906|FormatJUL=j"-an de"|FormatGREG=[[j"-a de" F|j"-an&nbsp;de&nbsp;"F]]}}. La {{JULGREGDATO|30|5|1906|FormatJUL=j"-an de"|FormatGREG=[[j"-a de" F|j"-an&nbsp;de&nbsp;"F]]}} la familio kun kelksemajna filo Sergej venis al [[Jalutorovsko]] ([[Tobolska gubernio]])<ref>{{citaĵo el gazeto | url = https://web.archive.org/web/20250904105921/https://pc05.twirpx.net/3512/3512772_3C15E8A4/sovetskoe_zdravookhranenie_1963_no_10.pdf | titolo = И. В. Русаков в сибирской ссылке | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Видута | persona nomo = В. К. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Советское здравоохранение | volumo = | numero = 10 | paĝoj = 72–74 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 1963 | alirdato = 2025-09-04 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. Ivan Rusakov tuj petis la guberniestron permesi al li labori kiel privata kuracisto, ĉar la ekzilitoj ne rajtis labori en ŝtataj hospitaloj. La guberniestro Nikolaj Gondatti petis respektivan permeson de la ministro pri internaj aferoj kaj ricevis ĝin, tamen ordonis nomumi Rusakovon kiel estron de hospitalo kaj apoteko en vilaĝo [[Ĥanti-Mansijsko|Samarovskoje]]. La kuracisto en julio 1906 klarigis ke li havas malsanan edzinon kaj 3 monatojn aĝan filon, do transloĝiĝi al la tiom norda setlejo kun severa klimato estus por li ege malfacile, des pli ke li ne havas necesajn rimedojn por la vojaĝo, do tio estus "kvazaŭ puno, neniel miaflanke merita". Fine la guberniestro nuligis la ordonon kaj permesis al li resti en Jalutorovsko<ref>{{citaĵo el gazeto | url = https://web.archive.org/web/20250904105921/https://pc05.twirpx.net/3512/3512772_3C15E8A4/sovetskoe_zdravookhranenie_1963_no_10.pdf | titolo = И. В. Русаков в сибирской ссылке | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Видута | persona nomo = В. К. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Советское здравоохранение | volumo = | numero = 10 | paĝoj = 75 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 1963 | alirdato = 2025-09-04 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. En la urbo li loĝis en duetaĝa ligna domo (nun N 44 en strato Libereco)<ref name="Дом врача Ивана Русакова">{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/345928.html | titolo = Дом врача Ивана Русакова в Ялуторовске начнут восстанавливать в 2024 году | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-07-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240910075833/https://t-l.ru/345928.html | arkivdato = 2024-09-10 | citaĵo = }}</ref> kaj laboris kiel privata kuracisto<ref name="Октябрьские дни110"/>. Li iĝis inter la unuaj eksteretataj aŭtoroj de loka ĵurnalo "Jalutorovska Vivo" ({{lang-ru|Ялуторовская жизнь}}), kie li publikigis artikolojn pri aferoj sociaj kaj medicinaj. Li iĝis estro de buroo de reciproka helpo al politikaj ekzilitoj. Tiutempe en la urbo jam estis proksimume 30 politikaj ekzilitoj, el kiuj 3 estis bolŝevistoj. Poste venis kelkdek [[kartveloj]], partoprenintaj ribelon en distrikto Gori, kaj partoprenintoj de kamparanaj ribeloj en Serdobska distrikto ([[Saratova gubernio]]). Li aranĝis monkolektadon inter pli bonhavaj ekzilitoj, kreis el ekzilitoj brigadon de riparistoj de agrikulturiloj kaj brigadon de ĉarpentistoj, do ĝis la vintro ĉiuj ekzilitoj ricevis loĝejojn kaj laboron. Ankaŭ kamparanoj kaj urbanoj ofte venis al li, serĉante kuracistan helpon kaj konsilojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Иван Васильевич Русаков, [1877-1921], биографический очерк |lasta = Барсуков |unua = М. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = И. Рыкалина |aliaj = |url = https://electro.nekrasovka.ru/books/6170103 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1946 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Московский рабочий |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 17–18 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1907–1908 en Jalutorovsko eksplodis epidemio de [[skarlatino]] kaj Ivan Rusakov grave kontribuis al ĝia ĉesigo, aplikinte vakcinon de Georgij Gabriĉevskij, proponitan de tiu en 1905, sed ankoraŭ ne aprobitan oficiale. Li vakcinis 318 homojn, el kiuj 273 trifoje. Poste li resumis tiun ĉi sperton en artikolo "Sperto pri apliko de preventaj Gabriĉevskij-vakcinoj je [[skarlatino]] en Jalutorovsko" ({{lang-ru|Опыт применения предохранительных прививок скарлатинозной вакциной Габричевского в Ялуторовске}})<ref>{{citaĵo el gazeto | url = https://web.archive.org/web/20250904075711/https://pc05.twirpx.net/3512/3512923_E10268EA/sovetskoe_zdravookhranenie_1971_no_06.pdf | titolo = Жизнь, отданная великой цели (К 50-летию со дня смерти Ивана Васильевича Русакова) | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Павлучкова | persona nomo = А. В. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Советское здравоохранение | volumo = | numero = 6 | paĝoj = 70 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 1971 | alirdato = 2025-09-04 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. La {{JULGREGDATO|22|11|1909|FormatJUL=j"-an de"|FormatGREG=[[j"-a de" F|j"-an&nbsp;de&nbsp;"F]]}} li ricevis permeson veturi al Moskvo<ref>{{citaĵo el gazeto | url = https://web.archive.org/web/20250904105921/https://pc05.twirpx.net/3512/3512772_3C15E8A4/sovetskoe_zdravookhranenie_1963_no_10.pdf | titolo = И. В. Русаков в сибирской ссылке | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Видута | persona nomo = В. К. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Советское здравоохранение | volumo = | numero = 10 | paĝoj = 76 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 1963 | alirdato = 2025-09-04 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. Kiam li estis revenonta de la ekzilo, lokaj intelektuloj enmanigis al li dankleteron, en kiu interalie estis dirite: {{Citaĵo |teksto = Via nomo dum tiu ĉi tempo iĝis tiel konata, ke mankas eĉ unusola vilaĝo en la granda kaj dense loĝata [[Jalutorovska distrikto (1782-1923)|Jalutorovska distrikto]], kie oni ne konus la doktoron Rusakovon. Kaj tiun ĉi gloron vi kreis per la plej kora kaj skrupula rilato al ĉiu kiu petis vian helpon. |aŭtoro = |verko = Dankletero de Jalutorovsko [1909] |origina teksto = Ваше имя за это время стало настолько известным, нет деревни в большом и густонаселенном Ялуторовском уезде, где бы не знали доктора Русакова. И славу эту Вы создали себе самым сердечным и добросовестным отношением ко всякому, кто бы не обращался к Вам за помощью. }} === Post la ekzilo === Post reveni el la ekzilo li laboris kiel sekretario kaj poste kunredaktoro de la gazeto "Publika kuracisto" ({{lang-ru|Общественный врач}}), eldonita de la Societo de Rusaj Kuracistoj de N. I. Pirogov kaj publikigis plurajn artikolojn en medicinaj gazetoj "Infana medicino" ({{lang-ru|Детская медицина}}) kaj "Kuracista gazeto" ({{lang-ru|Врачебная газета}}). En 1909 la gazeto "Publika kuracisto" estis fermita de la registaro, sed en 1911 ĝia eldonado rekomenciĝis. La redakcia laboro estis la sola enspezfonto de Ivan Rusakov, ĉar guberniestro de Moskvo longan tempon estis malakceptanta lin kiel municipan kuraciston pro lia statuso de la iama politika ekzilito, do nur post grandaj klopodoj li sukcesis eklabori kiel kuracisto en la urba senpaga infana ambulatorio (laŭ aliaj datumoj li laboris ĝis tiam en privata kliniko). En 1911–1913 li estis sekretario kaj ekde januaro 1914 redaktoro de la sekcio "Urba medicino". Samtempe li devis prizorgi la malsaniĝintan pro [[ftizo]] edzinon, kaj du infanojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Иван Васильевич Русаков, [1877-1921], биографический очерк |lasta = Барсуков |unua = М. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = И. Рыкалина |aliaj = |url = https://electro.nekrasovka.ru/books/6170103 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1946 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Московский рабочий |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 19–21 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭ rememoroj de bolŝevisto Morozov, post la ekzilo ("formale li ne estis membro de la partio, sed idee ne rompis ligon kun ĝi"<ref name="Октябрьские дни110"/>. === Post 1917 === Post la [[Februara revolucio]] Ivan Rusakov plu aktive partoprenis la socian kaj partian agadon. Li estis elektita kiel prezidanto de la buroo de la unua laŭleĝa partia komitato de [[Sokolniki (distrikto de Moskvo)|distrikto Sokolniki]]. Somere 1917 li estis elektita kiel deputito de la Sokolnika Distrikta Dumao kaj iĝis prezidanto de ĝia ekzekutiva komitato ({{lang-ru|управа}}). Samtempe li estis elektita kiel membro de la Ekzekutiva Komitato de la Sokolnika Soveto de Laboristaj kaj Soldataj Deputitoj. La {{JULGREGDATO|8|11|1917|akuzativo=jes}} ampleksigita kunveno de la Sokolnika Soveto de Laboristaj kaj Soldataj Deputitoj, kiun li prezidis, kune kun fabrikaj komitatoj aprobis rezolucion pri armita ribelo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Октябрьские дни в Сокольническом районе: по воспоминаниям участников |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01006521171?page=16&rotate=0&theme=white |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1922 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Красная новь |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 12 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭ rememoroj, li estis ripetanta: "Nur kun fusilo enmane ni povos esti venkintoj; la tempo venis, ni devas prokrasti eĉ ne unu minuton, kamaradoj, al batalo!" ({{lang-ru|Только с винтовкой в руках мы можем быть победителями; время пришло, медлить мы ни одной минуты не должны, товарищи, в бой!}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Октябрьские дни в Сокольническом районе: по воспоминаниям участников |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01006521171?page=53&rotate=0&theme=white |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1922 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Красная новь |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 49 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{JULGREGDATO|7|11|1917|akuzativo=jes}} Ivan Rusakov iĝis membro de la Sokolnika Milita-Revolucia Komitato<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Октябрьские дни в Сокольническом районе: по воспоминаниям участников |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01006521171?page=18&rotate=0&theme=white |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1922 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Красная новь |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 14 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref><ref>{{citaĵo el libro |titolo = Иван Васильевич Русаков, [1877-1921], биографический очерк |lasta = Барсуков |unua = М. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = И. Рыкалина |aliaj = |url = https://electro.nekrasovka.ru/books/6170103 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1946 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Московский рабочий |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 27, 29–31 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Dum la puĉo de Kornilov li iĝis membro de distrikta triopo, celinta akiri armilojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Октябрьские дни в Сокольническом районе: по воспоминаниям участников |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01006521171?page=13&rotate=0&theme=white |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1922 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Красная новь |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 9 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Li aktive partoprenis okupadon de la milicaj komisariatoj, inkluzive de la 4-a komisariato en [[Meŝĉanskij (distrikto de Moskvo)]], kie la sturmantoj alfrontis reziston de la komisaro, tamen senarmigita senperforte kun lia aktiva engaĝiĝo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Октябрьские дни в Сокольническом районе: по воспоминаниям участников |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01006521171?page=32&rotate=0&theme=white |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1922 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Красная новь |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 28 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En oktobro 1917 en unu el tiaj komisariatoj lia taĉmento trovis forlasitan novnaskitan knabinon, kiun ili transdonis al la 3-a sekcio de milico, kie ŝi estis adoptita kaj ricevis la nomon Tatjana Oktjabrskaja (do ''Tatjana La Oktobra'')<ref>{{citaĵo el gazeto | url = https://yandex.ru/archive/catalog/8449ebcb-a009-4132-99ba-1db142bc6416/3 | titolo = Дочь революции: судьба Татьяны Октябрьской | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Камышев | persona nomo = Ю. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Вечерняя Москва | volumo = 13230 | numero = 105 | paĝoj = 3 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 1967-05-05 | alirdato = 2025-09-05 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. [[Dosiero:Врачебная газета. 1907. №50.jpg|200px|eta|dekstra|"Kuracista gazeto", 1907.]] Li aktive kontribuis al "Kuracista gazeto" ({{lang-ru|Врачебная газета}}), pledante pri kreado de grandskala sistemo de ŝtata sanservo. Fine de septembro 1917 li publikigis en N 6–7 artikolon, en kiu argumentis ke la antaŭa publika sanservo estis pli simila al bonfarado kaj ne kapabas solvi aktualajn problemojn de la loĝantaro. Ŝanĝo de la socia kaj politika sistemoj laŭ lia opinio devus sekvigi ankaŭ bazajn ŝanĝojn en la publika sanservo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Иван Васильевич Русаков, [1877-1921], биографический очерк |lasta = Барсуков |unua = М. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = И. Рыкалина |aliaj = |url = https://electro.nekrasovka.ru/books/6170103 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1946 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Московский рабочий |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 29 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Necesas unuavice konstati ke la publika sanservo kun ĝia alloga ideologio kaj samtempe kun magraj praktikaj atingoj estas produkto de la antaŭrevolucia ŝtata sistemo [...] Se tiu ĉi estis disfalanta, do same neeviteble devos disfali ankaŭ la publika sanservo en sia antaŭa stato [...] |aŭtoro = Ivan Rusakov |verko = Artikolo en "Kuracista gazeto" (N 6–7, la {{dato|22|9}} — la {{dato|1|10|1917}} |origina teksto = Приходится прежде всего установить, что общественная медицина с её привлекательной идеологией и одновременно с бедными практическими достижениями является продуктом дореволюционного строя [...] Раз последний рушился, то с такой же неизбежностью должна рушиться и общественная медицина в её прежнем виде [...] }} Li estis redaktoro de la gazeto "Sciigoj de Sovetia Medicino" ({{lang-ru|Известия советской медицины}}). Li loĝis en strato la 8-a Sokolniĉeskaja apud [[parko Sokolniki]] (Moskvo), kie li ofte promenadis kaj eĉ esploris ĝian flaŭron<ref name="Барсуков7"/>. Post la [[Oktobra revolucio]] li malakceptis kontraŭbolŝevistajn rezoluciojn de la Societo de Rusaj Kuracistoj de N. I. Pirogov kaj proteste eksiĝis el la societo kaj la redakcio de ties gazeto "Publika kuracisto"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Иван Васильевич Русаков, [1877-1921], биографический очерк |lasta = Барсуков |unua = М. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = И. Рыкалина |aliaj = |url = https://electro.nekrasovka.ru/books/6170103 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1946 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Московский рабочий |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 34 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Rilate la rezolucion de la estraro de la Pirogov-societo de la {{dato|22|11}} koncerne la aktualan politikan momenton kaj rilaton al la kuracistoj-bolŝevistoj, mi konsideras necese deklari, ke mi havas grandan honoron aparteni al la partio de social-demokratoj internaciistoj (bolŝevistoj) kaj rezigni tiun ĉi honoron min devigos nek kugloj de [[junkro]]j, nek burĝa-filistera malicemo. Samtempe mi informas la estraron ke post la aprobo de la supremenciita rezolucio mi rifuzas esti unu el la redaktoroj de "Publika kuracisto" kaj forlasas la komisionojn kies membro mi estis. |aŭtoro = Ivan Rusakov |verko = Mesaĝo al la Societo de Rusaj Kuracistoj de N. I. Pirogov |origina teksto = По поводу постановления правления Пироговского общества от 22 ноября касательно текущего политического момента и отношения к врачам-большевикам считаю необходимым заявить, что я имею великую честь принадлежать к партии социал-демократов интернационалистов (большевиков) и от этой чести не заставят меня отказаться ни пули юнкеров, ни буржуазно-обывательское злопыхательство. Вместе с тем довожу до сведения правления, что я после принятия упомянутого выше постановления отказываюсь быть одним из редакторов «Общественного врача» и выхожу из состава комиссий, коих я состоял членом. }} Li verkis malneton de rezolucio, akceptita de kunveno de medicinistoj en Moskvo la {{daton|15|3|1918}} kaj kondamnintan strikon de medicinistoj, proklamitan de la Societo de Rusaj Kuracistoj de N. I. Pirogov. Tiutempe li estis inter la fondintoj de la Sindikato de Medicinaj kaj Sanitaraj Laboristoj ({{lang-ru|Медсантруд|t=Medsantrud}}). La Societo de Rusaj Kuracistoj de N. I. Pirogov planis krei apartan sindikaton por la kuracistoj, dum Ivan Rusakov insistis krei unuecan sindikaton por ĉiuj medicinistoj — de kuracistoj ĝis sanitaroj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Иван Васильевич Русаков, [1877-1921], биографический очерк |lasta = Барсуков |unua = М. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = И. Рыкалина |aliaj = |url = https://electro.nekrasovka.ru/books/6170103 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1946 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Московский рабочий |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 37 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En marto 1918 kune kun la registaro, al Moskvo translokiĝis la Konsilio de Kuracistaj Kolegioj, kiu estis gvida organo de la sanservo. La {{daton|10|4|1918}} Ivan Rusakov estis nomumita membro de la medicina kolegio de la Popola Komisariato pri Internaj Aferoj. Li aktive partoprenis kreadon de la Popola Komisariato pri Sanservo ({{lang-ru|Наркомздрав}}). La {{daton|15|6|1918}} komenciĝis la unua Tutlanda Kongreso de la Medicina-Sanitaraj Sekcioj de la Sovetoj de Laboristaj, Kamparanaj kaj Soldataj Deputitoj dum kiu li arde pledis pri kreado de la Popola Komisariato pri Sanservo, fine establita la {{daton|11|7|1918}}<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Иван Васильевич Русаков, [1877-1921], биографический очерк |lasta = Барсуков |unua = М. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = И. Рыкалина |aliaj = |url = https://electro.nekrasovka.ru/books/6170103 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1946 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Московский рабочий |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Pedagogia agado === [[Dosiero:Станция юннатов.jpg|200px|eta|dekstra|Tutlanda Infana Ekologa-Biologia Centro. Moskvo, 2023.]] La {{daton|15|6|1918}} li fondis rande de la parko [[Nacia Parko Losinij Ostrov|Pogonno-Losinij Ostrov]], apud la vilaĝo [[Bogorodskoje (distrikto de Moskvo)|Bogorodskoje]] la ''Biostacion de junaj naturalistoj'' ({{lang-ru|Биостанция юных натуралистов}}) kune kun pedagogo kaj biologo Boris Vsesvjatskij, kiu baldaŭ transprenis la estradon. Unue tio estis ekskursejo, poste lernejo-kolonio. Laboristoj de la apuda fabriko "Bogatir"^{[[:ru:Красный богатырь (завод)|ru]]} kaj de aliaj apudaj entreprenoj komencis sendi tien infanojn, ĉar tie ili povis ricevi nutraĵojn kaj loĝejon. La infanoj kultivis terenojn, donitajn de la fabrikaj laboristoj, bredis bestojn kaj provizis sin mem per nutraĵoj. La financado estis ege malsufiĉa, la vivkondiĉoj mizeraj, vintre la infanoj ofte noktis hejme kaj en la stacio restis nur Vsesvjatskij<ref name="Федорович">{{citaĵo el gazeto | url = https://yandex.ru/archive/catalog/d13ba889-849e-4f7d-b51e-da039eb74c55/6 | titolo = Первая био-школа И. В. Русакова | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Федорович | persona nomo = В. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = [[Pravda (rusa gazeto)|Pravda]] | volumo = | numero = 105 | paĝoj = 6 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 1923-05-13 | alirdato = 2025-09-06 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. Ankaŭ la pedagogiaj metodoj estis avangardaj, bazitaj sur rekta esplorado de la naturo kaj memstara serĉado de la respondoj al demandoj. Rusakov kaj Vsesvjatskij asertis ke la instruado de ĉiuj fakoj estu bazita sur la instruado de biologio. La infanoj estis dividataj je rondoj: ''legomistoj'' ({{lang-ru|огородники}}), do botanikistoj, ''akvemuloj'' ({{lang-ru|водолюбы}}), do hidrobiologoj, ''insektistoj'' ({{lang-ru|насекомники}}), do entomologoj, ''birdistoj'' ({{lang-ru|птичники}}), do ornitologoj, ''ĉieluloj'' ({{lang-ru|небесники}}), do meteologoj. ''Voĵgantoj'' ({{lang-ru|путешественники}}) estis esplorantaj respektivajn terenojn laŭe al siaj sciencaj taskoj kaj laŭvoje fondis branĉojn en apudaj lernejoj, engaĝigante iliajn lernejanojn — en Sokolniki, vilaĝoj Bogorodskoje, Aleksejevskoje ka. ''Mastrumantoj'' ({{lang-ru|хозяйственники}}) kaj ''sociologoj'' prizorgis siajn fakojn. Oni bredis [[vulpo]]jn laŭ usona ekzemplo. Ili kunlaboris kun sciencistoj de naturrezervejo Askanija-Nova^{[[:ru:Аскания-Нова (заповедник)|ru]]} ([[Ĥersona provinco]]). Somere surbaze de la stacio okazis kursoj por lernejaj instruistoj de Moskva, Tula kaj Vladimira gubernioj<ref name="Федорович"/>. Vintre 1919 oni elektis la plej entuziasmajn infanojn 10 ĝis 15 jarojn aĝajn kaj formis el ili konstantan kolektivon. La {{daton|7|4|1919}} la stacio malfermiĝis jam kiel kolonio, kie loĝis la infanoj. Kun tempopaso ĝi transformiĝis je la centro de junaj naturalistoj kaj funkcias ĝis nun, renaskiĝinte en 2015 kiel la Tutlanda Infana Ekologa-Biologia Centro ({{lang-ru|Федеральный детский эколого-биологический центр}})<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://newsvostok.ru/105-let-nazad-v-sokolnikah-sozdali-pervuyu-v-sssr-biostantsiyu-yunnatov/ | titolo = 105 лет назад в Сокольниках создали первую в СССР биостанцию юннатов | titolo-aldono = | alirdato = 2025-09-09 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Татьяна Щербакова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-02-10 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la Administracio de [[Orienta administra arondismento]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230314093553/https://newsvostok.ru/105-let-nazad-v-sokolnikah-sozdali-pervuyu-v-sssr-biostantsiyu-yunnatov/ | arkivdato = 2023-03-14 | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.mos.ru/news/item/75626073/ | titolo = Птичники, насекомники, водолюбы. Как в Москве появились юннаты | titolo-aldono = | alirdato = 2025-09-09 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-06-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = mos.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240405055659/https://www.mos.ru/news/item/75626073/ | arkivdato = 2024-04-05 | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://kkpc.info/raynews/vozrozhdaetsya-biostantsiya-legendarnaya-stantsiya-yunnatov/ | titolo = Легендарная станция юннатов возрождается | titolo-aldono = | alirdato = 2025-09-09 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la Klubo de regionografoj de Sokolniki | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250909180829/https://kkpc.info/raynews/vozrozhdaetsya-biostantsiya-legendarnaya-stantsiya-yunnatov/ | arkivdato = 2025-09-09 | citaĵo = }}</ref>. Li establis en Sokolniki la unuan infanĝardenon por laboristaj infanoj. Lia frato Arsenij rememoris ke eĉ ĝia ejo estis simbola<ref name="Барсуков40">{{citaĵo el libro |titolo = Иван Васильевич Русаков, [1877-1921], биографический очерк |lasta = Барсуков |unua = М. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = И. Рыкалина |aliaj = |url = https://electro.nekrasovka.ru/books/6170103 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1946 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Московский рабочий |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>: {{Citaĵo |teksto = En ĝi troviĝis dum la Oktobra revolucio milita stabo de la distrikto. La frato deziris ke en la loko, kie antaŭnelonge sonis armiloj, aŭdiĝu gajaj voĉoj de la infanoj. Li organizis ankaŭ la stacion de junaj naturŝatantoj en Sokolniki. Laŭ ideo de la fondinto, tiu ĉi stacio devis servi kiel loko, kie la infanoj, interesitaj pri esplorado de la naturo, povus trovi azilon, materialon kaj gvidadon je sia laboro. |aŭtoro = Arsenij Rusakov |verko = Rememoroj [manuskripto] |origina teksto = В нём помещался во время Октябрьской революции военный штаб района. Брат хотел, чтобы в том месте, где недавно звучало оружие, раздавались весёлые голоса детворы. Им была организована и станция юных любителей природы в Сокольниках. По мысли основателя, эта станция должна была служить местом, где дети, заинтересовавшиеся изучением природы, могли бы найти приют, материал и руководство в своей работе. }} Li planis krei tian stacion ankaŭ por junaj teknikistoj, sed tio efektiviĝis jam post lia morto<ref name="Барсуков40"/>. === Armea agado === [[Dosiero:Ivan Rusakov, unu el la lastaj fotoj.png|200px|eta|dekstra|Ivan Rusakov, unu el la lastaj fotoj.]] Lia frato Arsenij asertis ke Ivan Rusakov partoprenis ankaŭ armitajn ekzercojn kiel volontulo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Иван Васильевич Русаков, [1877-1921], биографический очерк |lasta = Барсуков |unua = М. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = И. Рыкалина |aliaj = |url = https://electro.nekrasovka.ru/books/6170103 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1946 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Московский рабочий |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 41–42 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Foje somere, en dimanĉa tago — tio okazis verŝajne en 1919 — mi rimarkis sur la ŝoseo Sokolniki taĉmenton de homoj armitaj per fusiloj. Tio marŝis al militekzercoj volontuloj-laboristoj, inter ili marŝis en malnova jako, ĉirkaŭstreĉita per rimeno, kiel ordinara soldato — prezidanto de la distrikta Soveto Ivan Vasiljeviĉ Rusakov. |aŭtoro = Arsenij Rusakov |verko = Rememoroj [manuskripto] |origina teksto = Однажды летом, в воскресный день — это было, вероятно, в 1919 году, — я заметил на Сокольническом шоссе отряд людей, вооружённых винтовками. Это шли на войсковые занятия добровольцы-рабочие, среди них шагал в стареньком пиджаке, перетянутом ремнем, в качестве простого рядового — председатель районного Совета Иван Васильевич Русаков. }} Komence de novembro 1919 li ekveturis al la Suda fronto kie laŭ propono de estro de la sanitara administracio de tiu ĉi fronto Miĥail Barsukov li iĝis estro (plenrajtigito) de la sanitara inspekcio. Ivan Rusakov akceptis la proponon kaj estis sendita al la 12-a armeo de la Suda fronto. Poste en sia raporto li priskribis ekstreman situacion kiun li alfrontis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Иван Васильевич Русаков, [1877-1921], биографический очерк |lasta = Барсуков |unua = М. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = И. Рыкалина |aliaj = |url = https://electro.nekrasovka.ru/books/6170103 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1946 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Московский рабочий |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 44–45 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>: {{Citaĵo |teksto = En [[Korosten]] mi devis okupiĝi ne nur kaj eĉ ne precipe pri ekzamenado, sed partopreni en organika laborro pro katastrofa situacio kaj neceso urĝe helpi al la kunlaborantoj. Malgraŭ mizeraj fortoj (unu kuracisto — provizora estro de la evakua kuracejo, ĵus nomumita kaj tute malsperta, politika komisaro kaj lia asistantino, tute embarasitaj, tri flegistinoj kaj ses sanitaroj), la evakua kuracejo estis inundita je malsanuloj. Akceptejo de la evakuejo aspektis terure, speciale sekvan tagon post nia alveno, kiam en ĝi en du hospitaloj de la evakua kuracejo kaj sur radoj akumuliĝis ĝis {{unuo|1000}} malsanuloj. Mi devis preni la administradon je miaj manoj, likvidi panikon kaj embarasitecon de la personaro, trankviligi furiozan amason de ruĝarmeanoj, emociiĝintaj pro la stato de la malsanuloj, aranĝi komunikadon kun komandestro kaj politika fako de la 47-a divizio, loka partia komitato. Kun ilia helpo mi sukcesis aranĝi rapide sanitaran urĝan servon por malŝarĝi la akceptejon de la evakuejo, ricevi novajn ejojn por ĝia vastigo kaj pli bona agordado, aranĝi mobilizadon de nelaboristaj elementoj por helpi la sanitarojn pri transportado de la malsanuloj kaj entombigado de la mortintoj, kelkdek kiuj akumuliĝis, trovi ĉarpentistojn kaj fornistojn, fortigi la medicinan personaron kaj ĝenerale la aparaton de la evakuejo (du kuracistoj estis ricevitaj de sanitara estro de la 47-a divizio), sanitaroj estis promesitaj el nebatala taĉmento, loka partia komitato donis bonan mastrumestron. |aŭtoro = Ivan Rusakov |verko = Raporto |origina teksto = В Коростене пришлось заняться не только и не столько обследованием, сколько принять участие в органической работе ввиду катастрофического положения и необходимости в экстренной помощи работникам. При наличии ничтожных сил (одного врача — врид начэвака, только что назначенного и совершенно неопытного, политкома и его помощницы, совершенно растерявшихся, трёх сестёр и шести санитаров), эвакопункт был наводнён больными. Эвакоприёмник представлял ужасную картину, особенно на следующий день нашего пребывания, когда в нём в двух госпиталях пункта и на колёсах скопилось до {{unuo|1000}} больных. Пришлось взять бразды правления в свои руки, ликвидировать панику и растерянность среди персонала, утихомирить бушующую толпу красноармейцев, взволнованных положением больных, установить связь с комдивом, начдивом и политотделом 47-й дивизии, местным парткомом. С их помощью удалось организовать наскоро санитарную летучку для разгрузки эвакоприёмника, заполучить новые помещения для его расширения и лучшего оборудования, провести мобилизацию нетрудового элемента в помощь санитарам для погрузки больных и похорон умерших, коих скопилось несколько десятков, найти плотников и печников, усилить медперсонал и вообще аппарат эвакопункта (два врача были получены от начсандива 47-й дивизии), санитары были обещаны из нестроевой команды, местный партком дал дельного завхоза. }} Li atentigis ke la armeo kvartiras en setlejoj, do la sano de la militistoj rekte dependas de tiu de la civiluloj, do necesas prizorgi ankaŭ la civilan loĝantaron, ĉar sanitara bonfarto de la civiluloj kaj armeanoj estas proksime interligitaj. Rilate la armeanojn li akcentis neceson de politika laboro. Laŭ propra iniciato li veturis al Moskvo kie aktive pledis pri neceso urĝe solvi sanitarajn problemojn de la 12-a armeo kaj fine ricevis flegistinojn, litaĵojn kaj kuracilojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Иван Васильевич Русаков, [1877-1921], биографический очерк |lasta = Барсуков |unua = М. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = И. Рыкалина |aliaj = |url = https://electro.nekrasovka.ru/books/6170103 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1946 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Московский рабочий |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 46–47 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|25|1|1920}} laŭ ordono de la estro de la Ĉefa Milita-Sanitara Administracio Zinovij Solovjov, li estis forsendita de la fronto al Moskvo. Tie li mallongan tempon laboris kiel estro de inspekcia fako de la Ĉefa Milita-Sanitara Administracio, sed baldaŭ forlasis la sanservon kaj koncentriĝis je edukado<ref name="Барсуков48">{{citaĵo el libro |titolo = Иван Васильевич Русаков, [1877-1921], биографический очерк |lasta = Барсуков |unua = М. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = И. Рыкалина |aliaj = |url = https://electro.nekrasovka.ru/books/6170103 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1946 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Московский рабочий |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 48 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Li ekinteresiĝis pri la edukado kaj pedagogio ĝenerale dum liaj infanoj kreskis<ref name="Октябрьские дни110"/>. Komence de marto 1920 kiel membro de komisiono de la Tutlanda Centra Ekzekutiva Komitato (TCEK) li partoprenis ekzamenadojn fare de la Popola Komisariato pri Klerigado kaj la {{daton|20|3|1920}} la prezidio de la Moskva Soveto nomumis lin estro de la urba sekcio pri popola edukado<ref name="Барсуков48"/> (aŭ vic-estro). Sed, kiel rememoris lia kamarado Morozov: "Malsama pozicio ol tiu de la Popola Komisariato pri Klerigado rilate organizadon de lernejaj aferoj devigis lin forlasi la laboron pri popola klerigado"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Октябрьские дни в Сокольническом районе: по воспоминаниям участников |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01006521171?page=116&rotate=0&theme=white |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1922 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Красная новь |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 112 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|14|5|1920}} li petis sendi lin al la Okcidenta fronto dum la [[Pola-Soveta Milito]]^{[[:ru:Западный фронт РККА во время Гражданской войны|ru]]}, kiam komenciĝis mobilizado de la komunistoj en Moskvo<ref name="Новое">{{citaĵo el gazeto | url = https://web.archive.org/web/20250905132753/https://rusneb.ru/local/tools/exalead/getFiles.php?book_id=000199_000009_011946191&name=000199_000009_011946191-%D0%92%D0%B5%D1%87%D0%B5%D1%80%D0%BD%D1%8F%D1%8F%20%D0%9C%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B2%D0%B0%20:%20%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D0%B0%20:%20%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B9%20%D0%B2%D1%8B%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%BA%201969,%20%E2%84%96%20232,%2003%20%D0%BE%D0%BA%D1%82%D1%8F%D0%B1%D1%80%D1%8F&doc_type=pdf | titolo = Новое об Иване Русакове | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Крылов | persona nomo = Ю. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Вечерняя Москва | volumo = (13968) | numero = 232 | paĝoj = 2 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 1969-10-03 | alirdato = 2025-09-05 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>: {{Citaĵo |teksto = Mi petas lasi min al la Okcidenta fronto. Mi deziras iri kiel volontulo-ruĝarmeano, en plej malbona kazo kiel regimenta kuracisto — ne pli. Ke mi deziras iri al la fronto estas kompreneble por ĉiu ajn komunisto. Mian deziron iri kiel ordinara ruĝarmeano mi petas ne trakti kiel belan geston. [...] Por la afero de la klerigado la eventuala damaĝo pro foriro de unu laboranto estas mizera kompare al pli granda detruo, kiun ĝi spertos neeviteble — kaj neniu kapablas preventi tion — sekve de sendube peza kaj verŝajne longdaŭra lukto kontraŭ la blanka [[Pollando]]. |aŭtoro = Ivan Rusakov |verko = Peto al la la Ekzekutiva Komisiono de la Moskva Partia Komitato [la {{daton|14|5|1920}}] |origina teksto = Прошу отпустить меня на Западный фронт. Желаю идти добровольцем-красноармейцем, в худшем случае полковым врачом — не более. Что я хочу идти на фронт — это понятно всякому коммунисту. Мое желание идти рядовым красноармейцем прошу не считать красивым жестом. Что я хочу идти на фронт — это понятно всякому коммунисту. Мое желание идти рядовым красноармейцем прошу не считать красивым жестом. [...] Для дела просвещения тот ущерб, который возможен из-за ухода одного работника, ничтожен по сравнению с той еще большей разрухой, которой подвергнется оно неминуемо — и никто не в силах предотвратить это — вследствие несомненной тяжести и, вероятно, затяжной борьбы с белой Польшей. }} Li estis delegito de la 9-a kongreso de RKP(b), okazinta de la {{dato|29|3}} ĝis la {{dato|5|4|1920}}. La {{daton|21|5|1920}} li estis elektita membro de la Moskva Partia Komitato de la distrikto Sokolniki<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Иван Васильевич Русаков, [1877-1921], биографический очерк |lasta = Барсуков |unua = М. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = И. Рыкалина |aliaj = |url = https://electro.nekrasovka.ru/books/6170103 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1946 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Московский рабочий |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 48–49 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Morto === [[Dosiero:Кронштадт. Мануильского 2Б (анат. театр)2.jpg|200px|eta|dekstra|Kronŝtadta Mara Hospitalo, 2017.]] [[Dosiero:Kremlin Wall Necropolis - Mass Grave No. 5 - Armand - Reed - Rusakov - Pekalov.jpg|200px|eta|dekstra|Surskribo ĉe la [[Nekropolo en la muro de la Kremlo]] ([[Moskvo]]).]] Li estis delegito de la 10-a kongreso de RKP(b), okazinta de la 8-a ĝis la {{dato|16|3|1921}}, kaj estis inter 300 delegitoj kiuj partoprenis sturmon de la [[Kronŝtadta ribelo|ribelinta Kronŝtadto]]. Antaŭ ol forveturi al sanitara administracio de la Suda Armea Grupo, lokita en la urbo [[Lomonosov|Oranienbaum]], li sendis en Moskvon la lastan leteron al siaj ifanoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Иван Васильевич Русаков, [1877-1921], биографический очерк |lasta = Барсуков |unua = М. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = И. Рыкалина |aliaj = |url = https://electro.nekrasovka.ru/books/6170103 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1946 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Московский рабочий |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 49 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>: {{Citaĵo |teksto = Infanoj miaj! Mi veturos al Oranienbaum. Ne zorgu, mi baldaŭ alvenos — post unu semajno, maksimume post du. Mi forte, forte kisas vin ĉiujn. Paĉjo. La {{dato|16|3|1921}}. |aŭtoro = Ivan Rusakov |verko = Letero al siaj infanoj [la {{dato|16|3|1921}}] |origina teksto = Ребятки мои! Я поеду в Ораниенбаум. Не беспокойтесь, я скоро приеду — через неделю, самое большое — через две. Крепко, крепко целую вас всех. Папена. 16 марта 1921 года. }} Nokton antaŭ la sturmo, okazinta la {{daton|18|3|1921}}, Ivan Rusakov estis nomumita politika komisaro de la Kronŝtadta Mara Hospitalo. Post kiam la hospitalo estis okupita de la sturmantoj, li komencis ĝian ekzamenadon, irinte tra la ĉambroj kaj interalie liberiginte arestitajn malsanulojn fermitajn en kraditaj ĉambroj. Tiutempe lin aliris grupo da matrosoj kaj forkondukis ien. Post 4 tagoj la korpo de la mortpafita Rusakov estis trovita en la hospitala korto, en defluejo. Li estis transportita al Moskvo kaj sepultita en la [[Nekropolo en la Kremla Muro]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Иван Васильевич Русаков, [1877-1921], биографический очерк |lasta = Барсуков |unua = М. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = И. Рыкалина |aliaj = |url = https://electro.nekrasovka.ru/books/6170103 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1946 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Московский рабочий |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 51–52 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Morozov en rememoroj skribis ke Rusakovon aliris 5 matrosoj, kiuj demandis ĉu li estas komunisto kaj ricevinte jesan respondon ili diris ke li estos mortpafita kaj kondukis lin al sia komandanto-ribelulo. Rusakov respondis: "Nu bone, pafu. Min vi mortpafos, sed la komunismon — neniam" ({{lang-ru|Что-ж, стреляйте. Меня вы расстреляете, а коммунизм — никогда}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Октябрьские дни в Сокольническом районе: по воспоминаниям участников |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01006521171?page=117&rotate=0&theme=white |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1922 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Красная новь |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 113 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Familio == [[Dosiero:Aleksandra Panova en Jalutorovsko, 1908.png|200px|eta|maldekstra|Aleksandra Panova en Jalutorovsko, 1908.]] Preskaŭ du jarojn li pasigis apud la grave malsaniĝinta patrino, persone asistante ŝin, inkluzive du monatojn en [[Krimeo]] kie ŝi trapasis rehabilitadon. Komence de 1905 ŝi malvarmumis, grave malsaniĝis per [[pneŭmonito]] kaj mortis malgraŭ ĉiuj liaj klopodoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Иван Васильевич Русаков, [1877-1921], биографический очерк |lasta = Барсуков |unua = М. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = И. Рыкалина |aliaj = |url = https://electro.nekrasovka.ru/books/6170103 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1946 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Московский рабочий |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 12–13 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Baldaŭ post tio li edziĝis al helpkuracistino ({{lang-ru|фельдшер}}) Aleksandra Vasiljevna Panova, kiun li konis delonge kiel kolegon<ref name="Барсуков13">{{citaĵo el libro |titolo = Иван Васильевич Русаков, [1877-1921], биографический очерк |lasta = Барсуков |unua = М. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = И. Рыкалина |aliaj = |url = https://electro.nekrasovka.ru/books/6170103 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1946 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Московский рабочий |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 13 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{JULGREGDATO|17|11|1907|FormatJUL=j"-an de"|FormatGREG=[[j"-a de" F|j"-an&nbsp;de&nbsp;"F]]}} en Jalutorovsko naskiĝis lia filino Jevdokija, nomita tiel omaĝe al sia avino<ref name="Евдокия Русакова">{{citaĵo el la reto | url = https://tyumedia.ru/216821.html | titolo = Евдокия Русакова, дочь «красного доктора» | titolo-aldono = | alirdato = 2025-08-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Павел Белоглазов | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-11-08 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Jalutorovskaja Ĵizn | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250125115049/https://tyumedia.ru/216821.html | arkivdato = 2025-01-25 | citaĵo = }}</ref>. Aŭtune 1918 pro [[ftizo]] mortis lia edzino Aleksandra Vasiljevna Panova<ref name="Евдокия Русакова"/>. La familio tiutempe spertis gravan malsufiĉon de nutraĵoj. Laŭ rememoroj de Morozov, ili havis nur terpomojn kaj betojn, la mortanta edzino revis pri peco da sukero. Post la morto de la gepatroj, la infanoj estis duonforgesitaj, malbone vestataj kaj nutrataj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Октябрьские дни в Сокольническом районе: по воспоминаниям участников |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01006521171?page=118&rotate=0&theme=white |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1922 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Красная новь |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 113–114 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Jevdokija estis edukita en arbara lernejo-kolonio ĉe biologia stacio de junaj naturalistoj, fondita de ŝia patro. Ŝi finis la Moskvan Arta-Teknikan Instituton, okupiĝis pri dezajno, laboris interalie en la Moskva Arta Fondaĵo. En la 1970-aj ŝi vizitis Jalutorovskon, kie en la domo de kulturo ŝi rakontis publike pri sia patro. Ŝi amikiĝis kun direktoro de loka muzeo Nikolaj Zubarev kaj pluraj ŝiaj pentraĵoj venis al la muzea kolekto, inkluzive portreton de ŝia patro kun fusilo enmane<ref name="Евдокия Русакова"/>. Sergej iĝis inĝeniero, fakulo pri aŭtomobila konstruado<ref name="Евдокия Русакова"/>. Jekaterina iĝis ĵurnalistino<ref name="Евдокия Русакова"/>. == Memoro == [[Dosiero:Moscow RusakovWorkersClub 2253.jpg|200px|eta|dekstra|Klubo de Rusakov. Moskvo, 2017.]] [[Dosiero:Moscow Rusakovskaya7k3 (31045391250).jpg|200px|eta|dekstra|Strato Rusakovskaja. Moskvo, 2016.]] [[Dosiero:Rusakovskaya Nab (B Matrossky) 1 Aug 2009 03.JPG|200px|eta|dekstra|Kajo Rusakovskaja. Moskvo, 2009.]] [[Dosiero:Moscow, Rusakovskaya Embankment, tram depot (31085895450).jpg|200px|eta|dekstra|Tramremizo Rusakov sur la kajo Rusakovskaja. Moskvo, 2023.]] [[Dosiero:General cargo ship Ivan Rusakov - UNITAS.JPEG|200px|eta|dekstra|Kargoŝipo "Ivan Rusakov", 1979.]] Omaĝe al li estas nomitaj: * Strato Rusakovskaja en Moskvo — eksa Sokolnika ŝoseo ({{lang-ru|Сокольническое шоссе|t=Sokolniĉeskoje ŝosse}}), alinomita en 1922<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Происхождение названий, улиц, переулков, площадей Москвы |lasta = Миллер |unua = П. Н. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01005327273?page=83&rotate=0&theme=white |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1938 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Московский рабочий |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 77 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>; * Riverkajo Rusakovskaja — eksaj Malnova Palaca Kajo ({{lang-ru|Старая Дворцовая набережная|t=Staraja Dvorcovaja Nabereĵnaja}}) kaj Tendara Palaca Kajo ({{lang-ru|Лагерная набережная|t=Lagernaja Nabereĵnaja}}), kunigitaj kaj alinomitaj en 1936<ref name="Русаковская набережная">{{citaĵo el la reto | url = https://mu-sokolniki.ru/index.php/novosti/116-rusakovskaya-naberezhnaya | titolo = Русаковская набережная | titolo-aldono = | alirdato = 2025-09-07 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-08-03 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Sokolniki (distrikto de Moskvo)]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250907021329/https://mu-sokolniki.ru/index.php/novosti/116-rusakovskaya-naberezhnaya | arkivdato = 2025-09-07 | citaĵo = }}</ref>; * Strato Rusakov en Jalutorovsko; * Tramremizo Rusakov en Moskvo^{[[:ru:Трамвайное депо имени Русакова|ru]]} ({{lang-ru|Трамвайное депо имени Русакова}}) — eksa Nov-Sokolnika remizo ({{lang-ru|Ново-Сокольнический парк}}), alinomita en aŭgusto 1921<ref name="Русаковская набережная"/>; * Domo de kulturo de Rusakov^{[[:ru:Дом культуры имени Русакова|ru]]} en Sokolniki (Moskvo), konstruita en 1927–1929 laŭ projekto de Konstantin Melnikov<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.culture.ru/institutes/13838/klub-imeni-i-v-rusakova | titolo = Клуб имени И.В. Русакова | titolo-aldono = | alirdato = 2025-09-07 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = culture.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250706053355/https://www.culture.ru/institutes/13838/klub-imeni-i-v-rusakova | arkivdato = 2025-07-06 | citaĵo = }}</ref>; * Hospitalo N 2 de I. V. Rusakov en Moskvo — en 1991 ricevinta sian antaŭan nomon la ''Infana Urba Klinika Hospitalo de Sankta Vladimiro''^{[[:ru:Детская городская клиническая больница святого Владимира|ru]]}<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.rusakovka.ru/about/1.php | titolo = Исторический очерк Московской детской больницы Святого Владимира | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = В. Г. Андрющенко | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2010-01-14 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la Infana Urba Klinika Hospitalo de Sankta Vladimiro | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20100409135616/http://www.rusakovka.ru/about/1.php | arkivdato = 2024-09-12 | citaĵo = }}</ref>; * Kargoŝipo "Ivan Rusakov" (voknomo UQWZ; [[Internacia Mara Organizaĵo|IMO]] 7384211), finkonstruita la {{daton|28|12|1974}} en la ŝipfarejo de [[Gdansko]] ([[Pollando]]) kadre de la projekto V-465 "Gvardio de Lenin" ({{lang-ru|Ленинская гвардия|t=Leninskaja Gvardija}}) por la Estona Marnaviga Kompanio ({{lang-ru|Эстонское морское пароходство}}). En 1992 ĝi estis alinomita kiel "Kuusalu". La {{daton|17|01|1998}} ĝi estis eksigita kaj enrubujigita en la ŝiprubuigejo en la urbeto Alang ([[Guĝaratio]], [[Barato]])<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://fleetphoto.ru/projects/2884/ | titolo = Проект B-46 (ПНР), тип Ленинская гвардия | titolo-aldono = Универсальные/генгруз | alirdato = 2025-09-09 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = fleetphoto.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210126045308/https://fleetphoto.ru/projects/2884/ | arkivdato = 2021-07-26 | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.balticshipping.com/vessel/imo/7384211 | titolo = KUUSALU, IMO 7384211 | titolo-aldono = | alirdato = 2025-09-09 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = balticshipping.com | paĝoj = | lingvo = en | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. Memortabuloj: * Marmora memortabulo, instalita en 1969, sur la Mararmea hospitalo en Kronŝtadto (strato Manuilskij, N 2) tekstas: "Ĉi tie en 1921 estris la hospitalon aktiva partopreninto de la revolucia movado, unu el la unuaj organizintoj de la sovetia sanservo, delegito de la 10-a kongreso de RKP(b), membro de la partio ekde 1905, kuracisto Ivan Vasiljeviĉ Rusakov. Li pereis la {{daton|20|3|1921}} de la manoj de la malamikoj de la revolucio"<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://encspb.ru/object/2805529159?lc=ru | titolo = Русакову И. В., мемориальная доска | titolo-aldono = | alirdato = 2025-09-04 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Enciklopedio de Sankt-Peterburgo | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240803004537/https://encspb.ru/object/2805529159?lc=ru | arkivdato = 2024-08-03 | citaĵo = }}</ref>; * Metala memortabulo sur la Domo de kulturo de Rusakov (lia patronomo estas skribita erare — ''M'' anstataŭ ''V''). Duetaĝa ligna domo en kiu li loĝis en Jalutorovsko, troviĝanta en strato Libereco, N 44 (tiutempe strato [[Aleksandro la 2-a (Rusio)|Aleksandro la 2-a]]), havas statuson de kultura heredaĵo. La domo estis konstruita fine de la 19-a — komence de la 20-a jarcentoj kaj havas areon je {{unuo|250|m|2}}. En 2023 oni planis sekvan jaron komenci ĝian restaŭradon<ref name="Дом врача Ивана Русакова"/>. En 2025 ĝia stato estis konsiderata malkontentiga, ĝi estis municipa posedaĵo kaj oni serĉis investonton por la restaŭrado<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://xn--80aicbopm7a.xn--d1aqf.xn--p1ai/%D0%BE%D0%B1%D1%8A%D0%B5%D0%BA%D1%82/2140 | titolo = Дом, в котором в 1906–1909 гг. жил врач, большевик Русаков Иван Васильевич | titolo-aldono = | alirdato = 2025-09-04 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la Ministerio pri Kulturo de Rusio | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250904070002/https://xn--80aicbopm7a.xn--d1aqf.xn--p1ai/%D0%BE%D0%B1%D1%8A%D0%B5%D0%BA%D1%82/2140 | arkivdato = 2025-09-04 | citaĵo = }}</ref>. Gladiolo ''Ivan Rusakov'', kreita de junaj naturalistoj el la stacio fondita de Ivan Rusakov, en 1987 estis plantata apud la muro de la Moskva Kremlo<ref>{{citaĵo el gazeto | url = https://yandex.ru/archive/catalog/dfc20770-5784-44d5-b166-a956eca1ffd4/2 | titolo = Красный доктор | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Песков | persona nomo = О. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Вечерняя Москва | volumo = 19466 | numero = 282 | paĝoj = 2 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 1987-12-09 | alirdato = 2025-09-05 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref> == Premioj == Postmorte li estis premiita je la [[Ordeno de Ruĝa Standardo (Sovetunio)]] "pro merito en la batalo la 17-an — la {{daton|18|3|1921}} ĉe la urbo Kronŝtadto"<ref name="Новое"/><ref name="Павлучкова72">{{citaĵo el gazeto | url = https://web.archive.org/web/20250904075711/https://pc05.twirpx.net/3512/3512923_E10268EA/sovetskoe_zdravookhranenie_1971_no_06.pdf | titolo = Жизнь, отданная великой цели (К 50-летию со дня смерти Ивана Васильевича Русакова) | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Павлучкова | persona nomo = А. В. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Советское здравоохранение | volumo = | numero = 6 | paĝoj = 72 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 1971 | alirdato = 2025-09-04 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. == Literaturo == === Verkoj === # К казуистике макроглоссии // Детская медицина. III, 1903. N 3. p. 178—186. # Случай гоноррейного артрита // Детская медицина. 1903. N 6. p. 367—374. # Программа чтения о холере. # Опыт применения предохранительных прививок скарлатинозной вакцины Габричевского в Ялуторовске. «Врачебная газета», № 13, 1912. # Популяризация гигиенических знаний на Всероссийской гигиенической выставке. «Общественный врач» № 7, 1913. # Из материалов 2-го съезда представителей Всероссийского союза городов. «Общественный врач» № 3, 1916. # О союзной организации врачей. «Общественный врач» № 3, 1916. # О ближайших задачах Общества врачей г. Москвы и Московской губернии. «Общественный врач» № 10, 1916. # К вопросу об организации врачей. «Врачебная газета» № 13, 1917. # Из итогов профессионального объединения врачей и Пироговское общество. «Врачебная жизнь» № 3, 1917. # Общественная медицина и социалистические партии. «Врачебная жизнь» № 6—7, 1917. # Письмо в Правление Пироговского общества 26 ноября 1917 г, «Общественный врач» № 3—4, 1918. # Союз медицинского персонала на платформе признания власти Советов. «Известия советской медицины» № 1, 1918. # Советские медицинские работники о «пироговцах». «Известия советской медицины» № 1, 1918. # Из жизни санитарной организации г. Москвы. «Известия советской медицины» № 2—3, 1918. # О соотношении государственной и страховой медицины «Известия советской медицины» № 5—6, 1918. # О состоянии санчасти 12-й армии Юго-западного фронта в конце 1919 г. Рукопись. === Pri li === * {{citaĵo el libro |titolo = Иван Васильевич Русаков, [1877-1921], биографический очерк |lasta = Барсуков |unua = М. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = И. Рыкалина |aliaj = |url = https://electro.nekrasovka.ru/books/6170103 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1946 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Московский рабочий |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = <!-- loko de la fonta informo --> |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }} ''55 paĝoj'' * {{citaĵo el libro |titolo = Иван Васильевич Русаков. [1877-1921]: [Сборник материалов] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = М. И. Барсуков |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Деятели советского здравоохранения |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1952 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Институт санитарного просвещения |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = <!-- loko de la fonta informo --> |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }} ''24 paĝoj'' * {{citaĵo el libro |titolo = Жизнь Ивана Русакова: Наброски к биографии большевика |lasta = Подляшук |unua = П. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1961 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Книжное издательство |loko = Калинин |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = <!-- loko de la fonta informo --> |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }} ''68 paĝoj'' * {{citaĵo el libro |titolo = Повесть о "красном докторе" |lasta = Подляшук |unua = П. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1967 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Московский рабочий |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = <!-- loko de la fonta informo --> |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }} * {{citaĵo el libro |titolo = Иван Васильевич Русаков |lasta = Русакова |unua = Е. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1986, 2014 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ООО "ИПТК "Логосвос" |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = <!-- loko de la fonta informo --> |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }} ''(sonlibro, voĉlegita de V. Gerasimov; daŭro 30 minutoj 41 sekundoj)'' * {{citaĵo el gazeto | url = https://archive.org/details/istoricheskii-arkhiv-1955_1961_6/page/228/mode/2up?view=theater | titolo = Лекция врача-большевика И. В. Русакова крестьянам (1905) | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Хохлов | persona nomo = В. Д. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Исторический архив | volumo = | numero = 6 | paĝoj = 228 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 1961 | alirdato = 2025-09-01 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }} * {{citaĵo el gazeto | url = https://web.archive.org/web/20250904105921/https://pc05.twirpx.net/3512/3512772_3C15E8A4/sovetskoe_zdravookhranenie_1963_no_10.pdf | titolo = И. В. Русаков в сибирской ссылке | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Видута | persona nomo = В. К. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Советское здравоохранение | volumo = | numero = 10 | paĝoj = 71–76 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 1963 | alirdato = 2025-09-04 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }} * {{citaĵo el gazeto | url = https://web.archive.org/web/20250904075711/https://pc05.twirpx.net/3512/3512923_E10268EA/sovetskoe_zdravookhranenie_1971_no_06.pdf | titolo = Жизнь, отданная великой цели (К 50-летию со дня смерти Ивана Васильевича Русакова) | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Павлучкова | persona nomo = А. В. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Советское здравоохранение | volumo = | numero = 6 | paĝoj = 69–72 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 1971 | alirdato = 2025-09-04 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }} == Vidu ankaŭ == * [[Rusia revolucio de 1905]] * [[Kronŝtadta ribelo]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} {{Projektoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Rusakov, Ivan}} [[Kategorio:Entombigitoj en la Nekropolo ĉe la Kremla Muro]] [[Kategorio:Naskiĝintoj la 7-an de oktobro]] [[Kategorio:Mortintoj la 18-an de marto]] [[Kategorio:Rusiaj revoluciuloj]] [[Kategorio:Bolŝevikoj]] [[Kategorio:Ekzilitoj al Jalutorovsko]] [[Kategorio:Rusiaj pediatroj]] [[Kategorio:Rusiaj pedagogoj]] [[Kategorio:Ekzekutitoj en la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Pafekzekutitoj]] [[Kategorio:Rusia revolucio de 1905]] [[Kategorio:Kronŝtadta ribelo]] [[Kategorio:Distrikto Sokolniki (Moskvo)]] [[Kategorio:Personoj de Moskvo]] [[Kategorio:Personoj de Tvera provinco]] bnx2d35u0qx2c5proou4lrksld6m7ei 0 924888 9368825 9244258 2026-05-08T12:16:25Z Sj1mor 12103 9368825 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Juda Renovigo''' ({{Lang-he|התחדשות יהודית|t=''Hitḥadeshut Yehudit''}}, {{Lang-yi|ייִדיש רענעאול}}, {{Lang-en|Jewish Renewal}}) estas branĉo de nuntempa [[judismo]], kiu provas kombini modernajn kulturajn kaj religiajn tendencojn kun tradiciaj elementoj el [[Kabalo]], [[Ĥasidismo]] kaj [[meditado]]. Ĝi diferencas de la Baal Teŝuva movado pro ĝia reveno al [[ortodoksa judismo]]. <ref>Shaul Magid article "Jewish Renewal" in {{cite book|editor=M. Avrum Ehrlich|author=M. Avrum Ehrlich|date=2009|title=Encyclopedia of the Jewish Diaspora: Origins, Experiences, and Culture, Volume 2|publisher=ABC-CLIO|page=627|isbn=978-1-85109-873-6|oclc=1109076217|url=https://books.google.com/books?id=NoPZu79hqaEC&pg=PA627|quote=The impact of Jewish Renewal is already profound yet, given that we are still in the midst of its full disclosure, still somewhat unknown. It is important to note that although Renewal was fed by the Baal Teshuva movement [...] in the late 1960s to mid-1970s, Renewal is not part of that movement.}}</ref> Juda Renovigo emfazas [[Seksa egaleco|seksan egalecon]], pacigon kaj [[Ekologiismo|ekologiismon]], havas plurajn sinkretajn trajtojn, kaj komprenon de judismo kiel religia civilizo en konstanta evoluo, kompreno pruntita de [[Rekonstruisma Judismo]].<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.aleph.org/renewal.htm |titolo=About Jewish Renewal |alirdato=2025-10-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20141007000000/https://web.archive.org/web/20141007220011/https://www.aleph.org/renewal.htm |arkivdato=2014-10-07 }}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=IneOAAAAMAAJ|title=Paradigm Shift: From the Jewish Renewal Teachings of Reb Zalman Schachter-Shalomi|last=Schachter-Shalomi|first=Zalman|date=1993|publisher=Jason Aronson|isbn=9780876685433|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xE7uAAAAMAAJ|title=Jewish Renewal: A Path to Healing and Transformation|last=Lerner|first=Michael|date=1994|publisher=G.P. Putnam's Sons|isbn=9780399139802|language=en}}</ref> Juda Renovigo ne konsideras sin sendependa juda [[konfesio]] kiel [[Liberala Judismo]] aŭ [[Ortodoksa Judismo]], kaj ne havas formalan organizan strukturon, kvankam ekzistas tutmonda asocio de judaj komunumoj kaj institucioj, la [[ALEPH-Alianco]] por Juda Renovigo, kiuj estas dediĉitaj al la ideo de Juda Renovigo. La koncepto de ''Juda Renovigo'' aperis ene de judismo en Usono en la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj. Ĝia plej elstara reprezentanto estas Rabeno [[Zalman Schachter-Shalomi]], kiu elmigris al Usono dum la [[Dua Mondmilito]].<ref name="paul">{{cite news|last1=Vitello|first1=Paul|title=Zalman Schachter-Shalomi, Jewish Pioneer, Dies at 89|url=https://www.nytimes.com/2014/07/09/us/zalman-schachter-shalomi-jewish-pioneer-dies-at-89.html|work=New York Times|date=9 July 2014}}</ref> Alia grava reprezentanto estas [[Arthur Waskow]].<ref>[https://www.aleph.org/teachers.htm ALEPH teachers listing] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130113000000/https://web.archive.org/web/20130113030952/https://www.aleph.org/teachers.htm |date=2013-01-13 }}, accessed December 13, 2018</ref> La movado ampleksas maldekstrajn trajtojn kiel [[feminismo]], ekologiismo kaj [[pacifismo]], kaj vastigas tradician judan kultadon per ekstazaj elementoj kiel meditado, [[ĉantado]] kaj [[dancado]]. Kiel parto de siaj klopodoj vastigi judan riton, membroj pruntas libere kaj malkaŝe de [[Budhismo]], [[Sufiismo]], [[Indianoj|indianaj]] [[Naturreligio|naturreligioj]] kaj aliaj kredoj.<ref name="Menken2005">{{cite book|last=Meneken|first=Yaakov|title=The Everything Torah Book: All You Need To Understand The Basics Of Jewish Law And The Five Books Of The Old Testament|url=https://books.google.com/books?id=hiLtDQAAQBAJ&pg=PT298|access-date=6 March 2017|year=2005|publisher=Adams Media|location=Avon, MA|isbn=978-1-4405-3801-8|page=298|quote=The Jewish Renewal movement emphasizes meditation, dance, chant, and mysticism, borrowing from Buddhism, Sufism, Native American religion, and other faiths.}}</ref><ref name="PBS2005">{{cite web|title=Religion and Ethics: Jewish Renewal|url=https://www.pbs.org/wnet/religionandethics/2005/09/30/september-30-2005-jewish-renewal/9580/|publisher=Public Broadcasting Service (PBS)|access-date=7 March 2017|date=September 30, 2005|quote=They incorporate elements from other traditions such as reggae and gospel, and even a Jewish version of yoga.}}</ref> Ĉi tiu fenomeno estas konata en [[Religiaj Studoj|religiaj studoj]] kiel [[sinkretismo]].  Multaj judoj ekster Juda Renovigo rigardas religian sinkretismon kiel nekongruan kun [[Judismo]] kaj tial ne konsideras la tiel nomatan judan renovigon kiel parton de la [[juda religio]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Novĥasidismo]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.aleph.org/ ALEPH Alianco por Juda Renovigo] * [http://www.ohalah.org/ OHaLaH: La Asocio de Rabenoj por Juda Renovigo] * [http://www.interfaithfamily.com/spirituality/denominations/Renewal_Judaism.shtml Renoviga Judismo] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Judaj religiaj movadoj]] [[Kategorio:Juda historio en Usono]] [[Kategorio:Listo de arkivitaj paĝoj de Retarkivo]] dv2zk3qzhxz7fr8c68nm25u6rqf5am7 0 926100 9369038 9225417 2026-05-09T05:10:20Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369038 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo|regiono-ISO=AT|tersituo=Salcburgo|zomo=13}} La '''Centro Stefan Zweig en Salcburgo''' (germane: '''Stefan Zweig Zentrum Salzburg,''' antaŭe: ''Stefan Zweig Centre Salzburg'' ) estas projekto de la [[Salcburgo|urbo]] kaj federacia lando [[Salcburgio|Salcburgo]] kaj la [[Salcburga universitato|Universitato de Salcburgo]] por Literaturo, Arto kaj Scienco en {{Ill|lingvo=de|traduko=Edmundsburg|eo=Edmundsburg}}. == Historio == [[Stefan Zweig]] loĝis en [[Salcburgo]] de 1919 ĝis 1934. Tie li verkis siajn librojn ''[[Sternstunden der Menschheit|Sternstunden der Menschheit (Decidaj Momentoj en la Historio)]]'', kaj ankaŭ siajn historiajn-biografiajn studojn pri [[Joseph Fouché]], [[Marie-Antoinette]] kaj [[Erasmo de Roterdamo]] . Por reekzameni la literaturan kaj eŭropan heredaĵon de la aŭstra verkisto Stefan Zweig, la Salcburga Centro estis fondita en 2008 de rektoro {{Ill|lingvo=de|traduko=Heinrich Schmidinger|eo=Heinrich Schmidinger}} sub la nomo ''Stefan Zweig Centre Salzburg''. En 2017, ĝi fariĝis konstanta esplorcentro de la [[Salcburga universitato|Universitato Paris Lodron de Salcburgo]] kaj estis renomita al ''Stefan Zweig Zentrum Salzburg''.<ref>{{Citaĵo el libro|aŭtoro=Klemens Renoldner |titolo=Einleitung |serio=zweigheft |volumo=17 |dato=2017 |paĝoj=6 |url=https://stefan-zweig-zentrum.at/fileadmin/content/images/publikationen/zweigheft/zweigheft17.pdf }}</ref> La aŭtoro kaj literatura fakulo {{Ill|lingvo=de|traduko=Klemens Renoldner|eo=Klemens Renoldner}} estis la direktoro de la centro de 2008 ĝis 2018, sekvita de Arturo Larcati de 2019 ĝis 2023. Ekde januaro 2024, Martina Wörgötter estas la direktoro. La jura unuo estas la Universitato de Salcburgo, kiu, kune kun la Urbo kaj [[Salcburgio|Ŝtato Salcburgo]], garantias la financadon<ref>[http://www.stefan-zweig-centre-salzburg.at/impressum.php Impressum des Stefan Zweig Centres Salzburg]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; kontrolita je 7a de oktobro 2012</ref>. La projekton subtenas la asocio ''Freunde des Stefan Zweig Zentrum Salzburg (Amikoj de la Centro Stefan Zweig en Salcburgo)''. Fine de aprilo 2025, la Universitato de Salcburgo prezentis la ''Stefan Zweig-domon'', kiu kunigos la Stefan Zweig-Centron kaj la Salcburgan Literaturan Arkivon. Meze de 2026, la ''Stefan Zweig-domo'' translokiĝos al konstruaĵoj en la renovigita [[Rezidejo nova (Salzburg)|Nova Loĝejo]]. La direktoro estas la universitata profesoro {{Ill|lingvo=de|traduko=Werner Michler|eo=Werner Michler}}. La nova esplorcentro ricevis centojn da leteroj, dokumentojn kaj eĉ meblojn el la heredaĵo de Stefan Zweig de liaj heredantoj. Ĝia misio estos esplorado, konservado, prilaborado kaj disvastigo.<ref>{{Citaĵo el la reto |autor= |url=https://salzburg.orf.at/stories/3303317/ |titolo=Universität eröffnet Stefan Zweig-Haus |verko=ORF |dato=2025-04-29 |lingvo=de |dato=2025-05-23}}</ref> == Programo == La programo de la Centro Stefan Zweig inkluzivas prelegojn, diskutojn, legadojn kaj akademiajn konferencojn. Ĝia esplorado fokusiĝas al aŭstra kultura kaj literatura historio de 1900 ĝis 1945, temoj de scienco, arto kaj [[judismo]], same kiel konferencoj pri nuntempa literaturo kaj demandoj pri eŭropa integriĝo. Naciaj kaj internaciaj, artaj kaj akademiaj kunlaboroj estas iniciatitaj en ĉi tiu centro. == Ekspozicio == Ekspozicio uzanta bildojn kaj dokumentojn prezentas la vivon kaj verkaron de la aŭtoro [[Stefan Zweig]]. Lia vivo, liaj skribaĵoj, kaj liaj renkontoj kun amikoj kaj kolegoj estas dokumentitaj en ses ĉapitroj (Familio, Eŭropo, Sukceso, Festivaloj, Adiaŭo, Retrospektivo)..<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://stefan-zweig-zentrum.at/das-zentrum/ausstellung-stefan-zweig-in-salzburg |titolo=Ausstellung - Stefan Zweig in Salzburg |verko=Stefan Zweig Zentrum Salzburg|lingvo=de |dato=2025-03-07}}</ref> Specialaj ekspozicioj ankaŭ estas foje montrataj. == Biblioteko == Esplorbiblioteko estas disponebla por scienca laboro. Ĝi estas referencbiblioteko; pruntepreno ne eblas. La plimulto de la biblioteko venas de la brita diplomato kaj biografo de Zweig {{Ill|lingvo=de|traduko=Donald A. Prater|eo=Donald Arthur Prater}}, kiu donacis sian Zweig-kolekton al la Universitato de Salcburgo. == Publikaĵoj == La ''Centro Stefan Zweig en Salcburgo'' eldonas revuon titolitan ''Zweigheft (Zweigkajero)''. Du numeroj aperas ĉiujare. Antaŭe publikigitaj tekstoj kaj intervjuoj de Stefan Zweig estas denove alireblaj, kaj elektitaj studoj pri biografiaj demandoj estas publikigitaj. Aŭstraj verkistoj raportas pri siaj novaj legaĵoj de la tekstoj de Zweig. ''Zweigheft'' ankaŭ dokumentas la eventojn de la Centro. La volumoj de la publikaĵserio de la ''Centro Stefan Zweig en Salcburgo'' estas eldonataj neregule de la eldonejo bazita en Würzburg {{Ill|lingvo=de|traduko=Königshausen & Neumann|eo=Königshausen & Neumann}}. Ĉi tiuj volumoj dokumentas la plej gravajn esplorrezultojn de konferencoj kaj prelegoj. Inter 2017 kaj 2024, la ''Salzburger Werkausgabe (Kolektitaj Verkoj de Salzburg)'', prinotita scienca eldono de la rakontaj verkoj en sep volumoj, redaktita de Werner Michler kaj Klemens Renoldner, estis publikigita de {{Ill|lingvo=de|traduko=Paul Zsolnay Verlag|eo=eldonejo Paul Zsolnay}}.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://stefan-zweig-zentrum.at/unsere-publikationen/salzburger-werkausgabe |titolo=Salzburger Werkausgabe |verko=Stefan Zweig Zentrum Salzburg |lingvo=de |dato=2025-03-07}}</ref> En 2018, la ''Zweig-Handbuch (Manlibro de Stefan Zweig)'', redaktita de Arturo Larcati, Klemens Renoldner kaj Martina Wörgötter, estis publikigita de [[Walter de Gruyter]] . == Eksteraj ligiloj == * [https://stefan-zweig-zentrum.at/stefan-zweig-zentrum-salzburg Hejmpaĝo de la Stefan Zweig Centro en Salcburgo] == Referencoj == <references /> {{Bibliotekoj|GND=10368864-X|LCCN=no/2009/75404|VIAF=125979204}} [[Kategorio:Stefan Zweig]] [[Kategorio:Literaturo de Aŭstrio]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Salcburgo]] nkdynpbuuxptv1qu656mk3tlk3z8wqf 0 939647 9369122 9338811 2026-05-09T09:14:14Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369122 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Chen Haosu''' (naskita en 1942, {{Lang-zh|陈昊苏}} ) estas ĉina poeto kaj politikisto. Li funkciis kiel Prezidanto de la Ĉina Popola Asocio por Amikeco kun Fremdaj Landoj de 2000 ĝis 2011.<ref>{{cite web|title=France And China – Images Of A Mutual Attraction|author=David Gosset|url=http://www.ceibs.edu/ase/Documents/imagesofamutualattraction.doc|work=Academia Sinica Europaea, China Europe International Business School|access-date=2013-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109031436/http://www.ceibs.edu/ase/Documents/imagesofamutualattraction.doc|archive-date=2013-11-09|url-status=dead}}</ref> Li ankaŭ estas Prezidanto de la Ĉina Internacia Asocio de Amikeco-Urboj, la Ĉina-Rusia Amikeco-Asocio kaj la Ĉina-EU-Asocio.<ref name="BIB3">{{cite book|title=Biographical Dictionary of the People's Republic of China|editor=Song, Yuwu|publisher=McFarland|year=2013|isbn=9781476602981}}</ref><ref name="ENORTH2">{{cite web|url=http://english.enorth.com.cn/system/2002/10/01/000428841.shtml|title=Chen Haosu|work=2002 Urban Cooperation and Development Forum|author=Enorth.com.cn|date=1 October 2002}}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="m5352">{{cite book|title=革命家家风|publisher=华中科技大学出版社|series=中华家风系列丛书|year=2018|isbn=978-7-5680-7145-1|url=https://books.google.com/books?id=NGvQEAAAQBAJ&pg=PT24|language=zh|access-date=2024-11-11|page=24}}</ref> Li ankaŭ estas publikigita poeto.<ref name="BIB2">{{cite book|title=Biographical Dictionary of the People's Republic of China|editor=Song, Yuwu|publisher=McFarland|year=2013|isbn=9781476602981}}</ref> == Verkaro == La Espera Vojo, poemaro, eld [[Ĉina Fremdlingva Eldonejo]] (2009) == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{cite book|title=Chen Haosu poetry|isbn=9787801489647|publisher=New Star Press|year=2006}} * {{cite book|title=Flight of the poem|isbn=9787119053806|publisher=[[Fremdlingva Eldonejo (Pekino)|Fremdlingva Eldonejo]]|year=2008}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Haosu, Chen}} [[Kategorio:Ĉinaj esperantistoj]] [[Kategorio:Ĉinaj poetoj]] [[Kategorio:Ĉinaj politikistoj]] glerirlj1ouqqjswe2g3brwdjtycxdu 0 939781 9369052 9339607 2026-05-09T06:32:40Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369052 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Chai Zemin''' ({{lang-zh|柴泽民|p=''Chái Zémín''|w=''Ch’ai Tsê-min''}}; naskiĝis oktobro 1916 en Wenxi, [[Ŝanŝio]]; mortis la 7-a de junio 2010 <ref>{{Cite web|url=http://www.afinance.cn/new/gncj/201006/276208.html|title=中国驻美首任大使柴泽民在京逝世 享年93岁-中国驻美首任大使,柴泽民}}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>) estis ĉina [[diplomato]], kaj la unua [[ambasadoro]] de la [[Ĉinio|Ĉina Popola Respubliko]] al [[Usono]] post la normaligo de la ĉin-usonaj rilatoj en 1979.<ref>{{Cite web |title=Chinese Ambassadors to the United States of America|url=https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/ziliao_665539/wjrw_665549/3607_665555/3613_665567/200608/t20060830_698392.html|access-date=2022-11-16|website=www.fmprc.gov.cn}}</ref> == Kariero == Post diplomiĝo de mezlernejo, li fariĝis politike aktiva kaj aliĝis al la [[Komunista Partio de Ĉinio|Ĉina Komunista Partio]]. La kariero de Chai kiel [[diplomato]] komenciĝis en decembro 1960 kiam li eniris la Ĉinan Ministerion pri Eksterlandaj Aferoj. Li estis nomumita ambasadoro de Ĉinio al [[Hungario]] en 1961, al [[Gvineo]] en 1964, kaj al [[Egiptio]] en 1970.<ref>{{Cite web|title=Chinese Ambassadors to Egypt|url=http://eg.china-embassy.gov.cn/eng/sgxx/aasd1/|access-date=2022-11-16|website=eg.china-embassy.gov.cn}}</ref> En 1975, Ĉinio kaj [[Tajlando]] establis [[Diplomatiaj rilatoj|diplomatiajn rilatojn]], kaj Chai fariĝis la unua ambasadoro de Ĉinio en Tajlando. Dum sia du-kaj-duonjara oficperiodo en Tajlando, li spertis du [[Ĝenerala balotado|ĝeneralajn elektojn]], tri [[Puĉo|puĉojn]], kvar malsamajn [[Ĉefministro|ĉefministrojn]] kaj kvin malsamajn registarojn en la lando. Estis granda defio por li labori en tia turbula medio, kaj la [[monarkio de Tajlando|Reĝo de Tajlando]] aljuĝis al li la [[Ordeno de la Blanka Elefanto|Blankan Elefantan]] Medalon pro lia diplomatia atingo. Ĉar la reformo- kaj malfermiĝpolitiko de [[Deng Xiaoping]] celis plibonigi la ĉin-usonaj rilatojn, li transprenis la rolon de estro de la kontaktoficejo de la Ĉina Popola Respubliko en [[Vaŝingtono]], en la somero de 1978. En ĉi tiu rolo, li estis unu el la ĉefaj intertraktantoj en la postaj intertraktadoj kun Usono. Post la establado de formalaj diplomatiaj rilatoj, li fariĝis la unua ambasadoro al Usono en marto 1979. En ĉi tiu rolo, li ludis ŝlosilan rolon en la plibonigo de duflankaj rilatoj, pro kio la [[Miĉigana Ŝtata Universitato]] aljuĝis al li [[Honora doktoreco|honoran doktorecon]] pri juro. Li restis ambasadoro al Usono ĝis decembro 1982 kaj poste estis anstataŭigita de Zhang Wenjin. == Lia esperantisteco == Krom sia diplomata kariero, li aktive subtenis la esperantan movadon en Ĉinio. Li prezidis la Ĉinan Societon de Amikoj de Esperanto kaj ofte partoprenis en esperanto-aranĝoj. En 1999, ekzemple, dum la 4-a [[Ĉina Kongreso de Esperanto]] li alvokis la tutan socion atenti Esperanton kaj diris, ke li longtempe okupiĝis pri ĝi. == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Zemin, Chai}} [[Kategorio:Ĉinaj diplomatoj]] [[Kategorio:Ĉinaj ambasadoroj en Usono]] [[Kategorio:Ĉinaj esperantistoj]] gmntbkcq61xmef5ttgzc3dxb5sy3z3y 0 940431 9369025 9345075 2026-05-09T03:29:57Z LilyKitty 25129 de Erasmus+ 9369025 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=IT|situo sur mapo=Florenco|zomo=13}} La '''Eŭropa Universitata Instituto''' (ankaŭ konata kiel ''EUI'', ) estas internacia instrua kaj esplora institucio por postbakalaŭraj kaj postdoktoraj studentoj kaj sendependa organo de la [[Eŭropa Unio]], establita de la membroŝtatoj por kontribui al kultura kaj scienca disvolviĝo en ekonomiko, historio, juro, politiko kaj sociaj sciencoj el eŭropa perspektivo. La Universitata Instituto estas [[internacia organizaĵo]]. Ĝi situas en diversaj vilaoj kaj palacoj en kaj ĉirkaŭ [[Florenco]]. Ĝi estis fondita en 1972 de la ses membroŝtatoj de tio, kio tiam estis la [[Eŭropa Komunumaro]].  Danio, Irlando kaj Britio aliĝis al la Eŭropaj Komunumoj en 1973 kaj poste aliĝis al la Konvencio establanta la Eŭropan Universitatan Instituton. Nova Konvencio estis adoptita en 1992 de la tiamaj dek du membroŝtatoj de la Eŭropa Komisiono, reviziante la Konvencion de 1972. Ĝi ekvalidis en 2007, kiam la lasta el la subskribintaj landoj ratifis la Konvencion. La EUI estas organizita en kvar fakojn: Ekonomiko, Historio, Juro, kaj Politikaj kaj Sociaj Sciencoj. La universitato ankaŭ havas interfakan centron por la studo de [[eŭropa integriĝo]] ([[Erasmus+]]}, la Centron Robert Schuman por Altnivelaj Studoj, kaj Akademion de Eŭropa Juro, kiu koncentriĝas pri [[Eŭropunia juro|EU-juro]] kaj homaj-rajtoj-juro. La Eŭropa Universitata Instituto estas membro de la [[Eŭropa Universitato de Sociaj Sciencoj]], aŭ CIVICA.<ref>{{Cite web |title=CIVICA Campuses|url=https://www.civica.eu/who-we-are/about-civica/campuses/|access-date=2024-12-01|website=www.civica.eu|language=de}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://archives.eui.eu/en/fonds/148651?item=EUI Arkivoj] de la Eŭropa Universitata Instituto, ĉe la [https://www.eui.eu/en/academic-units/historical-archives-of-the-european-union Historiaj Arkivoj de la Eŭropa Unio.] * [http://www.eui.eu/ Eŭropa Universitata Instituto (EUI)] * [http://www.eui.eu/RSCAS/ Centro Robert Schuman por Altnivelaj Studoj] * [http://www.eui.eu/MaxWeberProgramme/ Programo de Max Weber] Archived * [http://www.eui.eu/Research/Library EUI-Biblioteko] * [http://fsr.eui.eu/ Florenca Lernejo de Reguligo] * Stato de la Unio * [https://edmo.eu/ Eŭropa Observatorio pri Ciferecaj Amaskomunikiloj] * [https://gulbenkian.pt/emifund/ Eŭropa Fonduso por Amaskomunikiloj kaj Informo] * [https://migrationpolicycentre.eu/ Centro pri Migrada Politiko] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio: esperantistoj]] [[Kategorio:Esperanto-verkistoj]] [[Kategorio:Lernejoj fonditaj en 1972]] [[Kategorio:Edukado en Eŭropa Unio]] [[Kategorio:Esploraj institutoj en Italio]] [[Kategorio:Universitatoj kaj altlernejoj en Italio]] [[Kategorio:Florenco]] s4mcadhe7g581cl7utm1kjy77pd80pg 0 940876 9368989 9351287 2026-05-08T23:00:21Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9368989 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Cao Naiqian''' ({{lang-zh|曹乃谦 曹乃謙|p=''Cáo Naǐqiān''}}; naskita en februaro 1949) estas [[Ĉinoj|ĉina]] verkisto (romanisto) kaj eseisto.<ref><bdi>[http://cul.qq.com/a/20161202/020127.htm 李云雷评价曹乃谦：中国最一流的作家？]</bdi>''. Tencent'' (ĉine). 2016-12-02.</ref> Li estas membro de la [[Ĉina Verkista Asocio]].<ref><bdi>[http://www.chinawriter.com.cn/zxhy/member/336.shtml 曹乃谦]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</bdi>''.'' chinawriter.com.cn (ĉine). 2015.</ref> Li estas la direktoro de la [[Ŝenŝjio|Ŝanŝjia]] Verkista Asocio kaj vicprezidanto de la [[Datong|Datonga]] Verkista Asocio. La verkoj de Cao Naiqian ofte prezentas simpligitajn skizojn, kiuj ĉefe fokusiĝas al la vivoj de ordinaraj farmistoj. Lia ampleksa uzo de dialekto estas elstara karakterizaĵo. Tajvanaj kulturaj amaskomunikiloj donis al Cao Naiqian la titolon de " posteulo de [[Shen Congwen]] kaj [[Wang Zengqi]]".<ref>La romano de Cao Naiqian "[http://book.sina.com.cn/news/b/2007-04-26/1053214076.shtml Mi ne povas ne pensi pri vi en la mallumo]" publikigita en kontinenta Ĉinio. Sina. 2007-04-26 [ 2011-10-22 ] . [https://web.archive.org/web/20080516035131/http://book.sina.com.cn/news/b/2007-04-26/1053214076.shtml Arkivita] de la originalo je 2008-05-16.</ref> == Verkaro == === Noveloj === * ''La soleco de Budho (佛''{{Lang|zh-Hans-CN|佛的孤独}}孤独) === Romanoj === * ''Estas nenio mi povas fari kiam mi pensas pri Vi malfrue nokte'' ({{Lang|zh-Hans-CN|到黑夜我想你没办法}}) === Mallongaj rakontoj === * ''La lasta vilaĝo'' ({{Lang|zh-Hans-CN|最后的村庄}}) * ''La maljunulo'' ({{Lang|zh-Hans-CN|老汉}}) === Prozoj kaj poemoj === * ''Miaj vivaj notoj'' ({{Lang|zh-Hans-CN|我的人生笔记}}) == En Esperanto aperis == * “En kavo de stako el avenpajlo” (trad. [[Minosun]]), aperis en [[BA54]]. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Naiqian, Cao}} [[Kategorio:Ĉinaj verkistoj]] ta8hm0z6z19ojv2o8ebal039ov7hfuz 0 941910 9369176 9364425 2026-05-09T11:19:44Z Crosstor 3176 /* Listo de la membroj */ 9369176 wikitext text/x-wiki {{Informkesto registaro}} La '''[[Kabineto Magyar]]''' [madjar] estis la dektria [[registaro]] depost fino de la [[socialismo]] en [[Hungario]] ekde printempo de [[2026]]. Dum la tutlanda balotado la [[TISZA (partio)]] ricevis pli, ol du trionojn da parlamentaj mandatoj, tial ĉefministro [[Péter Magyar]] ricevis plenan rajtigon ŝanĝi la landan garnituron de la [[Kvina Kabineto Orbán]]. Tio signifas, ke en la lando ĉesas la granda koruptado kaj oftaj skandaloj. Tamen la plej granda tasko estas vigligi la ekonomion, ja dum la lastaj 3 jaroj okazis nur stagnado. La ekonomiviglaj fontoj estas la financaj apogoj de la [[Eŭropa Unio]], kiuj ne alvenas jam longe, ja la Unio pro neplenumado de eŭropaj kriterioj ne financas Hungarion. == Listo de la membroj == * ''' Péter Magyar – [[ĉefministro]] ''' * [[Anita Orbán]] – ministro pri eksteraj aferoj * [[Gábor Pósfai]] - ministro pri enlandaj aferoj * [[Romulusz Ruszin-Szendi]] – ministro pri defendo * [[Márta Görög]] - ministro pri justeco * [[András Kármán]] – ministro pri financo * [[István Kapitány]] – ministro pri ekonomio kaj energio * [[Zsolt Hegedűs]] – ministro pri sano * [[Bálint Ruff]] - ministro pri kabinetaj aferoj * [[László Gajdos]] – ministro pri medioprotektado * [[Szabolcs Bóna]] – ministro pri agrario * [[Dávid Vitézy]] - ministro pri trafiko kaj investo * [[Vilmos Kátay-Németh]] - ministro pri socialaj kaj familiaj aferoj * [[Judit Lannert]] - ministro pri infanoj kaj edukado * [[Viktória Lőrincz]] - ministro pri evoluigo de provinco * [[Zoltán Tarr]] - ministro pri kulturo * [[Zoltán Tanács]] - ministro pri scienco kaj teknologio == Fontoj == * [https://hvg.hu/itthon/20260420_magyar-kormany-tisza-miniszterek-karman-kapitany-orban-hegedus-bona-ruszin-szendi hungare kun fotoj] [[Kategorio:Registaroj de Hungario]] p1hiwl22xe605e0kvi2y4uq76607tji 0 942814 9368875 9365120 2026-05-08T14:17:21Z Crosstor 3176 9368875 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''[[Marteno|Márton]] Melléthei-Barna''' [melEtei], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plia persona nomo '''Melléthei-Barna Márton Ádám''' estas [[Hungario|hungara]] [[advokato]], [[politikisto]]. Lia [[bofrato]] estas [[Péter Magyar]]. {{Paĝonomo}} naskiĝis en la fruaj 1980-aj jaroj<!--, li mortis {{mortotago|20||}} en [[]]-->. == Biografio == {{Paĝonomo}} akiris juran diplomon en [[Katolika Universitato Péter Pázmány]] (kie lia studento-konatulo estis la menciita Péter Magyar) en [[2004]]. Dum siaj studoj li studis jaron ankaŭ en [[:en:University of La Rioja]]. Post la diplomo li laboris en advokatejo pri internacia juro ĉe [[Vaŝingtono]], ekde 2005 en pluraj aliaj advokatejoj. En 2020 li fondis propran advokatan kontoron. 4 jarojn poste Péter Magyar membriĝis ĝis tiam en dormanta partio, Melléthei sekvis lin. Baldaŭ Melléthei respondecis pri la partiaj juraj aferoj. Li estis ankaŭ persona advokato de Magyar, ĉar ekde tiam la gazetoj akuzis Magyar-n aĉe, false. Melléthei venkis la procesojn. En 2026 li estis elektita [[parlamentano]], iom poste li estintus ministro pri justeco, sed li rezignis, ĉar li estis akre atakita pro parenceco kun Magyar. Intertempe en 1925 Melléthei edziĝis al pli juna fratino de Magyar. == Fontoj == * [https://telex.hu/belfold/2026/04/18/mellethei-barna-marton-eletrajz-porte-tisza-part-magyar-peter biografio hungare kun foto] * [https://www.szeretlekmagyarorszag.hu/szempont/keszul-nagy-tapasztalatu-ugyved-magyar-peter-sogora-kicsoda-az-uj-igazsagugyi-miniszter/ biografio hungare kun foto] * [https://hvg.hu/itthon/20260430_mellethei-barna-marton-tisza-jogi-vezetojei-gazsagugyi-miniszter-jogallam biografio hungare kun foto] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Mellethei-Barna Marton}} [[Kategorio:Hungaraj advokatoj]] [[Kategorio:Hungaraj politikistoj]] {{Portalstrio|Biografio}} p6gmd2sbrnh02uqiuvw1dlob8jrfug2 0 942950 9369019 9367057 2026-05-09T01:43:26Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9369019 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} [[Dosiero:Niebuhr.jpg|dekstra|eta|Carsten Niebuhr en la vesto de eminenta [[arabo]] en [[Jemeno]], donaco de al-Mahdi Abbas, [[Imamo]] de Jemeno]] [[Dosiero:Cuxhaven_2009_-_Lüdingworth_St._Jacobi_-_Sculptures_by_Frijo_Müller-Belecke_-_by-RaBoe_001.jpg|eta|Bronza statuo en Lüdingworth de Frijo Müller-Belecke]] '''Carsten NIEBUHR''' (naskiĝis la 17-an de marto 1733 en Lüdingworth ([[Cuxhaven]]) ; mortis la 26-an de aprilo 1815 en [[Meldorf]], [[Distrikto Dithmarschen|Dithmarschen]]) estis [[Germanoj|germana]] [[matematikisto]], [[Kartografio|kartografo]] kaj [[Esplorado|esploristo]] en la servo de [[Danio-Norvegio]]. Li estas fama pro sia partopreno en la Dana Arabio-ekspedicio (1761-1767). Liaj publikaĵoj enhavis valorajn informojn por sia tempo pri la naturo, historio kaj ekonomio de la [[araba mondo]].<ref name="Lawrence J 1767">Baack, Lawrence J. ''Undying curiosity. Carsten Niebuhr and the Royal Danish Expedition to Arabia (1761-1767)''. Stuttgart, 2014</ref> [[Dosiero:1843_Murphy_Map_of_Island_of_Bombay_and_Colaba.png|eta|Mapo de Bombajo preparita de Niebuhr]] [[Dosiero:Map_of_Yemen,_prepared_by_Niebuhr.tif|eta|Mapo de Jemeno, preparita de Niebuhr]] [[Dosiero:Niebuhr_-_Kriegsübungen_der_Araber_in_Yemen.jpg|eta|" Militaj ekzercoj de la araboj en Jemeno ", origina presaĵo de ''Reisebeschreibung nach Arabien und andern umliegender Ländern'' de Niebuhr, 1774-1778]] Li estas konata ankaŭ kiel matematikisto, kartografo kaj naturalisto. Post la morto de la sveda botanikisto [[Peter Forsskål|Per Forsskål]] dum komuna ekspedicio, li kompilis kaj publikigis liajn verkojn. La rezulto de ĉi tiu ekspedicio estis la verko ''Reisebeschreibung von Arabien und anderen umliegenden Ländern'' (Priskribo de Vojaĝo al Arabio kaj Aliaj Najbaraj Landoj), publikigita en 1778. Ĝi enhavis priskribon de la tiama situacio en la [[Proksima Oriento]] kaj la konservitajn monumentojn el la pasinteco. En ĉi tiu verko, Niebuhr ankaŭ proponis dividi la [[Kojnoskribo|kojnskribon]] en tri klasojn, ĉiu reprezentanta malsaman lingvon (ekzemple, li klasifikis klason I kiel malnovpersan). Li estis la patro de la dana-germana ŝtatisto kaj historiisto [[Barthold Georg Niebuhr]], kiu publikigis raporton pri la vivo de sia patro en 1817. La skribaĵoj kaj mapoj de Niebuhr estis dum multaj jaroj la plej preciza fonto de informoj pri la geografio de la Proksima Oriento ĝenerale, kaj ĝiaj antikvaĵoj aparte, kaj ili estis tradukitaj en diversajn lingvojn kaj represitaj plurfoje. == La Ekspedicio == [[Dosiero:UnicornNiebuhr.jpg|eta|Kojnoskriba ilustraĵo kun unikorno kaj leono (ilustraĵo el: ''Vojaĝraporto al Arabio kaj aliaj ĉirkaŭaj landoj'' , Amsterdamo 1779)]] [[Dosiero:Hieroglyphs by Niebuhr.jpg|eta|[[Hieroglifo]] desegnita de Carsten Niebuhr]] En 1760 [[Frederiko la 5-a (Danio)|, Frederiko la 5-a, reĝo de Danio,]] iniciatis ekspedicion por esplori la Proksiman Orienton ([[d:Q624082]]) (precipe [[Sirio|Sirion]], [[Vespero|Arabion]] kaj [[Egiptio|Egiption]]). Niebuhr, kiu volis aliĝi al la ekspedicio, studis matematikon kaj eĉ iom [[Araba lingvo|da la araban]] dum jaro kaj duono. Krom Niebuhr, la jenaj homoj partoprenis en la ekspedicio: # Profesoro Friedrich Christian von Haven kiel filologo kaj fakulo pri la araba lingvo; # Profesoro [[Peter Forsskål]] kiel naturalisto; # Doktoro Christian Carl Cramer kiel kuracisto; # Georg Wilhelm Bauernfeind kiel gravuristo kaj pentriisto; # Lars Berggren, sveda [[dragono]] servanta kiel servisto - tio ofte estas preteratentata, do raportoj kutime mencias nur kvinpersonan ekspedicion. Niebuhr mem parolis nur pri kvinpersona vojaĝgrupo. La ekspedicio forlasis [[Kopenhago|Kopenhagon]] al [[Aleksandrio]] la [[4-a de januaro|4-an de januaro]] 1761. Dum la vojaĝo de la ekspedicio, Niebuhr vizitis [[Monto Sinajo|Monton Sinajon]], [[Ĝido|Ĝidon]], [[Mekko|Mekkon]], [[Sanao|Sanaon]], [[Mumbajo|Mumbajon]], [[Maskato|Maskaton]], [[Provinco Buŝehro|Buŝehron]], [[Ŝirazo|Ŝirazon]], [[Persepolo|Persepolon]] (kie li faris kopiojn de [[Kojnoskribo|kojnoskribaj]] surskriboj - la unua kiu amplekse kaj precize kopiis tekstojn en ĉi tiu skribo), [[Bagdado|Bagdadon]], [[Mosulo|Mosulon]], [[Halepo|Halepon]], [[Kipro|Kipron]], [[Palestino|Palestinon]], transiris la [[Taŭruso|Taŭrusan montaron]] direkte al [[Bursa|Burso]], kaj alvenis en februaro 1767 en [[Konstantinopolo|Konstantinopolon]] ([[Istanbulo]]). En novembro de tiu jaro, pli ol ses jarojn post la ekvojaĝo, li ekvojaĝis de tie reen al Kopenhago. Dum la plej granda parto de la vojaĝo, Niebuhr estis sola, post kiam liaj kunekspedicianoj mortis.<gallery widths="350px" heights="200px" perrow="4" class="center"> Dosiero:Niebuhr_inscription_1.jpg|alternative=Niebuhr inscription 1. Now known to mean "Darius the Great King, King of Kings, King of countries, son of Hystaspes, an Achaemenian, who built this Palace". Today known as DPa, from the Palace of Darius in Persepolis, above figures of the king and attendants|Niebuhr-surskribo 1. Nun konata kiel "[[Dario la 1-a|Dario]] la Granda Reĝo, Reĝo de Reĝoj, Reĝo de landoj, filo de [[Hystaspes]], [[Aĥemeno|Aĥemenano]], kiu konstruis ĉi tiun Palacon". <ref name="BAS129">{{cite book |last1=André-Salvini|first1=Béatrice|title=Forgotten Empire: The World of Ancient Persia|date=2005|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-24731-4|page=129|url=https://books.google.com/books?id=kJnaKu9DdNEC&pg=PA129|language=en}}</ref> Hodiaŭ konata kiel '''DPa''', de la Palaco de Dario en [[Persepolo]], supre figuroj de la reĝo kaj akompanantoj <ref>{{cite web |title=DPa|website=Livius|date=2020-04-16|url=https://www.livius.org/sources/content/achaemenid-royal-inscriptions/dpa/|access-date=2023-03-19}}</ref> Dosiero:Niebuhr_inscription_2.jpg|alternative=Niebuhr inscription 2. Now known to mean "Xerxes the Great King, King of Kings, son of Darius the King, an Achaemenian". Today known as XPe, the text of fourteen inscriptions in three languages (Old Persian, Elamite, Babylonian) from the Palace of Xerxes in Persepolis.|Niebuhr-surskribo 2. Nun konata kiel "[[Kserkso la 1-a (Persio)|Kserkso]] la Granda Reĝo, Reĝo de Reĝoj, filo de Dario la Reĝo, Aĥemenano".<ref name="BAS129" /> Hodiaŭ konata kiel '''XPe''', la teksto de dek kvar surskriboj en tri lingvoj ([[Malnovpersa lingvo|malnovpersa]], [[Elama lingvo|elama]], [[Babilona lingvo|babilona]]) el la Palaco de Kserkso en [[Persepolo]]. <ref>{{cite web |title=XPe|website=Livius|date=2020-09-24|url=https://www.livius.org/sources/content/achaemenid-royal-inscriptions/xpe/|access-date=2023-03-19}}</ref> </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[3284 Niebuhr]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} *  [https://www-gdz.sub.uni-goettingen.de/cgi-bin/digbib.cgi?PPN504575031 ''Beschreibung von Arabien'' text and illustrations at the University of Göttingen] * ''[http://www.wdl.org/en/item/11756/ Travels in Arabia] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201101022358/https://www.wdl.org/en/item/11756/ |date=2020-11-01 }}'' from 1892, featuring Carsten Neibuhr * [https://www.academia.edu/107647417 Niebuhr's list of Mevlevihanes (Mevlevi convents)] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Niebuhr, Carsten}} [[Kategorio:Danaj esploristoj]] [[Kategorio:Germanaj esploristoj]] [[Kategorio:Membroj de la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj]] [[Kategorio:Esploristoj de Arabio]] [[Kategorio:Esploristoj de Azio]] smjed7gmpn8u0trfv1l91tvfakar7cs 0 943089 9369018 9368136 2026-05-09T01:41:27Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Indoro]] 9369018 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Indoro]] t0u34pkfn8gnvk7jza43njkq6jcybv7 1 943090 9369017 9368138 2026-05-09T01:41:21Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Diskuto:Indoro]] 9369017 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Diskuto:Indoro]] rsbsc8w1f0iz56wj87d01bzcmdrhrho 1 943116 9368852 9368473 2026-05-08T13:14:41Z ThomasPusch 1869 9368852 wikitext text/x-wiki Tiu projekto de 2008 estis iom reviziita en 2009, sed poste restis pli-malpli senŝanĝa ĝis 2026. Mi nun metis kvazaŭan titolon, kiu ne estas "Muziko - kronologia vido", sed "Muziko - kronologia vido '''de 1840 ĝis 2006'''", ĉar tiel efektive estas - se iu volas aldoni la lastajn du jardekojn de 2006 ĝis 2026, aŭ en dek jaroj ĝis 2036, aŭ volas aldoni la 1830-ajn, 1820-ajn jarojn kaj/aŭ pli fruajn jardekojn, bonvolu: tiam eblos adapti la titolon. Kaj necesas atenti, ke senzorge metitaj ruĝaj ligiloj povas doni fuŝan aspekton ke esperantaj tekstoj ne ekzistas, kvankam ili jes sekzistas, se oni zorgas bone skribi la titolojn. Ekzemple, ĉi tie la ruĝa ligilo [[U2 (grupo)]] devis esti [[U2]], kaj la ĉeĥlingva titolo [[Louskáček]] por la rusa baleto [[La Nuksrompilo]] maksimume taŭgas por la ĉeĥlingva vikipedio. Necesas nepre kontroli, ĉu inter la aliaj ruĝaj ligiloj kaŝiĝas pliaj tiaj fuŝetoj!! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:23, 7 maj. 2026 (UTC) Krome, en la esperanta vikipedio ne kutimas havi biografiajn tekstoj pri muzikistoj KAJ vikipediajn artikolojn aparte pri unuopaj anglalingvaj kantoj. Se escepte kreiĝas unu tia artikolo, ĝi kompreneble estas bonvena, sed ne estas kiel en la anglalingva vikipedio, kie oni preskaŭ antaŭvidas vikipediajn artikolojn aparte pri unuopaj anglalingvaj kantoj - se oni transportas tion al tiu ĉi branĉo de vikipedio, oni povus antaŭvidi esperantlingvajn vikipediajn artikolojn aparte pri unuopaj esperantlingvaj kantoj ... sed tamen ne antaŭvidi apartajn artikolojn en ĉiuj naciaj lingvoj pri tiuj esperantlingvaj kantoj. Tial, ruĝaj ligiloj pri iuj homoj aŭ muzikgrupoj devas resti, ekzemple la ruĝaj ligiloj pri [[Tupac Amaru Shakur]] aŭ pri [[Bon Scott]], sed pri unuopaj kantoj aŭ unuopaĵoj sufiĉas mem aldoni internan ligilon, SE oni faris apartan kompletan esperantlingvan vikipedian artikolon ... dodqt57j9k0avdif7ml8cefzhgox0vg 9368853 9368852 2026-05-08T13:15:17Z ThomasPusch 1869 9368853 wikitext text/x-wiki Tiu projekto de 2008 estis iom reviziita en 2009, sed poste restis pli-malpli senŝanĝa ĝis 2026. Mi nun metis kvazaŭan titolon, kiu ne estas "Muziko - kronologia vido", sed "Muziko - kronologia vido '''de 1840 ĝis 2006'''", ĉar tiel efektive estas - se iu volas aldoni la lastajn du jardekojn de 2006 ĝis 2026, aŭ en dek jaroj ĝis 2036, aŭ volas aldoni la 1830-ajn, 1820-ajn jarojn kaj/aŭ pli fruajn jardekojn, bonvolu: tiam eblos adapti la titolon. Kaj necesas atenti, ke senzorge metitaj ruĝaj ligiloj povas doni fuŝan aspekton ke esperantaj tekstoj ne ekzistas, kvankam ili jes sekzistas, se oni zorgas bone skribi la titolojn. Ekzemple, ĉi tie la ruĝa ligilo [[U2 (grupo)]] devis esti [[U2]], kaj la ĉeĥlingva titolo [[Louskáček]] por la rusa baleto [[La Nuksrompilo]] maksimume taŭgas por la ĉeĥlingva vikipedio. Necesas nepre kontroli, ĉu inter la aliaj ruĝaj ligiloj kaŝiĝas pliaj tiaj fuŝetoj!! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:23, 7 maj. 2026 (UTC) Krome, en la esperanta vikipedio ne kutimas havi biografiajn tekstoj pri muzikistoj KAJ vikipediajn artikolojn aparte pri unuopaj anglalingvaj kantoj. Se escepte kreiĝas unu tia artikolo, ĝi kompreneble estas bonvena, sed ne estas kiel en la anglalingva vikipedio, kie oni preskaŭ antaŭvidas vikipediajn artikolojn aparte pri unuopaj anglalingvaj kantoj - se oni transportas tion al tiu ĉi branĉo de vikipedio, oni povus antaŭvidi esperantlingvajn vikipediajn artikolojn aparte pri unuopaj esperantlingvaj kantoj ... sed tamen ne antaŭvidi apartajn artikolojn en ĉiuj naciaj lingvoj pri tiuj esperantlingvaj kantoj. Tial, ruĝaj ligiloj pri iuj homoj aŭ muzikgrupoj devas resti, ekzemple la ruĝaj ligiloj pri [[Tupac Amaru Shakur]] aŭ pri [[Bon Scott]], sed pri unuopaj '''kantoj''' aŭ '''unuopaĵoj''' sufiĉas mem aldoni internan ligilon, SE oni faris apartan kompletan esperantlingvan vikipedian artikolon ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:15, 8 maj. 2026 (UTC) c95g644aaz8rvikrt8yrmt6z2rvdkii 9368865 9368853 2026-05-08T13:45:59Z Arbarulo 135469 9368865 wikitext text/x-wiki Tiu projekto de 2008 estis iom reviziita en 2009, sed poste restis pli-malpli senŝanĝa ĝis 2026. Mi nun metis kvazaŭan titolon, kiu ne estas "Muziko - kronologia vido", sed "Muziko - kronologia vido '''de 1840 ĝis 2006'''", ĉar tiel efektive estas - se iu volas aldoni la lastajn du jardekojn de 2006 ĝis 2026, aŭ en dek jaroj ĝis 2036, aŭ volas aldoni la 1830-ajn, 1820-ajn jarojn kaj/aŭ pli fruajn jardekojn, bonvolu: tiam eblos adapti la titolon. Kaj necesas atenti, ke senzorge metitaj ruĝaj ligiloj povas doni fuŝan aspekton ke esperantaj tekstoj ne ekzistas, kvankam ili jes sekzistas, se oni zorgas bone skribi la titolojn. Ekzemple, ĉi tie la ruĝa ligilo [[U2 (grupo)]] devis esti [[U2]], kaj la ĉeĥlingva titolo [[Louskáček]] por la rusa baleto [[La Nuksrompilo]] maksimume taŭgas por la ĉeĥlingva vikipedio. Necesas nepre kontroli, ĉu inter la aliaj ruĝaj ligiloj kaŝiĝas pliaj tiaj fuŝetoj!! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:23, 7 maj. 2026 (UTC) Krome, en la esperanta vikipedio ne kutimas havi biografiajn tekstoj pri muzikistoj KAJ vikipediajn artikolojn aparte pri unuopaj anglalingvaj kantoj. Se escepte kreiĝas unu tia artikolo, ĝi kompreneble estas bonvena, sed ne estas kiel en la anglalingva vikipedio, kie oni preskaŭ antaŭvidas vikipediajn artikolojn aparte pri unuopaj anglalingvaj kantoj - se oni transportas tion al tiu ĉi branĉo de vikipedio, oni povus antaŭvidi esperantlingvajn vikipediajn artikolojn aparte pri unuopaj esperantlingvaj kantoj ... sed tamen ne antaŭvidi apartajn artikolojn en ĉiuj naciaj lingvoj pri tiuj esperantlingvaj kantoj. Tial, ruĝaj ligiloj pri iuj homoj aŭ muzikgrupoj devas resti, ekzemple la ruĝaj ligiloj pri [[Tupac Amaru Shakur]] aŭ pri [[Bon Scott]], sed pri unuopaj '''kantoj''' aŭ '''unuopaĵoj''' sufiĉas mem aldoni internan ligilon, SE oni faris apartan kompletan esperantlingvan vikipedian artikolon ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:15, 8 maj. 2026 (UTC) :Denove vi provas trudi supozon ke ruĝa ligilo signifas ke oni antaŭvidas artikolon. Ne, en ĉiuj vikipedioj kaj verŝajne ankaŭ por ĉi tiu redaktinto, ruĝa ligilo signifas ke oni ''rajtas'' fari artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:45, 8 maj. 2026 (UTC) tsi3dhjkui7xpvr2v22j5rpc8pmpxia 9368867 9368865 2026-05-08T13:49:04Z Arbarulo 135469 9368867 wikitext text/x-wiki Tiu projekto de 2008 estis iom reviziita en 2009, sed poste restis pli-malpli senŝanĝa ĝis 2026. Mi nun metis kvazaŭan titolon, kiu ne estas "Muziko - kronologia vido", sed "Muziko - kronologia vido '''de 1840 ĝis 2006'''", ĉar tiel efektive estas - se iu volas aldoni la lastajn du jardekojn de 2006 ĝis 2026, aŭ en dek jaroj ĝis 2036, aŭ volas aldoni la 1830-ajn, 1820-ajn jarojn kaj/aŭ pli fruajn jardekojn, bonvolu: tiam eblos adapti la titolon. Kaj necesas atenti, ke senzorge metitaj ruĝaj ligiloj povas doni fuŝan aspekton ke esperantaj tekstoj ne ekzistas, kvankam ili jes sekzistas, se oni zorgas bone skribi la titolojn. Ekzemple, ĉi tie la ruĝa ligilo [[U2 (grupo)]] devis esti [[U2]], kaj la ĉeĥlingva titolo [[Louskáček]] por la rusa baleto [[La Nuksrompilo]] maksimume taŭgas por la ĉeĥlingva vikipedio. Necesas nepre kontroli, ĉu inter la aliaj ruĝaj ligiloj kaŝiĝas pliaj tiaj fuŝetoj!! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:23, 7 maj. 2026 (UTC) Krome, en la esperanta vikipedio ne kutimas havi biografiajn tekstoj pri muzikistoj KAJ vikipediajn artikolojn aparte pri unuopaj anglalingvaj kantoj. Se escepte kreiĝas unu tia artikolo, ĝi kompreneble estas bonvena, sed ne estas kiel en la anglalingva vikipedio, kie oni preskaŭ antaŭvidas vikipediajn artikolojn aparte pri unuopaj anglalingvaj kantoj - se oni transportas tion al tiu ĉi branĉo de vikipedio, oni povus antaŭvidi esperantlingvajn vikipediajn artikolojn aparte pri unuopaj esperantlingvaj kantoj ... sed tamen ne antaŭvidi apartajn artikolojn en ĉiuj naciaj lingvoj pri tiuj esperantlingvaj kantoj. Tial, ruĝaj ligiloj pri iuj homoj aŭ muzikgrupoj devas resti, ekzemple la ruĝaj ligiloj pri [[Tupac Amaru Shakur]] aŭ pri [[Bon Scott]], sed pri unuopaj '''kantoj''' aŭ '''unuopaĵoj''' sufiĉas mem aldoni internan ligilon, SE oni faris apartan kompletan esperantlingvan vikipedian artikolon ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:15, 8 maj. 2026 (UTC) :Denove vi provas trudi supozon ke ruĝa ligilo signifas ke oni antaŭvidas artikolon. Ne, en ĉiuj vikipedioj kaj verŝajne ankaŭ por ĉi tiu redaktinto, ruĝa ligilo signifas ke oni ''rajtas'' fari artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:45, 8 maj. 2026 (UTC) ::Kaj bonvolu ne enmeti "kvazaŭajn titolojn". Ĉiu interesata leganto povas mem konstati kiun periodon la artikolo fakte kovras. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:48, 8 maj. 2026 (UTC) lax6pyj7p5cl9942l7srsa1eg9777dg 1 943144 9368836 9368795 2026-05-08T12:49:43Z ThomasPusch 1869 9368836 wikitext text/x-wiki Ĉi tiu teksto ĝis hodiaŭ fakte estis [[vikipedio:orfo|orfa artikolo]], ĉar ĝis hodiaŭ neniu alia vikipedia artikolo ligas al ĝi (teknikaj listoj, diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkuliĝas, sed ĉi tie ankaŭ ne estis) - kvankam neniu rimarkis tion, kaj sekve ne estis metita la ŝablono {{ŝ|orfa}}, sed la miso tamen ekzistis. Nun pene ĝi estas ligata el '''kvar''' aliaj artikoloj. Tio sufiĉas por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:12, 8 maj. 2026 (UTC) n4xwjrh2xpwjvrtqodj3uae2isn7rue 9368838 9368836 2026-05-08T12:52:13Z ThomasPusch 1869 9368838 wikitext text/x-wiki Ĉi tiu teksto ĝis hodiaŭ fakte estis [[vikipedio:orfo|orfa artikolo]], ĉar ĝis hodiaŭ neniu alia vikipedia artikolo ligas al ĝi (teknikaj listoj, diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkuliĝas, sed ĉi tie ankaŭ ne estis) - kvankam neniu rimarkis tion, kaj sekve ne estis metita la ŝablono {{ŝ|orfa}}, sed la miso tamen ekzistis. Nun pene ĝi estas ligata el '''kvin''' aliaj artikoloj. Tio sufiĉas por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:12, 8 maj. 2026 (UTC) 4inb7wggkhf50yuajz5cdtq8ffcg6nt 0 943148 9368827 2026-05-08T12:18:17Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Aktivismo]] 9368827 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[aktivismo]] 8qofma3efbx95113xum7d8s55js9p4o 0 943149 9368840 2026-05-08T12:52:46Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Blazono de Kirgizio]] 9368840 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Blazono de Kirgizio]] l3k2iaha9kfjlmlf93w4wv223w14xbz 0 943150 9368854 2026-05-08T13:19:14Z Crosstor 3176 kartografo 9368854 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = |dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1895|10|17}} |loko de naskiĝo = {{Hungara reĝlando}}, {{Aŭstrio-Hungario}} [[Temerin]] |dato de morto = {{mortotago|1971|8|22}} |loko de morto = {{Hungario}} [[Budapeŝto]] }} '''[[Ladislao|László]] Irmédi-[[Molnár]]''' [lAslO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Irmédi-Molnár László''' estis [[Hungario|hungara]] [[kartografo]], altlerneja [[instruisto]], [[oficiro]]. Liaj familiaj nomvariantoj estis ''Irmédy-Molnár'' aŭ nur ''Molnár''. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM58992 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=660879&date=2026-05-08 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1895|10|17}} en [[Temerin]] ([[Hungara reĝlando]], [[Aŭstrio-Hungario]], nun en [[Serbio]]), li mortis {{mortotago|1971|8|22}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en [[gimnazio]] en Budapeŝto en 1915, poste li estis soldato jaron, militkaptito 4 jarojn. Hejmenveninte li studis kaj akiris pedagogian diplomon en [[ELTE|Scienca Universitato Péter Pázmány]] en [[1923]], jaron poste li doktoriĝis el filozofio. Inter 1923-1927 li havis postenon en geografia instituto, poste li estis [[asistanto]] (1928–1930) en [[Scienca Universitato de Szeged|Scienca Universitato Ferenc József]], poste ĝis 1945 en la milita geografia instituto, dum en 1933 li finis kartografian kurson. Li denove batalis en la [[dua mondmilito]], en 1945 li denove estis militkaptito. Inter 1946-1951 li denove havis postenon en la geografia instituto, ekde 1947 en rango [[kolonelo]]. Inter 1951–1953 li instruis en [[Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto|Teknikuniversitato de Budapeŝto]], poste ĝis sia pensiuliĝo en 1966 li estis [[profesoro]] kaj katedrestro en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]]. Li ĉefe okupiĝis pri historio de la kartografio en Hungario. Lia edzino neniam naskis. Li ricevis [[premio]]jn inter 1930-1965. == Elektitaj kontribuoj == * ''A posta a hadsereg szolgálatában'' (1916) * ''Adatok dohánytermelésünk gazdaságföldrajzához'' (1928) * ''1809-ből származó francia térkép Magyarországról. Erdély kézirati térképe a 18. sz. közepéről'' (1935) * ''Milyen műszereket használtak a régi térképészek?'' (1941) * ''Térképező eljárások. Műmelléklettel és rajzokkal'' (1948) * ''Térképsokszorosítás.'' (studenta lernolibro, 1954) * ''Térképtudományi tanulmányok'' (1958) * ''Geodéziai kézikönyv'' (ene en 3-a volumo, 2-a parto, 1960) * ''Térképalkotás'' (1970) == Fontoj == * [http://lazarus.elte.hu/hun/irmedi/100ev.htm biografio hungare kun foto] * [https://www.nekb.gov.hu/nemzeti-sirkert/budapest/farkasreti-temeto/irmedi-molnar-laszlo-molnar-laszlo-irmedi biografio hungare kun foto] * [https://www.arcanum.com/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/i-75F28/irmedi-molnar-laszlo-75F91/ biografio hungare] * [https://www.nevpont.hu/palyakep/irmedi-molnar-laszlo-54d4c biografio hungare] * [http://adattar.vmmi.org/konyvek/24/kalapis_zoltan_eletrajzi_kalauz_h-o.pdf biografio hungare (legebla en la 60-a paĝo)] * [https://lexikon.katolikus.hu/I/Irm%C3%A9di-Moln%C3%A1r.html katolika leksikono] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Irmedi-Molnar Laszlo}} [[Kategorio:Hungaraj kartografoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj oficiroj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} 8yn0otxpdq6sytsgs8j3ncstpv51u42 0 943151 9368882 2026-05-08T15:24:44Z Alifono 114488 Kreita per traduko de la paĝo "[[:uk:Special:Redirect/revision/43886937|Сімона Мікулеску]]" 9368882 wikitext text/x-wiki '''Simona-Mirela Mikulescu''' ({{Lang-ro|Ion Jinga}}; naskiĝis la [[4-a de julio|4-an de julio]] [[1959]] en [[Satu Mare]]) estas [[Rumanio|rumana]] [[diplomato]], konstanta reprezentanto de Rumanio ĉe [[Unesko|UNESKO]] (ekde 2021) <ref>(en) ''[https://web.archive.org/web/20220215104644/http://www.unesco.org/new/en/member-states/single-view/news/permanent_delegate_of_romania_to_unesco_january_2021/ Permanent Delegate of Romania to UNESCO]'' (Januaro 2021). [http://www.unesco.org/new/en/member-states/single-view/news/permanent_delegate_of_romania_to_unesco_january_2021/ Arkivita el la originalo], la 15-a de februaro 2022. Alirita, la 15-an de februaro 2022.</ref>, reprezentanto de la ĝenerala sekretario de UN kaj ĉefo de la [[Unuiĝintaj Nacioj|UN]]-oficejo en [[Beogrado]], [[Serbio]], konstanta reprezentanto de Rumanio ĉe [[Unuiĝintaj Nacioj]] en [[Novjorko]] (2008–2015)<ref>(ro) ''Misiunea permanentă a româniei pe lângă Organizaţia Naţiunilor Unite''. (Konstanta misio de Rumanio ĉe la Unuiĝintaj Nacioj). [https://mpnewyork.mae.ro/node/682 Arkivita de la originalo], la 16-an de februaro 2022. Alirita la 17-an de februaro 2022.</ref>. == Biografio == En 1982, ŝi diplomiĝis ĉe la [[Universitato de Kluĵo|Universitato Babeŝ-Bolyai]] en [[Kluĵo]] kun [[bakalaŭro]] pri la franca kaj angla literaturo kaj lingvo. Ŝi ricevis profesian atestilon pri publikaj rilatoj de [[Universitato George Washington|la Universitato George Washington]], [[Vaŝingtono|Vaŝingtonio]] (1997). Ŝi doktoriĝis (magna cum laudae) pri franca literaturo ([[Universitato de Kluĵo]], 1999). Ŝi studis diplomation ĉe la Instituto de Internaciaj Aferoj[[Universitato de Leeds|, Universitato de Leeds]], [[Unuiĝinta Reĝlando]] kaj ĉeestis seminarion pri altranga gvidado ĉe la Centro George C. Marshall por eŭropaj sekurecaj studoj en [[Garmisch-Partenkirchen]], [[Germanio]] (2002). Dum ŝia diplomatia kariero, ŝi funkciis kiel direktoro de la departemento pri komunikado kaj publika diplomatio ĉe la rumana ministerio pri eksterlandaj aferoj. Ŝi estis dufoje proparolanto de la rumana ministerio pri eksterlandaj aferoj, dufoje ĉefa konsilisto de la ministro pri amaskomunikiloj (1993, 1999), direktoro de la gazetara departemento de la rumana ministerio pri eksterlandaj aferoj (1994), gazetara sekretario de la rumana ambasadejo en [[Usono]] (1994–1998) kaj ĉefa oficisto pri publika informado ĉe la misio de la [[Organizaĵo pri Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo]] (OSKE) en [[Kosovo]] (1999–2000). Ŝi estis konsilisto de la prezidento de Rumanio rilate al eksterlanda politiko (dum la dua oficperiodo de [[Ion Iliescu]]), iĝante la unua virino en la rumana diplomatia historio kiu ricevis la rangon de ambasadoro (2000–2004). Ŝi funkciis kiel ĉefa konsilisto pri publikaj aferoj al la registaro [[Irako|de Irako]] en [[Bagdado]] (2006–2007). Ekde 2010, ŝi estas vicprezidanto de la asembleo de ŝtatoj-partioj al la [[Internacia Puna Kortumo]]. == Referencoj == [[Kategorio:Rumanaj diplomatoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1959]] [[Kategorio:Naskiĝintoj la 4-an de julio]] c33beqt7sarn5fw15jkkx23bkw3u03s 9368883 9368882 2026-05-08T15:45:20Z Alifono 114488 ref 2 9368883 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Simona-Mirela Mikulescu''' ({{Lang-ro|Ion Jinga}}; naskiĝis la [[4-a de julio|4-an de julio]] [[1959]] en [[Satu Mare]]) estas [[Rumanio|rumana]] [[diplomato]] kaj la una ina ambasadoro en la historio de Rumanio. Ŝi estis ankaŭ interalie konstanta reprezentanto de Rumanio ĉe [[Unesko|UNESKO]] (ekde 2021) <ref>(en) ''[https://web.archive.org/web/20220215104644/http://www.unesco.org/new/en/member-states/single-view/news/permanent_delegate_of_romania_to_unesco_january_2021/ Permanent Delegate of Romania to UNESCO]'' (Januaro 2021). [http://www.unesco.org/new/en/member-states/single-view/news/permanent_delegate_of_romania_to_unesco_january_2021/ Arkivita el la originalo], la 15-a de februaro 2022. Alirita, la 15-an de februaro 2022.</ref>, prezidanto de la 42-a ĝenerala konferenco de Unesko (2023, kiu fokusis pri efektivaj solvoj por [[Daŭripova disvolviĝo|daŭripova evoluo]] kaj [[paco]])<ref>(eo) ''[https://esperanto.cgtn.com/2025/11/21/ARTI1763706042066768 Esperanto ĉe UNESKO en Samarkando - intervjuo kun Maximiliano Garcia]'', esperanto.cgtn.com, la 21-an de novembro 2025.</ref>, reprezentanto de la ĝenerala sekretario de [[Unuiĝintaj Nacioj|UN]] kaj ĉefo de la UN-oficejo en [[Beogrado]], [[Serbio]] kaj konstanta reprezentanto de Rumanio ĉe [[Unuiĝintaj Nacioj]] en [[Novjorko]] (2008–2015)<ref>(ro) ''Misiunea permanentă a româniei pe lângă Organizaţia Naţiunilor Unite''. (Konstanta misio de Rumanio ĉe la Unuiĝintaj Nacioj). [https://mpnewyork.mae.ro/node/682 Arkivita de la originalo], la 16-an de februaro 2022. Alirita la 17-an de februaro 2022.</ref>. == Biografio == En 1982, ŝi diplomiĝis ĉe la [[Universitato de Kluĵo|Universitato Babeŝ-Bolyai]] en [[Kluĵo]] kun [[bakalaŭro]] pri la franca kaj angla literaturo kaj lingvo. Ŝi ricevis profesian atestilon pri publikaj rilatoj de [[Universitato George Washington|la Universitato George Washington]], [[Vaŝingtono|Vaŝingtonio]] (1997), doktoriĝis pri franca literaturo ([[Universitato de Kluĵo]], 1999), studis diplomation ĉe la Instituto de Internaciaj Aferoj[[Universitato de Leeds|, Universitato de Leeds]], [[Unuiĝinta Reĝlando]] kaj ĉeestis seminarion pri altranga gvidado ĉe la Centro George C. Marshall por eŭropaj sekurecaj studoj en [[Garmisch-Partenkirchen]], [[Germanio]] (2002). == Diplomatia kariero == Dum ŝia diplomatia kariero, ŝi funkciis kiel direktoro de la departemento pri komunikado kaj publika diplomatio ĉe la rumana ministerio pri eksterlandaj aferoj. Ŝi estis dufoje [[proparolanto]] de la rumana ministerio pri eksterlandaj aferoj, dufoje ĉefa konsilisto de la rumana ministro pri amaskomunikiloj (1993, 1999), direktoro de la gazetara departemento de la rumana ministerio pri eksterlandaj aferoj (1994), gazetara sekretario de la rumana ambasadejo en [[Usono]] (1994–1998) kaj ĉefa oficisto pri publika informado ĉe la misio de la [[Organizaĵo pri Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo]] (OSKE) en [[Kosovo]] (1999–2000). Ŝi estis konsilisto de la prezidento de Rumanio rilate al eksterlanda politiko (dum la dua oficperiodo de [[Ion Iliescu]]), iĝante la unua virino en la rumana diplomatia historio kiu ricevis la rangon de ambasadoro (2000–2004). Ŝi funkciis kiel ĉefa konsilisto pri publikaj aferoj al la registaro [[Irako|de Irako]] en [[Bagdado]] (2006–2007). Ekde 2010, ŝi estas vicprezidanto de la asembleo de ŝtatoj-partioj al la [[Internacia Puna Kortumo]]. == Referencoj == [[Kategorio:Rumanaj diplomatoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1959]] [[Kategorio:Naskiĝintoj la 4-an de julio]] pwpk2nipjfhhpqwasil5miv8hvxaeop 0 943152 9368884 2026-05-08T15:45:52Z Tirolischleioans 254019 Kreis novan paĝon kun "[[file:Wien01 Georg-Coch-Platz002 2018-02-14 GuentherZ GD NS-Opfer 0571.jpg|eta|memortabulo Viene en la ĉefa domo de la ''Aŭstra Postŝparkasejo'']] '''Robert HECHT''' (naskiĝinta la {{daton|9|3|1881}} en [[Vieno]], mortinta la {{Daton|30|5|1938}} en [[Dachau]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] juristo kaj pinta oficisto de la [[unua Respubliko Aŭstrio|Unua Aŭstra Respubliko]]. == Vivo == Post frekvento de la gimnazio ''Wasagasse'' je [[Alsergrund]] li studis de 19..." 9368884 wikitext text/x-wiki [[file:Wien01 Georg-Coch-Platz002 2018-02-14 GuentherZ GD NS-Opfer 0571.jpg|eta|memortabulo Viene en la ĉefa domo de la ''Aŭstra Postŝparkasejo'']] '''Robert HECHT''' (naskiĝinta la {{daton|9|3|1881}} en [[Vieno]], mortinta la {{Daton|30|5|1938}} en [[Dachau]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] juristo kaj pinta oficisto de la [[unua Respubliko Aŭstrio|Unua Aŭstra Respubliko]]. == Vivo == Post frekvento de la gimnazio ''Wasagasse'' je [[Alsergrund]] li studis de 1900 jurciencojn ĉe la [[universitato de Vieno]]. Samjare li konvertiĝis en 1900 al protestantismo<ref>Anna L. Staudacher: ''Meldet den Austritt aus dem mosaischen Glauben. 18000 Austritte aus dem Judentum in Wien, 1868–1914: Namen – Quellen – Daten,'' Peter Lang, Frankfurt am Main k.a. 2009, ISBN 978-3-631-55832-4, p. 237</ref>. Post doktoriĝo en 1905 li estis staĝanto ĉe distrikta tribunalo de Vieno kaj fariĝis en 1911 juĝisto je [[Bad Ischl]]. Dum la [[Unua Mondmilito]] li eksoldatis en 1914 en la rango leŭtenanta revenigite post kelkaj monatoj al la juĝistaro (armea). Ĉe militfino li estis kolonela aŭditoro en la Ministerio pri milito. Samministerie li karieris kaj iĝis en 1925 sekciestro. Tiufunkcie li favoris konservative pensantojn.<ref>Christoph Stölzl: "Sektionschef Robert Hecht und die Zerstörung der Demokratie in Österreich" (recenzo de libro de [[Peter Huemer]]) - ĉe: ''Bohemia. Zeitschrift für Geschichte und Kultur der böhmischen Länder,'' 18 (1977), n-ro 1, p. 436</ref> Hecht iĝis konsilisto kaj intimulo de defendministro [[Carl Vaŭgoin]], de 1932 ankaŭ de kanceliero [[Engelbert Dollfuß]] mem. Por Dollfuß li evoluigis militekonomian potencakiran leĝon de (KWEG) je legitimilo por [[aŭstrofaŝismo]].<ref>[[Ursula Floßmann]], [[Herbert Kalb]] k.a.: ''Geschichte des öffentlichen Rechts. Teil 2,'' Institut für Fernunterricht in den Rechtswissenschaften ([[linz|Linca universitato]], 2004, p. 411 (=Linzer Rechtsstudien)</ref> Hecht ankaŭ helpis formuli la t.n. ''Majan konstitucion'' de 1934.<ref>[[https://www.katholisch.at/aktuelles/147172/1934-eher-kanzlerdiktatur-als-christlicher-staendestaat ''1934: "Eher Kanzlerdiktatur als christlicher Ständestaat"] - ĉe: ''katholisch.at</ref> Post la murdo de Dollfuß lia influo malkreskis. En oktobro 1936 li fariĝis estro de la oficejo de ''Viena Postŝparkaso''. Prezidanta titoliĝo ne iĝis, verŝajne pro [[kontraŭjudismo]].<ref>[[Gertrude Enderle-Burcel]]: "Antisemitismus am Beispiel der Spitzenbeamten" - ĉe: Enderle-Burcel, Ilse Reiter-Zatloukal (eld.): ''Antisemitismus in Österreich 1933–1938''. Böhlau Verlag, Wien k.a. 2018, p. 574–575</ref> Tuj post la [[anschluss|invado de Wehrmacht en Aŭstrujo]] li estis arestita. Komence de aprilo estis lia deportacio al la [[koncentrejo de Dachau]] kie li memmortigis sin, verŝajne pro humiliĝoj fare de la [[koncentrejo|koncentrejaj]] sbiroj.<ref>[https://www.doew.at/erinnern/fotos-und-dokumente/1938-1945/der-erste-dachau-transport-aus-wien-1-april-1938/hecht-robert-dr etbiografio ĉe ''doew.at'']</ref> Lia pli juna frato Otto Hecht (1886-1969) sukcese fuĝis [[Londono]]n, dume la alia frato Franz Adolf (pediatro; 1886-1938) ankaŭ memortigis sin en decembro 1938.<ref>[https://gedenkbuch.univie.ac.at/person/adolf-franz-hecht memorlibro de la Viena universitato]</ref> == Skribaĵoj (elekto) == * ''Sind die Vorschriften über die Personalvertretung der Bundesbahnen gültig?'' Manz, Wien 1930. * ''Volksvertretung und Staatsführung in der neuen Verfassung''. Manz, Wien 1934. * ''Das Bundesgesetz über die Vaterländische Front.'' Österr. Staatsdruckerei, Wien 1936. == Honoroj (ĝis 1933) == * Großes Ehrenzeichen mit dem Stern für Verdienste um die Republik Österreich * Militärverdienstmedaille am Bande des Militärverdienstkreŭzes (kun glavoj; bronze) * Goldenes Verdienstkreuz mit Krone am Bande der Tapferkeitsmedaille * Karl-Truppenkreuz * Jubiläumskreuz (por civilaj ŝtatoficistoj) * Hungara Militmemora Medalo == Literatur == * [[Peter Huemer]]: ''Sektionschef Robert Hecht und die Zerstörung der Demokratie in Österreich. Eine historisch-politische Studie''. Verlag für Geschichte und Politik, Wien 1975 / R.&nbsp;Oldenbourg, München 1975 (disertacio, Vieno 1968). * Walter Kleindel, [[Hans Veigl]]: ''Das große Buch der Österreicher''. Wien 1987, p. 183. == Eksteraj ligiloj == * [https://austria-lexikon.at/af/AEIOU/Hecht%2C_Robert Hecht en la AEIOU-leksikono] == Notoj == <references /> {{bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Hecht, Robert}} [[Kategorio:Aŭstraj juristoj]] [[Kategorio:Aŭstraj juĝistoj]] [[Kategorio:Viktimo de la naziismo]] [[Kategorio:Aŭstrofaŝismo]] [[Kategorio:Sinmortigintoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1881]] [[Kategorio:Mortintoj en 1938]] [[kategorio:Konveristoj de judismo al luteranismo]] [[kategorio:Konvertitoj de luteranismo al katolikismo]] 23m78fajjd7b4w8mclm7ly88br1sqgj 9368885 9368884 2026-05-08T15:46:11Z Tirolischleioans 254019 /* Vivo */ 9368885 wikitext text/x-wiki [[file:Wien01 Georg-Coch-Platz002 2018-02-14 GuentherZ GD NS-Opfer 0571.jpg|eta|memortabulo Viene en la ĉefa domo de la ''Aŭstra Postŝparkasejo'']] '''Robert HECHT''' (naskiĝinta la {{daton|9|3|1881}} en [[Vieno]], mortinta la {{Daton|30|5|1938}} en [[Dachau]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] juristo kaj pinta oficisto de la [[unua Respubliko Aŭstrio|Unua Aŭstra Respubliko]]. == Vivo == Post frekvento de la gimnazio ''Wasagasse'' je [[Alsergrund]] li studis de 1900 jurciencojn ĉe la [[universitato de Vieno]]. Samjare li konvertiĝis en 1900 al protestantismo<ref>Anna L. Staudacher: ''Meldet den Austritt aus dem mosaischen Glauben. 18000 Austritte aus dem Judentum in Wien, 1868–1914: Namen – Quellen – Daten,'' Peter Lang, Frankfurt am Main k.a. 2009, ISBN 978-3-631-55832-4, p. 237</ref>. Post doktoriĝo en 1905 li estis staĝanto ĉe distrikta tribunalo de Vieno kaj fariĝis en 1911 juĝisto je [[Bad Ischl]]. Dum la [[Unua Mondmilito]] li eksoldatis en 1914 en la rango leŭtenanta revenigite post kelkaj monatoj al la juĝistaro (armea). Ĉe militfino li estis kolonela aŭditoro en la Ministerio pri milito. Samministerie li karieris kaj iĝis en 1925 sekciestro. Tiufunkcie li favoris konservative pensantojn.<ref>Christoph Stölzl: "Sektionschef Robert Hecht und die Zerstörung der Demokratie in Österreich" (recenzo de libro de [[Peter Huemer]]) - ĉe: ''Bohemia. Zeitschrift für Geschichte und Kultur der böhmischen Länder,'' 18 (1977), n-ro 1, p. 436</ref> Hecht iĝis konsilisto kaj intimulo de defendministro [[Carl Vaugoin]], de 1932 ankaŭ de kanceliero [[Engelbert Dollfuß]] mem. Por Dollfuß li evoluigis militekonomian potencakiran leĝon de (KWEG) je legitimilo por [[aŭstrofaŝismo]].<ref>[[Ursula Floßmann]], [[Herbert Kalb]] k.a.: ''Geschichte des öffentlichen Rechts. Teil 2,'' Institut für Fernunterricht in den Rechtswissenschaften ([[linz|Linca universitato]], 2004, p. 411 (=Linzer Rechtsstudien)</ref> Hecht ankaŭ helpis formuli la t.n. ''Majan konstitucion'' de 1934.<ref>[[https://www.katholisch.at/aktuelles/147172/1934-eher-kanzlerdiktatur-als-christlicher-staendestaat ''1934: "Eher Kanzlerdiktatur als christlicher Ständestaat"] - ĉe: ''katholisch.at</ref> Post la murdo de Dollfuß lia influo malkreskis. En oktobro 1936 li fariĝis estro de la oficejo de ''Viena Postŝparkaso''. Prezidanta titoliĝo ne iĝis, verŝajne pro [[kontraŭjudismo]].<ref>[[Gertrude Enderle-Burcel]]: "Antisemitismus am Beispiel der Spitzenbeamten" - ĉe: Enderle-Burcel, Ilse Reiter-Zatloukal (eld.): ''Antisemitismus in Österreich 1933–1938''. Böhlau Verlag, Wien k.a. 2018, p. 574–575</ref> Tuj post la [[anschluss|invado de Wehrmacht en Aŭstrujo]] li estis arestita. Komence de aprilo estis lia deportacio al la [[koncentrejo de Dachau]] kie li memmortigis sin, verŝajne pro humiliĝoj fare de la [[koncentrejo|koncentrejaj]] sbiroj.<ref>[https://www.doew.at/erinnern/fotos-und-dokumente/1938-1945/der-erste-dachau-transport-aus-wien-1-april-1938/hecht-robert-dr etbiografio ĉe ''doew.at'']</ref> Lia pli juna frato Otto Hecht (1886-1969) sukcese fuĝis [[Londono]]n, dume la alia frato Franz Adolf (pediatro; 1886-1938) ankaŭ memortigis sin en decembro 1938.<ref>[https://gedenkbuch.univie.ac.at/person/adolf-franz-hecht memorlibro de la Viena universitato]</ref> == Skribaĵoj (elekto) == * ''Sind die Vorschriften über die Personalvertretung der Bundesbahnen gültig?'' Manz, Wien 1930. * ''Volksvertretung und Staatsführung in der neuen Verfassung''. Manz, Wien 1934. * ''Das Bundesgesetz über die Vaterländische Front.'' Österr. Staatsdruckerei, Wien 1936. == Honoroj (ĝis 1933) == * Großes Ehrenzeichen mit dem Stern für Verdienste um die Republik Österreich * Militärverdienstmedaille am Bande des Militärverdienstkreŭzes (kun glavoj; bronze) * Goldenes Verdienstkreuz mit Krone am Bande der Tapferkeitsmedaille * Karl-Truppenkreuz * Jubiläumskreuz (por civilaj ŝtatoficistoj) * Hungara Militmemora Medalo == Literatur == * [[Peter Huemer]]: ''Sektionschef Robert Hecht und die Zerstörung der Demokratie in Österreich. Eine historisch-politische Studie''. Verlag für Geschichte und Politik, Wien 1975 / R.&nbsp;Oldenbourg, München 1975 (disertacio, Vieno 1968). * Walter Kleindel, [[Hans Veigl]]: ''Das große Buch der Österreicher''. Wien 1987, p. 183. == Eksteraj ligiloj == * [https://austria-lexikon.at/af/AEIOU/Hecht%2C_Robert Hecht en la AEIOU-leksikono] == Notoj == <references /> {{bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Hecht, Robert}} [[Kategorio:Aŭstraj juristoj]] [[Kategorio:Aŭstraj juĝistoj]] [[Kategorio:Viktimo de la naziismo]] [[Kategorio:Aŭstrofaŝismo]] [[Kategorio:Sinmortigintoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1881]] [[Kategorio:Mortintoj en 1938]] [[kategorio:Konveristoj de judismo al luteranismo]] [[kategorio:Konvertitoj de luteranismo al katolikismo]] h98cfthlo8sb9lgsmvlanvg58mpvjgf 9368886 9368885 2026-05-08T15:46:30Z Tirolischleioans 254019 9368886 wikitext text/x-wiki [[file:Wien01 Georg-Coch-Platz002 2018-02-14 GuentherZ GD NS-Opfer 0571.jpg|eta|memortabulo Viene en la ĉefa domo de la ''Aŭstra Postŝparkasejo'']] '''Robert HECHT''' (naskiĝinta la {{daton|9|3|1881}} en [[Vieno]], mortinta la {{Daton|30|5|1938}} en [[Dachau]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] juristo kaj pinta oficisto de la [[unua Respubliko Aŭstrio|Unua Aŭstra Respubliko]]. == Vivo == Post frekvento de la gimnazio ''Wasagasse'' je [[Alsergrund]] li studis de 1900 jurciencojn ĉe la [[universitato de Vieno]]. Samjare li konvertiĝis en 1900 al protestantismo<ref>Anna L. Staudacher: ''Meldet den Austritt aus dem mosaischen Glauben. 18000 Austritte aus dem Judentum in Wien, 1868–1914: Namen – Quellen – Daten,'' Peter Lang, Frankfurt am Main k.a. 2009, ISBN 978-3-631-55832-4, p. 237</ref>. Post doktoriĝo en 1905 li estis staĝanto ĉe distrikta tribunalo de Vieno kaj fariĝis en 1911 juĝisto je [[Bad Ischl]]. Dum la [[Unua Mondmilito]] li eksoldatis en 1914 en la rango leŭtenanta revenigite post kelkaj monatoj al la juĝistaro (armea). Ĉe militfino li estis kolonela aŭditoro en la Ministerio pri milito. Samministerie li karieris kaj iĝis en 1925 sekciestro. Tiufunkcie li favoris konservative pensantojn.<ref>Christoph Stölzl: "Sektionschef Robert Hecht und die Zerstörung der Demokratie in Österreich" (recenzo de libro de [[Peter Huemer]]) - ĉe: ''Bohemia. Zeitschrift für Geschichte und Kultur der böhmischen Länder,'' 18 (1977), n-ro 1, p. 436</ref> Hecht iĝis konsilisto kaj intimulo de defendministro [[Carl Vaugoin]], de 1932 ankaŭ de kanceliero [[Engelbert Dollfuß]] mem. Por Dollfuß li evoluigis militekonomian potencakiran leĝon de (KWEG) je legitimilo por [[aŭstrofaŝismo]].<ref>[[Ursula Floßmann]], [[Herbert Kalb]] k.a.: ''Geschichte des öffentlichen Rechts. Teil 2,'' Institut für Fernunterricht in den Rechtswissenschaften ([[linz|Linca universitato]], 2004, p. 411 (=Linzer Rechtsstudien)</ref> Hecht ankaŭ helpis formuli la t.n. ''Majan konstitucion'' de 1934.<ref>[[https://www.katholisch.at/aktuelles/147172/1934-eher-kanzlerdiktatur-als-christlicher-staendestaat ''1934: "Eher Kanzlerdiktatur als christlicher Ständestaat"] - ĉe: ''katholisch.at</ref> Post la murdo de Dollfuß lia influo malkreskis. En oktobro 1936 li fariĝis estro de la oficejo de ''Viena Postŝparkaso''. Prezidanta titoliĝo ne iĝis, verŝajne pro [[kontraŭjudismo]].<ref>[[Gertrude Enderle-Burcel]]: "Antisemitismus am Beispiel der Spitzenbeamten" - ĉe: Enderle-Burcel, Ilse Reiter-Zatloukal (eld.): ''Antisemitismus in Österreich 1933–1938''. Böhlau Verlag, Wien k.a. 2018, p. 574–575</ref> Tuj post la [[anschluss|invado de Wehrmacht en Aŭstrujo]] li estis arestita. Komence de aprilo estis lia deportacio al la [[koncentrejo Dachau]] kie li memmortigis sin, verŝajne pro humiliĝoj fare de la [[koncentrejo|koncentrejaj]] sbiroj.<ref>[https://www.doew.at/erinnern/fotos-und-dokumente/1938-1945/der-erste-dachau-transport-aus-wien-1-april-1938/hecht-robert-dr etbiografio ĉe ''doew.at'']</ref> Lia pli juna frato Otto Hecht (1886-1969) sukcese fuĝis [[Londono]]n, dume la alia frato Franz Adolf (pediatro; 1886-1938) ankaŭ memortigis sin en decembro 1938.<ref>[https://gedenkbuch.univie.ac.at/person/adolf-franz-hecht memorlibro de la Viena universitato]</ref> == Skribaĵoj (elekto) == * ''Sind die Vorschriften über die Personalvertretung der Bundesbahnen gültig?'' Manz, Wien 1930. * ''Volksvertretung und Staatsführung in der neuen Verfassung''. Manz, Wien 1934. * ''Das Bundesgesetz über die Vaterländische Front.'' Österr. Staatsdruckerei, Wien 1936. == Honoroj (ĝis 1933) == * Großes Ehrenzeichen mit dem Stern für Verdienste um die Republik Österreich * Militärverdienstmedaille am Bande des Militärverdienstkreŭzes (kun glavoj; bronze) * Goldenes Verdienstkreuz mit Krone am Bande der Tapferkeitsmedaille * Karl-Truppenkreuz * Jubiläumskreuz (por civilaj ŝtatoficistoj) * Hungara Militmemora Medalo == Literatur == * [[Peter Huemer]]: ''Sektionschef Robert Hecht und die Zerstörung der Demokratie in Österreich. Eine historisch-politische Studie''. Verlag für Geschichte und Politik, Wien 1975 / R.&nbsp;Oldenbourg, München 1975 (disertacio, Vieno 1968). * Walter Kleindel, [[Hans Veigl]]: ''Das große Buch der Österreicher''. Wien 1987, p. 183. == Eksteraj ligiloj == * [https://austria-lexikon.at/af/AEIOU/Hecht%2C_Robert Hecht en la AEIOU-leksikono] == Notoj == <references /> {{bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Hecht, Robert}} [[Kategorio:Aŭstraj juristoj]] [[Kategorio:Aŭstraj juĝistoj]] [[Kategorio:Viktimo de la naziismo]] [[Kategorio:Aŭstrofaŝismo]] [[Kategorio:Sinmortigintoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1881]] [[Kategorio:Mortintoj en 1938]] [[kategorio:Konveristoj de judismo al luteranismo]] [[kategorio:Konvertitoj de luteranismo al katolikismo]] lw9aqb3a0s8aa3c67v6cm7oczv3khje 9368887 9368886 2026-05-08T15:47:27Z Tirolischleioans 254019 9368887 wikitext text/x-wiki [[file:Wien01 Georg-Coch-Platz002 2018-02-14 GuentherZ GD NS-Opfer 0571.jpg|eta|memortabulo Viene en la ĉefa domo de la ''Aŭstra Postŝparkasejo'']] '''Robert HECHT''' (naskiĝinta la {{daton|9|3|1881}} en [[Vieno]], mortinta la {{Daton|30|5|1938}} en [[Dachau]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] juristo kaj pinta oficisto de la [[unua Respubliko Aŭstrio|Unua Aŭstra Respubliko]]. == Vivo == Post frekvento de la gimnazio ''Wasagasse'' je [[Alsergrund]] li studis de 1900 jurciencojn ĉe la [[universitato de Vieno]]. Samjare li konvertiĝis en 1900 al protestantismo<ref>Anna L. Staudacher: ''Meldet den Austritt aus dem mosaischen Glauben. 18000 Austritte aus dem Judentum in Wien, 1868–1914: Namen – Quellen – Daten,'' Peter Lang, Frankfurt am Main k.a. 2009, ISBN 978-3-631-55832-4, p. 237</ref>. Post doktoriĝo en 1905 li estis staĝanto ĉe distrikta tribunalo de Vieno kaj fariĝis en 1911 juĝisto je [[Bad Ischl]]. Dum la [[Unua Mondmilito]] li eksoldatis en 1914 en la rango leŭtenanta revenigite post kelkaj monatoj al la juĝistaro (armea). Ĉe militfino li estis kolonela aŭditoro en la Ministerio pri milito. Samministerie li karieris kaj iĝis en 1925 sekciestro. Tiufunkcie li favoris konservative pensantojn.<ref>Christoph Stölzl: "Sektionschef Robert Hecht und die Zerstörung der Demokratie in Österreich" (recenzo de libro de [[Peter Huemer]]) - ĉe: ''Bohemia. Zeitschrift für Geschichte und Kultur der böhmischen Länder,'' 18 (1977), n-ro 1, p. 436</ref> Hecht iĝis konsilisto kaj intimulo de defendministro [[Carl Vaugoin]], de 1932 ankaŭ de kanceliero [[Engelbert Dollfuß]] mem. Por Dollfuß li evoluigis militekonomian potencakiran leĝon de (KWEG) je legitimilo por [[aŭstrofaŝismo]].<ref>[[Ursula Floßmann]], [[Herbert Kalb]] k.a.: ''Geschichte des öffentlichen Rechts. Teil 2,'' Institut für Fernunterricht in den Rechtswissenschaften ([[linz|Linca universitato]], 2004, p. 411 (=Linzer Rechtsstudien)</ref> Hecht ankaŭ helpis formuli la t.n. ''Majan konstitucion'' de 1934.<ref>[[https://www.katholisch.at/aktuelles/147172/1934-eher-kanzlerdiktatur-als-christlicher-staendestaat ''1934: "Eher Kanzlerdiktatur als christlicher Ständestaat"] - ĉe: ''katholisch.at</ref> Post la murdo de Dollfuß lia influo malkreskis. En oktobro 1936 li fariĝis estro de la oficejo de ''Viena Postŝparkaso''. Prezidanta titoliĝo ne iĝis, verŝajne pro [[kontraŭjudismo]].<ref>[[Gertrude Enderle-Burcel]]: "Antisemitismus am Beispiel der Spitzenbeamten" - ĉe: Enderle-Burcel, Ilse Reiter-Zatloukal (eld.): ''Antisemitismus in Österreich 1933–1938''. Böhlau Verlag, Wien k.a. 2018, p. 574–575</ref> Tuj post la [[anschluss|invado de Wehrmacht en Aŭstrujo]] li estis arestita. Komence de aprilo estis lia deportacio al la [[koncentrejo Dachau]] kie li memmortigis sin, verŝajne pro humiliĝoj fare de la [[koncentrejo|koncentrejaj]] sbiroj.<ref>[https://www.doew.at/erinnern/fotos-und-dokumente/1938-1945/der-erste-dachau-transport-aus-wien-1-april-1938/hecht-robert-dr etbiografio ĉe ''doew.at'']</ref> Lia pli juna frato Otto Hecht (1886-1969) sukcese fuĝis [[Londono]]n, dume la alia frato Franz Adolf (pediatro; 1886-1938) ankaŭ memortigis sin en decembro 1938.<ref>[https://gedenkbuch.univie.ac.at/person/adolf-franz-hecht memorlibro de la Viena universitato]</ref> == Skribaĵoj (elekto) == * ''Sind die Vorschriften über die Personalvertretung der Bundesbahnen gültig?'' Manz, Wien 1930. * ''Volksvertretung und Staatsführung in der neuen Verfassung''. Manz, Wien 1934. * ''Das Bundesgesetz über die Vaterländische Front.'' Österr. Staatsdruckerei, Wien 1936. == Honoroj (ĝis 1933) == * Großes Ehrenzeichen mit dem Stern für Verdienste um die Republik Österreich * Militärverdienstmedaille am Bande des Militärverdienstkreŭzes (kun glavoj; bronze) * Goldenes Verdienstkreuz mit Krone am Bande der Tapferkeitsmedaille * Karl-Truppenkreuz * Jubiläumskreuz (por civilaj ŝtatoficistoj) * Hungara Militmemora Medalo == Literatur == * [[Peter Huemer]]: ''Sektionschef Robert Hecht und die Zerstörung der Demokratie in Österreich. Eine historisch-politische Studie''. Verlag für Geschichte und Politik, Wien 1975 / R.&nbsp;Oldenbourg, München 1975 (disertacio, Vieno 1968). * Walter Kleindel, [[Hans Veigl]]: ''Das große Buch der Österreicher''. Wien 1987, p. 183. == Eksteraj ligiloj == * [https://austria-lexikon.at/af/AEIOU/Hecht%2C_Robert Hecht en la AEIOU-leksikono] == Notoj == <references /> {{bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Hecht, Robert}} [[Kategorio:Aŭstraj juristoj]] [[Kategorio:Juĝistoj]] [[Kategorio:Viktimoj de la naziismo]] [[Kategorio:Aŭstrofaŝismo]] [[Kategorio:Sinmortigintoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1881]] [[Kategorio:Mortintoj en 1938]] [[kategorio:Konvertitoj de judismo al luteranismo]] [[kategorio:Konvertitoj de luteranismo al katolikismo]] j72qqx4ayqfeioffm3a6vtbziz1itnl 9368888 9368887 2026-05-08T15:48:03Z Tirolischleioans 254019 9368888 wikitext text/x-wiki [[file:Wien01 Georg-Coch-Platz002 2018-02-14 GuentherZ GD NS-Opfer 0571.jpg|eta|memortabulo Viene en la ĉefa domo de la ''Aŭstra Postŝparkasejo'']] '''Robert HECHT''' (naskiĝinta la {{daton|9|3|1881}} en [[Vieno]], mortinta la {{Daton|30|5|1938}} en [[Dachau]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] juristo kaj pinta oficisto de la [[unua Respubliko Aŭstrio|Unua Aŭstra Respubliko]]. == Vivo == Post frekvento de la gimnazio ''Wasagasse'' je [[Alsergrund]] li studis de 1900 jurciencojn ĉe la [[universitato de Vieno]]. Samjare li konvertiĝis en 1900 al protestantismo<ref>Anna L. Staudacher: ''Meldet den Austritt aus dem mosaischen Glauben. 18000 Austritte aus dem Judentum in Wien, 1868–1914: Namen – Quellen – Daten,'' Peter Lang, Frankfurt am Main k.a. 2009, ISBN 978-3-631-55832-4, p. 237</ref>. Post doktoriĝo en 1905 li estis staĝanto ĉe distrikta tribunalo de Vieno kaj fariĝis en 1911 juĝisto je [[Bad Ischl]]. Dum la [[Unua Mondmilito]] li eksoldatis en 1914 en la rango leŭtenanta revenigite post kelkaj monatoj al la juĝistaro (armea). Ĉe militfino li estis kolonela aŭditoro en la Ministerio pri milito. Samministerie li karieris kaj iĝis en 1925 sekciestro. Tiufunkcie li favoris konservative pensantojn.<ref>Christoph Stölzl: "Sektionschef Robert Hecht und die Zerstörung der Demokratie in Österreich" (recenzo de libro de [[Peter Huemer]]) - ĉe: ''Bohemia. Zeitschrift für Geschichte und Kultur der böhmischen Länder,'' 18 (1977), n-ro 1, p. 436</ref> Hecht iĝis konsilisto kaj intimulo de defendministro [[Carl Vaugoin]], de 1932 ankaŭ de kanceliero [[Engelbert Dollfuß]] mem. Por Dollfuß li evoluigis militekonomian potencakiran leĝon de (KWEG) je legitimilo por [[aŭstrofaŝismo]].<ref>[[Ursula Floßmann]], [[Herbert Kalb]] k.a.: ''Geschichte des öffentlichen Rechts. Teil 2,'' Institut für Fernunterricht in den Rechtswissenschaften ([[linz|Linca universitato]], 2004, p. 411 (=Linzer Rechtsstudien)</ref> Hecht ankaŭ helpis formuli la t.n. ''Majan konstitucion'' de 1934.<ref>[[https://www.katholisch.at/aktuelles/147172/1934-eher-kanzlerdiktatur-als-christlicher-staendestaat ''1934: "Eher Kanzlerdiktatur als christlicher Ständestaat"] - ĉe: ''katholisch.at</ref> Post la murdo de Dollfuß lia influo malkreskis. En oktobro 1936 li fariĝis estro de la oficejo de ''Viena Postŝparkaso''. Prezidanta titoliĝo ne iĝis, verŝajne pro [[kontraŭjudismo]].<ref>[[Gertrude Enderle-Burcel]]: "Antisemitismus am Beispiel der Spitzenbeamten" - ĉe: Enderle-Burcel, Ilse Reiter-Zatloukal (eld.): ''Antisemitismus in Österreich 1933–1938''. Böhlau Verlag, Wien k.a. 2018, p. 574–575</ref> Tuj post la [[anschluss|invado de Wehrmacht en Aŭstrujo]] li estis arestita. Komence de aprilo estis lia deportacio al la [[koncentrejo Dachau]] kie li memmortigis sin, verŝajne pro humiliĝoj fare de la [[koncentrejo|koncentrejaj]] sbiroj.<ref>[https://www.doew.at/erinnern/fotos-und-dokumente/1938-1945/der-erste-dachau-transport-aus-wien-1-april-1938/hecht-robert-dr etbiografio ĉe ''doew.at'']</ref> Lia pli juna frato Otto Hecht (1886-1969) sukcese fuĝis [[Londono]]n, dume la alia frato Franz Adolf (pediatro; 1886-1938) ankaŭ memortigis sin en decembro 1938.<ref>[https://gedenkbuch.univie.ac.at/person/adolf-franz-hecht memorlibro de la Viena universitato]</ref> == Skribaĵoj (elekto) == * ''Sind die Vorschriften über die Personalvertretung der Bundesbahnen gültig?'' Manz, Wien 1930. * ''Volksvertretung und Staatsführung in der neuen Verfassung''. Manz, Wien 1934. * ''Das Bundesgesetz über die Vaterländische Front.'' Österr. Staatsdruckerei, Wien 1936. == Honoroj (ĝis 1933) == * Großes Ehrenzeichen mit dem Stern für Verdienste um die Republik Österreich * Militärverdienstmedaille am Bande des Militärverdienstkreŭzes (kun glavoj; bronze) * Goldenes Verdienstkreuz mit Krone am Bande der Tapferkeitsmedaille * Karl-Truppenkreuz * Jubiläumskreuz (por civilaj ŝtatoficistoj) * Hungara Militmemora Medalo == Literatur == * [[Peter Huemer]]: ''Sektionschef Robert Hecht und die Zerstörung der Demokratie in Österreich. Eine historisch-politische Studie''. Verlag für Geschichte und Politik, Wien 1975 / R.&nbsp;Oldenbourg, München 1975 (disertacio, Vieno 1968). * Walter Kleindel, [[Hans Veigl]]: ''Das große Buch der Österreicher''. Wien 1987, p. 183. == Eksteraj ligiloj == * [https://austria-lexikon.at/af/AEIOU/Hecht%2C_Robert Hecht en la AEIOU-leksikono] == Notoj == <references /> {{bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Hecht, Robert}} [[Kategorio:Aŭstraj juristoj]] [[Kategorio:Juĝistoj]] [[Kategorio:Viktimoj de la naziismo]] [[Kategorio:Aŭstrofaŝismo]] [[Kategorio:Sinmortigintoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1881]] [[Kategorio:Mortintoj en 1938]] [[kategorio:Konvertitoj de judismo al luteranismo]] [[kategorio:Konvertitoj de protestantismo al romkatolikismo]] tdzq43orbqtwn5sp8y583dg0a8q504k 9368892 9368888 2026-05-08T15:53:14Z Tirolischleioans 254019 /* Vivo */ 9368892 wikitext text/x-wiki [[file:Wien01 Georg-Coch-Platz002 2018-02-14 GuentherZ GD NS-Opfer 0571.jpg|eta|memortabulo Viene en la ĉefa domo de la ''Aŭstra Postŝparkasejo'']] '''Robert HECHT''' (naskiĝinta la {{daton|9|3|1881}} en [[Vieno]], mortinta la {{Daton|30|5|1938}} en [[Dachau]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] juristo kaj pinta oficisto de la [[unua Respubliko Aŭstrio|Unua Aŭstra Respubliko]]. == Vivo == Post frekvento de la gimnazio ''Wasagasse'' je [[Alsergrund]] li studis de 1900 jurciencojn ĉe la [[universitato de Vieno]]. Samjare li konvertiĝis en 1900 al protestantismo<ref>Anna L. Staudacher: ''Meldet den Austritt aus dem mosaischen Glauben. 18000 Austritte aus dem Judentum in Wien, 1868–1914: Namen – Quellen – Daten,'' Peter Lang, Frankfurt am Main k.a. 2009, ISBN 978-3-631-55832-4, p. 237</ref>. Post doktoriĝo en 1905 li estis staĝanto ĉe distrikta tribunalo de Vieno kaj fariĝis en 1911 juĝisto je [[Bad Ischl]]. Dum la [[Unua Mondmilito]] li eksoldatis en 1914 en la rango leŭtenanta revenigite post kelkaj monatoj al la juĝistaro (armea). Ĉe militfino li estis kolonela aŭditoro en la Ministerio pri milito. Samministerie li karieris kaj iĝis en 1925 sekciestro. Tiufunkcie li favoris konservative pensantojn.<ref>Christoph Stölzl: "Sektionschef Robert Hecht und die Zerstörung der Demokratie in Österreich" (recenzo de libro de [[Peter Huemer]]) - ĉe: ''Bohemia. Zeitschrift für Geschichte und Kultur der böhmischen Länder,'' 18 (1977), n-ro 1, p. 436</ref> Hecht iĝis konsilisto kaj intimulo de defendministro [[Carl Vaugoin]], de 1932 ankaŭ de kanceliero [[Engelbert Dollfuß]] mem. Por Dollfuß li evoluigis militekonomian potencakiran leĝon de (KWEG) je legitimilo por [[aŭstrofaŝismo]].<ref>[[Ursula Floßmann]], [[Herbert Kalb]] k.a.: ''Geschichte des öffentlichen Rechts. Teil 2,'' Institut für Fernunterricht in den Rechtswissenschaften ([[linz|Linca universitato]], 2004, p. 411 (=Linzer Rechtsstudien)</ref> Hecht ankaŭ helpis formuli la t.n. ''Majan konstitucion'' de 1934.<ref>[https://www.katholisch.at/aktuelles/147172/1934-eher-kanzlerdiktatur-als-christlicher-staendestaat ''1934: "Eher Kanzlerdiktatur als christlicher Ständestaat"] - ĉe: ''katholisch.at</ref> Post la murdo de Dollfuß lia influo malkreskis. En oktobro 1936 li fariĝis estro de la oficejo de ''Viena Postŝparkaso''. Prezidanta titoliĝo ne iĝis, verŝajne pro [[kontraŭjudismo]].<ref>[[Gertrude Enderle-Burcel]]: "Antisemitismus am Beispiel der Spitzenbeamten" - ĉe: Enderle-Burcel, Ilse Reiter-Zatloukal (eld.): ''Antisemitismus in Österreich 1933–1938''. Böhlau Verlag, Wien k.a. 2018, p. 574–575</ref> Tuj post la [[anschluss|invado de Wehrmacht en Aŭstrujo]] li estis arestita. Komence de aprilo estis lia deportacio al la [[koncentrejo Dachau]] kie li memmortigis sin, verŝajne pro humiliĝoj fare de la [[koncentrejo|koncentrejaj]] sbiroj.<ref>[https://www.doew.at/erinnern/fotos-und-dokumente/1938-1945/der-erste-dachau-transport-aus-wien-1-april-1938/hecht-robert-dr etbiografio ĉe ''doew.at'']</ref> Lia pli juna frato Otto Hecht (1886-1969) sukcese fuĝis [[Londono]]n, dume la alia frato Franz Adolf (pediatro; 1886-1938) ankaŭ memortigis sin en decembro 1938.<ref>[https://gedenkbuch.univie.ac.at/person/adolf-franz-hecht memorlibro de la Viena universitato]</ref> == Skribaĵoj (elekto) == * ''Sind die Vorschriften über die Personalvertretung der Bundesbahnen gültig?'' Manz, Wien 1930. * ''Volksvertretung und Staatsführung in der neuen Verfassung''. Manz, Wien 1934. * ''Das Bundesgesetz über die Vaterländische Front.'' Österr. Staatsdruckerei, Wien 1936. == Honoroj (ĝis 1933) == * Großes Ehrenzeichen mit dem Stern für Verdienste um die Republik Österreich * Militärverdienstmedaille am Bande des Militärverdienstkreŭzes (kun glavoj; bronze) * Goldenes Verdienstkreuz mit Krone am Bande der Tapferkeitsmedaille * Karl-Truppenkreuz * Jubiläumskreuz (por civilaj ŝtatoficistoj) * Hungara Militmemora Medalo == Literatur == * [[Peter Huemer]]: ''Sektionschef Robert Hecht und die Zerstörung der Demokratie in Österreich. Eine historisch-politische Studie''. Verlag für Geschichte und Politik, Wien 1975 / R.&nbsp;Oldenbourg, München 1975 (disertacio, Vieno 1968). * Walter Kleindel, [[Hans Veigl]]: ''Das große Buch der Österreicher''. Wien 1987, p. 183. == Eksteraj ligiloj == * [https://austria-lexikon.at/af/AEIOU/Hecht%2C_Robert Hecht en la AEIOU-leksikono] == Notoj == <references /> {{bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Hecht, Robert}} [[Kategorio:Aŭstraj juristoj]] [[Kategorio:Juĝistoj]] [[Kategorio:Viktimoj de la naziismo]] [[Kategorio:Aŭstrofaŝismo]] [[Kategorio:Sinmortigintoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1881]] [[Kategorio:Mortintoj en 1938]] [[kategorio:Konvertitoj de judismo al luteranismo]] [[kategorio:Konvertitoj de protestantismo al romkatolikismo]] k1du373tpuh94afcf6mvd8q3nwqjezx 9368905 9368892 2026-05-08T16:27:17Z Tirolischleioans 254019 9368905 wikitext text/x-wiki [[file:Wien01 Georg-Coch-Platz002 2018-02-14 GuentherZ GD NS-Opfer 0571.jpg|eta|memortabulo Viene en la ĉefa domo de la ''Aŭstra Postŝparkasejo'': por Hecht, Leopoldine Kovarik, Rudolf Bures kaj Karl Bierdermann]] '''Robert HECHT''' (naskiĝinta la {{daton|9|3|1881}} en [[Vieno]], mortinta la {{Daton|30|5|1938}} en [[Dachau]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] juristo kaj pinta oficisto de la [[unua Respubliko Aŭstrio|Unua Aŭstra Respubliko]]. == Vivo == Post frekvento de la gimnazio ''Wasagasse'' je [[Alsergrund]] li studis de 1900 jurciencojn ĉe la [[universitato de Vieno]]. Samjare li konvertiĝis en 1900 al protestantismo<ref>Anna L. Staudacher: ''Meldet den Austritt aus dem mosaischen Glauben. 18000 Austritte aus dem Judentum in Wien, 1868–1914: Namen – Quellen – Daten,'' Peter Lang, Frankfurt am Main k.a. 2009, ISBN 978-3-631-55832-4, p. 237</ref>. Post doktoriĝo en 1905 li estis staĝanto ĉe distrikta tribunalo de Vieno kaj fariĝis en 1911 juĝisto je [[Bad Ischl]]. Dum la [[Unua Mondmilito]] li eksoldatis en 1914 en la rango leŭtenanta revenigite post kelkaj monatoj al la juĝistaro (armea). Ĉe militfino li estis kolonela aŭditoro en la Ministerio pri milito. Samministerie li karieris kaj iĝis en 1925 sekciestro. Tiufunkcie li favoris konservative pensantojn.<ref>Christoph Stölzl: "Sektionschef Robert Hecht und die Zerstörung der Demokratie in Österreich" (recenzo de libro de [[Peter Huemer]]) - ĉe: ''Bohemia. Zeitschrift für Geschichte und Kultur der böhmischen Länder,'' 18 (1977), n-ro 1, p. 436</ref> Hecht iĝis konsilisto kaj intimulo de defendministro [[Carl Vaugoin]], de 1932 ankaŭ de kanceliero [[Engelbert Dollfuß]] mem. Por Dollfuß li evoluigis militekonomian potencakiran leĝon de (KWEG) je legitimilo por [[aŭstrofaŝismo]].<ref>[[Ursula Floßmann]], [[Herbert Kalb]] k.a.: ''Geschichte des öffentlichen Rechts. Teil 2,'' Institut für Fernunterricht in den Rechtswissenschaften ([[linz|Linca universitato]], 2004, p. 411 (=Linzer Rechtsstudien)</ref> Hecht ankaŭ helpis formuli la t.n. ''Majan konstitucion'' de 1934.<ref>[https://www.katholisch.at/aktuelles/147172/1934-eher-kanzlerdiktatur-als-christlicher-staendestaat ''1934: "Eher Kanzlerdiktatur als christlicher Ständestaat"] - ĉe: ''katholisch.at</ref> Post la murdo de Dollfuß lia influo malkreskis. En oktobro 1936 li fariĝis estro de la oficejo de ''Viena Postŝparkaso''. Prezidanta titoliĝo ne iĝis, verŝajne pro [[kontraŭjudismo]].<ref>[[Gertrude Enderle-Burcel]]: "Antisemitismus am Beispiel der Spitzenbeamten" - ĉe: Enderle-Burcel, Ilse Reiter-Zatloukal (eld.): ''Antisemitismus in Österreich 1933–1938''. Böhlau Verlag, Wien k.a. 2018, p. 574–575</ref> Tuj post la [[anschluss|invado de Wehrmacht en Aŭstrujo]] li estis arestita. Komence de aprilo estis lia deportacio al la [[koncentrejo Dachau]] kie li memmortigis sin, verŝajne pro humiliĝoj fare de la [[koncentrejo|koncentrejaj]] sbiroj.<ref>[https://www.doew.at/erinnern/fotos-und-dokumente/1938-1945/der-erste-dachau-transport-aus-wien-1-april-1938/hecht-robert-dr etbiografio ĉe ''doew.at'']</ref> Lia pli juna frato Otto Hecht (1886-1969) sukcese fuĝis [[Londono]]n, dume la alia frato Franz Adolf (pediatro; 1886-1938) ankaŭ memortigis sin en decembro 1938.<ref>[https://gedenkbuch.univie.ac.at/person/adolf-franz-hecht memorlibro de la Viena universitato]</ref> == Skribaĵoj (elekto) == * ''Sind die Vorschriften über die Personalvertretung der Bundesbahnen gültig?'' Manz, Wien 1930. * ''Volksvertretung und Staatsführung in der neuen Verfassung''. Manz, Wien 1934. * ''Das Bundesgesetz über die Vaterländische Front.'' Österr. Staatsdruckerei, Wien 1936. == Honoroj (ĝis 1933) == * Großes Ehrenzeichen mit dem Stern für Verdienste um die Republik Österreich * Militärverdienstmedaille am Bande des Militärverdienstkreŭzes (kun glavoj; bronze) * Goldenes Verdienstkreuz mit Krone am Bande der Tapferkeitsmedaille * Karl-Truppenkreuz * Jubiläumskreuz (por civilaj ŝtatoficistoj) * Hungara Militmemora Medalo == Literatur == * [[Peter Huemer]]: ''Sektionschef Robert Hecht und die Zerstörung der Demokratie in Österreich. Eine historisch-politische Studie''. Verlag für Geschichte und Politik, Wien 1975 / R.&nbsp;Oldenbourg, München 1975 (disertacio, Vieno 1968). * Walter Kleindel, [[Hans Veigl]]: ''Das große Buch der Österreicher''. Wien 1987, p. 183. == Eksteraj ligiloj == * [https://austria-lexikon.at/af/AEIOU/Hecht%2C_Robert Hecht en la AEIOU-leksikono] == Notoj == <references /> {{bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Hecht, Robert}} [[Kategorio:Aŭstraj juristoj]] [[Kategorio:Juĝistoj]] [[Kategorio:Viktimoj de la naziismo]] [[Kategorio:Aŭstrofaŝismo]] [[Kategorio:Sinmortigintoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1881]] [[Kategorio:Mortintoj en 1938]] [[kategorio:Konvertitoj de judismo al luteranismo]] [[kategorio:Konvertitoj de protestantismo al romkatolikismo]] jwjfcd7mudiigpin45x2zkhvlb68aub 9368907 9368905 2026-05-08T16:33:14Z Tirolischleioans 254019 /* Vivo */ 9368907 wikitext text/x-wiki [[file:Wien01 Georg-Coch-Platz002 2018-02-14 GuentherZ GD NS-Opfer 0571.jpg|eta|memortabulo Viene en la ĉefa domo de la ''Aŭstra Postŝparkasejo'': por Hecht, Leopoldine Kovarik, Rudolf Bures kaj Karl Bierdermann]] '''Robert HECHT''' (naskiĝinta la {{daton|9|3|1881}} en [[Vieno]], mortinta la {{Daton|30|5|1938}} en [[Dachau]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] juristo kaj pinta oficisto de la [[unua Respubliko Aŭstrio|Unua Aŭstra Respubliko]]. == Vivo == Post frekvento de la gimnazio ''Wasagasse'' je [[Alsergrund]] li studis de 1900 jurciencojn ĉe la [[universitato de Vieno]]. Samjare li konvertiĝis en 1900 al protestantismo<ref>Anna L. Staudacher: ''Meldet den Austritt aus dem mosaischen Glauben. 18000 Austritte aus dem Judentum in Wien, 1868–1914: Namen – Quellen – Daten,'' Peter Lang, Frankfurt am Main k.a. 2009, ISBN 978-3-631-55832-4, p. 237</ref>. Post doktoriĝo en 1905 li estis staĝanto ĉe distrikta tribunalo de Vieno kaj fariĝis en 1911 juĝisto je [[Bad Ischl]]. Dum la [[Unua Mondmilito]] li eksoldatis en 1914 en la rango leŭtenanta revenigite post kelkaj monatoj al la juĝistaro (armea). Ĉe militfino li estis kolonela aŭditoro en la Ministerio pri milito. Samministerie li karieris kaj iĝis en 1925 sekciestro. Tiufunkcie li favoris konservative pensantojn.<ref>Christoph Stölzl: "Sektionschef Robert Hecht und die Zerstörung der Demokratie in Österreich" (recenzo de libro de [[Peter Huemer]]) - ĉe: ''Bohemia. Zeitschrift für Geschichte und Kultur der böhmischen Länder,'' 18 (1977), n-ro 1, p. 436</ref> Hecht iĝis konsilisto kaj intimulo de defendministro [[Carl Vaugoin]], de 1932 ankaŭ de kanceliero [[Engelbert Dollfuß]] mem. Por Dollfuß li evoluigis militekonomian potencakiran leĝon de 1917 (KWEG) je legitimilo por [[aŭstrofaŝismo]].<ref>[[Ursula Floßmann]], [[Herbert Kalb]] k.a.: ''Geschichte des öffentlichen Rechts. Teil 2,'' Institut für Fernunterricht in den Rechtswissenschaften ([[linz|Linca universitato]], 2004, p. 411 (=Linzer Rechtsstudien)</ref> Hecht ankaŭ helpis formuli la t.n. ''Majan konstitucion'' de 1934.<ref>[https://www.katholisch.at/aktuelles/147172/1934-eher-kanzlerdiktatur-als-christlicher-staendestaat ''1934: "Eher Kanzlerdiktatur als christlicher Ständestaat"] - ĉe: ''katholisch.at</ref> Post la murdo de Dollfuß lia influo malkreskis. En oktobro 1936 li fariĝis estro de la oficejo de ''Viena Postŝparkaso''. Prezidanta titoliĝo ne iĝis, verŝajne pro [[kontraŭjudismo]].<ref>[[Gertrude Enderle-Burcel]]: "Antisemitismus am Beispiel der Spitzenbeamten" - ĉe: Enderle-Burcel, Ilse Reiter-Zatloukal (eld.): ''Antisemitismus in Österreich 1933–1938''. Böhlau Verlag, Wien k.a. 2018, p. 574–575</ref> Tuj post la [[anschluss|invado de Wehrmacht en Aŭstrujo]] li estis arestita. Komence de aprilo estis lia deportacio al la [[koncentrejo Dachau]] kie li memmortigis sin, verŝajne pro humiliĝoj fare de la [[koncentrejo|koncentrejaj]] sbiroj.<ref>[https://www.doew.at/erinnern/fotos-und-dokumente/1938-1945/der-erste-dachau-transport-aus-wien-1-april-1938/hecht-robert-dr etbiografio ĉe ''doew.at'']</ref> Lia pli juna frato Otto Hecht (1886-1969) sukcese fuĝis [[Londono]]n, dume la alia frato Franz Adolf (pediatro; 1886-1938) ankaŭ memortigis sin en decembro 1938.<ref>[https://gedenkbuch.univie.ac.at/person/adolf-franz-hecht memorlibro de la Viena universitato]</ref> == Skribaĵoj (elekto) == * ''Sind die Vorschriften über die Personalvertretung der Bundesbahnen gültig?'' Manz, Wien 1930. * ''Volksvertretung und Staatsführung in der neuen Verfassung''. Manz, Wien 1934. * ''Das Bundesgesetz über die Vaterländische Front.'' Österr. Staatsdruckerei, Wien 1936. == Honoroj (ĝis 1933) == * Großes Ehrenzeichen mit dem Stern für Verdienste um die Republik Österreich * Militärverdienstmedaille am Bande des Militärverdienstkreŭzes (kun glavoj; bronze) * Goldenes Verdienstkreuz mit Krone am Bande der Tapferkeitsmedaille * Karl-Truppenkreuz * Jubiläumskreuz (por civilaj ŝtatoficistoj) * Hungara Militmemora Medalo == Literatur == * [[Peter Huemer]]: ''Sektionschef Robert Hecht und die Zerstörung der Demokratie in Österreich. Eine historisch-politische Studie''. Verlag für Geschichte und Politik, Wien 1975 / R.&nbsp;Oldenbourg, München 1975 (disertacio, Vieno 1968). * Walter Kleindel, [[Hans Veigl]]: ''Das große Buch der Österreicher''. Wien 1987, p. 183. == Eksteraj ligiloj == * [https://austria-lexikon.at/af/AEIOU/Hecht%2C_Robert Hecht en la AEIOU-leksikono] == Notoj == <references /> {{bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Hecht, Robert}} [[Kategorio:Aŭstraj juristoj]] [[Kategorio:Juĝistoj]] [[Kategorio:Viktimoj de la naziismo]] [[Kategorio:Aŭstrofaŝismo]] [[Kategorio:Sinmortigintoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1881]] [[Kategorio:Mortintoj en 1938]] [[kategorio:Konvertitoj de judismo al luteranismo]] [[kategorio:Konvertitoj de protestantismo al romkatolikismo]] pp3h1mf0x2bii3yptesz028gk6cu98w 9368909 9368907 2026-05-08T16:34:47Z Tirolischleioans 254019 /* Honoroj (ĝis 1933) */ 9368909 wikitext text/x-wiki [[file:Wien01 Georg-Coch-Platz002 2018-02-14 GuentherZ GD NS-Opfer 0571.jpg|eta|memortabulo Viene en la ĉefa domo de la ''Aŭstra Postŝparkasejo'': por Hecht, Leopoldine Kovarik, Rudolf Bures kaj Karl Bierdermann]] '''Robert HECHT''' (naskiĝinta la {{daton|9|3|1881}} en [[Vieno]], mortinta la {{Daton|30|5|1938}} en [[Dachau]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] juristo kaj pinta oficisto de la [[unua Respubliko Aŭstrio|Unua Aŭstra Respubliko]]. == Vivo == Post frekvento de la gimnazio ''Wasagasse'' je [[Alsergrund]] li studis de 1900 jurciencojn ĉe la [[universitato de Vieno]]. Samjare li konvertiĝis en 1900 al protestantismo<ref>Anna L. Staudacher: ''Meldet den Austritt aus dem mosaischen Glauben. 18000 Austritte aus dem Judentum in Wien, 1868–1914: Namen – Quellen – Daten,'' Peter Lang, Frankfurt am Main k.a. 2009, ISBN 978-3-631-55832-4, p. 237</ref>. Post doktoriĝo en 1905 li estis staĝanto ĉe distrikta tribunalo de Vieno kaj fariĝis en 1911 juĝisto je [[Bad Ischl]]. Dum la [[Unua Mondmilito]] li eksoldatis en 1914 en la rango leŭtenanta revenigite post kelkaj monatoj al la juĝistaro (armea). Ĉe militfino li estis kolonela aŭditoro en la Ministerio pri milito. Samministerie li karieris kaj iĝis en 1925 sekciestro. Tiufunkcie li favoris konservative pensantojn.<ref>Christoph Stölzl: "Sektionschef Robert Hecht und die Zerstörung der Demokratie in Österreich" (recenzo de libro de [[Peter Huemer]]) - ĉe: ''Bohemia. Zeitschrift für Geschichte und Kultur der böhmischen Länder,'' 18 (1977), n-ro 1, p. 436</ref> Hecht iĝis konsilisto kaj intimulo de defendministro [[Carl Vaugoin]], de 1932 ankaŭ de kanceliero [[Engelbert Dollfuß]] mem. Por Dollfuß li evoluigis militekonomian potencakiran leĝon de 1917 (KWEG) je legitimilo por [[aŭstrofaŝismo]].<ref>[[Ursula Floßmann]], [[Herbert Kalb]] k.a.: ''Geschichte des öffentlichen Rechts. Teil 2,'' Institut für Fernunterricht in den Rechtswissenschaften ([[linz|Linca universitato]], 2004, p. 411 (=Linzer Rechtsstudien)</ref> Hecht ankaŭ helpis formuli la t.n. ''Majan konstitucion'' de 1934.<ref>[https://www.katholisch.at/aktuelles/147172/1934-eher-kanzlerdiktatur-als-christlicher-staendestaat ''1934: "Eher Kanzlerdiktatur als christlicher Ständestaat"] - ĉe: ''katholisch.at</ref> Post la murdo de Dollfuß lia influo malkreskis. En oktobro 1936 li fariĝis estro de la oficejo de ''Viena Postŝparkaso''. Prezidanta titoliĝo ne iĝis, verŝajne pro [[kontraŭjudismo]].<ref>[[Gertrude Enderle-Burcel]]: "Antisemitismus am Beispiel der Spitzenbeamten" - ĉe: Enderle-Burcel, Ilse Reiter-Zatloukal (eld.): ''Antisemitismus in Österreich 1933–1938''. Böhlau Verlag, Wien k.a. 2018, p. 574–575</ref> Tuj post la [[anschluss|invado de Wehrmacht en Aŭstrujo]] li estis arestita. Komence de aprilo estis lia deportacio al la [[koncentrejo Dachau]] kie li memmortigis sin, verŝajne pro humiliĝoj fare de la [[koncentrejo|koncentrejaj]] sbiroj.<ref>[https://www.doew.at/erinnern/fotos-und-dokumente/1938-1945/der-erste-dachau-transport-aus-wien-1-april-1938/hecht-robert-dr etbiografio ĉe ''doew.at'']</ref> Lia pli juna frato Otto Hecht (1886-1969) sukcese fuĝis [[Londono]]n, dume la alia frato Franz Adolf (pediatro; 1886-1938) ankaŭ memortigis sin en decembro 1938.<ref>[https://gedenkbuch.univie.ac.at/person/adolf-franz-hecht memorlibro de la Viena universitato]</ref> == Skribaĵoj (elekto) == * ''Sind die Vorschriften über die Personalvertretung der Bundesbahnen gültig?'' Manz, Wien 1930. * ''Volksvertretung und Staatsführung in der neuen Verfassung''. Manz, Wien 1934. * ''Das Bundesgesetz über die Vaterländische Front.'' Österr. Staatsdruckerei, Wien 1936. == Honoroj (ĝis 1933) == * Großes Ehrenzeichen mit dem Stern für Verdienste um die Republik Österreich * Militärverdienstmedaille am Bande des Militärverdienstkreuzes (kun glavoj; bronze) * Goldenes Verdienstkreuz mit Krone am Bande der Tapferkeitsmedaille * Karl-Truppenkreuz * Jubiläumskreuz (por civilaj ŝtatoficistoj) * Hungara Militmemora Medalo == Literatur == * [[Peter Huemer]]: ''Sektionschef Robert Hecht und die Zerstörung der Demokratie in Österreich. Eine historisch-politische Studie''. Verlag für Geschichte und Politik, Wien 1975 / R.&nbsp;Oldenbourg, München 1975 (disertacio, Vieno 1968). * Walter Kleindel, [[Hans Veigl]]: ''Das große Buch der Österreicher''. Wien 1987, p. 183. == Eksteraj ligiloj == * [https://austria-lexikon.at/af/AEIOU/Hecht%2C_Robert Hecht en la AEIOU-leksikono] == Notoj == <references /> {{bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Hecht, Robert}} [[Kategorio:Aŭstraj juristoj]] [[Kategorio:Juĝistoj]] [[Kategorio:Viktimoj de la naziismo]] [[Kategorio:Aŭstrofaŝismo]] [[Kategorio:Sinmortigintoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1881]] [[Kategorio:Mortintoj en 1938]] [[kategorio:Konvertitoj de judismo al luteranismo]] [[kategorio:Konvertitoj de protestantismo al romkatolikismo]] ezcyfcd9t966z5ddqqm1c5ib01xdfdw 9368913 9368909 2026-05-08T17:24:34Z Tirolischleioans 254019 /* Vivo */ 9368913 wikitext text/x-wiki [[file:Wien01 Georg-Coch-Platz002 2018-02-14 GuentherZ GD NS-Opfer 0571.jpg|eta|memortabulo Viene en la ĉefa domo de la ''Aŭstra Postŝparkasejo'': por Hecht, Leopoldine Kovarik, Rudolf Bures kaj Karl Bierdermann]] '''Robert HECHT''' (naskiĝinta la {{daton|9|3|1881}} en [[Vieno]], mortinta la {{Daton|30|5|1938}} en [[Dachau]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] juristo kaj pinta oficisto de la [[unua Respubliko Aŭstrio|Unua Aŭstra Respubliko]]. == Vivo == Post frekvento de la gimnazio ''Wasagasse'' je [[Alsergrund]] li studis de 1900 jurciencojn ĉe la [[universitato de Vieno]]. Samjare li konvertiĝis en 1900 al protestantismo<ref>Anna L. Staudacher: ''Meldet den Austritt aus dem mosaischen Glauben. 18000 Austritte aus dem Judentum in Wien, 1868–1914: Namen – Quellen – Daten,'' Peter Lang, Frankfurt am Main k.a. 2009, ISBN 978-3-631-55832-4, p. 237</ref>. Post doktoriĝo en 1905 li estis staĝanto ĉe distrikta tribunalo de Vieno kaj fariĝis en 1911 juĝisto je [[Bad Ischl]]. Dum la [[Unua Mondmilito]] li eksoldatis en 1914 en la rango leŭtenanta revenigite post kelkaj monatoj al la juĝistaro (armea). Ĉe militfino li estis kolonela aŭditoro en la Ministerio pri milito. Samministerie li karieris kaj iĝis en 1925 sekciestro. Tiufunkcie li favoris konservative pensantojn.<ref>Christoph Stölzl: "Sektionschef Robert Hecht und die Zerstörung der Demokratie in Österreich" (recenzo de libro de [[Peter Huemer]]) - ĉe: ''Bohemia. Zeitschrift für Geschichte und Kultur der böhmischen Länder,'' 18 (1977), n-ro 1, p. 436</ref> Hecht iĝis konsilisto kaj intimulo de defendministro [[Carl Vaugoin]], de 1932 ankaŭ de kanceliero [[Engelbert Dollfuß]] mem. Por Dollfuß li evoluigis militekonomian potencakiran leĝon de 1917 (KWEG) je legitimilo por [[aŭstrofaŝismo]].<ref>[[Ursula Floßmann]], [[Herbert Kalb]] k.a.: ''Geschichte des öffentlichen Rechts. Teil 2,'' Institut für Fernunterricht in den Rechtswissenschaften ([[linz|Linca universitato]], 2004, p. 411 (=Linzer Rechtsstudien)</ref> Hecht ankaŭ helpis formuli la t.n. ''Majan konstitucion'' de 1934.<ref>[https://www.katholisch.at/aktuelles/147172/1934-eher-kanzlerdiktatur-als-christlicher-staendestaat ''1934: "Eher Kanzlerdiktatur als christlicher Ständestaat"] - ĉe: ''katholisch.at</ref> Post la murdo de Dollfuß lia influo malkreskis. En 1934 li ankaŭ konvertiĝis la katolikismo. En oktobro 1936 li fariĝis estro de la oficejo de ''Viena Postŝparkaso''. Prezidanta titoliĝo ne iĝis, verŝajne pro [[kontraŭjudismo]].<ref>[[Gertrude Enderle-Burcel]]: "Antisemitismus am Beispiel der Spitzenbeamten" - ĉe: Enderle-Burcel, Ilse Reiter-Zatloukal (eld.): ''Antisemitismus in Österreich 1933–1938''. Böhlau Verlag, Wien k.a. 2018, p. 574–575</ref> Tuj post la [[anschluss|invado de Wehrmacht en Aŭstrujo]] li estis arestita. Komence de aprilo estis lia deportacio al la [[koncentrejo Dachau]] kie li memmortigis sin, verŝajne pro humiliĝoj fare de la [[koncentrejo|koncentrejaj]] sbiroj.<ref>[https://www.doew.at/erinnern/fotos-und-dokumente/1938-1945/der-erste-dachau-transport-aus-wien-1-april-1938/hecht-robert-dr etbiografio ĉe ''doew.at'']</ref> Lia pli juna frato Otto Hecht (1886-1969) sukcese fuĝis [[Londono]]n, dume la alia frato Franz Adolf (pediatro; 1886-1938) ankaŭ memortigis sin en decembro 1938.<ref>[https://gedenkbuch.univie.ac.at/person/adolf-franz-hecht memorlibro de la Viena universitato]</ref> == Skribaĵoj (elekto) == * ''Sind die Vorschriften über die Personalvertretung der Bundesbahnen gültig?'' Manz, Wien 1930. * ''Volksvertretung und Staatsführung in der neuen Verfassung''. Manz, Wien 1934. * ''Das Bundesgesetz über die Vaterländische Front.'' Österr. Staatsdruckerei, Wien 1936. == Honoroj (ĝis 1933) == * Großes Ehrenzeichen mit dem Stern für Verdienste um die Republik Österreich * Militärverdienstmedaille am Bande des Militärverdienstkreuzes (kun glavoj; bronze) * Goldenes Verdienstkreuz mit Krone am Bande der Tapferkeitsmedaille * Karl-Truppenkreuz * Jubiläumskreuz (por civilaj ŝtatoficistoj) * Hungara Militmemora Medalo == Literatur == * [[Peter Huemer]]: ''Sektionschef Robert Hecht und die Zerstörung der Demokratie in Österreich. Eine historisch-politische Studie''. Verlag für Geschichte und Politik, Wien 1975 / R.&nbsp;Oldenbourg, München 1975 (disertacio, Vieno 1968). * Walter Kleindel, [[Hans Veigl]]: ''Das große Buch der Österreicher''. Wien 1987, p. 183. == Eksteraj ligiloj == * [https://austria-lexikon.at/af/AEIOU/Hecht%2C_Robert Hecht en la AEIOU-leksikono] == Notoj == <references /> {{bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Hecht, Robert}} [[Kategorio:Aŭstraj juristoj]] [[Kategorio:Juĝistoj]] [[Kategorio:Viktimoj de la naziismo]] [[Kategorio:Aŭstrofaŝismo]] [[Kategorio:Sinmortigintoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1881]] [[Kategorio:Mortintoj en 1938]] [[kategorio:Konvertitoj de judismo al luteranismo]] [[kategorio:Konvertitoj de protestantismo al romkatolikismo]] ezzeh7vitrvytdyshk8kw3wuep6danc 0 943153 9368894 2026-05-08T15:59:08Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Anarki-feminismo]] 9368894 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Anarki-feminismo]] k00p8j7b966jrslz2jkv8opxlrt3gll 0 943154 9368895 2026-05-08T16:02:10Z Aidas 3488 Kreis novan paĝon kun "La '''Konferenca Ligo de UEFA''' {{l-en|UEFA Conference League}} — Jen la nomo ekde 2024, konata kiel la '''UEFA Europa Conference League dum siaj unuaj tri sezonoj — estas eŭropa futbalkluba konkurso, kiu okazis unuafoje en la jarsezono 2021/22. Ĝi estas la tria kaj plej malaltnivela — kaj tial samtempe la tria plej grava — kontinenta konkurso por klubaj teamoj en Eŭropo, post la [[UEFA Ĉampionligo]] kaj la [[Eŭropa Ligo de UEFA]], {{l-en|UEFA Europa L..." 9368895 wikitext text/x-wiki La '''Konferenca Ligo de UEFA''' {{l-en|UEFA Conference League}} — Jen la nomo ekde 2024, konata kiel la '''UEFA Europa Conference League dum siaj unuaj tri sezonoj — estas eŭropa futbalkluba konkurso, kiu okazis unuafoje en la jarsezono 2021/22. Ĝi estas la tria kaj plej malaltnivela — kaj tial samtempe la tria plej grava — kontinenta konkurso por klubaj teamoj en Eŭropo, post la [[UEFA Ĉampionligo]] kaj la [[Eŭropa Ligo de UEFA]], {{l-en|UEFA Europa League}}. Aktuala ĉampiono de la Konferenca Ligo de UEFA estas la unua vira teamo de la klubo ''[[Chelsea F.C.]]'' el [[Anglio]]. {{ĝermo|futbalo}} [[kategorio:Futbalkonkursoj]] 45hexf2r3rnqxwxmfjfki3uz7j17yed 9368897 9368895 2026-05-08T16:07:21Z Aidas 3488 9368897 wikitext text/x-wiki {{Informkesto premio}} La '''Konferenca Ligo de UEFA''', {{l-en|UEFA Conference League}} — jen la nomo ekde 2024, konata kiel la '''Eŭropa Konferenca Ligo de UEFA''', {{l-en|UEFA Europa Conference League}}, dum siaj unuaj tri sezonoj — estas eŭropa futbalkluba konkurso, kiu okazis unuafoje en la jarsezono 2021/22. Ĝi estas la tria kaj plej malaltnivela — kaj tial samtempe la tria plej grava — kontinenta konkurso por klubaj teamoj en Eŭropo, post la [[UEFA Ĉampionligo]] kaj la [[Eŭropa Ligo de UEFA]], {{l-en|UEFA Europa League}}. Aktuala ĉampiono de la Konferenca Ligo de UEFA estas la unua vira teamo de la klubo ''[[Chelsea F.C.]]'' el [[Anglio]]. {{ĝermo|futbalo}} [[kategorio:Futbalaj konkursoj]] fk6mxe7vqitkuynv392n6k0d4i8yzr2 9368899 9368897 2026-05-08T16:08:46Z Aidas 3488 9368899 wikitext text/x-wiki {{Informkesto premio}} La '''Konferenca Ligo de UEFA''', {{l-en|UEFA Conference League}} — jen la nomo ekde 2024, konata kiel la '''Eŭropa Konferenca Ligo de UEFA''', {{l-en|UEFA Europa Conference League}}, dum siaj unuaj tri sezonoj — estas eŭropa futbalkluba konkurso, kiu okazis unuafoje en la jarsezono 2021/22. Ĝi estas la tria kaj plej malaltnivela — kaj tial samtempe la tria plej grava — kontinenta konkurso por klubaj teamoj en Eŭropo, post la [[Ligo de Ĉampionoj de UEFA]] kaj la [[Eŭropa Ligo de UEFA]], {{l-en|UEFA Europa League}}. Aktuala ĉampiono de la Konferenca Ligo de UEFA estas la unua vira teamo de la klubo ''[[Chelsea F.C.]]'' el [[Anglio]]. {{ĝermo|futbalo}} [[kategorio:Futbalaj konkursoj]] ajttexdw8h71kl3ibs029a1qr3ietm2 9368900 9368899 2026-05-08T16:10:57Z Aidas 3488 retejo 9368900 wikitext text/x-wiki {{Informkesto premio}} La '''Konferenca Ligo de UEFA''', {{l-en|UEFA Conference League}} — jen la nomo ekde 2024, konata kiel la '''Eŭropa Konferenca Ligo de UEFA''', {{l-en|UEFA Europa Conference League}}, dum siaj unuaj tri sezonoj — estas eŭropa futbalkluba konkurso, kiu okazis unuafoje en la jarsezono 2021/22. Ĝi estas la tria kaj plej malaltnivela — kaj tial samtempe la tria plej grava — kontinenta konkurso por klubaj teamoj en Eŭropo, post la [[Ligo de Ĉampionoj de UEFA]] kaj la [[Eŭropa Ligo de UEFA]], {{l-en|UEFA Europa League}}. Aktuala ĉampiono de la Konferenca Ligo de UEFA estas la unua vira teamo de la klubo ''[[Chelsea F.C.]]'' el [[Anglio]]. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|futbalo}} [[kategorio:Futbalaj konkursoj]] dh0ff2ltv1af0elr4pyozotqcf6rwod 1 943155 9368911 2026-05-08T17:10:21Z Sj1mor 12103 /* Alidirektiloj */ nova sekcio 9368911 wikitext text/x-wiki == Alidirektiloj == [[Socia reformisto]] Ĉu ankaŭ [[sociala reformanto]]? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 17:10, 8 maj. 2026 (UTC) 48wnwtqd0wt42wk6anhmq4gqeh74ij9 0 943156 9368921 2026-05-08T18:35:06Z Verdulo 1002 Kreis novan paĝon kun "'''Orienta papavo''' aŭ Ornama papavo (Papaver orientale) estas plurjara planto. Ĝi estas indiĝena de [[Mezazio]]. La fajne tranĉitaj folioj sekiĝas post florado. Ĉi tio estas adaptiĝo al la sekaj, varmaj someroj en Mezazio. La folioj denove floras dum la aŭtunaj pluvoj. ==Kultivado== La planto estas kultivata en Eŭropo ekde la fino de la 19-a jarcento. Granda nombro da kulturvarioj estis evoluigita, kun florkoloroj variantaj de blanka, rozkolora ĝis pro..." 9368921 wikitext text/x-wiki '''Orienta papavo''' aŭ Ornama papavo (Papaver orientale) estas plurjara planto. Ĝi estas indiĝena de [[Mezazio]]. La fajne tranĉitaj folioj sekiĝas post florado. Ĉi tio estas adaptiĝo al la sekaj, varmaj someroj en Mezazio. La folioj denove floras dum la aŭtunaj pluvoj. ==Kultivado== La planto estas kultivata en Eŭropo ekde la fino de la 19-a jarcento. Granda nombro da kulturvarioj estis evoluigita, kun florkoloroj variantaj de blanka, rozkolora ĝis profunda ruĝeco. En la ĝardeno ili aspektas bone kombine kun plantoj, kiuj evoluigas siajn foliojn malfrue, tiel ke la nuda spaco postlasita pleniĝas somere. [[Kategorio:Plantoj]] ld68gos3kji4mchgkngcbyf3bsnwou4 9368922 9368921 2026-05-08T18:44:50Z Verdulo 1002 9368922 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Orienta papavo |koloro = {{Taksonomio/koloro|planto}} |dosiero = Papaver orientale.jpg |dosiero larĝo = 250px |priskribo de dosiero = ''Papaver orientale'' |regno = [[Plantoj]] ''Plantae'' |divizio = [[Angiospermoj]] ''Magnoliophyta'' |klaso = [[Dukotiledonaj]] ''Magnoliopsida'' |ordo = [[Ranunkolaloj]] ''Ranunculales'' |familio = [[Papavacoj]] ''Papaveraceae'' |genro = '''Papavo''' ''Papaver'' |genro aŭtoritato = [[Carolus Linnaeus|L.]] |specioj de subdivizio = Specio |subdivizio2 = ''Papaver orientale'' }} '''Orienta papavo''' aŭ Ornama papavo (Papaver orientale) estas plurjara planto. Ĝi estas indiĝena de [[Mezazio]]. La fajne tranĉitaj folioj sekiĝas post florado. Ĉi tio estas adaptiĝo al la sekaj, varmaj someroj en Mezazio. La folioj denove floras dum la aŭtunaj pluvoj. ==Kultivado== La planto estas kultivata en Eŭropo ekde la fino de la 19-a jarcento. Granda nombro da kulturvarioj estis evoluigita, kun florkoloroj variantaj de blanka, rozkolora ĝis profunda ruĝeco. En la ĝardeno ili aspektas bone kombine kun plantoj, kiuj evoluigas siajn foliojn malfrue, tiel ke la nuda spaco postlasita pleniĝas somere. [[Kategorio:Plantoj]] 1ve63kc8bgysbv3t6cm1t37p532y9h5 9368923 9368922 2026-05-08T18:59:11Z Verdulo 1002 9368923 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Orienta papavo |koloro = {{Taksonomio/koloro|planto}} |dosiero = Papaver orientale (2025).jpg |dosiero larĝo = 250px |priskribo de dosiero = ''Papaver orientale'' |regno = [[Plantoj]] ''Plantae'' |divizio = [[Angiospermoj]] ''Magnoliophyta'' |klaso = [[Dukotiledonaj]] ''Magnoliopsida'' |ordo = [[Ranunkolaloj]] ''Ranunculales'' |familio = [[Papavacoj]] ''Papaveraceae'' |genro = '''Papavo''' ''Papaver'' |genro aŭtoritato = [[Carolus Linnaeus|L.]] |specioj de subdivizio = Specio |subdivizio2 = ''Papaver orientale'' }} '''Orienta papavo''' aŭ Ornama papavo (Papaver orientale) estas plurjara planto. Ĝi estas indiĝena de [[Mezazio]]. La fajne tranĉitaj folioj sekiĝas post florado. Ĉi tio estas adaptiĝo al la sekaj, varmaj someroj en Mezazio. La folioj denove floras dum la aŭtunaj pluvoj. ==Kultivado== La planto estas kultivata en Eŭropo ekde la fino de la 19-a jarcento. Granda nombro da kulturvarioj estis evoluigita, kun florkoloroj variantaj de blanka, rozkolora ĝis profunda ruĝeco. En la ĝardeno ili aspektas bone kombine kun plantoj, kiuj evoluigas siajn foliojn malfrue, tiel ke la nuda spaco postlasita pleniĝas somere. [[Kategorio:Plantoj]] i2rq7ii4vag1zl58h0513ldy87ixv1x 9368924 9368923 2026-05-08T19:03:49Z Verdulo 1002 9368924 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Orienta papavo |koloro = {{Taksonomio/koloro|planto}} |dosiero = Papaver orientale (2025).jpg |dosiero larĝo = 250px |priskribo de dosiero = ''Papaver orientale'' |regno = [[Plantoj]] ''Plantae'' |divizio = [[Angiospermoj]] ''Magnoliophyta'' |klaso = [[Dukotiledonaj]] ''Magnoliopsida'' |ordo = [[Ranunkolaloj]] ''Ranunculales'' |familio = [[Papavacoj]] ''Papaveraceae'' |genro = '''Papavo''' ''Papaver'' |genro aŭtoritato = [[Carolus Linnaeus|L.]] |specioj de subdivizio = Specio |subdivizio2 = ''Papaver orientale'' }} '''Orienta papavo''' aŭ Ornama papavo (Papaver orientale) estas plurjara planto. Ĝi estas indiĝena de [[Mezazio]]. La fajne tranĉitaj folioj sekiĝas post florado. Ĉi tio estas adaptiĝo al la sekaj, varmaj someroj en Mezazio. La folioj denove floras dum la aŭtunaj pluvoj. ==Kultivado== La planto estas kultivata en Eŭropo ekde la fino de la 19-a jarcento. Granda nombro da kulturvarioj estis evoluigita, kun florkoloroj variantaj de blanka, rozkolora ĝis profunda ruĝeco. En la ĝardeno ili aspektas bone kombine kun plantoj, kiuj evoluigas siajn foliojn malfrue, tiel ke la nuda spaco postlasita pleniĝas somere. {{Projektoj}} [[Kategorio:Plantoj]] [[Kategorio:Papavo| ]] [[Kategorio:Papavacoj]] spe8effyirhnw1gmxcn395xq5rjhs45 9368927 9368924 2026-05-08T19:21:14Z Verdulo 1002 9368927 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Orienta papavo |koloro = {{Taksonomio/koloro|planto}} |dosiero = Papaver orientale (2025).jpg |dosiero larĝo = 250px |priskribo de dosiero = ''Papaver orientale'' |regno = [[Plantoj]] ''Plantae'' |divizio = [[Angiospermoj]] ''Magnoliophyta'' |klaso = [[Dukotiledonaj]] ''Magnoliopsida'' |ordo = [[Ranunkolaloj]] ''Ranunculales'' |familio = [[Papavacoj]] ''Papaveraceae'' |genro = '''Papavo''' ''Papaver'' |genro aŭtoritato = [[Carolus Linnaeus|L.]] |specioj de subdivizio = Specio |subdivizio2 = ''Papaver orientale'' }} '''Orienta papavo''' aŭ Ornama papavo (Papaver orientale) estas plurjara planto. Ĝi estas indiĝena de [[Mezazio]]. La fajne tranĉitaj folioj sekiĝas post florado. Ĉi tio estas adaptiĝo al la sekaj, varmaj someroj en Mezazio. La folioj denove floras dum la aŭtunaj pluvoj. ==Kultivado== La planto estas kultivata en Eŭropo ekde la fino de la 19-a jarcento. Granda nombro da kulturvarioj estis evoluigita, kun florkoloroj variantaj de blanka, rozkolora ĝis profunda ruĝeco. En la ĝardeno ili aspektas bone kombine kun plantoj, kiuj evoluigas siajn foliojn malfrue, tiel ke la nuda spaco postlasita pleniĝas somere. [[Dosiero:IMG-20230720-WA0000(1).jpg|eta|meza|300px|Orientaj Papavoj en Nederlanda ĝardeno]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Plantoj]] [[Kategorio:Papavo| ]] [[Kategorio:Papavacoj]] oyosx1x8qkr1uig5mznt8gam662v1nk 0 943157 9368925 2026-05-08T19:06:37Z Verdulo 1002 Alidirektigis al [[Orienta papavo]] 9368925 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTU[[Orienta papavo]] sjw3llmffixf4agr43uo5jwdstlmf3c 0 943158 9368933 2026-05-08T20:36:11Z Alifono 114488 Alidirektigis al [[Hamdan bin Raŝid Al Maktum#Premio Hamdan de Unesko por instruista disvolviĝo]] 9368933 wikitext text/x-wiki #alidirekti[[Hamdan bin Raŝid Al Maktum#Premio Hamdan de Unesko por instruista disvolviĝo]] a4p681enynn162p1n93gkd1mc5x80az 0 943159 9368940 2026-05-08T20:56:49Z Aidas 3488 Kreis novan paĝon kun "{{orfa|muziko}} '''{{paĝonomo}}''' estas [[muzikaĵo]] kaj [[unuopaĵo]] de la usona rokmuzikgrupo ''[[Green Day]]''. Ĝi publikiĝis en [[muziko - kronologia vido#2000|2004]]. {{ĝermeto|muziko}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|muziko}} [[Kategorio:Rokmuzikaj kantoj]]" 9368940 wikitext text/x-wiki {{orfa|muziko}} '''{{paĝonomo}}''' estas [[muzikaĵo]] kaj [[unuopaĵo]] de la usona rokmuzikgrupo ''[[Green Day]]''. Ĝi publikiĝis en [[muziko - kronologia vido#2000|2004]]. {{ĝermeto|muziko}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|muziko}} [[Kategorio:Rokmuzikaj kantoj]] ltl6aix4fylf829mtckb0qex2b5q22h 9368941 9368940 2026-05-08T21:02:56Z Aidas 3488 9368941 wikitext text/x-wiki {{orfa|muziko}} {{informkesto kanto |nomo = {{paĝonomo}} |esperanta nomo = |bildo = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}{{!}}260ra |tipo = [[kanto]] (origine en la {{#invoke:Wikidata|claim|P407|parameter=link}}, el {{ {{#invoke:Wikidata|claim|P495}} }}) |artisto = |albumo = |publikigo = {{#invoke:Wikidata|claim|P577}} |tekstoverkisto = {{vikidatuma listo|p-kodo=P676|modo=kaj|parameter=link}} |komponisto = {{vikidatuma listo|p-kodo=P86|modo=kaj|parameter=link}} |ĝenro = [[rokmuziko]] }} '''{{paĝonomo}}''' estas [[muzikaĵo]] kaj [[unuopaĵo]] de la usona rokmuzikgrupo ''[[Green Day]]''. Ĝi publikiĝis en 2004. == Vidu ankaŭ == * [[muziko - kronologia vido#2000|muziko - kronolog]]. <br/> {{bibliotekoj}} {{ĝermo|muziko}} {{ĝermeto|muziko}} [[Kategorio:Rokmuzikaj kantoj]] tdhracd9dl4zwjraewpgewaysd8azc0 9368944 9368941 2026-05-08T21:14:34Z Aidas 3488 9368944 wikitext text/x-wiki {{orfa|muziko}} {{kursiva}} {{informkesto kanto |nomo = {{paĝonomo}} |esperanta nomo = |bildo = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |tipo = [[kanto]] (origine en la {{#invoke:Wikidata|claim|P407|parameter=link}}, el {{#invoke:Wikidata|claim|P495}}) |artisto = |albumo = |publikigo = {{#invoke:Wikidata|claim|P577}} |tekstoverkisto = {{#invoke:Wikidata|claim|P676|parameter=link}} |komponisto = {{#invoke:Wikidata|claim|P86|parameter=link}} |ĝenro = rokmuziko }} '''''{{paĝonomo}}''''' (origine en la {{#invoke:Wikidata|claim|P407|parameter=link}}) estas [[muzikaĵo]] kaj [[unuopaĵo]] de la usona rokmuzikgrupo ''[[Green Day]]''. Ĝi publikiĝis en [[2004]]. Tekstoverkisto estis {{#invoke:Wikidata|claim|P676|parameter=link}}. == Vidu ankaŭ == * [[muziko - kronologia vido#2000|muziko - kronologio]] <br/> {{bibliotekoj}} {{ĝermo|muziko}} [[Kategorio:Rokmuzikaj kantoj]] hiy8mkwxsie5jttk20tl1ypwgk9ffgc 9368949 9368944 2026-05-08T21:24:51Z Aidas 3488 9368949 wikitext text/x-wiki {{orfa|muziko}} {{kursiva}} {{informkesto kanto |nomo = {{paĝonomo}} |esperanta nomo = |bildo = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |tipo = [[kanto]] (origine en la {{#invoke:Wikidata|claim|P407|parameter=link}}, el {{#invoke:Wikidata|claim|P495}}) |artisto = |albumo = |publikigo = {{#invoke:Wikidata|claim|P577}} |tekstoverkisto = {{#invoke:Wikidata|claim|P676|parameter=link}} |komponisto = {{#invoke:Wikidata|claim|P86|parameter=link}} |ĝenro = rokmuziko }} '''''{{paĝonomo}}''''' (origine en la {{#invoke:Wikidata|claim|P407|parameter=link}}) estas [[muzikaĵo]] kaj [[unuopaĵo]] de la usona rokmuzikgrupo ''[[Green Day]]''. Ĝi publikiĝis en [[2004]]. Tekstoverkisto estis {{#invoke:Wikidata|claim|P676|parameter=link}}. == Honorigo == En 2005 la [[unuopaĵo]] honnoriĝis kiel "plej bona muzikalbumo" per la [[Eŭropaj Muzikaj Premioj de MTV]]. == Vidu ankaŭ == * [[muziko - kronologia vido#2000|muziko - kronologio]] <br/> {{bibliotekoj}} {{ĝermo|muziko}} [[Kategorio:Rokmuzikaj kantoj]] 0ny5hwb4cdwfqvl8id8xejltiq1tjsl 0 943160 9368946 2026-05-08T21:17:29Z Aidas 3488 Alidirektigis al [[Grekio]] 9368946 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Grekio]] m7gw0wjw27r9rtq24diqe2epuipl03w 0 943161 9368948 2026-05-08T21:20:01Z Aidas 3488 Kreis novan paĝon kun "{{orfa|muziko}} {{kursiva}} {{informkesto kanto |nomo = {{paĝonomo}} |esperanta nomo = |bildo = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |tipo = [[kanto]] (origine en la {{#invoke:Wikidata|claim|P407|parameter=link}}, el {{#invoke:Wikidata|claim|P495}}) |artisto = |albumo = |publikigo = {{#invoke:Wikidata|claim|P577}} |tekstoverkisto = {{#invoke:Wikidata|claim|P676|parameter=link}} |komponisto = {{#invoke:Wikidata|claim|P86|parameter=link}} |ĝenro = rokmuziko }} '''''{{pa..." 9368948 wikitext text/x-wiki {{orfa|muziko}} {{kursiva}} {{informkesto kanto |nomo = {{paĝonomo}} |esperanta nomo = |bildo = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |tipo = [[kanto]] (origine en la {{#invoke:Wikidata|claim|P407|parameter=link}}, el {{#invoke:Wikidata|claim|P495}}) |artisto = |albumo = |publikigo = {{#invoke:Wikidata|claim|P577}} |tekstoverkisto = {{#invoke:Wikidata|claim|P676|parameter=link}} |komponisto = {{#invoke:Wikidata|claim|P86|parameter=link}} |ĝenro = rokmuziko }} '''''{{paĝonomo}}''''' (origine en la {{#invoke:Wikidata|claim|P407|parameter=link}}) estas [[muzikaĵo]] kaj [[unuopaĵo]] de la usona rokmuzikgrupo ''[[Linkin Park]]''. Ĝi publikiĝis en [[2003]]. Tekstoverkisto estis {{#invoke:Wikidata|claim|P676|parameter=link}}. == Vidu ankaŭ == * [[muziko - kronologia vido#2000|muziko - kronologio]] <br/> {{bibliotekoj}} {{ĝermo|muziko}} [[Kategorio:Rokmuzikaj kantoj]] 8nc3qg4xmqgvx1w5r04x9q2awmgvcgs 9368951 9368948 2026-05-08T21:26:06Z Aidas 3488 9368951 wikitext text/x-wiki {{orfa|muziko}} {{kursiva}} {{informkesto kanto |nomo = {{paĝonomo}} |esperanta nomo = |bildo = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |tipo = [[kanto]] (origine en la {{#invoke:Wikidata|claim|P407|parameter=link}}, el {{#invoke:Wikidata|claim|P495}}) |artisto = |albumo = |publikigo = 2003 |tekstoverkisto = {{#invoke:Wikidata|claim|P676|parameter=link}} |komponisto = {{#invoke:Wikidata|claim|P86|parameter=link}} |ĝenro = rokmuziko }} '''''{{paĝonomo}}''''' (origine en la {{#invoke:Wikidata|claim|P407|parameter=link}}) estas [[muzikaĵo]] kaj [[unuopaĵo]] de la usona rokmuzikgrupo ''[[Linkin Park]]''. Ĝi publikiĝis en [[2003]]. Tekstoverkisto estis {{#invoke:Wikidata|claim|P676|parameter=link}}. == Vidu ankaŭ == * [[muziko - kronologia vido#2000|muziko - kronologio]] <br/> {{bibliotekoj}} {{ĝermo|muziko}} [[Kategorio:Rokmuzikaj kantoj]] hy6vnfrtfc2dbnx39mh1ilc34ddqqtc 9368953 9368951 2026-05-08T21:40:28Z Aidas 3488 9368953 wikitext text/x-wiki {{orfa|muziko}} {{kursiva}} {{informkesto kanto |nomo = {{paĝonomo}} |esperanta nomo = |bildo = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |tipo = [[kanto]] (origine en la {{#invoke:Wikidata|claim|P407|parameter=link}}, el {{#invoke:Wikidata|claim|P495}}) |artisto = |albumo = |publikigo = {{#invoke:Wikidata|claim|P577}}) |tekstoverkisto = {{#invoke:Wikidata|claim|P676|parameter=link}} |komponisto = {{#invoke:Wikidata|claim|P86|parameter=link}} |ĝenro = rokmuziko }} '''''{{paĝonomo}}''''' (origine en la {{#invoke:Wikidata|claim|P407|parameter=link}}) estas [[muzikalbumeto]] kune eldonita de la usona rokmuzikgrupo ''[[Linkin Park]]'' kaj de la muzikisto [[Jay-Z]]''. Ĝi publikiĝis en novembro [[2004]]. De la rokmuzikgrupo ''[[Linkin Park]]'' prezentiĝis 7 [[muzikaĵo]]j (4 de la albumo ''Hybrid Theory'' de 2000 kaj 3 de ''Meteora'' de 2003) kaj de la muzikisto [[Jay-Z]]'' 6 muzikaĵoj. == Vidu ankaŭ == * [[muziko - kronologia vido#2000|muziko - kronologio]] <br/> {{bibliotekoj}} {{ĝermo|muziko}} [[Kategorio:Rokmuzikaj kantoj]] futnccvt4vnjqicoeeqchoramlab6ju 9368954 9368953 2026-05-08T21:42:03Z Aidas 3488 9368954 wikitext text/x-wiki {{orfa|muziko}} {{kursiva}} {{informkesto kanto |nomo = {{paĝonomo}} |esperanta nomo = |bildo = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |tipo = [[kanto]] (origine en la {{#invoke:Wikidata|claim|P407|parameter=link}}, el Usono) |artisto = |albumo = |publikigo = {{#invoke:Wikidata|claim|P577}} |tekstoverkisto = {{#invoke:Wikidata|claim|P676|parameter=link}} |komponisto = {{#invoke:Wikidata|claim|P86|parameter=link}} |ĝenro = rokmuziko }} '''''{{paĝonomo}}''''' (origine en la {{#invoke:Wikidata|claim|P407|parameter=link}}) estas [[muzikalbumeto]] kune eldonita de la usona rokmuzikgrupo ''[[Linkin Park]]'' kaj de la muzikisto [[Jay-Z]]''. Ĝi publikiĝis en novembro [[2004]]. De la rokmuzikgrupo ''[[Linkin Park]]'' prezentiĝis 7 [[muzikaĵo]]j (4 de la albumo ''Hybrid Theory'' de 2000 kaj 3 de ''Meteora'' de 2003) kaj de la muzikisto [[Jay-Z]]'' 6 muzikaĵoj. == Vidu ankaŭ == * [[muziko - kronologia vido#2000|muziko - kronologio]] <br/> {{bibliotekoj}} {{ĝermo|muziko}} [[Kategorio:Rokmuzikaj kantoj]] 21bumb7bgfyd97pn3fev5p3ce4q72ht 0 943162 9368958 2026-05-08T21:56:53Z Giridhar 299 Giridhar movis paĝon [[Indor]] al [[Indoro]]: Indoro gastigos la 5-an Sud-Azian Seminarion. Ĝi do meritas esperantigon de la urbonomo. 9368958 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Indoro]] t0u34pkfn8gnvk7jza43njkq6jcybv7 1 943163 9368960 2026-05-08T21:56:53Z Giridhar 299 Giridhar movis paĝon [[Diskuto:Indor]] al [[Diskuto:Indoro]]: Indoro gastigos la 5-an Sud-Azian Seminarion. Ĝi do meritas esperantigon de la urbonomo. 9368960 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Diskuto:Indoro]] rsbsc8w1f0iz56wj87d01bzcmdrhrho 1 943164 9368969 2026-05-08T22:33:37Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "Mi forte subtenas kunigi ĉi tiun artikolon kun [[Lost (televida serio)]]. ~~~~" 9368969 wikitext text/x-wiki Mi forte subtenas kunigi ĉi tiun artikolon kun [[Lost (televida serio)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:33, 8 maj. 2026 (UTC) 59k60cxjxjs5x0it2yljuqtw5kx0fnw 9369000 9368969 2026-05-08T23:21:24Z Arbarulo 135469 9369000 wikitext text/x-wiki Mi forte subtenas kunigi ĉi tiun artikolon kun [[Lost (televida serio)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:33, 8 maj. 2026 (UTC) :{{re|ThomasPusch}} Ĉi tiu artikolo estas [[Lost (televida serio)]]. Kiu(j)n vi volas kunigi kun ĝi? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:21, 8 maj. 2026 (UTC) 7cq4uzars2m06w1nsuu9lwkq2yuquop 9369006 9369000 2026-05-08T23:46:20Z ThomasPusch 1869 {{re|Arbarulo}} Jes, temas pri [[Diskuto:Charlie Pace]] --ThomasPusch 9369006 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1 943165 9368988 2026-05-08T23:00:16Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "En la angla, hispana, germana vikipedioj oni asertas ke la serio estis filmita en la angla kaj hispana, ĉi tie ankaŭ, sed ĉe ni iu aldonis trian lingvon, la "germana"n. Tion mi nur akceptus kun konvcinkaj ekstervikipediaj referencoj, kaj estus konsekvence fari la adapton nur se samtempe ankaŭ adaptiĝas vikidatumoj kaj la angla, hispana, germana vikipedioj (bonvenige se ankaŭ aliaj). ~~~~" 9368988 wikitext text/x-wiki En la angla, hispana, germana vikipedioj oni asertas ke la serio estis filmita en la angla kaj hispana, ĉi tie ankaŭ, sed ĉe ni iu aldonis trian lingvon, la "germana"n. Tion mi nur akceptus kun konvcinkaj ekstervikipediaj referencoj, kaj estus konsekvence fari la adapton nur se samtempe ankaŭ adaptiĝas vikidatumoj kaj la angla, hispana, germana vikipedioj (bonvenige se ankaŭ aliaj). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:00, 8 maj. 2026 (UTC) rzli9ahtbtosngaj4eke2s1krxzmrxf 9368990 9368988 2026-05-08T23:02:30Z ThomasPusch 1869 9368990 wikitext text/x-wiki En la angla, hispana, germana vikipedioj oni asertas ke la serio estis filmita en la angla kaj hispana, ĉi tie ankaŭ, sed ĉe ni iu* aldonis trian lingvon, la "germana"n. Tion mi nur akceptus kun konvcinkaj ekstervikipediaj referencoj, kaj estus konsekvence fari la adapton nur se samtempe ankaŭ adaptiĝas vikidatumoj kaj la angla, hispana, germana vikipedioj (bonvenige se ankaŭ aliaj). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:00, 8 maj. 2026 (UTC) <nowiki>*</nowiki> Pardonu: ĵus mi eltrovis, ke tiu "iu" estis uzanto NachtReisender je 1 sep. 2022. {{re|NachtReisender}} ĉu vi havas konvinkan fonton pri via aserto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:02, 8 maj. 2026 (UTC) 7z26fy57rqa2wphdt6ttj27khnvmszg 9368991 9368990 2026-05-08T23:02:47Z ThomasPusch 1869 9368991 wikitext text/x-wiki En la angla, hispana, germana vikipedioj oni asertas ke la serio estis filmita en la angla kaj hispana, ĉi tie ankaŭ, sed ĉe ni iu* aldonis trian lingvon, la "germana"n. Tion mi nur akceptus kun konvinkaj ekstervikipediaj referencoj, kaj estus konsekvence fari la adapton nur se samtempe ankaŭ adaptiĝas vikidatumoj kaj la angla, hispana, germana vikipedioj (bonvenige se ankaŭ aliaj). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:00, 8 maj. 2026 (UTC) <nowiki>*</nowiki> Pardonu: ĵus mi eltrovis, ke tiu "iu" estis uzanto NachtReisender je 1 sep. 2022. {{re|NachtReisender}} ĉu vi havas konvinkan fonton pri via aserto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:02, 8 maj. 2026 (UTC) m2rugoe3ufassrv21jhzytnxlj4pyev 9368992 9368991 2026-05-08T23:03:11Z ThomasPusch 1869 9368992 wikitext text/x-wiki En la angla, hispana, germana vikipedioj oni asertas ke la serio estis filmita en la [[angla]] kaj [[hispana]], ĉi tie ankaŭ, sed ĉe ni iu* aldonis trian lingvon, la "germana"n. Tion mi nur akceptus kun konvinkaj ekstervikipediaj referencoj, kaj estus konsekvence fari la adapton nur se samtempe ankaŭ adaptiĝas vikidatumoj kaj la angla, hispana, germana vikipedioj (bonvenige se ankaŭ aliaj). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:00, 8 maj. 2026 (UTC) <nowiki>*</nowiki> Pardonu: ĵus mi eltrovis, ke tiu "iu" estis uzanto NachtReisender je 1 sep. 2022. {{re|NachtReisender}} ĉu vi havas konvinkan fonton pri via aserto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:02, 8 maj. 2026 (UTC) s8fnf8v6f3c2sogyaf0cl71zway3yen 9368994 9368992 2026-05-08T23:07:15Z ThomasPusch 1869 9368994 wikitext text/x-wiki En la angla, hispana, germana vikipedioj oni asertas ke la serio estis filmita en la [[angla]] kaj [[hispana]], ĉi tie ankaŭ, sed ĉe ni iu* aldonis trian lingvon, la "germana"n. Tion mi nur akceptus kun konvinkaj ekstervikipediaj referencoj, kaj estus konsekvence fari la adapton nur se samtempe ankaŭ adaptiĝas vikidatumoj kaj la angla, hispana, germana vikipedioj (bonvenige se ankaŭ aliaj). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:00, 8 maj. 2026 (UTC) <nowiki>*</nowiki> Pardonu: ĵus mi eltrovis, ke tiu "iu" estis uzanto NachtReisender je 1 sep. 2022. {{re|NachtReisender}} ĉu vi havas konvinkan fonton pri via aserto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:02, 8 maj. 2026 (UTC) :PS: Nun mi ankoraŭ eltrovis ke en la ukraina teksto estas aldona aserto pri tria lingvo "німецька (епізод «Мадріґаль»)". Tamen ankaŭ tie sen piednota referenco. Mi prefere ne papage kopius tiun mencion de uzo pri la germana "en epizodo «madrigalo»", se tio ne estas ekstervikipedie konfirmita, kaj se tiun ne ankaŭ konfirmas almenaŭ la angla, hispana, germana vikipedioj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:07, 8 maj. 2026 (UTC) 2v0obhmfbf9jtzmfucrr97d7w0ym86l 9368995 9368994 2026-05-08T23:07:52Z ThomasPusch 1869 9368995 wikitext text/x-wiki En la angla, hispana, germana vikipedioj oni asertas ke la serio estis filmita en la [[angla]] kaj [[hispana]], ĉi tie ankaŭ, sed ĉe ni iu* aldonis trian lingvon, la "germana"n. Tion mi nur akceptus kun konvinkaj ekstervikipediaj referencoj, kaj estus konsekvence fari la adapton nur se samtempe ankaŭ adaptiĝas vikidatumoj kaj la angla, hispana, germana vikipedioj (bonvenige se ankaŭ aliaj). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:00, 8 maj. 2026 (UTC) <nowiki>*</nowiki> Pardonu: ĵus mi eltrovis, ke tiu "iu" estis uzanto NachtReisender je 1 sep. 2022. {{re|NachtReisender}} ĉu vi havas konvinkan fonton pri via aserto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:02, 8 maj. 2026 (UTC) :PS: Nun mi ankoraŭ eltrovis ke en la ukraina teksto estas aldona aserto pri tria lingvo "німецька (епізод «Мадріґаль»)". Tamen ankaŭ tie sen piednota referenco. Mi prefere ne papage kopius tiun mencion de uzo pri la germana "en epizodo «madrigalo»", se tio ne estas ekstervikipedie konfirmita, kaj se tiun aserton ne ankaŭ konfirmas almenaŭ la angla, hispana, germana vikipedioj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:07, 8 maj. 2026 (UTC) t0eqv51kyv67r0dm7q70rem2hvm22cm 1 943166 9369005 2026-05-08T23:45:04Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "Jam la 16-an de oktobro 2009 la uzanto Yekrats proponis kunigi ĉi tiun artikolon kun [[Lost (televida serio)]]. Ekde tiam pli ol 16 kaj duonan jarojn en la paĝo pendas la ŝablono {{ŝ|kunigu|Lost (televida serio)}}. Mi forte subtenas la proponon: la rolulo "Charlie Pace" ĉiukaze jam listigas en la listo de roluloj sub titolo "Unua periodo" (kvankam: ĉu tiu titolo entute sencas , se ne estas ankaŭ titoloj "Dua/tria/... periodo"??? Alternative eblus simple titol..." 9369005 wikitext text/x-wiki Jam la 16-an de oktobro 2009 la uzanto Yekrats proponis kunigi ĉi tiun artikolon kun [[Lost (televida serio)]]. Ekde tiam pli ol 16 kaj duonan jarojn en la paĝo pendas la ŝablono {{ŝ|kunigu|Lost (televida serio)}}. Mi forte subtenas la proponon: la rolulo "Charlie Pace" ĉiukaze jam listigas en la listo de roluloj sub titolo "Unua periodo" (kvankam: ĉu tiu titolo entute sencas , se ne estas ankaŭ titoloj "Dua/tria/... periodo"??? Alternative eblus simple titoligi la liston "Roluloj") Ĉi-tie la fikciulo estas "rok-muzikisto", en la listo estas "drogo-sklava muzikisto". Necesas elekti unu priskribon, dubokaze sencas uzi la pli neŭtralan klarigon. La (senfontajn) asertojn de ĉi tie, ke li estus rolita de aktoro Dominic Monaghan kaj "laŭ la filmo, Charlie estas [brita] rok-muzikisto en la fikcia bando "DriveSHAFT", kiun li formis kun sia frato Liam.", eblus facile meti en piednotan noton alla nomo en la listo. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:33, 8 maj. 2026 (UTC) {{re|Yekrats|Arbarulo}} informcele [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:45, 8 maj. 2026 (UTC) qqzyo69wp15baz2fqddp0onhgnzkcqy 9369007 9369005 2026-05-08T23:48:49Z ThomasPusch 1869 9369007 wikitext text/x-wiki Jam la 16-an de oktobro 2009 la uzanto Yekrats proponis kunigi ĉi tiun artikolon kun [[Lost (televida serio)]]. Ekde tiam pli ol 16 kaj duonan jarojn en la paĝo pendas la ŝablono {{ŝ|kunigu|Lost (televida serio)}}. Mi forte subtenas la proponon: la rolulo "Charlie Pace" ĉiukaze jam listigas en la listo de roluloj sub titolo "Unua periodo" (kvankam: ĉu tiu titolo entute sencas, se ne estas ankaŭ titoloj "Dua/tria/... periodo"??? Alternative eblus simple titoligi la liston "Roluloj") Ĉi-tie la fikciulo estas "rok-muzikisto", en la listo estas "drogo-sklava muzikisto". Necesas elekti unu priskribon, dubokaze sencas uzi la pli neŭtralan klarigon. La (senfontajn) asertojn de ĉi tie, ke li estus rolita de aktoro Dominic Monaghan kaj "laŭ la filmo, Charlie estas [brita] rok-muzikisto en la fikcia bando "DriveSHAFT", kiun li formis kun sia frato Liam.", eblus facile meti en piednotan noton alla nomo en la listo. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:33, 8 maj. 2026 (UTC) {{re|Yekrats|Arbarulo}} informcele [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:45, 8 maj. 2026 (UTC) sz4knv9sh58kb74ndkpctil2hwje608 0 943167 9369032 2026-05-09T04:50:57Z Crosstor 3176 kartografo 9369032 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''[[Benjameno (persona nomo)|Benő]] Rátóti,''' laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Rátóti Benő''' estis [[Hungario|hungara]] [[kartografo]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM121525/425a39d0-0c75-462b-afab-1926b3cffb59/solr/0/24/0/1/authorOrder/ASC hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=686427&date=2026-05-09 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1932|10|5}} en [[Törtel]], li mortis {{mortotago|2012|7|24}}. == Biografio == {{Paĝonomo}} lernis laŭvice en sia naskiĝvilaĝo, [[Cegléd]] kaj [[Székesfehérvár]], poste li akiris diplomon en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]] en [[1957]]. Post la diplomo li laboris en ŝtata kartografia entrepreno kontinue ĝis 1993, fine jam en alta posteno. Intertempe li doktoriĝis en 1962 en la universitato, li kandidatiĝis (CSc) en 1986 antaŭ la [[Hungara Scienca Akademio]]. Lia ĉefa laboro estis prezenti la hidrogeografion, krome popularajn turistajn mapojn. Li edziĝis en 1987. {{Paĝonomo}} ricevis [[premio]]jn inter 1977-2002. == Elektitaj kontribuoj == * ''A kisméretarányú térképek vízrajzának ábrázolásáról.'' (1962) * ''A folyók mechanizmusa és a meder mentén kialakuló domborzati formák.'' ([[disertaĵo]], 1962) * ''A világ országai. 165 térképpel.'' (kunaŭtoro, 1970; 2-a pligrandigita eldono: 1971) * ''Az űrfelvételek térképészeti alkalmazása. – Az űrrepülés jövője és térképészeti vonatkozásai.'' (1981) * ''Térképészeti technológiák.'' (lernolibro, 1981) * ''A felszíni vizek és a velük kapcsolatos térszínű formák térképi ábrázolásának néhány kérdése.'' (disertaĵo, 1985) * ''Tanya-oázis.'' (1999) * ''Röptikék. Összegyűjtött versek. 1950–2004.'' (poemoj, 2005?) == Fontoj == * [https://www.nevpont.hu/palyakep/ratoti-beno-ed1d1 biografio hungare] * [https://www.szaktars.hu/tarsoly/view/kollega-tarsoly-istvan-szerk-revai-uj-lexikona-xvi-rac-sy-2005/?query=R%C3%A1t%C3%B3ti+&pg=122&layout=s biografio hungare] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ratoti Beno}} [[Kategorio:Hungaraj kartografoj]] {{Portalstrio|Biografio}} jf06yvq59xn13x4wnsnolev283fahb7 9369033 9369032 2026-05-09T04:51:33Z Crosstor 3176 9369033 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''[[Benjameno (persona nomo)|Benő]] Rátóti,''' laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Rátóti Benő''' estis [[Hungario|hungara]] [[kartografo]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM121525/425a39d0-0c75-462b-afab-1926b3cffb59/solr/0/24/0/1/authorOrder/ASC hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=686427&date=2026-05-09 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1932|10|5}} en [[Törtel]], li mortis {{mortotago|2012|7|24}}. == Biografio == {{Paĝonomo}} lernis laŭvice en sia naskiĝvilaĝo, [[Cegléd]] kaj [[Székesfehérvár]], poste li akiris diplomon en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]] en [[1957]]. Post la diplomo li laboris en ŝtata kartografia entrepreno kontinue ĝis 1993, fine jam en alta posteno. Intertempe li doktoriĝis en 1962 en la universitato, li kandidatiĝis (CSc) en 1986 antaŭ la [[Hungara Scienca Akademio]]. Lia ĉefa laboro estis prezenti la hidrogeografion, krome popularajn turistajn mapojn. Li edziĝis en 1987. {{Paĝonomo}} ricevis [[premio]]jn inter 1977-2002. == Elektitaj kontribuoj == * ''A kisméretarányú térképek vízrajzának ábrázolásáról.'' (1962) * ''A folyók mechanizmusa és a meder mentén kialakuló domborzati formák.'' ([[disertaĵo]], 1962) * ''A világ országai. 165 térképpel.'' (kunaŭtoro, 1970; 2-a pligrandigita eldono: 1971) * ''Az űrfelvételek térképészeti alkalmazása. – Az űrrepülés jövője és térképészeti vonatkozásai.'' (1981) * ''Térképészeti technológiák.'' (lernolibro, 1981) * ''A felszíni vizek és a velük kapcsolatos térszínű formák térképi ábrázolásának néhány kérdése.'' (disertaĵo, 1985) * ''Tanya-oázis.'' (1999) * ''Röptikék. Összegyűjtött versek. 1950–2004.'' (poemoj, 2005?) == Fontoj == * [https://www.nevpont.hu/palyakep/ratoti-beno-ed1d1 biografio hungare] * [https://www.szaktars.hu/tarsoly/view/kollega-tarsoly-istvan-szerk-revai-uj-lexikona-xvi-rac-sy-2005/?query=R%C3%A1t%C3%B3ti+&pg=122&layout=s biografio hungare] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Unua}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ratoti Beno}} [[Kategorio:Hungaraj kartografoj]] {{Portalstrio|Biografio}} 9lt078ohd7mdn0b0z2jrtdq4j0atv5d 0 943168 9369054 2026-05-09T06:56:17Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto homo | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} }} '''{{paĝonomo}}''' estas [[usono|usona]] [[aktorino]]. Si naskiĝis la ]], do nun estas {{aĝo|19||}}-jaraĝa. aparte konatiĝis kiel unu de tri ĉefrolulinoj de la usona [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' (La anĝeloj de Charlie) pri krim-fikcio kiu estis elsendita per la kanalaro [[ABC]] de la 22-a de septembro 1976 ĝis la 24-a de junio 1981. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{of..." 9369054 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} }} '''{{paĝonomo}}''' estas [[usono|usona]] [[aktorino]]. Si naskiĝis la ]], do nun estas {{aĝo|19||}}-jaraĝa. aparte konatiĝis kiel unu de tri ĉefrolulinoj de la usona [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' (La anĝeloj de Charlie) pri krim-fikcio kiu estis elsendita per la kanalaro [[ABC]] de la 22-a de septembro 1976 ĝis la 24-a de junio 1981. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{en}}) * {{IMDb nomo}} <br/> {{Ĝermo|aktoro}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo| }} [[Kategorio:usonaj aktoroj]] ln33ouzhc9hgn0pd9g3026hetxm4nxw 9369056 9369054 2026-05-09T06:59:20Z ThomasPusch 1869 9369056 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} }} '''{{paĝonomo}}''' estas [[usono|usona]] [[aktorino]]. Si naskiĝis la 29-an de oktobro 1948 en [[Birmingham (Alabamo)|Birmingham]], [[Alabamo]], do nun estas {{aĝo|1948|10|29}}-jaraĝa. aparte konatiĝis kiel unu de tri ĉefrolulinoj de la usona [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' (La anĝeloj de Charlie) pri krim-fikcio kiu estis elsendita per la kanalaro [[ABC]] de la 22-a de septembro 1976 ĝis la 24-a de junio 1981. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{en}}) * {{IMDb nomo}} <br/> {{Ĝermo|aktoro}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Jackson, K}} [[Kategorio:usonaj aktoroj]] 1txszy1cvf33wznchgvqxbri77toca1 9369058 9369056 2026-05-09T07:00:45Z ThomasPusch 1869 9369058 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} }} '''{{paĝonomo}}''' estas [[usono|usona]] [[aktorino]]. Si naskiĝis la 29-an de oktobro 1948 en [[Birmingham (Alabamo)|Birmingham]], [[Alabamo]], do nun estas {{aĝo|1948|10|29}}-jaraĝa. aparte konatiĝis kiel unu de tri ĉefrolulinoj de la usona [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' (La anĝeloj de Charlie) pri krim-fikcio kiu estis elsendita per la kanalaro [[ABC]] de la 22-a de septembro 1976 ĝis la 24-a de junio 1981. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} <!-- * {{oficiala retejo}} ({{en}})--> * {{IMDb nomo}} <br/> {{Ĝermo|aktoro}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Jackson, K}} [[Kategorio:usonaj aktoroj]] kfv8c1u7s3iq0rra3vw45jejrg30bt1 9369059 9369058 2026-05-09T07:02:26Z ThomasPusch 1869 9369059 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} }} '''{{paĝonomo}}''' estas [[usono|usona]] [[aktorino]]. Si naskiĝis la 29-an de oktobro 1948 en [[Birmingham (Alabamo)|Birmingham]], [[Alabamo]], do nun estas {{aĝo|1948|10|29}}-jaraĝa. Sian studentan edukon ŝi aparte akiris en la aktora lernejo ''[[American Academy of Dramatic Arts]]'' ĝis 1970 kaj en la [[universitato de Misisipio]]. Kate Jackson aparte konatiĝis kiel unu de tri ĉefrolulinoj de la usona [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' (La anĝeloj de Charlie) pri krim-fikcio kiu estis elsendita per la kanalaro [[ABC]] de la 22-a de septembro 1976 ĝis la 24-a de junio 1981. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} <!-- * {{oficiala retejo}} ({{en}})--> * {{IMDb nomo}} <br/> {{Ĝermo|aktoro}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Jackson, K}} [[Kategorio:usonaj aktoroj]] pq6cq7dpxfecm5jq9j8cb3u5hjzbj9b 9369060 9369059 2026-05-09T07:03:12Z ThomasPusch 1869 9369060 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} }} '''{{paĝonomo}}''' estas [[usono|usona]] [[aktorino]]. Si naskiĝis la 29-an de oktobro 1948 en [[Birmingham (Alabamo)|Birmingham]], [[Alabamo]], do nun estas {{aĝo|1948|10|29}}-jaraĝa. Sian studentan edukon ŝi precipe akiris en la aktora lernejo ''[[American Academy of Dramatic Arts]]'' ĝis 1970 kaj en la [[universitato de Misisipio]]. Kate Jackson aparte konatiĝis kiel unu de tri ĉefrolulinoj de la usona [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' (La anĝeloj de Charlie) pri krim-fikcio kiu estis elsendita per la kanalaro [[ABC]] de la 22-a de septembro 1976 ĝis la 24-a de junio 1981. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} <!-- * {{oficiala retejo}} ({{en}})--> * {{IMDb nomo}} <br/> {{Ĝermo|aktoro}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Jackson, K}} [[Kategorio:usonaj aktoroj]] eswmqnm0t8isk1uw8n5fv96ck5yr8c3 9369065 9369060 2026-05-09T07:08:35Z ThomasPusch 1869 9369065 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} }} '''{{paĝonomo}}''' estas [[usono|usona]] [[aktorino]]. Si naskiĝis la 29-an de oktobro 1948 en [[Birmingham (Alabamo)|Birmingham]], [[Alabamo]], do nun estas {{aĝo|1948|10|29}}-jaraĝa. Sian studentan edukon ŝi precipe akiris en la aktora lernejo ''[[American Academy of Dramatic Arts]]'' ĝis 1970 kaj en la [[universitato de Misisipio]]. Kate Jackson aparte konatiĝis kiel unu de tri ĉefrolulinoj de la usona [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' (La anĝeloj de Charlie) pri krim-fikcio kiu estis elsendita per la kanalaro [[ABC]] de la 22-a de septembro 1976 ĝis la 24-a de junio 1981, kie ŝi kunstelulis kun [[Farrah Fawcett]] kaj [[Jaclyn Smith]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} <!-- * {{oficiala retejo}} ({{en}})--> * {{IMDb nomo}} <br/> {{Ĝermo|aktoro}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Jackson, K}} [[Kategorio:usonaj aktoroj]] i5pg8uqo0wufpottmjm130swvki3973 9369102 9369065 2026-05-09T08:54:28Z ThomasPusch 1869 9369102 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} }} '''{{paĝonomo}}''' estas [[usono|usona]] [[aktorino]]. Si naskiĝis la 29-an de oktobro 1948 en [[Birmingham (Alabamo)|Birmingham]], [[Alabamo]], do nun estas {{aĝo|1948|10|29}}-jaraĝa. Sian studentan edukon ŝi precipe akiris en la aktora lernejo ''[[American Academy of Dramatic Arts]]'' ĝis 1970 kaj en la [[universitato de Misisipio]]. Kate Jackson aparte konatiĝis kiel unu de tri ĉefrolulinoj de la usona [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' (La anĝeloj de Charlie) pri krim-fikcio kiu estis elsendita per la kanalaro [[ABC]] de la 22-a de septembro 1976 ĝis la 24-a de junio 1981, kie ŝi kunstelulis [[Jaclyn Smith]] kaj kun [[Farrah Fawcett]], jam en 1977 anstataŭigita per [[Cheryl Ladd]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} <!-- * {{oficiala retejo}} ({{en}})--> * {{IMDb nomo}} <br/> {{Ĝermo|aktoro}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Jackson, K}} [[Kategorio:usonaj aktoroj]] sr8xubpg1nfntp7mbq3vfhpm491lkwa 9369105 9369102 2026-05-09T08:57:19Z ThomasPusch 1869 9369105 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} }} '''{{paĝonomo}}''' estas [[usono|usona]] [[aktorino]] televida kaj kina, modelo kaj filmproduktoro. Si naskiĝis la 29-an de oktobro 1948 en [[Birmingham (Alabamo)|Birmingham]], [[Alabamo]], do nun estas {{aĝo|1948|10|29}}-jaraĝa. Sian studentan edukon ŝi precipe akiris en la aktora lernejo ''[[American Academy of Dramatic Arts]]'' ĝis 1970 kaj en la [[universitato de Misisipio]]. Kate Jackson aparte konatiĝis kiel unu de tri ĉefrolulinoj de la usona [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' (La anĝeloj de Charlie) pri krim-fikcio kiu estis elsendita per la kanalaro [[ABC]] de la 22-a de septembro 1976 ĝis la 24-a de junio 1981, kie ŝi kunstelulis [[Jaclyn Smith]] kaj kun [[Farrah Fawcett]], jam en 1977 anstataŭigita per [[Cheryl Ladd]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} <!-- * {{oficiala retejo}} ({{en}})--> * {{IMDb nomo}} <br/> {{Ĝermo|aktoro}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Jackson, K}} [[Kategorio:usonaj aktoroj]] g3y42m1okxiql6itm8vlxl8fpg9agyl 9369106 9369105 2026-05-09T08:59:35Z ThomasPusch 1869 9369106 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} }} '''{{paĝonomo}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] {{IFA|kˈe͡ɪt d͡ʒˈaksən}}, do pli-.malpli {{prononco|kejt ĜEKsn}} - estas [[usono|usona]] [[aktorino]] televida kaj kina, modelo kaj filmproduktoro. Si naskiĝis la 29-an de oktobro 1948 en [[Birmingham (Alabamo)|Birmingham]], [[Alabamo]], do nun estas {{aĝo|1948|10|29}}-jaraĝa. Sian studentan edukon ŝi precipe akiris en la aktora lernejo ''[[American Academy of Dramatic Arts]]'' ĝis 1970 kaj en la [[universitato de Misisipio]]. Kate Jackson aparte konatiĝis kiel unu de tri ĉefrolulinoj de la usona [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' (La anĝeloj de Charlie) pri krim-fikcio kiu estis elsendita per la kanalaro [[ABC]] de la 22-a de septembro 1976 ĝis la 24-a de junio 1981, kie ŝi kunstelulis [[Jaclyn Smith]] kaj kun [[Farrah Fawcett]], jam en 1977 anstataŭigita per [[Cheryl Ladd]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} <!-- * {{oficiala retejo}} ({{en}})--> * {{IMDb nomo}} <br/> {{Ĝermo|aktoro}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Jackson, K}} [[Kategorio:usonaj aktoroj]] r4uebeal6bw8qr74tul8h93lruo46t4 9369108 9369106 2026-05-09T09:01:00Z ThomasPusch 1869 prononco 9369108 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} }} '''{{paĝonomo}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] {{IFA|ke͡ɪt d͡ʒˈaksən}}, do pli-malpli {{prononco|kejt ĜEKsn}} - estas [[usono|usona]] [[aktorino]] televida kaj kina, modelo kaj filmproduktoro. Si naskiĝis la 29-an de oktobro 1948 en [[Birmingham (Alabamo)|Birmingham]], [[Alabamo]], do nun estas {{aĝo|1948|10|29}}-jaraĝa. Sian studentan edukon ŝi precipe akiris en la aktora lernejo ''[[American Academy of Dramatic Arts]]'' ĝis 1970 kaj en la [[universitato de Misisipio]]. Kate Jackson aparte konatiĝis kiel unu de tri ĉefrolulinoj de la usona [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' (La anĝeloj de Charlie) pri krim-fikcio kiu estis elsendita per la kanalaro [[ABC]] de la 22-a de septembro 1976 ĝis la 24-a de junio 1981, kie ŝi kunstelulis [[Jaclyn Smith]] kaj kun [[Farrah Fawcett]], jam en 1977 anstataŭigita per [[Cheryl Ladd]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} <!-- * {{oficiala retejo}} ({{en}})--> * {{IMDb nomo}} <br/> {{Ĝermo|aktoro}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Jackson, K}} [[Kategorio:usonaj aktoroj]] fcgcx7n2gw26ux4x6zy9uvxu38hdtvw 9369113 9369108 2026-05-09T09:03:58Z ThomasPusch 1869 9369113 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} }} '''{{paĝonomo}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|ke͡ɪt d͡ʒˈɛksən}}], do pli-malpli {{prononco|kejt ĜEKsn}} - estas [[usono|usona]] [[aktorino]] televida kaj kina, modelo kaj filmproduktoro. Si naskiĝis la 29-an de oktobro 1948 en [[Birmingham (Alabamo)|Birmingham]], [[Alabamo]], do nun estas {{aĝo|1948|10|29}}-jaraĝa. Sian studentan edukon ŝi precipe akiris en la aktora lernejo ''[[American Academy of Dramatic Arts]]'' ĝis 1970 kaj en la [[universitato de Misisipio]]. Kate Jackson aparte konatiĝis kiel unu de tri ĉefrolulinoj de la usona [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' (La anĝeloj de Charlie) pri krim-fikcio kiu estis elsendita per la kanalaro [[ABC]] de la 22-a de septembro 1976 ĝis la 24-a de junio 1981, kie ŝi kunstelulis [[Jaclyn Smith]] kaj kun [[Farrah Fawcett]], jam en 1977 anstataŭigita per [[Cheryl Ladd]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} <!-- * {{oficiala retejo}} ({{en}})--> * {{IMDb nomo}} <br/> {{Ĝermo|aktoro}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Jackson, K}} [[Kategorio:usonaj aktoroj]] q7hdizjweil093v8s7ghkmf3o8fbmmj 0 943169 9369055 2026-05-09T06:56:26Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto homo | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} }} '''{{paĝonomo}}''' estas [[usono|usona]] [[aktorino]]. Si naskiĝis la ]], do nun estas {{aĝo|19||}}-jaraĝa. aparte konatiĝis kiel unu de tri ĉefrolulinoj de la usona [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' (La anĝeloj de Charlie) pri krim-fikcio kiu estis elsendita per la kanalaro [[ABC]] de la 22-a de septembro 1976 ĝis la 24-a de junio 1981. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{of..." 9369055 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} }} '''{{paĝonomo}}''' estas [[usono|usona]] [[aktorino]]. Si naskiĝis la ]], do nun estas {{aĝo|19||}}-jaraĝa. aparte konatiĝis kiel unu de tri ĉefrolulinoj de la usona [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' (La anĝeloj de Charlie) pri krim-fikcio kiu estis elsendita per la kanalaro [[ABC]] de la 22-a de septembro 1976 ĝis la 24-a de junio 1981. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{en}}) * {{IMDb nomo}} <br/> {{Ĝermo|aktoro}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo| }} [[Kategorio:usonaj aktoroj]] ln33ouzhc9hgn0pd9g3026hetxm4nxw 9369057 9369055 2026-05-09T06:59:51Z ThomasPusch 1869 9369057 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} }} '''{{paĝonomo}}''' estas [[usono|usona]] [[aktorino]]. Si naskiĝis la 26-an de oktobro 1945 en [[Hustono]], [[Teksaso]], do nun estas {{aĝo|1945|10|26}}-jaraĝa. aparte konatiĝis kiel unu de tri ĉefrolulinoj de la usona [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' (La anĝeloj de Charlie) pri krim-fikcio kiu estis elsendita per la kanalaro [[ABC]] de la 22-a de septembro 1976 ĝis la 24-a de junio 1981. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{en}}) * {{IMDb nomo}} <br/> {{Ĝermo|aktoro}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Smith, J}} [[Kategorio:usonaj aktoroj]] 5js7zovon7xvy8itjcdbl1a8c9dslpu 9369061 9369057 2026-05-09T07:03:24Z ThomasPusch 1869 9369061 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} }} '''{{paĝonomo}}''' estas [[usono|usona]] [[aktorino]]. Si naskiĝis la 26-an de oktobro 1945 en [[Hustono]], [[Teksaso]], do nun estas {{aĝo|1945|10|26}}-jaraĝa. Sian studentan edukon ŝi precipe akiris en la aktora lernejo ''[[American Academy of Dramatic Arts]]''. Jaclyn Smith aparte konatiĝis kiel unu de tri ĉefrolulinoj de la usona [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' (La anĝeloj de Charlie) pri krim-fikcio kiu estis elsendita per la kanalaro [[ABC]] de la 22-a de septembro 1976 ĝis la 24-a de junio 1981. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{en}}) * {{IMDb nomo}} <br/> {{Ĝermo|aktoro}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Smith, J}} [[Kategorio:usonaj aktoroj]] 2jj0x4jg32z8heachknymechwvyh2wp 9369064 9369061 2026-05-09T07:08:17Z ThomasPusch 1869 9369064 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} }} '''{{paĝonomo}}''' estas [[usono|usona]] [[aktorino]]. Si naskiĝis la 26-an de oktobro 1945 en [[Hustono]], [[Teksaso]], do nun estas {{aĝo|1945|10|26}}-jaraĝa. Sian studentan edukon ŝi precipe akiris en la aktora lernejo ''[[American Academy of Dramatic Arts]]''. Jaclyn Smith aparte konatiĝis kiel unu de tri ĉefrolulinoj de la usona [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' (La anĝeloj de Charlie) pri krim-fikcio kiu estis elsendita per la kanalaro [[ABC]] de la 22-a de septembro 1976 ĝis la 24-a de junio 1981, kie ŝi kunstelulis kun [[Farrah Fawcett]] kaj [[Kate Jackson]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{en}}) * {{IMDb nomo}} <br/> {{Ĝermo|aktoro}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Smith, J}} [[Kategorio:usonaj aktoroj]] aqv0soumildlhw9klkvpg3ttf333pf7 9369103 9369064 2026-05-09T08:54:56Z ThomasPusch 1869 9369103 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} }} '''{{paĝonomo}}''' estas [[usono|usona]] [[aktorino]]. Si naskiĝis la 26-an de oktobro 1945 en [[Hustono]], [[Teksaso]], do nun estas {{aĝo|1945|10|26}}-jaraĝa. Sian studentan edukon ŝi precipe akiris en la aktora lernejo ''[[American Academy of Dramatic Arts]]''. Jaclyn Smith aparte konatiĝis kiel unu de tri ĉefrolulinoj de la usona [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' (La anĝeloj de Charlie) pri krim-fikcio kiu estis elsendita per la kanalaro [[ABC]] de la 22-a de septembro 1976 ĝis la 24-a de junio 1981, kie ŝi kunstelulis kun [[Kate Jackson]] kaj kun [[Farrah Fawcett]], jam en 1977 anstataŭigita per [[Cheryl Ladd]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{en}}) * {{IMDb nomo}} <br/> {{Ĝermo|aktoro}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Smith, J}} [[Kategorio:usonaj aktoroj]] p8cjwn5gz8qkvvenlazszsjxsee6adq 9369107 9369103 2026-05-09T09:00:31Z ThomasPusch 1869 prononco 9369107 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} }} '''{{paĝonomo}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] {{IFA|d͡ʒˈaklɪn smˈɪθ}} - estas [[usono|usona]] [[aktorino]]. Si naskiĝis la 26-an de oktobro 1945 en [[Hustono]], [[Teksaso]], do nun estas {{aĝo|1945|10|26}}-jaraĝa. Sian studentan edukon ŝi precipe akiris en la aktora lernejo ''[[American Academy of Dramatic Arts]]''. Jaclyn Smith aparte konatiĝis kiel unu de tri ĉefrolulinoj de la usona [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' (La anĝeloj de Charlie) pri krim-fikcio kiu estis elsendita per la kanalaro [[ABC]] de la 22-a de septembro 1976 ĝis la 24-a de junio 1981, kie ŝi kunstelulis kun [[Kate Jackson]] kaj kun [[Farrah Fawcett]], jam en 1977 anstataŭigita per [[Cheryl Ladd]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{en}}) * {{IMDb nomo}} <br/> {{Ĝermo|aktoro}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Smith, J}} [[Kategorio:usonaj aktoroj]] n8h88glqrj2uvdirg0pctwq6xx1l2q9 9369111 9369107 2026-05-09T09:03:00Z ThomasPusch 1869 9369111 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} }} '''{{paĝonomo}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|d͡ʒˈaklɪn smˈɪθ}}] - estas [[usono|usona]] [[aktorino]]. Si naskiĝis la 26-an de oktobro 1945 en [[Hustono]], [[Teksaso]], do nun estas {{aĝo|1945|10|26}}-jaraĝa. Sian studentan edukon ŝi precipe akiris en la aktora lernejo ''[[American Academy of Dramatic Arts]]''. Jaclyn Smith aparte konatiĝis kiel unu de tri ĉefrolulinoj de la usona [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' (La anĝeloj de Charlie) pri krim-fikcio kiu estis elsendita per la kanalaro [[ABC]] de la 22-a de septembro 1976 ĝis la 24-a de junio 1981, kie ŝi kunstelulis kun [[Kate Jackson]] kaj kun [[Farrah Fawcett]], jam en 1977 anstataŭigita per [[Cheryl Ladd]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{en}}) * {{IMDb nomo}} <br/> {{Ĝermo|aktoro}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Smith, J}} [[Kategorio:usonaj aktoroj]] 05pt2dh5wyo5dgfod17n9emrp6oxlg7 9369112 9369111 2026-05-09T09:03:45Z ThomasPusch 1869 9369112 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} }} '''{{paĝonomo}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|d͡ʒˈɛklɪn smˈɪθ}}] - estas [[usono|usona]] [[aktorino]]. Si naskiĝis la 26-an de oktobro 1945 en [[Hustono]], [[Teksaso]], do nun estas {{aĝo|1945|10|26}}-jaraĝa. Sian studentan edukon ŝi precipe akiris en la aktora lernejo ''[[American Academy of Dramatic Arts]]''. Jaclyn Smith aparte konatiĝis kiel unu de tri ĉefrolulinoj de la usona [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' (La anĝeloj de Charlie) pri krim-fikcio kiu estis elsendita per la kanalaro [[ABC]] de la 22-a de septembro 1976 ĝis la 24-a de junio 1981, kie ŝi kunstelulis kun [[Kate Jackson]] kaj kun [[Farrah Fawcett]], jam en 1977 anstataŭigita per [[Cheryl Ladd]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{en}}) * {{IMDb nomo}} <br/> {{Ĝermo|aktoro}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Smith, J}} [[Kategorio:usonaj aktoroj]] 4q7uqg5zemw6uoqyp5wqdk5ddxg8z44 9369120 9369112 2026-05-09T09:11:19Z Sj1mor 12103 9369120 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro}} '''{{paĝonomo}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|d͡ʒˈɛklɪn smˈɪθ}}] - estas [[usono|usona]] [[aktorino]]. Si naskiĝis la 26-an de oktobro 1945 en [[Hustono]], [[Teksaso]], do nun estas {{aĝo|1945|10|26}}-jaraĝa. Sian studentan edukon ŝi precipe akiris en la aktora lernejo ''[[American Academy of Dramatic Arts]]''. Jaclyn Smith aparte konatiĝis kiel unu de tri ĉefrolulinoj de la usona [[televida serio]] ''[[Charlie's Angels]]'' (La anĝeloj de Charlie) pri krim-fikcio kiu estis elsendita per la kanalaro [[ABC]] de la 22-a de septembro 1976 ĝis la 24-a de junio 1981, kie ŝi kunstelulis kun [[Kate Jackson]] kaj kun [[Farrah Fawcett]], jam en 1977 anstataŭigita per [[Cheryl Ladd]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{en}}) * {{IMDb nomo}} <br/> {{Ĝermo|aktoro}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Smith, J}} [[Kategorio:usonaj aktoroj]] q7zunb0l1m5hf4drjane7nkk6althv9 1 943170 9369073 2026-05-09T07:14:04Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "La ĵus farita teksto jam estas ligata el '''kvin''' aliaj artikoloj. Tio sufiĉas por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]]. ~~~~" 9369073 wikitext text/x-wiki La ĵus farita teksto jam estas ligata el '''kvin''' aliaj artikoloj. Tio sufiĉas por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:14, 9 maj. 2026 (UTC) r8jhe2001z527mdpmjrzcxcnt5n4bo9 1 943171 9369074 2026-05-09T07:14:21Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "La ĵus farita teksto jam estas ligata el '''kvin''' aliaj artikoloj. Tio sufiĉas por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]]. ~~~~" 9369074 wikitext text/x-wiki La ĵus farita teksto jam estas ligata el '''kvin''' aliaj artikoloj. Tio sufiĉas por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:14, 9 maj. 2026 (UTC) r8jhe2001z527mdpmjrzcxcnt5n4bo9 1 943172 9369075 2026-05-09T07:15:24Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "La teksto estas ligata el '''dek''' aliaj artikoloj. Tio sufiĉas por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]]. ~~~~" 9369075 wikitext text/x-wiki La teksto estas ligata el '''dek''' aliaj artikoloj. Tio sufiĉas por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:15, 9 maj. 2026 (UTC) hfa2tih92gttcs45vp8l0s76rbfb32w 0 943173 9369081 2026-05-09T08:11:02Z Crosstor 3176 geografo 9369081 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = |dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1910|9|1}} |loko de naskiĝo = {{Hungara reĝlando}}, {{Aŭstrio-Hungario}} [[Mojmírovce|Ürmény]] |dato de morto = {{mortotago|1980|11|2}} |loko de morto = {{Hungario}} [[Budapeŝto]] }} '''{{Paĝonomo}}''' [korpAŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Korpás Emil''' estis [[Hungario|hungara]] [[geografo]], altlerneja [[instruisto]]. Lia konata [[filo]] estis [[László Korpás]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM61681 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://www.geni.com/people/Emil-Korp%C3%A1s/6000000033826609575? familia datenaro</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1910|9|1}} en [[Mojmírovce|Ürmény]] ([[Hungara reĝlando]], [[Aŭstrio-Hungario]], nuntempa [[Mojmírovce]] en [[Slovakio]]), li mortis {{mortotago|1980|11|2}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en komerca [[mezlernejo]] en 1928 en Budapeŝto, poste 3 jarojn poste private ankaŭ en gimnazio. Li akiris pedagogian diplomon en universitata instituto en [[1933]], jaron poste li doktoriĝis el filozofio en [[ELTE|Scienca Universitato Péter Pázmány]]. En la lernojaro 1934 li havis stipendion en [[Vieno]]. Hejmenveninte li laboris en agronomia scenca centro. Ekde 1939 li estis [[asistanto]] en [[Ekonomia Universitato (Budapeŝto)|Komerca Akademio]], inter 1945–1951 li estis jam katedrestro. En la geografia instituto de [[Scienca Universitato de Szeged]] li estis [[docento]] (1954–1963), ekde 1957 ankaŭ katedrestro, fine inter 1963–1980 docento-katedrestro en [[Universitato Corvinus de Budapeŝto|Ekonomia Universitato Károly Marx]]. {{Paĝonomo}} estis specialisto de grundogeografio, unufoje li ricevis [[premio]]n en 1970. Li edziĝis en 1939, 3 filoj naskiĝis inter 1940-1943. == Elektitaj kontribuoj == * ''A Gerecse-hegység morfológiája.'' (ankaŭ [[disertaĵo]], 1933) * ''A mérsékelt övi kaucsuk. – Árismeret és áruismeret.'' (lernolibro, 1943) * ''Gazdasági földrajz.'' (2 volumoj, studenta lernolibro, 1950) * ''Földrajz.'' (lernolibro, kunaŭtoro, 1956; 11-a eldono: 1965, germane, tumane, slovake: 1958 kaj eldonita ĝis 1965) * ''A Mezőföld talajföldrajza.'' (disertaĵo, 1957) * ''Die wirtschafliche Entwicklung der südlichen Tiefebene – Alföld.'' (1968) == Fontoj == * [https://www.arcanum.com/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/k-760F2/korpas-emil-765E7/ biografio hungare] * [https://www.nevpont.hu/palyakep/korpas-emil-19f59 biografio hungare] * [https://csemadok.sk/jeles-felvideki-szemelyisegek/korpas-emil/ biografio hungare] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Korpas Emil}} [[Kategorio:Hungaraj geografoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} 0008l4m4rip4diry7ksta00x1gnqcxk 1 943174 9369123 2026-05-09T09:16:10Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "Kial en la teksto estas la frazo "''Cannon'' estas la unua serio de Quinn Martin kiu estis elsendita de alia kanalo ol [[American Broadcasting Company]] (ABC)", se samtempe sube estas la [[:Kategorio:Televidaj programoj de American Broadcasting Company]]? Aliaj tekstoj konfirmas la elsendadon en [[Columbia Broadcasting System]] (CBS), do provizore mi kredas la aserton de la frazo, ne tiun de la kategorio... Kiu scias pli bone, povas ĝustigi la indikon, sed tiam ku..." 9369123 wikitext text/x-wiki Kial en la teksto estas la frazo "''Cannon'' estas la unua serio de Quinn Martin kiu estis elsendita de alia kanalo ol [[American Broadcasting Company]] (ABC)", se samtempe sube estas la [[:Kategorio:Televidaj programoj de American Broadcasting Company]]? Aliaj tekstoj konfirmas la elsendadon en [[Columbia Broadcasting System]] (CBS), do provizore mi kredas la aserton de la frazo, ne tiun de la kategorio... Kiu scias pli bone, povas ĝustigi la indikon, sed tiam kun validaj, konvinkaj ekstervikipediaj referencoj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:16, 9 maj. 2026 (UTC) 1e4h8ml2tny2qxislzth59j63x8kvxk 14 943175 9369124 2026-05-09T09:16:57Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "[[Kategorio:Usonaj televidaj programoj laŭ kanalo|Columbia Broadcasting System]]" 9369124 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Usonaj televidaj programoj laŭ kanalo|Columbia Broadcasting System]] 42seroecd6wfmg2pkr2mgdhrcymlx3s 9369126 9369124 2026-05-09T09:19:05Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Kategorio:Televidaj programoj de CBS]] 9369126 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kategorio:Televidaj programoj de CBS]] fi0x6wlqii4kvyks72d0q0boczwwt42 1 943176 9369127 2026-05-09T09:22:51Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "La retejo http://www.icarly.com/ en la informkesto en Eŭropo ne plu funkcias en 2026. Ĉu ĝi daŭre funkcias en Usono??? ~~~~" 9369127 wikitext text/x-wiki La retejo http://www.icarly.com/ en la informkesto en Eŭropo ne plu funkcias en 2026. Ĉu ĝi daŭre funkcias en Usono??? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:22, 9 maj. 2026 (UTC) 9ct0h4g4ak5ak11j8uwv7mg6813yrrk 9369128 9369127 2026-05-09T09:23:34Z ThomasPusch 1869 9369128 wikitext text/x-wiki La retejo http://www.icarly.com/ el la informkesto (do origine el vikidatumoj) en Eŭropo ne plu funkcias en 2026. Ĉu ĝi daŭre funkcias en Usono??? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:22, 9 maj. 2026 (UTC) gqdxnbpqq45x89zkpjnonqsmrsvmw2x 0 943177 9369148 2026-05-09T09:56:26Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto aktoro}} '''Colin Ferguson''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|kˈɒlɪn fˈɜːɡəsən}}] - estas [[usono|usona]] [[aktorino]]. Si naskiĝis la ]], do nun estas {{aĝo|19}}-jaraĝa. <!--Sian studentan edukon li precipe akiris en la aktora lernejo ''[[..]]''.--> Colin Ferguson aparte konatiĝis kiel unu el la ĉefroluloj de la usona [[televida serio]] ''[[|Eureka (televida serio)|Eureka]]'', kies unuopaj epizodoj estis unuafoje elsenditaj en Uso..." 9369148 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro}} '''Colin Ferguson''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|kˈɒlɪn fˈɜːɡəsən}}] - estas [[usono|usona]] [[aktorino]]. Si naskiĝis la ]], do nun estas {{aĝo|19}}-jaraĝa. <!--Sian studentan edukon li precipe akiris en la aktora lernejo ''[[..]]''.--> Colin Ferguson aparte konatiĝis kiel unu el la ĉefroluloj de la usona [[televida serio]] ''[[|Eureka (televida serio)|Eureka]]'', kies unuopaj epizodoj estis unuafoje elsenditaj en Usono de 2006 ĝis 2012. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{en}}) * {{IMDb nomo}} <br/> {{Ĝermo|aktoro}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ferguson, C}} [[Kategorio:usonaj aktoroj]] 7h6gys6kdpwsgrjes6pah95j0p0bua8 9369149 9369148 2026-05-09T09:56:49Z ThomasPusch 1869 9369149 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro}} '''Colin Ferguson''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|kˈɒlɪn fˈɜːɡəsən}}] - estas [[usono|usona]] [[aktoro]]. Li naskiĝis la ]], do nun estas {{aĝo|19}}-jaraĝa. <!--Sian studentan edukon li precipe akiris en la aktora lernejo ''[[..]]''.--> Colin Ferguson aparte konatiĝis kiel unu el la ĉefroluloj de la usona [[televida serio]] ''[[|Eureka (televida serio)|Eureka]]'', kies unuopaj epizodoj estis unuafoje elsenditaj en Usono de 2006 ĝis 2012. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{en}}) * {{IMDb nomo}} <br/> {{Ĝermo|aktoro}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ferguson, C}} [[Kategorio:usonaj aktoroj]] 3f1g9bhmh6yfra7usymxxy3ij81gvz5 9369151 9369149 2026-05-09T09:59:08Z ThomasPusch 1869 9369151 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro}} '''Colin Ferguson''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|kˈɒlɪn fˈɜːɡəsən}}] - estas [[usono|usona]] [[aktoro]]. Li naskiĝis la ]], do nun estas {{aĝo|19}}-jaraĝa. <!--Sian studentan edukon li precipe akiris en la aktora lernejo ''[[..]]''.--> Colin Ferguson aparte konatiĝis kiel unu el la ĉefroluloj de la usona [[televida serio]] ''[[Eureka (televida serio)|Eureka]]'', kies unuopaj epizodoj estis unuafoje elsenditaj en Usono de 2006 ĝis 2012. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{en}}) * {{IMDb nomo}} <br/> {{Ĝermo|aktoro}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ferguson, C}} [[Kategorio:usonaj aktoroj]] ik6j9gop3ywtemto38t5myra0g03ju7 9369152 9369151 2026-05-09T10:01:55Z ThomasPusch 1869 9369152 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro}} '''Colin Ferguson''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|kˈɒlɪn fˈɜːɡəsən}}] - estas kanadodevena [[usono|usona]] [[aktoro]]. Li naskiĝis la 22-an de julio 1972 en [[Montrealo]], [[Kebekio]], do nun estas {{aĝo|1972|7|22}}-jaraĝa. Sian studentan edukon li precipe akiris en la [[universitato McGill]]. Colin Ferguson aparte konatiĝis kiel unu el la ĉefroluloj de la usona [[televida serio]] ''[[Eureka (televida serio)|Eureka]]'', kies unuopaj epizodoj estis unuafoje elsenditaj en Usono de 2006 ĝis 2012. == Eksteraj ligiloj == <!--* {{oficiala retejo}} ({{en}})--> * {{IMDb nomo}} <br/> {{Ĝermo|aktoro}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ferguson, C}} [[Kategorio:usonaj aktoroj]] 6m2duximrbsrlbjtd01j1x0mu3c001u 0 943178 9369161 2026-05-09T11:01:35Z Crosstor 3176 ministro 9369161 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''{{Paĝonomo}}''' [mArta gorog], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Görög Márta''' aŭ pli komplete ''Törőcsikné Görög Márta'' [torOĉiknE] estas [[Hungario|hungara]] [[juristo]], altlerneja [[instruisto]], [[ministro]] pri justico. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM1804005 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=979156&date=2026-05-09 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1975|3|31}} en [[Kiskunfélegyháza]]<!--, ŝi mortis {{mortotago|20||}} en [[]]-->. == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris juran diplomon en [[Scienca Universitato de Szeged|Scienca Universitato Attila József]] en [[1998]]. Post la diplomo ŝi praktikadis, ankaŭ plulernis samloke. Ekde 2001 ŝi instruis kiel [[asistanto]] (2001-2006), [[lektoro]] (2006–2008), [[docento]] (2008–2016), poste [[profesoro]] (2016-2026) en la universitato, krome ekde 2016 ŝi estis ankaŭ institutestro. Inter 2019-2026 ŝi estis ankaŭ fakultatestro. Intertempe ŝi akiris sciencan gradon [[Ph.D.]], ŝia [[habilitiĝo]] okazis en 2014. Ekde 2026 ŝi estas ministro pri justico en la [[Kabineto Magyar]]. Ŝi havis edzon kaj naskis 2 filinojn en 2002 kaj 2005. Ŝi ricevis jam kelkajn [[premio]]jn. == Elektitaj kontribuoj == * ''Francia konszernjogi alapok'' (2001) * ''A személyiség védelme a becsület és a jóhírnév vonatkozásában'' (2014) * ''Milyen eredményeket mutatnak az egyes tudásmegosztási modellek a zöld technológiák területén?'' (2025) == Fontoj == * [https://telex.hu/belfold/2026/05/08/gorog-marta-igazsagugyi-miniszter-tisza-kormany-jogasz biografio hungare kun foto] * [https://wiki.startlap.hu/kicsoda-gorog-marta-igazsagugyi-miniszter-tisza-part-eletrajz/ biografio hungare kun foto] * [https://u-szeged.hu/szabadegyetem/xviii-szemeszter/valtozo-vilag-valtozo/szakmai-oneletrajz-161128 biografio hungare] * [https://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=18761 akademia paĝo] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gorog Marta}} [[Kategorio:Hungaraj juristoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj ministroj]] {{Portalstrio|Biografio}} rn9kff0jqwsbi9fhjs0ax23ao4idhtu 1 943179 9369164 2026-05-09T11:05:53Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "La hodiaŭ farita teksto jam pene estas ligata el '''kvar''' aliaj artikoloj (teknikaj listoj, diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkuliĝas). Tio sufiĉas por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]]. ~~~~" 9369164 wikitext text/x-wiki La hodiaŭ farita teksto jam pene estas ligata el '''kvar''' aliaj artikoloj (teknikaj listoj, diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkuliĝas). Tio sufiĉas por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:05, 9 maj. 2026 (UTC) clw8uee8dnv7boizsqtyqa0g3v7x23p 1 943180 9369180 2026-05-09T11:41:00Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{re|Sj1mor}} Mi vidas ke estis precipe vi, kiu amase vastigis la antaŭ mizeran paĝeton kaj grandparte meritas pri tio kio ĝi nun estas. Dankon je tio. Mi certe ne estas la plej bona por aprezi tion, ĉar mi ne havas televidilon kaj ankaŭ interrete neniam spektas iun ajn televidan serion, sed tamen bone legeblaj tekstoj aprezindas. Vi vidas ke mi en la unua frazo enkonstruis prenon el vikidatumoj pri la tri kreintoj, kio havas avantaĝon ke la nomoj estas nigraj..." 9369180 wikitext text/x-wiki {{re|Sj1mor}} Mi vidas ke estis precipe vi, kiu amase vastigis la antaŭ mizeran paĝeton kaj grandparte meritas pri tio kio ĝi nun estas. Dankon je tio. Mi certe ne estas la plej bona por aprezi tion, ĉar mi ne havas televidilon kaj ankaŭ interrete neniam spektas iun ajn televidan serion, sed tamen bone legeblaj tekstoj aprezindas. Vi vidas ke mi en la unua frazo enkonstruis prenon el vikidatumoj pri la tri kreintoj, kio havas avantaĝon ke la nomoj estas nigraj dum ne ekzistas esperantaj biografioj pri ili sed aŭtomate tuj ekestas bluaj kiam tiaj biografioj ekestas. Kaj aldone mi ĵus metis ligilojn [[Emmy]] kaj [[Ora Globo]] - certe ankoraŭ eblus trovi iujn pliajn bluajn ligilojn meteblajn. Mi tamen miris ekzemple pri la vortoj "la afliktita knabo" (kio estas tio? Ĉu deprimita aŭ malfeliĉa pro nerespondita amo aŭ io tia? Mi ne certas ĉu sencas tiom detaligi iujn personajn sentojn, sed simpla noto "la afliktita knabo" ankaŭ strangas al mi) aŭ "ŝtelroluloj de [[Azianoj|azia]] kaj de [[Afrik-usonanoj|afro-usonana]] origino" (ĉu eble steluloj/stelroluloj aŭ ĉu vere temas pri ŝtelado?)... Ĉu vi povas lumigi min, por ke almenaŭ mi komprenu pri kio temas? Poste eblos ankoraŭ pripensi ĉu eblas pli klarigi la vortumon aŭ toleri ioman neklarecon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 9 maj. 2026 (UTC) ttlmimb4xg8dmkk1h36yizb66j5sq29