Vikipedio eowiki https://eo.wikipedia.org/wiki/Vikipedio:%C4%88efpa%C4%9Do MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Aŭdvidaĵo Specialaĵo Diskuto Uzanto Uzanto-Diskuto Vikipedio Vikipedia diskuto Dosiero Dosiero-Diskuto MediaWiki MediaWiki-Diskuto Ŝablono Ŝablono-Diskuto Helpo Helpo-Diskuto Kategorio Kategorio-Diskuto Portalo Portala diskuto Projekto Projekta diskuto TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk Topic 0 49 9413261 9407264 2026-06-25T13:17:11Z Näin on näreet 255377 9413261 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|insularo |kategorio= |bildo= <!-- kutime el vikdatumoj --> |priskribo de bildo= <!-- se el vikdatumoj, tiam ne meti priskribon, ĉar la vikdatuma bildo povaŝ facile ŝanĝiĝi --> |regiono-ISO = FI-01 |mapo= |priskribo de mapo= |mapo lokumilo = iso |Mapo en angulo= |mapo1 lokumilo = Balta maro |alto-koord = jes |zomo = 6 |plej alta leviĝo = |ĉefurbo = Mariehamn |kodo = AX |kodo tipo = Aŭtokodo |kodo1 = AX, ALA, 248 (FI-01 kiel parto de Finnlando) |kodo1 tipo = [[ISO 3166-2]] |kodo2 = .ax |kodo2 tipo = [[Domajno de plej alta nivelo|Interreta domajno]] |areo_kodo = +358-18 }} '''Alando''' ({{lang-sv|Åland}} {{prononco|'''o:'''land|ˈoːland}}, {{lang-fi|Ahvenanmaa}} {{prononco|ahvenanma:}}) estas insularo en la [[Balta Maro]] inter [[Svedio]] kaj la sudokcidento de la kontinenta Finnlando, nura aŭtonoma [[Provincoj de Finnlando|provinco]] de [[Finnlando]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la provinco vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². El la loĝantoj fine de 2006 {{unuo|91.7|%}} estis svedlingvaj. Alando estas konstitucie unulingva, kvankam Finnlando estas dulingva. La tera areo konsistas el {{unuo|6500}} insuloj kaj insuletoj, el kiuj 65 estas konstante loĝataj. La plej granda el la insuloj estas [[Kontinenta Alando]], kie situas ekzemple la ĉefurbo [[Mariehamn]]. En Kontinenta Alando, ''Fasta Åland'', ''Manner-Ahvenanmaa'', loĝas ega plejo el la loĝantaro de Alando. La dua plej granda insulo estas Eckerö malmulte okkcidenten el Kontinenta Alando en [[Eckerö|samnoma komunumo]]. Alando havas propran flagon kaj proprajn poŝtmarkojn. La ĉefurbo [[Mariehamn]] havas {{unuo|10780}} loĝantojn. Ĝis la {{dato|31|decembro|2009}}, kiam pro reorganizo de la regiona ŝtata administrado la gubernioj ({{lang-fi|lääni}}) estis malfonditaj, la teritorio ankaŭ estis unu el sume ses gubernioj en [[Finnlando]]. Insuloj de Alando kaj [[Insularo de Turku]] estas la tutmonde plej multinsula insularo. == Priskribo == [[Dosiero:Åland Political Map-eo.svg|maldekstre|eta|Alando kun la administraj limoj de la provinco.]] Alandanoj havas fortan propran identecon, kiu malsimilas kaj al identeco de svedlingvaj finnoj kaj al identeco de svedoj. Ankaŭ ilia lingva varianto estas propra. Ekzemple vorto bara (nur), kiu estas dirita en finnlanda sveda [bara] kaj en svedia sveda [ba:ra] estas dirita en alanda sveda [bar:a]. [[dosiero:Mariehamn maj 2018 11.jpg|eta|maldekstra|{{centre|la [[parlamento de Alando|parlamentejo de Alando]] en 2018}}]] [[Dosiero:Åland_passport.jpg||eta|maldekstra|{{centre|Pasporta kovrilo de Alandanoj}}]] Alando havas [[Parlamento de Alando|propran parlamenton]] ({{lang-sv|lagting}}) kun 30 membroj. Ĝi decidas pri la buĝeto de la provinco kaj faras leĝojn pri aferoj kiuj apartenas al la sfero de aŭtonomeco: instruado, lernejoj kaj kulturo; sociala prizorgo kaj sano; ekonomia vivo; interna trafiko; protektado de la medio; komunuma administrado; polico; poŝto; radio kaj televido. En tiuj aferoj la provinco funkcias proksimume kiel suverena ŝtato. En aliaj aferoj validas la leĝoj de Finnlando, kiu do zorgas, ekzemple, pri eksterlandaj aferoj, kriminala kaj civila juro, juĝejoj, dogano kaj mono. Alando havas proprajn partiojn. Alando estas, laŭ internaciaj traktatoj, senarmea teritorio, kaj ĝiaj loĝantoj ne havas devon militservi. Iuj rajtoj en la provinco, kaj ankaŭ la liberigo de [[militservo]], estas rezervitaj al personoj, kiuj havas ''provincan civitanecon'' ({{lang-sv|hembygdsrätt}}). La civitanecon oni havas denaske aŭ akiras laŭ peto se oni plenumas tri kondiĉojn: loĝadis 5 jarojn en la provinco, kontentige parolas la svedan lingvon kaj estas civitano de Finnlando. Nur tiaj provincanoj rajtas voĉdoni por la provinca parlamento, posedi nemoveblaĵojn en la insularo kaj praktiki ekz. komercadon. La aŭtonomecon de la provinco, ĝiajn organizon kaj rajtojn, difinas la ''Leĝo pri aŭtonomeco de Alando'', kiu estas unu el la konstituciaj leĝoj de Finnlando. La parlamento de Finnlando povas ŝanĝi ĝin nur konsente de la [[Alanda parlamento]]. Kiel parto de Finnlando ankaŭ Alando apartenas al la [[Eŭropa Unio]], sed ĝin koncernas kelkaj esceptoj pri impostoj: en Alando ne estas aplikataj la EU-reguloj pri aldonvaloraj impostoj kaj [[akcizo]]j (tio ebligas {{nrsp|i. a.}} vendi senimposte varojn sur ŝipoj trafikantaj al kaj de Alando). Tio estis konstatita en la {{nrsp|t.n.}} ''Alanda protokolo'', aldonita al la traktato pri aliĝo de Finnlando al EU. La protokolo ankaŭ aparte permesas la regulojn, kiuj donas certajn privilegiojn (terposedo, komerco) nur al Alandaj provincanoj kaj tiel diskriminacias kontraŭ aliaj civitanoj de EU. Tia diskriminacio en EU ĝenerale ne estas permesita, sed oni konsideris la escepton necesa por protekti la specialan statuson de Alando. Antaŭ la jaro 1809 Alando, same kiel la tuta Finnlando, estis parto de Svedio. En la periodo 1809—1917 ĝi apartenis al la [[Rusia Imperio]] kiel parto de la Grandprinclando Finnlando. Post la sendependiĝo de Finnlando en [[1917]], alandanoj volis re-aligi la insularon al Svedio, sed fine, post diversaj incidentoj kaj intertraktadoj, la provinco restis finnlanda. En 1921 la [[Ligo de Nacioj]] agnoskis finnlandan suverenecon super Alando. Finnlando garantias, per konstitucia leĝo, aŭtonomecon kaj svedan unulingvecon de la insularo. Solvo ankaŭ estis proponita ke Finnlando transdonus Alandon al Svedio, kaj Svedio donus kelkajn finnlingvajn areojn de Norda Svedio en kompenso. Tiu ĉi kompromisa solvo ne ricevis multe da atento en la [[Ligo de Nacioj]], sed laŭ [[Juha Janhunen]], ekzemple, ĝi eble estus la plej bona elekto. == Bildgalerio == <gallery widths=200ra> Dosiero:LocationÅland.svg|{{centre|Situo de Alando en Eŭropo}} Dosiero:Mariehamn maj 2018 19.jpg|{{centre|la luterana preĝejo de Mariehamn}} Dosiero:Segelpaviljongen, 2019 (02).jpg|{{centre|"velista [[pavilono]]" en la jaĥta haveno}} Dosiero:Tiny Island (37038433464).jpg|{{centre|tre eta alanda insulo, [[ŝero]]}} </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[Kontinenta Alando]] * [[Listo de komunumoj de Alando]] * [[Landnomoj]] * [[Svedlingvaj finnlandanoj]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|wikt=Alando}} * [http://www.aland.ax/ Oficiala retpaĝaro de la provinco] (ekde la 15-a de aŭgusto 2006 la retregiono Alando havas propran interret-domajnan sufikson [[.ax]]; antaŭe estis uzata la sufikso [[.fi]] de Finnlando) * [http://www.b7.org Organizaĵo de Baltamaraj insuloj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080213193331/http://www.b7.org/ |date=2008-02-13 }} * [http://swedia.ling.umu.se/Finland/Aland/index.html Specimenoj pri alandaj dialektoj de la sveda lingvo (sone kaj skribe)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20051203032035/http://swedia.ling.umu.se/Finland/Aland/index.html |date=2005-12-03 }} {{Navigilo Finnlando}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alando]] [[Kategorio:Insuloj en la Balta maro]] [[Kategorio:Insularoj]] [[Kategorio:Historiaj provincoj de Finnlando]] 1s1vky6esobdx6w5ld5cifxmbd3u6zh 0 151 9413230 9389469 2026-06-25T12:49:50Z Sj1mor 12103 9413230 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto | nomo = Arkimedo{{-}}{{lang-el|Ἀρχιμήδης}} | dosiero = Domenico-Fetti Archimedes 1620.jpg | priskribo de dosiero = ''Arkimedo pensema''. Oleo sur tolo de la pentristo [[Domenico Fetti]] (1620). ''[[Gemäldegalerie Alte Meister]]'', [[Dresdeno]] | dato de naskiĝo = [[-287|287 a.Kr.]] | dato de morto = [[-212|212 a.Kr.]] | kesteroj = {{Informkestero filozofo | regiono = | erao = | skolo tradicio = | ĉefaj interesoj = | noteblaj ideoj = | influoj = | influis = }} }} '''Arkimedo''' aŭ '''Arĥimedo''' ({{lang-el|Ἀρχιμήδης}}; naskiĝis en [[-287|287 a. Kr.]] en [[Sirakuzo]], mortis en [[-212|212 a. Kr.]] en [[Sirakuzo]]) estis [[Greklando|greka]] [[matematikisto]], [[fizikisto]] kaj [[inĝeniero]]. Arkimedo estas konsiderata unu el grandaj matematikistoj de antikveco.<ref>Calinger, Ronald (1999). A Contextual History of Mathematics. Prentice-Hall. p. 150. ISBN 0-02-318285-7. «Shortly after Euclid, compiler of the definitive textbook, came Archimedes of Syracuse (ca. 287–212 B.C.), the most original and profound mathematician of antiquity.»</ref><ref>«Archimedes of Syracuse». The MacTutor History of Mathematics archive. Januaro 1999. [http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/Biographies/Archimedes.html] Konsultita la 15an de Aprilo 2017.</ref> Li uzis la elĉerpan metodon por kalkuli la [[areo]]n sub la [[arko]] de [[Parabolo (matematiko)|parabolo]] per la [[Serio (matematiko)|sumaro de senfina serio]], kaj donis proksimumon tre precizan de la [[Pi (nombro)|nombro pi]].<ref>O'Connor, J. J. y Robertson, E. F. (febrero de 1996). «A history of calculus». [[University of St Andrews]]. [http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/HistTopics/The_rise_of_calculus.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070715191704/http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/HistTopics/The_rise_of_calculus.html|date=2007-07-15}} Konsultita la 15an de Aprilo de 2017.</ref> Li ankaŭ difinis la [[Arĥimeda spiralo|spiralon]], kiu portas lian nomon, formulojn por la volumenoj de la surfacoj de revoluado kaj genian sistemon por esprimi nombrojn tre longajn. Arkimedo faris multnombrajn [[pruvo]]jn, uzante rigoran geometrian [[formalismo]]n skizitan de [[Eŭklido]]. Li sukcesis speciale en kalkulo de [[areo]]j kaj [[volumeno]]j kaj fieris pro la malkovro de sfera volumeno, montrante, ke ĝi estas du trionoj de la plej malgranda [[cilindro]], kiu povas enteni la sferon. Fakte oni ofte diras, ke Arkimedo povis esti inventinto aŭ fondinto de nombra [[Cifereca analitiko|kalkulado]], se [[grekoj]] tiutempe konus pli da akordiĝemaj matematikaj [[nocio]]j. Laŭ enskribitaj kaj ĉirkaŭskribitaj [[plurlatero]]j en [[cirklo]], li povis kalkuli la valoron de ''π'' inter 3+10/71 kaj 3+1/7. Inter liaj antaŭeniroj en fiziko troviĝas liaj fundamentoj en hidrostatiko, [[statiko]] kaj la klarigo de la principo de la [[levilo]]. Arkimedo estis ankaŭ elstara [[inĝeniero]], formulanta [[principo]]n de elĵet-[[forto]] kaj koncernan [[Scienca leĝo|leĝon]]. [[Legendo]] rakontas, ke malkovrinte la [[principo]]n de elpuŝ-forto (ke ĝi egalas al la [[pezo]] de la [[likvo]] elpuŝata per la solido) dum sinbanado, li kuris preskaŭ tute nuda sur la [[strato]]j de [[Sirakuzo]], kriante „[[Eŭreka]]!“ (mi trovis). Li estis inventinto ankaŭ de [[sieĝarmo]]j kaj de la t.n. [[Arkimeda ŝraŭbo]] ([[helico]]). Kelkaj liaj geometriaj pruvoj estis motivitaj per meĥanikaj [[argumento]]j, kiuj tamen kondukis al veraj respondoj. Plimulto de la [[fakto]]j pri Arkimedo originas de la [[biografio]] de romia generalo [[Marko Klaŭdo Marcelo]], verkita de romia biografo [[Plutarĥo]]. Dum la romia [[sieĝo]] de Sirakuzo (214-212 a.K.), Arkimedo defendis la [[urbo]]n per la de li konstruitaj konkavaj [[spegulo]]j, kiuj fokusigis sunajn [[radio]]jn al romiaj [[ŝipo]]j, tiel malhelpante ilin (tiu historio estas pridubata).<ref>«Archimedes Death Ray: Testing with MythBusters». MIT. [http://web.mit.edu/2.009/www//experiments/deathray/10_Mythbusters.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130528134958/http://web.mit.edu/2.009/www/experiments/deathray/10_Mythbusters.html|date=2013-05-28}} Konsultita la 23an de julio 2007.</ref> Same oni supozas, ke li sukcesis desegni maŝinojn kapablajn elirigi ŝipojn de malamikoj el akvo. Fine, kiam la defendo estis trarompita, romiaj soldatoj murdis Arkimedon, spite malajn ordonojn. Liaj lastaj [[vorto]]j estis: „Ne tuŝu miajn [[cirklo]]jn“. Temis pri geometriaj [[figuro]]j skizitaj sur la [[sablo]]. Diference de liaj inventoj, la primatematikaj verkoj de Arkimedo ne estis tre konataj en la antikveco. La matematikistoj de [[Aleksandrio]] legis kaj citis ilin, sed la unua kompleta kompilaĵo de lia verkaro ne estis farita ĝis ĉ. 530 p.K. fare de [[Isidoro de Mileto]]. La komentarioj de la verkoj de Arĥimedo verkitaj de [[Eŭtocio]] en la 6a jarcento malfermis ilin por la unua fojo al pli ampleksa publiko. La relative malmultaj kopioj de verkoj de Arĥimedo, kiuj travivis tra la [[Mezepoko]] estis grava fonto de ideoj dum la [[Renesanco]],<ref>Bursill-Hall, Piers. «Galileo, Archimedes, and Renaissance engineers». sciencelive kun la [[Universitato de Kembriĝo]]. Arkivita el la originalo en la 28a de novembro 2015. [https://web.archive.org/web/20161104005900/http://www.sciencelive.org/component/option,com_mediadb/task,view/idstr,CU-MMP-PiersBursillHall/Itemid,30] Konsultita la 7an de aŭgusto 2007.</ref> dum la malkovro en 1906 de nekonataj verkoj de Arkimedo en la tiel nomita [[Palimpsesto de Arkimedo]] helpis kompreni, kiel li atingis siajn matematikajn rezultojn.<ref>«Archimedes - The Palimpsest». [[Walters Art Museum]]. Arkivita el la originalo en la 28a de novembro 2015. [https://web.archive.org/web/20161108010039/http://www.archimedespalimpsest.org/palimpsest_making1.html] Konsultita en la 14a de oktobro 2007.</ref> == Biografio == [[Dosiero:Gerhard Thieme Archimedes.jpg|eta|Bronza statuo de Arkimedo situanta en la Observatorio Archenhold en [[Berlino]]. Ĝi estis skulptita de Gerhard Thieme kaj inaŭgurita en [[1972]].]] Estas malmulte da fidindaj informoj pri la vivo de Arĥimedo. Tamen, ĉiuj fontoj koincidas koncerne tion, ke li estis indiĝeno de [[Sirakuzo]] kaj ke li estis mortigita fine de la [[sieĝo de Sirakuzo]]. Arkimedo naskiĝis ''ĉ''. 287 a.K. en la mara [[havenurbo]] [[Sirakuzo]] ([[Sicilio]], nuna [[Italio]]), urbo kiu tiam estis kolonio de la [[Granda Grekio]]. Konante la daton de lia morto, la proksimuma naskodato estas bazata en aserto de la [[Bizanca Imperio|bizanca]] historiisto [[Johano Tzetzes]], kiu asertis<ref>''Ĥiliadoj'', II, Hist. 35, 105.</ref> ke Arkimedo vivis ĝis la aĝo de 75 jaroj.<ref>Heath, T. L. ''Works of Archimedes'', 1897</ref> Laŭ unu hipotezo de interpreto bazata sur rompita fragmento de ''La sablo-kalkulanto'' —kies titolo en greka estas ψαμμίτης (''Psammites'')—, Arkimedo mencias la nomon de sia patro, Fidias, nome [[astronomo]].<ref>La hipotezo estis proponita de Friederich Blass. Vid. ''Astronomische Nachrichten'' 104 (1883), n. 2488, p. 255.</ref> [[Plutarĥo]] skribis en sia verko ''Paralelaj vivoj'' (''Vivo de Marcelo'', 14, 7.) ke Arkimedo estis parenco de la [[tirano]] Hierono la 2-a de Sirakuzo.<ref>Plutarĥo, ''Paralelaj vivoj: Marcelo'' XIV.</ref> Oni scias ke amiko de Arkimedo, nome Heraklido, verkis biografion pri li sed tiu libro ne estis konservata, kaj tiele oni perdis la detalojn de lia vivo.<ref name="mactutor">O'Connor, J. J.; Robertson,, E. F. mcs. st-andrews. ac. uk/Biographies/Archimedes. html «Archimedes of Syracuse». University of St Andrews. Konsultita la 2an de januaro de 2007.</ref> Oni ne konas, por ekzemplo, ĉu iam li edziĝis aŭ li havis gefilojn. Inter la malmultaj certaj informoj pri lia vivo, [[Diodoro Sicilia]] havigas unu<ref>''Biblioteca Historica'', I, 34; V, 37.</ref> laŭ kiu eble Arkimedo, dum sia junaĝo, studis en Aleksandrio, en [[antikva Egipto|Egipto]]. La fakto ke Arkimedo aludas en siaj verkoj al sciencistoj kies agado estis okazinta en tiu urbo, apogas tiun hipotezon: fakte, Arkimedo referencas al [[Konon de Samos]] kiel lia amiko en ''Pri la sfero kaj la cilindro'', kaj du el liaj verkoj (''Pri la metodo (de la mekanikaj teoremoj)'' kaj ''La problemo de la bovaro'') estas dediĉitaj al [[Eratosteno|Eratosteno de Kireno]].<ref>En la antaŭparolo de ''Pri la spiraloj'', direktita al Doziteo de Pelusio, Arkimedo diras ke «multaj jaroj estis pasintaj el la morto de Konon». [[Konon de Samos]] vivis ''ĉ.'' 280–220 a.K., kio sugestas ke Arkimedo povis esti pli aĝa kiam li verkis kelkajn al siaj verkoj.</ref> Arkimedo mortiĝis ''ĉ''. 212 a.K. dum la [[Dua Punika Milito]], kiam la romiaj fortoj estre de la generalo [[Marko Klaŭdio Marcelo]] konkeris la urbon Sirakuzo post [[sieĝo]] dujardaŭra. Arkimedo distingiĝis ĉefe dum la [[sieĝo de Sirakuzo]], en kiu li disvolvigis armilojn por la defendo de la urbo. [[Polibio]],<ref name="HistoriaeVIII">''Historioj'', VIII, 5ss.</ref> [[Plutarĥo]],<ref>Plutarĥo, ''Paralelaj vivoj: Marcelo'' XVII.</ref> kaj [[Tito Livio]]<ref name="AdUrbe">''[[Ab Urbe condita libri]]'', XXIV, 34.</ref> priskribas, precize, lian laboron en la defendo de la urbo kiel inĝeniero, disvolvigante artileriaĵojn kaj aliajn artefaktojn kapablajn elteni la malamikon. Plutarĥo, en siaj rakontoj, li diras ke la romianoj estis tiom nervozaj pro la inventoj de Arkimedo ke la apero de ajna [[trabo]] aŭ [[pulio]] en la muregoj de la urbo estis sufiĉa por provoki panikon inter la sieĝantoj.<ref>Goldsworthy, Adrian. «10». La caída de Cartago (marto de 2008). Barcelona: Ed. Ariel. pp. 308-309. ISBN 978-84-344-5243-5.</ref> [[Dosiero:West, Benjamin - Cicero and the magistrates discovering the tomb of Archimedes.JPG|eta|dekstre|200px|''Cicero kaj la magistroj malkovrante la tombon de Arkimedo en Sirakuzo'', de [[Benjamin West]] (1797). Privata kolekto.]] Arkimedo estis murdita fine de la sieĝo fare de romia soldato, kontraŭ la ordonoj de la romia generalo, [[Marko Klaŭdio Marcelo|Marcelo]], respekti la vivon de la granda greka matematikisto.<ref>Plutarĥo, ''Paralelaj vivoj: Marcelo'' XIX.</ref><ref>[[Tito Livio]] (Tomo XXV, 31, 9).</ref> Ekzistas diversaj versioj de la morto de Arkimedo: [[Plutarĥo]], en sia rakonto, havigas ĝis tri diferencajn versiojn. Laŭ lia plej populara rakonto, Arkimedo estis kontemplanta matematikan [[diagramo]]n kiam la urbo estis kaptita. Romia soldato ordonis lin renkonti la generalon, sed Arkimedo malobeis, dirante ke li devas solvi antaŭe la problemon. La soldato, furioza antaŭ la respondo, li mortigis Arkimedon per sia glavo. Tamen, ankaŭ Plutarĥo havigas aliajn du rakontojn malpli konatajn pri la morto de Arkimedo, la unua el kiuj sugestas ke eble li estis mortigita dum li klopodis kapitulaci antaŭ romia soldato, kaj dum li petis plian tempon por solvi problemon en kiu li estis laboranta. Laŭ la tria historio, Arkimedo portis matematikajn ilojn, kaj estis mortigita ĉar la soldato pensis ke temas pri valoraĵoj. Tito Livio, siaflanke, limiĝis diri ke Arkimedo estis inklinita super desegnaĵoj kiujn li estis faranta surgrunde, kiam soldato, kiu ne konis kiu li estas, mortigis lin. Ajnaokaze, laŭ ĉiuj rakontoj, la generalo Marcelo montriĝis furioza antaŭ la mortigo de Arkimedo, ĉar li konsideris lin valora scienca aktivulo kaj li estis ordoninta antaŭe ke li eĉ ne estu vundita.<ref name="death">Rorres, Chris. math. nyu. edu/~crorres/Archimedes/Death/Histories. html «Death of Archimedes: Sources». Courant Institute of Mathematical Sciences. [http://www.math.nyu.edu/~crorres/Archimedes/Death/Histories.html] Konsultita la 17an de Aprilo 2017.</ref> [[Dosiero:Archimedes sphere and cylinder.svg|eta|Sfero havas precizajn 2/3 de la volumeno kaj de la areo de la cilindro kiu estas ĉirkaŭskribita. Oni metis [[sfero]]n kaj [[cilindro]]n sur la tombo de Arkimedo, plenumante lian volon.]] La lastaj vortoj atribuitaj al Arkimedo estis «Ne ĝenu miajn cirklojn», reference al la cirkloj de la matematika desegno kiun li supozeble estis studante kiam interrompis lin la romia soldato. La frazo estis tiom ofte citita en [[latino]] kiel ''Noli turbare circulos meos'', sed ne estas pruvaro ke Arkimedo prononcis tiujn vortojn kaj ili ne aperas en la rakontoj de Plutarĥo.<ref name="death"/> [[Cicerono]] priskribis la tombon de Arkimedo, kiun li estis vizitinta, kaj li indikis ke sur ĝi oni estis metinta [[sfero]]n enskribita ene de [[cilindro]].<ref>[[Cicerono]], ''Disputaciones tusculanas'', V, 64-66.</ref> Arkimedo estis pruvinta ke la volumeno kaj la areo de la sfero estas du trionoj el la cilindro kiu ĉirkaŭas ĝin, inklude ties bazojn, kio estis konsiderata la plej granda de liaj matematikaj malkovroj. En la jaro 75 a.K., 137 jarojn post lia morto, la romia oratoro [[Cicerono]] estis servanta kiel [[kvestoro]] en [[Sicilio]] kaj aŭskultis historiojn pri la tombo de Arkimedo, sed neniu el la lokanoj estis kapabla diri kie ĝi precize situas. Finfine, li trovis la tombon apud la pordego de [[Agrigento]] en Sirakuzo, tre malzorgita kaj ĉirkaŭita de arbustoj. Cicerono purigis la tombon, kaj tiele li kapablis vidi la tomboŝtonon kaj legi kelkajn el la versoj kiujn oni skribis sur ĝi.<ref name="death"/> La rakontoj pri Arkimedo estis verkitaj de la historiistoj de la antikva Romo multan tempon post lia morto. La rakonto fare de [[Polibio]] pri la sieĝo al Sirakuzo en sia verko ''Historioj'' (libro VIII) estis verkita ĉirkaŭ sepdek jarojn post la morto de Arkimedo, kaj ĝi estis uzata kiel fonto por informaro fare de Plutarĥo kaj [[Tito Livio]]. Tiu rakonto havigas malmultan informon pri Arkimedo kiel persono, kaj oni fokusigas al la militmaŝinoj kiuj laŭdire estis konstruita de li mem por defendi la urbon.<ref>[[Tito Livio]] (Tomo XXIV, 34, 2) prezentas Arkimedon kiel «... senegala observanto de la ĉielo kaj de la astroj, sed eĉ pli eksterordinara kiel inventisto kaj konstruisto de militmaŝinoj...».</ref><ref>Rorres, Chris. [http://www.math.nyu.edu/~crorres/Archimedes/Siege/Polybius.html] «Siege of Syracuse». Courant Institute of Mathematical Sciences. Konsultita la 18an de Aprilo 2017.</ref> == Verkoj de Arkimedo == Arkimedo originale verkis en doria [[helena lingvo]], nome la [[parolata lingvo|lingvo parolata]] en Sirakuzo. Lia verkaro ne estis tiom bone konservita kiom tiu de Eŭklido; sep el liaj traktatoj estas konataj nur el referencoj de aliaj aŭtoroj. Ekzemple, [[Papo de Aleksandrio]] mencias ''Pri farado de sferoj'' kaj alian verkon pri [[pluredro]]j, kaj [[Teono de Aleksandrio]] citas komenton pri [[refrakto]] el perdita verko titolita ''Katoptrika''. En sia vivo Arkimedo diskonigis la rezultojn de sia laboro per korespondado kun la matematikistoj de [[Aleksandrio]]. Liaj verkoj estis kolektitaj de la bizanca arĥitekto Isidoro de Mileto (ĉ. la jaro 530), kaj la komentoj pri li verkitaj de Eŭtoĥio en la 6-a jarcento diskonigis lian laboron al pli vasta publiko. La verkaro de Arkimedo estis tradukita al la [[araba lingvo]] fare de Thabit ibn Qurra (836–901) kaj al la [[latina lingvo|latina]] fare de Gerardo de Kremono (ĉ. 1114–1187). En 1544. en la [[Renesanco]], Johann Herwagen en [[Bazelo]] publikigis la ''editio princeps'' (unua eldono), kun la verkaro de Arkimedo en la helena kaj la latina<ref>[http://www.brown.edu/Facilities/University_Library/exhibits/math/wholefr.html «Editions of Archimedes' Work»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070808235638/http://www.brown.edu/Facilities/University_Library/exhibits/math/wholefr.html |date=2007-08-08 }}. Brown University Library</ref>. [[Dosiero:Archimedes-screw one-screw-threads with-ball 3D-view animated small.gif|eta|Animita filmo de la Arkimeda ŝraŭbo.]] [[Dosiero:Schroef van archimedes.jpg|eta|Permane propulsebla Arkimeda ŝraŭbo.]] === Konservitaj verkoj === * Pri la ekvilibro de la ebenaĵoj (du volumoj; latine: ''De planorum equilibris'') * Pri la mezurado de [[cirklo]] (latine: ''Dimensio circuli'') * Pri la [[spiralo]]j (latine: ''De spiralibus'') * Pri la [[sfero]] kaj la [[cilindro]] (du volumoj; latine: ''De sphaera et cylindro'') * Pri areoj kaj volumoj de sekcioj de [[konuso]]j, [[sfero]]j kaj paraboloidoj (latine: ''De conoidibus et sphaeroidibus'') * Pri flosantaj korpoj (du volumoj, latine: ''De corporibus natantibus'') * Pri la kvadratigo de [[parabolo]] (latine: ''De quadratura parabolae'') * ''(O)stomaĥion'', pri la kunmetado de diversformaj pecoj al [[kvadrato]] * La problemo de la bovaro (latine: ''Problema bovinum'') :Ĉi tiu verko estis trovita de [[Gotthold Ephraim Lessing]] en 1773 en greka manuskripto konsistanta el poemo de 44 versoj, en la Herzog-August-Biblioteko en [[Wolfenbüttel]] ([[Germanio]]). La teksto estas direktita al [[Eratosteno]] kaj la matematikistoj de Aleksandrio; en ĝi Arkimedo defias ilin kalkuli la nombron de brutoj en la brutaro de [[Helios]] per solvado de sistemo da [[diofanta ekvacio|diofantaj ekvacioj]]. Ekzistas pli malfacila versio de la problemo, en kiu kelkaj nombroj de la solvo devas esti kvadrataj. Tiu ĉi versio estis solvita unuafoje en 1880 de A. Amthor<ref>B. Krumbiegel, A. Amthor, Das ''Problema Bovinum'' des Archimedes, Historisch-literarische Abteilung der Zeitschrift Für Mathematik und Physik 25 (1880) 121–136, 153–171.</ref>, kaj la solvo, kiun Amthor ne povis noti, estas nombro ege granda, proksimume 7,760271×10²⁰⁶⁵⁴⁴<ref>[http://www.andrews.edu/~calkins/profess/cattle.htm Calkins, Keith G. «Archimedes' Problema Bovinum»]. Andrews University.</ref>. * La sablo-kalkulanto (alinome ''Psammites''; latine: ''Arenarius'') :En ĉi tiu traktaĵo Arkimedo kalkulas la nombron de [[sablo|sableroj]] necesan por plenigi la universon. La libro mencias la sun-centran teorion de [[Aristarko el Samoso]] kaj tiutempajn ideojn pri la grandeco de la [[Tero]] kaj la distancoj inter diversaj astroj. Uzante nombrosistemon bazitan sur la miriado (10.000) Arkimedo konkludas, ke la necesa nombro de sableroj estas, en moderna notacio, 8×10⁶³. La sablo-kalkulanto estas la sola restanta verko de Arkimedo, kiu temas pri lia vido de [[astronomio]]<ref>[http://www.math.uwaterloo.ca/navigation/ideas/reckoner.shtml «Angla traduko de la sablo-kalkulando (The Sand Reckoner)»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070811235335/http://www.math.uwaterloo.ca/navigation/ideas/reckoner.shtml |date=2007-08-11 }}. [[University of Waterloo]].</ref>. * Pri la metodo (de la mekanikaj teoremoj) (latine: ''De methodo'') === Apokrifaj verkoj === La ''Libro de Lemoj'' ({{la}} ''Liber Assumptorum'') estas traktaĵo de dek kvin [[teoremo]]j pri la naturo de [[cirklo]]j. La plej malnova ekzemplero estas en [[araba lingvo]]. La sciencistoj T. L. Heath kaj Marshall Clagett argumentas, ke ĝi ne povis esti verkita de Arkimedo, ĉar tiu estas citata en la teksto, kio sugestas, ke ĝi estis modifita de alia aŭtoro. Eble la verko estas bazita sur pli aĝa, perdita verko de Arkimedo<ref>Bogomolny, Alexander. «Archimedes' Book of Lemmas» ({{en}}). [http://www.cut-the-knot.org/index.shtml Interactive Mathematics Miscellany and Puzzles].</ref>. Oni diris ankaŭ, ke Arkimedo jam konis la [[formulo de Herono|formulon de Herono]] por kalkuli la areon de [[triangulo]] el la longecoj de ĝiaj lateroj. Sed la unuan fidindan referencon al tiu formulo donis [[Herono|Herono de Aleksandrio]] en la 1-a jarcento<ref>Wilson, James W. [http://jwilson.coe.uga.edu/emt725/Heron/Heron.html «Problem Solving with Heron's Formula»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101012015931/http://jwilson.coe.uga.edu/EMT725/Heron/Heron.html |date=2010-10-12 }}. [[University of Georgia]].</ref>. == Principo de Arkimedo == [[Dosiero:Submerged-and-Displacing.svg|dekstra|eta]] {{Ĉefartikolo|Principo de Arkimedo}} La principo de Arkimedo diras, ke solida korpo, parte aŭ tute enakvigite, havos pezo-perdon egalan al la pezo de ellokita akvo. [[Vitruvio]] rakontas la faman historion pri tio, kiel Arĥimedo malkovris tiun ĉi principon dum sinbanado kaj poste kuris senveste tra la urbo, sed veraj detaloj pri la malkovro troviĝas en lia duvoluma verko ''Pri Flosantaj Korpoj''. Ankaŭ la antikva [[Ĉinoj|ĉina]] infangenio Cao Ĉong ĝuste aplikis la principon de flosemo por bone mezuri la pezon de elefanto, kii estas priskribite en Sanguo Zhi. === La ora krono === [[Dosiero:Archimedes water balance.gif|eta|maldekstre|180px|Eble Arkimedo uzis sian principon de flosebleco por determini ĉu la ora krono estas malpli densa ol la pura oro.]] Unu el la plej konataj anekdotoj pri Arkimedo rakontas kiel li inventis metodon por determini la volumenon de objekto havanta neregulan formon. Laŭ Vitruvio, Hierono la 2-a ordonis la fabrikadon de nova krono kun formo de triumfa [[krono]], kaj li petis al Arkimedo determini ĉu la krono estis farita nur el [[oro]] aŭ ĉu, male, fripona oraĵisto estis aldoninta [[arĝento]]n en ties realigo.<ref>[[Vitruvio]], ''De Architectura'', Libro IV, paragrafoj 9-12.</ref> Arkimedo devis solvi la problemon sen damaĝi la kronon, kaj tiele li ne rajtis fandi ĝin kaj konverti ĝin en neregula korpo por kalkuli ties mason kaj volumenon, kaj el tio, ties densecon. Dum li baniĝis, li notis ke la nivelo de akvo supreniris en la banujo kiam li eniris, kaj tiele li rimarkis ke tiu efiko povis esti uzata por determini la volumenon de la krono. Ĉar ne eblas premi akvon,<ref>«Incompressibility of Water». [[Harvard University]]. [http://scictr.fas.harvard.edu/] Konsultita la 27an de februaro 2008.</ref> la krono, merĝita, forigus kvanton da akvo egala al sia propra volumeno. Dividinte la pezon de la krono laŭ la volumeno de forigita akvo oni povus atingi la densecon de la krono. La denseco de la krono estus pli malgranda ol la denseco de oro se aliaj metaloj malpli densaj estus estintaj aldonitaj. Kiam Arkimedo, dum la banado, rimarkis la malkovron, oni diras, ke li ekkuris eĉ nuda sur la stratoj, kaj ke li estis tiom kortuŝita pro sia trovo ke li forgesi vestiĝi. Laŭ la rakonto, sur la strato li kriis «¡Eureka!» (en antikva greka: «εὕρηκα» kiu signifas «Mi trovis ĝin!»).<ref>HyperPhysics. «Buoyancy». [[Georgia State University]]. [http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/pbuoy.html] Konsultita la 18an de Aprilo 2017.</ref> Tamen, la historio de la ora krono ne aperas en la konataj laboroj de Arkimedo. Krome, oni dubis ke la metodo kiun priskribas la historio estas farebla, ĉar ĝi estus postulinta nivelon de precizeco ekstrema pora mezuri la volumenon de forigita akvo, tiam ne disponebla.<ref name="math.nyu.edu">Rorres, Chris. «The Golden Crown». [[Drexel University]]. [http://www.math.nyu.edu/~crorres/Archimedes/Crown/CrownIntro.html] Konsultita la 18an de Aprilo 2017.</ref> Anstataŭe, Arkimedo eble estus povinta serĉi solvon per kiu li apliku la principon de la hidrostatiko konata kiel [[principo de Arkimedo]], priskribita en sia traktaĵo ''Pri la flosantaĵoj''. Tiu principo proponas ke ĉiu korpo merĝita en fluaĵo suferas pelon el sube supren egala al la pezo de la forigita fluaĵo.<ref>Carroll, Bradley W. «Archimedes' Principle». [[Weber State University]]. [http://www.physics.weber.edu/carroll/Archimedes/principle.htm] Konsultita la 18an de Aprilo 2017.</ref> Uzante tiun principon, estus estinta eble kompari la densecon de la ora krono kun tiu de pura oro uzante pesilon. Situante unuflanke de la pesilo la priserĉatan kronon kaj aliflanke korpon el pura oro de la sama pezo, oni procedurus merĝi la pesilon en la akvon; se la krono estus havinta malpli da denseco ol oro, ĝi estus foriginta pli da akvo pro ĝia pli granda volumeno kaj ĝi estus suferinta pli grandan pelon ol la korpo el oro. Tiu diferenco de flosebleco inklinus la pesilon kiel taŭgas. Galileo kredis ke tiu metodo estis «probable la sama kiun uzis Arkimedo, ĉar, krom ege preciza, ĝi baziĝas sur pruvoj malkovritaj fare de la propra Arkimedo».<ref name="math.nyu.edu"/> Ĉirkaŭ la jaro 1586, Galileo Galilei inventis hidrostatikan pesilon por pesi metalojn en aero kaj en akvo kiu ŝajne estus inspirira en la verko de Arkimedo.<ref>Van Helden, Al. «The Galileo Project: Hydrostatic Balance». [[Rice University]]. [http://galileo.rice.edu/sci/instruments/balance.html] Konsultita la 18an de Aprilo 2017.</ref> == La palimpsesto de Arkimedo == {{Ĉefartikolo|Palimpsesto de Arkimedo}} La [[palimpsesto]] de Arkimedo estas unu el la precipaj fontoj, el kiuj estas konata lia verkaro. En 1906 profesoro Johan Ludvig Heiberg vizitis [[Istanbulo|Konstantinopolon]] kaj esploris [[pergameno]]n el kapra [[ledo]] de 174 paĝoj kun preĝoj skribitaj en la 13-a jarcento. Li trovis, ke temas pri palimpsesto, dokumento kun teksto skribita sur pli antikva teksto forskrapita. En la [[mezepoko]] estis, pro la alta prezo de pergameno, kutime forgrati la [[inko]]n de ne plu bezonata dokumento por skribi alian. La plej malnovaj verkoj troveblaj en la palimpsesto estis identigitaj kiel kopioj 10-a-jarcentaj de traktaĵoj de Arkimedo, kiuj antaŭe estis nekonataj. La pergameno kuŝis dum jarcentoj en la biblioteko de monaĥejo en Konstantinopolo kaj en la [[1920-aj jaroj]] estis vendita al privata kolektanto. La {{daton|29|oktobro|1998}} ĝi estis vendita aŭkcie al anonima aĉetanto je du milionoj da [[Usona dolaro|dolaroj]], en la aŭkciejo [[Christie's]]. La palimpsesto surhavas sep traktaĵojn, inter ili la ĝis nun sola konata ekzemplero de la verko ''pri flosantaj korpoj'' kiel helenlingva originalaĵo. Ĝi estas ankaŭ la sola fonto de ''La metodo de la mekanikaj teoremoj'', kiun referencas [[Suido]] kaj kiun oni supozis perdita por ĉiam. Ankaŭ ''Stomaĥion'' estis trovita en la palimpsesto, kun pli kompleta analizo de la ludenigmo ol tiuj troveblaj en antaŭaj tekstoj. La palimpsesto estas konservata en la muzeo ''Walters Art Museum'' en [[Baltimoro]] ([[Marilando]]) kaj tie estis submetita al modernaj analizaj metodoj, inter ili [[ultraviola radiado|ultraviola lumo]] kaj [[X-radioj]], por legi la surskribitajn tekstojn. Ĝi enhavas jenajn traktaĵojn de Arkimedo: * Pri la ekvilibro de la ebenaĵoj * Pri la [[spiralo]]j * Pri la mezurado de cirklo * Pri la sfero kaj la cilindro * Pri flosantaj korpoj * Pri la metodo (de la mekanikaj teoremoj) * ''(O)stomaĥion'' == La nombro pi == [[Dosiero:Pi-CM.svg|120px|eta|dekstra|Tipografa litero pi]] La [[Pi (nombro)|nombro pi]] estis unu el la gravaj atingoj fare de Arkimedo. Apenaŭ iu alia nombro tiom laborigis homojn en homa historio kaj tiom fascinis ilin kiel <math>\pi</math>. Jam antaŭ grekaj matematikistoj oni serĉis la valoron de tiu misteroplena nombro, kaj kvankam la pritaksoj fariĝis ĉiam pli precizaj, la [[grekio|greka]] [[matematikisto]] Arkimedo en ĉ. 250 jaroj a.K. estis la unua, kiu sukcesis “bridi” tiun nombron. En posta historio pluraj provoj trovi la plej ekzaktan alproksimiĝon al <math>\pi</math> fariĝis unika ĉaso kun foje tute neordinaraj paŝoj. La simbolo por <math>\pi</math> ne rilatas al Arkimedo kaj estis la unuan fojon enkondukita nur en 1706 fare de la brita matematikisto William Jones en lia verko ''Nova enkonduko al matematiko'' kiel “Arkimeda konstanto”; tamen oni ankaŭ pli frue uzis ĝin por kalkuli diametron de cirklo. Amasa uzo de la greka litero kiel simbolo por tiu konstanto venis nur pro ties uzo en matematikaj verkoj fare de [[Leonhard Euler]] en 1734. == Aliaj matematikaj konceptoj == === Arĥimeda eco === {{Ĉefartikolo|Arĥimeda eco}} En [[abstrakta algebro]], la '''[[Arĥimeda eco]]''', estas eco de iuj [[grupo (algebro)|grupoj]], [[Kampo (algebro)|kampoj]] kaj aliaj [[algebra strukturo|algebraj strukturoj]]. Proksimume, ĝi signifas, ke en algebra strukturo ne ekzistas ''nefinie grandaj'' aŭ ''nefinie malgrandaj'' ([[infinitezima kalkulo|infinitezimaj]]) elementoj. Ĉi tio povas esti farita precize en diversaj ĉirkaŭtekstoj, ekzemple, por kampoj kun absoluta valoro, kie la ordohava kampo de [[reela nombro|reelaj nombroj]] estas arĥimeda, sed la korpo de ''p''-adic nombroj kun la ''p''-adika absoluta valoro estas nearĥimeda. Algebra strukturo, en kiu ĉiuj du ne-nulaj eroj estas ''kompareblaj'', en la senco, ke neniu el ili estas infinitezima rilate al la alia, estas nomata kiel '''arĥimeda'''. Strukturo kiu havas paron de ne-nulaj eroj, unu el kiuj estas infinitezimo kun respekto al la alia, estas nomata kiel '''ne-arĥimeda'''. === Arĥimeda kampo === {{Ĉefartikolo|Arĥimeda kampo}} En [[matematiko]], '''arĥimeda kampo''' estas ordigita korpo kun la [[arĥimeda eco]]. En ordita korpo ''F'' oni povas difini la [[absoluta valoro|absolutan valoron]] de ero ''x'' en ''F'' en la kutima maniero kiel ''|x| = x'' por nenegativa ''x'' kaj ''|x| = -x'' por negativa ''x''. Tiam, '''arĥimeda kampo''' ''F'' estas korpo tia ke por ĉiu ne nula ''x'' en ''F'' ekzistas [[natura nombro]] ''n'' tia ke : <math> |\underbrace{x+\cdots+x}_{n\text{ fojoj}}| > 1</math> La [[reela nombro|reelaj nombroj]] formas arkimedan korpon. Ĉiu arĥimeda kampo estas [[izomorfio|izomorfa]] (kiel ordigita kampo) al subkorpo de la reelaj nombroj. Ĉiu plena arĥimeda kampo estas [[izomorfio|izomorfa]] (kiel ordigita kampo) al la korpo de reelaj nombroj. === Arkimeda nombro === {{Ĉefartikolo|Arkimeda nombro}} '''Arkimeda nombro''' estas sendimensia valoro difinanta moviĝon de [[fluido]]j pro [[denseco|densecaj]] diferencoj: :<math>{\rm Ar} = \frac{g L^3 \rho_\ell (\rho - \rho_\ell)}{\mu^2}</math> kie ''g'' estas [[gravita akcelo]] (9,81 [[metro|m]]/[[sekundo|s]]² norme sur [[Tero]]), : ''ρ_l'' estas [[denseco]] de la fluido (''[[kilogramo|kg]]/m³'' en [[SI]]) : ''ρ'' estas denseco de la korpo, (''kg/m³'' en SI) : ''μ'' estas dinamika [[viskozeco]], (''kg/(s·m)'' en SI) : ''L'' estas karakteriza longo de korpo, (''m'' en SI) === Arĥimeda solido === {{Ĉefartikolo|Arĥimeda solido}} En [[geometrio]] '''arĥimeda solido''' estas alte simetria [[duonregula pluredro|duonregula]] [[vertico-transitiva]] [[konveksa aro|konveksa]] [[pluredro]] komponita el du aŭ pli multaj specoj de [[regula plurlatero|regulaj plurlateroj]]. Arĥimeda solido diferenciĝas de la [[platona solido|platonaj solidoj]], kiuj estas komponita el nur unu speco de plurlatero, kaj de la [[solido de Johnson|solidoj de Johnson]], kiuj estas ne vertico-transitivaj. Kiel arĥimedaj solidoj ne estas konsiderataj pluredroj de la [[duedra simetrio]] — [[prismo (geometrio)|prismoj]] kaj [[kontraŭprismo]]j. Laŭ sia difino ĉiuj arĥimedaj solidoj estas [[unuforma pluredro|unuformaj pluredroj]]. Prismoj, kontraŭprismoj kaj arĥimedaj solidoj estas la tuta aro de konveksaj [[duonregula pluredro|duonregulaj pluredroj]]. Ĉiuj arĥimedaj solidoj povas esti faritaj per [[konstruado de Wythoff]]. == Bildgalerio == {{Bildgalerio |vicigo=centre |Dosiero:Arquímedes (número pi).png |Pruvo, ke ''π'' estas inter 3 kaj 4 |Dosiero:Archimedes_pi.svg |Aproksimado de ''π'' |Dosiero:Ostomachion.svg |La elementoj de Ostomaĥion }} == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Arĥimeda kampo]] * [[Arkimeda nombro]] * [[Arkimeda solido]] * [[Arĥimeda spiralo]] * [[Arkimeda ŝraŭbo]] * [[Palimpsesto de Arkimedo]] * [[Principo de Arkimedo]] ==Literaturo== * Boyer, Carl Benjamin (1991). A History of Mathematics. New York: Wiley. ISBN 0-471-54397-7. * Clagett, Marshall (1964–1984). Archimedes in the Middle Ages. 5 vols. Madison, WI: University of Wisconsin Press. Dijksterhuis, E.J. (1987). Archimedes. Princeton University Press, Princeton. ISBN 0-691-08421-1. Republikigita traduko de la studo de 1938 pri Arkimedo kaj liaj verkoj fare de historiisto de scienco. * Gow, Mary (2005). Archimedes: Mathematical Genius of the Ancient World. Enslow Publishers, Inc. ISBN 0-7660-2502-0. * Hasan, Heather (2005). Archimedes: The Father of Mathematics. Rosen Central. ISBN 978-1-4042-0774-5. * Heath, T.L. (1897). Works of Archimedes. Dover Publications. ISBN 0-486-42084-1. Kompletaj verkoj de Arkimedo en angla. * Netz, Reviel kaj Noel, William (2007). The Archimedes Codex. Orion Publishing Group. ISBN 0-297-64547-1. * Pickover, Clifford A. (2008). Archimedes to Hawking: Laws of Science and the Great Minds Behind Them. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-533611-5. * Simms, Dennis L. (1995). Archimedes the Engineer. Continuum International Publishing Group Ltd. ISBN 0-7201-2284-8. * Stein, Sherman (1999). Archimedes: What Did He Do Besides Cry Eureka?. [[Mathematical Association of America]]. ISBN 0-88385-718-9. === ''La verkoj de Arkimedo'' rete === * Teksto en klasika greka: [http://www.wilbourhall.org PDF skanaĵoj de la eldono fare de Heiberg de la Verkoj de Arkimedo, nune en la publika aliraĵo] * En anglalingva traduko: [https://archive.org/details/worksofarchimede029517mbp ''The Works of Archimedes''], trad. T.L. Heath; suplementita de [https://archive.org/details/geometricalsolu00smitgoog ''The Method of Mechanical Theorems''], trad. L.G. Robinson == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|q=Arkimedo|ReVo=arhxim|ReVo titolo=Arĥimedo / Arkimedo}} * http://www.mcs.drexel.edu/~crorres/Archimedes/contents.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20041209121428/http://www.mcs.drexel.edu/~crorres/Archimedes/contents.html |date=2004-12-09 }} <!-- (Arkimedo, Arĥimedo, Arĥimeda) (Hejmo, Domo) Paĝo --> * http://agutie.homestead.com/files/rhombicubocta.html <!-- (Arkimedo, Arĥimedo, Arĥimeda) kaj la _Rhombicuboctahedron_ --> * http://www.thewalters.org/archimedes/frame.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060814132322/http://www.thewalters.org/archimedes/frame.html |date=2006-08-14 }} La arkimeda palimpsesto * http://www.mcs.drexel.edu/~crorres/Archimedes/Crown/CrownIntro.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060911233041/http://www.mcs.drexel.edu/~crorres/Archimedes/Crown/CrownIntro.html |date=2006-09-11 }} Arkimedo – La ora krono {{Trad|es|Arquímedes|61235627}} {{Bibliotekoj}} {{Havenda artikolo}} {{Vivtempo}} [[Kategorio:Grekaj inĝenieroj]] [[Kategorio:Grekaj matematikistoj]] [[Kategorio:Grekaj fizikistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en la 3-a jarcento a.K.]] [[Kategorio:Mortintoj en la 3-a jarcento a.K.]] [[Kategorio:Helenaj astronomoj]] [[Kategorio:Helenaj filozofoj]] [[Kategorio:Helenaj inĝenieroj]] [[Kategorio:Helenaj matematikistoj]] [[Kategorio:Fluaĵdinamikistoj]] jdd3q3osftv38isaj2r2tfxvzjskvhn 0 961 9413635 9409303 2026-06-26T02:30:08Z Pettend 214084 /* Diversaj teritorioj */ 9413635 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | teritorio | nomo = Eŭropa Unio | devena_nomo = | alia_nomo = {{Kaŝebla listo |kadrostilo = border:none; padding:0; |titolo = Nomo en oficialaj lingvoj |titolstilo = align:left; background:none; |listostilo = text-align:left; display:none; |European Union ([[Angla lingvo|angle]]) |Европейски&nbsp;съюз&nbsp;([[Bulgara lingvo|bulgare]]) |Evropská unie ([[Ĉeĥa lingvo|ĉeĥe]]) |Den Europæiske Union ([[Dana lingvo|dane]]) |Euroopa Liit ([[Estona lingvo|estone]]) |Euroopan unioni ([[Finna lingvo|finne]]) |Union européenne ([[Franca lingvo|france]]) |Europäische Union ([[Germana lingvo|germane]]) |Ευρωπαϊκή Ένωση ([[Greka lingvo|greke]]) |Unión Europea ([[Hispana lingvo|hispane]]) |Európai Unió ([[Hungara lingvo|hungare]]) |An tAontas Eorpach ([[Irlanda lingvo|irlande]]) |Unione europea ([[Itala lingvo|itale]]) |Europska unija ([[Kroata lingvo|kroate]]) |Eiropas Savienība ([[Latva lingvo|latve]]) |Europos Sąjunga ([[Litova lingvo|litove]]) |Unjoni Ewropea ([[Malta lingvo|malte]]) |Europese Unie ([[Nederlanda lingvo|nederlande]]) |Unia Europejska ([[Pola lingvo|pole]]) |União Europeia ([[Portugala lingvo|portugale]]) |Uniunea Europeană ([[Romana lingvo|romane]]) |Európska únia ([[Slovaka lingvo|slovake]]) |Evropska unija ([[Slovena lingvo|slovene]]) |Europeiska unionen ([[Sveda lingvo|svede]]) }} | kategorio = politika komunumo <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = EU Globe No Borders 2020.svg | dosiero_priskribo = Mapo de Eŭropa Unio | dosiero_kompl = <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Flago-de-la-Eŭropa-Unio.svg | flago_noto = | blazono = | blazono_noto = <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = | moto = [[Eŭropa devizo|Unuiĝintaj en diverseco]] | kromnomo = | himno = [[Odo al Ĝojo]] | himno_dosiero = Anthem of Europe (US Navy instrumental short version).ogg <!-- *** Lando ktp. *** --> | ŝtato_tipo = Membraj ŝtatoj | ŝtato_faldo = | ŝtato = {{Kaŝebla listo |kadrostilo = border:none; padding:0; |titolo = [[Membraj ŝtatoj de Eŭropa Unio|27]] |titolstilo = text-align:left; font-size:95%; background:none; |listostilo = text-align:left; display:none; |{{flago|Aŭstrio|nomo=jes}} |{{flago|Belgio|nomo=jes}} |{{flago|Bulgario|nomo=jes}} |{{flago|Ĉeĥio|nomo=jes}} |{{flago|Danio|nomo=jes}} |{{flago|Estonio|nomo=jes}} |{{flago|Finnlando|nomo=jes}} |{{flago|Francio|nomo=jes}} |{{flago|Germanio|nomo=jes}} |{{flago|Grekio|nomo=jes}} |{{flago|Hispanio|nomo=jes}} |{{flago|Hungario|nomo=jes}} |{{flago|Irlando|nomo=jes}} |{{flago|Italio|nomo=jes}} |{{flago|Kipro|nomo=jes}} |{{flago|Kroatio|nomo=jes}} |{{flago|Latvio|nomo=jes}} |{{flago|Litovio|nomo=jes}} |{{flago|Luksemburgio|nomo=jes}} |{{flago|Malto|nomo=jes}} |{{flago|Nederlando|nomo=jes}} |{{flago|Pollando|nomo=jes}} |{{flago|Portugalio|nomo=jes}} |{{flago|Rumanio|nomo=jes}} |{{flago|Slovakio|nomo=jes}} |{{flago|Slovenio|nomo=jes}} |{{flago|Svedio|nomo=jes}} }} | histregiono_faldo = | histregiono = | histregiono1 = | histregiono2 = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | limo = | limo1 = | limo2 = | limo3 = | limo_faldo = 1 | parto_faldo = 1 | parto_tipo = | parto = | urbo = [[Bruselo]] | urbo1 = [[Luksemburgo]] | urbo2 = [[Strasburgo]] | urbo_faldo = | urbo_tipo = Politikaj centroj | memorindaĵo_tipo = | memorindaĵo_faldo = 1 | memorindaĵo = | konstruaĵo_faldo = 1 | konstruaĵo = | konstruaĵo3_noto = | rivero_faldo = faldo | rivero = | ŝoseo_tipo = | ŝoseo = | ŝoseo1_tipo = | ŝoseo1 = | ŝoseo2_tipo = | ŝoseo2 = | montaro_tipo = | montaro_faldo = 1 | montaro = | orogenezo = | orogenezo1 = | orogenezo2 = <!-- *** Situo *** --> | ĉefurbo_situo = | koordinatoj_ne_en_titolo = true | ĉefurbo_leviĝo = | ĉefurbo_lat_d = | ĉefurbo_lat_m = | ĉefurbo_lat_s = | ĉefurbo_lat_NS = | ĉefurbo_long_d = | ĉefurbo_long_m = | ĉefurbo_long_s = | ĉefurbo_long_EW = | plej_alta_situo = | plej_alta_leviĝo = | plej_alta = | plej_malalta = | plej_malalta_leviĝo = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 4194431 | areo_rondumo = 1 | areo_akvo = <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{unuo|446834578}}<ref>[https://ec.europa.eu/eurostat/web/main/help/first-visit/tgm Eurostat 2019] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fepp.eurostat.ec.europa.eu%2Ftgm%2Ftable.do%3Ftab%3Dtable%26plugin%3D1%26language%3Dfr%26pcode%3Dtps00001 arkivo])</ref> | loĝantaro_dato = 2019 | loĝantaro_denseco = 106 <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = | establita_tipo = | gvidantaro = | gvidantaro_tipo = Prezidanteco | gvidantaro_noto = | ĉefulo = António Costa | ĉefulo_tipo = Prezidanto<br> de la Eŭropa Konsilio | ĉefulo_partio = | ĉefulo1 = Ursula von der Leyen | ĉefulo1_tipo = Prezidanto<br> de la Eŭropa Komisiono | ĉefulo1_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = | horzono_DST = | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = {{dato|23|julio|1952}} | libera_tipo = Kreita | libera1 = {{Kaŝebla listo |kadrostilo = border:none; padding:0; |titolo = [[Oficialaj lingvoj de Eŭropa Unio|24]] |titolstilo = text-align:left; font-size:95%; background:none; |listostilo = text-align:left; display:none; |[[Angla lingvo|angla]] |[[Bulgara lingvo|bulgara]] |[[Ĉeĥa lingvo|ĉeĥa]] |[[Dana lingvo|dana]] |[[Estona lingvo|estona]] |[[Finna lingvo|finna]] |[[Franca lingvo|franca]] |[[Germana lingvo|germana]] |[[Greka lingvo|greka]] |[[Hispana lingvo|hispana]] |[[Hungara lingvo|hungara]] |[[Irlanda lingvo|irlanda]] |[[Itala lingvo|itala]] |[[Kroata lingvo|kroata]] |[[Latva lingvo|latva]] |[[Litova lingvo|litova]] |[[Malta lingvo|malta]] |[[Nederlanda lingvo|nederlanda]] |[[Pola lingvo|pola]] |[[Portugala lingvo|portugala]] |[[Romana lingvo|romana]] |[[Slovaka lingvo|slovaka]] |[[Slovena lingvo|slovena]] |[[Sveda lingvo|sveda]] }} | libera1_tipo = Oficialaj lingvoj | libera2 = | libera2_tipo = | libera3 = | libera3_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = | mapo_lokumilo = | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = | mapo2 = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | commons = European Union | retpaĝo = [http://europa.eu/ europa.eu] | portalo = Eŭropo <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{mapligilo lando|zomo=3}} |ĉefulo2=Roberta Metsola|ĉefulo2_tipo=Prezidanto<br> de la Eŭropa Parlamento}} '''Eŭropa Unio''' ('''EU''') estas jura politika [[komunumo]] konstituita kiel [[internacia organizaĵo]] ''[[sui generis]]'', estigita por la eŭropa integriĝo kaj komuna regado de la popoloj kaj ŝtatoj de [[Eŭropo]]. EU estis establita per la validigo de la [[Traktato de Mastriĥto|Traktato pri Eŭropa Unio]] la [[1-an de novembro]] [[1993]], kiu transformis la antaŭajn [[institucio]]jn. Ĝi konsistas el 27 landoj (validas por 2021) kun pluraj kandidatoj por estonta plilarĝiĝo. Ĝi reprezentas la plej belan politikan eksperimenton en la homa historio: la paca integriĝo de popoloj kaj nacioj, kiuj batalis unu kontraŭ la alia dum jarcentoj<ref>(it) ''Europe first,Tutto quello che credi di sapere sull’Europa è falso!'' (Eŭropo Unue - la vero pri forlaso de la eŭro kaj la Eŭropa Unio). [https://web.archive.org/web/20210124213019/https://www.radicali.it/bugie-sull-europa/ Arkivita de la originalo], la 12-an de septembro 2024. </ref>. Se komence la suprastrukturo "Eŭropa Unio" fondiĝis surbaze de la tri [[Eŭropaj Komunumoj]] jam ekzistantaj (nome [[Eŭropa Komunumo pri Karbo kaj Ŝtalo|EKKŜ]], [[Eŭropa Komunumo pri Atomenergio|Euratom]] kaj [[Eŭropa Ekonomia Komunumo|EEK]]) sub la kompleksa sistemo konata kiel "la tri pilieroj" (la komunumoj antaŭe menciitaj kune kun la [[Komuna ekstera kaj sekureca politiko de la Eŭropa Unio|komuna ekstera politiko]] kaj la jura kaj polica kunlaboro), kun la ekvalidigo la [[1-an de decembro]] [[2009]], de la [[Traktato de Lisbono]], Eŭropa Unio tute sukcedis la eŭropajn komunumojn (kvankam kun certaj specifaĵoj) kaj akceptis per tio juran instancon el [[internacia juro]]<ref name=BBCUKREFRESLT>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.bbc.com/news/politics/eu_referendum/results|titolo=EU　Referendum Result|alirdato=26a de junio 2016|eldoninto=BBC}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://europa.eu/lisbon_treaty/glance/external_relations/index_es.htm | titolo = Tratado de Lisboa: la Unión Europea en el Mundo | jaro = 2009 | verko = Portal de la Unión Europea | alirdato = 26a de oktobro 2011 | lingvo = hispana | arkivurl = https://web.archive.org/web/20111207212102/http://europa.eu/lisbon_treaty/glance/external_relations/index_es.htm | arkivdato = 2011-12-07 }}</ref><ref name="Britannica">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/196399/European-Union|titolo=European Union|alirdato=3-a de julio 2013|eldoninto=Encyclopædia Britannica|citaĵo=international organisation comprising 28 European countries and governing common economic, social, and security policies&nbsp;...}}</ref><ref name="CIA">{{cite web |title=European Union |publisher=Central Intelligence Agency |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ee.html |accessdate=12a de februaro 2016 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-07-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200508140308/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ee.html |arkivdato=2020-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200611111527/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ee.html |archivedate=2020-06-11 }} {{Citaĵo el la reto |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ee.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-07-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200611111527/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ee.html |arkivdato=2020-06-11 }}</ref>. Eŭropa Unio disvolvigis juran kaj politikan sistemon, nome la "eŭropa komunumismo", iel unika en la mondo, kiu funkcias per internaj kaj kompleksaj meĥanismoj kaj proceduroj, kiuj ampleksiĝis kaj evoluis laŭlonge de ĝia historio ĝis la nuna kreado de hibrida transnacia [[registaro]] malfacile egalebla kiu kombinas elementojn de la [[Internaciismo|multflanka kunlaborado]], sed forte strukturita kaj instituciigita, kun aliaj organoj supranaciaj, ambaŭ regataj de dinamiko el regiona integriĝo<ref name="Europa Internal Market">{{Citaĵo el la reto|url=http://ec.europa.eu/internal_market/index_en.htm|titolo=The EU Single Market: Fewer barriers, more opportunities|alirdato=27-a de septembro 2007|aŭtoro=European Commission|eldoninto=Europa web portal}}<br />{{Citaĵo el la reto|url=http://europa.eu/pol/singl/index_en.htm|titolo=Activities of the European Union: Internal Market|alirdato=29a de junio 2007|eldoninto=Europa web portal}}</ref>. La Eŭropa Unio, kaj antaŭe la Eŭropaj Komunumoj, promocias la kontinentan integriĝon pere de komunaj politikoj kiuj ampleksiĝas per malsamaj medioj, specife en ĝia ekonomia origino kaj progresive etenditaj al politikaj medioj.<ref>{{Citaĵo el la reto| url = http://ec.europa.eu/policies/index_es.htm | titolo = Políticas | jaro = 4/5/2010 | verko = Portal de la Comisión Europea | alirdato = 26a de oktobro 2011 | lingvo=hispana}}</ref> Por atingi la komunajn celojn, la eŭropuniaj ŝtatoj donas al ĝi certajn rajtojn, kreante suverenecon kiu povas esti komuna aŭ kundividita<ref>{{cite web |title=Common commercial policy |url=http://europa.eu/scadplus/glossary/commercial_policy_en.htm |work=Europa Glossary |publisher=Europa web portal |accessdate=6a de septembro 2008 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090116092625/http://europa.eu:80/scadplus/glossary/commercial_policy_en.htm |archivedate=16a de januaro 2009 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://europa.eu/scadplus/glossary/commercial_policy_en.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-07-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090116092625/http://europa.eu/scadplus/glossary/commercial_policy_en.htm |arkivdato=2009-01-16 }}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.consilium.europa.eu/policies/council-configurations/agriculture-and-fisheries|titolo=Agriculture and Fisheries Council|alirdato=3a de junio 2013|eldoninto=The Council of the European Union|arkivurl=https://web.archive.org/web/20140311075105/http://www.consilium.europa.eu/policies/council-configurations/agriculture-and-fisheries|arkivdato=2014-03-11}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://ec.europa.eu/regional_policy/index_en.cfm|titolo=Regional Policy Inforegio|alirdato=3a de junio 2013|eldoninto=Europa web portal}}</ref><ref name="Internal borders">{{Citaĵo el la reto|url=http://ec.europa.eu/home-affairs/policies/borders/borders_schengen_en.htm|titolo=Schengen area|alirdato=8a de septembro 2010|eldoninto=Europa web portal}}</ref>. Je [[12-a de oktobro]] 2012, la Eŭropa Unio ricevis la [[Nobel-premio pri paco|Nobel-premion pri paco]] ĉar ''"ĝi helpis transformi Eŭropon de kontinento de milito al kontinento de paco."''<ref>{{cite news |title=EU collects Nobel Peace Prize in Oslo |date=[[10-a de decembro]] [[2012]]|newspaper=British Broadcasting Corporation |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-20664167 |accessdate=3a de junio 2013}}</ref> == Historio == [[Dosiero:EC-EU-enlargement animation.gif|maldekstre|eta|Teritoria evoluo de EU|maldekstra]] [[Dosiero:Bundesarchiv B 145 Bild-F001192-0003, Bonn, Besuch Jean Monnet, Konrad Adenauer.jpg|maldekstre|eta|[[Jean Monnet]] (maldekstre) kaj [[Konrad Adenauer]] (dekstre) en 1953.]] [[Dosiero:Kp117-euxropa-unio.opus|eta|Epizodo de [[podkasto]] [[Kern.punkto]] pri la historio ĝis la nuna stato (2017) de Eŭropa Unio]] [[Dosiero:Kp118-euxropa-unio-ii.opus|eta|Sceneja diskuto pri la nuna stato kaj la estonteco de Eŭropa Unio]] [[Dosiero:Kp157-federaciismo.opus|eta|federaciismo en Eŭropa Unio]] Post la du [[mondmilito]]j, en Eŭropo ekestis granda sento pri la bezono rekonstrui kaj kunigi la kontinenton por malhelpi estontajn konfliktojn inter eŭropaj landoj<ref name=grandaj>[https://www.strasbourg-europe.eu/les-grandes-etapes-de-la-construction-europeenne,3375,fr.html La grandaj etapoj de la eŭropa konstruo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190423110519/http://www.strasbourg-europe.eu/les-grandes-etapes-de-la-construction-europeenne,3375,fr.html |date=2019-04-23 }} ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.strasbourg-europe.eu%2Fles-grandes-etapes-de-la-construction-europeenne%2C3375%2Cfr.html arkivo]) ĉe ''Strasbourg-europe.eu ''</ref>. La deklaro de la 9-a de majo 1950 de [[Robert Schuman]], tiama franca ministro pri eksterlandaj aferoj, admonanta al komunigo de la karbaj kaj ŝtalaj sektoroj sub la aŭtoritato de internacia institucio, estas konsiderata kiel la fonda teksto de eŭropa konstruado. :''"Eŭropo nek estos konstruita subite, nek per ĝenerala konstruado. Ĝi fariĝos per konkretaj atingoj, unue kreante faktan solidarecon."'' :― [[Robert Schuman]], [[Deklaro de Schuman|Deklaro de la 9-a de majo 1950]]<ref>[https://www.robert-schuman.eu/fr/declaration-du-9-mai-1950 Deklaro de la 9-a de majo] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.robert-schuman.eu%2Ffr%2Fdeclaration-du-9-mai-1950 arkivo]) ĉe la retejo de la Fondaĵo Robert Schuman.</ref> Spronita de politikaj famuloj konataj kiel la "patroj de Eŭropo"<ref>Sylvain Schirmann, ''Robert Schuman et les Pères de l'Europe : Cultures politiques et années de formation, Publications de la Maison de Robert Schuman'', vol. 1, Bruselo, Peter Lang, 2008, 361 p. (ISBN 978-90-5201-423-4, [https://books.google.fr/books?id=cTW4ZxpKwrMC&printsec=frontcover&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false legi rete] [http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3DcTW4ZxpKwrMC%26printsec%3Dfrontcover#v=onepage&q&f=false arkivo])</ref> , kiel [[Konrad Adenauer]], [[Jean Monnet]] kaj [[Alcide De Gasperi]], ses ŝtatoj ([[Okcidenta Germanio]], [[Francio]], [[Italio]], [[Belgio]], [[Luksemburgio]] kaj [[Nederlando]]) kreis en 1951 la [[Eŭropa Komunumo pri Karbo kaj Ŝtalo|Eŭropan Komunumon pri Karbo kaj Ŝtalo]]{{#tag:ref| Unuiĝinta Reĝlando rifuzis aliĝi al la traktato stariganta la EKKŜ pro la supernacia karaktero donita al ĉi tiu organizo. |group="nb"}} per traktato subskribita en [[Parizo]], kiu celis antaŭenigi la interŝanĝojn de krudaj materialoj necesaj por ke la ŝtala industrio akcelu ekonomian dinamikon post la [[Dua Mondmilito|milito]], por havigi al Eŭropo aŭtonoman produktokapablon<ref name=grandaj/>. Ĉi-tiu traktato estis la fonda ago celanta kunigi la eŭropajn venkintojn kaj malvenkintojn{{#tag:ref| La politikaj kaj ekonomiaj proksimiĝoj efektivigitaj kondukas al unua sukceso, periodo de kontinua paco, la "[[Pax Europaea]]". |group="nb"}} kaj realigis volon por sendependiĝo de la tiamaj konsiderindaj eksteraj influoj, kaj precipe de tiu de [[Usono]]. Post la fiasko de [[Eŭropa Defenda Komunumo]] en 1954, [[Eŭropa Ekonomia Komunumo]] (EEK) estis establita en 1957 per la [[Traktato de Romo]]. Ekonomia kunlaboro estis profundigita per la [[Unueca Eŭropa Akto]] en 1986 kies celo estis revigligi eŭropan konstruadon, fiksante la kompletigon de la interna merkato en 1993, ankaŭ permesante liberan movadon de kapitaloj kaj servoj. Per ĉi tiu traktato, komunumaj kompetentecoj estas etenditaj al la fakoj de [[Scienca esplorado|esplorado]], [[Teknologia evoluo|teknologia disvolviĝo]], la [[medio]] kaj socia politiko. La Unueca Eŭropa Akto ankaŭ ekfunkciigis la [[Eŭropa Konsilio]], kunvenigante ŝtatestrojn kaj registarestrojn kaj decidis plifortigi la potencojn de la [[Eŭropa Parlamento]]. En 1992, la [[Traktato de Maastricht]] sukcedis ĝin kaj establis politikan union kiu prenis la nomon de Eŭropa Unio kaj kiu antaŭvidis la kreon de [[Ekonomia kaj Mona Unio (Eŭropa Unio)|ekonomia kaj mona unio]] kun ununura valuto: la [[eŭro]] (€). Fondita en 1999, la [[eŭro-zono]] havas dek naŭ ŝtatojn en 2021. Novaj instituciaj reformoj estis enkondukitaj en 1997 per la [[Traktato de Amsterdamo]] kaj 2001, per la [[Traktato de Nico]]. La [[Eŭropa Konstitucio]] (formale kaj la versio en esperanto: [[Traktato pri estigo de Eŭropa Konstitucio (dokumento)|Traktato pri Estigo de Konstitucio por Eŭropo]]) estis propono por traktato inter la diversaj membroŝtatoj de la Eŭropa Unio estiĝinta en 2005. Se la [[traktato]] estus estinta ratifita de la membroŝtatoj, ĝi estus forminta la novan juran bazon de la Unio. Post la fiasko de projekto de Eŭropa Konstitucio pro la rifuzo per [[referendumo]] de la francaj kaj nederlandaj popoloj, la institucioj denove reformiĝis en 2009 per la [[Traktato de Lisbono]] por enkorpigi la rimedojn antaŭviditajn de ĉi tiu konstitucia projekto. La Eŭropa Unio ricevis la [[Nobel-premio pri paco|Nobel-premion pri paco]] en 2012, ĉar "la Eŭropa Unio kaj ĝiaj antaŭuloj kontribuis dum pli ol ses jardekoj al la antaŭenigo de paco kaj repaciĝo, demokratio kaj homaj rajtoj en Eŭropo"<ref>(en) ''[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2012/summary/ The Nobel Peace Prize 2012]'' (la Nobel-premio pri paco 2012), alirite la 30-an de marto 2019.</ref>. Ekde la formiĝo de EEK, la nombro de membroŝtatoj kreskis de 6 al 27. La fondaj membroj de la Eŭropa Ekonomia Komunumo, en 1957, estas [[Germanio]], [[Belgio]], [[Francio]], [[Italio]], [[Luksemburgio]] kaj [[Nederlando]]. Al ili aliĝis en 1973 tri membroj de la [[Eŭropa Liber-Komerca Asocio]]: [[Danio]], [[Irlando]] kaj [[Britio]]. La Unio plilarĝiĝis al la sudo kun unue la aliĝo de [[Grekio]] en 1981, poste tiu de [[Hispanio]] kaj [[Portugalio]] en 1986. Dume, en 1985, [[Gronlando]] decidis retiriĝi ratifante la [[Gronlanda Traktato|Gronlandan Traktaton]] kaj nun havas la statuson de [[Rilataj Transoceanaj Landoj kaj Teritorioj (Eŭropa Unio)|rilata transoceana lando]]. Kun la fino de la [[Malvarma Milito]], la [[Orienta Germanio|orienta parto de Germanio]] aliĝis al la Eŭropa Ekonomia Komunumo en 1990. En 1995, Eŭropa Unio integris neŭtralajn ŝtatojn: [[Aŭstrio]], [[Finnlando]] kaj [[Svedio]]. En 2004, dek novaj ŝtatoj, plejparte el la orienta bloko, estis aldonitaj al la jam dek kvin membroj: [[Kipro]], [[Estonio]], [[Hungario]], [[Latvio]], [[Litovio]], [[Malto]], [[Pollando]], [[Slovakio]], [[Slovenio]] kaj [[Ĉeĥio]]. Du pliaj ŝtatoj, [[Bulgario]] kaj [[Rumanio]], kompletigis ĉi tiun kvinan pligrandigon en 2007, kaj [[Kroatio]] fariĝis en 2013 la 28-a membro de la Unio. Fine, en 2020, [[Britio]] [[Briteliro|forlasis la Union]] post [[Britelira referendumo de 2016|referendumo de britaj civitanoj]]. {{Historio de la Eŭropa Unio}} == Geografio == [[Dosiero:European Union relief laea location map.svg|eta|Reliefa mapo de EU]] Eŭropa Unio havas areon da {{formatnum:4376780|km|2}} km², kio igus ĝin la sepa plej granda lando sur Tero, se konsideri ĝin kiel unuaĵo{{#tag:ref| Post [[Rusio]], [[Kanado]], [[Usono]], [[Ĉinio]], [[Brazilo]] kaj [[Aŭstralio]]. |group="nb"}}. La plej alta pinto estas la [[Blanka Monto]], ĉe la limo inter [[Italio]] kaj [[Francio]], kiu altas 4810 metrojn super [[marnivelo]]; la plej malalta pinto estas [[Zuidplaspolder]], en [[Nederlando]], 7 metrojn sub marnivelo. Post [[Kanado]], Eŭropa Unio havas la duan plej longan marbordon: preskaŭ 66 mil kilometroj. Eŭropa Unio havas limojn al 21 landoj: [[Norvegio]], norde; [[Rusio]], [[Belorusio]], [[Ukrainio]], [[Moldavio]] kaj [[Turkio]] laŭ la orienta landlimo; [[Svisio]] kaj [[Liĥtenŝtejno]] en la mezo; [[Bosnio kaj Hercegovino]], [[Montenegro]], [[Serbio]], [[Makedonio]] kaj [[Albanio]] en la [[Balkanoj]]; [[Maroko]], sude (danke al eksterteritoriaĵoj de [[Hispanio]] kiuj havas rektan landlimon al tiu lando). Ekde la efektiviĝo de la [[Briteliro]], la EU havas landlimon kun la [[Unuiĝinta Reĝlando]] en la [[Irlando (insulo)|irlanda insulo]]. Ankaŭ la etlandoj [[Andoro]], [[Monako]], [[San-Marino]] kaj [[Vatikano]] estas ekstereŭropuniaĵoj kun rekta limo al Eŭropa Unio. Fine, [[Franca Gujano]] estas teritorio de Eŭropa Unio en [[Sudameriko]], kaj havas limojn al [[Surinamo]] kaj [[Brazilo]]. Krome, [[Gvadelupo]] - ankaŭ eŭropunia teritorio - havas limon al [[Nederlandaj antiloj]]. Eŭropa Unio subdividiĝas en du grandajn grupojn: la kontinenta teritorio situanta en [[Eŭropo]] kaj, pro sia [[Koloniismo|kolonia pasinteco]], ekster-eŭropaj teritorioj disvastigitaj tra la tuta terglobo (escepte de Azio): la "[[Eksteraj Regionoj (Eŭropa Unio)|Eksteraj Regionoj]]" (ERoj). Tamen iuj specialaj teritorioj de la membroŝtatoj havas apartan statuson, kiu ekskludas ilin de Eŭropa Unio: la [[Rilataj Transoceanaj Landoj kaj Teritorioj (Eŭropa Unio)|Rilataj Transoceanaj Landoj kaj Teritorioj]]<ref>(franclingve) [https://fr.wikisource.org/wiki/Trait%C3%A9_sur_le_fonctionnement_de_l%E2%80%99Union_europ%C3%A9enne#Article_198 Artikolo 198 ] de la [[TFEU]]</ref>. La kontinenta spaco estas ege [[Antropizado|antropizigita]] medio. La ĉefaj reliefoj estas, el sudokcidento ĝis sudoriento, la [[Hispana Centra Altebenaĵo|Meseta]], [[Pireneoj]], [[Alpoj]] kaj [[Karpatoj]], norde estas la [[Skandinava Montaro]]. La cetero de la teritorio konsistas el praaj eroziitaj montarmasivoj ([[Armorika montaro]], [[Apeninoj]], [[Dinaraj Alpoj]], ktp.) kaj aro da ebenaĵoj, kiuj konsistigas la subsekciojn de la [[Eŭropa ebenaĵo]] etendiĝanta orienten, ekster la Unio, ĝis la [[Ural-montaro]]. Inter la aliaj ebenaĵoj de pli malaltaj grandecoj estas la [[Pada Ebenaĵo]] kaj la [[Panonia Ebenaĵo]]. Ĉi tiuj estas transiritaj de multaj riveroj, el kiuj ses superas 1 000&nbsp;km kaj, inter ili, [[Danubo]] - kiu longas pli ol 2 000&nbsp;km - kaj [[Rejno]], ligitaj kune kaj kun multaj aliaj grandaj riveroj, konsistigas la plej gravan eŭropan akvovojan komunikadon<ref>(franclingve) [https://www.monde-diplomatique.fr/cartes/liaisonrhindanube La Rejn-danuba akso] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.monde-diplomatique.fr%2Fcartes%2Fliaisonrhindanube arkivo]) ĉe ''[[Le Monde diplomatique]]''</ref>. Pli norde, sur la [[Skandinavio|skandinava duoninsulo]], estas du el la plej grandaj lagoj en la Unio, la [[Vänern]] kaj la [[Saimaa]], respektive superante 5.000 km2 kaj 4.000 km2<ref>Christophe Boisvieux, Jean-François Battail kaj Marianne Battail, ''Scandinavie : Danemark, Norvège, Suède, Finlande, Islande'', Vilo, kol. « Mémoires du monde », 2006, 260 p. (ISBN 978-2-7191-0840-6)</ref>. La transoceana areo estas karakterizita per sia geografia diverseco. Plej multaj el la eksteraj regionoj estas insulaj, escepte de [[Gujano]], kiu estas sur la [[Sudameriko|sudamerika kontinento]]. La aliaj ERoj estas plejparte en la nordo de ĉi tiu regiono, escepte [[Reunio]], kiu estas en la [[Hinda Oceano]]. Oni notu la ĉeeston de hispanaj enklavoj en la [[Afriko|afrika kontinento]] - [[Ceŭto]] kaj [[Melilo]] - kaj ankaŭ aliaj malgrandaj teritorioj kiuj estas parto de la Unio, kvankam ili havas specialan statuson<ref>(franclingve) [https://www.vie-publique.fr/international Ceŭto kaj Melilo: hispanaj urboj au lastaj kolonioj en Afriko?] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.ladocumentationfrancaise.fr%2Fpages-europe%2Fd000478-ceuta-et-melilla.-villes-espagnoles-ou-dernieres-colonies-en-afrique-par-yves-zurlo%2Farticle arkivo]) ĉe la retejo de ''La Documentation Française'' (konsultita la 30-an de marto 2015)</ref>. == Loĝantaro == Ekde la 1-a de februaro 2020, la loĝantaro de Eŭropa Unio estas taksita je 446 milionoj da loĝantoj de [[Eurostat]]<ref>(germanlingve) [https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=demo_pjan&lang=de Loĝantaro de EU] ĉe ''[[Eurostat]]''</ref>. Ĝi situas malantaŭ [[Ĉinio]] (1.384 milionoj) kaj [[Barato]] (1.318 milionoj) sed antaŭ [[Usono]] (325 milionoj). La plej loĝata membroŝtato estas [[Germanio]] (82 milionoj) kaj la malplej loĝata estas [[Malto]] (0,4 milionoj). 65% de la loĝantoj loĝas en la 5 plej loĝataj landoj: [[Germanio]], [[Francio]], [[Italio]], [[Hispanio]], [[Pollando]]. La [[loĝdenso]] estas 106 loĝ./km². La kreskorapideco de la eŭropa loĝantaro estas unu el la plej malaltaj en la mondo, sed ankaŭ en la EU la loĝantoj vivas plej longe (krom en kelkaj regionoj de [[Azio]]: [[Japanio]], [[Sud-Koreio]], [[Singapuro]] kaj [[Honkongo]]). Pluraj membroŝtatoj renkontas problemojn ligitajn al la malkresko de sia loĝantaro pro malalta [[naskindico]] aŭ negativa [[migra diferenco]], tial enmigradaj politikoj komencas evolui por respondi al la sociekonomiaj problemoj, kiujn tio implicas: ekzemple, [[Pollando]] kaj ties 38 milionoj da loĝantoj, [[Rumanio]] kiu falus el 22 ĝis 17 milionoj da loĝantoj en la jaro 2050 aŭ [[Bulgario]] kiu perdus 30% de sia loĝantoj, falus el sep ĝis kvin milionoj da loĝantoj. Kun ĉi tiu rapideco, 17 EU-landoj vidos sian loĝantaron fali antaŭ 2050<ref>[https://ec.europa.eu/social/home.jsp?langId=fr Duonjara raporto de la Komisiono pri la loĝantaro (2010)] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fec.europa.eu%2Fsocial%2Fmain.jsp%3FcatId%3D502%26langId%3Dfr arkivo])</ref>, ĉi tiu malkresko en la eŭropa loĝantaro ŝuldiĝas al la malalta naskokvanto de eŭropaj landoj, kio laŭ la [[Eŭropa Komisiono]] en 2006 postulas konstruan respondon al la defio<ref>[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/?uri=LEGISSUM:c10160 Demografia malkresko kaj la solvoj de Eŭropo] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Feur-lex.europa.eu%2Flegal-content%2FFR%2FTXT%2F%3Furi%3DURISERV%3Ac10160 arkivo])</ref>. Kelkaj landoj (inkluzive [[Francio]]) limigus ĉi tiun fenomenon, gajnante per si mem ĉirkaŭ naŭ milionojn da loĝantoj, kaj [[Hispanio]] povus akiri ĉirkaŭ 2,4 milionojn da loĝantoj ĝis la jaro 2050, ĉefe dank'al sia migranta politiko. Taksindas, ke Francio ankoraŭ estos la dua plej loĝata lando en 2050 (kun 71 milionoj da loĝantoj) post Germanio (74,5 milionoj), sed ke la breĉo povus esti multe pli malgranda pro la subteno al pli alta [[naskindico]] kaj pli granda [[enmigrado]]. Laŭ informo de ''Demographia'', en 2021 en Eŭropunio estis 9 urbaj regionoj kun pli ol tri milionoj da loĝantoj: [[Parizo]] (11,02 milionoj), la [[Ruhr-regiono]] (6,125 milionoj), [[Madrido]] (6,026 milionoj), [[Milano]] (4,907 milionoj), [[Barcelono]] (4,588 milionoj), [[Berlino]] (3,972 milionoj, [[Napolo]] (3,574 milionoj), [[Ateno]] (3,325 milionoj), kaj [[Romo]] (3,189 milionoj) <ref>http://www.demographia.com/db-worldua.pdf</ref>. == Membroj == {{Ĉefartikolo|Ŝtato de la Eŭropa Unio}} La 27 nuntempaj membroj de Eŭropa Unio estas la plej diversaj laŭ [[areo]] kaj [[loĝantaro]]. La plej loĝata lando estas [[Germanio]], kun 82,062,249 loĝantoj, dum la malplej loĝata estas [[Malto]], kun 412,614 loĝantoj. Pri areo, la plej granda lando estas [[Francio]], kiu atingas entutan areon de 643,427&nbsp;km², dum la malplej granda estas refoje Malto, kun 316&nbsp;km². La 23-an de junio 2016 [[Britio]] per [[referendumo]] [[Britelira referendumo de 2016|elektis forlasi]] la Eŭropan Union (52% por kaj 48% kontraŭ). Tio markis novan epokon en la historio de la Eŭropa Unio, ĉar por la unua fojo iu lando intencis eliri el la Unio. Fakte la organizo ne havis klaran mekanismon por tiu proceduro kio devos esti disvolvita per longa negocado dum du jaroj. Ĝi markis novan epokon ankaŭ por la historio de la [[Unuiĝinta Reĝlando]], ĉar, krom aliaj aferoj, en [[Skotlando]] kaj [[Norda Irlando]] venkis la partianoj pluresti en EU, kaj almenaŭ en Skotlando ekde la unua tago oni anoncis eblan duan referendumon por sendependiĝo el la Unuiĝinta Reĝlando.<ref name="nbcnews.com">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.nbcnews.com/storyline/brexit-referendum/scotland-could-seek-independence-again-after-u-k-brexit-vote-n598166|titolo='Brexit' Triggers New Bid for Scottish Independence}}</ref> === Listo de la membroj === {| class="wikitable sortable" style="float:center; text-align:center; clear:all; font-size:100%" ! Lando !! Kodo !! Aliĝdato !! Loka(j) nomo(j) !! Ĉefurbo !! Oficiala(j) lingvo(j) !! Monunuo !! [[Malneta Enlanda Produkto|MEP]]<br />{{nobold|(en milionoj da eŭroj, en 2021)}}<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/nama_10_gdp/default/table?lang=fr|titolo=MEP de EU-landoj|alirdato=la 9an januaro 2023}} ĉe ''ec.europe.eu''</ref> || '''[[Indico de homa disvolviĝo|IHD]]''' {{nobold|(en 2018)}}<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.populationdata.net/palmares/idh/europe/|titolo=Palmarès – Indicateur de développement humain (IDH) – Europe|lingvo=fr|alirdato=la 9an januaro 2023|arkivurl=https://web.archive.org/web/20230109180435/https://www.populationdata.net/palmares/idh/europe/|arkivdato=2023-01-09}} ĉe ''populationdata.net''</ref> |- | {{Aŭstrio}} || AT || 1-a de januaro [[1995]] || ''Österreich'' || [[Vieno]] || [[Germana lingvo|Germana]] || [[Eŭro]] ||406 148,7 || 0,914 |- | {{Belgio}} || BE || 25-a de marto [[1957]] || ''België, Belgique, Belgien'' || [[Bruselo]] || [[Nederlanda lingvo|Nederlanda]], [[Franca lingvo|Franca]], [[Germana lingvo|Germana]] || [[Eŭro]] ||502 311,6 || 0,919 |- | {{Bulgario}} || BG || 1-a de januaro [[2007]] || ''България (Bălgaria)'' || [[Sofio]] || [[Bulgara lingvo|Bulgara]] || [[Bulgara levo]] ||71 077,0 || 0,816 |- | {{Ĉeĥio}} || CZ || 1-a de majo [[2004]] || ''Česko <small>''(aŭ'' Česká republika</small>'') || [[Prago]] || [[Ĉeĥa lingvo|Ĉeĥa]] || [[Ĉeĥa krono]] || 238 249,5 || 0,891 |- | {{Danio}} || DK || 1-a de januaro [[1973]] || ''Danmark'' || [[Kopenhago]] || [[Dana lingvo|Dana]] || [[Dana krono]] ||336 718,5 || 0,930 |- | {{Estonio}} || EE || 1-a de majo [[2004]] || ''Eesti'' || [[Talino]] || [[Estona lingvo|Estona]] || [[Eŭro]] || 31 444,9 || 0,882 |- | {{Finnio}} || FI || 1-a de januaro [[1995]] || ''Suomi, Finland'' || [[Helsinko]] || [[Finna lingvo|Finna]] || [[Eŭro]] || 251 520,0 || 0,925 |- | {{Francio}} || FR || 25-a de marto [[1957]] || ''France'' || [[Parizo]] || [[Franca lingvo|Franca]] || [[Eŭro]] || 2 500 870,0 || 0,901 |- | {{Germanio}} || DE || 25-a de marto [[1957]]{{#tag:ref| La nura [[Okcidenta Germanio]] aliĝis en [[1952]], dum la [[Orienta Germanio|orienta parto]] enuniiĝis en [[1990]], okaze de la reunuiĝo de la du Germanioj.|group="nb"}} || ''Deutschland'' || [[Berlino]] || [[Germana lingvo|Germana]] ||[[Eŭro]] || 3 601 750,0 ||0,947 |- | {{Grekio}} || GR || 1-a de januaro [[1981]] || ''Ελλάδα (Elláda), Ελλάς (Ellás)'' || [[Ateno]] || [[Greka lingvo|Greka]] || [[Eŭro]] || 181 674,6 || 0,872 |- | {{Hispanio}} || ES || 1-a de januaro [[1986]] || '' España'' || [[Madrido]] || [[Hispana lingvo|Hispana]] || [[Eŭro]] || 1 206 842,0 || 0.893 |- | {{Hungario}} || HU || 1-a de majo [[2004]] || ''Magyarország'' || [[Budapeŝto]] || [[Hungara lingvo|Hungara]] || [[Hungara forinto]] || 153 758,7 || 0,845 |- | {{Irlando}} || IE || 1-a de januaro [[1973]] || ''Éire, Ireland'' || [[Dublino]] || [[Angla lingvo|Angla]], [[Irlanda lingvo|Irlanda]] || [[Eŭro]] || 426 353,4 || 0,942 |- | {{Italio}} || IT || 25-a de marto [[1957]] || '' Italia'' || [[Romo]] || [[Itala lingvo|Itala]] || [[Eŭro]] || 1 782 050,4 || 0,895 |- | {{Kipro}} || CY || 1-a de majo [[2004]] || ''Κύπρος (Kýpros), Kıbrıs'' || [[Nikozio]] || [[Greka lingvo|Greka]], [[Turka lingvo|Turka]] || [[Eŭro]] || 24 018,9 || 0,873 |- | {{Kroatio}} || HR || 1-a de julio [[2013]] || ''Hrvatska'' || [[Zagrebo]] || [[Kroata lingvo|Kroata]] || [[Eŭro]] || 58 254,1 || 0,837 |- | {{Latvio}} || LV || 1-a de majo [[2004]] || ''Latvija'' || [[Rigo]] || [[Latva lingvo|Latva]] || [[Eŭro]] || 33 695,9 || 0,854 |- | {{Litovio}} || LT || 1-a de majo [[2004]] || ''Lietuva'' || [[Vilno]] || [[Litova lingvo|Litova]] || [[Eŭro]] || 56 179,1 || 0,868 |- | {{Luksemburgio}} || LU || 25-a de marto [[1957]] || ''Lëtzebuerg, Luxembourg, Luxemburg'' || [[Luksemburgo (urbo)|Luksemburgo]] || [[Luksemburga lingvo|Luksemburga]], [[Franca lingvo|Franca]], [[Germana lingvo|Germana]] || [[Eŭro]] || 72 295,0 || 0,916 |- | {{Malto}} || MT || 1-a de majo [[2004]] || ''Malta'' || [[La-Valeto]] || [[Malta lingvo|Malta]], [[Angla lingvo|Angla]] || [[Eŭro]] || 14 982,7 || 0,885 |- | {{Nederlando}} || NL || 25-a de marto [[1957]] || ''Nederland'' || [[Amsterdamo]] || [[Nederlanda lingvo|Nederlanda]] || [[Eŭro]] || 856 356,0 || 0,944 |- | {{Polio}} || PL || 1-a de majo [[2004]] || ''Polska'' || [[Varsovio]] || [[Pola lingvo|Pola]] || [[Pola zloto]] || 574 771,8 || 0,872 |- | {{Portugalio}} || PT || 1-a de januaro [[1986]] || ''Portugal'' || [[Lisbono]] || [[Portugala lingvo|Portugala]] || [[Eŭro]] || 214 470,7 || 0,850 |- | {{Rumanio}} || RO || 1-a de januaro [[2007]] || ''România'' || [[Bukareŝto]] || [[Romana lingvo|Romana]] || [[Rumana leŭo]] || 261 268,4 || 0,816 |- | {{Slovakio}} || SK || 1-a de majo [[2004]] || ''Slovensko'' || [[Bratislavo]] || [[Slovaka lingvo|Slovaka]] || [[Eŭro]] || 98 523,0 || 0,857 |- | {{Slovenio}} || SI || 1-a de majo [[2004]] || ''Slovenija'' || [[Ljubljano]] || [[Slovena lingvo|Slovena]] || [[Eŭro]] || 52 208,1 || 0,918 |- | {{Svedio}} || SE || 1-a de januaro [[1995]] || ''Sverige'' || [[Stokholmo]] || [[Sveda lingvo|Sveda]] || [[Sveda krono]] || 537 085,0 || 0,945 |} === Venontaj aliĝoj === [[Dosiero:Further European Union Enlargement.svg|eta|400px| {{Legendo|#039| Membroŝtatoj de Eŭropa Unio (27)}} {{Legendo|#F29527| Eksa membroŝtato (1)}} {{Legendo|#46a43b| Agnoskitaj kandidatoj (9)}} {{Legendo|#ffd617FF| Memproklamita kandidato (1)}} {{Legendo|#da2131| Eksaj kandidatoj (3)}} ]] Por ke kroma lando povu aliĝi al Eŭropa Unio, ĝi devas respekti aron da ekonomiaj kaj politikaj kondiĉoj, la tiel nomataj [[kriterioj de Kopenhago]]. Laŭ tiu kriteriaro, la kandidatiĝantaj landoj devas: # situi en Eŭropo (laŭ pure geografia vidpunkto); # havi stabilajn instituciojn, kiuj garantias [[demokratio]]n, [[jurŝtato]], [[homaj rajtoj|homajn rajtojn]] kaj malplimulto-respekton # havi funkciantan [[merkata ekonomio|merkatan ekonomion]], kaj havi la kapablon alfronti konkurencon de la aliaj uniaj landoj; # povi respekti la devojn ligitajn al aliĝo, inkluzive de politika, ekonomia kaj mona unuiĝo. ==== Agnoskitaj kandidatoj ==== La jenaj landoj jam kandidatiĝis por aliĝo en Eŭropa Unio, kaj ilia demando estis akceptita pro tio, ke ili respektas la kriteriojn de Kopenhago: * {{Turkio}} petis membriĝon en Eŭropa Unio (tiam [[Eŭropa Komunumo]]) la 14-an de aprilo 1987. Turkio estas trieca ŝtato asociita kun Eŭropa Unio kaj kun la komunumoj, kiuj antaŭis ĝin ekde 1963. Turkio subskribis interkonsenton pri dogana unio kun la Unio en 1995 kaj estis oficiale agnoskita kiel kandidato la 12-an de decembro 1999 ĉe la Helsinka Eŭropa Konsilio. Intertraktadoj komenciĝis la 3-an de oktobro 2005. La akcepto de la kandidateco kaj la financadoj, kiujn ĝi kunportas, fariĝis temo de granda disputo inter la nunaj plilarĝigoj de Eŭropa Unio<ref>Leo Cendrowicz,''« Fifty Years On, Turkey Still Pines to Become European »'', TIME, Bruselo,‎ 8-a de septembro 2009, [https://time.com/time/world/article/0,8599,1920882,00.html legi rete] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130826163253/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1920882,00.html |date=2013-08-26 }} [http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.time.com%2Ftime%2Fworld%2Farticle%2F0%2C8599%2C1920882%2C00.html arkivo]</ref>. En novembro 2016, la [[Eŭropa Parlamento]] alvokis la frostigon de aliĝaj intertraktadoj pro la interkonsentoj pri la [[eŭropa migra krizo]] kaj la subpremaj rimedoj taksitaj "neproporciaj" prenitaj de Ankaro post la provo de [[Ŝtatpuĉo en Turkio (2016)|puĉo de julio 2016]]. Kun la validigo de la konstitucia referendumo pri la ŝanĝo de politika reĝimo en marto 2017, naciaj kaj eŭropaj reprezentantoj favoras ĉesigi la proceduron<ref>[http://www.europe1.fr/international/le-referendum-turc-dernier-acte-avant-la-rupture-avec-lunion-europeenne-3293777 La turka referendumo: lasta ago antau rompo kun EU?] [http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.europe1.fr%2Finternational%2Fle-referendum-turc-dernier-acte-avant-la-rupture-avec-lunion-europeenne-3293777 arkivo] ĉe ''Europe 1'' (konsultita la 17-an de aprilo 2017)</ref>. La samo validas ĉe la turka flanko, kie [[Recep Tayyip Erdoğan]] volas organizi aliajn referendumojn pri la forlaso de la proceduro<ref>[https://www.europe1.fr/international/erdogan-evoque-un-referendum-sur-lavenir-de-la-candidature-turque-a-lue-3195506 Erdogan aludas referendumon pri la estonteco de la kandidateco de Turkio al EU] [http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.europe1.fr%2Finternational%2Ferdogan-evoque-un-referendum-sur-lavenir-de-la-candidature-turque-a-lue-3195506 arkivo] ĉe ''Europe 1'' (konsultita la 17-an de aprilo 2017)</ref> kaj pri la reenkonduko de la mortpuno, kiu konsistigus "rompon kun eŭropaj valoroj" defenditaj de la EU kaj la [[Konsilio de Eŭropo]], kies Turkio ankaŭ membras<ref>[https://www.lexpress.fr/actualite/monde/europe/turquie-a-peine-conforte-erdogan-evoque-un-referendum-sur-la-peine-de-mort_1899519.html Ĵus aprobite, Erdogan anoncas referendumon pri mortpuno] [http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.lexpress.fr%2Factualite%2Fmonde%2Feurope%2Fturquie-a-peine-conforte-erdogan-evoque-un-referendum-sur-la-peine-de-mort_1899519.html arkivo], ĉe ''L'express'' (konsultita la 17-an de aprilo 2017)</ref>. * {{Makedonio}} petis membriĝon al Eŭropa Unio la 22-an de marto 2004 en [[Dublino]] ([[Irlando]]). Ĉi tiu peto estis formaligita de la Eŭropa Komisiono komence de 2005. Kandidatan statuson ricevis ĝi de la [[Eŭropa Konsilio]] en decembro 2005. Ĝia peto estis prezentita dek tri jarojn post ĝia sendependiĝo de la eksa [[Jugoslavio]]. Inter la obstakloj al membreco antaŭ 2019 estis la debato kun [[Grekio]] pri la nomo de Makedonio, tial la Unio oficiale nomis ĝin "la eksa jugoslava respubliko Makedonio", anstataŭ la nomo ''"Respubliko Makedonia"''. Interkonsento estis atingita la 12-an de junio 2018 inter la makedona registaro kaj la greka registaro por alinomi la landon al "Respubliko Norda Makedonio"<ref>[https://www.liberation.fr/planete/2018/06/17/athenes-et-skopje-ont-signe-l-accord-pour-la-macedoine-du-nord_1659779/ Atheno kaj Skopjo subskribis la interkonsenton por Norda Makedonio] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.liberation.fr%2Fplanete%2F2018%2F06%2F17%2Fathenes-et-skopje-ont-signe-l-accord-pour-la-macedoine-du-nord_1659779 arkivo]) ĉe ''Libération'', 17-a de junio 2018</ref>, interkonsento aprobita la 11-an de januaro 2019 de la Makedona Asembleo<ref>[https://www.lapresse.ca/international/europe/201901/11/01-5210735-changement-de-nom-accord-historique-en-macedoine.php Noma ŝanĝo: historia interkonsento en Makedonio] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lapresse.ca%2Finternational%2Feurope%2F201901%2F11%2F01-5210735-changement-de-nom-accord-historique-en-macedoine.php arkivo]), ĉe ''La Presse'', 11-a de januaro 2019</ref> kaj la 25-an de januaro 2019 de la greka parlamento<ref>[https://www.lemonde.fr/international/article/2019/01/25/le-parlement-grec-valide-l-accord-sur-le-nouveau-nom-de-la-macedoine_5414561_3210.html La greka parlamento validigas la interkonsenton pri la nova nomo de Makedonio] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Finternational%2Farticle%2F2019%2F01%2F25%2Fle-parlement-grec-valide-l-accord-sur-le-nouveau-nom-de-la-macedoine_5414561_3210.html arkivo])</ref>. La interkonsento oficiale ekvalidis la 12an de februaro 2019. Unia membreco estis identigita kiel la ĉefa strategia prioritato de la makedona registaro. Post kiam [[Slovenio]] kaj [[Kroatio]] aliĝis al Eŭropa Unio, Makedonio estas la tria lando rezultinta de la disiĝo de Jugoslavio, kiu petis membriĝon al EU. Ĝia membreco estis priskribita laŭ perspektivo de "meza kaj longa limtempo" en 2006<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6113926.stm EU elrevigonta balkanajn esperojn] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fnews.bbc.co.uk%2F2%2Fhi%2Feurope%2F6113926.stm arkivo]) , 3-a de novembro 2006</ref>. Tamen en 2020 la aliĝoprocezo de Norda Makedonio al Eŭropa Unio estas blokita de [[Bulgario]], kiu ne agnoskas la [[Makedona lingvo|makedona]]n kiel sendependa lingvo, sed kiel dialekto de la [[Bulgara lingvo|bulgara]]. Bulgario kontraŭas la agnoskon de makedona lingvo pro la ĉeesto de makedona malplimulto en la lando, kiun la lando klasifikas kiel bulgara<ref>[https://www.euronews.com/2020/12/08/bulgaria-s-block-on-north-macedonia-s-bid-to-join-eu-massively-endangers-europe-s-security Bulgario haltas la aliĝon de Norda Makedonio] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.euronews.com%2F2020%2F12%2F08%2Fbulgaria-s-block-on-north-macedonia-s-bid-to-join-eu-massively-endangers-europe-s-security arkivo], ĉe ''Euronews'', 8-a de decembro 2020</ref>. Interkonsento kun Bulgario estis atingita ĉi-teme en julio 2022. Tiu interkonsento inkludas modifon de la makedonia konstitucio por konsideri bulgarojn kiel [[etna malplimulto]] en la lando<ref>''[https://www.lefigaro.fr/international/la-macedoine-du-nord-signe-avec-la-bulgarie-un-protocole-lui-ouvrant-la-voie-de-l-ue-20220717 « La Macédoine du Nord signe avec la Bulgarie un protocole lui ouvrant la voie de l'UE »]'' ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.lefigaro.fr%2Finternational%2Fla-macedoine-du-nord-signe-avec-la-bulgarie-un-protocole-lui-ouvrant-la-voie-de-l-ue-20220717 arkivo]) [[Le Figaro]], 17-a de jiulio 2022</ref>. * {{Moldavio}} subskribis asocian interkonsenton kun Eŭropa Unio la 27-an de junio 2014, kiu ekvalidis la 1-an de julio 2016. Ĝi petis kandidatan statuson por membriĝo al la Eŭropa Unio la 3-an de marto 2022, unu tagon post Kartvelio kaj tri tagojn post Ukrainio. Tiun kandidatiĝon anoncis [[Maia Sandu]], la landa prezidanto<ref>[https://www.boursorama.com/bourse/actualites/la-moldavie-fait-une-demande-d-adhesion-a-l-union-europeenne-presidente-4558eff994be7504ecef9bc86cc89c24 La Moldavie fait une demande d'adhésion à l'Union européenne - présidente] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.boursorama.com%2Fbourse%2Factualites%2Fla-moldavie-fait-une-demande-d-adhesion-a-l-union-europeenne-presidente-4558eff994be7504ecef9bc86cc89c24#federation=archive.wikiwix.com arkivo] ''Boursorama'', 3-a de marto 2022</ref>. Moldavio akiris la statuson de oficiala kandidato la 23-an de junio 2022. * {{Montenegro}} petis membriĝon al Eŭropa Unio la 15-an de decembro 2008 en Francio. La statuso de oficiala kandidato estis donita al ĝi en decembro 2010 de la Eŭropa Konsilio, do 2 jarojn post ĝia peto. La 9-an de marto 2011, la Eŭropa Parlamento adoptis rezolucion redaktitan de konservativa parlamentano [[Charles Tannock]]. La parlamento bonvenigis la donadon de oficiala kandidata statuso, kaj esperis, ke la intertraktadoj pri aliĝo rapide povas esti malfermitaj. Pluraj problemoj estas levitaj tiurilate<ref>[https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-7-2011-0091_FR.html?redirect Rezolucio pri Montenegro de la Eŭropa Parlamento de la 9-a de marto 2011] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.europarl.europa.eu%2Fsides%2FgetDoc.do%3Ftype%3DTA%26reference%3DP7-TA-2011-0091%26language%3DFR%26ring%3DB7-2011-0157 arkivo])</ref>: **Korupto, kiu restas "disvastigita en multaj areoj" kaj "estas serioza problemo", precipe en la konstruado, privatigo kaj publikaj aĉetoj. La parlamento precizigis, ke la jura kadro por kontraŭbatali organizitan krimon pliboniĝis, sed ke ĝia efektivigo ankoraŭ mankas. ** Organizita krimo kaj precipe "monlavado kaj kontrabando, [kiuj] ankoraŭ estas problemo". La parlamento emfazis la bezonon plibonigi kunlaboron inter la diversaj landaj, eŭropaj kaj internaciaj policaj instancoj. **La situacio de malplimultoj. La parlamento bonvenigis la bonajn intergentajn rilatojn, kiuj konsistigas "solidan bazon sur kiu konstrui la pacan procezon en [la] regiono", sed bedaŭris ke iuj minoritatoj, precipe la [[romaa]]j, [[Aŝkalioj kaj balkanaj egiptanoj|aŝkaliaj]] kaj [[egipta]]j komunumoj, "ankoraŭ alfrontas oftajn diskriminaciajn problemojn". * {{Serbio}} petis membriĝon en Eŭropa Unio la 23-an de decembro 2009<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8425407.stm Serbio petas aliĝon al EU] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fnews.bbc.co.uk%2F2%2Fhi%2Feurope%2F8425407.stm arkivo]) ĉe ''BBC News'', 23-a de decembro 009</ref>, la kandidatiĝo estis sendita al la Eŭropa Komisiono la 26-an de oktobro 2010 por ke ĝi komencu ekzameni. La 12-an de oktobro 2011, la Eŭropa Komisiono konfirmis la malfermon de la aliĝa procezo donante al Serbio la statuson de kandidato por aliĝo en Eŭropan Union<ref>[http://www.rfi.fr/europe/20111012-serbie-fait-pas-plus-vers-europe Serbio paŝas plue al Eŭropunio] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.rfi.fr%2Feurope%2F20111012-serbie-fait-pas-plus-vers-europe arkivo]), ''RFI'', 12-a de oktobro 2011</ref>. La 2-an de marto 2012 la Eŭropa Konsilio donis la statuson de oficiala kandidato al Serbio, ĉi tiun decidon motivis Francio, Italio kaj Aŭstrio, konsiderante lastatempajn progresojn de Beogrado por klopodi por regiona stabileco, precipe post la interkonsentoj finitaj la 24an de februaro 2012 inter Beogrado kaj Pristina kadre de la dialogo inter Eŭropa Unio kaj la balkanaj landoj<ref>[https://www.diplomatie.gouv.fr/fr/pays-zones-geo/serbie/l-union-europeenne-et-la-5258/article/octroi-du-statut-de-candidat-a-la Dono de la kandidata statuso al Serbio fare de EU] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130420114833/http://www.diplomatie.gouv.fr/fr/pays-zones-geo/serbie/l-union-europeenne-et-la-5258/article/octroi-du-statut-de-candidat-a-la |date=2013-04-20 }} ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.diplomatie.gouv.fr%2Ffr%2Fpays-zones-geo%2Fserbie%2Fl-union-europeenne-et-la-5258%2Farticle%2Foctroi-du-statut-de-candidat-a-la arkivo]) ĉe ''France Diplomatie'', 2-a de marto 2012</ref>. Serbio povus iĝi la 28-a membro de EU antaŭ 2025<ref>[https://fr.euronews.com/2019/10/30/l-adhesion-de-la-serbie-a-l-ue-est-elle-toujours-possible Ĉu ankoraŭ eblas aliĝo de Serbio?] ĉe ''Euronews'', 30-a de oktobro 2019</ref>. * {{Albanio}} petis membriĝon en Eŭropa Unio la 28-an de aprilo 2009, sed oficiala kandidata statuso estis rekomendita en oktobro 2012, pro malstabila demokratio kaj malsukceso respekti 12 poentojn, kiujn la Unio konsideris esencaj antaŭ agnoski ĉi tiun statuson. La 4-an de junio 2014 la Eŭropa Komisiono konfirmis la rekomendon doni kandidatan statuson al EU al Albanio, kiun ĝi proponis en sia jarraporto en 2013. La 24-an de junio 2014 la Konsilio pri Ĝeneralaj Aferoj laŭvice donis la statuson de kandidato al EU al Albanio<ref>[https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/MEMO_14_439 Kandidata statuso por Albanio] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Feuropa.eu%2Frapid%2Fpress-release_MEMO-14-439_en.htm arkivo]) ĉe la retejo de la Eŭropa Komisiono</ref>. Ĉi tiu decido estis aprobita la 27-an de junio de la Eŭropa Konsilio en Bruselo<ref>[https://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/fr/ec/143492.pdf Konkludoj de la Eŭropa Konsilio de la 26-a kaj 27-a de junio 2014]</ref>. * {{Ukrainio}} subskribis asocian interkonsenton kun Eŭropa Unio la 21-an de marto 2014, kiu estis unu el la kialoj de la [[Rus-ukraina milito (de 2014)]], kaj ekvalidis la 1-an de septembro 2017. La 24-an de februaro 2022 komenciĝis la [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|rusia invado de Ukrainio]] kaj Ukrainio anoncis sian kandidatiĝon por aliĝi al Eŭropa Unio la 28-an de februaro 2022, post kiam ĝia kandidatiĝa letero estis subskribita de [[Volodimir Zelenskij]], ties prezidanto<ref>[https://ua.interfax.com.ua/news/general/803994.html Zelensky signs application for Ukraine's membership in EU] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fua.interfax.com.ua%2Fnews%2Fgeneral%2F803994.html#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''Interfax'', 28-a de februaro 2022</ref>. En la sama tago, la prezidantoj de Bulgario, Estonio, Latvio, Litovio, Pollando, Slovakio, Slovenio kaj Ĉeĥio publikigis leteron alvokante iliajn samrangulojn el aliaj membro-ŝtatoj subteni la agnoskon de la statuso de kandidatlando al Ukrainio kaj komenci intertraktadojn<ref>[https://www.hrad.cz/en/for-media/press-releases/open-letter-by-presidents-in-support-of-ukraines-swift-candidacy-to-the-european-union-16316 Open letter by Presidents in support of Ukraine’s swift candidacy to the European Union] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.hrad.cz%2Fen%2Ffor-media%2Fpress-releases%2Fopen-letter-by-presidents-in-support-of-ukraines-swift-candidacy-to-the-european-union-16316#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''Ĉeĥia Prezidanteco'', 28-a de fabruaro 2022</ref>. Ukrainio akiris la statuson de oficiala kandidato la 23-an de junio 2022. * {{Bosnio kaj Hercegovino}} ricevis la statuson de ebla kandidato ĉe la Tesalonika Eŭropa Konsilio (19-21-a junio 2003), kio ebligis al ĝi formale deklari sian intencon aliĝi al Eŭropa Unio, kion ĝi faris la 16-an de februaro 2016.<ref>[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/?uri=celex%3A22015A0630%2801%29 Interkonsento pri Stabiligo kaj Asocio inter la Eŭropaj Komunumoj kaj iliaj Membro-Ŝtatoj, unuflanke, kaj Bosnio kaj Hercegovino, aliflanke] ([http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Feur-lex.europa.eu%2Flegal-content%2FFR%2FTXT%2F%3Furi%3Dcelex%253A22015A0630%252801%2529 arkivo])ĉe ''EUR-Lex''</ref>. La 15an de decembro 2022, Bosnio oficiale akiras la statuson de EU-kandidato<ref>{{Citaĵo el la reto|lingvo=fr|url=https://www.msn.com/fr-fr/actualite/monde/union-europ%C3%A9enne-la-bosnie-obtient-le-statut-officiel-de-candidat-%C3%A0-ladh%C3%A9sion/ar-AA15kIuD|titolo=Union européenne : la Bosnie obtient le statut officiel de candidat à l'adhésion|dato=la 15an decembro 2022|alirdato=la 17an decembro 2022}} ĉe ''msn.com''</ref>. * {{Kartvelio}} subskribis asocian interkonsenton kun Eŭropa Unio la 27-an de junio 2014, kiu ekvalidis la 1-an de julio 2016. Ĝi petis kandidatan statuson por membriĝo al la Eŭropa Unio la 2-an de marto 2022, unu tagon antaŭ Moldavio kaj du tagojn post Ukrainio. Tiu ĉi kandidatiĝa peto estis anoncita de la prezidento [[Salome Zurabiŝvili]] kaj la ĉefministro Irakli Garibachvili dum gazetara konferenco la 2-an de marto 2022. Sekve de la peto, la 28-an de februaro 2022, de ukraina prezidento Volodimir Zelenskij aliĝi al Eŭropa Unio, 4 tagojn post la komenco de la invado de Ukrainio fare de Rusio, la prezidanto de la Kartvela Revo-partio Irakli Kobakhidze ankaŭ anoncis en gazetara konferenco la ''"decidon tuj peti eniron en EU"'', aldonante, ke Bruselo devas urĝe ekzameni tiun ĉi kandidatecon<ref>[https://www.ouest-france.fr/europe/georgie/la-georgie-va-deposer-une-demande-d-adhesion-a-l-union-europeenne-d1a825c8-9a46-11ec-9acb-1f509311c936 Guerre en Ukraine. La Géorgie va déposer une demande d’adhésion à l’Union Européenne] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.ouest-france.fr%2Feurope%2Fgeorgie%2Fla-georgie-va-deposer-une-demande-d-adhesion-a-l-union-europeenne-d1a825c8-9a46-11ec-9acb-1f509311c936#federation=archive.wikiwix.com arkivo]) ''Ouest-France'', 2-a de marto 2022</ref>. Krome, tiu ĉi peto referencas la fakton, ke Kartvelio jam spertis rusian invadon en 2008, kiu rezultigis la perdon de du separistaj teritorioj. La kartvela registaro jam estis espriminta sian intencon peti aliĝon al Eŭropa Unio en 2024. Junie de 2022 EU petas al Kartvelio reformi siajn jurajn kaj balotajn sistemojn, pliigi la liberecon de la presaro kaj malpliigi la povon de oligarkoj por ke ĝi povu ekhavi la kandidatan statuson. La {{daton|14|12|2023}} Kartvelio ricevas EU-kandidatecon. Ĉirkaŭ 80% el ĝia loĝantaro subtenas EU-membriĝon<ref>{{Citaĵo el gazeto|lingvo=fr|url=https://www.msn.com/fr-fr/actualite/other/adh%C3%A9sion-%C3%A0-l-ue-la-g%C3%A9orgie-obtient-le-statut-de-candidat-une-immense-%C3%A9tape-pour-sa-pr%C3%A9sidente/ar-AA1lvIXa|titolo=Adhésion à l’UE : la Géorgie obtient le statut de candidat, une « immense étape » pour sa présidente|gazeto=Ouest-France|dato={{dato|14|12|2023}}|alirdato=la {{daton|15|12|2023}} }}</ref>. Tamen, la Eŭropa Konsilio de 27-28 junio 2024 decidis frostigi la procezon de aliĝo de Kartvelio al Eŭropa Unio pro la aprobita leĝo pri [[travidebleco (politiko)|travidebleco]] de eksterlanda influo kiu reprezentas paŝon malantaŭen kompare kun la rekomendoj de la Komisiono rilate al kandidatstatuso<ref>[https://www.consilium.europa.eu/media/fxpfqxoz/euco-conclusions-27062024-fr.pdf « Conclusions du Conseil européen, 27 juin 2024»] ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.consilium.europa.eu%2Fmedia%2Ffxpfqxoz%2Feuco-conclusions-27062024-fr.pdf arkivo]), ĉe consilium.europa.eu, 27-a de junio 2024</ref>. ==== Memproklamitaj kandidatoj ==== * {{Kosovo}} petis statuson por EU-kandidatiĝo la 15an de decembro 2022, ĝia ĉefministro [[Albin Kurti]] esperas ke ĝi fariĝu oficiala EU-kandidato post 9 jaroj<ref>{{Citaĵo el gazeto|lingvo=fr|url=https://www.lemonde.fr/international/article/2022/12/15/le-kosovo-debute-son-long-chemin-vers-l-adhesion-a-l-union-europeenne_6154605_3210.html|titolo=Le Kosovo débute son long chemin vers l’adhésion à l’Union européenne|gazeto=Le Monde|dato={{dato|15|12|2022}}|alirdato=la {{daton|17|12|2022}} }}</ref>. Tamen, en tiu dato, 5 EU-membroj ne agnoskas la sendependecon de Kosovo: [[Hispanio]], [[Grekio]], [[Rumanio]], [[Slovakio]] kaj [[Kipro]]<ref>{{Citaĵo el la reto|lingvo=fr|url=https://www.touteleurope.eu/l-ue-dans-le-monde/reconnaissance-de-l-independance-du-kosovo/|titolo=Reconnaissance de l’indépendance du Kosovo|alirdato=la 17an decembro 2022}} ĉe ''touteleurope.eu''</ref>. === Specialaj teritorioj === {{Ĉefartikolo|Specialaj teritorioj de membroj de la Eŭropa Ekonomia Areo}} * [[Eksteraj Regionoj (Eŭropa Unio)]] * [[Rilataj Transoceanaj Landoj kaj Teritorioj (Eŭropa Unio)]] == Lingvoj == {{Ĉefartikolo|Lingvoj en la Eŭropa Unio|Oficialaj lingvoj de Eŭropa Unio|Komuna Eŭropa Referenckadro por Lingvoj}} === Oficialaj lingvoj === La lingvoj oficialaj de la institucioj de la Eŭropa Unio estas 24, nome: {| width="100%" |- style="vertical-align: top;" | * [[Angla lingvo|angla]] * [[Bulgara lingvo|bulgara]] * [[Ĉeĥa lingvo|ĉeĥa]] * [[Dana lingvo|dana]] * [[Estona lingvo|estona]] * [[Finna lingvo|finna]] | * [[Franca lingvo|franca]] * [[Germana lingvo|germana]] * [[Greka lingvo|greka]] * [[Hungara lingvo|hungara]] * [[Hispana lingvo|hispana]] * [[Irlanda lingvo|irlanda]] | * [[Itala lingvo|itala]] * [[Kroata lingvo|kroata]] * [[Latva lingvo|latva]] * [[Litova lingvo|litova]] * [[Malta lingvo|malta]] * [[Nederlanda lingvo|nederlanda]] | * [[Pola lingvo|pola]] * [[Portugala lingvo|portugala]] * [[Rumana lingvo|rumana]] * [[Slovaka lingvo|slovaka]] * [[Slovena lingvo|slovena]] * [[Sveda lingvo|sveda]] |} La oficialaj lingvoj de Eŭropa Unio estas temo de specifa decido, surbaze de la deziroj de la membroŝtatoj. Iuj landoj postulas, ke ĉiu el iliaj naciaj lingvoj estu oficialaj lingvoj de la Unio, aliaj tiuj plej uzataj. En ĉiuj kazoj, almenaŭ unu nacia lingvo estas la oficiala lingvo. La leĝaro de Eŭropa Unio validas senpere por civitanoj de membroŝtatoj, dum lingva politiko de Eŭropa Unio postulas simbolan agnoskon de ĉiu el ĉi tiuj lingvoj, kio implicas pli vastan panelon ol la [[laborlingvo]]j de la unio. La nombro de membroŝtatoj superas la nombron de oficialaj lingvoj, ĉar pluraj naciaj lingvoj estas kunhavataj de du aŭ pli landoj en EU. La [[Nederlanda lingvo|nederlanda]], la [[Angla lingvo|angla]], la [[Franca lingvo|franca]], la [[Germana lingvo|germana]], la [[Greka lingvo|greka]] kaj la [[Sveda lingvo|sveda]] estas ĉiuj oficialaj lingvoj sur la nacia nivelo en multaj landoj. Krome, la [[Kroata lingvo|kroata]], la [[Ĉeĥa lingvo|ĉeĥa]], la [[Dana lingvo|dana]], la [[Hungara lingvo|hungara]], la [[Itala lingvo|itala]], la [[Slovaka lingvo|slovaka]] kaj la [[Slovena lingvo|slovena]] estas oficialaj lingvoj en multaj EU-landoj je regiona nivelo. Cetere ne ĉiuj naciaj lingvoj ricevis la statuson de oficialaj EU-lingvoj. Ĉi tiuj inkluzivas la [[Luksemburga lingvo|luksemburga]]n, oficialan lingvon de [[Luksemburgio]] ekde 1984, kaj la [[Turka lingvo|turka]]n, oficialan lingvon de [[Kipro]]. Ĉiuj lingvoj de EU ankaŭ estas [[laborlingvo]]j<ref>[https://ec.europa.eu/info/departments/translation Lingvoj de EU: oficialaj lingvoj] ĉe la retejo de la Komisiono</ref>. Dokumentoj, kiujn membroŝtato aŭ persono sub la jurisdikcio de membroŝtato sendas al institucioj de la Komunumo, povas esti redaktitaj en iu ajn el la oficialaj lingvoj elektitaj de la sendinto. La respondo estas redaktita en la sama lingvo. Regularoj kaj aliaj dokumentoj kun ĝenerala apliko estas redaktitaj en la dudek kvar oficialaj lingvoj. La [[Oficiala Ĵurnalo de Eŭropa Unio]] estas publikigita en la dudek kvar oficialaj lingvoj. Dokumentoj kun grava publika graveco aŭ intereso estas produktitaj en ĉiuj oficialaj lingvoj, sed tio nombras malplimulton de la laboraĵoj de la institucioj. Aliaj dokumentoj - ekz. komunikaĵoj kun la landaj aŭtoritatoj, decidoj adresitaj al apartaj individuoj aŭ entoj kaj korespondado - estas tradukitaj nur al la bezonataj lingvoj. Por internaj celoj la EU-institucioj perleĝe rajtas elekti siajn proprajn lingvajn aranĝojn. La [[Eŭropa Komisiono]], ekzemple, kondukas siajn internajn aferojn en tri lingvoj, angla, franca kaj germana (kelkfoje nomataj "proceduraj lingvoj"), kaj plene plurlingvas nur por publikaj informoj kaj komunikaj celoj. La [[Eŭropa Parlamento]], aliflanke, havas membrojn, kiuj bezonas laborajn dokumentojn en siaj propraj lingvoj, do ĝia dokumenta fluo estas plene plurlingva dekomence. Neinstituciaj EU-instancoj ne laŭleĝe devas uzi ĉiujn 24 lingvojn. La tradukoj estas multekostaj<ref>[https://news.nationalgeographic.com/news/2005/02/0222_050222_translation.html "With 20 Official Languages, Is EU Lost in Translation?"] ĉe ''News.nationalgeographic.com.'', 28-a de oktobro 2010</ref>. Laŭ la anglalingva retejo de EU, la kosto de konservado de la plurlingveca politiko de la institucioj - t.e. la kosto de tradukado kaj interpretado - estis 1.123 milionoj da eŭroj en 2005, kio estas 1% de la jara ĝenerala buĝeto de la EU, aŭ 2,28 € po persono jare. La EU-Parlamento klare diris, ke ĝiaj membroŝtatoj havas aŭtonomecon por lingva edukado, kiun traktate la Unio devas respekti<ref>[https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/E-6-2006-3653_EN.html?redirect "Written question – Public policy on foreign-language teaching: the Grin Report – E-3653/2006"] ĉe '' Europarl.europa.eu''</ref>. === Kromaj lingvoj uzataj === La hispana registaro atingis en 2005 la ekuzon de la [[kataluna lingvo|kataluna]], [[eŭska lingvo|eŭska]] kaj [[galega lingvo|galega]] lingvoj kiel [[Oficialaj lingvoj de Eŭropa Unio#Duonoficialaj lingvoj de EU|duonoficialaj lingvoj]]. La koncernaj ŝtatoj pagas la aldonajn kostojn, ekzemple por la tradukado de oficialaj EU-dokumentoj kiel leĝoj k.s. En ''duonoficiala lingvo'' oni rajtas komuniki kun instancoj de EU kaj ricevos respondon en tiu lingvo inkluzive de tradukoj de juraj aŭ similaj tekstoj. === Aliaj lingvoj === [[Dosiero:Emblem of the Court of Auditors.svg|eta|Latinlingva emblemo de la [[Revizora Kortumo]]|120x120ra]] Eŭropa Unio havas multajn diversajn lingvoj. Aldone al [[Oficialaj lingvoj de Eŭropa Unio|oficialaj]] kaj duonoficialaj lingvoj, estas lingvoj de minoritatoj regionaj (ekz. la [[Sarda lingvo|sarda]] en Italio, la [[Bretona lingvo|bretona]] en Francio, la [[Rusa lingvo|rusa]] en Estonio kaj Latvio) aŭ disaj en pluraj EU-landoj (ekz. la [[Jida lingvo|jida]], la [[esperanto]] kaj la [[Cigana lingvo|cigana]]) kaj lingvoj de enmigrintoj (ekzemple la [[Turka lingvo|turka]] kaj la [[Araba lingvo|araba]]). Pluraj institucioj de Eŭropa Unio uzas [[Latina lingvo|latinan]] en siaj emblemoj kaj [[Domajna nomo|domajnaj nomoj]] anstataŭ listigi siajn nomojn en ĉiuj oficialaj lingvoj. Eŭropa Unio mem havas latinan [[Eŭropa devizo|moton]]: "In varietate concordia" (''"Unuiĝinta en diverseco"''). == Statuso kaj regado == === Statuso === Laŭ [[internacia juro]], Eŭropa Unio havas [[Jura Personeco|juran personecon]]<ref>Artikolo 48 de la [[Traktato pri Eŭropa Unio]]</ref> kaj ĝia statuso rezultas de traktato, kiu povas esti modifita nur per la unuanima interkonsento de ĉiuj ĝiaj subskribintoj. Kiel aliaj regionaj organizaĵoj ([[Merkosudo]], [[ASEAN]], ktp.), EU plenumas siajn prerogativojn al limigita geografia areo; tamen ĝi havas sian propran politikan rolon kaj fortan povon super siaj membroj laŭ pli granda mezuro ol en tradicia regiona organizo<ref>[http://m2bde.u-paris10.fr/content/le-pouvoir-de-sanction-de-l%E2%80%99union-europ%C3%A9enne-par-thomas-abulius?destination=node%2F1796 La puna potenco de EU] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150416230926/http://m2bde.u-paris10.fr/content/le-pouvoir-de-sanction-de-l%E2%80%99union-europ%C3%A9enne-par-thomas-abulius?destination=node%2F1796 |date=2015-04-16 }} ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fm2bde.u-paris10.fr%2Fcontent%2Fle-pouvoir-de-sanction-de-l%25E2%2580%2599union-europ%25C3%25A9enne-par-thomas-abulius%3Fdestination%3Dnode%252F1796 arkivo]) ĉe la retejo de la Universitato Paris-Nanterre</ref>. La naturo de Eŭropa Unio estas temo de debato inter fakuloj. La membroŝtatoj de la Eŭropa Unio klare distingas ĝin de aliaj [[internaciaj organizaĵoj]]. EU havas aspektojn specifajn al "[[Konfederacio|konfederacia]]" tipa ento, kreita surbaze de traktatoj kaj de ŝtatoj, kiuj rajtas forlasi ĝin (tamen iuj [[Federacio|federaciaj ŝtatoj]] ankaŭ donas la rajton apartiĝi). Ĝi tamen estas la rezulto de pli profunda integriĝo, kies leĝaro ĝenerale havas "rektan efikon" sur la rajtoj de civitanoj. Ĝi do prezentas supernaciajn aspektojn kiel ekzemple la ekzisto de la [[Eŭropa Komisiono]] antaŭeniganta la ĝeneralan intereson de la Unio, aŭ la ekziston de [[kvalifikita majoritato]] (kaj ne [[unuanimeco]]) kiel defaŭltan voĉdonan regulon en la Konsilio de la Eŭropa Unio<ref>Hermann-Josef Blanke kaj Stelio Mangiameli, ''The Treaty on European Union (TEU) : a commentary'', Berlino, Eld. Springer, 2013, 1821 p. (ISBN 978-3-642-31706-4, 3642317065 kaj 3642317057, [[Reta Komputila Biblioteka Centro|RKBC]] 868921059, [https://www.worldcat.org/title/treaty-on-european-union-teu-a-commentary/oclc/868921059 legi rete] [http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.worldcat.org%2Foclc%2F868921059 arkivo]), p. 62.</ref>. La Unio ankaŭ havas ŝtatajn aspektojn, kiel [[Eŭro|komuna valuto]] aŭ civitaneco. Tamen ĝi ne povas esti kvalifikita kiel ŝtato, havante nek ĝenerala kompetenteco (laŭ la [[Principo de atribuo (Eŭropunia juro)|principo de atribuo]], kvankam tiel okazas en iuj federaciaj ŝtatoj), nek popolo per si mem, nek monopolo de legitima perforto<ref>Alain Laquièze kaj Anne Paynot: [https://www.fondapol.org/wp-content/uploads/pdf/documents/Etude_L_Union_europeenne_tend_elle_a_devenir_un_Etat.pdf Ĉu Eŭropunio iĝas ŝtato?] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200803102626/http://www.fondapol.org/wp-content/uploads/pdf/documents/Etude_L_Union_europeenne_tend_elle_a_devenir_un_Etat.pdf |date=2020-08-03 }} ([http://archive.wikiwix.com/cache/display2.php/Etude_L_Union_europeenne_tend_elle_a_devenir_un_Etat.pdf?url=http%3A%2F%2Fwww.fondapol.org%2Fwp-content%2Fuploads%2Fpdf%2Fdocuments%2FEtude_L_Union_europeenne_tend_elle_a_devenir_un_Etat.pdf arkivo]), ĉe ''Fondation pour l’innovation politique'', novembro de 2004</ref>. Tiel ofte preferendas konsideri Eŭropunion kiel ''[[sui generis]]''-a<ref>Joël Thalineau, ''« La France, collectivité locale de l'Union européenne »'', Revue politique et parlementaire, N° 979,‎ 1995.</ref> ento, formanta kategorion memstare kaj ne taŭganta en iun alian. La [[germanoj]], [[aŭstroj]] kaj [[Germanlingva Belgio|germanlingvaj belgoj]] donas al ĉi tiu speco de strukturo la nomon ''"Staatenverbund"'', germanlingva termino tradukebla je ''"plurnivela regado"''<ref>Claus Dieter Classen, Die demokratische Legitimation der Tätigkeit Internationaler Organisationen, 2008, pdf (lire en ligne [http://archive.wikiwix.com/cache/display2.php/Demokratische_Legitimation_Internationaler_Organisationen.pdf?url=http%3A%2F%2Fwww.cloeser.org%2Fpub%2FDemokratische_Legitimation_Internationaler_Organisationen.pdf arkivo])</ref>: kiel en federacio, ekzistas ento supera al ŝtatoj; sed kvankam la kompetentoj de EU en iuj kampoj estiĝas pro suverena transdono, la membroŝtatoj restas unuecaj (krom se ili jam estas federaciaj kiel Germanio, Aŭstrio aŭ Belgio)<ref>[https://www.bundesverfassungsgericht.de/entscheidungen/es20090630_2bve000208.html Juĝo de Lisbono] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.bverfg.de%2Fentscheidungen%2Fes20090630_2bve000208.html arkivo])</ref>. Por Robert Schütze, Eŭropa Unio rompas kun la eŭropa jura tradicio, bazante sian funkciadon sur la ideo de "dividita suvereneco", kiu estas kombinaĵo de la nacia kaj internacia niveloj. Tiusence Eŭropa Unio ne estus federacia ŝtato, nek konfederacio, sed "federacio de ŝtatoj"<ref>Schütze, Robert, ''European constitutional law'' (ISBN 978-1-316-50394-2, 1316503941 et 9781107138865, [[Reta Komputila Biblioteka Centro|RKBC]] 920017318, [https://www.worldcat.org/title/european-constitutional-law/oclc/920017318 legi rete] [http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.worldcat.org%2Foclc%2F920017318 arkivo]), ĉap. 2 (''« Constitutional Nature »'').</ref>. La konduto de EU ĉiam hezitis inter interregistara vojo (kie la ŝtatoj konservas ĉiujn siajn privilegiojn) kaj federacia vojo (kie parto de la suvereneco de la ŝtatoj estas delegita al la Unio). En la unua kazo, komunumaj decidoj fakte estas traktatoj inter ŝtatoj kaj tial devas esti prenitaj unuanime. Ĉi tiu modelo, proksima al la principo de klasikaj interregistaraj organizaĵoj, estas defendata de la "[[Eŭroposkeptikismo|eŭroskeptika]]" skolo, por kiu nur ŝtatestroj havas la demokratian [[Legitimeco|legitimecon]] reprezenti siajn civitanojn kaj la nacioj devas regi la instituciojn de la Unio. La dua kazo respondas al la modelo defendita de la [[Poreŭropismo|poreŭropisma]] skolo de [[Eŭropa federaciismo|federaciistoj]], kiuj opinias, ke la institucioj devas rekte reprezenti la civitanojn kaj ke la metodoj de decidado en la institucioj devas esti adaptitaj laŭ la pligrandigoj de EU<ref>[https://www.diplomatie.gouv.fr/IMG/pdf/FD001353.pdf Debato: la ecoj de EU] ([http://archive.wikiwix.com/cache/display2.php/FD001353.pdf?url=http%3A%2F%2Fwww.diplomatie.gouv.fr%2Ffr%2FIMG%2Fpdf%2FFD001353.pdf arkivo]) ĉe la retejo de la [[Ministerio pri eksteraj aferoj (Francio)|france ministerio pri eksteraj aferoj]] (konsultita la 30-a de marto 2015)</ref>. La afero de la evoluo de Eŭropa Unio estas multe debatata de la opinioj kaj registaroj de la membrolandoj. Post la ekvalidiĝo de la [[Lisbona Traktato]], la regado de la Unio restas hibrida: la [[Konsilio de Eŭropa Unio|Konsilio]] estas la reprezentanto de la Ŝtatoj (por decidoj ne postulantaj unuanimecon, la voĉoj de ĉiu ŝtato tamen prikalkuliĝas laŭ sia demografia pezo)<ref>[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/?uri=LEGISSUM:ai0017 La principo de subsidiareco] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Feuropa.eu%2Flegislation_summaries%2Finstitutional_affairs%2Ftreaties%2Flisbon_treaty%2Fai0017_fr.htm arkivo]) ĉe la oficiala retejo de EU</ref> kaj la [[Eŭropa Parlamento|Parlamento]], la reprezentanto de la civitanoj. La maniero per kiu la Unio estas administrata estas do hodiaŭ unu el la defioj de la bataloj por influo inter la diversaj eŭropaj institucioj<ref>Paul Magnette, ''Le régime politique de l'Union européenne'', Parizo, Eld. Les Presses de Sciences Po, 2010, 310 p. (ISBN 978-2-7246-0997-4)</ref>. === Eŭropunia juro === {{Ĉefartikolo|Eŭropunia juro|Ĝeneralaj jurprincipoj (Eŭropa Unio)}} [[Dosiero:Tratado de Lisboa 13 12 2007 (05).jpg|eta|Subskriba ceremonio de la [[Traktato de Lisbono]]]] La [[Eŭropunia juro]], ankaŭ nomata Komunuma juro, konsistas el la reguloj sur kiuj baziĝas Eŭropa Unio. Ĉi tio inkluzivas ĉiujn regulojn, materialajn kaj procedurajn, aplikeblajn ene de Eŭropa Unio (traktatoj, [[Direktivo (Eŭropa Unio)|direktivo]]<nowiki/>j, regularoj, jurisprudenco ktp.). Antaŭ la ekvalidiĝo de la [[Lisbona Traktato]] la 1-an de decembro 2009, Eŭropa Unia juro inkluzivis Komunuman juron (aŭ juron de eŭropaj komunumoj) same kiel kunlaborajn procedurojn kiel la [[Komuna ekstera kaj sekureca politiko de la Eŭropa Unio|Komuna Ekstera kaj Sekureca Politiko]] (KESP) kaj Polican kaj Juran Kunlaboron en Krimaj aferoj (PJKK). Post ĉi tiu dato, la Traktato aboliciis la kolonan strukturon de la Unio, kiu akiris juran personecon kiel heredanto de la Komunumoj, sekve la koncepto de Komunuma juro malnoviĝis, sed restas uzata por indiki antaŭan jurisprudencon de la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj|Kortumo]]<ref>[https://curia.europa.eu/jcms/jcms/Jo2_7033/ Prezento de la Tribunalo de la Kortumo de Eŭropa Unio] ĉe la retejo de la Kortumo de Eŭropa Unio</ref>. La [[juro de Eŭropa Unio]] ne devas esti konfuzita kun la juro de la [[Konsilio de Eŭropo]], internacia organizo aparta de la EU, kiu konsistigas precipe la Eŭropan Konvencion pri Homaj Rajtoj de 1950 kaj la jurisprudencon de la [[Eŭropa Kortumo pri Homaj Rajtoj]], kiu interpretas ĉi tiun Konvencion. La specifeco de komunuma juro estas, ke ''"male de ordinaraj internaciaj traktatoj, la Traktato de la Eŭropa Ekonomia Komunumo kreis ĝian propran jursistemon, kiu... iĝis integrigita parto de la membroŝtataj jursistemoj"''<ref>{{citaĵo el retejo|url=http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:61964CJ0006#page=7|titolo=''Costa v ENEL'' {{nrsp|{{krampo|1964}} ECR 585}}, {{nrsp|CMLR 425,593}}|formato=PDF|arkivurl=https://perma-archives.org/warc/20160819160855/http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:61964CJ0006#page=7|arkivdato=2016-08-19|paĝo=593|lingvo=en|citaĵo=''{{lang|en|By contrast with ordinary international treaties, the EEC Treaty has created its own legal system which{{tripunkto}}became an integral part of the legal systems of the Member States}}''|alirdato=2016-08-19}}</ref>. (juĝo ''Costa kontraŭ ENEL'', 1964), tio estas, ke ĝi aplikiĝas tuj kaj donas al individuoj rajtojn, kiujn ili povas alvoki en kortumo, eble kontraŭ nacia regulo, kiu ne konformas al la komunuma regulo. Estas la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj|Kortumo de Eŭropa Unio]], situanta en [[Luksemburgo]], kiu garantias la aplikon de la juro de Eŭropa Unio. Inter la fontoj de la eŭropa juro, oni distingas: * la ''primara Eŭropunia juro'' (aŭ ''originala juro''), formita de la diversaj traktatoj. La [[Traktato pri Funkciado de Eŭropa Unio]] (TFEU aŭ FEU-Traktato) estas unu el la fondaj traktatoj de Eŭropa Unio kune kun la [[Traktato pri Eŭropa Unio]] (TEU aŭ EU-Traktato). Kune ili formas la ĉefan juran bazon de la politika sistemo de EU; Laŭ Artikolo 1 de la Traktato pri Eŭropa Unio, ambaŭ traktatoj havas egalan juran statuson kaj estas nomataj kolektive kiel "la kontraktoj". Foje ĉi tiuj traktatoj estas do ankaŭ nomataj "Eŭropa konstitucia juro", sed formale ili estas internaciaj traktatoj inter la membroŝtatoj de EU. * la ''derivinta juro'', aro de tekstoj kaj agoj faritaj de la eŭropaj institucioj laŭ ĉi tiuj traktatoj: [[Reglamento (Eŭropa Unio)|reglamentoj]] kaj [[Direktivo (Eŭropa Unio)|direktivoj]] kiuj estas vigligitaj de neegala penetra forto. La institucioj de komunuma juro ankaŭ publikigas decidojn, rekomendojn kaj opiniojn, kiuj havas devigan juran forton por la membroŝtatoj rilate al decidoj, nedevigan por opinioj kaj rekomendoj. * la [[jurisprudenco]] de la Kortumo. === Propraj kaj komunaj kapabloj === {{Ĉefartikolo|Traktato pri Eŭropa Unio}} La [[Traktato pri Eŭropa Unio]] (versio de 1992) fondis EU-on laŭ tri "kolonoj", kiuj estis: * Unua kolono: Supernacia kolono rilate al la integritaj politikoj ([[Komuna Agrikultura Politiko]] (KAP), [[Eŭropa Doganunio|Dogana Unio]], [[Interna Merkato (Eŭropa Unio)|Interna Merkato]], [[Eŭro]], ktp.) de la iamaj "Eŭropaj Komunumoj" ([[Eŭropa Komunumo pri Karbo kaj Ŝtalo|EKKŜ]], [[Eŭropa Komunumo pri Atomenergio|EKAE]] kaj [[Eŭropa Ekonomia Komunumo|EEK]]). * Dua kolono: Interregistara kolono rilate al kunlaboro en eksterlandaj aferoj kaj sekureco, nomata kolono "komuna ekstera kaj sekureca politiko". * Tria kolono: Interregistara kolono rilate al polica kaj jura kunlaboro en krimaj aferoj, nomata kolono "justico kaj enlandaj aferoj". La diversaj kapabloj en la tri kolonoj, kiuj ofte interkovris, estis implikiĝo malfacile pritraktebla eĉ por spertuloj. Ĉi tiu opakeco instigis la membroŝtatojn doni al la [[Eŭropa Konvencio]] la taskon simpligi la funkciadon de la institucioj. Ĉi-lasta precipe proponis kunfandi la tri kolonojn, kio estis atingita per la funkciigo de la [[Lisbona Traktato]]. Oni tamen povas daŭre distingi inter la fakoj, depende de ĉu la Unio ekzercas "ekskluzivan kompetenton", "komunan kompetenton" (aŭ samtempan) kun la membroŝtatoj aŭ "komplementan kompetenton" (subteno aŭ kunordigo)<ref>[https://eur-lex.europa.eu/summary/glossary/community_intergovernmental_methods.html?locale=fr Komunecaj kaj interregistaraj metodoj] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Feuropa.eu%2Flegislation_summaries%2Fglossary%2Fcommunity_intergovernmental_methods_fr.htm arkivo]) ĉe la oficiala retejo de EU</ref>. Ili estas: * '''Ekskluzivaj kapabloj''' (Artikolo 3 de la [[TFEU]]): Nur la Unio povas leĝigi kaj laŭleĝe adopti jure devigajn aktojn, membroŝtatoj povante fari tion memstare nur se ili estas rajtigitaj de la Unio, aŭ por efektivigi uniajn aktojn: ** [[Eŭropa Doganunio|Dogana Unio]] ** Reguloj pri intrakomunuma konkurenco ** [[Ekonomia kaj Mona Unio (Eŭropa Unio)|Ekonomia kaj Mona Unio]] ** Daŭripovo (konservado de biologiaj resursoj surmare kaj surtere) ** Eksterkomunuma komerco ** Konkludo de iuj internaciaj interkonsentoj * '''Komunaj kapabloj''' (Artikolo 4 de la TFEU): Kaj la Unio kaj la membroŝtatoj povas leĝigi kaj laŭleĝe adopti jure devigajn aktojn en ĉi tiuj kampoj. Membro-Ŝtatoj plenumas sian kompetentecon tiom, kiom la Unio ne plenumis sian propran. Membro-Ŝtatoj denove plenumas sian kompetenton, se la Unio decidis ĉesi plenumi sian kompetenton:{{Div col|cols = 2}} ** [[Interna Merkato (Eŭropa Unio)|Interna Merkato]] ** Socia politiko (limigita al fakoj difinitaj en la TFEU) ** [[Regiona politiko de la Eŭropa Unio|Regiona politiko]] (ekonomia, socia kaj teritoria kohezio) ** [[Komuna Agrikultura Politiko|Agrikultura]] kaj fiŝkaptada politiko ** [[Kadra programo por esplorado kaj teknologia disvolviĝo (Eŭropa Unio)|Esplora kaj noviga politiko]] ** Energia politiko ** Medipolitiko ** Protekto de konsumantoj ** Transporta politiko ** [[Paneŭropaj koridoroj]] ** [[Spaco de libereco, sekureco kaj justeco]] ** Disvolva kunlaboro kaj humanitara helpo ** Komunaj problemoj pri sekureco pri publika sano{{Div col end}} * '''Kunordigaj kapabloj''' (Artikolo 6 de la TFEU): La Unio havas la povon plenumi agojn por subteni, kunordigi aŭ kompletigi la agadon de la membroŝtatoj: ** Kultura politiko ** Industria politiko ** Turisma politiko ** [[Erasmus+|Edukado, trejnado kaj junulara politiko]] ** Protekto kaj plibonigo de sano ** Civila protekto ** Administra kunlaboro === Institucioj kaj instancoj === ==== Institucioj ==== Eŭropa Unio havas sep ĉefajn instituciojn, ĉiu el kiuj ludas specifan rolon. ; [[Eŭropa Komisiono]] : [[Dosiero:(Ursula von der Leyen) 2019.07.16. Ursula von der Leyen presents her vision to MEPs 2 (cropped).jpg|eta|[[Ursula von der Leyen]], la [[Prezidanto de la Eŭropa Komisiono]]]] Ĝi konsistas el unu [[Eŭropa Komisionano]] po ​membroŝtato, do 27 komisionanoj. Ĉi tiuj estas proponitaj de la ŝtatestroj aŭ registarestroj de la membroŝtatoj kunvenantaj ene de la Eŭropa Konsilio, kaj aprobitaj de la Eŭropa Parlamento. La ĉefa funkcio de la Eŭropa Komisiono estas proponi kaj efektivigi komunumajn politikojn. ''"Gardanto de la traktatoj"'', ĝi certigas ilian aplikadon kaj ĝuas, pro ĝia centra rolo de garantianto de la "ĝenerala intereso" de EU, kvazaŭ-monopolon de la rajto de [[leĝdona iniciato]] en la kampo de la ekskluzivaj kompetentecoj de la Unio, kiel la [[Eŭropa Doganunio]], la konservado de la biologiaj resursoj de la maro, la [[Interna Merkato (Eŭropa Unio)|interna merkato]], la [[Eŭro|ununura valuto]]. Sine de politikaj sistemoj, la Eŭropa Komisiono havas la originalecon reprezenti "la ĝeneralan intereson", kvankam ĝi estiĝas el la Eŭropa Parlamento, elektita per universala voĉdonado. [[Premgrupo]]j, kiuj reprezentas sektorajn publikajn aŭ privatajn interesojn, ludas gravan rolon en la decida procezo. Kvankam la rolo de la Komisiono havas similecojn kun tiu de naciaj registaroj, ĝi ja malsamas. La Komisiono agas sendepende de la registaroj de la membroŝtatoj. Eŭropaj komisionanoj ofte estas politikaj personoj, kiuj, dum la daŭro de unu eŭropa mandato aŭ du, forlasas sian nacian scenon kaj poste revenas al ĝi<ref>Simon Hix, ''The political system of the European Union'', Basingstoke, MacMillan, 1999, p.5</ref>. Krome la buĝeto de la Komisiono dependas de la membroŝtatoj. La Komisiono respondecas antaŭ la Eŭropa Parlamento, kiu povas cenzuri ĝin, sed ekskluzive pri ĝia administrado, kaj per voĉdono de du trionoj de la Parlamento, kiu distingas ĉi tiun "regopovon" de tiu kutime observata en parlamentaj reĝimoj. La Komisiono kunhavas la plenumajn kaj leĝdonajn potencojn kun la Konsilio de la Eŭropa Unio. Ĝia mandato daŭras kvin jarojn, ĝia sidejo estas en [[Bruselo]]. ; [[Eŭropa Parlamento]] : [[Dosiero:Roberta-Metsola-Malta-MIP-Europaparlament-by-Leila-Paul-1.jpg|eta|[[Roberta Metsola]], la [[prezidanto de la Eŭropa Parlamento]]]] Balote elektita por 5 jaroj de la popolo de EU per proporcia rekta [[universala voĉdonado]], ĝi nombras 705 [[eŭropdeputito]]jn. Ĝi situas en [[Strasburgo]] por la plenaj kunsidoj, [[Bruselo]] por la komisionoj kaj aldonaj kunsidoj, kaj [[Luksemburgo]] por la sekretariejo. Ĝi ne havas la leĝdonan iniciaton, pri kiu la Eŭropa Komisiono havas monopolon. Kvankam la Parlamento estas la "ĉefa" institucio de Eŭropa Unio (ĝi estas menciita unue en la traktatoj kaj havas ceremonian prioritaton super ĉiuj aliaj eŭropaj aŭtoritatoj<ref>[https://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+IM-PRESS+20060728FCS09980+0+DOC+XML+V0//FR La procedura servo de la EP] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.europarl.europa.eu%2Fsides%2FgetDoc.do%3FpubRef%3D-%2F%2FEP%2F%2FTEXT%2BIM-PRESS%2B20060728FCS09980%2B0%2BDOC%2BXML%2BV0%2F%2FFR arkivo]) Eŭropa Parlamento, 25-a de aŭgusto 2006</ref>), la Konsilio de Eŭropa Unio havas pli grandajn leĝdonajn povojn ol ĝi ĉar ĝi ankaŭ adoptas leĝojn en la limigita kadro de la speciala leĝdona procedo. Ekde la [[Lisbona Traktato]], la ordinara leĝdona proceduro, kiu metas la Konsilion (reprezentante la membroŝtatojn) kaj la Eŭropan Parlamenton (reprezentante la loĝantaron) sur egalan bazon por la adopto de eŭropa normo, fariĝis la leĝdona proceduro por la komuna juro<ref>Artikolo 289 de la TFEU</ref>. Tiel, la kampoj, en kiuj ĉi tio ne validas, estas malmultaj (kio ne signifas, ke ili estas marĝenaj: la Eŭropa Parlamento estas tiel plejparte ekskludita de la [[Komuna ekstera kaj sekureca politiko de la Eŭropa Unio|Komuna Ekstera kaj Sekureca Politiko]]). La Parlamento ankaŭ regas la elspezan flankon (sed ne la enspezan flankon) de la eŭropa buĝeto<ref>[http://www.europarl.europa.eu/parliament/public/staticDisplay.do?id=46&pageRank=1&language=FR La Parlamento, ties potencoj kaj proceduroj] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.europarl.europa.eu%2Fparliament%2Fpublic%2FstaticDisplay.do%3Fid%3D46%26pageRank%3D1%26language%3DFR arkivo]) Eŭropa Parlamento, 5-a de julio 2008</ref>. ; [[Konsilio de la Eŭropa Unio]] : Ankaŭ nomita ''Konsilio de la Ministroj de Eŭropa Unio'', ĝi konsistas el estraranoj (ministroj) de la membroŝtatoj, kiuj kunvenas laŭ fakaj temoj. Ĝi estas plenuma, sed ankaŭ leĝdona, institucio de EU, kiu decidas pri leĝdonaj kaj buĝetaj aktoj. La Konsilion de Eŭropa Unio laŭvice prezidas la ministro pri eksterlandaj aferoj de ĉiu membroŝtato dum ses monatoj. Ekde la subskribo de la [[Traktato de Romo]], la Konsilio respondecas pri kunordigado de la ekonomiaj politikoj de la membroŝtatoj. Ĝi ellaboras la buĝetan projekton kun la Parlamento kaj adoptas ĝin kun ties konsento, sed sole decidas pri la enspezoj. En monaj aferoj, ĝi starigas la ĝeneralajn gvidliniojn por la kurza reĝimo sen parlamenta interveno (mona politiko ne estas unu el la areoj submetitaj al kundecido). La nombro de voĉdonoj en iu lando pli-malpli funkcias laŭ sia demografia pezo, sed por gravaj decidoj, la [[Traktato de Nico]], poste [[Traktato de Lisbono|tiu de Lisbono]], starigis novajn voĉdonajn regulojn<ref>[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/?uri=LEGISSUM:xy0016 Nova sojlo por kvalifikita plimulto] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Feuropa.eu%2Flegislation_summaries%2Finstitutional_affairs%2Ftreaties%2Fnice_treaty%2Fnice_treaty_council_fr.htm arkivo]) ĉe la retejo de la Eŭropa Komisiono, 2007</ref>, precipe la bezonon havi kvalifikitan plimulton favore al la antaŭvidita decido. Kvalifikita plimulto estas atingata se ĝi "kunigas almenaŭ 55% de la membroŝtatoj reprezentantaj almenaŭ 65% de la loĝantaro de Eŭropa Unio"<ref>[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/?uri=LEGISSUM:ai0008 Nova difino de la kvalifikita plimulto] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Feuropa.eu%2Flegislation_summaries%2Finstitutional_affairs%2Ftreaties%2Flisbon_treaty%2Fai0008_fr.htm arkivo]), ĉe la retejo de la Jura portalo de Eŭropa Unio</ref>. Kiam la Konsilio ne agas laŭ propono de la Komisiono, la kvalifikita plimulto devas tiam atingi "almenaŭ 72% de la membroŝtatoj reprezentantaj almenaŭ 65% de la loĝantaro"<ref>[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/?uri=LEGISSUM:ai0008 Nova difino de la voĉdonado laŭ kvalifikita plimulto] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Feuropa.eu%2Flegislation_summaries%2Finstitutional_affairs%2Ftreaties%2Flisbon_treaty%2Fai0008_fr.htm arkivo]) ĉe la oficiala retejo de Eŭropa Unio</ref>. Ĝi kunhavas sian kompetentecon pri kampoj submetitaj al la ordinara leĝdona proceduro kun la Eŭropa Parlamento, kun kiu ĝi formas dupartan parlamentsistemon. Tiel la Konsilio de la Eŭropa Unio reprezentas la registarojn de la membroŝtatoj dum la Eŭropa Parlamento reprezentas la civitanojn de la membroŝtatoj. ; [[Eŭropa Konsilio]] : [[Dosiero:Antonio Costa Portrait 2024 (cropped).jpg|eta|[[António Costa]], la prezidanto de la [[Eŭropa Konsilio]]]] Ĝi konsistas el kunigo de la registarestroj de la membroŝtatoj (escepte por Francio, Kipro, Litovio kaj Rumanio, kiujn reprezentas la ŝtatestro), sub la superrigardo de prezidanto elektata por 30 monatoj, kies tasko estas faciligi la aperon de kompromiso. Almenaŭ kvar pintkunvenoj de la Eŭropa Konsilio okazas ĉiujare, inkluzive du en julio kaj decembro, ĉe la fino de ĉiu rotacia Prezidanteco de la [[Konsilio de la Eŭropa Unio|Konsilio de Ministroj]]. La celo de ĉi tiuj pintkunvenoj inter la ekzekutivaj potencoj de la membroŝtatoj estas difini la ĉefajn liniojn de la Eŭropunia politiko, ĉefe en la areo de eksterlanda politiko. Ili ankaŭ estas uzataj ĉiun kvinan jaron por la nomumo, per kvalifikita plimulto, de la prezidanto de la Eŭropa Komisiono, decido tiam validigita per voĉdonado en la Eŭropa Parlamento. Ĝi ne konfuzendas kun la [[Konsilio de Eŭropo]], internacia organizo aparta de EU, sidanta en Strasburgo. ; [[Justica Kortumo de la Eŭropa Unio|Kortumo de la Eŭropa Unio]] : Ĝi estas juĝista institucio, kiu zorgas pri la observo de la eŭropunia juro: rekta apliko de la eŭropunia juro en la membroŝtatoj kaj supereco de la eŭropunia juro super la naciaj juroj. La Kortumo certigas la aplikon de la juro de Unio kaj la unuformecon de sia interpreto ene de la teritorio de la Unio. Tiucele ĝi kontrolas la laŭleĝecon de agoj de la institucioj de Eŭropa Unio kaj regas pri la plenumo de la membroŝtatoj de la devoj devenantaj de la traktatoj. Ĝi ankaŭ interpretas leĝon de EU laŭ peto de landaj juĝistoj. La Kortumo administras sian propran infrastrukturon, kiu inkluzivas tradukistojn, kiuj en 2012 reprezentis 44,7% de la teamo de la institucio<ref>https://curia.europa.eu/jcms/jcms/Jo2_10742/direction-generale-de-la-traduction {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211130014945/https://curia.europa.eu/jcms/jcms/Jo2_10742/direction-generale-de-la-traduction |date=2021-11-30 }} ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fcuria.europa.eu%2Fjcms%2Fjcms%2FJo2_10742%2Fdirection-generale-de-la-traduction arkivo])</ref>. Ĝi sidas en Luksemburgo, kio donis al ĝi la kromnomon Luksemburga Kortumo, kontraste kun la Strasburga Kortumo ([[Eŭropa Kortumo pri Homaj Rajtoj]]). ; [[Revizora Kortumo]] : Ĝi estas la institucio kiu kontrolas la kontojn de la Eŭropa Unio. La Revizora Kortumo konsistas el po unu civitano de ĉiu membroŝtato. Ĝiaj membroj plenumas siajn taskojn plene sendepende, en la ĝenerala intereso de la Unio. La Revizora Kortumo havas sian sidejon en la urbo Luksemburgo. ; [[Eŭropa Centra Banko]] : [[Dosiero:Christine Lagarde (cropped).jpg|eta|[[Christine Lagarde]], prezidento de la [[Eŭropa Centra Banko]]]] La Eŭropa Centra Banko (ECB) estas la ĉefa mona institucio de Eŭropa Unio. Ĝi estis establita la 1-an de junio 1998 laŭ federacia modelo<ref>[https://www.ecb.europa.eu/ecb/history/emu/html/index.fr.html La Ekonomia kaj Mona Unio] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.ecb.europa.eu%2Fecb%2Fhistory%2Femu%2Fhtml%2Findex.fr.html arkivo] ĉe la oficiala retejo de la ECB</ref> kaj ĝia sidejo estas en [[Frankfurto ĉe Majno]]. Ĝi ĝuas monopolon pri elsendo de la eŭro kiel la komuna kaj nura mono de la [[Ekonomia kaj Mona Unio (Eŭropa Unio)|Ekonomia kaj Mona Unio]]. Ĝi difinas la gvidliniojn de mona politiko por la [[eŭro-zono]] kaj prenas la decidojn necesajn por ĝia efektivigo; tio estas por konservi la [[aĉetpovo]]n de la eŭro kaj do prezstabilecon en la [[eŭrozono]]. Ĉi tiu zono nuntempe inkluzivas la 19 landojn de Eŭropa Unio, el kiuj 11 enkondukis la eŭron ekde 1999. Ekde la 4-a de novembro 2014, la ECB respondecas pri centra rolo en la superrigardo kaj kontrolo de la [[Centra banko|centraj bankoj]] de eŭropaj ŝtatoj per la [[Ununura Kontrola Mekanismo]] (UKM). ==== Aliaj gravaj instancoj ==== ; [[Ekonomia kaj Socia Komitato]] : La Eŭropa Ekonomia kaj Socia Komitato (EESK) estas la konsulta asembleo de eŭropaj ekonomiaj kaj sociaj partneroj (interalie sindikataj, firmaestraraj, konsumantaraj kaj neregistaraj organizaĵoj). La EESK estas kreita por ebligi al ĉiuj ekonomiaj aktoroj aŭdigi siajn voĉojn (per formalaj konsiloj) al la [[Eŭropa Komisiono|Komisiono]], la [[Eŭropa Konsilio|Konsilio]] kaj la [[Eŭropa Parlamento|Parlamento]], kaj tiel partopreni la decidan procezon de Eŭropa Unio. La komitato konsistas el 329 membroj el sociekonomiaj medioj en Eŭropo. Proponitaj de landaj registaroj, surbaze de sugestoj faritaj de profesiaj kaj sociaj organizaĵoj, ili estas nomumitaj en persona kvalito de la [[Konsilio de Eŭropa Unio]] por 5-jara renovigebla periodo kaj agas en kompleta politika sendependeco. ; [[Komitato de regionoj]] : La Eŭropa Komitato de la Regionoj (KdR) estas la asembleo de lokaj kaj regionaj reprezentantoj de Eŭropa Unio, kiu permesas al subŝtataj aŭtoritatoj (regionoj, distriktoj, provincoj, departementoj, municipoj, urboj, ktp.) aŭdigi sian voĉon senpere ene de la institucia sistemo de EU. La membroj estas elektitaj reprezentantoj en la loka nivelo, inkluzive de urbestroj, prezidantoj de regionoj kaj urbaj konsilistoj. La membroj estas nomumitaj de la Konsilio de EU, laŭ propono de la registaro de la membroŝtatoj, por renovigebla kvinjara periodo. ; [[Eŭropa Investa Banko]] : La Eŭropa Investa Banko (EIB) estas la financa institucio de la membroŝtatoj de la Eŭropa Unio. Ĝia ĉefa celo estas elprunti sur la financaj merkatoj por financi projektojn ene de Eŭropa Unio. La EIB ankaŭ financas projektojn ekster Eŭropa Unio, precipe en mediteraneaj partneraj landoj, per sia eŭropa-mediteranea investa kaj partnereca fonduso. Ĝi estis kreita en 1957, per la [[Traktatoj de Romo]]. Ĝi havas ĉefsidejon en [[Luksemburgo]] sed ankaŭ havas oficejojn en [[Bruselo]], [[Parizo]], [[Romo]], [[Helsinko]], [[Ateno]], [[Berlino]], [[Lisbono]], [[Madrido]], [[Varsovio]], [[Bukareŝto]], [[Londono]], [[Istanbulo]], [[Tunizo]], [[Dakaro]], [[Rabato]], [[Najrobo]], [[Fort-de-France]], [[Sidnejo]], [[Pretorio]] kaj [[Kairo]]. ; [[Eŭropa Ombudsmano]] : La Eŭropa Ombudsmano estas mediacia organo inter la civitanoj kaj la aŭtoritatoj de la Eŭropa Unio. Ĝi sidas en [[Strasburgo]]. La misio de la Eŭropa Ombudsmano estas esplori kazojn de "misadministrado" en la agoj de la institucioj, instancoj, oficejoj kaj agentejoj de Eŭropa Unio. La esprimo "misadministrado" rilatas al situacio en kiu institucio de la Unio malobservas administrajn procedurojn, la principojn de bona administrado aŭ [[Homaj rajtoj|homajn rajtojn]]. Kazoj de "misadministrado" ĉefe koncernas administrajn malregulaĵojn, maljustaĵojn kaj maljustajn praktikojn, diskriminaciojn, potencan misuzon, mankon aŭ rifuzon de informoj kaj ankaŭ nepravajn prokrastojn. ; [[Eŭropa Prokurorejo]] : La rolo de la Eŭropa Prokurorejo estas esplori kaj persekuti [[fraŭdo]]n rilate al la [[buĝeto]] de EU kaj aliajn krimojn kontraŭ la financaj interesoj de la Unio, inkluzive fraŭdojn kun EU-fondusoj de pli ol 10.000 eŭroj kaj translimajn fraŭdojn kun damaĝoj superantaj 10 milionojn da eŭroj. Antaŭe, nur naciaj aŭtoritatoj povis esplori kaj procesigi ĉi tiujn krimojn kaj ne povis agi preter siaj landlimoj. Ankaŭ KFEO, [[Justica Kunlaborada Agentejo de Eŭropa Unio|Eŭrojust]] kaj [[Eŭropolo]] ne havis la kapablon agi. La intutucio celas esti malcentralizita ĉirkaŭ eŭropaj delegitaj prokuroroj situantaj en ĉiu ana ŝtato. La centra oficejo havas eŭropan ĉefan prokuroron subtenatan de 22 eŭropaj prokuroroj (kiuj formas la kolegion de prokuroroj), teknikistoj kaj enketistoj, do teamo da pli ol 200 homoj kun sidejo en [[Luksemburgio]]. ; [[Eŭropa Agentejo pri Landlimaj kaj Marbordaj Patroloj|Frontex]] : La limoj de la Unio estas gardataj de la Agentejo Frontex, kies respondeco estas la sekurigado de la landlimoj de la membroŝtatoj de la Unio, kunlabore kun la limgardistoj de la uniaj landoj. En marto 2019, EU anoncis, ke ekde la komenco de 2023, civitanoj de pli ol 60 landoj dezirantaj viziti Eŭropon, devas anticipe ricevi retan permeson por tiu celo. Ĉi tiu dokumento estos akirita per aplikaĵo al la Eŭropa Vojaĝa Informo kaj Rajtigo-Sistemo, ETIAS. ; [[Eŭropa Kontraŭfraŭda Oficejo]] (EKFO) : estas agentejo kreita en 1999, respondeca por protekti la financajn interesojn de la Eŭropa Unio. EKFO esploras [[fraŭdo]]n kontraŭ la eŭropa [[buĝeto]], kazojn de [[korupto]] kaj gravan miskonduton ene de la eŭropuniaj institucioj. === Decida procezo === Du principoj gvidas la decidajn procezojn<ref>[https://europa.eu/scadplus/constitution/subsidiarity_fr.htm Decidaj procezoj en EU] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170120105914/http://europa.eu/scadplus/constitution/subsidiarity_fr.htm |date=2017-01-20 }} ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Feuropa.eu%2Fscadplus%2Fconstitution%2Fsubsidiarity_fr.htm arkivo]) ĉe la oficiala retejo de EU (konsultita la 30-a de marto 2015)</ref> de Eŭropa Unio ekde la [[Traktato de Mastriĥto]] de 1992: la [[Subsidiareco|principo de subsidiareco]] (nur efektivigu agojn, kiujn la ŝtatoj ne povis efektivigi) kaj la [[principo de proporcieco]] (privilegiu la rimedojn de malplej devigantaj agoj por la membroŝtatoj). Ĉi tiuj principoj estas la temo de protokoloj aldonitaj al la [[Traktato de Amsterdamo|Amsterdama Traktato]] de 1997<ref>[https://eur-lex.europa.eu/fr/treaties/dat/11997E/htm/11997E.html La traktato de Amsterdamo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130224050937/http://eur-lex.europa.eu/fr/treaties/dat/11997E/htm/11997E.html |date=2013-02-24 }} ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Feur-lex.europa.eu%2Ffr%2Ftreaties%2Fdat%2F11997E%2Fhtm%2F11997E.html arkivo]) ĉe la partalo pri EU-a juro</ref>. La eŭropa leĝdona proceduro, gvidita de ĉi tiuj du principoj, ankaŭ ekzistas sub du formoj, depende de ĉu la areo, en kiu ĝi devas leĝdoni, estas sub la ekskluziva kompetento de la Unio aŭ alia de komuna kompetenteco kun la membroŝtatoj<ref>[https://europa.eu/european-union/about-eu/institutions-bodies_fr Kompetentoj de la EU-aj institucioj] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Feuropa.eu%2Fabout-eu%2Finstitutions-bodies%2Findex_fr.htm arkivo]) ĉe la oficiala retejo de EU (konsultita la 30-a de marto 2015).</ref>. En fakoj kie la Unio havas siajn proprajn kompetentojn (areoj de la "eksa unua kolono"): : 1: La [[Eŭropa Komisiono]] eldonas [[Reglamento (Eŭropa Unio)|reglamentojn]] aŭ [[Direktivo (Eŭropa Unio)|direktivojn]] (la direktivoj, malpli devigemaj ol la regularoj, estas ofte privilegiataj pro la principo de proporcieco). : 2: La [[Konsilio de la Eŭropa Unio]] kaj la [[Eŭropa Parlamento]] akceptas aŭ malakceptas la juran tekston (en la Konsilio de la Unio, ĉiuj ŝtatoj havis kelkajn voĉojn, redifinitajn en 2001 per la [[Traktato de Nico]], por determini la adopton aŭ ne de leĝoj ; la [[Traktato de Lisbono]] anstataŭigas ĉi tiun voĉdonadan sistemon per sistemo de duobla [[kvalifikita majoritato]], surbaze de la ŝtatoj kaj de ties demografioj). : 3: Se la teksto estas adoptita, la registaroj de la membroŝtatoj transdonas ĉi tiun leĝaron en sia juro. Ĉi tiuj transmetoj estas tiam kontrolataj de la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj|Kortumo de Eŭropa Unio]]<ref>[https://www.conseil-etat.fr/Decisions-Avis-Publications/Etudes-Publications/Dossiers-thematiques/Le-juge-administratif-et-le-droit-de-l-Union-europeenne La administra juĝo kaj la juro de EU] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.conseil-etat.fr%2FDecisions-Avis-Publications%2FEtudes-Publications%2FDossiers-thematiques%2FLe-juge-administratif-et-le-droit-de-l-Union-europeenne arkivo]) ĉe la oficiala retejo de la franca [[Ŝtatokonsilio (Francio)|ŝtatokonsilio]].</ref>. En fakoj kie la Unio kunhavas kompetentojn (areoj de la "eksaj dua kaj tria kolonoj"): : 1: La [[Konsilio de la Eŭropa Unio]] preparas la kunvenojn de la [[Eŭropa Konsilio]]. : 2: Fine de ĉi tiuj pintkunvenoj, la Eŭropa Konsilio ellaboras konkludojn, kiujn ĝi sendas al la [[Eŭropa Komisiono]]. : 3: La Eŭropa Komisiono eldonas reglamentojn aŭ direktivojn respondantajn al la petoj de la Eŭropa Konsilio. : 4: La Konsilio de Eŭropa Unio kaj la [[Eŭropa Parlamento]] adoptas aŭ malakceptas la juran tekston, kiu tradukas agaden la gvidliniojn difinitajn de la Eŭropa Konsilio. : 5: Se la teksto estas adoptita, la registaroj de la membroŝtatoj transdonas ĉi tiun leĝaron en siaj juroj. Ĉi tiuj transmetoj estas tiam kontrolitaj de la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj|Kortumo de Eŭropa Unio]]. En la unua kazo, la [[Eŭropa Komisiono|Komisiono]] do havas monopolon pri [[leĝdona iniciato]]. La paragrafo 1 de Artikolo 293 de la [[Traktato pri Funkciado de Eŭropa Unio]] (TFEU), post la revizio de 2007, plue pliigas la gravecon de ĉi tiu rolo: ĝi kondiĉas, ke la [[Konsilio de la Eŭropa Unio|Konsilio de la Unio]] ''"povas modifi la proponon nur agante unuanime"'' (la Konsilio de la Unio povas dekliniĝi el la komisiona propono nur unuanime, kio kelkfoje donas al la Komisiono rolon de akordigo inter membroŝtatoj). En ĉiuj aliaj kazoj, la Komisiono kunhavas la rajton de iniciato kun la membroŝtatoj<ref>[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/HTML/?uri=CELEX:12012E/TXT&from=FR TFEU kaj TEU] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Feur-lex.europa.eu%2Flegal-content%2FFR%2FTXT%2FHTML%2F%3Furi%3DCELEX%3A12012E%2FTXT%26from%3DFR arkivo]), ĉe la oficiala retejo de la portalo pri juro de EU (konsultita la 30-an de marto 2015)</ref>. En fakoj, kie la Komisiono havas monopolon pri iniciato, la [[Eŭropa Parlamento|Parlamento]] kaj la Konsilio de la Unio tamen povas peti, ke ĝi leĝdonu. Krome, se la parlamento ne povas rekte proponi leĝojn, ĝi povas enmeti amendojn al tiuj eldonitaj de la Komisiono aŭ uzi sian vetoon<ref>[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/?uri=LEGISSUM:ai0041 Rilatoj inter la Parlamento kaj la Komisiono] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Feuropa.eu%2Flegislation_summaries%2Finstitutional_affairs%2Fdecisionmaking_process%2Fai0041_fr.htm arkivo]) ĉe la oficiala retejo de EU (konsultita la 30-an de marto 2015)</ref>. Notindas, ke en la historio de la Unio la Parlamento akiras ĉiam pli gravan potencon: simpla konsulta organo komence, ĝi hodiaŭ akiris potencon de kundecido samrajte kun la Konsilio. Tamen ĝia reprezenteco restas malpliigita per alta [[sindeteno]] en [[eŭropaj balotoj]], ofte pli alta ol tiuj en naciaj balotoj<ref>[https://europa.eu/european-union/about-eu/institutions-bodies/european-parliament_fr Rolo de la Parlamento] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Feuropa.eu%2Fabout-eu%2Finstitutions-bodies%2Feuropean-parliament%2Findex_fr.htm arkivo]) ĉe la oficiala retejo de EU (konsultita la 30-an de marto 2015)</ref>. <gallery mode="packed"> Europa building - under construction - night, 11 February 2016.jpg|Sidejo de la [[Eŭropa Konsilio]] en [[Bruselo]] Belgique - Bruxelles - Schuman - Berlaymont - 01.jpg|Sidejo de la [[Eŭropa Komisiono]] en [[Bruselo]] Frankfurt EZB-Neubau.20130909.jpg|Sidejo de la [[Eŭropa Centra Banko]] en [[Frankfurto]] Europäische Investitionsbank.jpg|Sidejo de la [[Eŭropa Investa Banko]] en [[Luksemburgo]] European Environment Agency, Copenhagen.jpg|Sidejo de la [[Eŭropa Vivmedia Agentejo]] en [[Kopenhago]] </gallery> === Buĝeto === La buĝeto de Eŭropa Unio estas la jura akto, kiu antaŭvidas kaj rajtigas, por ĉiu jara financa jaro, ĉiujn kreditojn por la enspezoj kaj elspezoj, kiujn oni opinias necesaj de la Eŭropa Unio kaj de la [[Eŭropa Komunumo pri Atomenergio]]. Ĝi donas al la institucioj de Eŭropa Unio la rimedojn, kiujn ili bezonas por funkcii kaj plenumi la politikojn, kiuj apartenas al sia kompetenteco. Male al ŝtatoj, kies buĝetoj povas esti malekvilibraj, la antaŭvidita enspezo por la fiska jaro devas egali la pagajn rajtojn por tiu sama fiska jaro. La buĝeto estas starigita kaj efektivigita en eŭroj ekde 1999. La preparado de la buĝeto estas parto de interinstitucia procezo, kiu proksime asocias la [[Konsilio de la Eŭropa Unio|Konsilion]], la [[Eŭropa Parlamento|Eŭropan Parlamenton]] kaj la [[Eŭropa Komisiono|Eŭropan Komisionon]]. La ĉefaj dispozicioj regantaj ĝin plejparte troviĝas en la artikoloj 310 ĝis 324 de la [[Traktato pri Funkciado de Eŭropa Unio]] (TFEU). La jara buĝeto de EU estas parto de plurjara financa kadro (PFK) fiksita por sep jaroj, kiu determinas la maksimumajn sumojn, kiujn la EU povas elspezi ĉiujare laŭ areo kaj agadprogramo. Entute la financaj rimedoj de EU por la periodo 2021-2027 sumiĝas al 1.824,3 miliardoj da eŭroj en devontigaj kreditoj laŭ prezoj de 2018, kiuj konsistas el la 2021-2027 PFK en la kvanto de 1.074,3 miliardoj da eŭroj kaj el la relanĉa plano kun 750 miliardoj da eŭroj. Nomita "NextGenerationEU", ĉi-lasta estas provizora instrumento por resaniĝo, celanta ripari la ekonomiajn kaj sociajn damaĝojn kaŭzitajn de la [[Pandemio COVID-19|pandemio pro Covid-19]]. EU ne rekte pagigas impostojn. Ĝiaj buĝetaj rimedoj do estas kontribuoj pagitaj de la membroŝtatoj. La ĉefa, konata kiel "[[Malneta nacia enspezo|MNE]]-rimedo", baziĝas sur la ekonomia pezo de ĉiu el ili. Depende de la jaro, ĝi reprezentas inter du trionoj kaj tri kvaronoj de la tutaj buĝetaj rimedoj. La aliaj financaj fontoj estas tradiciaj propraj rimedoj (ĉefe doganaj impostoj), frakcio de la [[Aldonvalora imposto|AVI]] kolektita de la membroŝtatoj kaj diversaj monpunoj kaj akcizoj. [[Germanio]] estas la plej granda kontribuanto al la eŭropa buĝeto, sekvata de [[Francio]] kaj [[Italio]]. La unua elspezo estas la [[Komuna Agrikultura Politiko]], sed ĝia parto malpliiĝas ekde la komenco de la [[2000-aj jaroj]]; ĝi ankoraŭ reprezentis 37% de la elspezoj de la PFK 2014-2020 sed ĝia parto estas 31% de la enspezoj enskribitaj en la PFK 2021-2027. La dua elspezo estas la [[Regiona politiko de la Eŭropa Unio|regiona politiko de EU]], kiu mobilizas pli ol 30% de buĝetaj rimedoj kaj kies celo estas redukti malegalecojn inter regionoj por plifortigi la ekonomian kaj socian koherecon de la Unio. Administradaj elspezoj de EU reprezentas malpli ol 7% de ĝia buĝeto. [[Pollando]] estas la unua profitanto de eŭropaj buĝetoj, sekvata de [[Francio]]. == Ekonomio == {{Ĉefartikolo|Ekonomio de la Eŭropa Unio}} [[Dosiero:Europe-GDP-PPP-per-capita-map.png|eta|Pokapa MEP en Eŭropaj landoj en 2019]] Kiel politika ento Eŭropa Unio estas reprezentata en la [[Monda Komerca Organizo]] (MKO). La ekonomio de EU estas la tria plej granda ekonomio en la mondo laŭ [[Listo de landoj laŭ MEP (ĝenerale)|nominalaj esprimoj]], post [[Usono]] kaj [[Ĉinio]], kaj la tria laŭ [[aĉetpova egaleco]] (APE), post [[Ĉinio]] kaj [[Usono]]. La MEP de Eŭropa Unio ĉirkaŭkalkuliĝis ĉirkaŭ 15 miliardoj da dolaroj (nominale) en 2020<ref>[https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?a=1&c=998,&s=NGDPD,PPPGDP,PPPPC,&sy=2019&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 Raporto de 2020 de la Internacia Monunua Fonduso], ĉe ties oficiala retejo</ref>, reprezentante ĉirkaŭ 1/6 de la tutmonda ekonomio<ref>[https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?a=1&c=001,110,163,119,123,998,200,505,511,903,205,400,603,&s=NGDPD,&sy=2018&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 Raporto de 2020 de la Internacia Monunua Fonduso], ĉe ties oficiala retejo</ref>. La [[eŭro]] estas la dua plej granda [[rezerva valuto]] kaj la dua plej komercita monunuo en la mondo post la [[usona dolaro]]<ref>[https://www.bis.org/publ/rpfxf07t.pdf Triennial Central Bank Survey ], decembro 2007</ref><ref>[https://mpra.ub.uni-muenchen.de/14350/1/MPRA_paper_14350.pdf Compositional Analysis of ForeignCurrency Reserves in the 1999-2007Period : The Euro vs. The Dollar asLeading Reserve Currency], Aristovnik, Aleksander; Čeč, Tanja, Munich Personal RePEc Archive, Paper No. 14350, 30-a de marto 2010</ref><ref>[https://www.businessinsider.com/dollar-as-international-reserve-currency-2013-11?IR=T There Are Only Two Real Threats To The US Dollar's Status As The International Reserve Currency], Boesler, Matthew, ''Business Insider'', 11-a de novembro 2013.</ref>. La eŭro estas uzata de 20 el siaj 27 membroj, sed ĝi estas la oficiala valuto en 26 landoj, en la eŭrozono kaj en ses aliaj eŭropaj landoj, oficiale aŭ fakte. La ekonomio de Eŭropa Unio konsistas el [[Interna Merkato (Eŭropa Unio)|interna merkato]] de [[Miksa ekonomio|miksitaj ekonomioj]] surbaze de [[libera merkato]] kaj progresintaj sociaj modeloj. Ekzemple, ĝi inkluzivas internan ununuran merkaton kun libera movado de varoj, servoj, kapitaloj kaj laboro<ref>https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/european-union/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210122190105/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/european-union/ |date=2021-01-22 }} ''www.cia.gov.''</ref>. La MEP pokape estis 43.188 dolaroj en 2018<ref>[https://www.imf.org/en/Publications/SPROLLs/world-economic-outlook-databases "World Economic Outlook Database, October 2019". ], Internacia Monunua Fonduso, 30-a de januaro 2020</ref>, kompare al 62.869 dolaroj en Usono, 44.246 dolaroj en [[Japanio]] kaj 18.116 dolaroj en Ĉinio<ref>https://www.imf.org/en/Publications/SPROLLs/world-economic-outlook-databases#sort=%40imfdate%20descending, Internacia Monunua Fonduso, 31-a de januaro 2020</ref>. Ekzistas signifaj malegalecoj laŭ MEP pokape inter membroŝtatoj intervalantaj de 106.372 USD en [[Luksemburgio]] ĝis 23.169 USD en [[Bulgario]]<ref>https://www.imf.org/en/Publications/SPROLLs/world-economic-outlook-databases#sort=%40imfdate%20descending, Internacia Monunua Fonduso, 13-a de januaro 2020</ref>. Kun malalta [[Koeficiento de Gini|Gini-koeficiento]], Eŭropa Unio havas pli [[Egalismo|egalecan]] distribuon de enspezoj ol la monda averaĝo<ref>[https://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&plugin=0&language=en&pcode=tessi190 Eurostat – Tables, Graphs and Maps Interface (TGM) table] ''ec.europa.eu''</ref>. La investoj de EU en fremdaj landoj sumis entute 9,1 miliardojn da dolaroj, dum la eksterlandaj investoj faritaj en Eŭropa Unio sumis 5,1 miliardojn da dolaroj en 2012, senkompare la plej altaj enlandaj kaj fremdaj investoj tutmonde<ref>https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2198rank.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071211224222/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2198rank.html |date=2007-12-11 }} ''www.cia.gov.''</ref>. [[Euronext]] estas la ĉefa borso de la eŭrozono kaj la sesa plej granda laŭ [[merkata kapitaligo]]<ref>[https://www.world-exchanges.org/our-work/statistics Monthly Reports] ''www.world-exchanges.org.''</ref>. La plej grandaj komercaj partneroj de Eŭropa Unio estas Usono, Ĉinio, [[Britio]], [[Svislando]], [[Rusio]], [[Turkio]], Japanio, [[Norvegio]], [[Sud-Koreio]], [[Barato]] kaj [[Kanado]]<ref>[http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2006/september/tradoc_122530.pdf Client and Supplier Countries of the EU27 in Merchandise Trade (value %)(2020, excluding intra-EU trade)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170117010658/http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2006/september/tradoc_122530.pdf |date=2017-01-17 }}, Eŭropa Komisiono</ref>. Ekde la komenco de la [[eŭropa financa krizo de 2010]], aperis kontraŭaj ekonomiaj situacioj inter [[Suda Eŭropo]] unuflanke, kaj [[Centra Eŭropo|Centra]] kaj [[Norda Eŭropo]] aliflanke: pli alta [[senlaboreco]]procento kaj publika ŝuldo en la mediteraneaj landoj escepte de [[Malto]], kaj malpli alta senlaborecoprocento kun pli alta MEP-kreskorapideco en la orientaj kaj en nordaj membrolandoj. En 2018, publika ŝuldo en Eŭropa Unio estis 80% de MEP, kun diferencoj inter la plej malalta kurzo, [[Estonio]] kun 8,4%, kaj la plej alta, [[Grekio]] kun 181,1%<ref>[https://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=teina225&plugin=1 "Eurostat – Tables, Graphs and Maps Interface (TGM) table".] ''ec.europa.eu.''</ref>. {| class="wikitable collapsible sortable zebra" style="text-align:right" |+ MEP (APE) en miliardoj da dolaroj el 2010 ĝis 2019<ref>[https://www.imf.org/en/Publications/SPROLLs/world-economic-outlook-databases#sort=%40imfdate%20descending Datumoj el la Internacia Monunua Fonduso por EU] kaj [https://www.imf.org/en/Publications/SPROLLs/world-economic-outlook-databases#sort=%40imfdate%20descending aliaj landoj]</ref> |- ! !! 2010 !! 2011 !! 2012 !! 2013 !! 2014 !! 2015 !! 2016 !! 2017 !! 2018 !! 2019 |- |style="text-align:left"| {{EU}} || 16.852 || 17.506 || 17.751 || 18.087 || 18.647 || 19.205 || 20.008 || 20.852 || 22.042 || 20.720 |- |style="text-align:left"| {{USA}} || 14.964 || 15.518 || 16.155 || 16.663 || 17.348 || 17.947 || 18.569 || 19.391 || 20.580 || 21.433 |- |style="text-align:left"| {{CHN}} || 12.279 || 13.717 || 15.046 || 16.468 || 17.961 || 19.392 || 21.292 || 23.159 || 25.279 || 23.393 |- |style="text-align:left"| {{JPN}} || 4.320 || 4.389 || 4.547 || 4.684 || 4.760 || 4.830 || 5.238 || 5.429 || 5.597 || 5.451 |- |style="text-align:left"| {{BRA}} || 2.803 || 2.973 || 3.086 || 3.231 || 3.287 || 3.192 || 3.141 || 3.240 || 3.366 || 3.223 |- |style="text-align:left"| {{RUS}} || 3.234 || 3.442 || 3.628 || 3.734 || 3.824 || 3.718 || 3.800 || 4.008 || 4.227 || 4.136 |- |style="text-align:left"| {{IND}} || 5.312 || 5.782 || 6.219 || 6.740 || 7.347 || 7.965 || 8.662 || 9.459 || 10.485 || 9.542 |} === Monunuo === {{Ĉefartikolo|Eŭro}} [[Dosiero:Euro accession Eurozone as single entity.svg|eta|400px| {{Legendo|#2480FF|Eŭrozono}} {{Legendo|#5FD529|Membroj de ERM II (Bulgario)}} {{Legendo|#5FD48E|EU-ŝtatoj, kiuj iam devos aliĝi al eŭrozono}} {{Legendo|#AA3D01|Landoj, kiuj havas derogon rilate al ilia aliro al eŭrozono (Danio)}} {{Legendo|#FBFF06|Landoj, kiuj ne membras en EU sed uzas eŭron danke al interkonsento kun ĝi (Andoro, Monako, San-Marino kaj Vatikano)}} {{Legendo|#88299F|Landoj, kiuj ne membras en EU kaj uzas eŭron sen interkonsento kun ĝi (Kosovo kaj Montenegro)}}]] La ĉefa monunuo estas la [[eŭro]], kiu oficiale uzatas en 20 el la 27 membroŝtatoj de la Eŭropa Unio: # [[Aŭstraj eŭro-moneroj|Aŭstrio]] (ekde [[1999]]) # [[Belgaj eŭro-moneroj|Belgio]] (ekde [[1999]]) # [[Francaj eŭro-moneroj|Francio]] (ekde [[1999]]) # [[Germanaj eŭro-moneroj|Germanio]] (ekde [[1999]]) # [[Grekaj eŭro-moneroj|Grekio]] (ekde [[2001]]) # [[Finnaj eŭro-moneroj|Finnlando]] (ekde [[1999]]) # [[Hispanaj eŭro-moneroj|Hispanio]] (ekde [[1999]]) # [[Irlandaj eŭro-moneroj|Irlando]] (ekde [[1999]]) # [[Italaj eŭro-moneroj|Italio]] (ekde [[1999]]) # [[Kipraj eŭro-moneroj|Respubliko Kipro]] (ekde [[2008]]) # [[Luksemburgaj eŭro-moneroj|Luksemburgo]] (ekde [[1999]]) # [[Maltaj eŭro-moneroj|Malto]] (ekde [[2008]]) # [[Nederlandaj eŭro-moneroj|Nederlando]] (ekde [[1999]]) # [[Portugalaj eŭro-moneroj|Portugalio]] (ekde [[1999]]) # [[Slovakaj eŭro-moneroj|Slovakio]] (ekde [[2009]]) # [[Slovenaj eŭro-moneroj|Slovenio]] (ekde [[2007]]) # [[Estonaj eŭro-moneroj|Estonio]] (ekde [[2011]]) # [[Latviaj eŭro-moneroj|Latvio]] (ekde [[2014]]) # [[Litovaj eŭro-moneroj|Litovio]] (ekde [[2015]]) # [[Kroataj eŭro-moneroj|Kroatio]] (ekde [[2023]]) Ĉi tiu ŝtatgrupo estas konata kiel [[eŭrozono]] kaj inkluzivas ĉirkaŭ 343 milionojn da civitanoj (en 2019). La eŭro, kiu dividiĝas en 100 [[cendo]]j, estas la dua plej grava kaj dua plej komercita valuto en la [[valutmerkato]] post la [[usona dolaro]]<ref>[https://www.bis.org/publ/rpfx13fx.pdf "Foreign exchange turnover in April 2013: preliminary global results" (PDF).] Bank for International Settlements. Alirita la 7an de februaro 2015.</ref>. La valuto estas uzata ankaŭ oficiale de la institucioj de Eŭropa Unio, de kvar eŭropaj [[mikroŝtato]]j, kiuj ne estas EU-membroj ([[Andoro]], [[Monako]], [[San-Marino]] kaj [[Vatikano]])<ref>[https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/euro-area/what-euro-area_en Kio estas eŭrospaco?] ĉe la retejo de la Eŭropa Komisiono</ref>, de la [[Britaj transmaraj teritorioj|Brita Transmara Teritorio]] de [[Akrotiri kaj Dhekelia]], same kiel unuflanke de [[Montenegro]] kaj [[Kosovo]]. Ekster Eŭropo, kelkaj specialaj teritorioj de EU-membroj ankaŭ uzas la eŭron kiel monunuon. Aldone, pli ol 200 milionoj da homoj tutmonde uzas monunuojn ligitajn al la eŭro{{#tag:ref| Pro antaŭaj interkonsentoj kun la [[franca franko]] kaj la [[portugala eskudo]]: [[Benino]], [[Bosnio-Hercegovino]], [[Burkino]], [[Kamerunio]], [[Kabo-Verdo]], [[Komoroj]], [[Kongo (Brazavila)]], [[Ebur-Bordo]], [[Gabono]], [[Ekvatora Gvineo]], [[Gvineo Bisaŭa]], [[Malio]], [[Niĝero]], [[Nov-Kaledonio]], [[Franca Polinezio]], [[Valiso kaj Futuno]], [[Centrafriko|Centafrika Respubliko]], [[Sao Tomeo kaj Principeo]], [[Senegalo]], [[Ĉadio]], [[Togolando]]. |group="nb"}}. La eŭro estas la dua plej granda [[rezerva valuto]] same kiel la dua plej komercita valuto en la mondo post la usona dolaro<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.bis.org/publ/rpfxf07t.pdf|titolo=Triennial Central Bank Survey 2007|alirdato=25a de julio 2009|dato=19a de decembro 2007|eldoninto=BIS}}</ref><ref>{{cite web |url=http://mpra.ub.uni-muenchen.de/14350/1/MPRA_paper_14350.pdf |last=Aristovnik |first=Aleksander |last2=Čeč |first2=Tanja |title=Compositional Analysis of Foreign Currency Reserves in the 1999–2007 Period. The Euro vs. The Dollar As Leading Reserve Currency|publisher=Munich Personal RePEc Archive, Paper No. 14350 |date=30a de marto 2010 |accessdate=27a de decembro 2010}}</ref><ref>{{cite news |last=Boesler |first=Matthew |title=There Are Only Two Real Threats To The US Dollar's Status As The International Reserve Currency |url=http://www.businessinsider.com/dollar-as-international-reserve-currency-2013-11 |accessdate=8a de decembro 2013 |newspaper=[[Business Insider]]|date=11a de novembro 2013}}</ref>. En decembro 2019, kun pli ol 1,3 bilionoj da eŭroj en cirkulado, la eŭro havas unu el la plej altaj kombinitaj valoroj de monbiletoj kaj moneroj en cirkulado en la mondo<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.ecb.europa.eu/stats/policy_and_exchange_rates/banknotes+coins/circulation/html/index.en.html|titolo=Banknotes and coins circulation|alirdato=28a de aŭgusto 2018|eldoninto=European Central Bank}}</ref>. La nomo ''eŭro'' estis oficiale adoptita la 16-an de decembro 1995 en [[Madrido]].<ref name="madrid1995">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.europarl.europa.eu/summits/mad1_en.htm|titolo=Madrid European Council (12/95): Conclusions|alirdato=14a de februaro 2009|eldoninto=European Parliament}}</ref> La eŭro estis enkondukita en la mondaj financaj merkatoj kiel kalkulvaluto la 1an de januaro 1999, anstataŭante la iaman projekton "European Currency Unit" (ECU) je proporcio de 1:1 (1.1743 usonaj dolaroj). Fizikaj moneroj kaj monbiletoj de eŭroj eniris en cirkulado la 1-an de januaro 2002, kio faris ĝin la ĉiutagan funkciantan valuton de ties originaj membroj, kaj ĉirkaŭ marto 2002 ĝi estis komplete anstataŭante la ĝistiamajn valutojn.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.ecb.int/euro/changeover/2002/html/index.en.html|titolo=Initial changeover (2002)|alirdato=5a de marto 2011|eldoninto=European Central Bank}}</ref> Kvankam la eŭro falis poste ĝis 0.83 da usonaj dolaroj en du jaroj (26-a de oktobro 2000), ĝi estis komercita super la usona dolaro ekde la fino de 2002, pinte al 1.60 da usonaj dolaroj en la 18-a de julio 2008.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.x-rates.com/d/USD/EUR/hist2012.html|titolo=Exchange Rate Average (US Dollar, Euro)&nbsp;– X-Rates|alirdato=2013-03-12|eldoninto=X-rates.com|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120712055755/http://www.x-rates.com/d/USD/EUR/hist2012.html|arkivdato=2012-07-12}}</ref> Fine de 2009, la eŭro eniris en la [[Eŭropa financa krizo de 2010]], kio kondukis al la kreado de la [[Tuteŭropa Financa Stabiliga Fonduso]] same kiel al aliaj reformoj kiuj celis stabiligi kaj plifortigi la valuton. Pluraj membro-ŝtatoj ankoraŭ ne adoptis la eŭron, ĉu ĉar ili ankoraŭ ne plenumas la membrokriteriojn, ĉu ĉar ili ne volas. Inter la lastaj membroj de EU, plej multaj esperas baldaŭ aliĝi al la eŭro-areo, kvankam la [[Eŭropa financa krizo de 2010|ekonomia krizo]] pridubis ĉi tiun haston<ref>Renaud Honoré, ''« Les candidats à l'adhésion ne se bousculent pas en Europe de l'Est »'', Les Échos, no 21091,‎ 30-a de decembro 2011, p. 6 ([https://www.lesechos.fr/economie-politique/monde/actu/0201814411683-les-candidats-a-l-adhesion-ne-se-bousculent-pas-en-europe-de-l-est-269142.php legi rete]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lesechos.fr%2Feconomie-politique%2Fmonde%2Factu%2F0201814411683-les-candidats-a-l-adhesion-ne-se-bousculent-pas-en-europe-de-l-est-269142.php arkivo])</ref>. [[Valdis Dombrovskis]], eŭropa komisionano respondeca pri la eŭro, anoncis en decembro 2015, ke oni ne atendu plian pligrandigon ''"dum la venontaj jaroj"''<ref>[https://www.lepoint.fr/europe/zone-euro-pas-d-elargissement-dans-les-prochaines-annees-28-12-2015-2005595_2626.php Eŭrospaco: ne pligrandiĝo dum la venontaj jaroj] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.lepoint.fr%2Feurope%2Fzone-euro-pas-d-elargissement-dans-les-prochaines-annees-28-12-2015-2005595_2626.php arkivo]) ĉe ''Le Point'' (konsultita la 29-a de januaro 2016)</ref>. * [[Bulgario]] aliĝis al ERM II en 2020, kaj esperas povi adopti la eŭron komence de 2025<ref>{{Citaĵo el la reto |lingvo=fr |url=https://www.lefigaro.fr/conjoncture/la-bulgarie-reporte-a-2025-son-objectif-d-adhesion-a-l-euro-20230217 |titolo=La Bulgarie reporte à 2025 son objectif d'adhésion à l'euro |alirdato={{daton|19|2|2023}}}} ĉe ''www.lefigaro.fr''</ref>. * [[Rumanio]] esperas aliĝi al ERM II en 2024 por ke ĝi povu adopti la eŭron antaŭ 2029<ref>{{Citaĵo el la reto |lingvo=fr |url=https://www.msn.com/fr-fr/finance/economie/bulgarie-roumanie-pologne-apr%C3%A8s-la-croatie-qui-seront-les-prochains-pays-%C3%A0-adopter-leuro/ar-AA15Mzs3 |titolo=Bulgarie, Roumanie, Pologne… après la Croatie, qui seront les prochains pays à adopter l'euro ? |alirdato={{daton|1|1|2023}}}} ĉe ''msn.com''</ref>. * [[Ĉeĥio]] ne komunikis templimon aŭ eblan daton por aliĝi al la eŭrozono. * [[Hungario]] ne komunikis templimon aŭ eblan daton por aliĝi al la eŭroareo. * [[Pollando]] ne komunikis templimon aŭ eblan daton por aliĝi al la eŭroareo. * [[Svedio]] ne komunikis templimon aŭ eblan daton por aliĝi al la eŭroareo * [[Danio]], kiu voĉdonis kontraŭe al la [[Traktato de Maastricht]] antaŭ ol akiri kvar derogojn inkluzive unu pri la ununura valuto, malakceptis la eŭron per referendumo la 28-an de septembro 2000. Neniu nova referendumo estas starigita ĝis nun<ref>René Leboutte, ''Histoire économique et sociale de la construction européenne'', Eld. Peter Lang, 2008, p. 257.</ref>. Koncerne la politikon de la ŝtatoj de Eŭropa Unio pri membreco de la ununura valuto, opinisondoj montras la aprobon aŭ la rifuzon de la loĝantaroj aliĝi al la eŭrozono. En Danio (71%) kaj Svedio (87,6%), opozicio ankoraŭ estas forta kaj konstanta ĝis hodiaŭ. En Ĉeĥio (70%) kaj Pollando (75%) la opozicio iĝis plimulto post la [[ekonomia krizo de 2008]]<ref>[https://www.dna.fr/economie/2011/12/28/en-avoir-ou-pas Ekster eŭrospaco, inter esperoj kaj duboj] [http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.dna.fr%2Feconomie%2F2011%2F12%2F28%2Fen-avoir-ou-pas arkivo]) ''Dernières nouvelles d'Alsace'',‎ 28-a de decembro 2011</ref>. [[Unuiĝinta Reĝlando]] ankaŭ kontraŭis ĝin antaŭ ol [[Briteliro|forlasi Eŭropunion]]. === Sektoroj === ==== Terkulturo ==== [[Dosiero:Festos - Valley of Messara 2.jpg|eta|[[Mesara ebenaĵo]] en [[Kreto]], [[Grekio]]]] [[Dosiero:Hallerburg im Hallertal.jpg|eta|Kampoj en [[Malsupra Saksio]], [[Germanio]]]] Eŭropa Unio estas la ĉefa agrikultura potenco en la mondo. En 2019, la agrikultura produktado de la unio reprezentas ĉirkaŭ 418 miliardojn da eŭroj<ref>[https://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/11519753/5-16112020-AP-FR.pdf/0cdb4ba6-66bc-3c71-06e7-991670c1d54e Totala agrikultura produktado kreskis je 2,4% en EU en 2019 ] Eurostat, 16-a de novembro 2020</ref>. La plej kontribuanta ŝtato estas [[Francio]] (18% de la tuta EU), sekvata de [[Germanio]], [[Italio]], [[Hispanio]], [[Nederlando]], [[Pollando]] kaj [[Rumanio]]. Kune, ĉi tiuj sep membroŝtatoj reprezentas pli ol tri kvaronojn de la tuta agrikultura produktado de EU. Laŭ taksoj de [[Eŭropa Komisiono]], agrikulturo kaj rilataj sektoroj dungis 9,2 milionojn da homoj tra Eŭropo en 2019, t.e. 4,4% el ĉiuj laborpostenoj en la 27 membroŝtatoj. En Rumanio, ĉi tiu procento altiĝas ĝis preskaŭ kvarono, kun 23% de la loĝantaro dungita en ĉi tiu sektoro. [[Legomoj]] kaj hortikulturaj plantoj reprezentas la ĉefan eŭropan agrikulturan produktadon kun 13,6% de la totala valoro, antaŭ [[lakto]] (13%) kaj [[cerealo]]j (11,4%). Por ĉi-lasta varo, Francio estas senkompare la plej granda produktanto (23,8% de la tuta produktado), sekvata de Germanio (14,8%) kaj Rumanio (10,2%). Ĉi tio ankaŭ validas por bovobredado (20,8% de la tuta produktado), dum Germanio kaj Hispanio havas la plej grandan nombron da [[porko]]j. Fine, en EU preskaŭ unu el kvar ŝafoj kreskas en Hispanio<ref>[https://www.touteleurope.eu/agriculture-et-peche/l-agriculture-europeenne-en-10-chiffres-cles/ Eŭropa agrikulturo en 10 ĉefaj nombroj] ĉe ''Toute l'Europe.eu'', 26-a de januaro 2021</ref>. La [[agrikultura sektoro]] estas subtenata de [[subvencio]]j de Eŭropa Unio sub la formo de [[Komuna Agrikultura Politiko]] (KAP). En 2013 tio reprezentis ĉirkaŭ 45 miliardoj da eŭroj (malpli ol 33% de la totala buĝeto de 148 miliardoj da eŭroj) de la tuta elspezo de EU<ref>[https://ec.europa.eu/info/strategy/eu-budget/long-term-eu-budget/2014-2020/spending-and-revenue_en EU-elspezoj kaj enspezoj ] Financa Programado kaj Buĝeto. Eŭropa Komisiono.</ref>. Ĝi estis uzata origine por garantii minimumajn prezojn por kamparanoj en EU. Ĉi tio estas kritikata kiel formo de [[protektismo]], malhelpanta komercon kaj damaĝanta [[evolulando]]jn; unu el la plej laŭtaj kontraŭuloj estis [[Britio]], la dua plej granda ekonomio ene de la unio ĝis ĝia [[Briteliro|retiro en januaro 2020]], kiu plurfoje rifuzis rezigni pri la jara [[brita rabato]] krom se la KAP suferus signifan reformon; [[Francio]], la plej granda profitanto de la KAP kaj la tiama tria plej granda (nun ĝia dua plej granda) ekonomio de la bloko, estas ĝia plej laŭta propagandanto. La KAP tamen plenumis gravajn reformojn: en 1985, ĉirkaŭ 70% de la buĝeto de EU estis elspezita por agrikulturo sed en 2011, senpera helpo al kamparanoj kaj merkat-rilataj elspezoj sumiĝas nur al 30% de la buĝeto, kaj elspezoj al kampara disvolviĝo al 11%. Antaŭ 2011, 90% de senpera subteno fariĝis nekomercaj (ne ligitaj al produktado) dum reformoj daŭre estis faritaj al la KAP, ĝia financado kaj ĝia formiĝado<ref>[https://ec.europa.eu/info/strategy/eu-budget_en#12of15 "EU buĝetaj mitoj". ] EC Eŭropo. Eŭropa Komisiono.</ref>. La [[Protektita Deven-Nomado]] (PDN) estas la nomo de identiga signo de Eŭropa Unio celanta konservi la devenan nomadon de agrikulturaj produktoj. Kreita en 1992, ĉi tiu etikedado ''"nomumas produktojn produktitajn, prilaboritajn kaj disvolvitajn en specifa geografia areo, uzante la agnoskitan scipovon de lokaj produktistoj kaj ingrediencojn de la koncerna regiono"''<ref>[https://ec.europa.eu/info/food-farming-fisheries/food-safety-and-quality/certification/quality-labels/quality-schemes-explained_fr EU-a politiko kaze de la kvalito de agrikulturaĵoj] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fec.europa.eu%2Fagriculture%2Fquality_fr arkivo]) ĉe la retejo de la Eŭropa Komisiono</ref>. ==== Industrio ==== Laŭ valoro, eŭropa industrio daŭre kreskas, malforte sed konstante. Eŭropa Unio estas hodiaŭ la dua industria potenco en la mondo. La unio povas apogiĝi sur multaj grandskalaj kompanioj, precipe en la sektoroj de aŭto, transportoj, defendo, [[Ĥemia industrio|ĥemiaĵoj]], medikamentoj kaj [[nutraĵa industrio]] en [[Francio]] aŭ la [[Aŭtindustrio|aŭta]], ĥemiaĵa kaj me [[meĥanika inĝenierarto]] en [[Germanio]]. [[Peugeot]], [[Michelin]], [[Alstom]], [[Safran]], [[Sanofi]], [[Danone]], [[Volkswagen]], [[Daimler]], [[Siemens AG|Siemens]], [[Bayer]] kaj eĉ [[ThyssenKrupp]] estas mondaj referencoj. [[Italio]] estas superregata de teksaĵoj, nutraĵa industrio kaj aŭtoj, dum en [[Pollando]] [[minado]], [[ŝtalo]] kaj [[Ĥemia industrio|ĥemiaĵoj]] estas inter la plej gravaj branĉoj. Kompare kun la serva sektoro, tamen, la pezo de industrio iom post iom malpliiĝas. Tiel okazis de kelkaj jardekoj, en Eŭropo kiel en plej multaj okcidentaj landoj kun la rimarkinda escepto de Germanio. Laŭ statistikoj de la [[Monda Banko]], en Eŭropa Unio ĝi falis el 25,4% al 22,2% de la eŭropa [[MEP (ekonomio)|MEP]] inter 2000 kaj 2019 (inkluzive la konstruan sektoron)<ref>[https://data.worldbank.org/indicator/NV.IND.TOTL.ZS?locations=EU-US Industrio (inkluzive konstruadon), aldonvalora (% de MEP) - Eŭropa Unio, Usono] ĉe la retejo de la [[Monda Banko]]</ref>. Komparebla tendenco estas observita en [[Usono]], kie ĉi tiu parto falis de 22,5 ĝis 18,6% dum la sama periodo. [[Ĉinio]] kaj [[Rusujo]] ne esceptas, kvankam industrio ankoraŭ respektive reprezentas 39% kaj 32,2% de ilia MEP en 2019. El unu EU-membroŝtato al alia, la graveco de la industria sektoro ankaŭ varias. En du landoj - Irlando kaj Ĉeĥio - ĝi reprezentas pli ol 30% de MEP. Aliflanke, ĝia parto estas malpli ol 20% de MEP en naŭ aliaj membroŝtatoj, inkluzive de [[Belgio]], [[Portugalio]], [[Nederlando]] kaj [[Francio]]. La industrio ankaŭ estas la plej granda dunganto en pluraj orientaj landoj, eĉ se sur eŭropa nivelo, ĝi generas malpli ol 22% de laborpostenoj hodiaŭ kompare kun pli ol 27% dudek jarojn antaŭe<ref>[https://www.touteleurope.eu/economie-et-social/politique-industrielle-que-fait-l-union-europeenne/ Industria politiko: kion faras EU?] ĉe ''Toute l'Europe.eu'', 15-a de februaro 2021</ref>. ==== Servoj ==== La sektoro de servoj estas senkompare la plej grava sektoro en Eŭropa Unio, kun 74,7% de MEP, kompare kun la industrio kun 23,8% de MEP kaj agrikulturo kun nur 1,5% de MEP<ref>[https://de.statista.com/statistik/daten/studie/249078/umfrage/anteile-der-wirtschaftssektoren-am-bruttoinlandsprodukt-bip-der-eu/ "Eŭropa Unio: Parto de ekonomiaj sektoroj en malneta enlanda produkto (MEP) de 2004 ĝis 2014 "] ĉe '' statista.de '', 22-a de marto 2016</ref>. [[Financoj|Financaj servoj]] estas bone disvolvitaj ene de la [[Interna Merkato (Eŭropa Unio)|Interna Merkato]] de la Unio. Kompanioj pli dependas de bankaj pruntoj ol en [[Usono]], kvankam ŝanĝo al kompanioj akirantaj pli da financado per kapitalaj merkatoj estas planita per la iniciato de la [[Unio de Kapitalaj Merkatoj]] (UKM), la plano de EU prezentita de la [[Eŭropa Komisiono|Komisiono]] en septembro 2015 por mobilizi la liberan movadon de kapitaloj ene de EU.<ref>[https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/growth-and-investment/capital-markets-union/what-capital-markets-union_en Kio estas la Unio de Kapitalaj Merkatoj?] ĉe la retejo de la [[Eŭropa Komisiono]]</ref> Laŭ la Indekso de Tutmondaj Financaj Centroj, la du plej grandaj financaj centroj en Eŭropo, [[Londono]] kaj [[Zuriko]], estas ekster Eŭropa Unio<ref>[https://www.longfinance.net/media/documents/gfci_22.pdf La Tutmondaj Financaj Centroj ], ''Long Finance'', Septembro 2017</ref>. La du plej grandaj financaj centroj restantaj ene de EU estas [[Frankfurto ĉe Majno|Frankfurto]] kaj [[Luksemburgo (urbo)|Luksemburgo]]. ==== Energio ==== [[Dosiero:De Molen (windmill) and the nuclear power plant cooling tower in Doel, Belgium (DSCF3859).jpg|eta|[[Nuklea centralo]] en [[Doel]], [[Belgio]]|maldekstra]] [[Dosiero:Windmills and Sailboats on the Ocean 4890300941.jpg|eta|[[Ventoturbino]]j en [[Danio]]]] Eŭropa Unio estas la tria plej granda energikonsumanto en la mondo laŭ volumeno malantaŭ [[Ĉinio]] kaj [[Usono]], pro sia loĝantaro, sia nivelo de ekonomia kaj industria disvolviĝo, sed ankaŭ la klopodoj faritaj pri la medio. La energia konsumo de Eŭropo sumiĝis al ĉirkaŭ 1.352 milionoj da [[Tuno da ekvivalento de nafto|tunoj da nafta ekvivalento]] (TEN) en 2019 por ĉirkaŭ 447 milionoj da loĝantoj, kompare kun ĉirkaŭ 2.264 TEN en Usono por ĉirkaŭ 333 milionoj da loĝantoj, laŭ la [[Internacia Energia Agentejo]]<ref>https://www.connaissancedesenergies.org/sites/default/files/pdf-actualites/Key_World_Energy_Statistics_2020.pdf, Internacia Energia Agentejo, aŭgusto 2020</ref>. Ĝi restas 4,9% super la celoj pri energiefikeco fiksitaj por 2020. En Eŭropo, la [[Transporto|transporta sektoro]] estas la plej granda konsumanto de energio, antaŭ [[konstruado]], [[industrio]] kaj [[servo]]j. Por kontentigi postulon, EU importis ĉirkaŭ 58% de sia energio en 2018<ref>[https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Energy_production_and_imports/fr Energiaj produktado kaj importado] ĉe ''Eurostat''</ref>. Fakte, la unio havas nur malmultajn [[Hidrokarbonido|hidrokarbonidajn resursojn]] kaj produktas malmultan energion. Tamen tio ne okazas en [[Francio]], kie energiproduktado venas plejparte de [[nuklea energio]], aŭ eĉ en [[Danio]], kie [[Renoviĝanta energio|renoviĝantaj energioj]], precipe [[Ventoenergio|ventoenergiaj]], konsistigas gravan parton de ĝia [[energia miksaĵo]]. En ĉi tiu kunteksto, la energia dependeco de Eŭropo al la cetera mondo estas alta, kaj pli precipe al [[Rusujo]] kaj [[Mezoriento]]. La grado de ĉi tiu dependeco varias de lando al lando. En 2019, ĝi estis ĉirkaŭ 30% en [[Rumanio]] kaj [[Svedujo]], aŭ eĉ malpli ol 5% en [[Estonio]], lando inter la plej bonaj investintoj rilate al deplojo de renoviĝantaj energioj. Energia dependeco estas sub 50% en Francio kaj [[Pollando]] danke al la disvastiĝo de nuklea energio en la unua kazo{{#tag:ref| Kvankam la [[Uranio|uranierco]] estas importata el [[Aŭstralio]], [[Kanado]], [[Niĝero]] kaj [[Kazaĥio]]<ref>[https://www.orano.group/fr Gravaj kaj diversaj fontoj de uranio] [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.new.areva.com%2FFR%2Fnotreoffre-412%2Foffre-intgre-en-combustible-nuclaire.html arkivo]</ref>|group="nb"}} kaj [[karbo]] en la dua. Inter 50 kaj 80% en [[Germanio]], [[Hispanio]] kaj [[Grekio]], ĝi ankaŭ estas tre forta en [[Italio]] kaj [[Belgio]]<ref>[https://www.touteleurope.eu/environnement/l-energie-dans-l-union-europeenne/ La energio en EU], ''Toute l'Europe.eu'', 13-a de aprilo 2021</ref>. === Distribuado inter membroŝtatoj === La du ĉefaj potencoj en EU estas [[Germanio]] kaj [[Francio]], iliaj respektivaj [[MEP (ekonomio)|MEP]] estas 3.853 miliardoj da dolaroj kaj 2.829 miliardoj da dolaroj. Francio kaj [[Unuiĝinta Reĝlando]] alternis kiel la dua plej granda ekonomio en Eŭropa Unio; de 2008 ĝis 2014, ĝi estis Francio, de 2015 ĝis 2020, ĝi estis Britio<ref>[https://lexpansion.lexpress.fr/actualite-economique/la-france-n-est-plus-la-5e-puissance-economique-mondiale_1638147.html Francio ne plu estas la 5-a potenco en la mondo] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Flexpansion.lexpress.fr%2Factualite-economique%2Fla-france-n-est-plus-la-5e-puissance-economique-mondiale_1638147.html arkivo]) ''L'Expansion'', 7-a de januaro 2015</ref>. Inter la novaj membroŝtatoj enuniiĝintaj ekde 2004, [[Pollando]] plej multe kontribuas al riĉaĵa kreado en EU; ĝi ankaŭ estas la plej loĝata lando kaj tiu, kiu ricevas la plej grandajn [[Eŭropaj Strukturaj Fondusoj|eŭropajn strukturajn fondusojn]]<ref>[https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/fr/IP_14_596 La Eŭropa Komisiono adoptas "partneran interkonsenton" kun Pollando pri la mobilizado de EU-strukturaj kaj investaj fondusoj por kresko kaj laborpostenoj por la periodo 2014-2020 ] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Feuropa.eu%2Frapid%2Fpress-release_IP-14-596_fr.htm arkivo]) ĉe la oficiala retejo de la Komisiono, 3-a de majo 2014</ref>. Malgraŭ [[Europa fonduso por regiona disvolvigo|teritoria kohezia politiko]], la produktado de riĉaĵoj en la regionoj de EU restas malegale distribuita; tiel, la okcidento de la Unio koncentras 85% de la tuta riĉeco, do 14 156 miliardoj da dolaroj, dum la Oriento kontribuas 2,592 miliardojn da dolaroj, oni retrovas ĉi tiun distingon per aliaj indikiloj de homogeneco de la disdono de riĉeco aŭ de nivelo de disvolviĝo kiel la [[Indico de homa disvolviĝo|IHD]] aŭ la [[Koeficiento de Gini]]<ref>Yann Richard, ''« La crise européenne, un regard de géographe, analyse des disparités macro-économiques en Europe sur la base des données de l'Eurobaromètre 2011 »'', EchoGéo, Pôle de recherche pour l'organisation et la diffusion de l'information géographique,‎ 10-a de aprilo 2012, ISSN 1963-1197 ([https://journals.openedition.org/echogeo/13043 Legi rete]) ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fechogeo.revues.org%2F13043 arkivo])</ref>. Ekonomiaj malegalecoj foje tre malkaŝas ene de unu lando. La regiono kun la plej alta MEP en EU estas [[Nordrejn-Vestfalio]] kun MEP de 488 miliardoj da eŭroj, antaŭ [[Francilio]] kun 483 miliardoj da eŭroj<ref>[http://epp.eurostat.ec.europa.eu/statistics_explained/index.php/GDP_at_regional_level/fr Regionskala MEP en EU] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fepp.eurostat.ec.europa.eu%2Fstatistics_explained%2Findex.php%2FGDP_at_regional_level%2Ffr arkivo] ĉe [[Eurostat]]</ref>. La kontraŭa situacio estas en [[Bulgario]], kie la plej malriĉa regiono estas la provinco [[Pleven]], kies MEP pokape estas ne plu ol 27% de la unia averaĝo (6.400 € pokape). == Politikoj == === Agrikultura politiko === La [[Komuna Agrikultura Politiko|komuna agrikultura politiko]] (KAP), kreita en 1957 kaj efektivigita ekde 1962, baziĝas ĉefe sur prezoj-kontrolado kaj subvenciaj rimedoj por farmoj, celantaj modernigi ilin kaj disvolvi nutraĵan memprovizon kaj daŭripovon de la sektoro kaj de ties oficantoj. La buĝeto destinita al elspezoj ligitaj al la disvolviĝo de agrikulturo en 2014 sumiĝis al preskaŭ 58 miliardoj da eŭroj<ref>[https://ec.europa.eu/info/food-farming-fisheries/key-policies/common-agricultural-policy/cap-glance La komuna politiko de EU en la koro de nutraĵoj, kampara vivo kaj medio] [http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fec.europa.eu%2Fagriculture%2Fcap-overview%2F2014_fr.pdf arkivo] ĉe la retejo de la [[Eŭropa Komisiono|komisiono]], aprilo 2014</ref>, do 40% de la komunuma buĝeto por sektoro, kiu reprezentas 0,5% de la MEP de la EU<ref>[https://www.touteleurope.eu/actualite/l-agriculture-et-la-peche-dans-l-union-europeenne/ La KAP] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.touteleurope.eu%2Fles-politiques-europeennes%2Fagriculture.html arkivo]) ĉe ''toutel'europe.eu'', 2-a de februaro 2016</ref>. Origine la celoj de la KAP estis jenaj: * pliigi [[produktiveco]]n disvolvante teknikajn progresojn kaj certigante optimuman uzon de produktaj faktoroj kaj precipe de dungitaro; * certigi justan [[vivnivelo]]n por la agrikultura loĝantaro, precipe per altigo de la individua enspezo de tiuj, kiuj laboras en agrikulturo; * stabiligi la [[merkato]]jn kaj prezojn de agrikulturaj krudaĵoj kaj finitaj agroindustriaj produktoj; * garantii sekurecon de provizoj kaj [[Nutra Sekureco|nutra sekureco]]; * certigi akcepteblajn prezojn por [[konsumanto]]j. La KAP suferis kvar reformojn (la kvina nuntempe decidiĝas (2021)). La kvara, en 2014, pli emfazas [[Daŭrigebla agrikulturo|daŭrigeblan agrikulturon]] kaj novigadon, subtenante kreon de laborpostenoj kaj kreskon de rilataj sektoroj. La kvalito kaj sekureco de agrikulturaj produktoj surmerkatigitaj en la Eŭropa Unio estas protektitaj per aro de merkataj normoj, atestaj sistemoj kaj reguloj pri [[nutra sekureco]]. Pluraj atestaj sistemoj protektas geografiajn originojn, ekologian produktadon aŭ eĉ la kvaliton de nutraĵoj ([[mediprotektado]], [[bestprotektado]], aŭtentikaj produktoj aŭ [[justa komerco]]): produktoj kun [[Protektita Deven-nomado|protektita deven-nomado]] (PDN), [[Protektita Geografia Indiko]] (PGI), [[Ekologia atesto de Eŭropa Unio|ekologia atesto]], ktp. === Eksterlanda kaj sekureca politikoj === [[Dosiero:EUFOR, 2009-02-18, Jelcz Multi Lift, Czad 01.jpg|eta|Polaj veturiloj de la ESEA en Ĉadio en 2009|300x300ra]] Eŭropa Unio havas, pere de la [[Komuna ekstera kaj sekureca politiko de la Eŭropa Unio|Komuna ekstera kaj sekureca politiko]] (KESP), la jurajn povojn por kovri ĉiujn areojn de ekstera politiko kaj ankaŭ ĉiujn petojn rilate al la sekureco de la Unio, inkluzive la progreseman difinon de defenda politiko, kiu povas konduki al komuna defendo<ref>Artikoloj 23 kaj 24 de la [[Traktato pri Eŭropa Unio|TEU]] ([https://europa.eu/european-union/topics_en#page=31 legi rete], [http://archive.wikiwix.com/cache/display2.php/qc3209190frc_002.pdf?url=http%3A%2F%2Feuropa.eu%2Fpol%2Fpdf%2Fqc3209190frc_002.pdf%23page%3D31 arkivo])</ref><ref>[https://www.consilium.europa.eu/fr/topics/foreign-affairs-international-relations/ Eksterlandaj aferoj kaj internaciaj rilatoj]{{404|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.consilium.europa.eu%2Ffr%2Ftopics%2Fforeign-affairs-international-relations%2F arkivo]) ĉe la retejo de la [[Eŭropa Konsilio]]</ref>. Ĉi tiu politiko estas gvidata de la [[Alta Reprezentanto por la komuna ekstera kaj sekureca politiko de la Eŭropa Unio]] kaj la [[Eŭropa Servo por Ekstera Agado]] (ESEA). La [[Prezidanto de la Eŭropa Konsilio]] ankaŭ ludas gravan rolon en la ekstera reprezentado de la Unio, en proksima kunlaboro kun la reprezentantoj de la aliaj eŭropaj institucioj<ref>[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/?uri=LEGISSUM:ai0009 La alta Reprezentanto por la komuna ekstera kaj sekureca politiko de la Eŭropa Unio] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Feuropa.eu%2Flegislation_summaries%2Finstitutional_affairs%2Ftreaties%2Flisbon_treaty%2Fai0009_fr.htm arkivo]) ĉe la oficiala retejo de EU</ref>. Koncerne la decidprocezon de KESP, la membroŝtatoj kaj la alta reprezentanto rajtas iniciati; tamen decidoj en la Eŭropa Konsilio devas esti unuanime faritaj de la 27 membroŝtatoj<ref>[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/?uri=LEGISSUM:ai0025 Eksterlanda kaj sekureca politiko] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Feuropa.eu%2Flegislation_summaries%2Finstitutional_affairs%2Ftreaties%2Flisbon_treaty%2Fai0025_fr.htm arkivo]) ĉe la oficiala retejo de EU</ref> Metita sub la aŭtoritaton de la Alta Reprezentanto, la ESEA konsistigas la diplomatian servon de la Unio kaj en Bruselo kaj eksterlande<ref>[https://eeas.europa.eu/headquarters/headquarters-homepage_fr La ESEA] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Feeas.europa.eu%2Findex_fr.htm arkivo]) ĉe la oficiala retejo de EU</ref>. Ĝi organizas la diplomatiajn reprezentojn de EU al eksterlandaj registaroj kaj internaciaj institucioj. La Unio estas rolanto sur la internacia sceno, kiu laŭ la kazo reprezentas ĉiujn membroŝtatojn aŭ poziciigas sin apud ili. Ekstera politiko estas strukturita ĉirkaŭ ĉefaj temoj specifaj por la eŭropa komunumo<ref>[http://www.eeas.europa.eu/policies/index_fr.htm Politikoj de la ESEA] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.eeas.europa.eu%2Fpolicies%2Findex_fr.htm arkivo]) ĉe la oficiala retejo de la ESEA</ref>: diplomatio kaj agoj kun registaroj, instancoj kaj eksterlandaj reprezentantoj, komercaj intertraktadoj, disvolva helpo kaj eĉ pacaj operacioj<ref>[https://ec.europa.eu/publications/booklets/move/67/fr.pdf EU kaj la mondo] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fec.europa.eu%2Fpublications%2Fbooklets%2Fmove%2F67%2Ffr.pdf arkivo]), ĉe la retejo de la Eŭropa Komisiono, junio 2007</ref>. La defenda politiko de Eŭropa Unio, konata kiel la [[Komuna Sekureca kaj Defenda Politiko de Eŭropa Unio|Komuna Sekureca kaj Defenda Politiko]] (KSDP) siaflanke konsistas el kunigo de la fortoj kaj militaj rimedoj de la membroŝtatoj por respondi al tiel nomataj misioj pri kriza administrado, tio estas por la konservado de paco, humanitaraj misioj aŭ eĉ la savo kaj evakuado de civitanoj de la Unio<ref>[http://eeas.europa.eu/security-defence/index_en.htm La Komuna Sekureca kaj Defenda Politiko] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Feeas.europa.eu%2Fsecurity-defence%2Findex_en.htm arkivo]) ĉe la retejo de la ESEA</ref>. Se unu el la membroŝtatoj estus objekto de armita agreso sur sia teritorio, la aliaj membroŝtatoj ŝuldas al ĝi helpon per ĉiuj rimedoj en sia povo; la samo validas se ĝi petas ĝin post terorisma atako aŭ natura aŭ homfarita katastrofo; ĉi tiuj dispozicioj estas antaŭviditaj en artikolo 42 de la [[Traktato pri Eŭropa Unio|TEU]] kaj estas nomataj ankaŭ "reciproka defenda klaŭzo" kaj "solidareca klaŭzo"<ref>[https://www.vie-publique.fr/fiches/20393-en-quoi-le-traite-de-lisbonne-t-il-renforce-la-politique-de-defense-ue Kiel la traktato de Lisbono plifortigis la defendan politikon?] [http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.vie-publique.fr%2Fdecouverte-institutions%2Funion-europeenne%2Faction%2Fpolitiques-communautaires%2Fquoi-traite-lisbonne-fait-il-progresser-politique-defense.html arkivo]) ĉe ''Vie-publique.fr '', 22-a de marto 2021</ref>. La militaj rimedoj de la Unio baziĝas sur la naciaj klopodoj de la membroŝtatoj. [[Grekio]], [[Francio]] kaj [[Estonio]] estas la tri landoj, kiuj dediĉas la plej grandan procenton de sia MEP al sia defendo<ref>[https://donnees.banquemondiale.org/indicateur/MS.MIL.XPND.GD.ZS Militaj elspezoj laŭ la MEP] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fdonnees.banquemondiale.org%2Findicateur%2FMS.MIL.XPND.GD.ZS arkivo]) ĉe la retejo de la [[Monda Banko]], 2019</ref>. Rezulte, la [[Eŭropa Agentejo pri Defendo]] (EAD) konsistigas esencan elementon de la komunuma defenda politiko. Ĝia misio estas kunordigi landajn klopodojn en la kampo de armilaro, plifortigi la eŭropan industrian kaj teknologian bazon, kaj pliigi efikecon en esplorado kaj teknologia disvolviĝo<ref>[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/?uri=LEGISSUM:r00002 La misioj de la EAD] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Feuropa.eu%2Flegislation_summaries%2Fforeign_and_security_policy%2Fcfsp_and_esdp_implementation%2Fr00002_fr.htm arkivo]) ĉe la oficiala retejo de EU</ref>. Ĉi tiuj misioj speguliĝas konkrete al la harmoniigo de militaj rimedoj en la Unio (la tiel nomata ''"kunfunkciebleco"'') kaj plifortigo de la industria ŝtofo en ĉi tiu areo kun la efektivigo de komunaj armilaj programoj, precipe tiuj de la [[Airbus Defendo kaj Kosmo|Defenda kaj Kosma branĉo]] de la grupo [[Airbus]] (ekzemple la [[Eurofighter Typhoon]] aŭ la [[Airbus A400M]])<ref>[https://www.ladepeche.fr/article/2004/04/13/411339-allemagne-signe-achat-a400m-eurofighter.html Germanio aĉetas la A400M-on kaj la Eurofighter-on] [http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.ladepeche.fr%2Farticle%2F2004%2F04%2F13%2F411339-L-Allemagne-signe-l-achat-de-l-A400M-et-de-l-Eurofighter.html arkivo]) ĉe ''La Dépêche du Midi'',‎ 13-a de aprilo 2004</ref>. === Ekonomia politiko === [[Dosiero:Paschal Donohoe TD.jpg|eta|[[Paschal Donohoe]], prezidanto de la [[Eŭrogrupo]]]] La ekonomia kaj financa politiko de la Unio, difinita nuntempe de la [[TFEU]]<ref>[https://fr.wikisource.org/wiki/Trait%C3%A9_sur_le_fonctionnement_de_l%E2%80%99Union_europ%C3%A9enne#Article_119 Parto 8] de la [[TFEU]]</ref>, fiksas al si la celon kunordigi la ekonomian politikon de la membroŝtatoj pri la [[Interna Merkato (Eŭropa Unio)|interna merkato]] kun la difino de komunaj celoj<ref>[https://fr.wikisource.org/wiki/Trait%C3%A9_sur_le_fonctionnement_de_l%E2%80%99Union_europ%C3%A9enne#Article_119 Artikolo 119] de la [[TFEU]]</ref>. Ĉi tiu politiko devigas ĉiujn membroŝtatojn al "[[Ekonomia kaj Mona Unio (Eŭropa Unio)|ekonomia kaj mona unio]]" kaj konfirmas la kreon de tiel nomata "ununura" valuto, la [[eŭro]] (€). La [[Pakto pri Stabileco kaj Kresko]] (PSK) determinas la buĝetajn devontigojn faritajn de la ŝtatoj de la Unio, kiuj enkondukis la ununuran valuton<ref>[https://fr.wikisource.org/wiki/Trait%C3%A9_sur_le_fonctionnement_de_l%E2%80%99Union_europ%C3%A9enne#Article_119 Artikolo 119-2] de la [[TFEU]]</ref>. Nuntempe la eŭro estas tiel la efika valuto de 19 membroŝtatoj el 27, difinante la [[eŭrozono]]n<ref>[https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/euro-area_en La eŭroareo] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fec.europa.eu%2Feconomy_finance%2Feuro%2Findex_fr.htm arkivo]) ĉe la retejo de la [[Eŭropa Komisiono]], 27-a de aŭgusto 2011</ref>, same kiel reale de kelkaj ŝtatoj kaj teritorioj; nome [[Kosovo]] kaj [[Montenegro]], kiuj ne havas formalan interkonsenton, kaj [[Andoro]], [[Monako]], [[San-Marino]] kaj [[Vatikano]] surbaze de monaj interkonsentoj antaŭ la eŭro kaj renovigitaj ekde la tiam. La grandaj gvidlinioj por mona politiko estas difinitaj de la [[Eŭropa Centra Banko]], kiu respondecas pri administrado de la emisio de eŭro kaj garantio de ĝia valoro rilate al aliaj valutoj, precipe la [[usona dolaro]]. Krom la ununura valuto, la ekonomia politiko de la Unio ankaŭ difinas ekonomian strategion. Ĉi tiu ekonomia strategio estas parto de la kadro difinita de la eŭropaj traktatoj, kies principoj estas prezentitaj en tuta serio de artikoloj. La bazaj principoj estas: * libera movado de varoj en la interna merkato de EU: neniu kontrolo de varoj ĉe la limoj inter membroŝtatoj kaj neniu dogana imposto<ref>[https://eur-lex.europa.eu/summary/chapter/customs.html?locale=fr&root_default=SUM_1_CODED%3D12 Doganoj] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Feur-lex.europa.eu%2Fsummary%2Fchapter%2Fcustoms.html%3Flocale%3Dfr%26root_default%3DSUM_1_CODED%253D12 arkivo])</ref>. * libereco de kapitalmovado: ĉiuj limigoj al movado de kapitaloj inter membroŝtatoj kaj inter membroŝtatoj kaj eksteruniaj landoj estas malpermesitaj<ref>[https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/banking-and-finance/financial-markets/capital-movements_en Ĝeneralaj principoj de la libera movado de kapitaloj] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fec.europa.eu%2Ffinance%2Fcapital%2Fframework%2Ftreaty%2Findex_fr.htm arkivo])</ref>. * libera konkurenco: interkonsentoj inter dominaj kompanioj en merkato (interkonsentoj pri prezoj aŭ produktokvantoj) estas malpermesitaj, misuzoj de domina pozicio estas malpermesitaj, kaj ŝtataj intervenoj estas malpermesitaj se ili probable misformas konkurencon, ekzemple permesante al publikaj entreprenoj atingi krediton je pli malalta interezoprocento ol tiu portata de privataj entreprenoj<ref>[https://www.vie-publique.fr/fiches La politiko de la konkurenco] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.vie-publique.fr%2Fdecouverte-institutions%2Funion-europeenne%2Fapprofondissements%2Fpolitique-concurrence.html arkivo]</ref>. * la privatigo de ŝtataj entreprenoj ne estas deviga, sed ŝtatoj devas zorgi ne distordi konkurencon, kaj tial ne devas doni al publikaj entreprenoj konkurencajn avantaĝojn<ref>[http://www.touteleurope.eu/actualite/idee-recue-l-europe-a-oblige-la-privatisation-des-services-publics-au-nom-du-liberalisme.html Miskompreniĝo: Eŭropo devigis privatigon de publikaj servoj nome de liberalismo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170913093209/http://www.touteleurope.eu/actualite/idee-recue-l-europe-a-oblige-la-privatisation-des-services-publics-au-nom-du-liberalisme.html |date=2017-09-13 }} ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.touteleurope.eu%2Factualite%2Fidee-recue-l-europe-a-oblige-la-privatisation-des-services-publics-au-nom-du-liberalisme.html arkivo]</ref>. Ĉi-kaze, la Eŭropa Komisiono ĝenerale limigas sin al antaŭenigo de la liberaligo de servoj. Eŭropa Unio en 2010 starigis novan projekton (''[[Eŭropo 2020]]'')<ref>[https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2010:2020:FIN:FR:PDF Eŭropa Komisiono, Eŭropo 2020: Strategio por inteligenta, daŭrigebla kaj inkluziva kresko, Bruselo, 3 marto 2010] ([http://archive.wikiwix.com/cache/display2.php/attachment.pdf?url=http%3A%2F%2Feur-lex.europa.eu%2FLexUriServ%2FLexUriServ.do%3Furi%3DCOM%3A2010%3A2020%3AFIN%3AFR%3APDF arkivo])</ref> kiu difinas la kreskan strategion por la Unio kun la slogano ''"Inteligenta, daŭrigebla kaj inkluziva ekonomio"''. Ĉi tiu strategio starigas landajn celojn en la kampoj de dungado, esplorado kaj novigado, klimata ŝanĝo kaj energio, edukado kaj batalo kontraŭ malriĉeco. [[Transatlantika traktato pri komerco kaj investado|Transatlantika Traktato pri Komerco kaj Investado]] (akronime TTKI; angle: TTIP aŭ TAFTA) estas traktato en preskaŭ sekreta intertraktada fazo inter la EU-landoj, [[Usono]], [[Kanado]], [[Meksiko]], [[Makedonio|Makedonujo]], [[Serbio|Serbujo]], [[Bosnio kaj Hercegovino|Bosnujo kaj Hercegovino]], [[Montenegro]], [[Turkio|Turkujo]], [[Norvegio|Norvegujo]], [[Svislando]], [[Liĥtenŝtejno]] kaj [[Islando]]. Oni esperas: ekonomia kreskado, bonstato kaj dungiteco, tio estas por la koncernaj landoj <ref>Karel de Gucht, ''Foreword'' in Jean-Frédéric Morin, Tereza Novotná, Frederik Ponjaert and Mario Telò, ''The Politics of Transatlantic Trade Negotiations, TTIP in a Globalized World'', Routledge, 2015, p.xvii</ref>. === Media politiko === La media politiko de Eŭropa Unio estas kampo en kiu la Unio havas vastajn kompetentecojn. Laŭ Artikolo 191 de la [[TFEU]], la celoj de la media politiko de EU estas ''"konservado kaj protektado de la medio kaj plibonigo de ĝia kvalito; Protekto de homa sano; zorgema kaj racia uzo de naturaj rimedoj; Antaŭenigo de rimedoj je internacia nivelo por trakti regionajn aŭ tutmondajn mediajn problemojn kaj precipe kontraŭbatali klimatan ŝanĝon"''<ref>[https://dejure.org/gesetze/AEUV/191.html][[TFEU]]<span>, artikolo 191</span> Servo pri Jura Informo, konsultita la 14an de februaro 2012.</ref>. La [[Eŭropa Vivmedia Agentejo]] kiu ekfunkciis en 1994, dediĉas al observada reto de la eŭropa vivmedio. Multaj programoj pri la protektado de la medio estiĝis, ekzemple [[Reto Natura 2000]]. La komisionano respondeca pri la medio estas la litova politikisto [[Virginijus Sinkevičius]] ekde 2019. [[Dosiero:Carrelets sur l'estuaire de la Gironde.jpg|eta|La [[Ĝirondo|Ĝironda estuaro]] apartenas al la [[reto Natura 2000]]. Kovrante 635 km2, ĝi estas la plej granda estuaro en Eŭropo.|centra|550x550ra]] === Jura kaj homrajta politikoj === La jura politiko de Eŭropa Unio prenas kiel kadron kio poste fariĝos la "Eŭropa jura areo", areo de progresiva konverĝo de la naciaj leĝoj de la membroŝtatoj<ref>[http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.ladocumentationfrancaise.fr%2Fdossiers%2Fespace-judiciaire-europeen%2Findex.shtml La europa jura areo] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.ladocumentationfrancaise.fr%2Fdossiers%2Fespace-judiciaire-europeen%2Findex.shtml arkivo]) ĉe la retejo de ''La documentation française'', 25-a de majo 2003</ref>. Ĝi unue respondas al la tria kolono de la TEU (polica kaj jura kunlaboro en krimaj aferoj), sed ĝi estis etendita al la "[[Spaco de libereco, sekureco kaj justeco]]" per la [[Traktato de Amsterdamo]]. Paralele, diversaj juraj kunfunkciigaj programoj estis kreitaj<ref>[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/ALL/?uri=CELEX%3A52010XG0504%2801%29 Eŭropa Konsilio, La Stokholma Tagordo - malferma kaj sekura Eŭropo, kiu servas kaj protektas civitanojn] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Feur-lex.europa.eu%2FLexUriServ%2FLexUriServ.do%3Furi%3DCELEX%3A52010XG0504%2801%29%3AFR%3ANOT arkivo]), Oficiala Revuo por la Eŭropa Unio, 4 majo 2010.</ref> kiel la kreo de eŭropa arestordono en 2003, la disvolviĝo de reciproka rekono de juĝaj decidoj kaj politiko de jura kunordigo, la [[Justica Kunlaborada Agentejo de Eŭropa Unio]] (aŭ Eŭrojust)<ref>[https://www.europarl.europa.eu/ftu/pdf/fr/FTU_4.12.6.pdf Jura kunlaborado pri sankcia fako] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130718102609/http://www.europarl.europa.eu/ftu/pdf/fr/FTU_4.12.6.pdf |date=2013-07-18 }} ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.europarl.europa.eu%2Fftu%2Fpdf%2Ffr%2FFTU_4.12.6.pdf arkivo]) ĉe la retejo de la Eŭropa Parlamento</ref>. Eŭropa Unio starigis aron de programoj kaj ankaŭ [[Ĉarto de Fundamentaj Rajtoj de la Eŭropa Unio|ĉarton]] celantajn certigi respekton de [[homaj rajtoj]] ene de siaj membroŝtatoj. La [[Agentejo pri Fundamentaj Rajtoj de Eŭropa Unio|Agentejo pri Fundamentaj Rajtoj]] kontrolas ĉe komunuma nivelo ĉu politikojn por batali kontraŭ [[diskriminacio]], [[rasismo]] kaj [[ksenofobio]] kaj por la protekto de vundeblaj grupoj efikas. La defendo de homaj rajtoj ene de EU celas respondi al la punktoj difinitaj en la [[Ĉarto de Fundamentaj Rajtoj de la Eŭropa Unio|Ĉarto de Fundamentaj Rajtoj]]<ref>[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/ALL/?uri=CELEX%3A52010XG0504%2801%29 Ĉarto de Fundamentaj Rajtoj de Eŭropa Unio] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Feur-lex.europa.eu%2FLexUriServ%2FLexUriServ.do%3Furi%3DCELEX%3A52010XG0504%2801%29%3AFR%3ANOT arkivo]), 7-a de decembro 2000</ref>, precipe al la unuaj tri ĉapitroj pri la valoroj de [[libereco]], [[digno]] kaj [[egaleco]]. Ĝiaj funkcioj rilatas al la kolekto, analizo, disvastigo kaj taksado de rimedoj faritaj de Eŭropa Unio por respekti fundamentajn rajtojn. Ĝi ankaŭ kunlaboras kun aliaj landaj kaj internaciaj organizaĵoj sed ne havas la povon sankcii unu el la membroŝtatoj pro neobservo de siaj devontigoj<ref>[https://fra.europa.eu/fr/content/nos-activites La misioj de la Agentejo pri Fundamentaj Rajtoj] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Ffra.europa.eu%2Ffr%2Fabout-fra%2Fwhat-we-do arkivo])</ref>. === Instruada kaj esplorada politikoj === Baza instruado estas areo, kie la rolo de EU limiĝas al subtenado de landaj registaroj. En [[altnivela instruado]], la politiko disvolviĝis en la [[1980-aj jaroj]] en programoj subtenantaj interŝanĝojn kaj moveblecon. La plej videbla el ili estas [[Erasmus+]], edukada interŝanĝa programo, kies altnivel-instruada parto [[Erasmus (Eŭropunia programo)|Erasmus]] komenciĝis en 1987. En siaj unuaj 20 jaroj, ĝi ebligis universitatajn internaciajn interŝanĝojn por pli ol 1,5 milionoj da universitataj studentoj kaj fariĝis simbolo de la eŭropa studenta vivo<ref>Eŭropa Komisiono. "[https://ec.europa.eu/education/news/erasmus20_en.html La programo Erasmus festas sian 20-jariĝon]" ([https://web.archive.org/web/20070703000422/http://ec.europa.eu/education/news/erasmus20_en.html arkivo]. Europa retportalo.</ref>. Estas similaj programoj por lernantoj kaj instruistoj, kaj por praktikantoj en [[Metia edukado|profesia edukado kaj trejnado]]. Ĉi tiuj programoj estas desegnitaj por kuraĝigi pli vastan scion pri aliaj landoj kaj disvastigi bonajn praktikojn en la edukaj kaj trejnaj kampoj tra la EU<ref>[https://eacea.ec.europa.eu/index.htm "Pri la Plenuma Agentejo pri Edukado, Aŭdvido kaj Kulturo"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181002145030/http://eacea.ec.europa.eu/index.htm |date=2018-10-02 }} ([https://web.archive.org/web/20150510013246/http://eacea.ec.europa.eu/index_en.php arkivo]</ref>. Per sia subteno al la [[Bolonja Procezo]], EU subtenas kompareblajn normojn kaj kongruajn diplomojn tra Eŭropo. Scienca esplorado kaj disvolviĝo faciliĝas per la [[Kadra programo por esplorado kaj teknologia disvolviĝo (Eŭropa Unio)|Kadraj Programoj]] de EU, kiuj komenciĝis en 1984. La celoj de la EU-politiko en ĉi tiu kampo estas kunordigi kaj stimuli esploradon. La sendependa [[Eŭropa Esplorkonsilio]] asignas EU-financojn al eŭropaj aŭ landaj esplorprojektoj. EU-esploraj kaj teknologiaj kadraj programoj traktas plurajn areojn, ekzemple energion, kie la celo estas disvolvi diversan miksaĵon de [[Renovigebla energio|renovigeblaj energioj]] por helpi la medion kaj redukti dependecon de importitaj brulaĵoj<ref>[https://ec.europa.eu/info/research-and-innovation_en Energioj] ĉe la retejo de la Eŭropa komisiono</ref>. === Kultura politiko === La [[Traktato de Mastriĥto]] ebligis al EU plivastigi siajn kompetentajn kampojn kaj disvolvi komunuman politikon orientitan al [[kulturo]]. Ĉi tio reflektas en diversaj agoj kaj projektoj realigitaj ĉeloke kiel ekzemple [[Europeana]], projekto de eŭropa cifereca biblioteko, la aljuĝo de la titolo de [[Eŭropa Kultura Ĉefurbo|eŭropa kulturĉefurbo]] por unu aŭ pluraj urboj ĉiujare, kaj diversaj helpoj por kulturaj projektoj. === Aliaj programoj kaj politikoj === * [[Konferenco pri la estonteco de Eŭropo]] - civitana konsultado * [[Programo Phare]] — programo por helpi aliĝontajn landojn * [[Programo Comenius]] — prilingvaj edukaj interŝanĝoj * Programo [[Erasmus Mundus]] * [[Plenuma agentejo por edukado kaj kulturo]] * [[Eŭropa Agentejo pri Landlimaj kaj Marbordaj Patroloj]] == Kulturo, integriĝo kaj interŝanĝo == [[Asociiga Interkonsento]] estas interkonsento inter la Eŭropa Unio kaj tria lando, kiu establas kadron por kunlaboro inter ili. La areoj kovritaj de ĉi tiuj interkonsentoj inkluzivas la disvolviĝon de politikaj, komercaj, sociaj, kulturaj kaj sekurecaj ligoj. {{Ĉefartikolo|Eŭrovido-Kantokonkurso}} * [[Mezeŭropa tempo]] * European Union Association Agreement * [[Eŭropa Kosma Agentejo]] * [[Eŭropa Vivmedia Agentejo]] * [[Eŭropa Kultura Ĉefurbo]] * [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado]] * [[Eŭropa Unio de Radio kaj Televido]] * [[Atletika Eŭropa Ĉampioneco]] * [[Samseksemo en Eŭropo]] * [[Eŭropa Koncerto]] * European Youth Olympic Festival * European Olympic Committees * European Grand Prix * [[Eŭropa gejfiero]] * European Union Emissions Trading System * Ligo de Ĉampionoj de UEFA * EuroTech Universities Alliance == Simboloj == {{Ĉefartikolo|Eŭropaj simboloj}} [[Dosiero:European flag in Karlskrona 2011.jpg|eta|maldekstra|La [[Flago de Eŭropo|flago de Eǔropa Unio]] ]] [[Dosiero:Spain2023EU.webp|eta|La logotipo de la [[Hispanio|hispania]] [[Prezidanto de la Konsilio de la Eŭropa Unio|prezidanteco de la Konsilio de la Eŭropa Unio]]]] * [[Eŭropa flago]]: cirklo de dek du oraj steloj sur blua fono. La steloj reprezentas la popolojn de Eŭropo, kaj formas cirklon kiel signo de unuiĝo. Ili estas la senvaria nombro de dek du, simbolo de perfekteco kaj pleneco en la [[Antikva Grekio|antikva greka]] tradicio. * [[Eŭropa himno]]: eltiraĵo el la Simfonio 9-a de [[Ludwig van Beethoven]], laŭ aranĝaĵo de [[Herbert von Karajan]], ankaŭ alnomata ''Himno al Ĝojo''. Por eviti lingvajn problemojn, oni rezignis pri teksto, pro tio ĝi ne havas oficialan tekston kaj do ne eblas kanti ĝin. Tamen ekzistas multaj diverslingvaj tekstoj laŭ la melodio. * La [[Eŭropa tago (Eŭropa Unio)|Eŭropa tago]] aŭ la ''tago de Eŭropo'' estas internacia tago celebrata ekde 1985 ĉiujare la 9-an de majo en la membroŝtatoj de Eŭropa Unio por kunmemori la [[Deklaro de Schuman|Deklaron de Schuman]]. * La [[Eŭropa devizo]]: latinlingve ''In varietate concordia'' (esperante: "Unuiĝinta en diverseco") * La logotipoj, elektitaj de la ŝtatoj siavice plenumantaj la [[Prezidanto de la Konsilio de la Eŭropa Unio]], kaj ĝenerale funkciantaj kiel dua emblemo post la eŭropa flago por reprezenti EU-on, ĉar ĝi ne havas oficialan blazonon. == Esperanto en EU == Krom la multe postulanta ideo de oficialeco de Esperanto ekzistas la ideo havi por Esperanto statuson de oficiale agnoskata lingvo de EU, kies evoluon EU sekvas, aŭ statuson similan al duonoficialeco. [[Esperanto]] estas [[Transnaciismo|transnacia]], neŭtrala lingvo, do ne estas la lingvo de superrega [[ŝtato]]. Ĝi estas tiam tre bona aliancano de la egaleco de la eŭropaj lingvoj kaj ŝtatanoj. Pensfluo ekzistas ([[Claude Piron|Piron]] 1994, Flochon 2000, [[François Grin|Grin]] 2004) kiu konsideras, ke Esperanto povus esti laborlingvo aŭ oficiala lingvo kune kun aliaj lingvoj en la eŭropaj institucioj kaj poste inter la civitanoj. Tiu pensfluo nuntempe ne estas tre grava. === Esperanto en la 'raporto Grin' === En sia raporto ''L’enseignement des langues étrangères comme politique publique''<ref>(fr) François Grin, ''[https://www.vie-publique.fr/sites/default/files/rapport/pdf/054000678.pdf L’enseignement des langues étrangères comme politique publique] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061010075147/http://cisad.adc.education.fr/hcee/documents/rapport_Grin.pdf |date=2006-10-10 }} - PDF, paĝo 2, Haut Conseil de l'évaluation de l'école, 2005''</ref> aŭ [[Raporto Grin|Fremdlingvo-instruado kiel publika politiko]] - versioj en 6 diversaj lingvoj), je peto de la franca ''Haut Conseil de l'évaluation de l'école'' (Alta Konsilio pri Taksado de la Instrusistemo) , la franca ekonomikisto [[François Grin]] proponas komparon inter tri eblaj scenaroj: # ĉio en la angla, # [[plurlingveco]], # Esperanto Grin konkludas, ke la adopto de Esperanto estus el ĝenerale analiza vidpunkto la plej bona solvo<ref name=":0">(fr) François Grin, ''[https://www.vie-publique.fr/sites/default/files/rapport/pdf/054000678.pdf L’enseignement des langues étrangères comme politique publique] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061010075147/http://cisad.adc.education.fr/hcee/documents/rapport_Grin.pdf |date=2006-10-10 }} - PDF, paĝo 100, Haut Conseil de l'évaluation de l'école, 2005''</ref>, ŝparante eĉ 25 miliardoj € / jaro aŭ 17 % de jara EU-buĝeto el ekonomia vidpunkto<ref name=":1">(fr) François Grin, ''[https://www.vie-publique.fr/sites/default/files/rapport/pdf/054000678.pdf L’enseignement des langues étrangères comme politique publique] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061010075147/http://cisad.adc.education.fr/hcee/documents/rapport_Grin.pdf |date=2006-10-10 }} - PDF, paĝoj 9, 102, Haut Conseil de l'évaluation de l'école, 2005''</ref><ref name=":2" /><ref name=":3" /> de kiu '85% de la loĝantaro en la 25 EU-membroŝtatoj havus rektan kaj evidentan intereson, sendepende de la politikaj kaj kulturaj riskoj pro [[Lingva imperiismo|lingva hegemonio]]'<ref>(fr) François Grin, ''[https://www.vie-publique.fr/sites/default/files/rapport/pdf/054000678.pdf L’enseignement des langues étrangères comme politique publique] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061010075147/http://cisad.adc.education.fr/hcee/documents/rapport_Grin.pdf |date=2006-10-10 }} - PDF, paĝo 9, Haut Conseil de l'évaluation de l'école, 2005''</ref>. La eblecon de "''sinarkia reĝimo"'' kun '''ekzemple Esperanto, kiu fariĝus la oficiala lingvo''<nowiki/>', li studis jam en 2004 en ''Coûts et justice linguistique dans l’élargissement de l’Union européenne''<ref>(fr) F. Grin, ''L’éventail des régimes linguistiques'', en: ''[https://www.academia.edu/971813/_Co%C3%BBts_et_justice_linguistique_dans_l%C3%A9largissement_de_lUnion_europ%C3%A9enne_97-104_en Coûts et justice linguistique dans l’élargissement de l’Union européenne],'' p. 5, Academia.edu, 2004</ref>. La parlamentanino [[Margareta Handzlik]], [[Renato Corsetti]] ([[UEA]]) kaj [[Seán Ó Riain]] ([[EEU]]) sendis en majo 2006 [http://lingvo.org/GRIN_eo.pdf leteron] al ĉiuj EU-parlamentanoj, en kiu ili citis la raporton de Grin. La teksto asertas ke «per pli justa sistemo EU ŝparus minimume € 25 miliardojn jare!»<ref name=":1" /><ref name=":2">(en) Grin, François, 2003a : "''Economics and language planning''", Current Issues in Language Planning 4(1), p. 1-66.</ref><ref name=":3">Grin, F. 2000 : ''The Economics of English as a Global Language''. In Kam, H. W. and Ward, C. (dir.), Language in the Global Context. Singapore: SEAMEO Regional Language Centre, Series No. 41, p. 284-303.</ref>. La letero ne proponis ke Esperanto fariĝu sola oficiala lingvo de EU. Ne estas klare laŭ la letero kaj la raporto de Grin, kiel eblus ŝpari sumon de 25 miliardoj en EU, se oni enkondukus Esperanton nur kiel internan lingvon; ja la EU-instancoj elspezas por lingvaj servoj nur ĉirkaŭ 1 miliardon da eŭroj. [[Johan Derks]], eksa kasisto de EEU, kritikis la leteron en [http://www.liberafolio.org/2006/derksgrin/ Libera Folio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090504041838/http://www.liberafolio.org/2006/derksgrin |date=2009-05-04 }} («Ŝoka misinformo»). Laŭ la kompreno de la EU-Komisiono la propono de Esperanto signifas havi ĝin kiel unusolan oficialan EU-lingvon. Ekzemple la [[Ĝenerala Direkcio por Tradukado]] skribis en oktobro 2008: «Esperanto, aŭ la latina, estas ofte proponata kiel la sola, tuteŭropa lingvo, kiun EU devus akcepti (…).<ref>En: EUROPEAN COMMISSION, Directorate-General for Translation DGT.02 - Communication and Information: "WHAT DOES MULTILINGUALISM MEAN IN THE EUROPEAN UNION?", 6 p. (Eŭropa Komisiono, Ĝenerala Direkcio por Tradukado DGT.02 - Komunikado kaj Informado: Kion signifas multlingvismo en la Eŭropa Unio?). La citita duonfrazo troviĝas en ĉapitro 8, WHY NOT ADOPT A SINGLE OFFICIAL LANGUAGE FOR THE EUROPEAN UNION? (Kial ne akcepti solan oficialan lingvon por la Eŭropa Unio?) Komparu la foruman diskuton ĉe [http://esperantoland.org/forum/viewtopic.php?t=1338 EsperantoLand] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100716221233/http://www.esperantoland.org/forum/viewtopic.php?t=1338 |date=2010-07-16 }}.</ref>». La Esperanto-parolantoj tiurilate havas malsamajn poziciojn. Multaj ''ne'' deziras Esperanton kiel solan oficialan lingvon. Ili volas — almenaŭ en la venontaj jardekoj — konservi la uzadon de la oficialaj EU-lingvoj en la EU-institucioj kaj en kontakto kun la civitanoj. Plurfoje aperis tekstoj apogantaj la lingvan diversecon de EU. Vidu ankaŭ: [[Plurlingveco#Plurlingveco en Eŭropo|Plurlingveco en Eŭropo]] kaj Esperanto Aliflanke ofte Esperanto-parolantoj parolas pri la multekosta lingva servo de EU<ref>Ekzemple sur [http://blog.seniorennet.be/taaldemocratie/archief.php?startdatum=1234134000&stopdatum=1234738800] Dan Van Herpe komparas, ke EU elspezas 800 milionojn da eŭroj por tradukado, dum UK havas neniujn tradukajn kostojn; tradukis la paĝon [[Germain Pirlot]].</ref>. Tiujn kostojn redukti helpe de Esperanto eblas en la kadro de la EU-institucioj nur, se oni forigas la tradukadon de kaj al naciaj lingvoj. Krome la Esperanto-parolantoj multe aplaŭdis la raporton [[François Grin|Grin]], kie multpaĝe prezentiĝas modelo ('scenaro 3') kun 'ekzemple Esperanto kiel oficiala EU-lingvo'. Tiu supozata celo de Esperanto-parolantoj estas verŝajne parta kaŭzo, ke multaj EU-oficistoj kontraŭas Esperanton kaj vidus Esperantistojn kiel fanatikulojn. Aldoniĝas la insistemo de kelkaj mesaĝoj al EU-instancoj. === Artikolo de Áron Lukács === En iama retejo ekolingvo.com Áron Lukács<ref>[http://esperanto-strato.blogspot.com/2009/03/la-karavelo-2224-ekolingvocom-novaj.html Letero de András Lukács]</ref> raportis eldiron de EU-oficisto pri la ĉi-tema etoso en Bruselo (2009): «Kiam Esperanto ekvenas en iu interparolo, eĉ la plej malfermaj kaj saĝaj homoj forturniĝas kaj fermas siajn orelojn… Tio estas pro la forumoj kaj aliaj tro fortaj, sencelaj agadoj (do, preskaŭ nur por-Esperantaj kaj ne sufiĉe da per-Esperantaj agadoj). Ili pensas (kaj tio estas la ĝenerala sento) ke esperantistoj estas fanatikuloj… Ili neniam subtenos programon por Esperanto, ĉar laŭ ili tio ne estas grava aŭ esenca…»<ref>[[Lu Wunsch-Rolshoven]]''',''' [http://www.esperantoland.org/forum/viewtopic.php?t=1341 Kostoj de lingva malegalrajteco. Agado en EU-parlamento] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200608102244/http://www.esperantoland.org/forum/viewtopic.php?t=1341 |date=2020-06-08 }}, 2009,</ref>. === Esperanto en la Konferenco pri la estonteco de Eŭropo === La [[Konferenco pri la estonteco de Eŭropo]] (de majo 2021 ĝis marto 2022) enhavas elementon de civitana konsulto, kiun partoprenas EU-civitanoj per propraj proponoj pri kiamaniere EU evoluu estontece. Kelkaj dekoj de proponoj pledas por iu rolo de Esperanto en la Eŭropa Unio. Universala Esperanto Unio, per sia [https://uea.org/asocio/komisionoj/europa_agado Komisiono por eŭropa agado], kaj [[Eŭropa Esperanto-Unio]] instigas siajn membrojn en EU kaj ĉiujn esperantistojn en EU partopreni la civitanan konsulton kaj apogi por-esperantajn proponojn. Pri tiu kampanjo informas [https://uea.org/vikio/Konferenco_pri_la_estonteco_de_E%C5%ADropo UEA-vikipaĝo]. ==Literaturo== * Vilhelmo Lutermano (ed.) : ''La Eŭropa Unio, Greklando kaj la eŭropanoj.'' Diver­s­aj konceptoj por la estonteco. Tradukitaj de Vilhelmo Lutermano, [[Monda Asembleo Socia|MAS]], 2015, 106 p., ISBN 978-2-36960-027-5 * Áron Lukács: [http://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/eo_ekonomiaj_aspektoj_de_lingva_malegalrajteco.pdf Ekonomiaj aspektoj de la lingva malegaleco], 2007 * María Rafaela Urueña Álvarez, ''ABC de la Eŭropa Unio. Enkonduko en la Eŭropan Juron'', Enkonduko en la Eŭropan [[Juro]]n, Eld. Universidade de Santiago de Compostela, 1997, 109 p. * [[Zlatko Tišljar]] & div. aŭtoroj (2013), ''Kia estus la nuna Eŭropo sen EU?/How would Europe look today if there were no EU?'', Referaĵkolekto de Eŭropa konferenco (9-a ĝis 11-a de majo 2012), [[Triesto|Trieste]], eld. [[Eŭropa Esperanto-Unio|EEU]], 231 p., diverslingvaj tekstoj sed ĉefe en Esperanto, ISBN 9789612766849.{{Portalo|Eŭropo}} == Referencoj == {{Referencoj|3}} == Notoj == <references group="nb"/> == Vidu ankaŭ == * [[Eŭropa Servo por Ekstera Agado]] * [[Eŭrobarometro]] * [[Eŭropa politika komunumo]] * Aliaj internaciaj regionaj organizaĵoj: ** [[Afrika Unio]] ** [[ASEAN]] ** [[Merkosudo]] ** [[Ligo de Arabaj Ŝtatoj]] * Rilataj politikaj frakcioj: ** [[Eŭroposkeptikismo]] ** [[Poreŭropismo]] ** [[Sennaciismo]] ** [[Eŭropa federaciismo]] * Aliaj eŭropaj organizaĵoj ** [[Benelukso]] ** [[EUREKA]] ** [[Eŭropa Kosma Agentejo]] ** [[Konsilio de Eŭropo]] ** [[Nordia Konsilantaro]] ** [[Viŝegrada grupo]] * Aliaj ** [[Efiko de Bruselo]] ** [[Eŭropa identeco]] ** [[Eŭropa integrado]] ** [[Gold-plating (Eŭropa Unio)]] ** [[IATE (terminologio)]] ** [[Eŭropa Liber-Komerca Asocio]], alternativa organizaĵo por eŭropaj landoj kiuj ne volis aŭ ne rajtis aliĝi al la Eŭropa Ekonomia Komunumo, kiu poste iĝis Eŭropa Unio. Ĉefe inter tiuj landoj estas [[Norvegio]], [[Svislando]] kaj [[Islando]]. ** [[Kandidatoj por aliĝo al la Eŭropa Unio]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|n=Kategorio:Eŭropa Unio|s=Kategorio:Eŭropa Unio|q=Eŭropa Unio}} * [https://european-union.europa.eu/ Oficiala retejo de Eŭropa Unio]; Detalaj informoj pri la Eŭropa Unio estas disponeblaj en ĉiuj oficialaj lingvoj de EU. * [https://www.europo.eu/ EEU - La Eŭropa Esperanto-Unio kaj Brusela Komunikad-Centro] * [https://www.monato.be/2003/008051.html Marko Naoki Lins: EŬROPO: Bruselo-Babelo: lingvo-kulturo en Eŭropa Unio] el [[Monato (gazeto)|Monato]] (2003/4, p.&nbsp;17) * {{citaĵo el la reto | url = http://stanobelov.blogspot.ru/2016/12/europa-unio-fuson-post-fuso.html | titolo = Eŭropa Unio: fuŝon post fuŝo | titolo-aldono = | alirdato = 2017-09-19 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = [[Stanislavo Belov]] | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2015-03-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Blogger]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20170919155330/http://stanobelov.blogspot.ru/2016/12/europa-unio-fuson-post-fuso.html | arkivdato = 2017-09-19 | citaĵo = }} ''(recenzo pri libro «Eŭropa Unio: paŝon post paŝo»)'' * (18 lingvoj) [https://www.kla.tv/26033 Historio de la Eŭropa Unio], Kla.tv {{Havenda artikolo|Eŭropa Unio}} {{Elstara|jaro=2021 |monato=11 |tago=23}} {{Membroŝtatoj de la Eŭropa Unio}} {{Nobel-premio pri paco}} {{G7-Ŝtatoj}} {{G20-Ŝtatoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Eŭropa Unio| ]] [[Kategorio:Konfederacioj]] [[Kategorio:Internaciaj organizaĵoj en Eŭropo]] [[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1957]] [[Kategorio:Nobel-premiitoj pri paco]] [[Kategorio:Internaciaj politikaj organizaĵoj]] [[Kategorio:Politikaj organizaĵoj en Eŭropo]] [[Kategorio:Organizaĵoj en Bruselo]] [[Kategorio:Kulturspacoj]] [[Kategorio:Komercoblokoj]] [[Kategorio:Supernaciaj unioj]] [[Kategorio:Politikaj sistemoj]] [[Kategorio:Observantoj de Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj]] snsrvo62js6ca8swl17iprk7r7uip9f 0 2199 9413681 9277154 2026-06-26T05:57:42Z Sj1mor 12103 9413681 wikitext text/x-wiki {{Polurinda}}{{Informkesto organizaĵo}} '''Klasikismo''' estas la kultura tendenco preferi atingojn, inkluzive de la artaj formoj de esprimo, de antikvo, t.e. unue kaj ĉefe [[antikva Grekio]] kaj [[antikva Romo]]. Tia tendenco aperis en diversaj tempoj en la historio de la [[okcidenta kulturo]]. Elstaraj manifestiĝoj de tiu tendenco troveblas en [[renesanca arto]] en [[Italio]] kaj en [[novklasikismo]] dum la [[19-a jarcento]]. La naskiĝo de la esprimo en literaturaj kaj artaj debatoj en la 19-a jarcento. En tiuj tagoj, kontraŭuloj de [[modernismo]] kaj precipe kontraŭuloj de [[romantikismo]] predikis pli proksiman ligon al la klasikaj ĉefverkoj de Grekio kaj Romo, kaj tial estis nomitaj "'''klasikistoj'''". Similaj debatoj okazis kaj antaŭe kaj poste. Estas ofte identigi klasikismajn tendencojn kaj movadojn en malsamaj periodoj, de a.K. ĝis la nuntempo, foje en ĝenerala kultura kunteksto preter la mallarĝaj sferoj de la diversaj artoj. Hodiaŭ la esprimo klasikismo estas uzita en larĝa signifo, foje kun aldono de "[[Naiva arto|naiva]]", kontraste al [[Dogmo|dogma]], ortodoksa, [[Doktrino|doktrina]], aŭ [[Raciismo|raciisma]] klasikismo. La esprimo rilatas ne nur al la gloraj tagoj de Grekio kaj Romo, sed al iu ajn kulturo, periodo, fluo, aŭ eĉ ununura artisto, kiuj estas konsideritaj "klasikaj" kaj servas kiel modelo de [[inspiro]], se ne imitado. En la praktiko, Klasikismo en [[arta historio]] estas stila epoko, kiun karakterizis la imitado de la klasikaj stiloj de [[antikva Grekio]] kaj la [[Romio|Romia Regno]], aparte farado de [[Statuo|statuoj]] kaj [[arkitekturo]] de antikvaj [[Templo|temploj]]. La tempa difino de tiu-ĉi epoko ne facilas. Ekzemple la arkitekturon de ''[[Andrea Palladio]]'', kiu vivis de 1508 ĝis 1580, estas nomata klasikisma, sed ankaŭ la arto de Francio, Nederlando kaj Anglio dum la 17a jarcento. Fakte ekde la epoko [[Renesanco]] (kiu mem estas interpreto de la antikva greka kaj romia arto) ekzistis ''klasikisma'' inklino, kiu ankaŭ influis la stilon [[Baroko]] (ekzemplo por tio estas la skulptado de [[Georg Raphael Donner]]. Speciale en Anglio kaj Francio iuspeca klasikisma gusto ({{Lang-fr|Goût classique}}) dominas la tutan 17an kaj 18an jarcenton. Baze tamen la termino 'Klasikismo' difinas epokon de la tuta arta historio inter la malfrua 18a ĝis frua 19a jarcento (pli-malpli inter 1770 kaj 1830), kiu strebis revivigi la grekan klasikan epokon. En Germanlingvio ĝia spirita iniciatinto estis ''Johann Joachim Winckelmann''. En Francio la klasikisma epoko komenciĝas dum la regado de reĝo ''Louis XV.''. Dum transira periodo inter 1750 kaj 1760 kaj elementoj rokokaj kaj formoj klasikismaj uziĝis. La frua klasikismo en Francio nomiĝis ''goût grec'', la fazo post 1770 - dum la regado de reĝo ''Louis XVI.'' - nomiĝis ''goût étrusque''. [[Dosiero:Kassel asv2022-02 img22 Fridericianum.jpg|eta|300px|<center>La ''Fridericianum'' en [[Kaselo]], Germanio, 1779]] == Karakteristiko == [[Dosiero:Schadow2.JPG|eta|maldekstra|150px|<center>La princinoj de ''[[Johann Gottfried Schadow]]'' en la malnova nacia galerio, [[Berlino]]]] Kontraste al la antaŭa stilo [[Rokoko]] la klasikismon karakterizas reveno al formoj kun rektaj linioj kun forta kopiado de klasike-antikvaj formoj. En pentrado la artistoj forlasas la simbolecan programon de la baroka tempo kaj bildigas scenojn al la greka kaj romia historio kaj legendaro, kiu ofte celas peri "patriotisman" mesaĝon. Gravas gestoj kaj la kompono de la figuroj, kio donas teatrecan aspekton al multaj pentraĵoj. Konturoj kaj koloroj iĝas pli klaraj, kaj iuj artaj teoriistoj komprenas la klasikismon kiel klara dividilo inter antaŭa Rokoko kaj posta [[Impresionismo]]. == Stilaj fazoj == Dum la malfrua 18a jarcento la klasicismo, preskaŭ puritane postulanta simplecon, kompreniĝis kiel kontraŭmodelo al la antaŭa baroka "malŝpara diboĉado", kiun oni asociigis kun la [[Feŭdismo]]. Dum la jaroj post 1790 la klasicismo difiniĝis kiel "stilo de la revolucio", ĉefe en la arkitekturo, kie pezaj kaj aparte imponaj formoj modiĝis. En Aŭstrio tiu fazo koincidis kun la regado de imperiestro ''[[Jozefo la 2-a]]'', kiu iniciatigis novajn taskojn por arkitektaj verkoj: novaj preĝejoj, malsanulejo, publikaj lernejoj kaj parkoj klasicismaj. Post kiam ''[[Napoléon Bonaparte]]'' "transprenis" la Francan Revolucion, ekestis la pli dekorativa ''stilo Empire'', kiu etendiĝis al tuta okcidenta Eŭropo post kiam tiuj regionoj estas konkeritaj de Napoleono. Ankaŭ ''Jacques-Louis David'', kiu nomiĝas la iniciatanto de klasicismo en pentrado, iĝas ano de la Franca Revolucio kaj poste de Napoleono, iĝanta pli-malpli lia "kortuma ĉefpentristo". En pentrado la klasicisma etistiko restis ĝis pli-malpli la jaro 1870, dum en la arkitekturo la stilo nov[[gotiko|gotika]] komenciĝis jam ekde 1850. Socie oni asociigas la novajn konstru-stilojn kun la fortiĝanta burĝaro kaj ties deziroj je impona reprezentado. [[Dosiero:Vienna Parlament 2005.jpg|300px|dekstra|eta|<center>Parlamento en [[Vieno]]]] == Konataj klasikismaj artistoj == === Arkitekturo === [[Dosiero:Lazienki-Palac na Wodzie.jpg|eta|dekstra|250px|<center>Kastelo en la parko ''[[Łazienki]]'', [[Varsovio]] - arkitektoj ''Dominik Merlini'' kaj ''Jan Chrystian Kamsetzer'']] * ''Isidor Marcellus Amandus Canevale'', franc-aŭstra arkitekto * ''Antoni Corazzi'', kiu ekzemple konstruigis inter 1825 kaj 1833 la ŝtatan operon en [[Varsovio]], la plej grandan klasikisman teatron tutmonde * ''Johann Carl Friedrich Dauthe'', urba arkitekto de [[Leipzig]] * ''Carl Ludwig Engel'', germandevena arkitekto, kiu kreis klasikisman urbocentron de [[Helsinko]] * ''Heinrich Gentz'', germana arkitekto en Berlino * ''Christian Frederik Hansen'', dana ŝtata arkitekto * ''Jan Chrystian Kamsetzer'', pola arkitekto ĉe la kortumo de la pola reĝo ''Stanislaw August Poniatowskis'' * ''Chrystian Piotr Aigner'', pola arkitekto, kiu laboris precipe en Varsovio * ''Leo de Klenze'', germana arkitekto * ''Georg Wenzeslaus de Knobelsdorff'', arkitekto en Prusio * ''Joseph Kornhäusel'', aŭstra arkitekto * ''Carl Gotthard Langhans'', preußischer arkitekto * ''Dominik Merlini'', itala-pola arkitekto, kiu laboris en Polio, precipe en Varsovio * ''Ludwig Persius'', germana arkitekto kaj disĉiplo de ''Schinkel'' * ''Matteo Pertsch'', german-itala arkitekto, kiu laboris precipe en [[Triesto]] * ''Giovanni Battista Piranesi'', itala arkitekto * ''[[Giacomo Quarenghi]]'' itala-rusa arkitekto multe konstruinta en Rusio, inkluzive [[Sklif|Strannopriimnij Domo]] en [[Moskvo]] * ''Carlo Rossi'', itala-rusa arkitekto; kiu formis la centran urbon de [[Sankt-Peterburgo]] * ''Nicolas Alexandre Salins de Montfort'', franca arkitekto, kreanto de la kastelo Rohan en [[Saverne]] (Alzaco) kaj de multaj konstruaĵoj en [[Frankfurto ĉe Majno]] * ''Karl Friedrich Schinkel'', kiu verkis multajn historiajn konstruaĵojn en Berlino kaj ĉirkaŭa Prusio * ''Paul Wilhelm Eduard Sprenger'', arkitekto kaj disĉiplo de ''Schinkel'' * ''Friedrich August Stüler'', germana arkitekto kaj disĉiplo de ''Schinkel'' * ''Adolph de Vagedes'', prusa registara konsilisto, arkitekto kaj disĉiplo de ''Schinkel'' * [[Friedrich Weinbrenner]], kiu donis ekzemple al la urbo [[Karlsruhe]] ĝian hodiaŭan impreson * ''Georg Moller'', kiu arkitektis en [[Darmstadt]] kaj ĉirkaŭa suda [[Hesio]] * ''Robert Adam'', skota-angla arkitekto * ''Szymon Bogumił Zug'', pola-saksa arkitekto === Pentrado === * ''Adele Canterbury'', angla pentristino * [[Asmus Carstens]], germana pentristo * [[Jacques-Louis David]], franca pentristo * ''Heinrich Füger'', german-aŭstra pentristo * ''Gaven Hamilton'', skota pentristo [[Dosiero:Warszawa Copernicus.png|eta|<center>monumento pri ''Koperniko'' de skulptisto Thorvaldsen en Varsovio]] * ''Angelika Kauffmann'', germana pentristino * ''Joseph Anton Koch'', aŭstra pentristo * [[Anton Raphael Mengs]], germana pentristo * [[Jean Auguste Dominique Ingres]], franca pentristo === Skulptado === * ''Antonio Canova'', itala skulptisto * ''Johann Heinrich Dannecker'', germana skulptisto * ''[[Jean-Antoine Houdon]]'', franca skulptisto * ''Franz Xaver Messerschmidt'', germana skulptisto * ''Christian Daniel Rauch'', germana skulptisto * ''[[Johann Gottfried Schadow]]'', germana skulptisto * ''[[Bertel Thorvaldsen]]'', dana skulptisto === Literaturo === Klasikismo estas stilo kaj tendencoj en literaturo kaj arto de la 17-a ĝis 19-a jarcentoj, penanta imiti kaj observi la ĉefajn kvalitojn de la greklatinaj famaj aŭtoroj kiel la normon kaj idealan modelon <ref>[[Plena Ilustrita Vortaro]]</ref>. Laŭ difino de [[PIV]] ĝi kreiĝis en Francio en la 17-a jarcento. Konforme al altspiritaj etikaj ideoj, klasikisma estetiko determinis hierarkion de ĝenroj - altaj ( [[Dramo|tragedio]], [[Poemo|epopeo]], odo) kal malaltaj ( [[Dramo|komedio]], satiro, [[fablo]]). Klasikismaj verkistoj estis: [[Kornelio]], [[Racino]], [[Voltero]], [[Molière]], [[Lafonteno]], [[Goeto]] kaj [[Ŝilero]] (dum ilia [[Vajmara klasikismo|Vajmara periodo]]). == Vidu ankaŭ == * [[Vajmara klasikismo]] == Piednotoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|ReVo=klasik.0ismo}} {{Unua}} [[Kategorio:Klasikismo| ]] [[Kategorio:Arkitekturo]] [[Kategorio:Grekio]] [[Kategorio:Ismoj]] 5vwcm2j3f425kzp21ioffl0njhkyv24 1 2726 9413877 6921781 2026-06-26T11:06:30Z ThomasPusch 1869 9413877 wikitext text/x-wiki De kie estas la foto? Ĉu estas kopirajtita? --[[Uzanto:Chuck SMITH|Chuck SMITH]] 14. jan. 2002 Iu alŝutis ĝin al meta.wikipedia.com kaj enmetis ĝin en la [http://wikipedia.com/wiki/Mars/Planet angla vikipedia artikolo] antaŭ kelkaj tagoj. Teorie, ili devis aserti, ke ĝi estas ne kopirajtita, aŭ ke ĝi estas libere uzebla. --[[Uzanto:Brion VIBBER|Brion VIBBER]] 14 jan. 2002 Bone! --CS == Mortaj ligiloj, kiujn ni forgesis arkivigi == La eksa ligilo https://kosmonaŭtiko.atspace.com/Baza_informo/La_marsa_programo_de_Sovetunio.htm evidente ne plu haveblas, kaj mi ne sukcesis trovi arkivigon en archive.org aŭ archive.today. Mi ankoraŭ suspektis ke kialo por la netrovo povus esti la nekutima litero "ŭ" en la URL-signaro, sed ĉiukaze mi trovas nenion. Tial mi volas uzi mian miron por alvoko, ke laŭeble ĉiuj uzantoj de esperanto provu kunhelpi registri esperantajn retpaĝojn en la koncernaj arkivejoj. Aŭ ĉu iu havas aldonan ideon kiel eblus nun ankoraŭ atingi la eksan paĝon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 26 jun. 2026 (UTC) 4i3kpb169ae1vtl2mnhv9ugvn8ie3sn 9413879 9413877 2026-06-26T11:08:45Z ThomasPusch 1869 9413879 wikitext text/x-wiki De kie estas la foto? Ĉu estas kopirajtita? --[[Uzanto:Chuck SMITH|Chuck SMITH]] 14. jan. 2002 Iu alŝutis ĝin al meta.wikipedia.com kaj enmetis ĝin en la [http://wikipedia.com/wiki/Mars/Planet angla vikipedia artikolo] antaŭ kelkaj tagoj. Teorie, ili devis aserti, ke ĝi estas ne kopirajtita, aŭ ke ĝi estas libere uzebla. --[[Uzanto:Brion VIBBER|Brion VIBBER]] 14 jan. 2002 Bone! --CS == Noto pri diskuto pri ebla mallegindigo == En [[Vikipedio:Ne plu legindaj artikoloj/Marso (planedo)]] okazis diskuto pri ebla mallegindigo de la teksto. Sed la rezulto, post forigo de la plej gravaj mankos, estis lasi la legindan statuson. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:08, 26 jun. 2026 (UTC) == Mortaj ligiloj, kiujn ni forgesis arkivigi == La eksa ligilo https://kosmonaŭtiko.atspace.com/Baza_informo/La_marsa_programo_de_Sovetunio.htm evidente ne plu haveblas, kaj mi ne sukcesis trovi arkivigon en archive.org aŭ archive.today. Mi ankoraŭ suspektis ke kialo por la netrovo povus esti la nekutima litero "ŭ" en la URL-signaro, sed ĉiukaze mi trovas nenion. Tial mi volas uzi mian miron por alvoko, ke laŭeble ĉiuj uzantoj de esperanto provu kunhelpi registri esperantajn retpaĝojn en la koncernaj arkivejoj. Aŭ ĉu iu havas aldonan ideon kiel eblus nun ankoraŭ atingi la eksan paĝon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 26 jun. 2026 (UTC) 3yc08kq4gajncfer5ee16skqeb4mivi 9413880 9413879 2026-06-26T11:09:40Z ThomasPusch 1869 9413880 wikitext text/x-wiki De kie estas la foto? Ĉu estas kopirajtita? --[[Uzanto:Chuck SMITH|Chuck SMITH]] 14. jan. 2002 Iu alŝutis ĝin al meta.wikipedia.com kaj enmetis ĝin en la [http://wikipedia.com/wiki/Mars/Planet angla vikipedia artikolo] antaŭ kelkaj tagoj. Teorie, ili devis aserti, ke ĝi estas ne kopirajtita, aŭ ke ĝi estas libere uzebla. --[[Uzanto:Brion VIBBER|Brion VIBBER]] 14 jan. 2002 Bone! --CS == Noto pri diskuto pri ebla mallegindigo == En [[Vikipedio:Ne plu legindaj artikoloj/Marso (planedo)]] okazis diskuto pri ebla mallegindigo de la teksto. Sed la rezulto, jam en aŭgusto 2021, post forigo de la plej gravaj mankos, estis lasi la legindan statuson. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:08, 26 jun. 2026 (UTC) == Mortaj ligiloj, kiujn ni forgesis arkivigi == La eksa ligilo https://kosmonaŭtiko.atspace.com/Baza_informo/La_marsa_programo_de_Sovetunio.htm evidente ne plu haveblas, kaj mi ne sukcesis trovi arkivigon en archive.org aŭ archive.today. Mi ankoraŭ suspektis ke kialo por la netrovo povus esti la nekutima litero "ŭ" en la URL-signaro, sed ĉiukaze mi trovas nenion. Tial mi volas uzi mian miron por alvoko, ke laŭeble ĉiuj uzantoj de esperanto provu kunhelpi registri esperantajn retpaĝojn en la koncernaj arkivejoj. Aŭ ĉu iu havas aldonan ideon kiel eblus nun ankoraŭ atingi la eksan paĝon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 26 jun. 2026 (UTC) gl98tpn27o4ue7k1edc2bwjf2dfv1tz 0 3681 9413195 9413193 2026-06-25T12:01:48Z ThomasPusch 1869 /* Konataj lokuloj */ 9413195 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Romo | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-it|Roma}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Roma | moto = [[SPQR]] | kromnomo = Eterna urbo <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = RomaMontage1..jpg | dosiero2 = Rome Montage 2017.png | dosiero3 = Collage Rome.jpg | dosiero4 = Collage Roma.jpg | dosiero5 = Romacollage.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosiero_grandeco = 300px <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Flag of Rome.svg | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Italio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = [[Itala duoninsulo|Apenino]] | ŝtato_tipo = Duoninsulo | regiono = Latio | distrikto = | municipo = Provinco de Romo | municipo_tipo = Provinco | histregiono_faldo = | histregiono = Romio | histregiono1 = Itala reĝlando | histregiono2 = | histregiono3 = | urbo = | urbo_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = Vatikanurbo | parenco_tipo = Situas en Romo | parto_tipo = Sep montetoj | parto = Aventino | parto1 = [[Kapitolo (Romo)|Kapitolo]] | parto2 = Kaelio | parto3 = Palatino | parto4 = Viminalo | parto5 = [[Kvirinalo (Romo)|Kvirinalo]] | parto6 = Eskvilino | parto_faldo = 1 | rivero = Tibero | rivero1 = | memorindaĵo_faldo = 1 | memorindaĵo_tipo = Kelkaj memorindaĵoj | memorindaĵo = Koloseo | memorindaĵo1 = Roma Forumo | memorindaĵo2 = Banejoj de Karakalo | memorindaĵo3 = Kastelo de Sankta Anĝelo | memorindaĵo4 = Fontano di Trevi | memorindaĵo5 = Panteono de Romo | memorindaĵo6 = [[Baziliko de Sankta Petro de Romo|Baziliko de Sankta Petro]] | memorindaĵo7 = [[Imperiestraj Forumoj (Romo)|Imperiestraj Forumoj]] | ŝoseo = | montaro = | montaro1 = <!-- *** Situo *** --> | situo = Romo | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 20 | lat_d = 41 | lat_m = 54 | lat_s = 00 | lat_NS = N | long_d = 12 | long_m = 30 | long_s = 00 | long_EW = E | plej_alta_leviĝo = 64 | plej_alta_situo = Eskvilino | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 1285.31 | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 2731996 | loĝantaro_dato = 2009 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = [[21-a de aprilo]] [[-753|753 a.K.]] | establita_tipo = Fondo | dato = | urbestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}}<br> <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 00121 – 00199 | areo_kodo = 06 | areo_kodo_tipo = | kodo = 058091 | kodo_tipo = [[ISTAT]] | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> | unesko_nomo = Historic Centre of Rome, the Properties of the Holy See in that City Enjoying Extraterritorial Rights and San Paolo Fuori le Mura | unesko_tipo = kultura heredaĵo | unesko_jaro = 1980 | unesko_numero = 91 | unesko_regiono = 4 | unesko_kriterioj = i, ii, iii, iv, vi <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = [[Sankta Petro]],<br />[[Sankta Paŭlo]] | libera_tipo = Patronoj | libera1 = 29-a de junio | libera1_tipo = Festa tago | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_priskribo = Situo enkadre de Eŭropo | mapo_lokumilo = Eŭropo | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = Situo de Romo enkadre de Italio | mapo1_lokumilo = Italio | mapo2 = Map_of_comune_of_Rome_(metropolitan_city_of_Capital_Rome,_region_Lazio,_Italy).svg | mapo2_fono = | mapo2_priskribo = La teritorio de la distriktokomunumo (''Roma Capitale'', ruĝe) ene de la Metropolitena Urbo de Romo (''Città Metropolitana di Roma'', flave). La blanka punkto en la centro estas Vatikanurbo. | mapo2_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.comune.roma.it www.comune.roma.it] | commons = Rome <!-- *** Notoj *** --> | notoj = Demonimo : Romani<br />{{mapligilo urbo|zomo=9}} }} '''Romo''' ({{Lang-it|Roma}}) estas la ĉefurbo de [[Italio]] kaj antikvece de [[Romio]]. Ene de Romo situas la ŝtateto [[Vatikano]], kie loĝas la [[papo]] kaj kie lokiĝas la centra administrejo de la Roma [[Katolika Eklezio]]. La mitaj fondintoj de la urbo estas la ĝemeloj [[Romulo kaj Remo]]. Romo estas la "Eterna Urbo" kaj ankaŭ la "urbo de sep montetoj". Ĝi estas la plej granda urbo en Italio. [[SPQR]] = ''Senatus Populusque Romanus'' = '''Senato Kaj Popolo Roma''' estas la devizo de la urbo. La nuna italia ĉefurbo Romo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Latio]] kaj en la [[provinco Romo]], kiu ekde 2015 havas novan nomon [[metropola urbo Romo]]. Komence de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta [[{{#invoke:Wikidata|claim|P417}}]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. De 150 a.K. ĝis ĉirkaŭ 400 p.K., Romo estis la plej potenca regno de la baseno de [[Mediteraneo]], konkerinte grandan, ĉirkaŭmaran imperion, nome la [[romia imperio]]. De 500 p.K. ĝis 1500, Romo estis la [[metropolo]] de la nomita [[Okcidento]]: ĝiaj [[latina lingvo]], [[latina skribo]], juro, religio nome [[katolikismo]], [[julia kalendaro]], [[romia mezuro]], ktp, fariĝis la normo en Okcidento dum tiu tempo. Post 1500, Okcidento fariĝis [[naciismo|naciisma]] kaj naciaj normoj emis renversi la antikvajn normojn de Romo. == Etimologio == La etimologio de la vorto ''Roma'' ne estas klara, kaj ekde la antikvo ekzistas pri ĝi la plej diversaj teorioj. Neprobabla ŝajnas la deveno de la greka ''Ρώμη'' (Romē), kiu signifas ''kuraĝo, braveco''. Pliverŝajne estas rilato al la radiko ''*rum-'', ''[[mamo]]'', kun eventuala indiko al la lupino, kiu mamnutrintus la ĝemelojn. Eblas ankaŭ, ke la nomo ''Roma'' devenas de [[etruskoj|etruska]] familio, la Rumina. == Historio == {{Ĉefartikolo|Historio de Romo}} === Fondo, Reĝeco kaj Respubliko === {{Ĉefartikolo|Fondo de Romo}} [[Dosiero:Capitoline she-wolf Musei Capitolini MC1181.jpg|eta|maldekstra|La lupino kun [[Romulo kaj Remo]].]] Laŭ la roma mitologio Romo fondiĝis la [[21-an de aprilo]] [[753 a.K.]] fare de [[Romulo kaj Remo|Romulo]]. Romulo poste mortigis sian ĝemelan fraton [[Romulo kaj Remo|Remo]], kiam tiu mokis la de Romulo starigitan urbomuron. La ĝemeloj estis laŭlegende la gefiloj de la dio [[Marso (dio)|Marso]] kaj de la [[vestalo]] Rhea Silvia. Ili estus mamnutritaj de lupino, kaj poste trovitaj de la ŝafisto Faustulus ĉe la Velabrum sub la [[Palatino]] kaj edukitaj de li. La tradicia fondiĝdato de Romo estas la komenco de la temposkalo de la [[romia kalendaro]], [[latine]] ''ab urbe condita'', mallongigite ''a.u.c.'', esperante "depost la fondiĝo de la urbo (Romo)". Elfosadoj sur la Palatino montris setlejajn restaĵojn el la epoko de [[1000 a.K.]], verŝajne iuj latinaj kaj sabinaj vilaĝoj estis ĉirkaŭ [[800 a.K.]] unuigitaj al urbo, eble fare de [[etruskoj]]. [[Dosiero:Die sieben Hügel Roms.png|eta|maldekstra|La [[sep montetoj de Romo]].]] La kuniĝo de unuopaj setlejoj al urbo laŭ historiistoj eble okazis ĉirkaŭ la legenda fondiĝdato. La proverbaj sep montetoj de Romo estas: * [[Aventino]], 47 m * [[Kapitolo (Romo)|Kapitolo]], 50 m * [[Kaelio]], 50 m * [[Palatino]], 51 m * [[Viminalo]], 60 m * [[Kvirinalo (Romo)|Kvirinalo]], 61 m * [[Eskvilino]], 64 m Nuntempe la urbo entenas ankaŭ la montetojn [[Gianicolo]], [[Vatikana monteto|Vaticano]] kaj [[Pincio]]. Komence de sia historio Romo estis reĝlando. La unua de la legendaj posteuloj de Romulo nomiĝis [[Numa Pompilius]] laŭ [[Tito Livio]]. Post forpelo de la lasta etruska reĝo [[Tarquinius Superbus]] – laŭdire en la jaro [[509 a.K.]] – Romo iĝis respubliko – kvankam tio verŝajne okazis nur ĉirkaŭ [[475 a.K.]]. Post tio estiĝis internaj bataloj inter la senrajtaj kvankam liberaj [[plebo|plebanoj]] kaj la nobelaj [[patricio]]j. Romo grandiĝis kaj kuniĝis kun ĉirkaŭaj teritorioj. Kvankam Romo apenaŭ povis kontraŭstari invadon de la [[keltoj]] en [[390 a.K.]] la urbo daŭre pligrandiĝis. Kiel protekto kontraŭ aliaj atakoj estis starigita la [[serviana muro]]. En [[312 a.K.]] estis konstruita la unua [[akvedukto]] kaj la [[Via Appia]]. Ankaŭ la sukcesaj [[Punikaj Militoj]] ([[-264|264]]–[[146 a.K.]]) kontraŭ la nordafrika [[Kartago]] grandigis la influon de Romio en la tuta okcidenta [[Mediteraneo]]. Post kiam estis murditaj la gefratoj [[Tiberius Sempronius Gracchus|Tiberius]] kaj [[Gaius Sempronius Gracchus]], kiuj provis kiel popoltribunoj starigi grundreformojn, estiĝis epoko de nestabileco, kiu kulminis per la romiaj civitanaj militoj. La [[Interaliancana milito romia]] (latine: ''Bellum Marsicum'') inter 90-88 a.K. gravis ĉar post ĝi la nacioj de [[Italujo]] kunfandiĝis en la [[Latianoj]]. En 91 tribuno M. Livius Drusus renovigis la ideon de [[Gaius Sempronius Gracchus]] koncesii al ĉiuj [[italoj|italaj]] aliancanoj la ŝtatanecon romian. Post kiam la [[Romia senato]] malakceptis tiun peton kaj Drusus estis murdita, multaj italaj komunumoj ribelis. Estinte trompitaj jam plurfoje ili intencis formi novan federacian ŝtaton. En la ĉefurbo [[Corfinio|Korfinio]] - kiu nomiĝis tiam ''Italica'' - kunsidadis konsilantaro de 500 viroj el ĉiuj ribelantaj komunumoj. La milito eksplodis en 91 en [[Ascoli Satriano|Asculum]] kaj estis ĝis 90 malavantaĝa por la Romianoj. Kondiĉo por romia civitaneco estis ke oni registriĝus en 60 tagoj ĉe la pretoro. Sekve la milito finitis en 89 ĉefe de [[Gnaeus Pompeius Strabo]] (patro de [[Pompeo]]) kaj de [[Lucio Kornelio Sulao]]. Sed la [[Samnitoj]] venkitis nur en la jaro 82-a ĉe batalo antaŭ la pordegoj de Romo. [[Julio Cezaro]] faris kelkajn reformojn kiel roma diktatoro, sed estis murdita en la jaro [[44 a.K.]]. Tiam la konstruaĵdenseco de la [[Roma Forumo]] estis jam tiel granda, ke necesis pligrandigi la areon. Tial Cezaro komencis la konstruon de la [[Julia Forumo]]. === Imperio === [[Dosiero:RomaBasilicaMassenzioDaPalatino.JPG|eta|maldekstra|Baziliko de Maksencio.]] En la [[1-a jarcento a.K.]] Romo estis jam urbo kun miliono da loĝantoj kaj samtempe la geografia kaj la politika centro de la [[Romia Imperio]]. Ĝi havis funkciantan freŝakvan kaj akvoforportan sistemon, stratoreton kaj funkciantajn popolprotektajn grupojn (''Vigiles''), kiu similis al fajrobrigadistoj kun policaj rajtoj. Malgraŭ tio la konstruado de Romo, kiun antaŭenigis ĉefe la posteulo de Cezaro, [[Aŭgusto Cezaro]], estis portempe bremsita de la [[granda incendio de Romo]] sub [[Nero]] en la jaro [[64]]. Sub la rego de la [[flavioj|flavia dinastio]] ([[69]]–[[96]]) komenciĝis vastaj konstrulaboroj. Iuj el tiuj konstruaĵoj, kiel la [[Koloseo]] kaj parto de la [[Imperiestraj Forumoj (Romo)|Imperiestraj Forumoj]] estas nuntempe inter la plej famaj monumentoj de Romo. Tiun epokon oni konsideras ofte kiel la kulminon de la romia imperio. Grandaj [[termoj]] kiel tiuj de [[Karakalo]] kaj [[Diokleciano]], kiuj entenis eĉ [[biblioteko]]jn, iĝis ĉiutaga parto de la roma vivo. La imperiestroj konstruis pli kaj pli grandajn konstruaĵojn kiel la baziliko de Maksentio. Krome estis starigita en la [[3-a jarcento]] la [[Aŭrelia Murego]], ĉar la urbo jam kreskas trans la servianan muron. === Malfrua antikvo kaj deklino === [[Dosiero:Roma Plan.jpg|eta|maldekstra|Romo en antikveco.]] Komence de la malfrua antikvo Romo verŝajne atingis sian plej grandan nombron de loĝantoj. Plej ofte oni taksas la loĝantojn je ĉirkaŭ 1,5 milionoj.<ref>La taksoj varias inter 450.000 kaj tri milionoj kaj duono.</ref> Sed la urbo baldaŭ perdis sian politikan signifon, ĉar la imperiestroj preferis aliajn loĝlokojn, interalie [[Konstantinopolo]], [[Milano]], [[Treviro]], [[Tesaloniko]] aŭ [[Split]]. En la [[5-a jarcento|5-a]] kaj [[6-a jarcento]]j okazis katastrofoj, kiuj signis la finon de la antikva beleco de la urbo. Eĉ la aŭreliana muro konstruita en la [[3-a jarcento]] ne malhelpis, ke dum la popolmigradoj Romo [[Rabado de Romo (410)|estis elrabita]] de la okcidentaj [[Gotoj]] en [[410]] kaj de la [[Vandaloj]] en [[455]]. Post la oficiala neniigo de la [[Okcident-Romia Imperio]] en la jaro [[476]] la urbo dum preskaŭ 80 jaroj apartenis al la [[Regno de Ostrogotoj]]; daŭre funkciis konataj urboj instalaĵoj kiel la [[termoj]] de [[Diokleciano]]. Malgraŭ malaltiĝantaj nombroj de loĝantoj daŭre ekzistis la antikva vivmaniero. Prokopios menciis, ke la urbaj monumentoj estis prizorgataj dum la regno de la orientaj [[Gotoj]]. Ĉirkaŭ la jaro [[530]] vivis ankoraŭ ĉirkaŭ 100.000 homoj en Romo. La civiliza katastrofo okazis nur per la gota milito, kiam la [[bizanca Imperio|orientromia imperio]] milite rekonkeris la urbon de la Regno de Ostrogotoj. La militagadoj detruis preskaŭ ĉiujn romajn [[akvedukto]]jn ĝis [[537]]. La urbo apenaŭ eskapis kompletan detruiĝon. Ekde [[554]] Romo ja oficiale denove apartenis al la [[bizanca Imperio|orientromia imperio]], estis tamen ordigita en tiu epoko pli kaj pli de la papeco. La lasta malfruantikva monumento de la urbo estas la kolono de Fokas starigita en [[608]]. Inter la [[8-a jarcento|8-a]] kaj [[11-a jarcento]] sekvis aliaj sieĝoj, atakoj kaj priraboj fare de [[Langobardoj]], [[Saracenoj]] kaj [[Normandoj]], tiel ke portempe la priloĝata urboareo eĉ ne transiris la riverbordojn de la [[Tibero]]. === Mezepoko === [[Dosiero:Sacre de Charlemagne.jpg|eta|La kronigo de [[Karolo la Granda]] en la [[Baziliko de Sankta Petro]] de Romo la 25an de decembro de la jaro 800. Miniaturo de la ''Grandaj Kronikoj de Francio'', de [[Jean Fouquet]] (15-a jarcento).]] Je la [[Falo de la Okcidenta Romia Imperio|fino de la Okcidenta Romia Imperio]], en Romo okazis periodo markita de la [[Barbaroj|alveno de ĝermanaj milit-elitoj]] en tuta Italio kaj ĉefe de la plifirmigo de la [[katolika eklezio|eklezio]] en la povo (kun la [[papo]] kiel ĉefa estro), kiu anstataŭis la Imperion kaj faligis ''la ponton kiu estus unuiginta la Antikvecon kun la nova mondo''.<ref>[[Ferdinand Gregorovius]], citita de {{Harvsp|Rendina|2007|p=257}}.</ref> La malmultaj luktoj kaj en Romo kaj en Eŭropo malhelpis la starigon de konstanta politika strukturo en Romo, kiu tial trairis tiuepoke diversajn regosistemojn: Ĝi estis regata unue de [[gotoj]] kaj poste de [[Bizanca imperio|bizancanoj]].<ref>{{Harvsp|Rendina|2007|pp=257-304}}.</ref> En tiu periodo oni kreis [[duklando|romian duklandon]], kies limoj koincidis pli malpli kun urbo kaj la ĉirkaŭa teritorio.<ref>{{Harvsp|Rendina|2007|p=297}}.</ref> En la jaro 756, definitive malaperis la reĝo [[Lombardoj|langobardo]] [[Astolfo]]. [[Pipino la pli juna]], reĝo de la [[Frankoj|frankoj]], cedis liajn konkeritajn terojn al la papo [[Stefano la 2-a]], per kio naskiĝis la ''Patrimonium Sancti Petri'' (Heredo de Sankta Petro), nome la [[Papa Ŝtato|Papaj Ŝtatoj]], kies ĉefurbo iĝis Romo.<ref>{{Harvsp|Rendina|2007|pp=304-325}}.</ref> La nokton de Kristnasko de la jaro 800, la papo [[Leono la 3-a]] kronis kiel imperiestron la fran-ĝermanan reĝon [[Karolo la Granda|Karolon la Grandan]] en la [[Antikva baziliko Sankta Petro]], kaj tiel konstituiĝis la [[Karolida Imperio]]: Romo ne estis ĝia ĉefurbo (fakte en [[Aachen|Akeno]]), sed Romo funkciis kiel religia centro de la nova [[Teokratio|teokratia ŝtato]].<ref>{{Harvsp|Rendina|2007|p=326}}.</ref> [[Dosiero:17 Estancia del Incendio del Borgo (Incendio del Borgo).jpg|eta|maldekstre|''[[Incendio ĉe Borgo]]'', nome fresko de [[Rafaelo Sanzio|Rafaelo]] montranta la papon [[Leono la 4-a|Leonon la 4-an]].]] Ĉirkaŭ la duono de la 9-a jarcento, la papo [[Leono la 4-a]], post islama invadatako de 846, ordonis la fortikigon de la tiel nomita ''[[Leona muro|Civitas Leonina]]'' (Leona Urbo, kiu koincidis pli malpli kun la aktuala [[Vatikanurbo]]), konfirmante la politikan povon alprenita de la papoj, kiuj estis protektitaj de la nobelaj familioj.<ref>{{Harvsp|Rendina|2007|p=335}}.</ref> Ankaŭ tiuj familioj fortikigis siajn domegojn ĝis igi ilin aŭtentaj kasteloj: temas pri la periodo inter la jaroj 1100 kaj 1200, periodo en kiu Romo plifotigis siajn rilatojn kun la najbaraj komunumoj.<ref>{{Harvsp|Rendina|2007|pp=404-418}}.</ref> Meze de la 12-a jarcento la romiaj civitanoj starigis la Konsulan Municipon (kun sidejo sur la montopinto Campidoglio), rivalo kaj de la papa aŭtoritateco kaj de la aŭtonomeco de la nobeloj; en tiu periodo Romo havigis al si novajn kaj efikajn defendosistemojn.<ref>{{Harvsp|Rendina|2007|pp=419-449}}.</ref> Krome la Mezepoko karakteriziĝis per la luktoj inter la nobelaj familioj ligitaj al la papoj kaj tiuj ligitaj al la formortinta imperio, kio bremsis la disvolvigon de la centra areo de la urbo ĝis la 16-a jarcento. Romo, politika centro de la mondo pere de la povo de la papoj, konfirmiĝis kiel papa urbo kiam [[Bonifaco la 8-a]], en 1300, proklamis la unuan [[Jubileo]]n (evento kiu altiris en la urbon ĉirkaŭ du milionojn de [[pilgrimanto]]j kiuj venis laŭ iuj el la [[romiaj vojoj]]); la sama papo tri jarojn poste fondis la [[Universitato 'Sapienza' de Romo|Universitaton 'Sapienza']].<ref>{{Harvsp|Rendina|2007|pp=449-450}}.</ref> Sed kiam en 1309 la papo [[Klemento la 5-a]] retiriĝis al [[Avinjono]], Romo estis regata de la nobelaj familioj en kontinua luktado inter ili: la urbo suferis krizon kaj en la 15-a jarcento ĝi registris apenaŭ 20 000 loĝantojn.<ref>{{Harvsp|Rendina|2007|pp=453-465}}.</ref> La radikala transformado de la mezepoka Romo estis komencita de la papo [[Nikolao la 5-a]], kiu decidis realigi ''ex&nbsp;novo'' (elnule) la reformon de la nova centro de Romo, nome ankaŭ la centro de la kristanaro, diferenca de la pagana centro de la antikva Romo. Li forlasis [[Laterano]]n kaj planis la ideon de la konstruado de la nova [[baziliko de Sankta Petro]]:<ref>{{Harvsp|Rendina|2007|pp=491-493}}.</ref> ekde tiam, dum preskaŭ kvar jarcentoj, Romo estis sub la kompleta dominado de la papoj.<ref>{{Harvsp|Rendina|2007|p=486}}.</ref> === Moderna epoko === [[Dosiero:View of the Tiber Looking Towards the Castel Sant'Angelo, with Saint Peter's in the Distance (adj).jpg|eta|''Sankta Petro kaj [[Castel Sant'Angelo]]'' (18-a jarcento), de [[Giuseppe Zocchi]].]] Post la [[protestantismo|lutera reformacio]] (1517) kaj la [[Disrabado de Romo (1527)|Disrabado de Romo]] fare de trupoj de [[Karlo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Karolo la 5-a]] (1527), okazis la [[Koncilio de Trento]], kulminita en 1563, kiu konfirmis Romon kiel ĉefurbo de la Papa Ŝtato, kvankam ekde tiu momento la figuro de la papo suferis malpliigon de siaj influoj super la eŭropa politiko.<ref>{{Harvsp|Rendina|2007|pp=527-536}}.</ref> La periodo post la Koncilio de Trento estis karakterizita per tuta renovigo de la urbo: la nobeloj kaj la povegaj familioj kiuj monopolis la kardinalajn postenojn abandonis siajn palacojn en la centro por konstrui novajn domegojn sur la montetoj; sed la vera verkanto de la grandaj vorkoj de arkitektura, kultura kaj ekonomia modernigo de la ĉefurbo Romo, estis la papo [[Siksto la 5-a]], papo nur dum kvin jaroj (1585-1590).<ref>{{Harvsp|Rendina|2007|pp=537-568}}.</ref> En 1626 estis inaŭgurita la nova [[baziliko de Sankta Petro]], simbolo de la papa dominado. [[Dosiero:Giacomo van Lint (attr) Piazza del popolo Roma.jpg|eta|maldekstre|[[Piazza del Popolo]] en la 18-a jarcento.]] Tiu papa dominado estis interrompita nur unu jarcenton kaj duonon poste, kiam la 15an de februaro 1798 estis proklamita la Roma Respubliko (kiel unu el la satelitaj ŝtatoj de la Franca Respubliko) kaj estis elpostenigita la papo [[Pio la 6-a]].<ref>{{Harvsp|Rendina|2007|p=651}}.</ref> La nova regosistemo daŭris nur unu jaron, ĉefe pro ĝenerala malkontento de la pastraro kaj ne entuziasma akcepto fare de la romianoj, sed je la enpovigo de [[Napoleono Bonaparte]], Romo estis okupaciita de la 2a de februaro 1808 kaj ĝi ekformis parton de la [[Unua Franca Imperio]] en 1809. Napoleono mem komisiis al la artisto [[Antonio Canova]] modernigon de la antikva imperia ĉefurbo: sub la ordonoj de la franca imperiestro, krome, komenciĝis la arkeologiaj elfosaĵoj (precize en la [[Roma Forumo]]) gviditaj de la franca [[Antoine Chrysostome Quatremère de Quincy]].<ref>{{Harvsp|Rendina|2007|pp=654-677}}.</ref> La napoleona epoko finiĝis per serio de definitivaj bataloj, inter kiuj la [[batalo de Leipzig]] (1813) kaj la [[batalo de Waterloo]] (1815): Romo estis konkerita la 19an de januaro 1814 fare de la bofrato de la imperiestro nome [[Joaĥimo Murat|Murat]], kiu estis apartiĝinta el Napoleono kaj estis aliancaniĝinta kun Aŭstrio, kaj retiriĝis la lastaj francaj trupoj for de la [[Kastelo de Sankta Anĝelo]] la 10an de marto. La 23an de januaro Napoleono liberigis la papon [[Pio la 7-a]], ĝis tiam enfermita en prizono fare de la francoj: la papo revenis al Romo la 24an de majo, starigis denove en la ĉefurbon la papan dominadon kaj redonis aŭtonoman regadon al la urba ŝtato.<ref>{{Harvsp|Rendina|2007|pp=677-678}}.</ref> === Nuntempa epoko === [[File:Roma municipi locator map with numbers.svg|maldekstre|eta|Kvartaloj en Romo|alt=Kvartaloj en Romo]] [[dosiero:Location map Italy Rome.png|maldekstre|eta|urba mapo]] Post la [[Viena kongreso]] kaj la reveno de Pio la 7-a al Romo, la ĉefurbo trairis tumultan periodon kiu finiĝis per la konkero de la urbo kaj la fino de la politika povo de la papoj. En 1849 oni starigis la Duan Romian Respublikon, regatan de [[Carlo Armellini]], [[Giuseppe Mazzini]] kaj [[Aurelio Saffi]]; tiu daŭris iom malpli ol kvin monatoj, pro la invado de la [[Franca Terarmeo|Franca Armeo]] de [[Napoleono la 3-a]] komandita de la generalo [[Nicolas Charles Oudinot|Oudinot]].<ref>{{Harvsp|Rendina|2007|pp=679-742}}.</ref> En 1861, post la [[Unuiĝo de Italio]] estrita de [[Camillo Benso di Cavour|Cavour]], komenciĝis la premoj de la reĝo [[Viktoro Emanuelo la 2-a (Italio)|Viktoro Emanuelo la 2-a]] kontraŭ la papo [[Pio la 9-a]], kiu estis invitita ripete forlasi la politikan povon.<ref>{{Harvsp|Rendina|2007|pp=743-756}}.</ref> Malsukcesis la klopodoj fare de nombraj patriotoj por aneksi Romon al la Regno Italio, kaj la situacio restis sama dum la regado de [[Napoleono la 3-a]], franca imperiestro kiu opoziciis al la malapero de la Papa Ŝtato. Tamen, kiam falis la [[Dua Franca Imperio|Dua Imperio]] en 1870, Italio ne havis baron kaj povis aligi la teritoriojn de la eklezio al la itala ŝtato. La 20an de septembro, la "bersaglieri", estritaj de la generalo [[Raffaele Cadorna]], malfermis enirtruon en la muregoj aŭreliaj, proksime al [[Porta Pia]], kaj [[Konkero de Romo|eniris en Romo]]: Pio la 9-a estis devigita retiriĝi; oni donis al li nur la konstruaĵojn de la [[Palaco Vatikano]], la [[Palaco de Laterano|Laterano]] kaj la [[Castel Gandolfo|papa palaco]] de [[Castel Gandolfo]]. La cetero de Romo tiukadre estis aligita al la [[Itala Reĝlando]], kies ĉefurbo ĝi iĝis.<ref>{{Harvsp|Rendina|2007|pp=756-766}}.</ref> [[Dosiero:Naples Fascist rally on 24 October 1922 (2).jpg|eta|[[Marŝo al Romo|Marŝo de faŝistoj al Romo]] en 1922.]] Post la nomita "giolittia epoko", kiu estis grava trajto de la unuaj jaroj de la 20-a jarcento (en kiu alterniĝis la registaroj de [[Giovanni Giolitti]]), kaj de la [[Unua Mondmilito]], finigita en Romo kaj en Italio per la «mutilita venko» denoncita de [[Gabriele D'Annunzio]],<ref>{{Harvsp|Rendina|2007|pp=822-853}}.</ref> la urbo troviĝis en misorda situacio kaj politika necerteco kio, en 1922, favoris la ascendon al la povo fare de la faŝisma [[Benito Mussolini]] (28an de oktobro, pere de la [[puĉo]] konata kiel la [[Marŝo al Romo]]).<ref>{{Harvsp|Rendina|2007|p=854}}.</ref> Dum la faŝisma jardudeko, Romo estis la celo de drasta urba revolucio desegnita kaj plenumita fare de Mussolini mem: la ''duce'' [DUĉe] en itala, ordonis la detruadon de kelkaj areoj, nombraj mezepokaj konstruaĵoj kaj de la 16-a jarcento, kaj dekretis la malfermon de grandaj avenuoj, kiel la Via dei Fori Imperiali (apud la roma Koliseo), la Viale Regina Margherita kaj la Via della Conciliazione, kiu kunigas Romon kun la [[Vatikanurbo]], sendependa ŝtato starigita la 11an de februaro 1929 per la subskribado de la [[Lateranaj Traktatoj]].<ref name=muss/> Naskiĝis ankaŭ novaj kvartaloj kaj novaj etosoj, kiel la kvartalo [[Esposizione Universale Roma|EUR]] (konstruita por esti hejmo de la Universala Ekspozicio de Romo de 1942, sed neniam inaŭgurita pro la malfacilaĵoj de la [[Dua Mondmilito]]), la ĝardenurbo Aniene, la [[Universitato 'Sapienza' de Romo|universitata urbo "Sapienza"]], la sporta komplekso ''Foro Italico'' tiam inaŭgurita kiel Forumo Mussolini kaj [[Cinecittà]], ampleksa areo dediĉita al la kinarta produktado.<ref name=muss>{{Harvsp|Rendina|2007|pp=854-888}}.</ref> [[Dosiero:TD al Colosseo 1944.jpg|eta|maldekstre|Usonaj tankoj apud la [[Koliseo]] de Romo la 5an de junio 1944, tago de la liberigo de la urbo el la faŝisma kontrolo dum la [[Dua Mondmilito]].]] En 1940 Italio eniris en la [[Dua Mondmilito]]; Romo, scenejo de atakoj kaj masakroj kiel tiu okazinta en la vía Rasella kaj tiu de la [[Masakro de la Ardeaj Kavernoj|Ardeaj Kavernoj]], post esti deklarita de la germanaj okupaciantoj kiel [[Malferma urbo|malferma urbo]], estis konkerita/liberigita de la [[Aliancanoj]] la 4an de junio 1944.<ref>{{Harvsp|Rendina|2007|pp=890-910}}.</ref> Je la fino de la milito, post la [[referendumo]] de la 2a kaj 3a de junio [[1946]], Roma iĝis denove la ĉefurbo de la [[Itala Respubliko]]. En la 1950-aj kaj [[1960-aj jaroj]] la ĉefurbo disvolviĝis kaj urboplane kaj demografie kaj, ekde la [[Jubileo]] de 1950, ĝi iĝis unu de la plej dezirataj turismaj celoj kaj iom post iom transformiĝis en la tutmonda centro de la distrado kaj de la kinarto, pere de nombraj filmoj de famaj kinreĝisoroj, ĉefe la ''[[La Dolce Vita]]'' kaj ''[[Roma (filmo, 1972)|Roma]]'' de [[Federico Fellini]], ''[[Roma, città aperta]]'' de [[Roberto Rossellini]], ''[[Roman Holiday]]'' de [[Billy Wilder]], inter multaj aliaj.<ref name=boom>{{Harvsp|Rendina|2007|pp=911-938}}.</ref> En tiu periodo la urbo etendiĝis vertiĝe: oni disvolvis novajn kvartalojn kaj la periferiaj zonoj, ĝis nun en la kamparo kiu ĉirkaŭis Romon, estis urbigitaj. Oni konstruis la trajnstacion "{{stacidomo|Roma Termini}}" kaj oni konstruis novajn infrastrukturojn, kiel la unua sektoro de la [[Metroo de Romo|metroo]] kaj la Ringan Aŭtoŝoseon A90 same kiel la sportajn kompleksojn por la [[Somera Olimpiko 1960|Somera Olimpiko]] por kiuj Romo estis gastiganto en 1960. La 25an de marto 1957, krome, oni subskribis en Romo la [[Traktatoj de Romo|du traktatojn]] kiuj konsistigis la komencon de la [[Eŭropa Ekonomia Komunumo]] (nome [[Traktato pri la fondo de la Eŭropa Komunumo]]) kaj del [[Eŭropa Komunumo pri Atomenergio|Eŭratomo]]; ekde 1962 ĝis 1965 oni okazigis en la baziliko de Sankta Petro la [[Dua Vatikana Koncilio|Duan Vatikanan Koncilion]].<ref name=boom/> Nuntempe, Romo, la plej loĝata kaj granda urbo de Italio, estas la centro de la itala politika vivo kaj de la katolika religio; kiel ŝtata ĉefurbo, ĝi ĝuas specialajn administraciajn povojn, iĝante el simpla municipo al metropola urbo.<ref>Komunuma statuto, ĉapitro I, art. 3.</ref> Preskaŭ ĉiuj naciaj sociaj organizaĵoj kaj ankaŭ lobiaj oficejoj de iuj interesogrupoj troviĝas en la urbo. El multaj grandaj kaj malgrandaj centraj oficejoj de asocioj estas interalie ankaŭ la porjunulara organizo ''[[Associazione Italiana Genitori]]''. Pri la Esperanto-movado vidu sube. == Monumentoj kaj vidindaĵoj == === Antikvaj === * la [[koloseo]] * la [[Roma Forumo|forumo]] * [[Banejoj de Karakalo]] * la [[akvedukto]]j. Entute 11 akveduktoj transportis akvon al Romo. La plej longa estas la akvedukto [[Aqua Marcia]] kun longeco de 91,2&nbsp;km. 80&nbsp;km estas subteraj, 800m sur la tero kaj 10,4&nbsp;km estas pontoj. Imponaj restoj de la akveduktoj [[Aqua Claudia]] kaj [[Aqua Anio Novus]], unu super la alia, estas videblaj ĉe la Porta Maggiore. * ''[[Ara Pacis]]'' * ''[[Cloaca Maxima]]'', La plej konata subtera kanalo por forigi akvon (de pluvo, fekaĵoj, kuirejoj ktp.). Entute estis tre multaj. * [[Testaccio]] estas monteto arte konstruita el amforoj ujintaj la imposton ''[[annona]]'' el olivoleo inter la [[1-a jarcento|1-a]] kaj la [[3-a jarcento]]j. * [[Tarpeja roko]] * [[Ponto Nomentano]] * [[Ponto Milvio]] === Modernaj === [[Dosiero:Fontana di Trevi di notte.JPG|eta|280ra|La Fontano Trevi nokte.]] * [[Placo Sankta Petro]] * [[Baziliko de Sankta Petro de Romo]] * [[Fontano Trevi]] * [[Fontano de la Barĝo]] * [[Placo Navona]] * [[Placo Popolo]] * [[Placo de Hispanio (Romo)|Placo de Hispanio]] * [[Campo de' Fiori]] * [[San Pietro in Montorio]] * [[Santa Maria della Pace]] * [[Santa Maria del Popolo]] * [[Preĝejo Trinità dei Monti]] * [[Kastelo de Sankta Anĝelo]] * [[Kvirinala palaco]] * [[Tombejo malkatolika (Romo)|Tombejo malkatolika]] * Statuo [[Paskvino]] * [[Parolantaj statuoj de Romo]] === Nuntempaj === [[Dosiero:Piazza Venezia - Il Vittoriano (cropped).jpg|eta|250ra|Skribmaŝino, Tajpilo aŭ [[Vittoriano]]]] * [[Holokaŭsta Muzeo de Romo]] * [[Itala Muzeo de Civilizoj]] * [[Muzeo de Romia Civilizo]] * [[Nacia Etruska Muzeo de Vilao Giulia]] * [[Placo de la Respubliko (Romo)|Placo de la Respubliko]] * [[Romia Nacia Muzeo]] * Skribmaŝino, Tajpilo aŭ [[Vittoriano]] == Servoj == * [[Akademio de Francio en Romo]] * [[Eksperimenta Centro de Kinematografio]] * [[Internacia Centro por la Studo de Konservado kaj Restarigo de Kulturaj Propraĵoj]] * [[Istituto Centrale per il Catalogo Unico]] * [[Libera Universitato Maria SS. Assunta]] * [[Nacia Akademio de Sankta Cecilia]] * [[Roma Universitato de Belartoj]] * [[Sapienza Universitato de Romo]] * [[Universitato de Romo “Tor Vergata”]] * [[Universitato Guglielmo Marconi]] === Amaskomunikiloj === ''[[Il Messaggero]]'' (signifante La Mesaĝisto) estas nacia itala ĉiutaga gazeto bazita en Romo kaj fondita en 1878. Laŭ eldonkvanto, ĝi estas la sesa plej granda itala ĉiutaga gazeto kaj la plej vendata ĉiutaga gazeto en Romo kaj centra Italio, kvankam ĝi ne havas multajn vendojn aŭ legantojn en la cetero de la lando. == Sporto == La [[Stadiono Olimpiko]] (itale ''Stadio Olimpico'', oficiale ''Stadio Olimpico di Roma'', foje simple nomita ''Olimpico'') estas futbala stadiono kun atletikaj instalaĵoj en Romo, kiu ankaŭ estas uzata por rugbeaj matĉoj. Kun kapacito de pli ol 72 000 spektantoj, ĝi estas la granda sporta servo en Romo kaj la dua-plej granda en Italio, post San Siro (Stadiono Giuseppe Meazza) en [[Milano]]. == Administracio == Romo estas dividitaj en kvartaloj. [[Ostia (nuntempa)|Ostio]] estas kvartalo por la historia haveno de Romo, nome Ostia. == Konataj lokuloj == * [[Vincenzo Albrici]] (1631-1695), komponisto, pianisto kaj orgenisto * [[Klára Ambrus]], hungara [[kuracisto]] * [[Giulio Andreotti]] ([[1919]]-[[2013]]), politikisto * [[Pál Arató]], hungardevena [[bibliografo]] * [[Marko Aŭrelio]], ([[121]]-[[180]]) imperiestro * [[Boecio]], ([[480]]-[[525]]) filozofo * [[Camillo Boito]], arĥitekto kaj verkisto * [[Angelo Brelich]], itala-hungara historiisto * [[Arnaldo Fusinato]] (1817-1888), poeto * [[Angela Campanella]], ([[1963]]) aktorino * [[Julio Cezaro]], (100 a.K.-44 a.K.) imperiestro * [[Franca Falcucci]], ([[1926]]-[[2014]]) politikistino, la unua itala virino kiu fariĝis Ministro pri Edukado * [[Milena Miconi]], ([[1971]]) aktorino * [[Federico Moccia]], ([[1963]]) verkisto * [[Alberto Moravia]], ([[1907]]-[[1990]]) verkisto * [[Ennio Morricone]], ([[1928]]) komponisto * [[Luciano Onder]], ([[1943]]) [[ĵurnalisto]] kaj televida [[moderigisto]] * [[Pier Paolo Pasolini]], ([[1922]]-[[1975]]) kinisto kaj verkisto * [[Edith Pásztor]], hungardevena [[historiisto]] * [[Pio la 12-a]], ([[1876]]-[[1958]]) la lasta papo denaska en Romo * [[Alberto Rabagliati]], (1906-1974) kantisto * [[Attila Sallustro]] (1908-1983), paragvaja-itala futbalisto * [[Alberto Sordi]], ([[1920]]-[[2003]]) [[aktoro]] * [[Matteo Garrone]] ([[1968]]), kinfilma reĝisoro kaj scenaristo * [[Gaia Zucchi]] ([[1970]]), [[aktoro|aktorino]] * [[Brigitta Boccoli]] ([[1972]]), aktorino * [[Anna Favella]] ([[1986]]), aktorino ** En Romo mortis: belga [[kuracisto]] kaj [[farmakologo]] [[Paul Janssen]] (en 2003), hungardevena [[skulptisto]] [[Amerigo Tot]], ([[1909]]-[[1984]]), [[Imre Várady (literaturhistoriisto)]], hungara-germana-itala baletisto [[Aurél Milloss]], hungardevena aktoro [[Erzsi Paál]], hungardevena dancisto [[Nándor Gallai]], hungardevena historiisto [[Florio Banfi]], hungara paŭlano [[Miklós Rosty]], hungarlandanaj [[pentristo]]j [[Edit Basch]], [[Adolf Hirémy-Hirschl]], [[János Hajnal]] kaj [[Ferenc Szoldatits]], hungara [[reĝisoro]] [[Pál Gábor]], hungara skulptisto [[János Götz]], hungara [[violonisto]] [[Ferenc Vecsey]], pentristo [[Mátyás Triznya]], piaristo [[Vince Tomek]]. == Esperanto en Romo == La unua Esperanto-grupo en Romo estis fondita en [[1905]] de [[Luigi Giambene]]. Ekde 1908 aperis gazeto ''Roma Esperantisto.'' Hodiaŭ la klubo aliĝinta al [[Itala Esperanto-Federacio|IEF]]/[[Universala Esperanto-Asocio|UEA]] nomiĝas Roma Esperanto-Centro "Luigi Minnaja" kaj renkontiĝas kutime lunde.<ref>{{citaĵo el la reto |url=https://www.esperanto.it/grupoj-kaj-kursoj/ |titolo=Grupoj kaj kursoj |aŭtoro=Itala Esperantista Federacio (FEI) |alirdato=2019-12-22}}</ref><ref>[https://www.facebook.com/romaesperanto Paĝo de la Roma Esperanto-Centro en Fejsbuko]</ref> En Romo estas ankaŭ la oficiala sidejo de [[Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista|IKUE]], kvankam ĝiaj aktivuloj en Romo ne estas loka grupo en tiu tempo (2019). === Esperanto-kongresoj en Romo === En 1913 la 4-a internacia katolika Esperanto-kongreso okazis en Romo; pluaj [[IKUE-kongreso|kongresoj de IKUE]] okazis en Romo en la jaroj 1927, 1935, 1950, 1962, 1975, 1983, 1997, 2000 (kelkfoje kune kun aliaj lokoj). En aŭgusto 1935 okazis en Romo la [[UK 1935|27-a Universala Kongreso de Esperanto]]. === Famaj esperantistoj en Romo === En Romo naskiĝis [[Hjalmar Johannes Runeberg]], [[Primo Dottarelli]], [[Francesco Barbèri]], kaj [[Maŭro La Torre]], loĝis kaj movadis [[Stefano la Colla]] kaj [[Ranieri Clerici]], kaj studis [[Théophile Cart]]. == Romo kaj Esperanto == En la kvina kanto de la verko de [[Abel Montagut]] nome ''[[Poemo de Utnoa]]'' okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo [[Noa]]) pere de la drogo ''anoŭdo''. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto [[Valmikio]] kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el [[Ĉina Murego]] al insulo [[Srilanko]]. Poste aperas la japana pentristo [[Hokusajo]] kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el [[Azio]]. Kaj poste venas la vico de [[Fidiaso]], kiu montras mirindaĵojn el [[Eŭropo]]. Jen kiel oni prezentas Romon: :Ambaŭ vojaĝas plue al Roma urbo riĉlaŭra: :-Jen l'alta [[Koloseo]] kun marmorŝtono polura, :la [[Konstantena arko]] kaj statuego de [[Febo]], :nobela [[Panteono]] kaj civitana [[Forumo]]. :Tie la [[Katedralo de Sankta Petro]] videblas :kun la skulptaĵo fajna de l'[[Pietato Sidanta]] :kaj freskoj surplafonaj en la [[Finjuĝa Kapelo]].<ref>[[Abel Montagut]], ''[[Poemo de Utnoa]]''. Pro Esperanto. Vieno, 1993. ISBN 3-85182-007-X. 225 p., p. 118.</ref> == Bildoj == <gallery mode="packed" heights="200"> Dosiero:Colosseo 2020.jpg|<!-- eta|maldekstra|180ra| -->Koloseo en Romo Dosiero:Rom (IT), Kolosseum -- 2024 -- 0610.jpg|<!-- eta|maldekstra|180ra| -->Koloseo nokte Dosiero:Sicht vom petersdom roma.jpg|<!-- eta|dekstra|180ra| -->[[Placo de Sankta Petro]] </gallery> {{Granda dosiero|Italien_Rom_pan1.JPG|1300ra|Panoramo de Romo je 2004 (prenita el la kupolo de [[sankta Petro]])}} == Vidu ankaŭ == * [[Roma (filmo, 1972)]] * [[Romia Imperio]] * [[Imperiestraj Forumoj (Romo)|Imperiestraj Forumoj]] * [[Metroo de Romo]] * [[Tramtransporto en Romo]] * [[Trolebusa transporto en Romo]] * [[Fervojoj de Latio]] * [[Eŭrovido-Kantokonkurso 1991]] == Notoj == <references group="noto"/> {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|q=Romo|ReVo=rom}} * {{oficiala retejo}} ({{it}}) * [http://www.ikue.org/roma/indekso.htm Cent jaroj da Esperanto en Romo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060213210730/http://www.ikue.org/roma/indekso.htm |date=2006-02-13 }} (itale kaj esperante) * [http://www.romestate.it/fotobook.php?lang=eng Fotoj de monumentoj en Romo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060712031810/http://www.romestate.it/fotobook.php?lang=eng |date=2006-07-12 }} ({{en}}) * [http://www.compart-multimedia.com/virtuale "Romo virtuala", turisma informa retejo] en la angla kaj itala {{Havenda artikolo|Romo}} {{Eŭropaj ĉefurboj}} {{metropola urbo Romo}} {{Metrooj kaj tramoj en Italio}} {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Romo| ]] [[Kategorio:Urboj de Italio]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Eŭropo]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Latio]] [[Kategorio:Somerolimpikaj urboj]] d8x7se86nd5roi0vjl55aiw7uzrkh4y 4 4082 9413211 9413018 2026-06-25T12:10:58Z Eternanpacon 235392 9413211 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo|nomo= Muzeo Nagasaki por Atombombo= |bildo= Nagasakigenbaku.jpg |propra nomo= 長崎原爆資料館 |Specialiĝo= Atombombo |lando=Japanio |gubernio= [[Gubernio Nagasako|Nagasaki]] |urbo= Nagasaki |subjekta entrepreno= Urbo Nagasaki |administrado kaj Operacio= Komuna administrado de NBC-Socia-Deponprenanto kaj Urbo Nagasaki (NBC Socia-Trustee共同事業体) |malfermo= Aprilo 1996 |adreso=7-8 Hirano-maĉi, Nagasaki-ŝi, Nagasaki-ken, 852-8117 |Koordinatoj= 32°46′21.55″N 129°51′52.25″E |retejo= [http://nabmuseum.jp 長崎原爆資料館・長崎市平和会館] |kategorio= Atombombo}} Muzeo Nagasaki por Atombombo estas Urba Muzeo [[Nagasako|Nagasaki]] de [https://eo.wikipedia.org/wiki/Gubernio_Nagasako Gubernio Nagasaki]. Ĝi pritraktas dokumentaron rilatan al "Atombombado al Nagasaki ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%B8%82%E3%81%B8%E3%81%AE%E5%8E%9F%E5%AD%90%E7%88%86%E5%BC%BE%E6%8A%95%E4%B8%8B 長崎市への原子爆弾投下])". Ĝi kaj "Urba Pachalo de Nagasaki ([https://nabmuseum.jp/heiwa/ 長崎市平和会館])" kaj "Naciahalo Pripreĝanta Pacon por Funebi Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki ([https://www.peace-nagasaki.go.jp 国立長崎原爆死没者追悼平和祈念館])" staras en "Zono por Lerni ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6807.html 学びのゾーン 長崎原爆資料館地区])" en "Pacparko Nagasaki ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2019.html 平和公園])". ([https://www.google.co.jp/maps/@32.773358,129.8644911,1182m/data=!3m1!1e3?hl=ja&entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDYyMi4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Google mapo]). La muzo konsistas el du surteraetaĝoj kaj du subtearetaĝoj, kaj sidas sur teraso alestanta la "[[Ground Zero]]" (grundo nulo)-n situantan en "Zono por Preĝi ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6806.html 祈りのゾーン 中心地地区]). == Sinoptiko == La muzeo ekspozicias dokumentojn, fotojn, kaj eksplikajn panelojn laŭ la temoj de "La 9-a de Aŭgusto 1945", kaj "La Realeco de la Damaĝo Kaŭzita de la Atombombado", kaj "Cele al la Mondo Sen [[Nuklea armilo]]". En la eksponejo ekspozicias Atombombitaj objektoj : "Horloĝo haltinta ĉe 11:02" (ĵustiam falis la Atombombo), kaj translokiĝitaj partoj de Atombombitaj konstuaĝoj, ekz. "Kurbintaj Armaturoj" de fabriko, kaj "Ponttrabaro" kies tiama eksplodcentra flanko estas rostita de la varmegaradio. Kelkajn ekspoziciaĵojn vizitantoj povas tuŝi kaj akcepti la katastrofecon kaj la kruelegecon de la Atombombado. Ankaŭ modelo de Nagaski-tipa Atombombo tiel nomita "[[Fat Man]]" estas ekspozicita. Precipe ĉe la eksponbudo "Atombombita Urbo Nagasaki" estas klarigita la damaĝo de la urbo per miniatura topografio de Urbo Nagasaki. Pro tio vizitantoj okulvide povas kompreni la ebenecan etendaĵon de la damaĝo. Ankaŭ estas filmoprezentata de registraĵaj filmoj de la Atombombado, kaj atestantaj filmoj de [[Hibakuŝo]]j. Rezulte vizitantoj povas lerni la tutaĵon de Atombombado al Nagasaki. Ne nur ekspozicio pri Atombombado al Nagasaki, kaj ankaŭ havas sekciojn por klarigi pri "[[Dua japana-ĉina milito|Dua Japana-Ĉina Milito]] kaj [[Pacifika Fronto]]", kiuj nerekte kaŭzis faligi la Atombombojn. kaj ankaŭ pri nuna stato de "Ekspluatado kaj Eksperimentado de Nuklea Armilo" kiel "Epoko de Nuklean Armilo". Kaj ankaŭ pri "Homoj Suferantaj Radimalsanon" fare de "Eksperimentado de Nuklea Armilo laŭ [[Usono]] kaj [[Sovetunio]]": "Maristoj de [[Dajgo Fukurju Maru]]", "Laborantoj ĉe Nuklea Eksperimentado", "Laborantoj ĉe Uranio-Minejo", kaj "Loĝantoj en Subventejo de Testejo de Nuklea Armilo". Ankaŭ Urbo Hiroŝima havas "[[Pacmuzeo Hiroŝimo]]"-n por ekspozicii dokumentojn de la katastrofo far de la "Atombombado al Hiroŝima ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%BA%83%E5%B3%B6%E5%B8%82%E3%81%B8%E3%81%AE%E5%8E%9F%E5%AD%90%E7%88%86%E5%BC%BE%E6%8A%95%E4%B8%8B 広島市への原子爆弾投下])". == ''Referencoj'' == * oficiala retejo : [http://nabmuseum.jp 長崎原爆資料館・長崎市平和会館] * Pacparko Nagasaki ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2019.html 平和公園])(retejo de Urbo Hiroŝima) * Muzeo Nagasaki por Atombombo (japana versio : [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%8E%9F%E7%88%86%E8%B3%87%E6%96%99%E9%A4%A8 長崎原爆資料館] - Wikipedia) *[[Pacmuzeo Hiroŝimo]] - Vikipedio *[[Muzeo Maruki por Atombombo-Arto]] - Vikipedio go52zg55aa7rb55nc2xafh4srniqdc5 9413592 9413211 2026-06-25T23:21:30Z Eternanpacon 235392 9413592 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo|nomo= Muzeo Nagasaki por Atombombo= |bildo= Nagasakigenbaku.jpg |propra nomo= 長崎原爆資料館 |Specialiĝo= Atombombo |lando=Japanio |gubernio= [[Gubernio Nagasako|Nagasaki]] |urbo= Nagasaki |subjekta entrepreno= Urbo Nagasaki |administrado kaj Operacio= Komuna administrado de NBC-Socia-Deponprenanto kaj Urbo Nagasaki (NBC Socia-Trustee共同事業体) |malfermo= Aprilo 1996 |adreso=7-8 Hirano-maĉi, Nagasaki-ŝi, Nagasaki-ken, 852-8117 |Koordinatoj= 32°46′21.55″N 129°51′52.25″E |retejo= [http://nabmuseum.jp 長崎原爆資料館・長崎市平和会館] |kategorio= Atombombo}} [[Dosiero: Nagasaki a-bomb clock.jpg|dekstre|eta| Horloĝo haltinta ĉe 11 : 2 (ĵustiam falis la Atombombo)]] [[Dosiero:Nagasaki a-bomb helmet.jpg|dekstre|eta|Ferasko, kies internen algluiĝis parto de kranio pro la varmego]] Muzeo Nagasaki por Atombombo estas Urba Muzeo [[Nagasako|Nagasaki]] de [https://eo.wikipedia.org/wiki/Gubernio_Nagasako Gubernio Nagasaki]. Ĝi pritraktas dokumentaron rilatan al "Atombombado al Nagasaki ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%B8%82%E3%81%B8%E3%81%AE%E5%8E%9F%E5%AD%90%E7%88%86%E5%BC%BE%E6%8A%95%E4%B8%8B 長崎市への原子爆弾投下])". Ĝi kaj "Urba Pachalo de Nagasaki ([https://nabmuseum.jp/heiwa/ 長崎市平和会館])" kaj "Naciahalo Pripreĝanta Pacon por Funebi Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki ([https://www.peace-nagasaki.go.jp 国立長崎原爆死没者追悼平和祈念館])" staras en "Zono por Lerni ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6807.html 学びのゾーン 長崎原爆資料館地区])" en "Pacparko Nagasaki ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2019.html 平和公園])". ([https://www.google.co.jp/maps/@32.773358,129.8644911,1182m/data=!3m1!1e3?hl=ja&entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDYyMi4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Google mapo]). La muzo konsistas el du surteraetaĝoj kaj du subteraetaĝoj, kaj sidas sur teraso alestanta la "[[Ground Zero]]" (grundo nulo)-n situantan en "Zono por Preĝi ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6806.html 祈りのゾーン 中心地地区]). == Sinoptiko == La muzeo ekspozicias dokumentojn, fotojn, kaj eksplikajn panelojn laŭ la temoj de "La 9-a de Aŭgusto 1945", kaj "La Realeco de la Damaĝo Kaŭzita de la Atombombado", kaj "Cele al la Mondo Sen [[Nuklea armilo]]". En la eksponejo ekspozicias Atombombitaj objektoj : "Horloĝo haltinta ĉe 11:02" (ĵustiam falis la Atombombo), kaj translokiĝitaj partoj de Atombombitaj konstuaĝoj, ekz. "Kurbintaj Armaturoj" de fabriko, kaj "Ponttrabaro" kies tiama eksplodcentra flanko estas rostita de la varmegaradio. Kelkajn ekspoziciaĵojn vizitantoj povas tuŝi kaj akcepti la katastrofecon kaj la kruelegecon de la Atombombado. Ankaŭ modelo de Nagaski-tipa Atombombo tiel nomita "[[Fat Man]]" estas ekspozicita. Precipe ĉe la eksponbudo "Atombombita Urbo Nagasaki" estas klarigita la damaĝo de la urbo per miniatura topografio de Urbo Nagasaki. Pro tio vizitantoj okulvide povas kompreni la ebenecan etendaĵon de la damaĝo. Ankaŭ estas filmoprezentata de registraĵaj filmoj de la Atombombado, kaj atestantaj filmoj de [[Hibakuŝo]]j. Rezulte vizitantoj povas lerni la tutaĵon de Atombombado al Nagasaki. Ne nur ekspozicio pri Atombombado al Nagasaki, kaj ankaŭ havas sekciojn por klarigi pri "[[Dua japana-ĉina milito|Dua Japana-Ĉina Milito]] kaj [[Pacifika Fronto]]", kiuj nerekte kaŭzis faligi la Atombombojn. kaj ankaŭ pri nuna stato de "Ekspluatado kaj Eksperimentado de Nuklea Armilo" kiel "Epoko de Nuklean Armilo". Kaj ankaŭ pri "Homoj Suferantaj Radimalsanon" fare de "Eksperimentado de Nuklea Armilo laŭ [[Usono]] kaj [[Sovetunio]]": "Maristoj de [[Dajgo Fukurju Maru]]", "Laborantoj ĉe Nuklea Eksperimentado", "Laborantoj ĉe Uranio-Minejo", kaj "Loĝantoj en Subventejo de Testejo de Nuklea Armilo". Ankaŭ Urbo Hiroŝima havas "[[Pacmuzeo Hiroŝimo]]"-n por ekspozicii dokumentojn de la katastrofo far de la "Atombombado al Hiroŝima ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%BA%83%E5%B3%B6%E5%B8%82%E3%81%B8%E3%81%AE%E5%8E%9F%E5%AD%90%E7%88%86%E5%BC%BE%E6%8A%95%E4%B8%8B 広島市への原子爆弾投下])". == ''Referencoj'' == * oficiala retejo : [http://nabmuseum.jp 長崎原爆資料館・長崎市平和会館] * Pacparko Nagasaki ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2019.html 平和公園])(retejo de Urbo Hiroŝima) * Muzeo Nagasaki por Atombombo (japana versio : [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%8E%9F%E7%88%86%E8%B3%87%E6%96%99%E9%A4%A8 長崎原爆資料館] - Wikipedia) *[[Pacmuzeo Hiroŝimo]] - Vikipedio *[[Muzeo Maruki por Atombombo-Arto]] - Vikipedio k8yk04l6sfzte98cd53eh5iyjp4qoyx 9413685 9413592 2026-06-26T06:03:30Z Eternanpacon 235392 9413685 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo|nomo= Muzeo Nagasaki por Atombombo= |bildo= Nagasakigenbaku.jpg |propra nomo= 長崎原爆資料館 |Specialiĝo= Atombombo |lando=Japanio |gubernio= [[Gubernio Nagasako|Nagasaki]] |urbo= Nagasaki |subjekta entrepreno= Urbo Nagasaki |administrado kaj Operacio= Komuna administrado de NBC-Socia-Deponprenanto kaj Urbo Nagasaki (NBC Socia-Trustee共同事業体) |malfermo= Aprilo 1996 |adreso=7-8 Hirano-maĉi, Nagasaki-ŝi, Nagasaki-ken, 852-8117 |Koordinatoj= 32°46′21.55″N 129°51′52.25″E |retejo= [http://nabmuseum.jp 長崎原爆資料館・長崎市平和会館] |kategorio= Atombombo}} [[Dosiero: Nagasaki a-bomb clock.jpg|dekstre|eta| Horloĝo haltinta ĉe 11 : 2 (ĵustiam falis la Atombombo)]] [[Dosiero:Nagasaki a-bomb helmet.jpg|dekstre|eta|kasko, kies internen algluiĝis parto de kranio pro la varmego]] Muzeo Nagasaki por Atombombo estas Urba Muzeo [[Nagasako|Nagasaki]] de [https://eo.wikipedia.org/wiki/Gubernio_Nagasako Gubernio Nagasaki]. Ĝi pritraktas dokumentaron rilatan al "Atombombado al Nagasaki ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%B8%82%E3%81%B8%E3%81%AE%E5%8E%9F%E5%AD%90%E7%88%86%E5%BC%BE%E6%8A%95%E4%B8%8B 長崎市への原子爆弾投下])". Ĝi kaj "Urba Pachalo de Nagasaki ([https://nabmuseum.jp/heiwa/ 長崎市平和会館])" kaj "Naciahalo Pripreĝanta Pacon por Funebi Pereintojn pro la Atombombado al Nagasaki ([https://www.peace-nagasaki.go.jp 国立長崎原爆死没者追悼平和祈念館])" staras en "Zono por Lerni ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6807.html 学びのゾーン 長崎原爆資料館地区])" en "Pacparko Nagasaki ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2019.html 平和公園])". ([https://www.google.co.jp/maps/@32.773358,129.8644911,1182m/data=!3m1!1e3?hl=ja&entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDYyMi4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Google mapo]). La muzeo konsistas el du surteraetaĝoj kaj du subteraetaĝoj, kaj sidas sur teraso alestanta la "[[Ground Zero]]" (grundo nulo)-n situantan en "Zono por Preĝi ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/6806.html 祈りのゾーン 中心地地区]). == Sinoptiko == La muzeo ekspozicias dokumentojn, fotojn, kaj eksplikajn panelojn laŭ la temoj de "La 9-a de Aŭgusto 1945", kaj "La Realeco de la Damaĝo Kaŭzita de la Atombombado", kaj "Cele al la Mondo Sen [[Nuklea armilo]]". En la eksponejo ekspozicias Atombombitaj objektoj : kiel ekzemple "Horloĝo haltinta ĉe 11:02" (ĵustiam falis la Atombombo), kaj translokiĝitaj partoj de Atombombitaj konstuaĝoj, ekz. "Kurbintaj Armaturoj" de fabriko, kaj "Ponttrabaro" kies tiama eksplodcentra flanko estas rostita de la varmegaradio. Kelkajn ekspoziciaĵojn vizitantoj povas tuŝi kaj senti la katastrofecon kaj la kruelegecon de la Atombombado. Ankaŭ modelo de Nagaski-tipa Atombombo tiel nomita "[[Fat Man]]" estas ekspozicita. Precipe ĉe la eksponbudo "Atombombita Urbo Nagasaki" estas klarigita la damaĝo de la urbo per miniatura topografio de Urbo Nagasaki. Pro tio vizitantoj okulvide povas kompreni la ebenecan etendaĵon de la damaĝo. Ankaŭ estas filmoprezentata de registritaj filmoj de la Atombombado, kaj atestantaj filmoj de [[Hibakuŝo]]j. Rezulte vizitantoj povas lerni la tutaĵon de Atombombado al Nagasaki. Ne nur ekspozicio pri Atombombado al Nagasaki, kaj ankaŭ havas sekciojn por klarigi pri "[[Dua japana-ĉina milito|Dua Japana-Ĉina Milito]] kaj [[Pacifika Fronto]]", kiuj nerekte kaŭzis faligi la Atombombojn. kaj ankaŭ pri nuna stato de "Ekspluatado kaj Eksperimentado de Nuklea Armilo" kiel "Epoko de Nuklean Armilo". Kaj ankaŭ estas prezentitaj dokumentoj de "Homoj Suferantaj Radimalsanon" fare de eksperimentado de Nuklea Armilo laŭ [[Usono]] kaj [[Sovetunio]] : kiel ekzemple "Maristoj de [[Dajgo Fukurju Maru]]", "Laborantoj ĉe Nuklea Eksperimentado", "Laborantoj ĉe Uranio-Minejo", kaj "Loĝantoj en Subventejo de Testejo de Nuklea Armilo". Ankaŭ Urbo Hiroŝima havas "[[Pacmuzeo Hiroŝimo]]"-n por ekspozicii dokumentojn de la katastrofo far de la "Atombombado al Hiroŝima ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%BA%83%E5%B3%B6%E5%B8%82%E3%81%B8%E3%81%AE%E5%8E%9F%E5%AD%90%E7%88%86%E5%BC%BE%E6%8A%95%E4%B8%8B 広島市への原子爆弾投下])". == ''Referencoj'' == * oficiala retejo : [http://nabmuseum.jp 長崎原爆資料館・長崎市平和会館] * Pacparko Nagasaki ([https://www.city.nagasaki.lg.jp/page/2019.html 平和公園])(retejo de Urbo Hiroŝima) * Muzeo Nagasaki por Atombombo (japana versio : [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%8E%9F%E7%88%86%E8%B3%87%E6%96%99%E9%A4%A8 長崎原爆資料館] - Wikipedia) *[[Pacmuzeo Hiroŝimo]] - Vikipedio *[[Muzeo Maruki por Atombombo-Arto]] - Vikipedio 1viwc0uanv4085j6h61hh366y6j31as 0 4693 9413307 9406262 2026-06-25T14:36:35Z ~2026-35601-37 258882 /* Naskiĝoj */ 9413307 wikitext text/x-wiki {{Jaroj}} {{Jaro en la aliaj kalendaroj|jaro=1949}} [[Dosiero:1949_Events_Collage_V_2.0.jpg|eta|1949 Events Collage V 2.0]] '''1949''' estis [[normala jaro komenciĝanta sabate]] (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1949 okazis, interalie: == Eventoj == === Esperantujo === * 34-a [[Universala Kongreso de Esperanto]] en [[Bournemouth]]. * [[Karel Kraft]] kaj [[Marjorie Boulton]] eniras la [[Esperanto-movado]]n. * Fondita Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj ([[Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj|ILEI]]) * [[Hungara Radio]] ĉesis dissendon en [[Esperanto]], kaj la deĵorantoj ricevis la „klarigon”, ke „ekde hodiaŭ tiu estas la linio.” === Mondo === * [[Danio]], [[Francio]] kaj [[Italio]] ekmembras en [[NATO]]. * Ankaŭ [[Sovetunio]] akiras [[atombombo]]n. * [[Israelo]]: Fino de la sendependiga milito. [[David Ben-Gurion]] elektatas unua ĉefministro. La lando iĝas [[UNO]]-membro. * [[Ĉinio]]n subjugigas komunistoj sub [[Mao Zedong]]. Kapitalismemuloj fuĝas [[Tajvano|Tajvanen]]. * [[Aŭstrio]]: unua [[SOS-Infanvilaĝo]]. * [[Progresa lingvo]] proponita. * [[5-a de januaro]] en [[Brazilo]] leĝo pri pago de salajro en dimanĉoj kaj feriaj tagoj. * [[31-a de januaro]] : [[Ĉinio]] : [[Pekino]] liberiĝas. Je la [[1-a de oktobro]] ĝi ĉefurbiĝas. * [[31-a de marto]] : [[Novlando]] aliĝis al la [[Kanado|Kanada Konfederacio]]. * [[23-a de majo]] : [[Germanio|Germania]] [[konstitucio]]. == Naskiĝoj == * [[22-a de januaro]]: [[Roberto Passos Nogueira]], brazila esperantisto * [[7-a de februaro]]: [[Radojica Petrović]], serba esperantisto (m. [[2026]]) * [[22-a de februaro]]: [[Niki Lauda]], aŭstria aŭtosportisto (m. [[2019]]) * [[26-a de marto]]: [[Patrick Süskind]], germana verkisto * [[25-a de aprilo]]: [[Dominique Strauss-Kahn]], franca politikisto * [[30-a de aprilo]]: [[António Guterres]], ĉefministro de Portugalio, [[Ĝenerala Sekretario de Unuiĝintaj Nacioj]] * [[21-a de majo]]: [[Arno Hintjens]], flandra kantisto (m. [[2022]]) * [[26-a de majo]]: [[Ward Cunningham]], inventisto de la Vikio * [[2-a de junio]]: [[Neil Shicoff]], usona operkantisto * [[18-a de junio]]: [[Jarosław Kaczyński]], ĉefministro de Pollando * [[18-a de junio]]: [[Lech Kaczyński]], prezidento de Pollando (m. [[2010]]) * [[22-a de junio]]: [[Meryl Streep]], usona aktorino * [[4-a de julio]]: [[Slavenka Drakulić]], kroata verkistino (m. [[2026]]) * [[7-a de julio]]: [[Shelley Duvall]], usona aktorino (m. [[2024]]) * [[15-a de julio]]: [[Carl Bildt]], ĉefministro de Svedio * [[26-a de julio]]: [[Taksin Ĉinaŭat]], ĉefministro de Tajlando 2001-06 * [[2-a de aŭgusto]]: [[Bertalan Farkas]], hungara kosmonaŭto * [[7-a de aŭgusto]]: [[Walid Jumblatt]], libana politikisto * [[25-a de aŭgusto]]: [[Martin Amis]], angla verkisto (m. [[2023]]) * [[27-a de aŭgusto]]: [[Oliver Walz]], germana Esperantisto (m. [[2025]]) * [[23-a de septembro]]: [[Bruce Springsteen]], usona kantisto * [[24-a de septembro]]: [[Pedro Almodóvar]], hispana reĝisoro * [[8-a de oktobro]]: [[Sigourney Weaver]], usona aktorino * [[8-a de novembro]]: [[Paul Gubbins]], brita esperantisto (m. [[2016]]) * [[1-a de decembro]]: [[Sebastián Piñera]], prezidento de Ĉilio 2010-2014 kaj 2018-2022 (m. [[2024]]) * [[21-a de decembro]]: [[Thomas Sankara]], prezidento de [[Burkina Faso]] (m. [[1987]]) * [[25-a de decembro]]: [[Sissy Spacek]], usona aktorino kaj kantistino == Eldonaĵoj == * Le voyage de Lourdes (Vojaĝo al Lourdes) de medicinisto nobelpremiita [[Alexis Carrel]] == Mortoj == * [[30-a de marto]]: [[Friedrich Bergius]], germana kemiisto (n. [[1884]]) * [[21-a de majo]]: [[Klaus Mann]], germana verkisto (n. [[1906]]) * [[10-a de junio]]: [[Sigrid Undset]], norvega verkistino (n. [[1882]]) * [[6-a de aŭgusto]]: [[Ŝirvani Kostojev]], partopreninto de la [[Granda patriota milito]], [[Heroo de Rusio]] (n. [[1923]]) * [[16-a de aŭgusto]]: [[Margaret Mitchell]], usona verkisto (n. [[1900]]) * [[8-a de septembro]]: [[Richard Strauss]], germana komponisto (n. [[1864]]) * [[25-a de oktobro]]: [[František Kavan]], ĉeĥa esperantisto (n. [[1875]]) * [[19-a de novembro]]: [[James Ensor]], belga pentristo (n. [[1860]]) {{Projektoj}} tqtfk73izxgox4i10k0in7a283348or 0 4911 9413295 9356146 2026-06-25T14:28:50Z ~2026-35601-37 258882 /* Naskiĝoj */ 9413295 wikitext text/x-wiki {{Jaroj}} {{Jaro en la aliaj kalendaroj|jaro=1928}} [[Dosiero:1928_Events_Collage_V_1.0.jpg|eta|243x243ra|Montraĵo de okazaĵoj en la jaro.]] '''1928''' estis [[superjaro komenciĝanta dimanĉe]] (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1928 post Kristo okazis, interalie: == Eventoj == === Esperantujo === * 20-a [[Universala Kongreso de Esperanto]] en [[Antverpeno]]. * Unua lernolibro de [[Esperanto]] por [[Albanio|Albanoj]] verkita de [[Skanderbeg]]. * Fondo de [[Internacia Esperanto-Muzeo]] en [[Vieno]], „[[La Maison de l' Esperanto]]“ en [[Parizo]] kaj [[The Esperanto Publishing Company Limited]] en [[Anglio]]. * Eklernis Esperanton: [[Zhang Qicheng]], [[Marcel Lemme]], [[George Markham HAYTON]], [[Ángel Luna Cárdenas]] kaj [[Oohaŝi Kaiziro]] . === Mondo === * [[Interreligia Konferenco por Paco]] en [[Hago]]. * [[Gregoria kalendaro]] lanĉita en [[Egipto]] * [[25-a de januaro]]: [[Getúlio Vargas]] iĝis ŝtatestro de [[Suda Rio-Grando]] * [[21-a de februaro]]: [[Benito Mussolini]] enigis la [[Faŝismo|faŝisman milicion]] je itala armeo. * [[22-a de februaro]]: Fondita [[Spiritismo|Sociedad Espiritismo Verdadero]], [[Argentino]] * [[28-a de aprilo]]: Fondita Samba Lernejo [[Estação Primeira da Mangueira]] * [[17-a de majo]]: eko de Olimpiaj ludoj de [[Amsterdamo]] * [[2-a de oktobro]]: [[Josemaría Escrivá de Balaguer|Sankta Josemaría Escrivá]] fondis [[Opus Dei]]. * [[5-a de oktobro]]: arestita [[Sankta Tranquilino Ubiarco Robles]] * [[22-a de oktobro]]: [[# João Pessoa Cavalcanti de Albuquerque|João Pessoa]] iĝis ŝtatestro de [[Paraibo]] * Kreitaj [[Etem]], [[Ojropapiĉno]] kaj [[Serva lingvo]] * [[Anĵero-Sudĵensk]] ([[Sovetunio]]) estis fondita. == Kulturaj eventoj == * Fondita gazeto [[La Ora Epoko]] * [[Kornvalo]]: ''[[Gorsedh Kernow]]'' fondita de [[Henry Jenner]]. * [[Usono]]: [[Walt Disney]] kreis ''[[Mickey Mouse|Mikĉjon Muso]]'' * [[11-a de januaro]]: [[Tarsila do Amaral]] finfinis la pentraĵon [[O Abaporu]] == Naskiĝoj == * [[5-a de januaro]]: [[Walter Mondale]], vicprezidento de Usono (m. [[2021]]) * [[23-a de januaro]]: [[Jeanne Moreau]], franca aktorino, kantistino kaj reĝisorino (m. [[2017]]) * [[24-a de januaro]]: [[Desmond Morris]], brita zoologo kaj etologo (m. [[2026]]) * [[24-a de januaro]]: [[Michel Serrault]], franca aktoro (m. [[2007]]) * [[27-a de januaro]]: [[Hans Modrow]], germana politikisto kaj ekonomikisto, lasta ĉefministro de [[GDR]] (m. [[2023]]) * [[1-a de februaro]]: [[Tom Lantos]], usona politikisto (m. [[2008]]) * [[4-a de februaro]]: [[Kim Jong-nam]], nord-korea politikisto (m. [[2025]]) * [[1-a de marto]]: [[Jacques Rivette]], franca reĝisoro (m. [[2016]]) * [[3-a de marto]]: [[Gudrun Pausewang]], germana verkistino (m. [[2020]]) * [[4-a de marto]]: [[Alan Sillitoe]], brita verkisto (m. [[2010]]) * [[5-a de marto]]: [[Magomet Isajev]], soveta esperantisto (m. [[2011]]) * [[6-a de marto]]: [[Gabriel García Márquez]], kolombia verkisto (m. [[2014]]) * [[12-a de marto]]: [[Edward Albee]], usona dramisto (m. [[2016]]) * [[14-a de marto]]: [[Frank Borman]], usona astronaŭto (m. [[2023]]) * [[18-a de marto]]: [[Fidel Ramos]], prezidento de Filipinoj 1992-1998 (m. [[2022]]) * [[19-a de marto]]: [[Hans Küng]], svisa teologo kaj verkisto (m. [[2021]]) * [[21-a de marto]]: [[Peter Hacks]], germana verkisto (m. [[2003]]) * [[25-a de marto]]: [[Jim Lovell]], usona astronaŭto (m. [[2025]]) * [[30-a de marto]]: [[Robert Badinter]], franca politikisto (m. [[2024]]) * [[2-a de aprilo]]: [[Serge Gainsbourg]], franca kantisto (m. [[1991]]) * [[6-a de aprilo]]: [[James Watson]], usona molekulbiologo Nobelpremiita (m. [[2025]]) * [[12-a de aprilo]]: [[Hardy Krüger]], germana aktoro (m. [[2022]]) * [[23-a de aprilo]]: [[Shirley Temple]], usona aktorino (m. [[2014]]) * [[28-a de aprilo]]: [[Yves Klein]], franca pentristo (m. [[1962]]) * [[1-a de majo]]: [[Raoul Servais]], belga animaciisto (m. [[2023]]) * [[4-a de majo]]: [[Hosni Mubarak]], prezidento de Egiptio (m. [[2020]]) * [[11-a de majo]]: [[Yaacov Agam]], isrela artisto (m. [[2026]]) * [[12-a de majo]]: [[Burt Bacharach]], usona komponisto (m. [[2023]]) * [[15-a de majo]]: [[Bob Mendes]], flandra aŭtoro de krimromanoj (m. [[2021]]) * [[5-a de junio]]: [[Otto F. Walter]], svisa verkisto (m. [[1994]]) * [[13-a de junio]]: [[John Nash]], usona matematikisto (m. [[2015]]) * [[14-a de junio]]: [[Che Guevara]], argentina marksista revoluciulo (m. [[1967]]) * [[20-a de junio]]: [[Jean-Marie Le Pen]], franca politikisto (m. [[2025]]) * [[22-a de junio]]: [[Gino Bramieri]], itala aktoro (m. [[1996]]) * [[9-a de julio]]: [[Federico Bahamontes]], hispana biciklisto (m. [[2023]]) * [[15-a de julio]]: [[Carl Woese]], usona mikrobisto (m. [[2012]]) * [[18-a de julio]]: [[Simon Vinkenoog]], nederlanda verkisto (m. [[2009]]) * [[23-a de julio]]: [[Hubert Selby]], usona verkisto (m. [[2004]]) * [[6-a de aŭgusto]]: [[Andy Warhol]], usona artisto (m. [[1987]]) * [[7-a de aŭgusto]]: [[Erika Lagrange]], franca-germana esperantistino (m. [[2008]]) * [[14-a de aŭgusto]]: [[Lina Wertmüller]], itala reĝisorino kaj scenaristino (m. [[2021]]) * [[31-a de aŭgusto]]: [[Georges Lagrange]], franca Esperanto-verkisto (m. [[2004]]) * [[3-a de septembro]]: [[Gaston Thorn]], ĉefministro de Luksemburgio (m. [[2007]]) * [[13-a de septembro]]: [[Robert Indiana]], usona artisto (m. [[2018]]) * [[19-a de septembro]]: [[Zdeněk Hršel]], ĉeĥa esperantisto (m. [[2014]]) * [[21-a de septembro]]: [[Édouard Glissant]], franca verkisto (m. [[2011]]) * [[30-a de septembro]]: [[Elie Wiesel]], juda rumana-usona verkisto (m. [[2016]]) * [[3-a de oktobro]]: [[Kåre Willoch]], ĉefministro de Norvegio (m. [[2021]]) * [[7-a de oktobro]]: [[Sohrab Sepehri]], irana poeto kaj pentristo (m. [[1980]]) * [[24-a de oktobro]]: [[Mohammad Ĥosejni Beheŝti]], irana politikisto, murdita (m. [[1981]]) * [[9-a de novembro]]: [[Anne Sexton]], usona poetino (m. [[1974]]) * [[10-a de novembro]]: [[Ennio Morricone]], itala komponisto (m. [[2020]]) * [[6-a de decembro]]: [[Stanley Clinton Davis]], brita politikisto, membro de la [[Eŭropa Komisiono]] (m. [[2023]]) * [[16-a de decembro]]: [[Friedrich Wilhelm Schnitzler]] (m. [[2011]]) == Mortoj == * [[9-a de januaro]]: [[Josep M. Terricabras]], kataluna esperantisto (n. [[1878]]) * [[11-a de januaro]]: [[Thomas Hardy]], angla romanisto (n. [[1840]]) * [[4-a de februaro]]: [[Hendrik Lorentz]], nederlanda fizikisto nobelpremiita (n. [[1853]]) * [[5-a de marto]]: [[Emil Mayrisch]], luksemburga ŝtalindustriisto (n. [[1862]]) * [[12-a de marto]]: [[Daniel Ozro Smith Lowell]], usona esperantisto (n. [[1851]]) * [[21-a de marto]]: [[Franz Zwach]], aŭstra-germana esperantisto (n. [[1856]]) * [[24-a de marto]]: [[Oliveira Lima]], brazila historiisto, bibliofilo, ĵurnalisto kaj ambasadoro de Brazilo (n. [[1867]]) * [[25-a de aprilo]]: [[Pjotr Vrangel]], rusia politikisto kaj militisto (n. [[1878]]) * [[1-a de majo]]: [[Ebenezer Howard]], brita esperantisto kaj urba planisto (n. [[1850]]) * [[9-a de junio]]: [[József Halász]], hungara esperantisto (n. [[1874]]) * [[18-a de junio]]: [[Roald Amundsen]], norvega esploristo (n. [[1872]]) * [[14-a de julio]]: [[G. Henrik Backmann]], sveda esperantisto kaj vortaristo (n. [[1867]]) * [[12-a de aŭgusto]]: [[Leoš Janáček]], ĉeĥa komponisto (n. [[1854]]) * [[14-a de aŭgusto]]: [[Klabund]], germana verkisto (n. [[1890]]) * [[20-a de aŭgusto]]: [[George Brinton McClellan Harvey]], usona eldonisto, diplomato, kaj esperantisto (n. [[1864]]) * [[13-a de septembro]]: [[Italo Svevo]], itala verkisto (n. [[1861]]) * [[14-a de oktobro]]: [[Hermann Remers]], germana esperantisto (n. [[1891]]) * [[30-a de oktobro]]: [[Robert Lansing]], usona ministro de eksterlandaj aferoj, 1915-1920 (n. [[1864]]) * [[17-a de decembro]]: [[Josef F. Khun]], ĉeĥa esperantisto kaj idisto (n. [[1869]]) {{Projektoj}} sjtp5mjkoohvr6hfzpriasxjrgzo8wk 9413297 9413295 2026-06-25T14:30:03Z ~2026-35601-37 258882 /* Naskiĝoj */ 9413297 wikitext text/x-wiki {{Jaroj}} {{Jaro en la aliaj kalendaroj|jaro=1928}} [[Dosiero:1928_Events_Collage_V_1.0.jpg|eta|243x243ra|Montraĵo de okazaĵoj en la jaro.]] '''1928''' estis [[superjaro komenciĝanta dimanĉe]] (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1928 post Kristo okazis, interalie: == Eventoj == === Esperantujo === * 20-a [[Universala Kongreso de Esperanto]] en [[Antverpeno]]. * Unua lernolibro de [[Esperanto]] por [[Albanio|Albanoj]] verkita de [[Skanderbeg]]. * Fondo de [[Internacia Esperanto-Muzeo]] en [[Vieno]], „[[La Maison de l' Esperanto]]“ en [[Parizo]] kaj [[The Esperanto Publishing Company Limited]] en [[Anglio]]. * Eklernis Esperanton: [[Zhang Qicheng]], [[Marcel Lemme]], [[George Markham HAYTON]], [[Ángel Luna Cárdenas]] kaj [[Oohaŝi Kaiziro]] . === Mondo === * [[Interreligia Konferenco por Paco]] en [[Hago]]. * [[Gregoria kalendaro]] lanĉita en [[Egipto]] * [[25-a de januaro]]: [[Getúlio Vargas]] iĝis ŝtatestro de [[Suda Rio-Grando]] * [[21-a de februaro]]: [[Benito Mussolini]] enigis la [[Faŝismo|faŝisman milicion]] je itala armeo. * [[22-a de februaro]]: Fondita [[Spiritismo|Sociedad Espiritismo Verdadero]], [[Argentino]] * [[28-a de aprilo]]: Fondita Samba Lernejo [[Estação Primeira da Mangueira]] * [[17-a de majo]]: eko de Olimpiaj ludoj de [[Amsterdamo]] * [[2-a de oktobro]]: [[Josemaría Escrivá de Balaguer|Sankta Josemaría Escrivá]] fondis [[Opus Dei]]. * [[5-a de oktobro]]: arestita [[Sankta Tranquilino Ubiarco Robles]] * [[22-a de oktobro]]: [[# João Pessoa Cavalcanti de Albuquerque|João Pessoa]] iĝis ŝtatestro de [[Paraibo]] * Kreitaj [[Etem]], [[Ojropapiĉno]] kaj [[Serva lingvo]] * [[Anĵero-Sudĵensk]] ([[Sovetunio]]) estis fondita. == Kulturaj eventoj == * Fondita gazeto [[La Ora Epoko]] * [[Kornvalo]]: ''[[Gorsedh Kernow]]'' fondita de [[Henry Jenner]]. * [[Usono]]: [[Walt Disney]] kreis ''[[Mickey Mouse|Mikĉjon Muso]]'' * [[11-a de januaro]]: [[Tarsila do Amaral]] finfinis la pentraĵon [[O Abaporu]] == Naskiĝoj == * [[5-a de januaro]]: [[Walter Mondale]], vicprezidento de Usono (m. [[2021]]) * [[23-a de januaro]]: [[Jeanne Moreau]], franca aktorino, kantistino kaj reĝisorino (m. [[2017]]) * [[24-a de januaro]]: [[Desmond Morris]], brita zoologo kaj etologo (m. [[2026]]) * [[24-a de januaro]]: [[Michel Serrault]], franca aktoro (m. [[2007]]) * [[27-a de januaro]]: [[Hans Modrow]], germana politikisto kaj ekonomikisto, lasta ĉefministro de [[GDR]] (m. [[2023]]) * [[1-a de februaro]]: [[Tom Lantos]], usona politikisto (m. [[2008]]) * [[4-a de februaro]]: [[Kim Jong-nam]], nord-korea politikisto (m. [[2025]]) * [[1-a de marto]]: [[Jacques Rivette]], franca reĝisoro (m. [[2016]]) * [[3-a de marto]]: [[Gudrun Pausewang]], germana verkistino (m. [[2020]]) * [[4-a de marto]]: [[Alan Sillitoe]], brita verkisto (m. [[2010]]) * [[5-a de marto]]: [[Magomet Isajev]], soveta esperantisto (m. [[2011]]) * [[6-a de marto]]: [[Gabriel García Márquez]], kolombia verkisto (m. [[2014]]) * [[12-a de marto]]: [[Edward Albee]], usona dramisto (m. [[2016]]) * [[14-a de marto]]: [[Frank Borman]], usona astronaŭto (m. [[2023]]) * [[18-a de marto]]: [[Fidel Ramos]], prezidento de Filipinoj 1992-1998 (m. [[2022]]) * [[19-a de marto]]: [[Hans Küng]], svisa teologo kaj verkisto (m. [[2021]]) * [[21-a de marto]]: [[Peter Hacks]], germana verkisto (m. [[2003]]) * [[25-a de marto]]: [[Jim Lovell]], usona astronaŭto (m. [[2025]]) * [[30-a de marto]]: [[Robert Badinter]], franca politikisto (m. [[2024]]) * [[2-a de aprilo]]: [[Serge Gainsbourg]], franca kantisto (m. [[1991]]) * [[6-a de aprilo]]: [[James Watson]], usona molekulbiologo Nobelpremiita (m. [[2025]]) * [[12-a de aprilo]]: [[Hardy Krüger]], germana aktoro (m. [[2022]]) * [[23-a de aprilo]]: [[Shirley Temple]], usona aktorino (m. [[2014]]) * [[28-a de aprilo]]: [[Yves Klein]], franca pentristo (m. [[1962]]) * [[1-a de majo]]: [[Raoul Servais]], belga animaciisto (m. [[2023]]) * [[4-a de majo]]: [[Hosni Mubarak]], prezidento de Egiptio (m. [[2020]]) * [[11-a de majo]]: [[Yaacov Agam]], israela artisto (m. [[2026]]) * [[12-a de majo]]: [[Burt Bacharach]], usona komponisto (m. [[2023]]) * [[15-a de majo]]: [[Bob Mendes]], flandra aŭtoro de krimromanoj (m. [[2021]]) * [[5-a de junio]]: [[Otto F. Walter]], svisa verkisto (m. [[1994]]) * [[13-a de junio]]: [[John Nash]], usona matematikisto (m. [[2015]]) * [[14-a de junio]]: [[Che Guevara]], argentina marksista revoluciulo (m. [[1967]]) * [[20-a de junio]]: [[Jean-Marie Le Pen]], franca politikisto (m. [[2025]]) * [[22-a de junio]]: [[Gino Bramieri]], itala aktoro (m. [[1996]]) * [[9-a de julio]]: [[Federico Bahamontes]], hispana biciklisto (m. [[2023]]) * [[15-a de julio]]: [[Carl Woese]], usona mikrobisto (m. [[2012]]) * [[18-a de julio]]: [[Simon Vinkenoog]], nederlanda verkisto (m. [[2009]]) * [[23-a de julio]]: [[Hubert Selby]], usona verkisto (m. [[2004]]) * [[6-a de aŭgusto]]: [[Andy Warhol]], usona artisto (m. [[1987]]) * [[7-a de aŭgusto]]: [[Erika Lagrange]], franca-germana esperantistino (m. [[2008]]) * [[14-a de aŭgusto]]: [[Lina Wertmüller]], itala reĝisorino kaj scenaristino (m. [[2021]]) * [[31-a de aŭgusto]]: [[Georges Lagrange]], franca Esperanto-verkisto (m. [[2004]]) * [[3-a de septembro]]: [[Gaston Thorn]], ĉefministro de Luksemburgio (m. [[2007]]) * [[13-a de septembro]]: [[Robert Indiana]], usona artisto (m. [[2018]]) * [[19-a de septembro]]: [[Zdeněk Hršel]], ĉeĥa esperantisto (m. [[2014]]) * [[21-a de septembro]]: [[Édouard Glissant]], franca verkisto (m. [[2011]]) * [[30-a de septembro]]: [[Elie Wiesel]], juda rumana-usona verkisto (m. [[2016]]) * [[3-a de oktobro]]: [[Kåre Willoch]], ĉefministro de Norvegio (m. [[2021]]) * [[7-a de oktobro]]: [[Sohrab Sepehri]], irana poeto kaj pentristo (m. [[1980]]) * [[24-a de oktobro]]: [[Mohammad Ĥosejni Beheŝti]], irana politikisto, murdita (m. [[1981]]) * [[9-a de novembro]]: [[Anne Sexton]], usona poetino (m. [[1974]]) * [[10-a de novembro]]: [[Ennio Morricone]], itala komponisto (m. [[2020]]) * [[6-a de decembro]]: [[Stanley Clinton Davis]], brita politikisto, membro de la [[Eŭropa Komisiono]] (m. [[2023]]) * [[16-a de decembro]]: [[Friedrich Wilhelm Schnitzler]] (m. [[2011]]) == Mortoj == * [[9-a de januaro]]: [[Josep M. Terricabras]], kataluna esperantisto (n. [[1878]]) * [[11-a de januaro]]: [[Thomas Hardy]], angla romanisto (n. [[1840]]) * [[4-a de februaro]]: [[Hendrik Lorentz]], nederlanda fizikisto nobelpremiita (n. [[1853]]) * [[5-a de marto]]: [[Emil Mayrisch]], luksemburga ŝtalindustriisto (n. [[1862]]) * [[12-a de marto]]: [[Daniel Ozro Smith Lowell]], usona esperantisto (n. [[1851]]) * [[21-a de marto]]: [[Franz Zwach]], aŭstra-germana esperantisto (n. [[1856]]) * [[24-a de marto]]: [[Oliveira Lima]], brazila historiisto, bibliofilo, ĵurnalisto kaj ambasadoro de Brazilo (n. [[1867]]) * [[25-a de aprilo]]: [[Pjotr Vrangel]], rusia politikisto kaj militisto (n. [[1878]]) * [[1-a de majo]]: [[Ebenezer Howard]], brita esperantisto kaj urba planisto (n. [[1850]]) * [[9-a de junio]]: [[József Halász]], hungara esperantisto (n. [[1874]]) * [[18-a de junio]]: [[Roald Amundsen]], norvega esploristo (n. [[1872]]) * [[14-a de julio]]: [[G. Henrik Backmann]], sveda esperantisto kaj vortaristo (n. [[1867]]) * [[12-a de aŭgusto]]: [[Leoš Janáček]], ĉeĥa komponisto (n. [[1854]]) * [[14-a de aŭgusto]]: [[Klabund]], germana verkisto (n. [[1890]]) * [[20-a de aŭgusto]]: [[George Brinton McClellan Harvey]], usona eldonisto, diplomato, kaj esperantisto (n. [[1864]]) * [[13-a de septembro]]: [[Italo Svevo]], itala verkisto (n. [[1861]]) * [[14-a de oktobro]]: [[Hermann Remers]], germana esperantisto (n. [[1891]]) * [[30-a de oktobro]]: [[Robert Lansing]], usona ministro de eksterlandaj aferoj, 1915-1920 (n. [[1864]]) * [[17-a de decembro]]: [[Josef F. Khun]], ĉeĥa esperantisto kaj idisto (n. [[1869]]) {{Projektoj}} ntcxx2vb6n4uozkau4ukzr0mm8cuxuw 0 5081 9413308 9412113 2026-06-25T14:37:10Z ~2026-35601-37 258882 /* Naskiĝoj */ 9413308 wikitext text/x-wiki {{KalendaroJulio}} {{julio}} La 4-a de julio estas la 185-a tago de la jaro (la 186-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 180 tagoj restas. Je la 4-a de julio okazis, interalie: == Eventoj == * [[-362]]: Venko de [[Tebo (Grekio)|tebanoj]] kaj argosanoj kontraŭ [[Sparto|spartanoj]], [[Ateno|atenanoj]] kaj [[aĥajoj]] en la batalo de Mantineia (en [[Beotio]]) * [[907]]: [[Batalo de Bratislavo]] komenciĝis - [[hungaroj]] venkis [[Bavario|bavaroj]]n * [[993]]: [[Johano la 15-a]] iĝis [[papo]] * [[1054]]: [[Historio de la astronomio]]: en la [[Taŭro (konstelacio)|konstelacio Taŭro]] eksplodis [[supernovao]] SN 1054 kun [[ŝajna magnitudo]] komparebla al [[Venuso (planedo)|Venuso]]. Laŭ ĉinaj kaj arabaj kronikoj la eksplodo estis tiel brila, ke ĝi restis videbla en plena tago dum pli ol tri semajnoj. Ties [[supernovaa restaĵo]] estas [[M1]] * [[1187]]: [[Krucmilitoj]]: [[Batalo de Hatino]] (kristanoj malvenkis) * [[1364]]: [[Barczewo|Wartembork]] akiris [[urborajto]]n * [[1456]]: Hungara-turka batalo de [[Beogrado]] komenciĝis - [[János Hunyadi]] venkis [[Mehmedo la 2-a|Mehmedon la 2-a]] * [[1569]]: Pola reĝo [[Sigismondo la 2-a (Pollando-Litovio)|Sigismondo la 2-a]] ratifis [[Lublina Unio|Lublinan Union]] inter [[Krono de la Regno de Pollando|Pola Reĝlando]] kaj [[Grandprinclando Litovio]] * [[1610]]: [[Pola-rusa milito 1609-1618]]: pola hetmano [[Stanisław Żółkiewski]] venkis en la [[batalo de Kluŝino]] la rusan-svedan armeon preskaŭ 12-oble pli multnombran - la vojo al [[Moskvo]] malfermiĝis * [[1634]]: En [[Nova Francio]] fondiĝis [[Trois-Rivières (Kebekio)]] * [[1636]]: [[Providence (Rod-Insulo)|Providence]] fondiĝis - nun la ĉefurbo de [[Rod-Insulo]] * [[1712]]: En [[Nov-Jorko]] oni ekzekutis 12 [[sklavo]]jn pro estigo de [[ribelo]] en kiu 9 blankuloj pereis * [[1776]]: [[Nordameriko]]: en [[Filadelfio (Pensilvanio)|Filadelfio]] [[Dek tri Kolonioj|13 britaj kolonioj]] proklamis [[Usona Deklaro de Sendependeco|Usonan Deklaron de Sendependeco]] * [[1802]]: Oficiala malfermo de la usona [[militisto|militista]] akademio [[West Point]] * [[1817]]: En [[Nov-Jorkio]] komenciĝis konstruo de [[Kanalo Erie]] * [[1819]]: Kadre de Unua Rusa Antarkta Ekspedicio de [[Kronŝtadto]] [[ĉirkaŭnavigado|ĉirkaŭnavigis]] ''[[Vostok (ŝipo)|Vostok]]'' kaj ''[[Mirni (militŝipo)|Mirni]]'' * [[1861]]: En [[Vroclavo]] oni finis konstrui [[monumento]]n al [[Frederiko Vilhelmo la 3-a (Prusio)|Frederiko Vilhelmo la 3-a]] - nuntempe samloke troviĝas monumento al [[Aleksander Fredro]], translokigita de [[Lvovo]] * [[1865]]: Verko de [[porinfana literaturo]] ''[[La aventuroj de Alicio en Mirlando]]'' de [[Lewis Carroll]] aperis * [[1866]]: Venko de la trupoj de [[Reĝlando Prusio]] super la [[Bavario|bavaraj]] en batalo de Dermbach ([[Turingio]]) * [[1876]]: [[Ameriko]]: en [[Bostono]] malfermiĝis [[Bostona Belarta Muzeo]] * [[1879]]: [[Zuluangla Milito]] finita - ĉefurbo de [[Zululando]] Ulundi estis bruligita de [[britoj]], kiuj devigis ties reĝon fuĝi * [[1881]]: [[Usono]]: en [[Alabamo]] malfermiĝis [[Universitato je Tuskegee]] por [[afrik-usonanoj]] * [[1884]]: [[Parizo]]: transdono de la [[Statuo de Libereco]] al usona [[ambasadoro]] kiel donaco de la franca [[nacio]] al la usona * [[1890]]: En [[Krakovo]] okazis reenteriga ceremonio de la cindroj de la pola poeto [[Adam Mickiewicz]], alvenigitaj de [[Parizo]] * [[1902]]: [[Filipin–usona milito]] finita * [[1905]]: [[Malgrandaj Antiloj]]: eta [[erupcio]] finis trijaran aktivan periodon de la [[vulkano]] [[Monto Pelée]] sur [[Martiniko]] * [[1913]]: Brita [[sufrageto]] [[Emily Davison]] falis dum [[Derbio]] sub ĉevalon de la reĝo de [[Georgo la 5-a (Britio)|Georgo la 5-a]] - mortis [[sveno|svena]] post kelkaj tagoj * [[1914]]: En [[Vieno]] okazis funebra ceremonio de [[Franz Ferdinand de Aŭstrio-Este]] kaj lia edzino [[Žofie Chotková]], atence mortigitaj ses tagojn pli frue en [[Sarajevo]] * [[1916]]: [[Unua mondmilito]]: Kadre de [[Brusilov-ofensivo]] komenciĝis [[batalo]] de Kostiuchnówka (proksime al [[Lucko]]) - dum 3 tagoj 2000 mil soldatoj de [[Polaj Legioj (1914-1918)|Polaj Legioj]] mortfalis * [[1918]]: [[Bolŝevikoj]] murdis [[caro]]n [[Nikolao la 2-a (Rusio)|Nikolao la 2-a]] kaj lian familion (laŭ [[Julia kalendaro]]) * [[1920]]: [[Pola-bolŝevika milito|Soveta-Pola Milito]]: kontraŭofensivo de [[Miĥail Tuĥaĉevskij]] komenciĝis en [[Belorusio]] — pro rompo de pola defendlinio apud Auta kaj [[Berezina]] pola soldataro retiriĝis sur la tuta fronto * [[1922]]: En [[Rybnik]] oni subskribis protolon pri transpreno de parto de la [[Supra Silezio]] al [[Dua Pola Respubliko]] * [[1934]]: [[Leó Szilárd]] patentigis [[teknologio]]n de la uzo de [[neŭtrono]]j kune kun [[ĉena reakcio]] kaj koncepto pri [[sojla maso]] * [[1939]]: Altrudita fondo de la [[Asocio]] de [[Judoj]] en [[Germanio]] * [[1940]]: [[Germana okupado de Pollando]]: kadre de [[Eksterordinara Ekstermiga Agado]] [[germanoj]] murdis en Rudki ĉirkaŭ 90 [[intelektulo]]jn de [[Chełm]] kaj 27 personojn en [[Krasnystaw]], arestitajn en la tagoj 3-a kaj 4-a de julio en [[distrikto Chełmski]], [[distrikto Krasnostawski]] kaj [[distrikto Zamojski]]; [[Reĝimo de Vichy]]: registaro de [[Philippe Pétain]] rompis diplomatiajn rilatojn kun [[Britio]] * [[1941]]: [[Masakro de Lvovaj Profesoroj]] fare de germana polico [[Einsatzgruppen]] kune kun [[ukrainoj|ukraina]] [[Legio de Ukrainaj Naciistoj|Bataliono de Ukrainaj Naciistoj]]; [[germanoj]] pafmortigis en Ponary 54 [[judoj]]n de [[Vilno]] - unua [[ekzekuto]] de polaj civitanoj; [[Holokaŭsto]]: [[forbruligo de la sinagogoj de Rigo]] - la ĉefa estis bruligita de [[germanoj]] kun 300 [[judoj]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: direkte al [[Leningrado]] komencitaj bataloj sud-okcidente antaŭ la urbo, en [[Belorusio]] germanaj kirasitaj trupoj atingis [[Dnepro]]n en [[Mahilova regiono]] kaj apud [[Rahaĉoŭ|Rohaczów]]; [[Nord-Afrika kampanjo]]: kapitulaco de itala armeo en sud-okcidenta [[Etiopio]]; [[Komunista Partio de Jugoslavio]] decidis pri komenco de armita [[ribelo]] * [[1942]]: [[Krimeo]] estis transprenita de [[germanoj]] - 250-taga [[Sieĝo de Sebastopolo (1942)|sieĝo de Sebastopolo]] finiĝis; germana 11-a Armeo ekregis [[kabo (geografio)|kabon]] de [[Ĥersono]]; unua agado de usona [[aviado]] en [[Eŭropo]] - 6 malpezaj [[bombaviadilo]]j atakis germanajn [[aerodromo]]jn en [[Nederlando]] * [[1943]]: En Bór Kunowski (proksime al [[Opatów]]) [[Ordnungspolizei|germana polico]] bruligis vive aŭ pafmortigis 43 [[poloj]]n pro helpado al [[judoj]]; masakro de vilaĝo Liszki ([[Distrikto Krakova]]) komencita - oni murdis 30 personojn; policaj taĉmentoj bruligis en [[Lubomierz]] [[franciskanoj|franciskanan]] [[monaĥejo]]n, venĝe pro helpo al [[Pola Rezistomovado|rezista movado]]; [[Volinia masakro]]: taĉmentoj de la [[Ukraina Ribela Armeo]] [[murdo|murdis]] plimulton de polaj loĝantoj en naŭ [[vilaĝo]]j proksimaj al [[Lucko]] kaj atakis armitan de poloj vilaĝon Przebraże; tanka [[batalo ĉe Kursko]] komenciĝis; Supera Komandanto de la [[Polaj Armitaj Fortoj en Okcidento]] kaj ĉefministro de la [[pola ekzila registaro]] [[Władysław Sikorski]] pereis en aviadila [[katastrofo (akcidento)|katastrofo]] en [[Ĝibraltaro]] * [[1944]]: polico forveturigis de [[Varsovio]] 687 personojn al [[koncentrejo]] [[Gross-Rosen]]; [[Pola Rezistomovado]]: 8-a [[bataliono]] de 77-a infanteria regimento de Enlanda Armeo batalis apud Dutkowo ([[Vilno]]-regiono) kontraŭ taĉmento de [[Wehrmacht]] * [[1945]]: Ŝtatoj de [[Okcidenta Eŭropo]] agnoskis registaron de [[Karl Renner]] — oni deklaris, ke [[Aŭstrio]] kaj [[Vieno]] estos dividitaj laŭ 4 [[okupado|okupadaj]] zonoj * [[1946]]: Königsberg alinomiĝis al [[Kaliningrado]]; [[Pogromo de Kielce]] ([[Pollando]]); En [[Gdansko]] oni publike [[pendumo|pendumis]] 6 skipanojn (en tio 5 virinoj) kaj 5 polajn helpantojn de estinta [[koncentrejo Stutthof]] en [[Libera Urbo Dancigo]]; [[Filipinoj]] sendependiĝis (de [[Usono]]) * [[1947]]: [[Stalinismo]]: en [[Skopin]] estis murdita dum [[fastostriko]] pola kolonelo Kazimierz Tumidajski, komandanto de [[Lublinio|Lublinia]] areo de la [[Pola Enlanda Armeo]], arestita en 1944 de [[NKVD]] tuj post la sukcesa [[Operaco Tempesto]] en [[Lublinio]] * [[1950]]: [[Radio Libera Eŭropo]] komencis disaŭdigi de [[Nov-Jorko]] tra disaŭdigilo en [[Frankfurto ĉe Majno]] - unue por [[Ĉeĥoslovakio]] kaj precize unu monaton pli poste por [[Hungario]] kaj [[Pola Popola Respubliko]] * [[1953]]: [[Imre Nagy]] iĝis ĉefministro de Hungario * [[1957]]: En [[Torino]] oni lanĉis la italan aŭtomobilon [[Fiat 500]] * [[1960]]: Kun akcepto de [[Havajo]] kiel la 50-a [[subŝtatoj de Usono|subŝtato de Usono]] komence de la jaro, la 50-stela [[flago de Usono]] oficialiĝis * [[1970]]: [[Polinezio]]: [[Tongo]] akiris [[sendependeco]]n de [[brita protektorato]] * [[1971]]: En [[Kalifornio]] naskiĝis [[Koko (gorilo)|''Koko'']], [[gorilo|gorilino]] instruata komunikiĝadi pere de la [[usona signolingvo]] * [[1973]]: [[Karibia Komunumo]] fondiĝis * [[1975]]: [[Araboj|Arabaj]] teroristoj eksplodigis [[bombo]]n en la centro de [[Jerusalemo]] - 13 personoj pereis kaj 72 vundiĝis * [[1987]]: Estinta ĉefo de [[Gestapo]] en [[Liono]] [[Klaus Barbie]] estis kondamnita de loka juĝejo al ĝisviva mallibero pro [[krimoj kontraŭ la homaro]] * [[1989]]: [[Belgio]]: en [[Kortrejko]] unu viro pereis pro falo sur [[loĝejo]]n de [[stirilo|nestirata]] sovetia [[ĉasaviadilo]] [[MiG-23]], kies [[piloto]] eskapis de la [[ferdeko]] post ŝajna [[difekto]], baldaŭ post starto de la pola urbo [[Kołobrzeg]] — la aviadilo mem flugis super [[GDR]], [[FRG]] kaj [[Nederlando]] * [[1994]]: [[Ruanda genocido]]: [[Kigalo]], ĉefurbo de [[Ruando]], estis konkerita de Ruanda Patriota Fronto, kio finis [[genocido]]n en la urbo * [[1999]]: [[Bronzepoko|Bronzepoka]] [[ĉieldisko de Nebra]] trovita en [[Germanio]] * [[2001]]: En [[Litovio]] ekfunkciis unua registaro de [[Algirdas Brazauskas]] * [[2004]]: En t.n. zono ''[[Ground Zero]]'', post detruitaj [[ĝemelturoj]] WTC en [[Nov-Jorko]], oni simbole komencis konstruon de [[One World Trade Center]] * [[2006]]: [[Robert Fico]] iĝis ĉefministro de Slovakio * [[2007]]: [[Internacia Olimpika Komitato]] kunsidanta en [[Gvatemalo]] elektis rusan urbon [[Soĉi]] organizanto de [[Vintra Olimpiko]] en [[2014]] * [[2008]]: En bomba [[atenco]] en [[Minsko]] 54 personoj vundiĝis, en tio 3 serioze - tio iĝis preteksto por preno de [[fingrospuro]]j de milionoj da [[belorusoj]] * [[2009]]: [[Statuo de Libereco]] remalfermita por la [[publiko]] post 8-jara fermo, kaŭzita de [[timo]] pri [[sekureco]] post la [[atencoj de la 11-a de septembro 2001]] * [[2010]]: [[Bronisław Komorowski]] gajnis prezidentec-baloton en Pollando * [[2012]]: Malkovro de [[elementa partiklo|partikloj]] de la [[bosono de Higgs]] en la [[Granda Koliziigilo de Hadronoj]] - anoncita de [[CERN]] * [[2014]]: [[Siria enlanda milito]]: usonaj [[paraŝuto|paraŝutistoj]] norde de [[Sirio]] malsukcesis operacon liberigi el vilaĝo [[ostaĝo]]jn enprizonigitajn de [[Islama Ŝtato de Irako kaj Sirio]] * [[2015]]: [[Ĉilio]] akiris sian unuan titolon en internacia [[futbalo]] venkante [[Argentino]]n en [[Amerika Pokalo]] * [[2017]]: [[Germanio]]: [[Manuela Schwesig]] estas elektita unua ina ĉefministro de [[Meklenburgo-Antaŭpomerio]] * [[2022]]: [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: Dum internacia [[konferenco]] en [[Lugano]] pri rekonstruo de [[Ukrainio]] la ĉefministro de Ukrainio [[Deniso Ŝmihal]] diris pri neceso elspezi 750 mld da [[usona dolaro|usonaj dolaroj]] — en la konferenco partoprenas pli ol 40 ŝtatoj kaj internaciaj organizaĵoj == Naskiĝoj == * [[1477]]: [[Johano Aventino]], germana [[humanismo|humanisto]], historiisto kaj klasika filologo (m. [[1534]]) * [[1685]]: [[Christian-Reichart-monumento|Christian-Reichart]], germana [[ĝardenado|ĝardenisto]] (m. [[1775]]) * [[1715]]: [[Christian Fürchtegott Gellert]], germana verkisto (m. [[1769]]) * [[1719]]: [[Michel-Jean Sedaine]], franca dramaturga verkisto (m. [[1797]]) * [[1779]]: [[Heinrich Arnold Huyssen]], germana [[industrio|industriisto]] kaj politikisto (m. [[1870]]) * [[1790]]: [[George Everest]], kimra geografo kaj ĉef[[geodezio|geodeziisto]] de Barato laŭ kiu nomiĝas [[Monto Everesto]] (m. [[1866]]) * [[1799]]: [[Oskaro la 1-a (Svedio)|Oskaro la 1-a]], reĝo de la unio [[Svedio-Norvegio]] (m. [[1859]]) * [[1804]]: [[Nathaniel Hawthorne]], usona verkisto (m. [[1864]]) * [[1807]]: [[Giuseppe Garibaldi]], itala politikisto kaj militisto, [[nacia heroo]] (m. [[1882]]) * [[1809]]: [[Rasmus Nielsen]], dana filozofo kaj verkisto (m. [[1884]]) * [[1819]]: [[John Henry Gurney]], angla [[bankisto]], politikisto kaj ornitologo (m. [[1890]]) * [[1842]]: [[Felix Frommelt]], germana juristo kaj diplomato (m. [[1886]]) * [[1845]]: [[Pál Szinyei Merse]], hungara pentristo (m. [[1920]]) * [[1854]]: [[Victor Babeș]], rumana [[bakterioscienco|bakteriologo]] (m. [[1926]]) * [[1856]]: [[Ödön Téry]], hungara kuracisto, montgrimpanto (m. [[1917]]) * [[1868]]: [[Auguste Capé]], franca kapitano kaj [[esperantisto]], fondinto de la revuo "[[Tra la Mondo]]", membro de [[Lingva Komitato]] (m. [[1916]]) * [[1868]]: [[Henrietta Swan Leavitt]], usona astronomino (m. [[1921]]) * [[1872]]: [[Calvin Coolidge]], 30-a [[Prezidanto de Usono]] (m. [[1933]]) * [[1879]]: [[Friedrich Kronseder]], germana jezuito (m. [[1957]]) * [[1891]]: [[Petro Panĉ]], ukraina verkisto (m. [[1978]]) * [[1892]]: [[Helmi Dresen]], estona [[esperanta literaturo|esperantistino]] kaj tradukistino, kontribuinta al ''[[Estona Antologio]]'', fratino de [[Hilda Dresen]], murdita de germanaj invadintoj (m. [[1941]]) * [[1895]]: [[Massimo Campigli]], itala-germana pentristo (m. [[1971]]) * [[1896]]: [[Mao Dun]], ĉina verkisto, ĵurnalisto kaj kritikisto (m. [[1981]]) * [[1898]]: [[Gulzarilal Nanda]], [[ĉefministro de Barato]] (m. [[1998]]) * [[1901]]: [[Annemarie von Gabain]], germana orientalisto (m. [[1993]]) * [[1903]]: [[Jenő Szervátiusz]], rumania hungara skulptisto (m. [[1983]]) *[[1906]]: [[Joachim Meichßner]], germana oficiro kaj rezistanto * [[1910]]: [[Gloria Stuart]], usona aktorino (m. [[2010]]) * [[1919]]: [[Jan Strzelecki]], pola sociologo (m. [[1988]]) * [[1927]]: [[Béla Halász]], hungara kuracisto, anatomo (m. [[2019]]) * [[1927]]: [[Gina Lollobrigida]], itala aktorino, [[Fotoĵurnalismo|fotoĵurnalistino]] kaj skulptistino (m. [[2023]]) * [[1929]]: [[Magda Šaturová]], slovaka redaktorino, filozofino, tradukistino, ĉefredaktorino de ''[[Slovaka Antologio]]'', [[honora membro de UEA]] (m. [[2016]]) * [[1930]]: [[Frunzik Mkrtĉan]], [[Sovetunio|sovetia]] komedia aktoro (m. [[1993]]) * [[1932]]: [[Sándor Széllyes]], rumania hungara kantisto, deklamisto (m. [[2006]]) * [[1933]]: [[Valéria Berdál]], hungara operkantisto (soprano), [[subreto]] (m. [[2003]]) * [[1936]]: [[Ferenc Bartis]], hungara poeto kaj verkisto (m. [[2006]]) * [[1946]]: [[Péter Trokán]], hungara aktoro, voĉoaktoro * [[1948]]: [[István Verebes]], hungara aktoro, voĉoaktoro, reĝisoro, teatrestro, dramaturgo, prezentisto, komikisto * [[1948]]: [[Helmut Klünder]], germana esperantisto (m. [[2022]]) * [[1949]]: [[Slavenka Drakulić]], kroata verkistino (m. [[2026]]) * [[1951]]: [[Attila Grandpierre]], hungara fizikisto, astronomo, ([[astrofizikisto]]), ŝlagrokantisto, verkisto * [[1952]]: [[Kati Bandi]], rumania hungara tekstilistino, moddezajnistino * [[1952]]: [[Álvaro Uribe Vélez]], [[Prezidanto de Kolombio]] * [[1955]]: [[Árpád Deák]], rumania hungara skulptisto * [[1959]]: [[Victoria Abril]], hispana aktorino kaj kantistino * [[1959]]: [[József Toró]], rumania hungara/hungara skulptisto * [[1964]]: [[Edi Rama]], ĉefministro de Albanio, * [[1965]]: [[Rosie Malek-Yonan]], irana aktorino, reĝisorino kaj verkistino, defendantino de [[homrajto]]j * [[1967]]: [[Mohamed Sifaoui]], alĝeria-franca ĵurnalisto kaj verkisto * [[1971]]: [[Andrea Tompa]], hungara verkistino, teatrokritikistino, redaktorino * [[1972]]: [[Nina Badrić]], kroata kantistino kaj kantaŭtorino * [[1972]]: [[Anna Szabó T.]], hungara poetino, verkistino kaj tradukistino * [[1973]]: [[János Dénes Orbán]], rumania hungara poeto, verkisto, redaktoro * [[1976]]: [[Enikő Szabó]], rumania hungara aktorino * [[1987]]: [[Leo Sakaguchi]], germana [[diskĵokeo]], [[Denaskaj Esperanto-parolantoj|denaska esperantisto]] == Mortoj == * [[673]]: [[Ecgberht la 1-a (Kent)|Ecgberht la 1-a]], reĝo de Kent, Anglio * [[907]]: [[Theotmar]], salcburga ĉefepiskopo kaj abato de [[Arkiabatejo Sankta Petro]] * [[943]]: [[Wang Geon]], korea reĝo * [[973]]: [[Udalriko el Augsburg]], episkopo de [[Augsburg]], sanktulo (n. [[890]]) * [[975]]: [[Gwangjong de Goryeo]], korea imperiestro * [[1307]]: [[Rudolfo la 1-a (Bohemio)|Rudolfo la 1-a]], duko de Aŭstrio kaj [[duklando Stirio|Stirio]], [[listo de regnestroj de Bohemio|reĝo de Bohemio]] (n. [[1282]]) * [[1335]]: [[Henriko Karintia]], [[duko de Karintio]], grafo de [[Tirolo]], reĝo de [[Bohemio]] (n. ĉirkaŭ [[1265]]) * [[1336]]: [[Sankta Izabela de Aragono]], reĝino de Portugalio, sanktulino (n. [[1271]]) * [[1541]]: [[Pedro de Alvarado]], hispana [[konkistadoro]] (n. [[1485]]) * [[1546]]: [[Hajredin Barbarosa]], turka [[admiralo]] en [[Otomana Imperio]], la plej fama [[korsaro]] sur [[Mediteraneo]] (n. [[1478]]) * [[1623]]: [[Wiliam Byrd]], angla komponisto kaj orgenisto (n. ĉirkaŭ [[1539]]) * [[1715]]: [[Christian Fürchtegott Gellert]], germana verkisto (m. [[1769]]) * [[1754]]: [[Philippe Néricault Destouches]], franca verkisto, komediisto, diplomato (n. [[1680]]) * [[1761]]: [[Samuel Richardson]], angla verkisto (n. [[1689]]) * [[1768]]: [[Johann Gottfried Borlach]], germana inĝeniero kaj salekspluatisto (n. [[1687]]) * [[1789]]: [[Cláudio Manuel da Costa]], brazila juristo kaj poeto (n. [[1729]]) * [[1826]]: [[John Adams]], 2-a Prezidanto de Usono, subskribinto de la [[Usona Deklaro de Sendependeco]] (n. [[1735]]) * [[1826]]: [[Thomas Jefferson]], 3-a Prezidanto de Usono, verkinto de la [[Usona Deklaro de Sendependeco]] (n. [[1743]]) * [[1831]]: [[James Monroe]], 5-a Prezidanto de Usono (n. [[1758]]) * [[1848]]: [[François René de Chateaubriand]], franca verkisto, historiisto, diplomato (n. [[1768]]) * [[1856]]: [[István Ferenczy (skulptisto)|István Ferenczy]], hungara skulptisto (n. [[1792]]) * [[1862]]: [[Fanny Tarnow]], germana verkistino (n. [[1779]]) * [[1868]]: [[Jean René Constant Quoy]], franca ŝipa kuracisto kaj zoologo, esploristo de suda [[Pacifiko]] kaj [[Aŭstralio]] (n. [[1790]]) * [[1873]]: [[Johann Jakob Kaup]], germana [[naturalisto]] (n. [[1803]]) * [[1888]]: [[Theodor Storm]], germana verkisto kaj poeto (n. [[1817]]) * [[1902]]: [[Vivekananda]], barata [[guruo]] (n. [[1863]]) * [[1905]]: [[Élisée Reclus]], franca geografo kaj geologo, apoganto de [[anarki-komunismo]], favoriganta Esperanton en sia lasta libro ''La Homo kaj la Tero'' (n. [[1830]]) * [[1910]]: [[Giovanni Schiaparelli]], itala astronomo, politikisto kaj historiisto pri sciencoj (n. [[1835]]) * [[1910]]: [[Henrik Pap]], hungara pentristo kaj grafikisto (n. [[1864]]) * [[1918]]: [[József Lévay]], hungara poeto, [[tradukisto]], instruisto (n. [[1825]]) * [[1920]]: [[Max Klinger]], germana skulptito, pentristo kaj grafikisto (n. [[1857]]) * [[1921]]: [[Antoni Grabowski]], pola [[teknologio|teknologo]] pri [[kemio]], Varsovia [[pioniro de Esperanto]], kiu unua alparolis al [[Zamenhof]], fondinto de [[Esperanto-grupo]] en [[Rusio]] kontaktiĝanta kun eksterleĝa [[Esperanto-organizo]] en [[Varsovio]], kunlaboristo de la unua esperantlingva revuo "[[La Esperantisto]]", sekretario de [[UK 1905]], [[esperanta literaturo|la patro de poezio]], poligloto, aŭtoro de ''[[El Parnaso de Popoloj]]'', [[Esperanto-vortaristo]], tradukinto de ''[[Sinjoro Tadeo]]'' (n. [[1857]]) * [[1927]]: [[Ignác Ujváry]], hungara pentristo kaj altlerneja instruisto (n. [[1860]]) * [[1934]]: [[Maria Skłodowska-Curie]], pola fizikistino kaj kemiistino ricevinta [[Nobel-premio]]jn pri [[nuklea fiziko]] kaj nuklea kemio (n. [[1867]]) * [[1938]]: [[Suzanne Lenglen]], franca [[teniso|tenisistino]] (n. [[1899]]) * [[1940]]: [[Ferenc Vendrei]], hungara aktoro, dramverkisto (n. [[1859]]) * [[1941]]: [[Viktimo]]j de la germana [[Intelligenzaktion|Intelektul-kampanjo]]: ** [[Tadeusz Boy-Żeleński]], pola verkisto, tradukisto, publicisto (n. [[1874]]) ** [[Antoni Łomnicki]], pola matematikisto (n. [[1881]]) * [[1942]]: [[Icek Jurysta]], pola-juda esperantistino, aktivulo de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]], kontribuanta al [[Esperanto-gazeto]]j (interalie "[[Sennaciulo]]", "[[Sennacieca Revuo]]" kaj "[[Literatura Mondo]]"), tradukisto de polaj kaj [[jida]]j tekstoj, gasumita de germanoj en [[Aŭŝvico]] (n. [[1903]]) * [[1943]]: [[Władysław Sikorski]], ĉefministro de la [[pola ekzila registaro]], Supera Komandanto de [[Polaj Armitaj Fortoj en Okcidento]] (n. [[1881]]) * [[1945]]: [[Zsigmond Jakabházy]], hungara kuracisto, universitata profesoro (n. [[1867]]) * [[1948]]: [[Monteiro Lobato]], brazila infanverkisto kaj aŭtoro de [[sciencfikcio]] (n. [[1882]]) * [[1957]]: [[Adolf Dietrich]], svisa "naiva" "farbisto" kaj pentristo (n. [[1877]]) * [[1963]]: [[Adolf Meschendörfer]], transilvania verkisto kaj pedagogo (n. [[1877]]) * [[1970]]: [[András Mikola]], rumania hungara pentristo kaj pedagogo (n. [[1884]]) * [[1971]]: [[Károly Berde]], hungara kuracisto, [[dermatologio|dermatologo]] (n. [[1891]]) * [[1972]]: [[István Szentkirályi]], rumania hungara pediatro, universitata profesoro (n. [[1906]]) * [[1976]]: [[Jonatan Netanjahu]], israela milita heroo (n. [[1946]]) * [[1978]]: [[Ladislav Boháč]], ĉeĥa aktoro (n. [[1907]]) * [[1978]]: [[Wolfgang Vulpius]], germana literatursciencisto (n. [[1897]]) * [[1983]]: [[John Bodkin Adams]], brita kuracisto, suspektita pri [[seria murdisto|seriaj murdoj]] (n. [[1899]]) * [[1987]]: [[Tiberio Morariu]], rumana [[Esperanto-instruisto]] laŭ [[Cseh-metodo]] kaj redaktoro, loĝinta en Svedio, instruinta Internacian lingvon al pli ol 10 mil personoj en 20 landoj (n. [[1901]]) * [[1992]]: [[Ástor Piazzolla]], argentina [[tango]]-muzikisto, virtuozo de [[bandonio]] (n. [[1921]]) * [[1993]]: [[Viktória Balogh]], hungara [[esperantistino]], profesoro pri matematiko (n. [[1929]]) * [[1995]]: [[Éva Gábor]], usona aktorino kaj kantistino, kantisto (n. [[1919]]) * [[1995]]: [[Bob Ross]], usona pentristo kaj artinstruisto (n. [[1942]]) * [[1997]]: [[József Zimán]], rumania hungara ĵurnalisto, verkisto (n. [[1905]]) * [[2000]]: [[Gustaw Herling-Grudziński]], pola verkisto (n. [[1919]]) * [[2002]]: [[Laurent Schwartz]], franca matematikisto (n. [[1915]]) * [[2003]]: [[Barry White]], usona kantisto (n. [[1944]]) * [[2003]]: [[Karl Sigurethsson]], islanda maristo, [[maŝinisto]] kaj [[islanda esperantisto]] (n. [[1915]]) * [[2008]]: [[Lee Chong-Yeong]], korea [[esperantisto]], prezidanto de [[Korea Esperanto-Asocio]] kaj [[prezidanto de UEA]], profesoro de [[AIS]], kunaŭtoro de la ''[[Historio por malfermi estontecon]]'', [[honora membro de UEA]] (n. [[1932]]) * [[2010]]: [[Mohammad Hussejn Fadlallah]], libana [[ulemo]] kaj [[ajatolo]] (n. [[1935]]) * [[2011]]: [[Otto von Habsburg]], aŭstra [[arkiduko]] kaj politikisto (n. [[1912]]) * [[2016]]: [[Magda Kohut]], hungara aktorino kaj voĉoaktoro (n. [[1928]]) * [[2016]]: [[Abbas Kiarostami]], irana filmreĝisoro, scenaristo, [[filma muntado|muntisto]], [[produktoro (kinematografio)|produktoro]] (n. [[1940]]) * [[2017]]: [[Daniil Aleksandroviĉ Granin]], rusa verkisto kaj eseisto (n. [[1919]]) * [[2022]]: [[Remco Campert]], nederlanda poeto (n. [[1929]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: [[Ĥagaj (profeto)|Ĥagaj]], [[profeto]], aŭtoro de la [[Libro de Ĥagaj]]; [[sankta Izabela de Aragono]], portugala reĝino (ĝis 1969 rememorata la 8-an de julio) * [[Nacia tago]] en [[Usono]], ''[[Sendependeca tago de Usono|Independence Day]]'', tago de la sendependiĝo ([[1776]]) * [[Nacia tago]] en [[Ruando]], ''Jour de la Libération'', tago de la konkero de [[Kigali]] ([[1994]]); pliaj tagoj estas la [[1-a de februaro]], la [[7-a de aprilo]], la [[1-a de julio]] kaj la [[25-a de septembro]]. * [[Nacia tago]] en [[Tongo]], naskiĝjubileo de reĝo [[Siaosi Tupou la 5-a]] == Tagoj de [[semajno]] == La '''4-a de julio''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; {{Projektoj|wikinewscat=4-a de julio}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]. [[Kategorio:4-a de julio| ]] [[Kategorio:Julio|04]] [[Kategorio:4-a tago de la monato|#07]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0704]] jms4in4pstqitxk2zztlyygwzdkq7ip 0 5161 9413296 9346794 2026-06-25T14:29:33Z ~2026-35601-37 258882 /* Naskiĝoj */ 9413296 wikitext text/x-wiki {{KalendaroMajo}} {{majo}} La '''11-a de majo''' estas la 131-a tago de la jaro (la 132-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 234 tagoj restas. Je la 11-a de majo okazis, interalie: == Eventoj == * [[330]]: Solena inaŭguro de [[Konstantinopolo]] kiel ĉefurbo de [[Romia imperio|Nova Romo]] (ĝis tiam konata kiel [[Bizanco]]) - [[romia imperiestro]] [[Konstanteno la Granda]] konsekris la urbon * [[868]]: [[Kopio]] de [[Sutro de la diamantotranĉanta perfekteco de saĝo]] estis presita en [[Antikva Ĉinio]] - la plej malnova datita [[presarto|presita]] libro en la [[dinastio Tang]] * [[1189]]: Germana imperiestro [[Frederiko la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Frederiko la 1-a]] militiris de [[Regensburg|Ratisbono]] al la 3-a [[krucmilitistoj|krucmilito]] * [[1258]]: Reĝo de Francio [[Ludoviko la 9-a (Francio)|Ludoviko la 9-a]] kaj reĝo de Aragono [[Jakobo la 1-a (Aragono)|Jakobo la 1-a]] subskribis traktaton de Corbeil (en [[Ĉampanjo-Ardenoj]]) * [[1310]]: En [[Francio]] 54 [[templanoj]] estis [[ŝtiparo|ŝtiparumitaj]] pro [[herezo]] * [[1573]]: [[Henriko la 3-a (Francio)|Henriko la 3-a]] iĝis unua reĝo de Pollando * [[1642]]: [[Svedoj]] venkis imperiestran armeon apud la pola urbo [[Świdnica]], kio permesis al ili penetri [[Moravio]]n * [[1647]]: Al nuna [[Novjorko]] alvenis [[Peter Stuyvesant]], nomumita direktoro de [[Nova Nederlando]] * [[1655]]: Admiralo [[William Penn]] aneksis [[Jamajko]]n - la insulo transiris de Hispanio al Britio * [[1745]]: Venko de franca armeo super la aŭstra-angla-nederlanda en batalo de Fontenoy (apud [[Tournai]]) * [[1784]]: En [[Transilvanio]] la [[germana lingvo]] estis deklarita [[oficiala lingvo]] * [[1818 ]]: [[Kronado]] de [[Karolo la 14-a Johano (Svedio)|Karolo la 14-a Johano]] kiel [[listo de svedaj reĝoj|sveda reĝo]] * [[1820]]: Lanĉo de brita ŝipo [[HMS Beagle]], konata de esplora ekspedicio kun partopreno i.a. de [[Charles Darwin]] * [[1824]]: Brita armeo atakis [[Jangono|Rangono]]n * [[1850]]: Itala astronomo [[Annibale de Gasparis]] malkovris asteroidon [[11 Partenopo]] * [[1857]]: grafino [[Blanka Teleki]], reforminstruistino, batalantino por virina edukado en hungara nacia spirito kaj por virina egaleco, ricevis [[amnestio]]n post ses jaroj en [[malliberejo]] * [[1858]]: [[Minesoto]] fariĝis la 32-a [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato de Usono]] * [[1860]]: [[Giuseppe Garibaldi]] kun mil volontuloj albordiĝis al [[Sicilio]] por apogi ribelon kontraŭ [[burbonoj]] * [[1864]]: Ĉeĥa [[Landtag]] aprobis proponon de sistema scienca esplorado en [[Bohemio]] - la taskon transprenis grupo gvidata de [[Jan Evangelista Purkyně]] * [[1867]]: [[Luksemburgo (lando)|Luksemburgo]] plene sendependiĝis de [[Nederlando]] * [[1883]]: Franca astronomo [[Alphonse Louis Nicolas Borrelly]] malkovris asteroidon [[233 Asteropo|Asteropo]] * [[1891]]: Dum vizito en [[Japanio]] estonta [[Rusia imperio|rusia]] [[imperiestro]] [[Nikolao la 2-a (Rusio)|Nikolao la 2-a]] estis atakita per [[sabro]] kaj grave vundita * [[1894]]: [[Usono]]: responde al 28-procenta salajroredukto, 4000 laboristoj de [[Pullman-striko|firmao Pullman strikis en]] [[Ilinojso]], haltigante fervojan trafikon okcidente de [[Ĉikago]] * [[1904]]: Usona astronomo [[George Henry Peters|G. Peters]] malkovris asteroidon [[536 Merapi]] <!-- kio tiom elstara pri tiu unu el multegaj asteroidoj ?? --> * [[1910]]: [[Montano]]: [[Glaĉera Nacia Parko de Usono]] iĝis [[nacia parko]] * [[Unua mondmilito]] ** [[1918]]: [[Nord-Kaŭkaza Montara Respubliko]] formiĝis kaj deklaris sendependecon; kapitulaco pro manko de [[municio]] de la Dua Brigado de [[Polaj Legioj (1914-1918)|Polaj Legioj]] en la batalo de [[Kaniv (rezervujo)|rezervujo Kaniv]] * [[1919]]: [[Dua Pola Respubliko]]: [[Krakovo|Krakova]] Lernejo de [[Piloto]]j fondiĝis por [[aviado]] de germanaj kaj aŭstraj [[aviadilo]]j * [[1920]]: [[Lordo|Lordino]] Cynthia kaj [[Oswald Mosley]], gvidanto de britaj [[faŝismo|faŝistoj]], geedziĝis en [[Londono]]; [[Italio]]: unuaj [[faŝismo|faŝismaj]] formacioj estis establitaj en [[Triesto]], kiuj ekregis super [[slovenoj]]n; [[Mustafa Kemal Atatürk|M. Atatürk]] estis mortkondamnita de Militkortumo en [[Istanbulo]] * [[1927]]: En [[Kalifornio]] fondiĝis la [[Akademio de la Kinaj Artoj kaj Sciencoj]] * [[1931]]: Premiero de la germana sonfilmo [[M (filmo)|''M'']] (Murdisto) * [[1938]]: Konstruo de la [[Majno-Danubo-Kanalo]] komenciĝis * [[1939]]: [[Batalo de Halhin Gol]] komenciĝis * [[1940]]: [[Dua Mondmilito]]: ministro pri internaj aferoj de [[Tria Regno]] malpermesis helpi al [[militkaptito]]j kaj ligi kun ili kontaktojn * [[1941]]: [[Dua Mondmilito]]: [[kroatoj|kroataj]] [[Ustaše|ustaŝoj]] forkondukis 373 [[serboj|serbajn]] loĝantojn de [[Glina]] kaj [[masakro|masakris]] ilin en apuda vilaĝo * [[1942]]: [[Operaco Reinhardt]]: ĉirkaŭ 120 polaj [[judoj]] estis mortpafitaj en [[geto]] en [[Józefów (distrikto Biłgorajski)|Józefów]] kaj en apuda ŝton[[mino]] * [[1943]]: nazioj detruis en la [[Varsovia geto]] 47 [[bunkro]]jn kaj arestis 931 judojn, el kiuj ili tuj mortigis 53; ankaŭ en [[distrikto Włoszczowa]] [[ekzekuto|pafekzekutiĝis]] 92 poloj; [[Aleutaj Insuloj]]: [[Usona Terarmeo]] albordiĝis al okupata de [[japanoj]] [[insulo Attu]] * [[1944]]: [[Dua Mondmilito]]: registaro de [[Sovetunio]] decidis pri [[deportado de krime-tataroj]]; nokte <!--de la 11-a/12-a--> komenciĝis kvara kaj fina atako en la [[Batalo de Monte Cassino]] * [[1945]]: [[Dua Mondmilito]]: [[Orienta Fronto (Dua Mondmilito)|Orienta Fronto]]: en [[Ĉeĥio]] kaj [[Moravio]] sovetaj trupoj likvidis lastajn rezistoprovojn de germanaj unuoj de la Armea Grupo "Centro"; pola taĉmento atingis Čakovice apud [[Prago]] kaj tie finis sian batalagadon; sur la linio [[Karlovy Vary]]-[[Plzeň]]-[[České Budějovice]] oni fiksis kontakton inter la usonaj kaj sovetaj [[trupo (armeo)|trupoj]]; en [[Grekio]] finiĝis [[kapitulaco]] de germanaj [[garnizono]]j sur la [[Egea Maro]] — 20 mil soldatoj redonis armilaron; [[Pacifiko]]: sur [[Okinavo]] la usona armeo kaj [[Usona Marinfanteria Korpuso|mararmeo]] transiris al atako al linio [[Naha|Shuri]]; ĉeĥa registaro revenis al [[Prago]]; [[Polskie Linie Lotnicze LOT|Polaj Aviadilaj Linioj]] rekomencis flugadon eksterlanden * [[1946]]: [[Internacia muzika festivalo de Praga printempo]] fondiĝis * [[1949]]: [[Praga Nacia Galerio]] leĝe aprobita * [[1949]]: Siamo renomiĝis [[Tajlando]] * [[1949]]: [[Israelo]] aniĝis al [[Unuiĝintaj Nacioj]] * [[1950]]: [[okcidenta Germanio]]: gvidantoj de [[CDU]] konsentis pri fondo de federacia partio prezidata de [[Konrad Adenauer]] * [[1958]]: [[Pollando]]: Inaŭguro en Reĝa Parko [[Łazienki]] de la rekonstruita [[Monumento al Frederiko Ŝopen en Varsovio]] * [[1959]]: [[Okcidenta gorilo de malaltaj teroj]] estis fotita en [[Zoologia ĝardeno de Berlino]] * [[1960]]: Germana [[militkrimo|militkrimulo]] [[Adolf Eichmann]] estis forkaptita de [[Mosado]] en [[Argentino]] kaj forveturigita al [[Israelo]] * [[1974]]: En [[tertremo]] en ĉinaj provincoj [[Junano]] kaj [[Siĉuano]] 1423 personoj pereis kaj ĉ. 1600 vundiĝis * [[1982]]: En [[Poznano]] funkciuloj de [[milico]] arestis kaj batis mezlernejanon Piotr Majchrzak - unu el la plej junaj [[viktimo]]j de la [[milita stato en Pollando]] * [[1987]]: [[Francio]]: antaŭ juĝejo en [[Liono]] komenciĝis proceso de germana [[Nacisocialisma Germana Laborista Partio|nazia]] [[militkrimo|militkrimulo]] [[Klaus Barbie]] * [[1993]]: [[Vatikano]]: papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] malfermis [[beatigo|beatigan]] proceson de papo [[Paŭlo la 6-a]] * [[1995]]: En [[Novjorko]] pli ol 170 landoj konsentis plilongigi la [[Traktato kontraŭ pliigo de atomarmiloj|traktaton kontraŭ pliigo de atomarmiloj]] * [[1997]]: [[Mondĉampiono pri ŝako]] [[Garri Kasparov]] malgajnis matĉon kun ŝak-komputilo ''[[Deep Blue]]'' * [[2000]]: [[Loĝantaro]] de [[Barato]] atingis [[miliardo]]n - oni bonvenigas [[knabino]]n, naskitan en la subŝtata [[hospitalo]] en [[Nov-Delhio]] * [[2000]]: [[Inguŝio]] ([[Rusio]]): en la [[Batalo ĉe Galaŝko (2000)|batalo ĉe Galaŝko]] islamistoj embuskis kolonon de la 99-a divizio de la rusia interna armeo — la unua atako de teroristoj en Inguŝio * [[2001]]: [[Portugallingva Vikipedio]] estis lanĉita * [[2003]]: [[Filip Vujanović]] estis elektita prezidento de Montenegro * [[2007]]: [[Montenegro]] iĝis la 47-a membro de la [[Konsilio de Eŭropo]] * [[2008]]: Parlamentan baloton en [[Serbio]] gajnis Demokratia Partio de [[Boris Tadić]] * [[2009]]: Suspektita pri [[militkrimo]]j 89-jara [[ukraino]] [[Ivan Demjanjuk]] estis arestita en sia domo en [[Klevlando]] kaj tuj deportita al [[Germanio]] * [[2010]]: [[David Cameron]] iĝis [[ĉefministro de Unuiĝinta Reĝlando]] * [[2011]]: En [[tertremo]] en hispana urbo [[Lorko]] 9 personoj pereis kaj 293 vundiĝis * [[2012]]: Post 65 jaroj [[Radio Nederlando Tutmonda]] adiaŭis la [[nederlanda|nederlandlingvajn]] elsendojn * [[2013]]: 52 personoj pereis kaj 140 vundiĝis rezulte de eksplodo de du aŭtomobiloj-kaptiloj en la turka urbo [[Reyhanlı]], proksime al la [[Sirio|siria]] [[landlimo]] * [[2014]]: [[Referendumo]]j pri [[sendependeco]] en [[Luganska provinco]] kaj [[Donecka provinco]] okazis (neagnoskitaj de la ukrainaj regopovoj) * [[2015]]: En [[Unuiĝinta Reĝlando]] ekfunkciis la dua kabineto de [[David Cameron]] * [[2019]]: 23-a [[Scienca Pikniko]] okazis en [[Varsovio]] * [[2022]]: [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio]]: Ĉeĥa [[Senato]] agnoskis [[krimo]]jn de [[Rusio]] en [[Ukrainio]] kiel [[genocido]] == Naskiĝoj == * [[483]]: [[Justiniano la 1-a]], [[imperiestroj de la Bizanca Imperio|imperiestro de la Bizanca Imperio]] (m. [[564]]) * [[1414]]: [[Francisko la 1-a (Bretonio)|Francisko la 1-a]], [[listo de suverenoj de Bretonio|duko de Bretonio]] (m. [[1450]]) * [[1694]]: [[Hieronymus Florentinus Quehl]], germana orgenisto kaj komponisto (m. [[1739]]) * [[1715]]: [[Johann Gottfried Bernhard Bach]], germana orgenisto (m. [[1739]]) * [[1720]]: [[Karl Friedrich Hieronymus von Münchhausen]], germana nobelo kaj oficiro, aventuristo (m. [[1797]]) * [[1722]]: [[Peter Camper]], nederlanda [[anatomio|anatomo]] (m. [[1789]]) * [[1738]]: [[Johann Melchior Birkenstock]], aŭstra politikisto kaj edukadreformanto (m. [[1809]]) * [[1811]]: [[Chang kaj Eng Bunker]], [[siamaj dunaskitoj]] (m. [[1874]]) * [[1815]]: [[Richard Ansdell]], angla pentristo (m. [[1885]]) * [[1824]]: [[Jean-Léon Gérôme]], franca pentristo kaj skulptisto (m. [[1904]]) * [[1827]]: [[Jean-Baptiste Carpeaux]], franca skulptisto, pentristo kaj desegnisto (m. [[1875]]) * [[1848]]: [[Bernhard Stade]], germana teologo kaj fakulo biblia (m. [[1906]]) * [[1858]]: [[János Hoós]], hungara komponisto (m. [[1937]]) * [[1862]]: [[Jan Jakubec]], ĉeĥa historiisto, [[literatura kritiko|literatura kritikisto]] (m. [[1936]]) * [[1864]]: [[Ethel Lilian Voynich]], angla verkistino kaj muzikistino (m. [[1960]]) * [[1881]]: [[Theodore von Kármán]], hungara-usona esplorinĝeniero (m. [[1963]]) * [[1881]]: [[Pál Szász]], rumania hungara politikisto (m. [[1954]]) * [[1882]]: [[Endre Gaál]], hungara advokato, redaktoro (m. [[1950]]) * [[1885]]: [[Gábor Rajnai]], hungara aktoro (m. [[1961]]) * [[1887]]: [[Paul Wittgenstein]], usona pianisto (m. [[1961]]) * [[1888]]: [[Irving Berlin]], usona komponisto (m. [[1989]]) * [[1892]]: [[Margaret Rutherford]], brita aktorino (m. [[1972]]) *[[1893]]: [[Augustin Rösch]], germana jezuito kaj malporfaŝismulo * [[1894]]: [[Martha Graham]], usona dancistino kaj [[koreografio|koreografino]] (m. [[1991]]) * [[1896]]: [[Hilda Dresen]], estona radiotelegrafistino kaj poetino, kunlaborintino de "[[Literatura Mondo]]", enestanta en poem-[[antologio]] ''[[Dekdu Poetoj]]'' (m. [[1981]]) * [[1899]]: [[Károly Jódy]], rumania hungara aktoro, teatrestro, komponisto (m. nekonata) * [[1899]]: [[Sára Salkaházi]], slovaka monaĥino kaj savinto de judoj dum la Dua Mondmilito (m. [[1944]]) * [[1901]]: [[Rose Ausländer]], germana poetino (m. [[1988]]) * [[1904]]: [[Salvador Dalí]], kataluna [[superrealismo|superrealisma]] artisto, [[ekscentra|ekscentrulo]] (m. [[1989]]) * [[1905]]: [[Miklós Bodoni]], rumania hungara bankoficisto kaj poeto (m. [[1931]]) * [[1906]]: [[Fritz Kühnlenz]], germana verkisto kaj juristo (m. [[1975]]) * [[1912]]: [[Saadat Hasan Manto]], pakistana verkisto kaj ĵurnalisto (m. [[1955]]) * [[1914]]: [[Jaroslav Švarc]], ĉeĥa soldato, [[mutobskuruloj|mutobskurulo]] (m. [[1942]]) * [[1914]]: [[Anatolij Ufimcev]], soveta, kazaĥa ŝakmajstro (m. [[2000]]) * [[1915]]: [[Fuad Abdurahmanov]], azerbajĝana skulptisto kaj pentristo (m. [[1971]]) * [[1916]]: [[Camilo José Cela]], hispana verkisto Nobelpremiita (m. [[2002]]) * [[1918]]: [[Richard Feynman]], usona fizikisto, laŭreato de [[Nobel-premio pri fiziko]] (m. [[1988]]) * [[1928]]: [[Yaacov Agam]], israela artisto (m. [[2026]]) * [[1929]]: [[Mihály Heinrich Péter]], rumania hungara kuracisto kaj profesoro (m. [[2024]]) * [[1930]]: [[Edsger Dijkstra]], nederlanda pioniro de [[komputado]] (m. [[2002]]) * [[1930]]: [[Gyula Heinrich]], rumania hungara inĝeniero pri [[elektro]] * [[1932]]: [[Valentino Garavani]], itala mododesegnisto (m. [[2026]]) * [[1933]]: [[Louis Farrakhan]], [[afrik-usonanoj|afrik-usona]] aktivulo kontraŭ-blankula * [[1936]]: [[László Szilveszter]], rumania hungara ĵurnalisto, tradukisto (m. [[2007]]) * [[1936]]: [[Carla Bley]], usona muzikistino, reprezentantino de [[avangarda ĵazo]] (m. [[2023]]) * [[1938]]: [[Tibor Mandula]], rumania hungara ĵurnalisto, lokhistoriisto * [[1938]]: [[Joan Margarit]], kataluna poeto (m. [[2021]]) * [[1940]]: [[Ivan Slavkov]], bulgara sportentreprenisto, prezidanto de [[Bulgara Olimpika Komitato]], membro de [[Internacia Olimpika Komitato]] (m. [[2011]]) * [[1942]]: [[József Horák (filo)|József Horák]], rumania hungara kemiisto <!--* [[1948]]: [[Ricardo Lewandowski]], brazila juristo, [[Universitatoj kaj altlernejoj en Brazilo|universitata profesoro]], prezidanto de Supera Federacia [[Tribunalo (juro)|Tribunalo]] artikolo ankoraŭ ne ekzistas --> * [[1949]]: [[János Miklós]], rumania hungara pentristo * [[1952]]: [[Renaud Séchan]], franca kantisto kaj muzikisto * [[1952]]: [[Shohreh Aghdashloo]], irana-usona aktorino * [[1953]]: [[Gordana Siljanovska-Davkova]], Prezidanto de [[Nord-Makedonio]] * [[1960]]: [[Atanáz Orosz]], hungara grekokatolika pastro, monaĥo, episkopo, eklezia verkisto, profesoro * [[1963]]: [[Natasha Richardson]], brita aktorino (m. [[2009]]) * [[1965]]: [[Zoltán Zenglitczky]], rumania hungara/hungara reĝisoro, kameraisto, fotisto (m. [[1997]]) * [[1967]]: [[Zsolt Fekete (fotisto)|Zsolt Fekete]], rumania hungara fotisto * [[1972]]: [[Jan Ołdakowski]], pola politikisto, parlamentano * [[1974]]: [[Benoît Magimel]], franca aktoro * [[1976]]: [[Sándor Varga]], rumania hungara aktoro * [[1978]]: [[Laetitia Casta]], franca film-teatra aktorino kaj [[manekeno]] * [[1981]]: [[Nadija Savĉenko]], ukraina armea [[piloto|pilotino]]-navigistino, membrino de la [[Verĥovna Rada]] kaj de [[Parlamenta Asembleo de la Konsilio de Eŭropo]] * [[1983]]: [[Orsolya Veress]], rumania hungara operkantistino * [[1983]]: [[Holly Valance]], aŭstralia aktorino kaj kantistino * [[1986]]: [[Sébastien Lecornu]], ĉefministro de Francio == Mortoj == * [[925]]: [[Nikolao la 1-a (patriarko)|Nikolao la 1-a]], bizanca teologo, verkisto, ekumena [[Patriarko de Konstantinopolo]] (n. [[852]]) * [[1034]]: [[Mjeŝko la 2-a (Pollando)|Mjeŝko la 2-a]], reĝo de Pollando (n. [[990]]) * [[1304]]: [[Ghazan]], reganto de Irano el mongola dinastio de [[Ilĥanlando]] (n. [[1271]]) * [[1686]]: [[Otto von Guericke]], germana fizikisto kaj inĝeniero (n. [[1602]]) * [[1694]]: [[Elisabeth Lemmerhirt]], patrino de Johann Sebastian Bach (n. [[1644]]) * [[1696]]: [[Jean de La Bruyère]], franca juristo, verkisto kaj moralisto (n. [[1645]]) * [[1708]]: [[Jules Hardouin-Mansart]], franca arkitekto (n. [[1646]]) * [[1778]]: [[William Pitt (pli maljuna)|William Pitt]], ĉefministro de Britio (n. [[1708]]) * [[1780]]: [[Nicolás Fernández de Moratín]], hispana poeto, dramisto kaj prozisto (n. [[1737]]) * [[1806]]: [[Gottfried von Herder]], germana kuracisto (n. [[1774]]) * [[1838]]: [[Jędrzej Śniadecki]], pola kuracisto, biologo, [[kemiisto]] kaj filozofo (n. [[1768]]) * [[1849]]: [[Juliette Récamier]], franca gvidantino de [[literatura salono]] (n. [[1777]]) * [[1849]]: [[Otto Nicolai]], germana komponisto kaj dirigento (n. [[1810]]) * [[1849]]: [[Stephan Ludwig Roth]], transilvania pedagogo, protestantisma pastoro, teologo kaj politikisto (n. [[1796]]) * [[1857]]: [[Eugène-François Vidocq]], franca skandalisto kaj [[detektivo]] (n. [[1775]]) * [[1859]]: [[Johano de Aŭstrio]], aŭstra [[arkiduko]] kaj [[feldmarŝalo]] (n. [[1782]]) * [[1869]]: [[György Haulik]], slovaka-hungara-kroata teologo, pastro, kardinalo, ĉefepiskopo (n. [[1786]]) * [[1871]]: [[John Herschel]], angla astronomo (n. [[1792]]) * [[1891]]: [[Alexandre Edmond Becquerel]], franca fizikisto (n. [[1820]]) * [[1905]]: [[György Ember]], hungara poeto, tradukisto (n. [[1845]]) * [[1905]]: [[Simeon Ráduly]], hungara literatur- kaj muzikhistoriisto (n. [[1872]]) * [[1907]]: [[Hermann Deiters]], germana pedagogo kaj juristo (n. [[1833]]) * [[1914]]: [[Daniel De Leon]], usona socialisto kaj [[sindikato|sindikatisto]] (n. [[1852]]) * [[1916]]: [[Max Reger]], germana komponisto kaj orgenisto (n. [[1873]]) * [[1916]]: [[Karl Schwarzschild]], germana pioniro de [[astrofiziko]] (n. [[1873]]) * [[1920]]: [[Viktor Lommer]], germana politikisto kaj regionhistoriisto (n. [[1839]]) * [[1927]]: [[Juan Gris]], hispana pentristo (n. [[1887]]) * [[1945]]: [[Zyrill Fischer]], aŭstra franciskano, teologo, publicisto, [[konservismo|konservulo]] kaj [[kontraŭfaŝismo|kontraŭfaŝisto]] (n. [[1892]]) * [[1947]]: [[Sándor Gárdos]], hungara ĵurnalisto, eseisto (n. [[1892]]) * [[1950]]: [[Royal Harwood Frost]], usona astronomo (n. [[1879]]) * [[1957]]: [[Otto Klepper]], germana juristo kaj politikisto (n. [[1888]]) * [[1962]]: [[Jenő Kócsy]], hungara redaktoro, ĵurnalisto (n. [[1895]]) * [[1968]]: [[György Kertai]], hungara geologo, profesoro (n. [[1912]]) * [[1973]]: [[Lex Barker]], usona aktoro (n. [[1919]]) * [[1976]]: [[Alvar Aalto]], finnlanda arkitekto, [[urboplanado|urboplanisto]], desegnisto de modernaj [[mebloj]] (n. [[1898]]) * [[1981]]: [[Bob Marley]], jamajka [[regeo|regeisto]], membro de la [[Rastafaria movado]] (n. [[1945]]) * [[1981]]: [[Bernhard Strasser]], germana monaĥo kaj animzorganto (n. [[1895]]) * [[1986]]: [[Teodor Jung]], germana ĵurnalisto, verkisto, presisto kaj eldonisto, fondinto kaj redaktoro de "[[Heroldo de Esperanto]]" (n. [[1892]]) * [[1988]]: [[Kim Philby]], brita sekretagento kaj [[spiono]], unu de la [[Kembriĝa Kvinopo]] (n. [[1912]]) * [[1992]]: [[Emil Kolozsvári Grandpierre]], hungara verkisto, tradukisto, kritikisto (n. [[1907]]) * [[1996]]: [[Nnamdi Azikiwe]], niĝeria ŝtatestro, [[prezidento de Niĝerio]] kaj de la [[Unua Niĝeria Respubliko]] (n. [[1904]]) * [[2000]]: [[José Dutra Mendes]], brazila [[esperantisto]], organizanto de [[Brazila Kongreso de Esperanto]], prezidanto de [[Cearaa Esperanto-Asocio]], tradukisto, adepto de [[logozofio]] (n. [[1913]]) * [[2001]]: [[Douglas Adams]], brita verkisto (n. [[1952]]) * [[2004]]: [[Ku Sang]], korea poeto (n. [[1919]]) * [[2009]]: [[Abel Goumba]], centrafrika politikisto, [[ombudsmano]] (n. [[1926]]) * [[2012]]: [[László Seregi]], hungara [[baletisto]] kaj [[koreografo]] (n. [[1929]]) * [[2015]]: [[Jef Geeraerts]], flandra verkisto (n. [[1930]]) * [[2016]]: [[Pál Réz]], hungara literaturhistoriisto, tradukisto, redaktoro (n. [[1930]]) * [[2020]]: [[Miloslav Stingl]], ĉeĥa vojaĝanto, etnografo, poligloto kaj verkisto (n. [[1930]]) * [[2021]]: [[Norman Lloyd]], usona aktoro, produktoro kaj reĝisoro (n. [[1914]]) * [[2022]]: [[Jeroen Brouwers]], nederlanda verkisto (n. [[1940]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia jaro|Rememoroj kaj festoj]] en [[Katolika Eklezio]]: [[Mamerto de Vienne]], franca episkopo, unu el [[sanktuloj de la glacio]] * [[Ortodoksismo]]: [[Abgar la 5-a]], [[Cirilo kaj Metodo]] * [[Hungario]]: Festo de la urbo [[Miskolc]] * [[Pollando]]: Tago sen [[rubo]]j <small>^[?]</small> == Tagoj de [[semajno]] == La '''11-a de majo''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]. ---- {{Projektoj|wikinewscat=11-a de majo}} [[Kategorio:11-a de majo| ]] [[Kategorio:Majo|11]] [[Kategorio:11-a tago de la monato|#05]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0511]] cqcxth9mj42rdcubwm79g3ewss42t98 0 5167 9413294 9411481 2026-06-25T14:27:51Z ~2026-35601-37 258882 /* Mortoj */ 9413294 wikitext text/x-wiki {{KalendaroJunio}} {{junio}} La '''21-a de junio''' estas la 172-a tago de la jaro (la 173-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 193 tagoj restas. Je la 21-a de junio okazis, interalie: == Eventoj == * Ĉiujare en tiu ĉi tempo estas sur la norda [[hemisfero]] la [[somero|somera]] [[solstico]] kaj sur la suda la vintra * [[1243]]: [[Pollando]]: princo Barnim la 1-a donis [[urborajto]]n al [[Stargard Szczeciński|Stargard]] * [[1305]]: [[Venceslao la 3-a (Bohemio)|Venceslao la 3-a]] iĝis reĝo de Pollando * [[1339]]: [[Svisoj]] venkis [[habsburgoj|habsburgajn]] [[feŭdismo|nobelojn]] en batalo de [[Laupen]] ([[kantono Berno]]) * [[1410]]: Interkonsente kun la [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] reĝo de Hungario [[Sigismondo la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Sigismondo la 1-a]] deklaris militon al [[Respubliko de Ambaŭ Nacioj|Pollando]], kio rezultis per la [[batalo de Grunwald]], malvenkega por la ordeno * [[1582]]: Japana [[daimio]] [[Oda Nobunaga]] sinmortigis elektante [[harakiro]]n * [[1599]]: Ĉeĥa [[kardinalo]] kaj politikisto [[Francisko el Dietrichstein]] estis nomumita papa [[legato (Romio)|legato]] * [[1621]]: [[Malnovurba ekzekuto en Prago]]: estis ekzekutitaj 27 nobeloj de la [[husmovado]] - tiu ekzekuto markis finon de la [[Bohemio|bohemia]] periodo de la [[Tridekjara milito]] * [[1655]]: Dum la 6-a venecia-turka milito [[Venecio|Venecia]] ŝiparo venkis en batalo de [[Dardaneloj]] * [[1661]]: [[Traktato de Kardis]] finis rusan-svedan militon * [[1718]]: Subskribo de pactraktato en Poĵarevac (Centra [[Serbio]]), finanta la 8-an venecian-turkan militon * [[1749]]: [[Nov-Skotio]]: [[Halifakso]] fondita de [[britoj]] * [[1764]]: En [[Brazilo]] fondiĝis [[Crato]] * [[1767]]: Samuel Wallis malkovris [[Tahitio]]n * [[1768]]: Ribelantaj [[kozakoj]] kaj lokaj [[kamparano]]j konkeris Humań ([[Ĉerkasa provinco]]), urbon de la [[Respubliko de Ambaŭ Nacioj]], kie ili [[masakro|masakris]] plurajn milojn da homoj * [[1788]]: [[Nov-Hampŝiro]] fariĝis la 9-a ŝtato de [[Usono]] * [[1791]]: [[Franca revolucio de 1789]]: reĝo [[Ludoviko la 16-a (Francio)|Ludoviko la 16-a]] provis eskapi el [[Parizo]], sed estis haltigita en [[Varennes-en-Argonne]] * [[1807]]: [[Napoleonaj Militoj]]: Imperiestro de Rusio [[Aleksandro la 1-a (Rusio)|Aleksandro la 1-a]] subskribis en [[Tauragė]] [[armistico]]n, kiu antaŭis pactraktaton kun la [[Unua Imperio (Francio)]] kaj [[Reĝlando Prusio]] * [[1813]]: [[Napoleonaj Militoj]]/[[Milito de Hispana Sendependiĝo]]: [[batalo de Vitorio]], finita pro malvenko de [[francoj]] kaj triumfo de la [[Duko de Wellington]] * [[1824]]: [[Greka milito de sendependiĝo]]: [[Otomana Imperio|turka armeo]] albordiĝis sur insulon Psara ([[Egea Maro]]) kaj masakris 15 mil [[grekoj]]n * [[1868]]: [[Munkeno]]: premiero de la [[opero]] ''[[Die Meistersinger von Nürnberg]]'', verkita de [[Richard Wagner]] * [[1895]]: [[Germana Regno]]: malfermo de la [[Kiela Kanalo]] liganta la [[Norda Maro|Nordan Maron]] kun la [[Balta Maro]] fare de imperiestro [[Vilhelmo la 2-a (Germana Regno)|Vilhelmo la 2-a]], filmata de Birt Acres, kio estas verŝajne unua filmregistrado en Germanio * [[1898]]: Insulo [[Gvamo]] fariĝis [[dependa teritorio de Usono]] * [[1900]]: [[Ĉeĥio]]: [[tramtransporto en Brno]] ekfunkciis; [[Ĉinio]]: imperiestrino [[Ciŝji]] deklaris militon kontraŭ [[Alianco de la ok nacioj]] dum la [[Boksista ribelo]] * [[1903]]: Inaŭguro de la [[fervojlinio]] [[Slavonice]] - [[Schwarzenau (Malsupra Aŭstrio)|Schwarzenau]] * [[1915]]: [[Supera Kortumo de Usono]] verdiktis pri [[ava klaŭzo]] por [[Oklahomo]] * [[1918]]: [[Unua mondmilito]]: [[Ĉeĥio]]: kvin infanoj estis mortpafitaj de la hungara armeo en [[Plzeň]] kiel parto de la aŭstra malsata [[persekutado]]; en [[Varsovio]] estis inaŭgurita Ŝtatkonsilio - malfondita samjare post akcepto fare de [[Centraj Potencoj]] de la [[14 punktoj de Wilson]] * [[1919]]: Memsinkiĝo de la germana ŝiparo en [[Scapa Flow]] por eviti transprenon fare de venkinta [[Triopa Entento]]; [[Gustav Bauer]] iĝis [[kanceliero]] de la [[Vajmara Respubliko]] * [[1920]]: [[Konstantin Fehrenbach]] iĝis kanceliero de Germanio * [[1929]]: En [[Meksiko]] finiĝis [[Kristisma Milito]], danke al [[mediacio]] de usona [[ambasadoro]] * [[1930]]: [[Konskripcio]]: unujara [[deviga militservo]] ekvalidis en [[Francio]] * [[1932]]: [[Dua Pola Respubliko]]: en [[Lesko]]-regiono komenciĝis [[ribelo]] de kamparanoj * [[1933]]: [[Germanio]]: [[Adolf Hitler]] malpermesis ekziston de aliaj [[politika partio|politikaj partioj]] krom [[Nacisocialisma Germana Laborista Partio]] * [[1936]]: En [[Ĉeĥoslovakio]] Nacia Hungara Kristana Socialisma Partio kaj Hungara Nacia Partio unuiĝis sub la nomo de Unuiĝinta Hungara Partio, kun [[Andor Jaross]] kiel prezidanto kaj [[Johano Esterházy]] kiel plenuma prezidanto * [[1939]]: Protektoro [[Konstantin von Neurath]] komencis sur teritorio de la [[Protektorato de Bohemio kaj Moravio]] enkonduki [[kontraŭjudismo|kontraŭjudajn]] regularojn, validaj en la [[Tria Regno]] * [[1940]]: [[Germana okupado de Pollando]]: finiĝis dutaga ekstermo de polaj intelektuloj en [[Palmiry]] — 358 malliberuloj de [[Pawiak]] estis [[pafekzekutado|pafekzekutataj]]; [[Okcidenta Fronto (Dua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]]: en orienta [[Francio]] germanoj okupis [[Strasburgo]]n; malsukcesa provo organizi reziston en [[Bretonio (franca regiono)|Bretonio]]; frumatene itala [[invado]] al Francio komencita en la [[Okcidentaj Alpoj]]; [[pola ekzila registaro]] evakuiĝis de [[Francio]] al [[Londono]]; [[Mediteraneo]]: franca-brita pripafo de [[Bardia]] * [[1941]]: [[Nord-Afrika kampanjo]]: en okcidenta [[Etiopio]] [[italoj]] pro timo antaŭ [[partizano]]j redonis [[Ĝima]] al [[britoj]] kaj retiriĝis; Siria Fronto: post rompo de la rezisto de trupoj de la [[reĝimo de Vichy]] en antaŭurboj de [[Damasko]] kiel unuaj venis [[Libera Francio|"liberaj francoj"]]; [[Usono]] postulis fermon de ĉiuj italaj [[konsulejo]]j sur sia teritorio; nokte Rumana Armeo lanĉis armean operacon por reokupi [[Besarabio]]n kaj Nordan [[Bukovino]]n * [[1942]]: [[Nord-Afrika kampanjo]]: germanaj-italaj [[trupo (armeo)|trupoj]] [[Sieĝo de Tobruko|konkeris Tobruk]]; [[Pacifika Fronto]]: japana [[submarŝipo]] sensukcese bombardis Fortreson Stevens en usona [[subŝtato]] [[Oregon]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: [[Ruĝa Armeo]] malfondis Ĉefan Komandantaron de Sud-Okcidenta Direkto * [[1943]]: [[Heinrich Himmler]] anoncis krei en [[Ĉefgubernio]] kaj [[Bjalistoko]] specialajn polictrupojn por senkondiĉe kontraŭbatali la [[Pola Rezistomovado|Polan Rezistomovadon]] kaj ordonis likvidi judajn [[geto]]jn en Pollando, [[Belorusa SSR]] kaj Baltaj Landoj; [[Francio]]: generalo [[Charles de Gaulle|de Gaulle]] nuligis dekreton de [[Edouard Daladier|E. Daladier]] de septembro 1939 kaj laŭleĝigis la [[Franca Komunista Partio|Francan Komunistan Partion]]; [[Franca rezistado|franca rezistanto]] [[Jean Moulin]] estis arestita de germanoj; usona [[aviado]] atakis [[Napolo]]n; nokte la [[brita aerarmeo]] atakis [[Krefeld]], post kio la [[atakaviadilo]]j alteriĝis sur [[aerodromo]]j en [[Nord-Afriko]] * [[1944]]: Ĉirkaŭ 30 mil soldatoj de SS, Gestapo kaj [[Wehrmacht]] ĉirkaŭis en praarbaro Solska kaj atakis polajn kaj sovetajn [[partizano]]jn por kontraŭstari la [[ribelo de Zamość|ribelon de Zamość]]; Socia Konsilio pri Orientaj Teroj decidis nuligi [[Operaco "Ostra Brama"|Operacon "Ostra Brama"]] kaj koncentriĝi pri [[batalo]] kontraŭ SS-divizio "Hałczyna" kaj la [[Ukraina Ribela Armeo]] * [[1945]]: [[Pacifika Fronto]]: [[Usona armeo]] [[batalo de Okinavo|konkeris Okinavon]]; [[Prezidento de Ĉeĥoslovakio]] [[Edvard Beneš]] dekretis pri konfisko kaj [[parcelo|parceligo]] de la tero apartenanta al [[germana]]j, [[hungara]]j civitanoj kaj [[kunlaborismo|kunlaboristoj]]; [[Sovetunio]]: en [[Moskvo]] finiĝis montra [[proceso de 16 gvidantoj de Pola Subtera Ŝtato]] — pro ŝajna kunlaboro kun germanoj kaj kontraŭsoveta agado 13 estis kondamnitaj al mallibero * [[1946]]: En [[Poznań]] komenciĝis proceso kontraŭ [[Arthur Greiser]], [[regiono (geografio)|regiona]] reprezentanto de [[Provinco Vartlando]] en la registaro de [[Adolf Hitler]] * [[1948]]: [[Germana marko]] ekcirkulis; ''[[Atlantic City]]'': fonografia firmao ''[[Columbia Records]]'' prezentis longturniĝan [[gramofondisko]]n; [[Universitato de Manĉestro]]: en la unua [[komputilo]] ''Small-Scale Experimental Machine'' ekfunkciis unua [[Memoro (komputiko)|memorigita]] [[komputila programo]] * [[1949]]: [[Pollando]]: partoprenantoj de la Konferenco de Partiaj Arkitektoj proklamis [[Socialisma realismo|socrealismo]]n en [[arkitekturo]], kiel unusolan devigan artdirekton (oficiale anoncita julie de prezidento [[Bolesław Bierut|B. Bierut]]); generalo [[Heliodor Píka]] estis [[pendumo|pendumita]] en la [[malliberejo]] Bory en [[Plzeň]] * [[1950]]: [[Stalinismo]]: Nokte de la 20-a/21-a de junio komenciĝis en [[Pollando]] amasaj arestoj de proksimume 5000 [[atestantoj de Jehovo]] fare de Ministerio de Publika Sekureco * [[1951]]: [[Stalinismo]]: Malfondo de la Pola Akademio de Scipovoj ^{<small>[???]</small>} * [[1963]]: Kardinalo Giovanni Battista Montini iĝis papo [[Paŭlo la 6-a]]; [[Francio]] retirigis sian [[mararmeo]]n de [[NATO]] * [[1982]]: 17 el inter 111 personoj pereis en katastrofo de fluganta de [[Kuala-Lumpuro]] Boeing 707 de [[Air India]], kio okazis dum alteriĝo en aviadilejo en [[Mumbajo]] * [[1990]]: [[Irano]]: ĉirkaŭ 40 mil personoj pereis dum [[tertremo]] en la provinco [[Gilano]]; [[Parlamento]]j de [[Germana Demokratia Respubliko]] kaj de [[Federacia Respubliko Germanio]] konfirmis la senŝanĝecon de la okcidenta [[ŝtatlimo]] de [[Pollando]] * [[1991]]: [[Saparmurat Nijazov]] iĝis unua prezidento de [[Turkmenio]] * [[2000]]: [[Usono]]: [[Bill Clinton]] atribuis [[Medal of Honor]] al 22 azidevenaj usonanoj (ĉefe japanoj) el 442-a Sturma [[Regimento]], pro agado dum la dua mondmilito * [[2001]]: Plena [[suna eklipso]] videbla en [[Atlantika Oceano]], [[Suda Afriko]] kaj [[Hinda Oceano]] * [[2004]]: [[SpaceShipOne|''KosmoŜipoUnu'']] kiel la unua privata [[kosmoŝipo]] ekflugis la [[kosmo]]n * [[2005]]: [[Internacia Astronomia Unio]] eknomis du novajn lunojn de [[Plutono]]: [[Nikso (luno)|Nikso]] kaj [[Hidro (Luno)|Hidro]] * [[2007]]: Reveno de [[Kosmopramo Atlantis]] de la [[Internacia Kosmostacio]] * [[2009]]: [[Gronlando]] akiris plilarĝigitan [[aŭtonomeco]]n kun kontrolo super [[polico]], [[juĝistaro]] kaj [[krudmaterialo]]j * [[2011]]: [[Pedro Passos Coelho]] iĝis ĉefministro de Portugalio * [[2014]]: [[Maŭritanio]]: oficanta prezidento [[Mohamed Ould Abdel Aziz]] reelektiĝis * [[2015]]: [[Internacia Tago de Jogo]] okazis unuafoje en preskaŭ 200 landoj * [[2020]]: [[Germanio]]: en [[Gelsenkirchen]] oni inaūguris monumenton al [[Lenin]] * [[2021]]: [[Robinah Nabbanja]] kiel unua virino iĝis ĉefministro de [[Ugando]] == Naskiĝoj == *[[1002]]: [[Leono la 9-a]], papo, sanktulo (m. [[1054]]) *[[1732]]: [[Johann Christoph Friedrich Bach]], germana muzikisto kaj komponisto (m. [[1795]]) *[[1750]]: [[Thomas Spence]], angla radikala [[politika maldekstro|maldekstrulo]] kaj defendanto de la [[kunposedo|komuna posedo]] de la tero (m. [[1814]]) *[[1781]]: [[Siméon-Denis Poisson]], franca matematikisto kaj fizikisto (m. [[1840]]) *[[1785]]: [[Sylvie von Ziegesar]], germana intelektulino (m. [[1858]]) *[[1798]]: [[Wolfgang Menzel]], germana literaturhistoriisto kaj kritikisto (m. [[1873]]) *[[1813]]: [[William Edmondstoune Aytoun]], skota verkisto, humuristo kaj juristo (m. [[1865]]) *[[1818]]: [[Ernesto la 2-a (Saksio-Koburgo kaj Gotao)]], germana nobelo kaj komponisto (m. [[1893]]) *[[1821]]: [[Samuel White Baker]], brita esploristo malkovrinta [[Albertlago]]n (m. [[1893]]) *[[1821]]: [[August Henneberger]], germana literaturhistoriisto (m. [[1866]]) *[[1823]]: [[Jean Chacornac]], franca astronomo (m. [[1873]]) *[[1839]]: [[Machado de Assis]], brazila verkisto kaj poeto (m. [[1908]]) *[[1851]]: [[Bohdan Jelínek]], ĉeĥa poeto (m. [[1874]]) *[[1855]]: [[Alois Brandl]], aŭstra kaj germana literaturhistoriisto (m. [[1940]]) * [[1856]]: [[Alajos Stróbl]], hungara skulptisto (m. [[1926]]) *[[1862]]: [[Zsigmond Reiner]], hungara ĵurnalisto kaj publicisto (m. [[1907]]) *[[1862]]: [[Johannes Schlaf]], germana verkisto kaj tradukisto (m. [[1941]]) *[[1863]]: [[Max Wolf]], germana astronomo, pioniro de astro[[fotografio]] (m. [[1932]]) * [[1864]]: [[Heinrich Wölfflin]], svisa profesoro, [[arthistoriisto]] kaj verkisto (m. [[1945]]) * [[1870]]: [[Clara Immerwahr]], germana kemiistino (m. [[1915]]) *[[1881]]: [[Ferenc Görög]], hungara historiisto, redaktoro (m. [[1970]]) *[[1882]]: [[Lluís Companys]], prezidento de la [[Generalitato de Katalunio]] dum la [[Dua Hispana Respubliko]] (m. [[1940]]) *[[1883]]: [[Oskar Janicki]], aŭstra politikisto kaj sindikatisto (m. [[1945]]) *[[1887]]: [[Emil Herfurth]], germana pedagogo kaj politikisto (m. [[1951]]) *[[1889]]: [[Tadeusz Jan Kowalski]], pola [[orientalisto]], tjurkologo, arabisto, iranisto (m. [[1948]]) *[[1893]]: [[Alois Hába]], ĉeĥa komponisto (m. [[1973]]) * [[1893]]: [[Werner Zimmermann]], svisa instruisto, verkisto, kunfondinto de alternativisma banko [[WIR-Banko-Kooperativo]] (m. [[1982]]) * [[1895]]: [[Přemysl Pitter]], ĉeĥa pedagogo, protektanto de [[infano]]j, [[Justuloj inter la popoloj|justulo inter la popoloj]], kunlaboranto de [[Olga Fierz]], esperantisto (m. [[1976]]) * [[1897]]: [[Farkas Molnár]], hungara arkitekto, pentristo, grafikisto kaj [[tipografo]] (m. [[1945]]) *[[1905]]: [[Jean-Paul Sartre]], franca filozofo kaj Nobelpremiita verkisto (m. [[1980]]) *[[1909]]: [[Árpád Schwartz]], rumania hungara kuracisto (m. [[1960]]) *[[1915]]: [[Wilhelm Gliese]], germana astronomo (m. [[1993]]) *[[1918]]: [[Tibor Szele]], hungara matematikisto, profesoro (m. [[1955]]) *[[1921]]: [[Jane Russell]], usona aktorino (m. [[2011]]) *[[1924]]: [[Ezzatolah Entezami]], irana reĝisoro kaj aktoro (m. [[2018]]) *[[1926]]: [[Conrad Hall]], usona [[kameraisto]], [[ĉefa fotografisto]] (m. [[2003]]) *[[1928]]: [[Margit Bara]], hungara aktorino (m. [[2016]]) *[[1931]]: [[Jan Trąbka]], pola kuracisto, [[neŭrologo]], [[kibernetikisto]] kaj filozofo (m. [[2012]]) *[[1932]]: [[Lalo Schifrin]], argentina pianisto, komponisto, muzikaranĝisto kaj dirigento (m. [[2025]]) *[[1935]]: [[Géza Gergely (lokhistoriisto)|Géza Gergely]], rumania hungara instruisto, lokhistoriisto *[[1935]]: [[Francoise Sagan]], franca verkistino (m. [[2004]]) * [[1938]]: [[Michael M. Richter]], germana matematikisto (m. [[2020]]) * [[1940]]: [[Michael Ruse]], brita filozofo (m. [[2024]]) *[[1943]]: [[Károly Vilhelm]], rumania hungara, hungara pentristo, artkritikisto (m. [[2011]]) *[[1945]]: [[Adam Zagajewski]], pola poeto, eseisto, verkisto, tradukisto kaj filozofo *[[1947]]: [[Ŝirin Ebadi]], irana Nobelpremiita defendantino de [[homaj rajtoj]] * [[1947]]: [[Fernando Savater]], hispana (eŭska) filozofo-etikisto, publicisto, profesoro kaj verkisto *[[1948]]: [[Andrzej Sapkowski]], pola [[fantasto|fantasta]] verkisto *[[1953]]: [[Benazir Bhutto]], ĉefministrino de Pakistano (m. [[2007]]) *[[1953]]: [[András Lajos Róth]], rumania hungara historiisto, bibliotekisto *[[1954]]: [[Wilfried Berchtold]], aŭstra politikisto *[[1955]]: [[Michel Platini]], franca futbalisto, prezidanto de [[UEFA]] *[[1959]]: [[Richard Baawobr]], afrika kardinalo (Ganao) kaj superioro de la Blankaj Patroj * [[1961]]: [[Manu Chao]], franca kantisto kaj ĉefmuzikisto de la grupo [[Mano Negra]] * [[1961]]: [[Mark Fettes]], usona-kanada profesoro pri [[edukado]], ano de [[Loka Kongresa Komitato|LKK]] por [[UK 1984]], redaktoro de "[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]", direktoro de la [[Fondaĵo pri Esperantaj Studoj]], [[Estraro de UEA 1992-1995|UEA-estrarano pri informado]], [[Ĝenerala Sekretario de UEA|ĜenSek]] kaj [[prezidantoj de UEA|prezidanto de UEA]] *[[1962]]: [[Viktor Coj]], sovetia rokkantisto kaj aktoro (m. [[1990]]) *[[1964]]: [[Doug Savant]], usona aktoro * [[1965]]: [[Yang Liwei]], unua ĉina kosmonaŭto *[[1967]]: [[Jinglak Ĉinaŭat]], ĉefministrino de Tajlando *[[1968]]: [[Peter Vajkoczy]], germana neŭrokirurgo kaj universitata profesoro *[[1971]]: [[Zsolt Nagy]], rumania hungara politikisto, ministro * [[1973]]: [[Zuzana Čaputová]], [[prezidanto de Slovakio]] *[[1976]]: [[László Borsodi L.]], rumania hungara instruisto kaj poeto *[[1979]]: [[Chris Pratt]], usona filma kaj televida aktoro *[[1982]]: [[William Mountbatten-Windsor]], brita tronheredonto *[[1985]]: [[Amel Bent]], franca kantistino *[[1986]]: [[Lana Del Rey]], usona kantistino, komponistino, kantaŭtorino == Mortoj == * [[870]]: [[Al-Muhtadi]], abasida [[kalifo]] dum la [[Malordo de Samaro]] * [[1305]]: [[Venceslao la 2-a (Bohemio)|Venceslao la 2-a]], pola kaj bohemia reĝo (n. [[1271]]) * [[1377]]: [[Eduardo la 3-a (Anglio)|Eduardo la 3-a]], reĝo de Anglio (n. [[1312]]) * [[1521]]: [[Leonardo Loredan]], doĝo de Venecio (n. [[1436]]) * [[1527]]: [[Makiavelo]], itala historiisto kaj [[politika filozofio|politika filozofo]] (n. [[1469]]) * [[1529]]: [[John Skelton]], angla poeto kaj dramisto (n. ĉirkaŭ [[1460]]) * [[1547]]: [[Sebastiano del Piombo]], itala pentristo (n. [[1485]]) * [[1582]]: [[Oda Nobunaga]], japana [[daimio]] el la [[Sengoku-epoko]] (n. [[1534]]) * [[1591]]: [[Luigi Gonzaga]], itala jezuito kaj sanktulo (n. [[1568]]) * [[1621]]: [[Malnovurba ekzekuto en Prago]] de 27 personoj, i.a. [[Kryštof Harant z Polžic a Bezdružic]] (n. [[1564]]) kaj [[Jáchym Ondřej Šlik]] (n. [[1569]]) * [[1621]]: [[Jan Jessenius]], bohemia kuracisto, filozofo kaj politikisto, rektoro (n. [[1566]]) * [[1631]]: [[John Smith]], angla aventuristo kaj esploristo de [[Norda Ameriko]] (n. [[1580]]) * [[1652]]: [[Inigo Jones]], angla arkitekto kaj [[scenaranĝaĵo|scenararanĝisto]] (n. [[1573]]) * [[1661]]: [[Andrea Sacchi]], itala pentristo kaj arkitekto (n. [[1599]]) * [[1714]]: [[Paul du Ry]], franca arkitekto (n. [[1640]]) * [[1738]]: [[Charles Townshend]], angla nobelo, agrikulturisto kaj politikisto (n. [[1674]]) * [[1788]]: [[Johann Georg Hamann]], germana filozofo kaj teologo (n. [[1730]]) * [[1789]]: [[Paul Henri Thiry d'Holbach]], germana-franca filozofo, [[enciklopediistoj|enciklopediisto]] (n. [[1723]]) * [[1852]]: [[Friedrich Fröbel]], germana [[pedagogo]] (n. [[1782]]) * [[1857]]: [[Louis-Jacques Thénard]], franca kemiisto (n. [[1777]]) * [[1857]]: [[Karl von Schiller]], germana forstisto (n. [[1793]]) * [[1861]]: [[Ludwig Preller]], germana filologo klasika (n. [[1809]]) * [[1874]]: [[Anders Jonas Ångström]], sveda fizikisto kaj astronomo (n. [[1814]]) * [[1876]]: [[Antonio López de Santa Anna]], prezidento de [[Meksiko]] (n. [[1794]]) * [[1877]]: [[Nathaniel Palmer]], usona kapitano, malkovrinto kaj esploristo de [[Antarkto]] (n. [[1799]]) * [[1889]]: [[Karl Bötticher]], germana arkitekto, arthistoriisto kaj arkeologo (n. [[1806]]) * [[1895]]: [[Friedrich Tietjen]], germana astronomo (n. [[1832]]) * [[1908]]: [[Nikolaj Rimskij-Korsakov]], rusia komponisto (n. [[1844]]) * [[1914]]: [[Bertha von Suttner]], aŭstra pacistino kaj verkistino (n. [[1843]]) * [[1928]]: [[Aladár Ballagi]], hungara historiisto, profesoro, instruisto (n. [[1853]]) * [[1935]]: [[Alfred Roller]], aŭstra [[scenaranĝisto]], pentristo kaj grafikisto (n. [[1864]]) * [[1938]]: [[Valentin Poljakov]], rusia, sovetia instruisto kaj [[esperantisto]], redakciano de "[[La Nova Epoko]]", viktimo de [[stalinismo]] (n. [[1896]]) * [[Janusz Kusociński]], pola [[atletiko|atletikisto]], pafmortigitaj en [[Palmiry]] kadre de [[Eksterordinara Ekstermiga Agado]] (n. [[1907]]) * [[Maciej Rataj]], marŝalo de [[Sejmo (Pollando)|Pola Sejmo]], same pafmortigitaj en [[Palmiry]] (n. [[1884]]) * [[1940]]: [[Smedley Butler]], usona generalo, [[pacisto]] (n. [[1881]]) * [[1944]]: [[Gyula Magyary-Kossa]], hungara farmaciisto, kuracisto, historiisto pri kuracado, profesoro (n. [[1865]]) * [[1945]]: [[Josef Hora]], ĉeĥa poeto, tradukisto kaj literatura kritikisto (n. [[1891]]) * [[1946]]: [[Peter Bräunlich]], germana teologo kaj verkisto (n. [[1866]]) * [[1949]]: [[Heliodor Píka]], ĉeĥa soldato, [[armea ataŝeo]], ekzekutita en [[Moskvo]] (n. [[1897]]) * [[1951]]: [[Charles Dillon Perrine]], argentina-usona astronomo (n. [[1867]]) * [[1956]]: [[Lajos Kreybig]], hungara agrikulturisto, [[humo|hum]]esploristo (n. [[1879]]) * [[1957]]: [[Johannes Stark]], germana Nobelpremiita fizikisto (n. [[1874]]) * [[1959]]: [[Béla Kovács (ministro)|Béla Kovács]], hungara politikisto, ministro, malliberulo de [[gulago]] (n. [[1908]]) * [[1967]]: [[Feliks Stackeviĉ]], belorusa instruisto, verkisto, [[Esperanto-vortaristo]], tradukisto (n. [[1879]]) * [[1967]]: Władysława Maciesza, pola soldatino de [[spionado|spionagentejo]], membrino de la [[Servo al Venko de Pollando]], senatano (n. [[1888]]) * [[1970]]: [[Sukarno]], unua prezidento de [[Indonezio]] (n. [[1901]]) * [[1976]]: [[Gyula Csehi]], rumania hungara literaturisto, universitata profesoro (n. [[1910]]) * [[1992]]: [[Joan Fuster]], [[Valencio (provinco)|valencia]] verkisto (n. [[1922]]) * [[1995]]: [[Pál Binder]], rumania hungara lokhistoriisto (n. [[1935]]) * [[2001]]: [[John Lee Hooker]], usona [[bluso|blusa]] muzikisto, aŭtoro de la stilo [[bugio]] (n. [[1917]]) * [[2011]]: [[Magomet Isajev]], sovetia, rusia profesoro pri [[lingvistiko]], [[orientalisto]] kaj [[esperantologo]], prezidanto de la [[Asocio de Sovetiaj Esperantistoj]], kunaŭtoro de la ''[[Lernolibro de lingvo Esperanto]]'' (n. [[1928]]) * [[2014]]: [[Roman Laskowski]], pola [[slavistiko|slavisto]] (n. [[1936]]) * [[2015]]: [[Gunther Schuller]], usona komponisto, dirigento, [[korno (muzikinstrumento)|kornisto]], muziksciencisto (n. [[1925]]) * [[2015]]: [[Veijo Meri]], finna verkisto, poeto kaj tradukisto (n. [[1928]]) * [[2015]]: [[Alexander Schalck-Golodkowski]], germana juristo kaj politikisto (n. [[1932]]) * [[2015]]: [[Wilfrid Bach]], germana geografo kaj klimatologo (n. [[1936]]) * [[2017]]: [[György Rubovszky]], hungara advokato, parlamenta deputito (n. [[1944]]) * [[2019]]: [[Dimitris Ĥristofias]], prezidanto de Kipro (n. [[1946]]) * [[2020]]: [[György Bálint (ĝardenisto)|György Bálint]], hungara ĝardenisto, redaktoro, politikisto (n. [[1919]]) * [[2020]]: Zeev Sternhell, israela historiisto (n. [[1935]]) * [[2026]]: [[Yaacov Agam]], isrela artisto (n. [[1928]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * Laŭ [[Okcidenta astrologio]] la unua tago sub la [[Zodiako|zodiaka signo]] [[Kankro (konstelacio)|Kankro]]: ♋ (ĝis la [[22-a de julio]]) * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: [[Luigi Gonzaga]], itala [[jezuito]] * Internacia Tago de [[Muziko]] - ekde 1995, laŭ iniciato de Marcel Landowski, franca komponisto * Monda Tago de [[Rultabulo]] - ekde 2006 * [[Internacia Tago de Jogo]] - ekde 2015, laŭ iniciato de [[Narendra Modi]], ĉefministro de [[Barato]] * [[Pollando]]: Tago de [[entrepreno|Entreprenisto]] == Tagoj de [[semajno]] == La '''21-a de junio''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; {{projektoj}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]. [[Kategorio:21-a de junio| ]] [[Kategorio:Junio|21]] [[Kategorio:21-a tago de la monato|#06]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0621]] 61abd77ljzbrbkmu798l2ej26sgm7sc 9413299 9413294 2026-06-25T14:31:08Z ~2026-35601-37 258882 /* Mortoj */ 9413299 wikitext text/x-wiki {{KalendaroJunio}} {{junio}} La '''21-a de junio''' estas la 172-a tago de la jaro (la 173-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 193 tagoj restas. Je la 21-a de junio okazis, interalie: == Eventoj == * Ĉiujare en tiu ĉi tempo estas sur la norda [[hemisfero]] la [[somero|somera]] [[solstico]] kaj sur la suda la vintra * [[1243]]: [[Pollando]]: princo Barnim la 1-a donis [[urborajto]]n al [[Stargard Szczeciński|Stargard]] * [[1305]]: [[Venceslao la 3-a (Bohemio)|Venceslao la 3-a]] iĝis reĝo de Pollando * [[1339]]: [[Svisoj]] venkis [[habsburgoj|habsburgajn]] [[feŭdismo|nobelojn]] en batalo de [[Laupen]] ([[kantono Berno]]) * [[1410]]: Interkonsente kun la [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] reĝo de Hungario [[Sigismondo la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Sigismondo la 1-a]] deklaris militon al [[Respubliko de Ambaŭ Nacioj|Pollando]], kio rezultis per la [[batalo de Grunwald]], malvenkega por la ordeno * [[1582]]: Japana [[daimio]] [[Oda Nobunaga]] sinmortigis elektante [[harakiro]]n * [[1599]]: Ĉeĥa [[kardinalo]] kaj politikisto [[Francisko el Dietrichstein]] estis nomumita papa [[legato (Romio)|legato]] * [[1621]]: [[Malnovurba ekzekuto en Prago]]: estis ekzekutitaj 27 nobeloj de la [[husmovado]] - tiu ekzekuto markis finon de la [[Bohemio|bohemia]] periodo de la [[Tridekjara milito]] * [[1655]]: Dum la 6-a venecia-turka milito [[Venecio|Venecia]] ŝiparo venkis en batalo de [[Dardaneloj]] * [[1661]]: [[Traktato de Kardis]] finis rusan-svedan militon * [[1718]]: Subskribo de pactraktato en Poĵarevac (Centra [[Serbio]]), finanta la 8-an venecian-turkan militon * [[1749]]: [[Nov-Skotio]]: [[Halifakso]] fondita de [[britoj]] * [[1764]]: En [[Brazilo]] fondiĝis [[Crato]] * [[1767]]: Samuel Wallis malkovris [[Tahitio]]n * [[1768]]: Ribelantaj [[kozakoj]] kaj lokaj [[kamparano]]j konkeris Humań ([[Ĉerkasa provinco]]), urbon de la [[Respubliko de Ambaŭ Nacioj]], kie ili [[masakro|masakris]] plurajn milojn da homoj * [[1788]]: [[Nov-Hampŝiro]] fariĝis la 9-a ŝtato de [[Usono]] * [[1791]]: [[Franca revolucio de 1789]]: reĝo [[Ludoviko la 16-a (Francio)|Ludoviko la 16-a]] provis eskapi el [[Parizo]], sed estis haltigita en [[Varennes-en-Argonne]] * [[1807]]: [[Napoleonaj Militoj]]: Imperiestro de Rusio [[Aleksandro la 1-a (Rusio)|Aleksandro la 1-a]] subskribis en [[Tauragė]] [[armistico]]n, kiu antaŭis pactraktaton kun la [[Unua Imperio (Francio)]] kaj [[Reĝlando Prusio]] * [[1813]]: [[Napoleonaj Militoj]]/[[Milito de Hispana Sendependiĝo]]: [[batalo de Vitorio]], finita pro malvenko de [[francoj]] kaj triumfo de la [[Duko de Wellington]] * [[1824]]: [[Greka milito de sendependiĝo]]: [[Otomana Imperio|turka armeo]] albordiĝis sur insulon Psara ([[Egea Maro]]) kaj masakris 15 mil [[grekoj]]n * [[1868]]: [[Munkeno]]: premiero de la [[opero]] ''[[Die Meistersinger von Nürnberg]]'', verkita de [[Richard Wagner]] * [[1895]]: [[Germana Regno]]: malfermo de la [[Kiela Kanalo]] liganta la [[Norda Maro|Nordan Maron]] kun la [[Balta Maro]] fare de imperiestro [[Vilhelmo la 2-a (Germana Regno)|Vilhelmo la 2-a]], filmata de Birt Acres, kio estas verŝajne unua filmregistrado en Germanio * [[1898]]: Insulo [[Gvamo]] fariĝis [[dependa teritorio de Usono]] * [[1900]]: [[Ĉeĥio]]: [[tramtransporto en Brno]] ekfunkciis; [[Ĉinio]]: imperiestrino [[Ciŝji]] deklaris militon kontraŭ [[Alianco de la ok nacioj]] dum la [[Boksista ribelo]] * [[1903]]: Inaŭguro de la [[fervojlinio]] [[Slavonice]] - [[Schwarzenau (Malsupra Aŭstrio)|Schwarzenau]] * [[1915]]: [[Supera Kortumo de Usono]] verdiktis pri [[ava klaŭzo]] por [[Oklahomo]] * [[1918]]: [[Unua mondmilito]]: [[Ĉeĥio]]: kvin infanoj estis mortpafitaj de la hungara armeo en [[Plzeň]] kiel parto de la aŭstra malsata [[persekutado]]; en [[Varsovio]] estis inaŭgurita Ŝtatkonsilio - malfondita samjare post akcepto fare de [[Centraj Potencoj]] de la [[14 punktoj de Wilson]] * [[1919]]: Memsinkiĝo de la germana ŝiparo en [[Scapa Flow]] por eviti transprenon fare de venkinta [[Triopa Entento]]; [[Gustav Bauer]] iĝis [[kanceliero]] de la [[Vajmara Respubliko]] * [[1920]]: [[Konstantin Fehrenbach]] iĝis kanceliero de Germanio * [[1929]]: En [[Meksiko]] finiĝis [[Kristisma Milito]], danke al [[mediacio]] de usona [[ambasadoro]] * [[1930]]: [[Konskripcio]]: unujara [[deviga militservo]] ekvalidis en [[Francio]] * [[1932]]: [[Dua Pola Respubliko]]: en [[Lesko]]-regiono komenciĝis [[ribelo]] de kamparanoj * [[1933]]: [[Germanio]]: [[Adolf Hitler]] malpermesis ekziston de aliaj [[politika partio|politikaj partioj]] krom [[Nacisocialisma Germana Laborista Partio]] * [[1936]]: En [[Ĉeĥoslovakio]] Nacia Hungara Kristana Socialisma Partio kaj Hungara Nacia Partio unuiĝis sub la nomo de Unuiĝinta Hungara Partio, kun [[Andor Jaross]] kiel prezidanto kaj [[Johano Esterházy]] kiel plenuma prezidanto * [[1939]]: Protektoro [[Konstantin von Neurath]] komencis sur teritorio de la [[Protektorato de Bohemio kaj Moravio]] enkonduki [[kontraŭjudismo|kontraŭjudajn]] regularojn, validaj en la [[Tria Regno]] * [[1940]]: [[Germana okupado de Pollando]]: finiĝis dutaga ekstermo de polaj intelektuloj en [[Palmiry]] — 358 malliberuloj de [[Pawiak]] estis [[pafekzekutado|pafekzekutataj]]; [[Okcidenta Fronto (Dua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]]: en orienta [[Francio]] germanoj okupis [[Strasburgo]]n; malsukcesa provo organizi reziston en [[Bretonio (franca regiono)|Bretonio]]; frumatene itala [[invado]] al Francio komencita en la [[Okcidentaj Alpoj]]; [[pola ekzila registaro]] evakuiĝis de [[Francio]] al [[Londono]]; [[Mediteraneo]]: franca-brita pripafo de [[Bardia]] * [[1941]]: [[Nord-Afrika kampanjo]]: en okcidenta [[Etiopio]] [[italoj]] pro timo antaŭ [[partizano]]j redonis [[Ĝima]] al [[britoj]] kaj retiriĝis; Siria Fronto: post rompo de la rezisto de trupoj de la [[reĝimo de Vichy]] en antaŭurboj de [[Damasko]] kiel unuaj venis [[Libera Francio|"liberaj francoj"]]; [[Usono]] postulis fermon de ĉiuj italaj [[konsulejo]]j sur sia teritorio; nokte Rumana Armeo lanĉis armean operacon por reokupi [[Besarabio]]n kaj Nordan [[Bukovino]]n * [[1942]]: [[Nord-Afrika kampanjo]]: germanaj-italaj [[trupo (armeo)|trupoj]] [[Sieĝo de Tobruko|konkeris Tobruk]]; [[Pacifika Fronto]]: japana [[submarŝipo]] sensukcese bombardis Fortreson Stevens en usona [[subŝtato]] [[Oregon]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: [[Ruĝa Armeo]] malfondis Ĉefan Komandantaron de Sud-Okcidenta Direkto * [[1943]]: [[Heinrich Himmler]] anoncis krei en [[Ĉefgubernio]] kaj [[Bjalistoko]] specialajn polictrupojn por senkondiĉe kontraŭbatali la [[Pola Rezistomovado|Polan Rezistomovadon]] kaj ordonis likvidi judajn [[geto]]jn en Pollando, [[Belorusa SSR]] kaj Baltaj Landoj; [[Francio]]: generalo [[Charles de Gaulle|de Gaulle]] nuligis dekreton de [[Edouard Daladier|E. Daladier]] de septembro 1939 kaj laŭleĝigis la [[Franca Komunista Partio|Francan Komunistan Partion]]; [[Franca rezistado|franca rezistanto]] [[Jean Moulin]] estis arestita de germanoj; usona [[aviado]] atakis [[Napolo]]n; nokte la [[brita aerarmeo]] atakis [[Krefeld]], post kio la [[atakaviadilo]]j alteriĝis sur [[aerodromo]]j en [[Nord-Afriko]] * [[1944]]: Ĉirkaŭ 30 mil soldatoj de SS, Gestapo kaj [[Wehrmacht]] ĉirkaŭis en praarbaro Solska kaj atakis polajn kaj sovetajn [[partizano]]jn por kontraŭstari la [[ribelo de Zamość|ribelon de Zamość]]; Socia Konsilio pri Orientaj Teroj decidis nuligi [[Operaco "Ostra Brama"|Operacon "Ostra Brama"]] kaj koncentriĝi pri [[batalo]] kontraŭ SS-divizio "Hałczyna" kaj la [[Ukraina Ribela Armeo]] * [[1945]]: [[Pacifika Fronto]]: [[Usona armeo]] [[batalo de Okinavo|konkeris Okinavon]]; [[Prezidento de Ĉeĥoslovakio]] [[Edvard Beneš]] dekretis pri konfisko kaj [[parcelo|parceligo]] de la tero apartenanta al [[germana]]j, [[hungara]]j civitanoj kaj [[kunlaborismo|kunlaboristoj]]; [[Sovetunio]]: en [[Moskvo]] finiĝis montra [[proceso de 16 gvidantoj de Pola Subtera Ŝtato]] — pro ŝajna kunlaboro kun germanoj kaj kontraŭsoveta agado 13 estis kondamnitaj al mallibero * [[1946]]: En [[Poznań]] komenciĝis proceso kontraŭ [[Arthur Greiser]], [[regiono (geografio)|regiona]] reprezentanto de [[Provinco Vartlando]] en la registaro de [[Adolf Hitler]] * [[1948]]: [[Germana marko]] ekcirkulis; ''[[Atlantic City]]'': fonografia firmao ''[[Columbia Records]]'' prezentis longturniĝan [[gramofondisko]]n; [[Universitato de Manĉestro]]: en la unua [[komputilo]] ''Small-Scale Experimental Machine'' ekfunkciis unua [[Memoro (komputiko)|memorigita]] [[komputila programo]] * [[1949]]: [[Pollando]]: partoprenantoj de la Konferenco de Partiaj Arkitektoj proklamis [[Socialisma realismo|socrealismo]]n en [[arkitekturo]], kiel unusolan devigan artdirekton (oficiale anoncita julie de prezidento [[Bolesław Bierut|B. Bierut]]); generalo [[Heliodor Píka]] estis [[pendumo|pendumita]] en la [[malliberejo]] Bory en [[Plzeň]] * [[1950]]: [[Stalinismo]]: Nokte de la 20-a/21-a de junio komenciĝis en [[Pollando]] amasaj arestoj de proksimume 5000 [[atestantoj de Jehovo]] fare de Ministerio de Publika Sekureco * [[1951]]: [[Stalinismo]]: Malfondo de la Pola Akademio de Scipovoj ^{<small>[???]</small>} * [[1963]]: Kardinalo Giovanni Battista Montini iĝis papo [[Paŭlo la 6-a]]; [[Francio]] retirigis sian [[mararmeo]]n de [[NATO]] * [[1982]]: 17 el inter 111 personoj pereis en katastrofo de fluganta de [[Kuala-Lumpuro]] Boeing 707 de [[Air India]], kio okazis dum alteriĝo en aviadilejo en [[Mumbajo]] * [[1990]]: [[Irano]]: ĉirkaŭ 40 mil personoj pereis dum [[tertremo]] en la provinco [[Gilano]]; [[Parlamento]]j de [[Germana Demokratia Respubliko]] kaj de [[Federacia Respubliko Germanio]] konfirmis la senŝanĝecon de la okcidenta [[ŝtatlimo]] de [[Pollando]] * [[1991]]: [[Saparmurat Nijazov]] iĝis unua prezidento de [[Turkmenio]] * [[2000]]: [[Usono]]: [[Bill Clinton]] atribuis [[Medal of Honor]] al 22 azidevenaj usonanoj (ĉefe japanoj) el 442-a Sturma [[Regimento]], pro agado dum la dua mondmilito * [[2001]]: Plena [[suna eklipso]] videbla en [[Atlantika Oceano]], [[Suda Afriko]] kaj [[Hinda Oceano]] * [[2004]]: [[SpaceShipOne|''KosmoŜipoUnu'']] kiel la unua privata [[kosmoŝipo]] ekflugis la [[kosmo]]n * [[2005]]: [[Internacia Astronomia Unio]] eknomis du novajn lunojn de [[Plutono]]: [[Nikso (luno)|Nikso]] kaj [[Hidro (Luno)|Hidro]] * [[2007]]: Reveno de [[Kosmopramo Atlantis]] de la [[Internacia Kosmostacio]] * [[2009]]: [[Gronlando]] akiris plilarĝigitan [[aŭtonomeco]]n kun kontrolo super [[polico]], [[juĝistaro]] kaj [[krudmaterialo]]j * [[2011]]: [[Pedro Passos Coelho]] iĝis ĉefministro de Portugalio * [[2014]]: [[Maŭritanio]]: oficanta prezidento [[Mohamed Ould Abdel Aziz]] reelektiĝis * [[2015]]: [[Internacia Tago de Jogo]] okazis unuafoje en preskaŭ 200 landoj * [[2020]]: [[Germanio]]: en [[Gelsenkirchen]] oni inaūguris monumenton al [[Lenin]] * [[2021]]: [[Robinah Nabbanja]] kiel unua virino iĝis ĉefministro de [[Ugando]] == Naskiĝoj == *[[1002]]: [[Leono la 9-a]], papo, sanktulo (m. [[1054]]) *[[1732]]: [[Johann Christoph Friedrich Bach]], germana muzikisto kaj komponisto (m. [[1795]]) *[[1750]]: [[Thomas Spence]], angla radikala [[politika maldekstro|maldekstrulo]] kaj defendanto de la [[kunposedo|komuna posedo]] de la tero (m. [[1814]]) *[[1781]]: [[Siméon-Denis Poisson]], franca matematikisto kaj fizikisto (m. [[1840]]) *[[1785]]: [[Sylvie von Ziegesar]], germana intelektulino (m. [[1858]]) *[[1798]]: [[Wolfgang Menzel]], germana literaturhistoriisto kaj kritikisto (m. [[1873]]) *[[1813]]: [[William Edmondstoune Aytoun]], skota verkisto, humuristo kaj juristo (m. [[1865]]) *[[1818]]: [[Ernesto la 2-a (Saksio-Koburgo kaj Gotao)]], germana nobelo kaj komponisto (m. [[1893]]) *[[1821]]: [[Samuel White Baker]], brita esploristo malkovrinta [[Albertlago]]n (m. [[1893]]) *[[1821]]: [[August Henneberger]], germana literaturhistoriisto (m. [[1866]]) *[[1823]]: [[Jean Chacornac]], franca astronomo (m. [[1873]]) *[[1839]]: [[Machado de Assis]], brazila verkisto kaj poeto (m. [[1908]]) *[[1851]]: [[Bohdan Jelínek]], ĉeĥa poeto (m. [[1874]]) *[[1855]]: [[Alois Brandl]], aŭstra kaj germana literaturhistoriisto (m. [[1940]]) * [[1856]]: [[Alajos Stróbl]], hungara skulptisto (m. [[1926]]) *[[1862]]: [[Zsigmond Reiner]], hungara ĵurnalisto kaj publicisto (m. [[1907]]) *[[1862]]: [[Johannes Schlaf]], germana verkisto kaj tradukisto (m. [[1941]]) *[[1863]]: [[Max Wolf]], germana astronomo, pioniro de astro[[fotografio]] (m. [[1932]]) * [[1864]]: [[Heinrich Wölfflin]], svisa profesoro, [[arthistoriisto]] kaj verkisto (m. [[1945]]) * [[1870]]: [[Clara Immerwahr]], germana kemiistino (m. [[1915]]) *[[1881]]: [[Ferenc Görög]], hungara historiisto, redaktoro (m. [[1970]]) *[[1882]]: [[Lluís Companys]], prezidento de la [[Generalitato de Katalunio]] dum la [[Dua Hispana Respubliko]] (m. [[1940]]) *[[1883]]: [[Oskar Janicki]], aŭstra politikisto kaj sindikatisto (m. [[1945]]) *[[1887]]: [[Emil Herfurth]], germana pedagogo kaj politikisto (m. [[1951]]) *[[1889]]: [[Tadeusz Jan Kowalski]], pola [[orientalisto]], tjurkologo, arabisto, iranisto (m. [[1948]]) *[[1893]]: [[Alois Hába]], ĉeĥa komponisto (m. [[1973]]) * [[1893]]: [[Werner Zimmermann]], svisa instruisto, verkisto, kunfondinto de alternativisma banko [[WIR-Banko-Kooperativo]] (m. [[1982]]) * [[1895]]: [[Přemysl Pitter]], ĉeĥa pedagogo, protektanto de [[infano]]j, [[Justuloj inter la popoloj|justulo inter la popoloj]], kunlaboranto de [[Olga Fierz]], esperantisto (m. [[1976]]) * [[1897]]: [[Farkas Molnár]], hungara arkitekto, pentristo, grafikisto kaj [[tipografo]] (m. [[1945]]) *[[1905]]: [[Jean-Paul Sartre]], franca filozofo kaj Nobelpremiita verkisto (m. [[1980]]) *[[1909]]: [[Árpád Schwartz]], rumania hungara kuracisto (m. [[1960]]) *[[1915]]: [[Wilhelm Gliese]], germana astronomo (m. [[1993]]) *[[1918]]: [[Tibor Szele]], hungara matematikisto, profesoro (m. [[1955]]) *[[1921]]: [[Jane Russell]], usona aktorino (m. [[2011]]) *[[1924]]: [[Ezzatolah Entezami]], irana reĝisoro kaj aktoro (m. [[2018]]) *[[1926]]: [[Conrad Hall]], usona [[kameraisto]], [[ĉefa fotografisto]] (m. [[2003]]) *[[1928]]: [[Margit Bara]], hungara aktorino (m. [[2016]]) *[[1931]]: [[Jan Trąbka]], pola kuracisto, [[neŭrologo]], [[kibernetikisto]] kaj filozofo (m. [[2012]]) *[[1932]]: [[Lalo Schifrin]], argentina pianisto, komponisto, muzikaranĝisto kaj dirigento (m. [[2025]]) *[[1935]]: [[Géza Gergely (lokhistoriisto)|Géza Gergely]], rumania hungara instruisto, lokhistoriisto *[[1935]]: [[Francoise Sagan]], franca verkistino (m. [[2004]]) * [[1938]]: [[Michael M. Richter]], germana matematikisto (m. [[2020]]) * [[1940]]: [[Michael Ruse]], brita filozofo (m. [[2024]]) *[[1943]]: [[Károly Vilhelm]], rumania hungara, hungara pentristo, artkritikisto (m. [[2011]]) *[[1945]]: [[Adam Zagajewski]], pola poeto, eseisto, verkisto, tradukisto kaj filozofo *[[1947]]: [[Ŝirin Ebadi]], irana Nobelpremiita defendantino de [[homaj rajtoj]] * [[1947]]: [[Fernando Savater]], hispana (eŭska) filozofo-etikisto, publicisto, profesoro kaj verkisto *[[1948]]: [[Andrzej Sapkowski]], pola [[fantasto|fantasta]] verkisto *[[1953]]: [[Benazir Bhutto]], ĉefministrino de Pakistano (m. [[2007]]) *[[1953]]: [[András Lajos Róth]], rumania hungara historiisto, bibliotekisto *[[1954]]: [[Wilfried Berchtold]], aŭstra politikisto *[[1955]]: [[Michel Platini]], franca futbalisto, prezidanto de [[UEFA]] *[[1959]]: [[Richard Baawobr]], afrika kardinalo (Ganao) kaj superioro de la Blankaj Patroj * [[1961]]: [[Manu Chao]], franca kantisto kaj ĉefmuzikisto de la grupo [[Mano Negra]] * [[1961]]: [[Mark Fettes]], usona-kanada profesoro pri [[edukado]], ano de [[Loka Kongresa Komitato|LKK]] por [[UK 1984]], redaktoro de "[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]", direktoro de la [[Fondaĵo pri Esperantaj Studoj]], [[Estraro de UEA 1992-1995|UEA-estrarano pri informado]], [[Ĝenerala Sekretario de UEA|ĜenSek]] kaj [[prezidantoj de UEA|prezidanto de UEA]] *[[1962]]: [[Viktor Coj]], sovetia rokkantisto kaj aktoro (m. [[1990]]) *[[1964]]: [[Doug Savant]], usona aktoro * [[1965]]: [[Yang Liwei]], unua ĉina kosmonaŭto *[[1967]]: [[Jinglak Ĉinaŭat]], ĉefministrino de Tajlando *[[1968]]: [[Peter Vajkoczy]], germana neŭrokirurgo kaj universitata profesoro *[[1971]]: [[Zsolt Nagy]], rumania hungara politikisto, ministro * [[1973]]: [[Zuzana Čaputová]], [[prezidanto de Slovakio]] *[[1976]]: [[László Borsodi L.]], rumania hungara instruisto kaj poeto *[[1979]]: [[Chris Pratt]], usona filma kaj televida aktoro *[[1982]]: [[William Mountbatten-Windsor]], brita tronheredonto *[[1985]]: [[Amel Bent]], franca kantistino *[[1986]]: [[Lana Del Rey]], usona kantistino, komponistino, kantaŭtorino == Mortoj == * [[870]]: [[Al-Muhtadi]], abasida [[kalifo]] dum la [[Malordo de Samaro]] * [[1305]]: [[Venceslao la 2-a (Bohemio)|Venceslao la 2-a]], pola kaj bohemia reĝo (n. [[1271]]) * [[1377]]: [[Eduardo la 3-a (Anglio)|Eduardo la 3-a]], reĝo de Anglio (n. [[1312]]) * [[1521]]: [[Leonardo Loredan]], doĝo de Venecio (n. [[1436]]) * [[1527]]: [[Makiavelo]], itala historiisto kaj [[politika filozofio|politika filozofo]] (n. [[1469]]) * [[1529]]: [[John Skelton]], angla poeto kaj dramisto (n. ĉirkaŭ [[1460]]) * [[1547]]: [[Sebastiano del Piombo]], itala pentristo (n. [[1485]]) * [[1582]]: [[Oda Nobunaga]], japana [[daimio]] el la [[Sengoku-epoko]] (n. [[1534]]) * [[1591]]: [[Luigi Gonzaga]], itala jezuito kaj sanktulo (n. [[1568]]) * [[1621]]: [[Malnovurba ekzekuto en Prago]] de 27 personoj, i.a. [[Kryštof Harant z Polžic a Bezdružic]] (n. [[1564]]) kaj [[Jáchym Ondřej Šlik]] (n. [[1569]]) * [[1621]]: [[Jan Jessenius]], bohemia kuracisto, filozofo kaj politikisto, rektoro (n. [[1566]]) * [[1631]]: [[John Smith]], angla aventuristo kaj esploristo de [[Norda Ameriko]] (n. [[1580]]) * [[1652]]: [[Inigo Jones]], angla arkitekto kaj [[scenaranĝaĵo|scenararanĝisto]] (n. [[1573]]) * [[1661]]: [[Andrea Sacchi]], itala pentristo kaj arkitekto (n. [[1599]]) * [[1714]]: [[Paul du Ry]], franca arkitekto (n. [[1640]]) * [[1738]]: [[Charles Townshend]], angla nobelo, agrikulturisto kaj politikisto (n. [[1674]]) * [[1788]]: [[Johann Georg Hamann]], germana filozofo kaj teologo (n. [[1730]]) * [[1789]]: [[Paul Henri Thiry d'Holbach]], germana-franca filozofo, [[enciklopediistoj|enciklopediisto]] (n. [[1723]]) * [[1852]]: [[Friedrich Fröbel]], germana [[pedagogo]] (n. [[1782]]) * [[1857]]: [[Louis-Jacques Thénard]], franca kemiisto (n. [[1777]]) * [[1857]]: [[Karl von Schiller]], germana forstisto (n. [[1793]]) * [[1861]]: [[Ludwig Preller]], germana filologo klasika (n. [[1809]]) * [[1874]]: [[Anders Jonas Ångström]], sveda fizikisto kaj astronomo (n. [[1814]]) * [[1876]]: [[Antonio López de Santa Anna]], prezidento de [[Meksiko]] (n. [[1794]]) * [[1877]]: [[Nathaniel Palmer]], usona kapitano, malkovrinto kaj esploristo de [[Antarkto]] (n. [[1799]]) * [[1889]]: [[Karl Bötticher]], germana arkitekto, arthistoriisto kaj arkeologo (n. [[1806]]) * [[1895]]: [[Friedrich Tietjen]], germana astronomo (n. [[1832]]) * [[1908]]: [[Nikolaj Rimskij-Korsakov]], rusia komponisto (n. [[1844]]) * [[1914]]: [[Bertha von Suttner]], aŭstra pacistino kaj verkistino (n. [[1843]]) * [[1928]]: [[Aladár Ballagi]], hungara historiisto, profesoro, instruisto (n. [[1853]]) * [[1935]]: [[Alfred Roller]], aŭstra [[scenaranĝisto]], pentristo kaj grafikisto (n. [[1864]]) * [[1938]]: [[Valentin Poljakov]], rusia, sovetia instruisto kaj [[esperantisto]], redakciano de "[[La Nova Epoko]]", viktimo de [[stalinismo]] (n. [[1896]]) * [[Janusz Kusociński]], pola [[atletiko|atletikisto]], pafmortigitaj en [[Palmiry]] kadre de [[Eksterordinara Ekstermiga Agado]] (n. [[1907]]) * [[Maciej Rataj]], marŝalo de [[Sejmo (Pollando)|Pola Sejmo]], same pafmortigitaj en [[Palmiry]] (n. [[1884]]) * [[1940]]: [[Smedley Butler]], usona generalo, [[pacisto]] (n. [[1881]]) * [[1944]]: [[Gyula Magyary-Kossa]], hungara farmaciisto, kuracisto, historiisto pri kuracado, profesoro (n. [[1865]]) * [[1945]]: [[Josef Hora]], ĉeĥa poeto, tradukisto kaj literatura kritikisto (n. [[1891]]) * [[1946]]: [[Peter Bräunlich]], germana teologo kaj verkisto (n. [[1866]]) * [[1949]]: [[Heliodor Píka]], ĉeĥa soldato, [[armea ataŝeo]], ekzekutita en [[Moskvo]] (n. [[1897]]) * [[1951]]: [[Charles Dillon Perrine]], argentina-usona astronomo (n. [[1867]]) * [[1956]]: [[Lajos Kreybig]], hungara agrikulturisto, [[humo|hum]]esploristo (n. [[1879]]) * [[1957]]: [[Johannes Stark]], germana Nobelpremiita fizikisto (n. [[1874]]) * [[1959]]: [[Béla Kovács (ministro)|Béla Kovács]], hungara politikisto, ministro, malliberulo de [[gulago]] (n. [[1908]]) * [[1967]]: [[Feliks Stackeviĉ]], belorusa instruisto, verkisto, [[Esperanto-vortaristo]], tradukisto (n. [[1879]]) * [[1967]]: Władysława Maciesza, pola soldatino de [[spionado|spionagentejo]], membrino de la [[Servo al Venko de Pollando]], senatano (n. [[1888]]) * [[1970]]: [[Sukarno]], unua prezidento de [[Indonezio]] (n. [[1901]]) * [[1976]]: [[Gyula Csehi]], rumania hungara literaturisto, universitata profesoro (n. [[1910]]) * [[1992]]: [[Joan Fuster]], [[Valencio (provinco)|valencia]] verkisto (n. [[1922]]) * [[1995]]: [[Pál Binder]], rumania hungara lokhistoriisto (n. [[1935]]) * [[2001]]: [[John Lee Hooker]], usona [[bluso|blusa]] muzikisto, aŭtoro de la stilo [[bugio]] (n. [[1917]]) * [[2011]]: [[Magomet Isajev]], sovetia, rusia profesoro pri [[lingvistiko]], [[orientalisto]] kaj [[esperantologo]], prezidanto de la [[Asocio de Sovetiaj Esperantistoj]], kunaŭtoro de la ''[[Lernolibro de lingvo Esperanto]]'' (n. [[1928]]) * [[2014]]: [[Roman Laskowski]], pola [[slavistiko|slavisto]] (n. [[1936]]) * [[2015]]: [[Gunther Schuller]], usona komponisto, dirigento, [[korno (muzikinstrumento)|kornisto]], muziksciencisto (n. [[1925]]) * [[2015]]: [[Veijo Meri]], finna verkisto, poeto kaj tradukisto (n. [[1928]]) * [[2015]]: [[Alexander Schalck-Golodkowski]], germana juristo kaj politikisto (n. [[1932]]) * [[2015]]: [[Wilfrid Bach]], germana geografo kaj klimatologo (n. [[1936]]) * [[2017]]: [[György Rubovszky]], hungara advokato, parlamenta deputito (n. [[1944]]) * [[2019]]: [[Dimitris Ĥristofias]], prezidanto de Kipro (n. [[1946]]) * [[2020]]: [[György Bálint (ĝardenisto)|György Bálint]], hungara ĝardenisto, redaktoro, politikisto (n. [[1919]]) * [[2020]]: Zeev Sternhell, israela historiisto (n. [[1935]]) * [[2026]]: [[Yaacov Agam]], israela artisto (n. [[1928]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * Laŭ [[Okcidenta astrologio]] la unua tago sub la [[Zodiako|zodiaka signo]] [[Kankro (konstelacio)|Kankro]]: ♋ (ĝis la [[22-a de julio]]) * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: [[Luigi Gonzaga]], itala [[jezuito]] * Internacia Tago de [[Muziko]] - ekde 1995, laŭ iniciato de Marcel Landowski, franca komponisto * Monda Tago de [[Rultabulo]] - ekde 2006 * [[Internacia Tago de Jogo]] - ekde 2015, laŭ iniciato de [[Narendra Modi]], ĉefministro de [[Barato]] * [[Pollando]]: Tago de [[entrepreno|Entreprenisto]] == Tagoj de [[semajno]] == La '''21-a de junio''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; {{projektoj}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]. [[Kategorio:21-a de junio| ]] [[Kategorio:Junio|21]] [[Kategorio:21-a tago de la monato|#06]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0621]] rz1exdlvteokytiboz9i1eraofpwegg 0 5182 9413306 9252040 2026-06-25T14:35:47Z ~2026-35601-37 258882 /* Mortoj */ 9413306 wikitext text/x-wiki {{KalendaroJunio}} {{junio}} La '''20-a de junio''' estas la 171-a tago de la jaro (la 172-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 194 tagoj restas. Je la 20-a de junio okazis, interalie: ==Eventoj== * [[451]]: En la batalo de [[Châlons-en-Champagne|Chalons]] [[Romia imperio]] kaj [[visigotoj]] sub gvido de [[Teodoriko la 1-a]] venkis [[hunoj]]n, komandataj de [[Atilo la Huno]], kaj haltigis ilian invadon al [[Gaŭlio]] * [[1214]]: [[Universitato de Oksfordo]] ricevis [[ĉarto]]n * [[Husmovado]] ** [[1410]]: [[Jan Hus]] legis en [[Betlehema Kapelo]] alvokon rifuzantan detrui la librojn de [[John Wyclif]] ** [[1415]]: [[Koncilio]] decidis bruligi la verkojn de [[Jan Hus]], liaj instruoj iĝis malakceptataj * [[1606]]: [[Grandprinclando Litovio]]: en [[Mahiljoŭ]] eksplodis ribelo (1606-1610) kontraŭ altrudo de la [[Bresta religia unio]] * [[1626]]: En japana urbo [[Nagasako]] sur [[brulŝtiparo]] pereis 9 [[jezuito]]j * [[1629]]: [[Britoj]] konkeris la urbon [[Kebeko]] * [[1667]]: [[Klemento la 9-a]] iĝis papo * [[1774]]: Dum la kvina rusa-turka milito la rusa armeo venkis en batalo de Kozluĝa (proksime al [[Varna]]) * [[1782]]: [[Usona kongreso]] aprobis modelon de la [[Granda Sigelo de Usono]] * [[1788]]: En [[Danio]] oni abolis [[servuteco]]n * [[Franca revolucio de 1789|Franca revolucio]]: ** [[1789]]: [[Ĵuro de la Pilkoludejo]] ** [[1791]]: [[Fuĝo al Varennes]] de [[Ludoviko la 16-a (Francio)|Ludoviko la 16-a]] kun [[Marie-Antoinette]] * [[1815]]: En [[Varsovio]] oni solene proklamis [[Kongresa Pollando|Polan Reĝlandon]] * [[1837]]: [[Britio]]: reĝino [[Viktoria (Britio)|Viktoria]] surtroniĝis * [[1840]]: [[Samuel Morse]] ricevis de Usona Patenta Oficejo [[patento]]n por skriba [[telegrafo]] * [[1863]]: [[Okcidenta Virginio]] fariĝis la 35-a ŝtato de [[Usono]] * [[1866]]: [[Prusia-Aŭstria milito]]: [[Italio]] deklaris militon al [[Aŭstrio]] * [[1870]]: [[Milito de la Trilanda Alianco]] finiĝis per subskribo de pactraktato * [[1877]]: [[Alexander Graham Bell]] instalis [[telefono]]n - unuan en la mondo * [[1880]]: [[Fjodor Dostojevskij]] faris faman 45-minutan paroladon pri [[Aleksandr Puŝkin]] * [[1888]]: Papo [[Leono la 13-a]] en [[encikliko]] substrekis [[libereco]]n de la [[morala konscienco]] * [[1890]]: En usona monatrevuo aperis unua versio de la romano ''[[La Portreto de Dorian Gray]]'' de [[Oscar Wilde]] * [[1893]]: [[Pollando]]: [[incendio]] de [[Andrychów]] detruis grandan parton de la urbo - granda [[pluvo]] ĝin savis * [[1894]]: Franca kuracisto kaj [[bakteriologio|bakteriologo]] [[Alexandre Yersin]] malkovris kaŭzon de la [[pesto]] ([[bakterio]] ''Yersinia pestis'') * [[1895]]: Franca astronomo [[Auguste Charlois]] malkovris asteroidon [[404 Arsinoo|Arsinoo]] * [[1908]]: Germana Oficejo pri [[Marko]]j kaj [[Patento]]j donis al [[Melitta Bentz]] patenton pri ŝia [[kafofiltrilo]] * [[1914]]: Unua germana [[batalŝipo]] nomata ''Bismarck'' surakviĝis * [[Unua mondmilito]] ** [[1917]]: [[Azerbajĝano]]: [[Musavato]] kaj [[Turkio|Turka]] Centra Partio Adami kunligiĝis * [[1919]]: Militista delegitaro de [[Ukraina Popola Respubliko]] subskribis [[pactraktato]]n kun la [[Dua Pola Respubliko]] * [[1920]]: [[Dua Pola Respubliko]]: en [[Wadowice]] estis [[bapto|baptita]] Karol Wojtyła, posta papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] * [[1922]]: Rezulte de [[Plebiscito en Supra Silezio|plebiscito]] parto de [[Supra Silezio]] aliĝis al [[Pollando]] - Pola Soldataro solene eniras al [[Katowice]] * [[1928]]: [[serboj|Serbo]] el [[Montenegro]] pafmortigis en [[Beogrado]] du parlamentanojn de Kroata Kamparana Partio kaj grave vundis ties gvidanton [[Stjepan Radić]], kiu mortis la 8-an de aŭgusto * [[1929]]: En [[Halepo]] oni eltombigis postrestaĵojn de generalo [[Jozefo Bem]] kaj veturigis ilin al la pola urbo [[Tarnów]], kie ili ekripozis en [[maŭzoleo]] * [[1931]]: [[Granda depresio]]: prezidento de Usono [[Herbert C. Hoover]] prezentis planon de unujara provizora prokrasto de la germana pago de militaj [[reparacio]]j al landoj ŝuldoŝarĝitaj por [[Usono]] * [[1931]]: [[Karl Buresch]] iĝis kanceliero de [[Aŭstrio]] * [[1932]]: Negocado pri kreo de [[dogano|dogana]] unio inter [[Benelukso|Belgio, Nederlando kaj Luksemburgio]] komenciĝis * [[1933]]: [[Kanalo Blanka maro - Balta maro]] estis inaŭgurita - konstruata de [[Politika malliberulo|politikaj malliberuloj]] de [[gulago]]j * [[1939]]: Germana eksperimenta aviadilo Heinkel He 176 faris unuan testoflugon en la historio kiel [[reagaviadilo]] * [[Dua mondmilito]] ** [[1940]]: Germana [[invado en Pollandon]]: nokte en [[Palmiry]] apud [[Varsovio]] okazis la plej granda germana [[ekzekuto]]: oni mortpafis 378 eminentajn intelektulojn; tria el kvar amasaj [[deportado]]j de [[poloj]] el [[Orientaj Limregionoj]] en [[Sovetunio]]n de ĉ. 80 mil personoj; [[Batalo de Francio]]: 53 francaj [[militkaptito]]j afrikdevenaj el [[Senegalo]] estis pafmortigitaj de [[germanoj]] apud [[Liono]]; pli ol 13 mil polaj soldatoj batalantaj flanke de [[Francio]] transiris al [[Svislando]], kie ili estis malarmiligitaj, internigita kaj laborigitaj pri konstruo de [[ŝoseo]]; [[Bordozo]]: sur [[krozoŝipo]] HMS "Arethusa" forlasis [[Francio]]n interalie prezidento de Pollando [[Władysław Raczkiewicz|W. Raczkiewicz]], registaranoj kaj skipo de brita [[ambasadejo]] ** [[1941]]: Nokte de la 20-a/21-a de junio en [[Samarkando]] sovetiaj arkeologoj malkovris tombon kun balsamita korpo de [[Timur]]; en [[Varsovia geto]] fondiĝis koncertejo kaj malferma [[judoj|juda]] teatro ludanta en la [[pola lingvo]] ** [[1942]]: [[Arkta Oceano]]: batalo pri [[konvojo]]j QP-13 kaj PQ-17 komenciĝis ** [[1943]]: [[Batalo de Atlantiko]]: germana [[U-boato]] kun 47-persona skipo estis sinkigita apud [[Grenlando]] de usona [[hidroplano]]; germanoj [[masakro|masakris]] polan vilaĝon Krzeczów apud [[Myślenice]] murdinte 19 personojn; [[Pacifika Fronto]]: batalo de [[Aliancanoj]] kontraŭ [[Japana Imperio]] pri insularo Nova Georgio ene de [[Salomonoj]] komenciĝis; nokte de la 20-a/21-a de junio 4-a Aera [[Floto]] atakis [[Jaroslavl]] ** [[1944]]: pola armea unuo okupis [[Fermo]]n kaj [[Pedaso]]n; [[Litovio|litova]] helptaĉmento de germana polico masakris 38 [[poloj]]n en [[Subdistrikta komunumo Vilnius]]; [[Kampanjo de Marianoj kaj Palaŭo]]: venko de [[Usona Mararmeo]] kontraŭ [[Imperijapana Ŝiparmeo]] en la dutaga aer-mara [[Batalo de la Filipina Maro]] (okcidente de insularo [[Marianoj]]); [[V-2]] iĝis unua objekto, kiu atingis [[ekstertero]]n; [[Itala kampanjo|Itala Fronto]]: franca politikisto kaj ministro [[Jean Zay]] estis murdita de milicanoj de la [[reĝimo de Vichy]] * [[1945]]: [[Tramtransporto en Varsovio]] refunkciis * [[1948]]: [[Pastro]]j de [[Katolika Eklezio]] en [[Ĉeĥoslovakio]] legis en preĝejoj mesaĝon de [[ĉefepiskopo]] Josef Beran, ke la solena [[Meso (diservo)|meso]] okaze de la elekto de nova prezidento la 14-an de junio ne signifis aprobon de la [[komunismo|komunisma reĝimo]] flanke de la [[eklezio]] * [[1949]]: Papo [[Pio la 12-a]] [[anatemo|anatemis]] komunistajn gvidantojn de [[Ĉeĥoslovakio]] * [[1950]]: Dua soveta okupado de Pollando: tutlanda nokta arestado de 5000 [[atestantoj de Jehovo]] fare de komunistaj regopovoj, kies [[reprezalio]]j daŭris de 1945-1956 * [[1954]]: [[Ponto de Amikeco (Giurgiu–Ruse)|Ponto de Amikeco]] tra [[Danubo]] inter [[Bulgario]] kaj [[Rumanio]] ekfunkciis - liganta la urbojn [[Ruse]] kaj [[Giurgiu]] * [[1955]]: Plena [[suna eklipso]] videbla en [[Hinda Oceano]], [[Srilanko]], [[Sud-Orienta Azio]], [[Filipinoj]] kaj [[Pacifiko]] * [[1957]]: Primaso [[Stefan Wyszyński]] proklamis komencon de la Granda [[Naŭ]]periodo, programo de la renovigo de religiaj, moralaj kaj naciaj valoroj omaĝe al Miljariĝo de la [[kristanigo]] de Pollando en 1966 * [[1960]]: Sendependiĝo de [[Federacio Malio]], kiu post du monatoj dividiĝis al [[Malio]] kaj [[Senegalo]] * [[1963]]: [[Malvarma milito]]: en [[Ĝenevo]] oni subskribis funkciigon de la "varmega linio" [[Moskvo]]-[[Vaŝingtono]] inter la du [[mondpotenco]]j * [[1966]]: [[Kanado]] aĉetis de [[Sovetunio]] 95 milionojn da [[tuno]]j de [[tritiko]] * [[1969]]: [[Georges Pompidou]] iĝis prezidento de Francio * [[1969]]: [[Ĉeĥoslovakio]]: la registaro malfondis Studentan Asocion * [[1970]]: En Pollando estis arestitaj membroj de porsendependa grupo "Ruch", kiu planis [[eksplodo|eksplodigi]] en [[Poronin]] monumenton al [[Lenin]] kaj bruligi ties muzeon * [[1973]]: Post 18 jaroj en [[ekzilo]] prezidento de Arentino [[Juan Domingo Perón]] revenis al sia lando * [[1974]]: Premiero de la usona [[krimfikcio|krimfikcia]] filmo ''[[Chinatown|''Ĉinio-urbo'']]'' de [[Roman Polański]] * [[1975]]: Premiero de la usona [[horora filmo]] [[Jaws|''Makzeloj'']] de [[Steven Spielberg]] * [[1976]]: En [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 1976|Eŭropa Futbal-Ĉampionado]] venkis [[Ĉeĥoslovakia nacia teamo de futbalo]] * [[1977]]: [[Menaĥem Begin]] iĝis [[ĉefministroj de Israelo|ĉefministro de Israelo]] * [[1983]]: Pola roka grupo [[Lady Pank]] eldonis samtitolan debutan [[muzikalbumo]]n, kiu montriĝis [[ŝlagro|ŝlagra]] * [[1985]]: 8 personoj pereis en serio da bomb[[atenco]]j faritaj de komunistaj partizanoj en [[Katmanduo]] kaj aliaj urboj de [[Nepalo]] * [[1990]]: [[Uzbekio]] proklamis deklaron de [[suvereneco]] * [[1991]]: [[Germania reunuiĝo]]: [[Federacia Parlamento]] decidis ŝanĝi la ĉefurbon de [[Bonn]] al [[Berlino]] * [[1992]]: [[Estonio]]: [[estona krono]] anstataŭis la [[sovetia rublo|sovetian rublon]] * [[1994]]: 26 personoj pereis en bomba atenco kontraŭ Sanktejo de [[Imamo]] Reza en irana urbo [[Maŝhado]] * [[1997]]: [[Sejmo (Pollando)|Pola Sejmo]] voĉdonis pri [[trafika regularo]] * [[1997]]: Konsilio por [[Lingvopolitiko]] ĉe prezidento de [[Ukrainio]] aprobis projekton de kompleta programo "[[Ukraina lingvo]]" * [[2001]]: [[Pervez Musharraf]] fariĝis prezidento de [[Pakistano]] * [[2003]]: [[Fondaĵo Vikimedio]] fondiĝis en [[Sankt-Peterburgo (Florido)]] - ricevante ĉiujn rajtojn al [[Vikipedio]] kun ties [[projektoj de Vikimedio|fratinaj projektoj]], [[domajna nomo]] kaj [[servilo]] * [[2006]]: En [[Parizo]] oni malfermis [[Muzeo de la kajo Branly-Jacques Chirac|Muzeon de la kajo Branly]] pri eksterokcidentaj [[kulturo]]j * [[2009]]: [[Protestado en Irano (2009)|Protestado en Irano]]: 78 personoj pereis kaj 250 vundiĝis en [[bombo|bomba]] atenco de [[sinmortigo|sinmortiginto]] en Taza (apud [[Kirkuko]]); [[Murdo de Neda Aga-Soltan]], irana studentino * [[2009]]: [[Ateno]]: [[Akropola Muzeo]] malfermiĝis * [[2010]]: [[Juan Manuel Santos]] gajnis prezidentan balotadon en Kolombio * [[2010]]: En hungara urbo [[Rákóczifalva]] falis [[pluvo]] da [[rano]]j * [[2012]]: [[Antonis Samaras]] iĝis ĉefministro de Grekio * [[2013]]: [[Brazilo]]: protestoj en 69 urboj amasigis 1,55 milionon da homoj * [[2020]]: En [[Verĥojansk]] ene de la [[polusa cirklo]] oni notis rekordan [[temperaturo]]n {{GdC|38}} * [[2022]]: [[Pollando]]: unua festado de la Nacia Tago de [[Sileziaj Ribeloj]] * [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: ** [[2022]]: juĝejo en [[Lvovo]] eksterleĝigis politikan partion "Opozicia Platformo – Por Vivo” * [[2023]]: [[parlamento]] de [[Slovakio]] agnoskis [[holodomoro]]n kiel [[genocido]] de [[ukrainoj]] fare de [[Sovetunio]] ==Naskiĝoj== * [[1389]]: [[Johano de Lankastro]], angla [[admiralo]] kaj reĝido (m. [[1435]]) * [[1469]]: [[Gian Galeazzo Maria Sforza]], itala duko de [[Milano]] (m. [[1494]]) * [[1485]]: [[Johannes Bugenhagen]], germana humanisto, luterana teologo, reformisto kaj edukisto (m. [[1558]]) * [[1566]]: [[Sigismondo la 3-a Vasa]], reĝo de Svedio kaj Pollando, [[grandduklando de Litovio|grandduko de Litovio]] (m. [[1632]]) * [[1615]]: [[Salvator Rosa]], itala pentristo kaj poeziisto (m. [[1673]]) * [[1634]]: [[Karlo-Emanuelo la 2-a de Savojo|Karlo-Emanuelo la 2-a]], duko de Savojo (m. [[1675]]) * [[1674]]: [[Nicholas Rowe (dramisto)|Nicholas Rowe]], angla poeto kaj dramisto (m. [[1718]]) * [[1705]]: [[Gottlob Friedrich Wilhelm Juncker]], germana kaj ruslanda historiisto kaj verkisto (m. [[1746]]) * [[1760]]: [[Richard Wellesley]], brita politikisto kaj diplomato, kolonia administranto en [[Brita Hindio]] (m. [[1842]]) * [[1786]]: [[Marceline Desbordes-Valmore]], franca poetino kaj aktorino (m. [[1859]]) * [[1793]]: [[Aleksander Fredro]], pola [[komedio|komediverkisto]], [[memoraĵoj|memoraĵisto]], poeto (m. [[1876]]) * [[1802]]: [[Johann Karl Eduard Schwarz]], germana teologo (m. [[1870]]) * [[1803]]: [[Lajos Asbóth]], hungara generalo (m. [[1882]]) * [[1804]]: [[Wilhelm Johann Albert von Tettau]], germana juristo kaj historiisto (m. [[1894]]) * [[1807]]: [[Johann Christian Hertzer]], germana arĥitekto kaj politikisto (m. [[1884]]) * [[1816]]: [[Carl Grebe]], germana forstfakulo (m. [[1890]]) * [[1819]]: [[Jacques Offenbach]], franca komponisto (m. [[1880]]) * [[1820]]: [[Zsigmond Czakó]], hungara aktoro kaj dramverkisto (m. [[1847]]) * [[1824]]: [[Frigyes Podmaniczky]], hungara verkisto, politikisto, teatrestro (m. [[1907]]) * [[1827]]: [[Erzsébet Fráter]], edzino de hungara verkisto [[Imre Madách]] (m. [[1875]]) * [[1844]]: [[Hermann Grosch]], germana elektroinĝeniero (m. nekonata) * [[1848]]: [[Antal Vékony]], hungara verkisto (m. [[1903]]) * [[1848]]: [[Josef Václav Myslbek]], ĉeĥa skulptisto (m. [[1922]]) * [[1870]]: [[Siegfried Eduard Spielmann]], [[svisa esperantisto]], doktoro pri politik-ekonomiaj sciencoj, honora prezidanto de la [[Internacia Ligo de la Esperantista Poŝt- kaj Telegraf-Oficistaro]] (m. [[1938]]) * [[1881]]: [[István Szentgyörgyi (skulptisto)|István Szentgyörgyi]], hungara skulptisto (m. [[1938]]) * [[1884]]: [[Johannes Heinrich Schultz]], germana neŭrologo (m. [[1970]]) * [[1885]]: [[Andrzej Gawroński]], pola [[hindeŭropa lingvaro|hindeŭropisto]], [[orientalisto]], [[sanskrito]]logo, [[hindologio|hindologo]], tradukisto (m. [[1927]]) * [[1887]]: [[Kurt Schwitters]], germana poeto, pentristo kaj artisto (m. [[1948]]) * [[1891]]: [[Károly Keresztes]], hungara komponisto, gazetredaktoro (m. [[1944]]) * [[1899]]: [[Jean Moulin]], franca juristo, kunkreinto kaj estro de la [[franca rezistado]] dum la dua mondmilito (m. [[1943]]) * [[1900]]: [[Ernő Szabó (aktoro)|Ernő Szabó]], hungara aktoro kaj reĝisoro (m. [[1966]]) * [[1904]]: [[Antônio de Castro Mayer]], brazila episkopo romkatolika (m. [[1991]]) * [[1914]]: [[Erzsébet Barabássy]], rumania hungara teatrokritikistino (m. [[1973]]) * [[1909]]: [[Errol Flynn]], aŭstralia-usona aktoro (m. [[1959]]) * [[1917]]: [[Helena Rasiowa]], pola matematikistino (m. [[1994]]) * [[1920]]: [[Amos Tutuola]], niĝeria verkisto (m. [[1997]]) * [[1922]]: [[György Jánosházy]], rumania hungara poeto, tradukisto (m. [[2015]]) * [[1924]]: [[Chet Atkins]], usona gitaristo de [[kontreo]] (m. [[2001]]) * [[1925]]: [[György Csávossy]], rumania hungara poeto, dramverkisto, vinberkultura fakulo (m. [[2015]]) * [[1925]]: [[András Kovács (filmreĝisoro)|András Kovács]], hungara filmreĝisoro kaj scenaristo (m. [[2017]]) * [[1928]]: [[Eric Dolphy]], usona ĵazmuzikisto, multinstrumentisto (m. [[1964]]) * [[1928]]: [[Jean-Marie Le Pen]], franca politikisto (m. [[2025]]) * [[1930]]: [[Magdalena Abakanowicz]], pola skulptistino (m. [[2017]]) * [[1931]]: [[Olympia Dukakis]], usona aktorino (m. [[2021]]) * [[1933]]: [[Katarzyna Łaniewska]], pola aktorino, [[antikomunismo|kontraŭkomunista]] aktivulino (m. [[2020]]) * [[1933]]: [[Mihály Mester]], rumania hungara pedagogo, universitata instruisto, fakverkisto, tradukisto * [[1934]]: [[Hédy Lubik]], hungara [[harpo|harpistino]] (m. [[2022]]) * [[1934]]: [[Miklós Józsa]], rumania hungara pedagogo, lokhistoriisto, lernolibroverkisto * [[1940]]: [[Eugen Drewermann]], germana teologo, verkisto kaj [[psikoterapio|psikoterapiisto]] * [[1941]]: [[Ulf Merbold]], germana [[kosmonaŭto]] * [[1942]]: [[Brian Wilson]], usona kantisto kaj kantaŭtoro (m. [[2025]]) * [[1945]]: [[Daniela Hlaváčová]], ĉeĥa aktorino * [[1946]]: [[Xanana Gusmão]], unua prezidento de [[Orienta Timoro]] * [[1947]]: [[Wojciech Roszkowski]], pola ekonomikisto, historiisto kaj profesoro verkanta pri falo de [[okcidenta civilizacio]] * [[1948]]: [[Ludwig Scotty]], prezidanto de [[Nauro]] * [[1949]]: [[Lionel Richie]], usona kantisto kaj aktoro * [[1950]]: [[Nuri al-Maliki]], ĉefministro de Irako * [[1952]]: [[Vikram Seth]], barata verkisto * [[1954]]: [[Ilan Ramon]], israela [[kosmonaŭto]], kolonelo (m. [[2003]]) * [[1954]]: [[Mária Roth-Szamosközi]], rumania hungara psikologino * [[1959]]: [[Ildikó Ungvári Zrínyi]] hungara teatrologino, estetikistino, fakverkistino * [[1961]]: [[Sándor Zsótér]], hungara aktoro, reĝisoro, scenaristo kaj altlerneja instruisto * [[1966]]: [[Marian Lupu]], prezidanto de [[Moldavio]] * [[1967]]: [[Nicole Kidman]], aŭstralia-usona aktorino kaj kantistino * [[1967]]: [[Angela Melillo]], [[itala]] [[aktoro|aktorino]] * [[1967]]: [[András Lovasi]], hungara gitaristo, komponisto kaj [[ŝlagro]]kantisto * [[1968]]: [[Mateusz Morawiecki]], pola bankisto, politikisto kaj ĉefministro, prezidanto de la [[Alianco de Eŭropaj Konservativuloj kaj Reformistoj]] * [[1969]]: [[Alexander Schallenberg]], kanceliero de [[Aŭstrio]] * [[1970]]: [[Andrea Nahles]], germana politikistino * [[1970]]: [[Princo Moulay Rachid|Moulay Rachid]], princo de Maroko, diplomato * [[1973]]: [[Tymoteusz Onyszkiewicz]], pola poeto, verkisto, [[filozofo]], [[esoterismo|esoterulo]] * [[1994]]: [[Zuzanna Bijoch]], pola [[manekeno (modelo)|modelino]] ==Mortoj== * [[451]]: [[Teodoriko la 1-a]], reĝo de [[Regno Visigota]] * [[840]]: [[Ludoviko la 1-a (Francio)|Ludoviko la 1-a]], reĝo de [[frankoj]] kaj imperiestro de la Sankta Romia Imperio (n. [[778]]) * [[1597]]: [[Willem Barentsz]], nederlanda esploristo (n. ĉirkaŭ [[1550]]) * [[1605]]: [[Fjodor Borisoviĉ Godunov]], [[caro]] de Rusio (n. [[1589]]) * [[1794]]: [[Félix Vicq-d'Azyr]], franca kuracisto (n. [[1746]]) * [[1820]]: [[Manuel Belgrano]], argentina politikisto kaj militisto (n. [[1770]]) * [[1837]]: [[Vilhelmo la 4-a (Britio)|Vilhelmo la 4-a]], reĝo de la Unuiĝinta Reĝlando de Britio kaj Irlando kaj reĝo de Hanovro (n. [[1765]]) * [[1849]]: [[Sámuel Sükösd]], hungara reformita pastro, verkisto (n. [[1818]]) * [[1850]]: [[Mihály Antal]], hungara lingvisto, bibliotekisto (n. [[1792]]) * [[1863]]: [[Joseph Russegger]], aŭstra geologo (n. [[1802]]) * [[1883]]: [[Alois Vojtěch Šmilovský]], ĉeĥa verkisto kaj gimnazia profesoro (n. [[1837]]) * [[1884]]: [[Václav Beneš Třebízský]], ĉeĥa verkisto de historiaj romanoj, katolika pastro (n. [[1849]]) * [[1905]]: [[Gyula Szapáry]], hungara grafo, ĉefministro de Hungario (n. [[1832]]) * [[1915]]: [[Emil Rathenau]], germana pionira industriisto pri [[elektro]] (n. [[1838]]) * [[1919]]: [[Tivadar Csontváry Kosztka]], hungara pentristo kaj apotekisto (n. [[1853]]) * [[1920]]: [[Dmitrij Ivanovskij]], rusa [[mikrobiologio|mikrobiologo]], malkovrinto de [[viruso]]j (n. [[1864]]) * [[1923]]: [[Francisco Villa]], [[meksika revolucio|meksika revoluciulo]], [[nacia heroo]] (n. [[1878]]) * [[1929]]: [[Viktor Olgyai]], hungara grafikisto kaj pentristo (n. [[1870]]) * [[1933]]: [[Clara Zetkin]], germana [[socialismo|socialistino]] kaj [[feminismo|feministino]] (n. [[1857]]) * [[1947]]: [[Wilfred Hudson Osgood]], usona zoologo (n. [[1875]]) * [[1955]]: [[Werner von Fichte]], germana policisto kaj verkisto, gvidanto de [[Sturmabteilung]] (n. [[1896]]) * [[1958]]: [[Kurt Alder]], germana kemiisto Nobelpremiita (n. [[1902]]) * [[1960]]: [[André Patry]], franca astronomo (n. [[1902]]) * [[1962]]: [[Shaaban Robert]], tanzania poeto, verkisto kaj eseisto (n. [[1909]]) * [[1966]]: [[Georges Lemaître]], belga pastro, matematikisto kaj fizikisto, aŭtoro de la teorio pri [[praeksplodo]] (n. [[1894]]) * [[1968]]: [[Zdeněk Štěpánek]], ĉeĥa oficiro de [[Ĉeĥoslovakaj legioj]] en [[Siberio]], aktoro, reĝisoro kaj dramverkisto (n. [[1896]]) * [[1971]]: [[Heinrich Friess]], germana instruisto, partopreninta esperantlingvan [[ata-ita-diskuto]]n, edukinta [[Denaskaj Esperanto-parolantoj|denaskajn Esperanto-parolantojn]] (n. [[1901]]) * [[1973]]: [[András Daday]], hungara kuracisto kaj medicinhistoriisto (n. [[1889]]) * [[1973]]: [[Márton Keleti]], hungara reĝisoro (n. [[1905]]) * [[1978]]: [[Antal Kapusy]], rumania hungara kuracisto, scienca publicisto, tradukisto (n. [[1929]]) * [[1988]]: [[István Környey]], hungara kuracisto, patologo, kirurgo, profesoro (n. [[1901]]) * [[1989]]: [[Kaarlo Kurko]], finna verkisto (n. [[1899]]) * [[1989]]: [[George Bidwell]], brita verkisto (n. [[1905]]) * [[1992]]: [[Árpád Toszó]], rumania hungara inĝeniero pri bestbredado (n. [[1936]]) * [[1995]]: [[Emile Cioran]], rumana-franca verkisto kaj filozofo (n. [[1911]]) * [[1996]]: [[Pál Soós]], rumania hungara kemiisto (n. [[1920]]) * [[1998]]: [[Conrad Schumann]], fuĝinto de [[GDR]] post konstruo de la [[Berlina muro]] (n. [[1942]]) * [[2002]]: [[Erwin Chargaff]], aŭstria [[biokemio|biokemiisto]], esploristo de [[DNA]] (n. [[1905]]) * [[2004]]: [[Hanns Cibulka]], germana verkisto, poeto, rakontisto (n. [[1920]]) * [[2005]]: [[Jack Kilby]], usona nobelpremiita fizikisto kaj inĝeniero, inventinto de [[integra cirkvito]] (n. [[1923]]) * [[2009]]: [[Murdo de Neda Aga-Soltan|Neda Aga-Soltan]], irana studentino, partoprenantino de [[Protestado en Irano (2009)|protestoj en Irano]] (n. [[1982]]) * [[2011]]: [[Magomet Isajev]], soveta profesoro pri [[lingvistiko]], [[orientalisto]] kaj [[esperantologio|esperantologo]], prezidinto de la [[Asocio de Sovetiaj Esperantistoj]], kunaŭtoro de la ''[[Lernolibro de lingvo Esperanto]]'', priskribita en la libro ''[[Vojaĝo en Esperanto-lando]]'' (n. [[1928]]) * [[2014]]: [[Zoltán Fülöp (ĵurnalisto)|Zoltán Fülöp]], rumania hungara instruisto, sportĵurnalisto (n. [[1932]]) * [[2016]]: [[Edgard Pisani]], franca politikisto, membro de la [[Komisiono Thorn]] (n. [[1918]]) * [[2018]]: [[Sándor Kányádi]], rumana-hungara poeto, tradukisto (n. [[1929]]) * [[2021]]: [[Joanne Linville]], usona aktorino (n. [[1928]]) * [[2024]]: [[Donald Sutherland]], kanada aktoro (n. [[1935]]) * [[2025]]: [[Ivar Giaever]], usona fizikisto Nobelpremiita (n. [[1929]]) * [[2026]]: [[Slavenka Drakulić]], kroata verkistino (n. [[1949]]) ==Specialaj tagoj kaj festoj== * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: ** Sankta [[Silverio]], papo, martiro * [[Eritreo]]: Tago de [[Martiro]]j * [[Argentino]]: [[Flago de Argentino|Tago de Flago]] * [[Monda Tago de Rifuĝinto]] - fiksita de la [[Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj]] en 2000 * [[Pollando]]: Nacia Tago de [[Sileziaj Ribeloj]] ==Tagoj de [[semajno]]== La '''20-a de junio''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]. {{Projektoj}} [[Kategorio:Junio]] [[Kategorio:20-a de junio| ]] [[Kategorio:20-a tago de la monato|#06]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0620]] qhiwzbiz1poipvtmrbpw9445y6vwper 0 5523 9413672 9350878 2026-06-26T05:36:10Z Tirolischleioans 254019 /* Mortoj */ 9413672 wikitext text/x-wiki {{KalendaroOktobro}} {{Oktobro}} La '''11-a de oktobro''' estas la 284-a tago de la jaro (la 285-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 81 tagoj restas. Je la 11-a de oktobro okazis, interalie: == Eventoj == * [[1138]]: [[Tertremo de Halepo (1138)|Tertremo de Halepo]]: ĉirkaŭ 230 mil personoj pereis * [[1365]]: Konkero de [[Aleksandrio]] fare de [[krucmilitoj|krucmilitistoj]] * [[1414]]: [[Jan Hus]] iris al [[Konstanco (Germanio)|Konstanco]], invitita de reĝo [[Sigismondo (Sankta Romia Imperio)|Sigismondo]] * [[1492]]: Misteran brilon de la maro, registritan en la [[loglibro]] de [[Kristoforo Kolumbo]], oni vidis antaŭ atingo de insulo [[Guanahani]] * [[1531]]: [[2-a Milito de Kappel]]: venko de katolikaj svisoj kontraŭ la protestantaj * [[1576]]: [[Okdekjara Milito]]: venko de nederlanda ŝiparo super la hispana en batalo de [[Zuiderzee]] * [[1634]]: De 8 ĝis 15 mil personoj pereis sur marbordoj de [[Germanio]] kaj [[Danio]] en [[Ribe|inundo]] kaŭzita de [[tempesto]] sur [[Norda Maro]] * [[1675]]: Retiriĝo de [[Otomana Imperio|turka]] armeo malantaŭ [[Dnestro]] finis sieĝon de Trembowla ([[Ternopila provinco]]) dum pola-turka milito (1672-76) * [[1727]]: [[Georgo la 2-a (Britio)|Georgo la 2-a]] kroniĝis kiel reĝo de Britio * [[1767]]: [[Usono]]: oni finis mezuri [[linio Mason–Dixon|linion Mason-Dixon]] apartiganta [[Marilando]]n de [[Pensilvanio]] * [[1795]]: Oni enkondukis novan administran disdividon de [[Parizo]] [[Arondismentoj de Parizo|en 12 kvartalojn]] * [[1830]]: En [[Varsovio]] okazis adiaŭa koncerto de [[Frédéric Chopin|Frederiko Ŝopeno]] * [[1832]]: [[Jean-de-Dieu Soult]] iĝis [[ĉefministro (Francio)|ĉefministro]] de Francio * [[1835]]: En [[Rusa Imperio]] oni enkondukis novan sistemon de [[mezurunuo]]j * [[1852]]: [[Universitato]] de [[Sidnejo]], la plej malnova en [[Aŭstralio]], estas inaŭgurita * [[1864]]: [[Kampinagrando]] iĝis urbo de [[Brazilo]] * [[1870]]: [[Francia-Prusia Milito]]: kapitulaco de [[Orléans]] * [[1885]]: Franca astronomo [[Henri Joseph Anastase Perrotin]] malkovris asteroidon [[252 Clementina|Clementina]] * [[1891]]: [[Svedio]]: unua [[skanseno]] (etnografia [[subĉiela muzeo]]) en la mondo malfermita en [[Stokholmo]] * [[1891]]: Aŭstra astronomo [[Johann Palisa]] malkovris asteroidon [[320 Katharina|Katharina]] * [[1899]]: La dua [[brita-bura milito]] eksplodis en [[Sud-Afriko]] * [[1901]]: Itala astronomo [[Luigi Carnera]] malkovris asteroidon [[808 Merxia|Merxia]] * [[1906]]: Germana astronomo [[August Kopff]] malkovris [[asteroido]]jn [[613 Ginevra|Ginevra]], [[614 Pia|Pia]] kaj [[615 Roswitha|Roswitha]] * [[1910]]: Sur [[Liĉakiva tombejo]] en [[Lvovo]] estis enterigita pola verkistino [[Maria Konopnicka]] * [[1912]]: Aŭstra astronomo [[Johann Palisa]] malkovris asteroidon [[734 Benda|Benda]] * [[1912]]: [[Unua Balkana milito]]: [[grekoj|greka]] armeo liberigis [[Kozano (urbo)|Kozanon]] * [[Unua Mondmilito]] ** [[1914]]: [[Ferdinando la 1-a (Rumanio)|Ferdinando la 1-a]] iĝis reĝo de [[Rumanio]] ** [[1917]]: Germana mar-tera operaco al la okcidentestona insularo ([[Saaremaa]], [[Hiiumaa]], [[Vormsi]] kaj aliaj [[insulo]]j) komenciĝis, tiutempe apartenantaj al la [[Rusia Imperio]] ** [[1918]]: Konsilio de [[Belorusa Popola Respubliko]] aprobis provizoran [[konstitucio]]n; [[Asocio de Poloj en Germanio|polaj organizaĵoj agantaj en Germanio]] eldonis komunan komunikon malkaŝe postulante [[sendependeco]]n de Pollando * [[1919]]: [[Dua Pola Respubliko]]: [[Józef Piłsudski]] solene malfermis la [[Universitato Vilno|Universitaton Vilno]], fermitan de [[novembra ribelo|rusaj regopovoj]] en 1832 * [[1922]]: Subskribo de [[armistico]] dum [[Greka-turka milito (1919-1922)]] * [[1925]]: Soveta astronomo [[Sergej Beljavskij]] malkovris asteroidon [[1062 Ljubo|Ljubo]] * [[1929]]: De [[Belgio]] al [[Pollando]] oni venigis postrestaĵojn de la pola historiisto [[Joachim Lelewel]] * [[1931]]: Soveta astronomo [[Grigorij Neujmin]] malkovris asteroidon [[1309 Hiperboreio|Hiperboreio]] * [[1931]]: [[Sovetunio]] decidas tute forigi privatan [[komerco]]n * [[1938]]: Centra registaro de [[Ĉeĥoslovakio]] aprobis la registaron de [[Karpata Ukrainio]] * [[1939]]: En [[Sovetunio]] unua [[trolebuso|trolebusa]] linio ekfunkciis en [[Donecko]] sur la ĉefa strato de [[Stalin]] * [[Dua Mondmilito]] ** [[1939]]: [[Germana okupado de Pollando]]: en apud[[Krakovo|krakova]] [[fortikaĵo]] Krzesławice okazis unua amasa [[ekzekuto]] kadre de [[Eksterordinara Ekstermiga Agado]]; germana polico [[pafekzekutado|pafekzekutis]] ĉ. 80 personojn en [[Tomaszów Mazowiecki]]; inform-propaganda gazeto por poloj eldonata de germanaj regopovoj komencis aperi unue en [[Lodzo]] sub la titolo ''Nova Varsovia Kuriero''; [[Hitler]] ordonis setligi germanojn el [[Rigo]] kaj [[Tartu|Dorpat]] en [[Gdynia]] kaj [[Poznań]] por krei germanan plimulton; en [[Parizo]] pola ĉefministro [[Władysław Sikorski]] ordonis rekreon de Pola [[Mararmeo]] ** [[1940]]: Germanaj regopovoj komencis en Varsovio eldonon de propaganda gazeto por poloj "Nowy Kurier Warszawski"; en [[Varsovio]] aperis unua aldono al [[konspiro|konspira]] gazeteto ''Źródło'' (Fonto); [[Balta Maro]]: [[Sovetunio]] kaj [[Finnlando]] paktis pri malarmigo de la insularo [[Alando]] ** [[1941]]: komunista rezisto komenciĝis en [[Vardar|Vardara]] [[Makedonio]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: sur centra [[strategio|strategia]] direkto la germana 3-a Kirasita Grupo atingis superan [[Volgo]]n; nokte de la 11-a/12-a de oktobro Bomba Korpuso de [[RAF]] atakis [[Emden]] ** [[1942]]: [[Operaco Reinhardt]]: ĝendarmoj pafmortigis en [[Lubartów]] sur [[juda tombejo]] 300-500 judojn de diversaj regionoj de Pollando, kaj de la [[geto]] germanoj forveturigis al [[ekstermejo]]j en [[Ekstermejo Bełżec|Bełżec]], [[Sobibor (koncentrejo)|Sobibór]] kaj [[Majdanek]] ĉirkaŭ 3 mil judojn; [[Sovetunio]]: [[Politburoo]] de [[Centra Komitato]] de la [[Komunista Partio de Sovetunio]] decidis pri konsisto de [[komunista partio]] de [[Belorusio]] kaj kreo de [[konspiro|konspira]] Centra Komitato ** [[1943]]: En [[koncentrejo]] [[Auŝvico]] [[SS (organizo)|SS]]-ano Wilhelm Clausen persone [[pafekzekutado|pafekzekutis]] 54 eminentajn malliberigitojn de pola [[nacieco]], suspektitajn pri aparteno al la koncentreja rezisto-movado; germanaj policoj pafmortigis en Woronicze kaj Łaźnie (ambaŭ apud [[Supraśl]]) respektive 65 kaj 56 personojn pro kunlaboro kun sovetaj [[partizano]]j, kaj en [[Legionowo]] 8; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: germana 3-a Kirasita Armeo retiriĝis al nova linio "Pantherstellung" ** [[1944]]: [[Tuvio|Popola Respubliko de Tannu-Tuva]] aliĝis al [[Sovetunio]]; trupoj de 2-a Ukraina Fronto en [[Transilvanio]] okupis [[Kluĵo]]n, kaj en [[Hungario]] [[Szeged]]; Balkana Fronto: en [[Serbio]] la soveta 31-a gvardia Armea Korpuso liberigis [[Subotica]], bulgara 6-a Infanteria Divizio direkte al [[Niŝ]] konkeris Bela Palanka * [[1946]]: en [[Varsovio]] sekureca servo arestis unu el ĉefaj aktivuloj de Pola Popola Partio Kazimierz Bagiński, [[homforkapto|forkaptito]] al la [[proceso de 16 gvidantoj de Pola Subtera Ŝtato]], malkaŝe kritikinta agadon de la komunista Pola Laborista Partio * [[1946]]: [[Zagrebo|Zagreba]] [[ĉefepiskopo]] Alojzije Stepinac estis kondamnita al 16 jaroj da malliberejo pro kunlaboro kun la reĝimo de [[ustaŝoj]] * [[1949]]: [[Wilhelm Pieck]] iĝis unua prezidento de [[Germana Demokratia Respubliko]] * [[1951]]: [[Speciala Enketa Komisiono de la Usona Kongreso pri Esploro de la Katina Murdo]] komencis pridemandadon de atestantoj * [[1954]]: [[Việt Minh]] transprenis kontrolon super [[Nord-Vjetnamio]] * [[1961]]: [[Sovetunio]]: en [[armea spaco]] de [[Semej|Semipalatinsk]] okazis unua [[atomkerna eksplodo]] * [[1962]]: [[Baziliko Sankta Petro]]: papo [[Johano la 23-a]] malfermis [[Dua Vatikana Koncilio|Duan Vatikanan Koncilion]] * [[1968]]: [[Kosmoesploro]]: [[NASA]] lanĉis [[Programo Apollo|Apollo 7]] kun homa skipo * [[1968]]: En [[Panamo]] kolonelo [[Omar Torrijos]] transprenis regopovon post [[puĉo]] * [[1971]]: [[Irano]]: semajna festado de la 2500-jariĝo de la [[Persa Imperio]] komenciĝis en [[Persepolo]] * [[1971]]: [[Sovetunio]]: en [[tera atmosfero]] forbrulis la unua kosmostacio [[Salut 1]] * [[1975]]: [[Usono]]: [[aviadila ŝipo]] ''USS Dwight D. Eisenhower'' surakviĝis; premiero de la televidseria komedio [[Saturday Night Live]]; en [[Arkansaso]] [[Bill Clinton]] [[nupto|nuptiĝis]] kun [[Hillary Rodham Clinton]] * [[1980]]: En [[Nederlando]] fondiĝis [[Kristandemokrata Apelo]] * [[1982]]: Oni [[surfaco|surfacigis]] en [[markolo]] apud la insulo [[Isle of Wight]] la [[vrako]]n de ''[[Mary Rose]]'', [[admiralŝipo]] de la milita ŝiparo de [[Henriko la 8-a (Anglio)|Henriko la 8-a]] * [[1986]]: [[Malvarma milito]]: en [[Rejkjaviko]] renkontiĝis [[Ronald Reagan]] kaj [[Miĥail Gorbaĉov]] * [[1988]]: Unua "[[Tago de elŝrankiĝo]]" okazis en Usono * [[1988]]: En plimulto de polaj [[altlernejo]]j okazis studentaj [[manifestacio]]j kun postulo de releĝigo de [[Sendependa Asocio de Studentoj]] – eksterleĝigita post enkonduko de la [[milita stato en Pollando]] * [[1988]]: [[Strasburgo]]: papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] ekparolis en [[Eŭropa Parlamento]] * [[1989]]: Registaro de [[Ĉeĥoslovakio]] anoncis decidon redukti [[militservo]]n al 18 monatoj * [[1990]]: Unio de Polaj [[Aglomeraĵo]]j fondiĝis * [[1994]]: [[Rusio]]: drasta falo de la kurzo de [[rublo]] * [[1995]]: [[Batalhalto]] estas deklarita en [[Bosnio kaj Hercegovino]] * [[1997]]: [[Paul Biya]] gajnis [[Listo de ŝtatestroj de Kameruno|prezidentan elekton en Kameruno]] * [[1998]]: Papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] [[kanonizo|kanonizis]] germanan [[filozofo|filozofinon]] [[Edith Stein]] * [[2000]]: [[Kosmopramo Discovery]] startis de [[Kennedy Space Center]] dum [[flugo]] de STS-92, la centa misio de [[kosmopramo]] * [[2004]]: [[Kameruno]]: [[Paul Biya]] refoje gajnis prezidentan balotadon * [[2008]]: Pro [[tertremo]] en [[Ĉeĉenio]] ([[Rusio]]) 13 personoj pereis kaj 116 vundiĝis * [[2014]]: [[Charles Michel]] iĝis ĉefministro de Belgio * [[2015]]: [[Aleksandro Lukaŝenko]] la 5-an fojon gajnis prezidentan baloton en [[Belorusio]] * [[2018]]: [[Konstantinopola Ortodoksa Eklezio]] [[:n:Estas nuligita decido pri subiĝo de la Ukraina ortodoksa eklezio al la Rusa ortodoksa eklezio|nuligis]] [[tomoso]]n (eklezian decidon) pri subiĝo de la [[Ukraina Ortodoksa Eklezio]] al la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] * [[2022]]: [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: ** Ukrainio ĉesis eksporti elektran energion al [[Eŭropa Unio]] por stabiligi sian [[energetiko|energetikan]] sistemon; korpoj de 62 pereintaj ukrainaj soldatoj revenis al Ukrainio, kaj kadre de interŝanĝo de [[militkaptito]]j al Ukrainio revenis 32 armeanoj; en [[Svjatohirsk]] estis trovita laŭvica rusa [[torturo|torturejo]] kaj amasa tombo ** [[rusia armeo]] elpafis 10 raketojn; unua germana kontraŭaviadila defendsistemo IRIS-T SLM estis transdonita de Germanio al ukraina armeo == Naskiĝoj == * [[1616]]: [[Andreas Gryphius]], germana poeto kaj verkisto (m. [[1664]]) * [[1629]]: [[Armand de Bourbon-Conti]], franca princo (m. [[1666]]) * [[1671]]: [[Frederiko la 4-a (Danio)|Frederiko la 4-a]], reĝo de [[Danio-Norvegio]] (m. [[1730]]) * [[1672]]: [[Filip Orlik]], kozako, militisto kaj diplomato (m. [[1742]]) * [[1734]]: [[Friedrich Eberhard von Rochow]], germana pedagogo kaj soldato (m. [[1805]]) * [[1738]]: [[Arthur Phillip]], brita admiralo, guberniestro de [[Novsudkimrio]] (m. [[1814]]) * [[1755]]: [[Fausto Elhuyar]], hispana kemiisto (m. [[1833]]) * [[1758]]: [[Heinrich Olbers]], germana astronomo (m. [[1840]]) * [[1775]]: [[William Smith (maristo)|William Smith]], angla navigisto, malkovrinto de [[Sudaj Ŝetlandaj Insuloj]] (m. [[1847]]) * [[1788]]: [[Simon Sechter]], aŭstra muzikteoriisto, muzikpedagogo, orgenisto, dirigento kaj komponisto (m. [[1867]]) * [[1792]]: [[Maria Barjatinskaja]], germana-ruslanda mecenatino kaj filantropino (m. [[1858]]) * [[1799]]: [[Caroline Junot]], germana edukistino kaj lernejfondintino (m. [[1850]]) * [[1816]]: [[Pedro de Madrazo y Kuntz]], hispana pentristo kaj verkisto, kritikisto pri [[arto]] (m. [[1989]]) * [[1818]]: [[Emilie d'Oultremont]], belga [[monaĥino]], katolika beatulino (m. [[1878]]) * [[1825]]: [[Conrad Ferdinand Meyer]], svisa verkisto germanlingva (m. [[1898]]) * [[1825]]: [[Maria Firmina dos Reis]], brazila instruistino, pioniro en la publika [[edukado]], ĵurnalistino kaj verkistino (m. [[1917]]) * [[1849]]: [[William Knox D'Arcy]], brita entreprenisto kaj investinto pri [[nafto]] (m. [[1917]]) * [[1872]]: [[Emily Davison]], brita virin[[balotrajtisto|balotrajtistino]] (m. [[1913]]) * [[1876]]: [[Miklós Havas]], hungara muzikkritikisto, dramisto (m. [[1944]]) * [[1876]]: [[Gertrud von Le Fort]], germana katolika verkistino (m. [[1971]]) * [[1884]]: [[Friedrich Bergius]], germana kemiisto Nobelpremiita (m. [[1949]]) * [[1884]]: [[Eleanor Roosevelt]], usona agantino por [[homrajtoj]], unua damo de Usono (m. [[1962]]) * [[1885]]: [[Václav Vrbata]], ĉeĥa [[skiado|skiisto]] (m. [[1913]]) * [[1885]]: [[François Mauriac]], franca verkisto Nobelpremiita (m. [[1970]]) * [[1889]]: [[Nikolaj Borisov]], soveta kaj rusa verkisto, [[futurismo|futurisma]] [[Esperanta literaturo|esperantlingva verkisto]], aŭtoro de ''Intima parolad''' kaj ''La hundo de Lia Majesteco'', ĉefiniciatinto de [[Internacia Asocio de Revoluciaj Esperantaj Verkistoj]], ekzekutita dum [[Granda purigo|granda teroro]] (m. [[1937]]) * [[1894]]: [[Yui Chunoshin]], japana radio-inĝeniero, membro de [[Japana Esperanto-Instituto]], aganto de [[kontraŭatomenergia movado]] esperantiginta la libron pri [[hibakuŝo]]j ''Viktimoj de la atombombo'', kaj aliĝinta al [[paca movado]] koncerne [[Vjetnama milito|Vjetnaman militon]], sinbruliginto (m. 1967) * [[1901]]: [[János Józsa]], rumania hungara lingvisto kaj tradukisto (m. [[1973]]) * [[1903]]: [[Kazimierz Kordylewski]], pola astronomo (m. [[1981]]) * [[1906]]: [[Izolda Erdély]], rumania hungara aŭtorino (m. nekonata) * [[1906]]: [[Dezső Schön]], rumania hungara-israela redaktoro, verkisto (m. [[2000]]) * [[1911]]: [[István Korda]], hungara poeto, verkisto kaj tradukisto (m. [[1984]]) * [[1916]]: [[Antoni Heda]], komandanto de [[partizano|partizanaj]] taĉmentoj de la [[Pola Enlanda Armeo]] (m. [[2008]]) * [[1918]]: [[Pranas Gavėnas]], litova pastro, [[Salesianoj de Don Bosco|salesiano]], esperantisto, eldoninta libretojn pri ''[[Sankta Kazimiro]] (1458-1484)'' en la [[portugala]] kaj Esperanto, celebrinta meson en [[Baltiaj Esperanto-Tagoj]] en [[Veisiejai]] (m. [[2000]]) * [[1918]]: [[Irén Józsa Nemes]], rumania hungara pentristino (m. [[2003]]) * [[1919]]: [[Art Blakey]], usona ĵaz-frapinstrumentisto (m. [[1990]]) * [[1926]]: [[Thich Nhat Hanh]], vjetnama [[budhismo|budhisma]] monaĥo (m. [[2022]]) * [[1929]]: [[Liselotte Pulver]], svisa aktorino kaj filma stelulino * [[1932]]: [[Richard Lugner]], aŭstra entreprenisto kaj politikisto (m. [[2024]]) * [[1942]]: [[Amitabh Bachchan]], barata aktoro * [[1943]]: [[Enikő Simó]], rumania hungara scenejdekoraciistino, tekstilartistino * [[1949]]: [[Barbara Fedyszak-Radziejowska]], pola sociologino kaj etnografino * [[1950]]: [[József Váradi]], rumania hungara matematikisto kaj pedagogo * [[1951]]: [[Jean-Jacques Goldman]], franca [[kantaŭtoro]] kaj komponisto * [[1961]]: [[Amr Diab]], egipta kantisto kaj komponisto * [[1962]]: [[Andrzej Błasik]], pola [[militisto]], [[armea generalo]], ĉefkomandanto de la [[Pola Aer-Armeo]] (m. [[2010]]) * [[1970]]: [[Magor Plugor]], rumania hungara, hungara poeto * [[1972]]: [[Claudia Black]], aŭstralia aktorino, aŭtorino de [[sonlibro]]j * [[1973]]: [[Kaneshiro Takeshi]], japana-tajvana aktoro * [[1983]]: [[Ruslan Ponomarjov]], ukraina ŝakisto, [[grandmajstro]] == Mortoj == * [[1159]]: [[Vilhelmo la 1-a (Bulonjo)|Vilhelmo la 1-a]], grafo de [[Graflando Bulonjo|Bulonjo]] (n. ĉirkaŭ [[1137]]) * [[1303]]: [[Bonifaco la 8-a]], papo (n. ĉirkaŭ [[1235]]) * [[1347]]: [[Ludoviko la 4-a (Sankta Romia Imperio)|Ludoviko la 4-a]], unua germana reĝo, imperiestro de la [[Sankta Romia Imperio]] (n. [[1282]]) * [[1424]]: [[Jan Žižka]], ĉeĥa militisto kaj armeestro, komandanto de [[taboritoj]] (n. ĉirkaŭ [[1360]]) * [[1493]]: [[Leonor de Aragono]], dukino de [[Ferrara]], [[Modeno]] kaj [[Reggio nell'Emilia|Reggio]] (n. [[1450]]) * [[1531]]: [[Zvinglo]], svisa sacerdoto, unu el la fondintoj de protestantismo (n. [[1484]]) * [[1542]]: [[Thomas Wyatt (poeto)|Thomas Wyatt]], angla poeto, kortegano kaj diplomato (n. [[1503]]) *[[1629]]: [[Luis de Bolaños]], hispana franciskano, misiisto kaj filologo * [[1648]]: [[György Rákóczi la 1-a]], princo de [[Transilvanio]] (n. [[1593]]) * [[1670]]: [[Louis Le Vau]], franca arkitekto (n. [[1612]]) * [[1708]]: [[Ehrenfried Walther von Tschirnhaus]], germana sciencisto, inventinto de eŭropa [[porcelano]] (n. [[1651]]) * [[1779]]: [[Kazimierz Pułaski]], komandanto kaj marŝalo de la [[Bara Konfederacio]], heroo de la [[Usona Milito de Sendependeco]], patro de la usona [[kavalerio]] (n. [[1745]]) * [[1889]]: [[James Prescott Joule]], angla fizikisto (n. [[1818]]) * [[1896]]: [[Anton Bruckner]], aŭstra komponisto kaj orgenisto (n. [[1824]]) * [[1897]]: [[Ignác Helfy]], hungara ĵurnalisto kaj politikisto (n. [[1830]]) * [[1910]]: [[Heinrich Caro]], germana kemiisto (n. [[1834]]) * [[1916]]: [[Otto (Bavario)|Otto]], reĝo de [[Bavario]] (n. [[1848]]) * [[1919]]: [[Karl Gjellerup]], dana-germana verkisto Nobelpremiita (n. [[1857]]) * [[1934]]: [[Radó Kövesligethy]], hungara astronomo kaj [[terfiziko|terfizikisto]] (n. [[1862]]) * [[1938]]: [[Márton Fehér]], hungara, rumania hungara ĵurnalisto (n. [[1878]]) * [[1940]]: [[Vito Volterra]], itala matematikisto kaj fizikisto (n. [[1860]]) * [[1948]]: [[László Boros]], hungara ĵurnalisto, verkisto (n. [[1892]]) * [[1958]]: [[Maurice de Vlaminck]], franca pentristo (n. [[1876]]) * [[1961]]: [[Fratoj Marx|Chico Marx]], usona [[komikisto|komika]] aktoro (n. [[1887]]) * [[1963]]: [[Jean Cocteau]], franca artisto kaj reĝisoro (n. [[1889]]) * [[1965]]: [[Dorothea Lange]], usona dokumentar[[fotisto|fotistino]] (n. [[1895]]) * [[1969]]: [[Kazimierz Sosnkowski]], pola generalo, politikisto (n. [[1885]]) * [[1980]]: [[László Földes (etnografo)|László Földes]], hungara etnografo kaj redaktoro (n. [[1934]]) * [[1981]]: [[Dezső Jász]], hungara redaktoro, verkisto kaj milithistoriisto (n. [[1897]]) * [[1986]]: [[Georges Dumézil]], franca [[filologo]], [[kompara literaturscienco|kompara lingvosciencisto]], [[kartvela|kartvelologo]] (n. [[1898]]) * [[1996]]: [[Stanisław Tołpa]], pola profesoro pri [[botaniko]] (n. [[1901]]) * [[1996]]: [[Renato Russo]], brazila muzikisto kaj kantisto (n. [[1960]]) * [[2000]]: [[Mihály Szegedi]], [[hungara esperantisto]], [[delegito de UEA]] pri [[fervojo|fervoja]] [[terminaro]] (n. [[1925]]) * [[2000]]: [[Donald Dewar]], ĉefministro de Skotlando (n. [[1937]]) * [[2006]]: [[Tibor Dáné]], rumania hungara verkisto, redaktoro (n. [[1923]]) * [[2007]]: [[Sri Chinmoy]], bengala filozofo kaj artisto, religia gvidanto, instruisto de [[jogo]] kaj [[meditado]] (n. [[1931]]) * [[2008]]: [[Neal Hefti]], usona ĵazmuzikisto, trumpetisto, komponisto, kaj aranĝisto (n. [[1922]]) * [[2008]]: [[Vija Artmane]], latva aktorino (n. [[1929]]) * [[2008]]: [[Jörg Haider]], aŭstra politikisto, ĉefministro de [[Karintio]] (n. [[1950]]) * [[2017]]: [[Clifford Husbands]], ĝenerala [[guberniestro]] de [[Barbado]] (n. [[1926]]) * [[2019]]: [[John Giorno]], usona poeto kaj performanca artisto (n. [[1936]]) * [[2025]]: [[Zora Heide]], kroata esperantistino (n. [[1924]]) * [[2025]]: [[Diane Keaton]], usona aktorino (n. [[1946]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Kristanismo|Kristana]] [[kalendaro de sanktuloj]]: [[Filipo la Diakono]] el [[Nova Testamento]], katolika sanktulo; [[Romkatolika Eklezio]]: rememoro de papo [[Johano la 23-a]] * [[Usono]]: Tago de [[Kazimierz Pułaski]], pola generalo, festata ekde 1933 * [[Tago de elŝrankiĝo]], komencita en [[Usono]] en 1988 * [[Internacia tago de knabinoj]], festata ekde 2012 == Tagoj de [[semajno]] == La '''11-a de oktobro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]. {{Projektoj}} [[Kategorio:11-a de oktobro| ]] [[Kategorio:Oktobro|11]] [[Kategorio:11-a tago de la monato|#10]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#1011]] nlohbwj6qnjyud3evyqb702vq7b03eq 0 6482 9413252 9369231 2026-06-25T13:09:29Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413252 wikitext text/x-wiki {{Apartigila paĝo|Houston (apartigilo)}} {{Granda dosiero|Houston Skyline (5374518048).jpg|800px|{{center|Panorama vido de la urbocentro de Houston nokte je januaro 2011}}}} {{Informkesto urbo |sen banderolo= jes |bildo={{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Houston_montage.jpg | dosiero2 = Montage Houston.jpg | dosiero3 = | dosiero4 = | piedlinio = Fotomuntaĵo }} |bildo-larĝeco = 300px |regiono-ISO=US-TX|Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!-->|tipo1=reliefo |situo sur mapo2=Houston (Teksaso) |situo de2=Situa mapo de Houston |zomo=9 |rimarko_tipo=Kromnomita |rimarko=[[:en:The Energy Capital of the World|{{lang|en|''The Energy Capital of the World''}}]] <ref>{{cite web|url= https://www.texasmonthly.com/energy/evolution-energy-capital-world/ | title= The Evolution of the Energy Capital of the World| publisher= John Nova Lomax, Texas Monthly, February 14, 2017| accessdate=February 28, 2020}}</ref><br>Monda Ĉefurbo de Energio }} '''Hustono''',<ref>[[Majstro (vortaro)]], Gerard van Wilgen</ref><ref>[http://esperanto-afriko.webs.com/kurso%20angle.pdf The International Language Esperanto A Course] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141222130058/http://esperanto-afriko.webs.com/kurso%20angle.pdf |date=2014-12-22 }} [[Afrika Komisiono de UEA|Afrika Oficejo de UEA]]</ref><ref>[[Ĉina Radio Internacia]]: [http://esperanto.cri.cn/2521/2019/10/04/173s207410.htm Novaĵoj (Oktobro 07)] [https://web.archive.org/web/20160305014541/http://esperanto.cri.cn/581/2012/08/26/1s140017.htm Kunsido pri la ĉina insularo Diaoyu okazis en Hustono]. ĈRI uzas ankaŭ la anglan vorton "Houston".[http://esperanto.china.org.cn/2013-02/17/content_27971468.htm][http://www.espero.com.cn/se/txt/2013-02/20/content_518487.htm][http://www.espero.com.cn/old/epch/z-18s/s1/s1-2/s1-2-12.htm]</ref><ref>[http://eo.mondediplo.com/article1102.html Usono, versio « latina »] [[Le Monde diplomatique]]</ref><ref>[http://bernd.wechner.info/Esperanto/PDF/fec2.pdf Free Esperanto Course], Bernd Wechner</ref> '''Hjustono''',<ref>[http://esperanto.us/dratizitaj/Dratizitaj_1.html Romano de Ŭalter Ĝan ŬILJAMZ]</ref><ref>[[EsperantoLand]]: [http://www.esperantoland.org/gruppen/leggrupo.php?grid=36&R=6&lingvo=eo Grupo en Hjustono, Teksaso (Usono)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140823090325/http://www.esperantoland.org/gruppen/leggrupo.php?grid=36&R=6&lingvo=eo |date=2014-08-23 }}, [http://www.esperantoland.org/gruppen/mapo.php?mapo=6&lingvo=de Norda Ameriko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140823050430/http://www.esperantoland.org/gruppen/mapo.php?mapo=6&lingvo=de |date=2014-08-23 }}</ref><ref>[http://www.uh.edu/engines/epi2580.htm Prof. John H. Lienhard: The Engines of Our Ingenuity (la maŝinoj de nia ingenieco)]</ref> aŭ '''Houstono'''<ref>[[Praktika Esperanto-Japana Vortareto]], Hirotaka Masaaki</ref> ([[angle]] '''''Houston''''' [HJUstn]) estas urbo en [[Teksaso]], [[Usono]], fondita de la fratoj Allen kaj nomita honore al [[Sam Houston]], [[militestro]] en la [[Teksasa Revolucio|milito]] kontraŭ [[Meksiko]] por la usoneco de Teksaso. Houston estis la ĉefurbo de [[Teksaso]] ĝis [[1830]] ([[Aŭstino]] nun estas la ĉefurbo). == Geografio == * '''loko''': {{Koordinatoj gms|29|45|36|N|95|21|36|U|montru=entekste}}. * '''horzono:''' [[GMT]]-6h (-5h de aprilo ĝis oktobro) Houston estas la tria plej granda urbo de Usono, kun proksimume 2,5 milionoj da loĝantoj - konkrete, laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Estas pli ol 4,5 milionoj da personoj, kiuj loĝas en la [[aglomeraĵo]], la Metropola Regiono ''(Houston Metropolitan Area)''. Houston kovras ĉirkaŭ 1500 km² kaj ĝi estas la plej granda usona urbo, kiu ne havas terzonajn leĝojn. ==Servoj== * [[Universitato de Houston]] * [[MD Anderson Kancera Centro de Universitato de Teksaso]] == Industrio == Houston estas mondkonata pro sia [[nafto|nafta]] industrio kaj sia ŝip-kanalo. Houston estas la tria plej uzata usona mar[[haveno]]. ===Entreprenoj=== * ''[[Intuitive Machines]]'' == Pseŭdonomo == Houston estas ankaŭ konata per la nomo ''"Bayou City"''. == Astronomio == Troviĝas en Houston ankaŭ la [[kosmocentro]] de [[NASA]] (''[[Lyndon B. Johnson Space Center|Nasa Johnson Space Center]]''), la ''[[Reliant Astrodome]]'', kaj [[Rice-Universitato]]. == Transporto == La ĉefa [[flughaveno]] estas [[Interkontinenta Flughaveno George Bush]] (IAH), nomita laŭ [[George H. W. Bush]]. [[METRORail]] estas sistemo de [[malpeza trajno|malpeza fervojo]] por la urbo Houston. == Famuloj == * [[Johnny "Guitar" Watson]] (1935-1996), kantisto, kantoverkisto kaj gitaristo de bluso, soulo, kaj funko * [[Jaclyn Smith]] (n. 1945), aktorino == Esperanto == * La urba Esperanto-asocio estas [https://web.archive.org/web/20020808130229/http://esperantohouston.org/indexdu.html ''Esperanto Society of Houston''] (retejo jen arkivigita en 2002). == Galerio == <gallery> Dosiero:Large Houston Landsat.jpg|Satelita foto Dosiero:Houston Texas CBD.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px|Houston (Teksaso) --> </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Houston Rockets]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=huston|ReVo titolo=Hustono}} * [http://www.houstontx.gov/ Oficiala retejo] ''(angle kaj hispane)'' {{navigilo Teksaso}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Teksaso]] [[Kategorio:Milionurboj]] 2fkw4gahba9f4b5xchgqicoao2wniya 0 7048 9413829 9356117 2026-06-26T09:00:02Z ThomasPusch 1869 /* Esperanto en Venecio */ 9413829 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Venecio | devena_nomo = | alia_nomo = {{LingvoKunNomo|it|ital|''Venezia''}} | alia_nomo1 = {{LingvoKunNomo|vec|veneci|''Venesia''}} | alia_nomo2 = {{LingvoKunNomo|vec|veneci|''Venexia''}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Venezia | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Collage Venezia.jpg | dosiero_grandeco = 300px | dosiero_priskribo = <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Italio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = [[Itala duoninsulo|Apenino]] | ŝtato_tipo = Duoninsulo | regiono = Veneto | distrikto = | municipo = Provinco de Venecio | municipo_tipo = Provinco | histregiono_faldo = | histregiono = Venecia respubliko | histregiono1 = Itala reĝlando | histregiono2 = | histregiono3 = | urbo = | urbo_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parenco_tipo = | parto_tipo = | parto = | rivero = Laguno de Venecio | rivero_tipo = Laguno | memorindaĵo_faldo = | memorindaĵo_tipo = | memorindaĵo = Baziliko de sankta Marko | memorindaĵo1 = | memorindaĵo2 = | memorindaĵo3 = | memorindaĵo4 = | memorindaĵo5 = | memorindaĵo6 = | memorindaĵo7 = | ŝoseo = [[Granda Kanalo de Venecio]] | ŝoseo_tipo = Akvovojo | montaro = | montaro1 = <!-- *** Situo *** --> | situo = Venecio | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 2 | lat_d = 45 | lat_m = 26 | lat_s = 15 | lat_NS = N | long_d = 12 | long_m = 20 | long_s = 09 | long_EW = E | plej_alta_leviĝo = | plej_alta_situo = | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 414.57 | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 270660 | loĝantaro_dato = 30.04.2009 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 5-a jarcento | establita_tipo = Fondo | dato = | urbestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = Urbestro | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 30100 | areo_kodo = 041 | areo_kodo_tipo = | kodo = 027042 | kodo_tipo = [[ISTAT]] | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> | unesko_nomo = Venecio kaj ties lagunoj | unesko_tipo = kultura heredaĵo | unesko_jaro = 1987 | unesko_numero = 394 | unesko_regiono = 4 | unesko_kriterioj = i, ii, iii, iv, v, vi <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = [[Sankta Marko la evangeliisto]] | libera_tipo = Patrono | libera1 = 25-a de aprilo | libera1_tipo = Festa tago | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = Situo de Venecio enkadre de Italio | mapo_lokumilo = Italio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.comune.venezia.it www.comune.venezia.it] | commons = Venezia <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=10|frame-align=center|frame-width=260}} }} [[Dosiero:Map of comune of Venice (province of Venice, region Veneto, Italy).svg|eta|300ra|Situo]] '''Venecio''' ({{Lang-it|Venezia}} {{prononco|ve'''ne'''cja}}, [[Venecia lingvo|veneci-lingve]] ''Venesia'' aŭ ''Venexia'', ambaŭ {{prononco|ve'''ne'''sja}}) estas la ĉefurbo de la [[Italio|itala]] [[regiono]] [[Venetio]] ([[Itala lingvo|itale]] Veneto {{prononco|'''ve'''neto}}). Ĝi enhavas 309.000 loĝantojn (laŭ la [[Unuiĝintaj Nacioj|UNO]] en [[2000]]). == Historio == En la [[5-a jarcento|5-a]] kaj [[6-a jarcento]]j, en la epoko de la [[barbaraj invadadoj]], la loĝantoj de la [[Romio|romia]] urbo [[Aquileia]] fuĝis al la enmarĉa vilaĝeto [[Rialto]] ['rjalto]. Kvankam la nova komunumo estis laŭnome parto de la [[Bizanca imperio]], la venecianoj estis fakte sendependaj jam en la [[9-a jarcento]]. Sub la regado de la [[doĝo]]j la [[Venecia respubliko]] etendiĝis ĝis la riĉa [[Oriento]] (orienta marbordo de la [[Adriatiko]], [[Peloponezo]], [[Cipro]], kvartaloj en [[Konstantinopolo]] kaj en la [[Latinaj Ŝtatoj]] de [[Sirio]] kaj [[Palestino]]. Famaj doĝoj estis [[Nicolò Marcello]], [[Francesco Foscari]], [[Pasquale Malipiero]], [[Sebastiano Venier]], [[Andrea Vendramino]], [[Francesco Morosini]] kaj aliaj. Kontinenten la Respubliko atingis la limojn de la [[Duklando de Milano]], de la [[Papaj Ŝtatoj]] kaj de la [[Aŭstra imperio]]. En [[1797]] [[La Serenissima|la ''Serenissima'']] (Tre Serena Respubliko) perdis sian sendependecon pere de Aŭstrio. En [[1923]] en la paskaj tagoj okazis la ''Internacia Konferenco por Komuna Komerca Lingvo'' en Venecio. == Geografio == La koro de Venecio estas la 3800-metrojn-longa [[Canal Grande]] (Granda Kanalo), kiu trafluas la tutan urbon S-forme. Estas multaj insuloj en la [[Laguno de Venecio]] ĉirkaŭ la urbokerno, kelkaj el kiuj ligitaj per mallarĝaj terkoloj. [[San Lazzaro degli Armeni]] aŭ Sankta Lazaro de la Armenoj estas malgranda insulo apud Venecio. == Vidindaĵoj == De la Kanalo admireblas vico da belegaj palacoj (palazzo Vendramin-Calergi, palazzo Contarini-Pisani, la Ca' d'Oro [Ora Domo], Ca' da Mosto, palazzo Grassi, palazzo Corner, kaj tiel plu) kaj pontoj (kiel la Ponte di [[Rialto]]). La [[Placo de Sankta Marko (Venecio)|Placo de Sankta Marko]] estas aŭtentika majstraĵo de la eŭropa [[arkitekturo]]. Oni ĝin nomas la loĝoĉambro de la venecianoj. La bizanca [[Baziliko de sankta Marko]] gastigas la mortrestaĵon de la patrono. Apude estas la [[Venecia Horloĝturo]] unuflanke kaj la [[Granda Kanalo de Venecio|Granda Kanalo]] aliflanke. Ĉe la dekstra flanko de la baziliko staras la [[Palazzo Ducale]] [pa'latco du'ka:le] (Doĝa Palaco aŭ [[Doĝo-palaco]]). Inter la aliaj preĝejoj troviĝas ''la Salute'' (Savo [de la pesto]), ''San Giorgio'' [saη 'ĝorĝo] (en la insuleto San Giorgio), ''i Frari'' (la Monaĥoj), [[Sankta Maria Glorplena de la Fratoj]], [[Sanktaj Johano kaj Paŭlo]].<br /> Inter la multaj muzeoj troviĝas [[Guggenheim]] kaj Correr. Allogas ankaŭ kelkaj aparte situantaj [[insulo|insuletoj]], kiel ekzemple [[Murano]]. Sur aparta insuleto estas la tombejo [[San Michele (Venecio)|San Michele]] kaj la preĝejo [[Sankta Miĥaelo en Isola|Sankta Miĥaelo]]. [[Dosiero:VenedigVomSchiff2002Video.ogv|eta]] === Eventoj === La [[Venecia Bienalo]] (en itala: ''La Biennale di Venezia'' [la bi.enˈnaːle di veˈnɛttsja]; ankaŭ tradukebla kiel la "Venecia Ĉiudujara Festivalo") estas fama arta organizo baze en Venecio, kaj ankaŭ la originala kaj ĉefa ekspozicio kiun ĝi organizas. La [[Karnavalo de Venecio]] (en [[itala]]: ''Carnevale di Venezia'') estas ĉiujara [[festivalo]] okazigita en Venecio. Tiu [[karnavalo]] estas tute diferenca al tiuj observataj en la cetero de la mondo. Dum la 10 tagoj de tiu festo, la homos maskas sin kaj iras surstrate promeni kaj fotiĝi, ĉu laŭ organizitaj paradoj aŭ improvizitaj. Nuntempe miloj da vizitantoj venas al Venecio en tiuj datoj por admiri la spektaklaj [[masko]]j kaj [[vesto]]j de kiuj investas milojn da [[eŭro]]j por estis elegantegaj kiel steluloj dum kelkaj tagoj de la jaro aŭ nur por miksiĝi inter la homamasoj kaj perdiĝi tra la stratetoj de tiu unika urbo. === Servoj === * [[Galerio de la Akademio de Venecio]] * [[Internacia Universitato de Venecio]] * [[Universitato Ca’ Foscari de Venecio]] == Transporto == La '''trafiko''' en Venecio estas iusence unika pro jenaj cirkonstancoj: * La urbo konsistas el multaj insuloj en la [[Laguno de Venecio]], dividitaj per kanaloj, tre malsamaj laŭ larĝo, profundo kaj – pro la multaj pontoj – alto disponebla por boatoj. * Multaj el tiuj insuloj tiom interproksimas, ke kelkmetra ponto facile ligas ilin. Tamen multaj el la pontoj ne eltenus aŭton; krome ili kutime havas ŝtupojn por lasi pli altan spacon al pasantaj boatoj, do ili ne taŭgas por veturiloj. * Plurfoje jare alta akvo atakas la urbon kaj dumaniere malfaciligas la trafikon: ** Ĝi subakvigas multajn vojojn kaj ** ĝi altigas la akvonivelon en la kanaloj kaj tiel reduktas la liberan spacon sub la pontoj. La longtempa altiĝo de la akvonivelo ĉirkaŭ Venecio pliseverigas ĉi-lastan fenomenon. === Piedirado === La piedira trafiko plej gravas en Venecio. Eblas piede atingi multajn lokojn en akceptebla tempo, ĉar la plej granda distanco sur la ĉefaj insularoj estas nur ĉ. kvar kilometroj. Tamen piede ne eblas atingi la aliajn insulojn de la laguno. Pontoj estas esenca bazo de la piedira trafiko; la plej multaj pontoj estas malaltaj kaj sur mallarĝaj kanaloj. La grandan kanalon [[Canal Grande]] transiras nur kvar pontoj (de sud-oriento al nord-okcidento): * ''Ponte dell'Accademia'', konstruita de [[Eugenio Miozzi]], malfermita en [[1933]]; * ''[[Ponte di Rialto]]'', certe la plej fama el la veneciaj pontoj, ĉe la norda el la du grandaj kurbiĝoj de Canal Grande; * ''Ponte Scalzi'', oriente de la stacidomo, same de Eugenio Miozzi, malfermita en [[1934]] por anstataŭi feran ponton (la nuna estas ŝtona); ĝi nomiĝas ankaŭ "ponto de la stacidomo"; * La "Kvara Ponto", kiu jam estas provizore preta, sed ankoraŭ ne havas nomon; ĝi nord-okcidente en la urbo ligas la placon ''Piazzale Roma'' al vojo ''Fondamenta Santa Lucia'', antaŭ la stacidomo. Ĝi estas la sola publika konstruaĵo kun klare modernisma arkitekturo. === Aŭta trafiko === Aŭtoj povas atingi la urbon Venecio per ponto (Ponto de Libero), sed tuj poste devas halti en la parkejoj de placo ''Piazzale Roma''. Kiu ne trovas lokon tie, povas parki sian aŭton sur insulo [[Tronchetto (Venecio)|Tronchetto]]. Estus senutile pluiri per aŭto; la vojoj ne estas faritaj por veturiloj. Preskaŭ ĉiuj pontoj havas ŝtupojn kaj multaj ne eltenus la pezon de aŭto. Eĉ polico kaj fajrobrigado en Venecio ne havas aŭtojn, sed boatojn. Avantaĝo de la fajrobrigado estas, ke ĉie disponeblas (mara) akvo por estingi fajron. Ĝi eĉ ne estas tre sala. Escepto pri aŭta trafiko estas insulo [[Lido (Venecio)|Lido]], sur kiu eblas aŭta trafiko. === Fervojo === Fervojo povas atingi Venecion per ponto same kiel aŭtoj, sed same devas halti ĉe la okcidenta fino (stacio ''{{stacidomo|Venezia Santa Lucia}}''). Impresa Venezia Santa Lucia (ankaŭ konata kiel "Venezia S Lucia") estas la ĉefa fervoja stacidomo en Venecio kaj unu el la gravaj fervojaj nuboj en sunplena Italio. Ĝi ricevis sian nomon post malnova preĝejo, kiu estis disfaligita, por doni lokon al la stacio en 1860. La Sankta Brilis de Venecio posedas vere rimarkindan situon ĉe la bordo de la pitoreska Granda Kanalo.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://rail.ninja/station/venezia-santa-lucia-venice|titolo=About Venezia Santa Lucia Railway Station (English)|alirdato=2020-04-30|eldoninto=Theartofknowledge}}</ref>. === Boatoj === Boatoj estas la plej konvena transportilo en Venecio, ĉar preskaŭ ĉie preterpasas kanalo. Ĉiuj transportoj de iom pezaj varoj estas farataj per boatoj. Venecio famas interalie pro siaj [[gondolo]]j, barketoj longaj kaj sveltaj, kiujn la barkisto pelas per unusola remilo. Ili estas konataj kiel transportilo por revantaj geamantoj, sed servas ankaŭ kiel tute ordinaraj taksioj. La gondolisto kutime staras, sed lerte kliniĝas antaŭ pasotaj pontoj. [[Dosiero:Venice Vaporetto.jpg|eta|Linia boato]] [[Dosiero:Swimming Vaporetto Stop Venezia 2006-08-30.JPG|eta|Flosanta boata haltejo]] Samkiel aliaj urboj havas publikajn aŭtobusojn, Venecio havas publikajn boatojn, kiuj servas fiksitajn liniojn. Ili nomiĝas ''vaporetto'' (vaporŝipeto), sed nun funkcias per [[dizelo|dizelaj]] motoroj. Ĉar ili havas mallongajn distancojn inter la haltejoj, ili havas apartan proceduron de alteriĝo: Kiam la boato proksimiĝas al la haltejo, la du konduktoroj ĵetas ŝnuromaŝon al surteraj teniloj kaj tiel haltigas la boaton, kies motoro restas kuranta. La pasaĝeroj povas el- kaj aliri sen granda niveldiferenco, ĉar la haltejoj kutime troviĝas sur flosantaj platformoj. Poste la konduktoroj lasas la ŝnurkaptitajn tenilojn, kaj la boato povas tuj pluiri. Kelkaj barkoj plenumas praman servon inter du kontraŭaj lokoj de larĝaj akvovojoj, precipe ĉe ok lokoj de la [[Canal Grande]], kiun transas nur la menciitaj pontoj. === Flughavenoj === [[Venecia Flughaveno Marko Polo]] (IATA: VCE, ICAO: LIPZ) estas la internacia flughaveno de Venecio. Ĝi estas sur ĉeftero apud la vilaĝo Tessera, Frazione de la comune Venecio je ĉirkaŭ 4.1 marmejloj (7.6 kilometroj; 4.7 mejloj) oriente de Mestre (sur la ĉeftero) kaj je ĉirkaŭ la sama distanco norde de Venecio mem. Alia flughaveno en la areo de Venecio, nome Flughaveno Treviso, estas foje neoficiale etikedita kiel Venecio–Treviso kaj ĉefe servas al malmultekostaj flugentreprenoj, ĉefe [[Ryanair]] kaj Wizz Air. === Ĉaroj === Kie necesas transporti varojn sur teraj vojoj, servas varĉareto. Ili havas grandajn radojn kaj aldonajn radetojn por grimpi la pontajn ŝtupojn. La ĉaristoj ne rajtas parki siajn ĉarojn sur publikaj vojoj. === Metroo === Interesa solvo de la veneciaj trafikproblemoj estus [[metroo]]. Planoj pri ĝi estis faritaj, sed la [[nun en 2007|tiama]] urbestro ''Massimo Cacciari'' ne favoras la projekton, kvankam ĝi povus helpi reteni junajn loĝantojn en la urbo, kiuj ne sentas sin komfortaj kun la trafikaj cirkonstancoj. === Tramo === [[Tramtransporto en Venecio|Tramoj]] formas parton de la [[publika transporto]] en Venecio. === Homtransportilo === La [[Homtransportilo de Venecio]] ligas la insulon [[Tronchetto]] al Piazzale Roma. === Alta akvo === Depende de la [[tajdo]] kaj de la vetero plurfoje jare alta akvo atakas Venecion kaj subakvigas multajn vojojn. Por tiaj okazoj, kiuj estas antaŭkalkuleblaj kaj publikigataj, ekzistas specialaj rimedoj: * Laŭ la ĉefaj vojoj oni starigas ferajn pontetojn, kiujn la akvo ne atingas. Tio certigas piediran trafikon inter la plej gravaj lokoj. * Venecianoj, kiuj devas uzi aliajn vojojn, surmetas kaŭĉukajn botojn. Al turistoj, kiuj loĝas en hoteloj, oni proponas plastajn sakojn, kiujn oni ligas ĉirkaŭ la piedoj kaj kruroj. Eblas tiel marŝi certan distancon, sed ofte la sakoj truiĝas post kelkcent metroj. * Eĉ la boatoj ne nepre profitas de la abundo de akvo, ĉar pro la altiĝinta nivelo ili ne povas pasi sub multaj pontoj. Pro tio la publikaj boatoj ŝanĝas sian horaron dum la alta akvo kaj uzas ne la malgrandajn kanalojn, sed la pli grandajn, precipe ''Canal Grande''. Oni planas sistemon de moveblaj bariloj, kiuj malhelpu la eniron de la alta akvo en la lagunon. [[MOSE]] ({{lang-it|'''MO''' dulo '''S''' perimentale '''E''' lettromeccanico}}, esperantigita ''Eksperimenta Elektromekanika Bloko'') estas altbuĝeta projekto dezajnita por protekti Venecion, kaj la [[Laguno de Venecio|venecian lagunon]] de [[Inundo|inundado]]. Ĝi estis parte aktivigita en [[2021]] kaj ĝia konstruado estas antaŭvidite finita nur en [[2025]] post multaj prokrastoj <ref>[http://www.italianinsider.it/?qnode/10505]</ref>. == Famuloj == * [[Pietro Alcionio]], humanisto * [[Giambattista Egnazio]], humanisto * [[episkopo]] [[Sankta Gerardo]] * Gravulino [[Katarina Kornaro]] * [[Alessandro Leopardi]], multaspekta artisto * [[Carl Filtsch]], [[pianisto]] * [[Tullio Lombardo]], [[skulptisto]] kaj [[arkitekto]] * [[Andrea Mocenigo]], [[verkisto]] kaj [[diplomato]] * [[Marin Sanudo]], historiisto * Komercisto kaj doĝo [[Niccolò Tron]] * [[komponisto]] [[Antonio Vivaldi]] * [[pentristo]]j [[Jakab Marastoni]] kaj [[Jozefo Marastoni]] * [[Giovanni Battista Zeno]], kardinalo kaj episkopo de [[Vicenza]] * [[Giovanni Marinoni]], kanoniko kaj teatinano * [[Rudolf Apponyi]], aŭstrohungara diplomato == Partneraj urboj == Inter la partneraj urboj de {{paĝonomo}} estas: * {{flago|Kroatio}} [[Dubrovniko]], [[Kroatio]] (2012) * {{flago|Turkio}} [[Istanbulo]], [[Turkio]] (1993) * {{flago|Ĉinio}} [[Jangĝoŭ]] (ĉine 扬州市 / 揚州市), parto Suĝoŭ, [[Ĉinio]] (1980) * {{flago|Armenio}} [[Jerevano]], [[Armenio]] (2011) * {{flago|Rusio}} [[Sankt-Peterburgo]], [[Rusio]] (2013) * {{flago|BIH}} [[Sarajevo]], [[Bosnio kaj Hercegovino]] (1994) * {{flago|Estonio}} [[Talino]], [[Estonio]] == Venecio en Esperanto == [[Dosiero:Gvidlibro tra venecio.gif|eta|<center>la ''[[Gvidlibro tra Venecio]]'' de 1923]] En la kvina kanto de la verko de [[Abel Montagut]] nome ''[[Poemo de Utnoa]]'' okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo [[Noa]]) pere de la drogo ''anoŭdo''. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto [[Valmikio]] kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el [[Ĉina Murego]] al insulo [[Srilanko]]. Poste aperas la japana pentristo [[Hokusajo]] kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el [[Azio]]. Kaj poste venas la vico de [[Fidiaso]], kiu montras mirindaĵojn el suda kaj centra [[Eŭropo]] kaj la venonta ĉiĉerono estas [[Maria Sklodovska]], kiu montros al Utnoa la mirindaĵojn de centra kaj orienta [[Eŭropo]]. Jen kiel ŝi prezentas Venecion kun kvin grandaj vidindaĵoj el kiuj aludoj al [[Baziliko de Sankta Marko]], la [[Venecia Horloĝturo|Horloĝturo]], la [[Venecia Ĉefa Placo|Ĉefa Placo]], la [[Granda Kanalo]] kaj la [[Ponto Rialto]]: {{Citaĵo|:Ambaŭ alvenas fluge al Venecio milonda, :kie senĉesa miro povas defali neniam. :-Jen tie Baziliko de Sankta Marko frisora, :la Horloĝturo, Ĉefa Placo ĉe l'Granda Kanalo, :kiu surborde plenas per domoj arke vidlogaj :kaj jen kun galerioj marmora Ponto Rialto.<ref>[[Abel Montagut]], ''[[Poemo de Utnoa]]''. Pro Esperanto. Vieno, 1993. ISBN 3-85182-007-X. 225 p., p. 120.</ref>}} == Esperanto en Venecio == En [[1923]] estis en Venecio la ''Unua Internacia Konferenco por Helplingvo en Komerco kaj Turismo'', kies aranĝon helpis [[Itala Esperanto-Federacio]]. Dum la sama jaro, la loka [[Esperanta grupo "L.L.Zamenhof"]] eldonis libron ''[[Gvidlibro tra Venecio]]''. Sur la duoninsulo [[Pellestrina]] apartenanta al Venecio ekzistas strato ''Via Esperanto'' de 60 metroj.<ref>[https://www.google.de/maps/place/Via+Esperanto,+30100+Venezia+VE,+Italien/@45.3814226,12.3461818,97m/data=!3m1!1e3!4m6!3m5!1s0x477ea560d335b4ff:0xe8c8d4ce33f3f5c9!8m2!3d45.3813526!4d12.3464371!16s%2Fg%2F1pv5x5cxx?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI0MTAwOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D la strato ''Via Esperanto'' de] [[Pellestrina]] en [[guglo mapoj]], ankaŭ videbla en [[guglo stratvidaĵo]]</ref> == Konataj lokuloj == Inter multaj aliaj mencieblas ekzemple * [[Rosina Storchio]] (1876-1945), operkantistino == Bildaro == <gallery mode="packed"> Venedig (Satellitenaufnahme).jpg|<center>Satelita bildo de la historia centro View of the Grand Canal from Rialto to Ca'Foscari.jpg|<center>Venecio - La granda kanalo Piazza San Marco with the Basilica, by Canaletto, 1730. Fogg Art Museum, Cambridge.jpg|<center>Placo Sankta Marko (1730) Venice iko 2001092.jpg|<center>Satelita foto Gvidlibro tra venecio mapo.gif|<center>Esperantlingva mapo de Venecio Ponte di Rialto Venice 1.jpg|<center>Ponto Rialto Venice(Doge's Palace).JPG|<center>Doĝo-palaco </gallery> {{Granda dosiero|Canal Grande Panorama2.jpg|1500ra|<center>La granda kanalo en Venecio}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Teatro San Angelo]] * [[Venecio, trafiko|Trafiko en Venecio]] * [[Tramtransporto en Venecio]] * [[Homtransportilo de Venecio]] * [[Venezia Mestre (stacidomo)]] * [[Venezia Santa Lucia (stacidomo)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|n=Kategorio:Venecio|ReVo=veneci}} * {{Oficiala retejo}} ({{it}}) * [https://www.amazon.com/Venecio-kaj-E%C5%ADropo-Historiaj-Italian/dp/B09BGKJ1PD literatura rekomendo: "Venecio kaj Eŭropo" de Marco Zanetto] en la retbutiko ''[[Amazon]]'' [[Kategorio:Venecio| ]] [[Kategorio:Komunumoj de la metropola urbo Venecio]] [[Kategorio:Urboŝtatoj]] e8uefbfsru6vxiqm80qdfszpb80hpz8 0 7496 9413670 9373047 2026-06-26T05:31:45Z Tirolischleioans 254019 /* Historio */ 9413670 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lingvo |Lingvo=Gvarania lingvo |Propra_nomo={{lang|gn|avañe'ẽ}} |Landoj= [[Paragvajo]], [[Argentino]], [[Bolivio]], [[Brazilo]] |Denaske= |Fremdlingve= |Parolantoj=4 ĝis 5 milionoj |Klasifiko=[[Tupiaj lingvoj]] |Fam2=[[Tupi-Gvaraniaj lingvoj]] |Fam3=Gvarania lingvo |Oficiala lingvo= {{Paragvajo}}<br />{{Bolivio}} |Reguligita de= |Mapo =América do Sul - Língua Guarani.PNG |Mapopriskribo =Disvastiĝo de la gvarania Brune: En Paragvajo Ruĝe: Landoj en kiuj estas parolata la gvarania |Skribo= [[Gvarania alfabeto]] ([[Latina alfabeto]]) |Koloro= Amerika |ISO1= gn |ISO2B= grn |ISO2T= |SIL= grn }} La '''gvarania lingvo''' ({{lang-gn|avañe'ẽ|ligilo=ne}} ''"la lingvo de la homoj"'') estas lingvo el la [[Tupi-Gvaraniaj lingvoj|Tupi-Gvarania]] familio. La gvarania estas nacia lingvo de [[Paragvajo]] (la [[Hispana lingvo|hispana]] kaj la gvarania estas la oficialaj lingvoj). La gvarania lingvo estas parolata ankaŭ en norda [[Argentino]], en okcidenta [[Bolivio]] kaj en suda kaj sudokcidenta [[Brazilo]], inkluzive de la urbo [[San-Paŭlo]] de ĉirkaŭ 200 homoj en aparta kvartalo. Oni taksas, ke 6 milionoj da homoj parolas gvaranie. Ekzistas ĉirkaŭ 4 ĝis 5 milionoj da parolantoj de la gvarania. Maksimumaj taksoj eliras de ĝis 7 milionoj, ĉe kio ankaŭ estas nombrataj personoj, kiuj havas nur malgrandetajn scipovojn de la gvarania, kio ofte okazas ekzemple ĉe la loĝantoj de urboj en Paragvajo. En Paragvajo, tial ke 90 % de la loĝantaro parolas gvaranie, la lingvo estas uzata kiel lingvo de lernado kune kun la hispana lingvo. En diversaj lingvoj estas uzataj vortoj kiuj el hodiaŭa vorto de la gvarania lingvo estiĝis aŭ tre similas. Tiuj vortoj venas pere de la [[Hispana lingvo|hispana]] kaj [[Portugala lingvo|portugala]] al diversaj lingvoj, kiel la germana, sorabaj ktp., kaj devenas aŭ el dialektoj de la gvarania, kiuj estis parolitaj en Paragvajo, Argentino, Bolivio aŭ Brazilo, aŭ el tre proksime parenca [[Tupia lingvo|Tupia]], kiel ekzemple: [[kapibaro]], [[jaguaro]], [[jaguarundio]], [[tapiro]], [[ananaso]], [[manioko]], [[marako]], [[marakujo]], [[nanduo]] aŭ [[piranjo]]. La [[lingvolernejo]] Supera Instituto pri Lingvoj (ISL, [[d:Q24273526]]) de la [[Nacia Universitato de Asunciono]] en [[Paragvajo]] estas la unusola tiaspece en la mondo kiu oferas diplomon pri la gvarania lingvo. == Historio == La gvarania lingvo jam estis uzata en la [[Hispanio|hispania]] [[Koloniismo|kolonia epoko]] por la kristana [[misiigo]] kiel [[Skribata lingvo|skribolingvo]]. Pioniro filologa estsi la franciskano [[Luis de Bolaños]]. La [[Jezuita ŝtato]] en la hispania kolonia epoko, kiu ĉefe ampleksis parton de la hodiaŭa orienta Paragvajo kaj la hodiaŭan argentinan provincon [[Provinco Misiones|Misiones]], favoris la gvaranian lingvon, ĉar la [[Jezuitoj]] forte limigis la almigradon de blankaj setlantoj kaj uzadis la gvaranian lingvon kiel ekskludan lingvon. En la sekulara provinco Paragvajo ĉirkaŭ [[Asunción]] kontraŭe la gvarania lingvo restis ja la dominanta ĉiutaga lingvo de la loĝantaro – ĉar la nombro de setlantoj de hispana deveno estis relative malgranda kaj tiuj miksiĝis kun la indiĝenoj – sed la oficiala lingvo tie estis eksklude la [[Hispana lingvo]], kiu influis la parolatan gvaranian lingvon multrilate. Kun la fino de la Jezuitaj redukcioj en la jaro [[1767]] la gvarania lingvo perdis ankaŭ tie sian apartan pozicion. Ankaŭ en la sendependa Paragvajo la hispana restis la unusola [[oficiala lingvo]]. La gvarania lingvo estis konsiderata ja kiel grava kultura trajto de la paragvaja nacio, sed ĝia uzado restis limigita al la buŝa uzado kaj la literaturo de ĉefe folklora karaktero. [[Dosiero:Libros_en_guarani.JPG|eta|dekstra|Libroj en la [[gvarania lingvo]]]] [[Dosiero:Church of the Pater Noster gn.jpg|dekstra|eta|La [[Patronia]] en la [[gvarania lingvo]], en la [[kapelo]] de la [[Patronia]] en [[Jerusalemo]]]] Nur en la pli juna tempo oni komencis en Paragvajo ekuzadi la gvaranian lingvon ankaŭ en la eduka sistemo kaj kiel oficialan lingvon kaj unuecigi la diversajn uzitajn ortografiajn sistemojn al unu kiel eble plej [[Fonetiko|fonetika]] [[ortografio]]. == Dialektoj == La kun distanco plej vaste disvastiĝinta variaĵo de la gvarania lingvo estas la ''paragvaja gvarania'' [gug], kiu estiĝis el la lingvo de la almenaŭ parte hispane [[Kultura asimiliĝo|kulture asimilitaj]] loĝantoj kaj de la kolonie sekulara provinco Paragvajo kaj de la Jezuita ŝtato kaj sekve montras variajn hispanajn influojn. Ĝi havas (laŭ [[SIL internacia|SIL]]) 4,6 milionojn de kulture [[Mestizo|mestizaj]] parolantoj. La paragvaja gvarania estis parolata pli frue ankaŭ en la argentinaj provincoj Misiones kaj [[Corrientes]] kaj limantaj regionoj de Brazilo, sed estas forŝovita tie hodiaŭ sub la indiĝena loĝantaro grandparte de la Hispana resp. Portugala. Sekve de almigrado el Paragvajo ekzistas tamen ankaŭ hodiaŭ en Argentino kaj Brazilo granda nombro de parolantoj de la paragvaja gvarania. Sendepende de la Paragvaja gvarania estas parolataj de [[Indiĝenaj popoloj|indiĝenaj grupoj]], kiuj alkalkulas sin al la popolo de la [[Gvaranioj (popolo)|Gvaranioj]], nombro de variaĵoj de la gvarania, kiuj parte tre forte distingiĝas unu disde la aliaj kaj hodiaŭ plej ofte nur havas relative malgrandan nombron de parolantoj: * [[Simba-Gvarania]] [gnw] (en Bolivio, 7.000 parolantoj laŭ SIL) * [[Chiriguano]]/Gvarajo-Gvarania [gui] (50.000 paroantoj, el kiuj 34.000 en Bolivio kaj la resto en Argentino kaj Paragvajo) * [[Mbyá]]-Gvarania [gun] (16.000 parolantoj, el kiuj 8.000 en Paragvajo, la resto en Brazilo kaj Argentino) En pli vasta senco estas variaĵoj de la Gvarania ankaŭ: * [[Aché]] aŭ Guayaqui [guq] (1.500 en Paragvajo) * [[Kaiwá]] [kgk] (15.000 en Brazilo) * [[Chiripá]] aŭ Ñandeva [ndh] (7.000 en Paragvajo, 5.000 en Brazilo) * [[Xetá]] [xet] (en Brazilo, preskaŭ formortinta) Dum ke okazas en Bolivio, Argentino kaj Brazilo kreskanta asimiliĝo de la parolantoj de ĉi tiuj variaĵoj de la gvarania lingvo al la hispana resp. portugala lingvoj, okazas en Paragvajo ĉefe [[Kultura asimiliĝo|asimiliĝo]] al la paragvaja gvarania. == Gvarania lingvo en Paragvajo == Kune kun la hispana estas la gvarania en Paragvajo oficiala lingvo. La konstitucio de 1992, per kiu la gvarania lingvo estis difinita kiel aldona oficiala lingvo, estas ja unu el la malmultaj oficialaj tekstoj, kiuj estis tradukitaj en la gvaranian lingvon. Oficiale Paragvajo validas kiel dulingva. La realeco estas tamen pli komplika. Preskaŭ neniu parolas unu el la lingvoj en ĝia pura formo. Pli kleraj, urbaj, [[eŭropcentrismo|eŭropcentraj]] tavoloj parolas [[Río-de-la-Plata-hispana lingvo|rioplatensan hispanan]] kun enmiksitaj gvaraniaj frazoj, dum ke malpli kleraj, kamparaj, kamparanaj tavoloj parolas gvaranion kun fortaj partoj de hispana vortoprovizo, kiu estas konata kiel [[Jopara]] [{{IPA|dʒopaˈɾa}}]. La lerneja edukado okazas per la hispana lingvo, sed krome la gvarania estas instruata kiel plia fako. Laŭ la popolnombrado de 1992 en Paragvajo estas parolataj la sekvaj lingvoj: * Gvarania: 1,6 Mio. (39,3 %) * Gvarania kaj hispana: 2 Mio. (48,9 %) * Hispana: 260.000 (6,4 %) Sed devas esti atentata, ke la kompetento en ambaŭ lingvoj plej ofte ne estas la sama. Multaj homoj nomas sin dulingvaj, kvankam ili regas nur unu el la lingvoj. Pro la kreskanta uzado de la gvarania ankaŭ en la eduka sistemo kaj kiel oficiala lingvo oni parte konsideris la fakton, ke pli ol 80 % de la paragvaja loĝantaro estas gvaranilingvaj kaj sufiĉe granda parto havas nur rudimentajn scipovojn de la hispana. == Skribo kaj alfabeto == {{Ĉefartikolo|Gvarania alfabeto}} Kvankam la gvarania lingvo jam estis skribita antaŭ 350 jaroj je misiaj celoj, nur ekde kongreso en Montevideo en 1950<ref name="languagesgulper">[http://www.languagesgulper.com/eng/Guarani.html Artikolo pri la gvarania lingvo en "languagesgulper"] enhavas ĉapitrojn pri la fonologio resp. skribo kaj ortografio {{ref-en}}</ref> ĝia alfabeto estas normigita. Ĝia alfabeto estas varianto de la [[latina alfabeto]], sed kun kelkaj diakritaj signoj.<ref>[http://www.omniglot.com/writing/guarani.htm Artikolo ĉe "omniglot"] {{ref-en}}</ref> Ĝi konsistas el 33 literoj, el kiuj 12 estas vokaloj kaj 21 - konsonantoj. La ĉefa diakrita signo estas la [[tildo]], kiu estas uzata ĉe la 6 nazalaj vokaloj ''ã, ẽ, ĩ, õ, ũ, ỹ'' kaj ''ñ''. Krome la vokaloj ''á, é, í, ó, ú, ý'' estas uzataj, se la [[akcento]] de la vorto ne troviĝas sur la lasta silabo. == Fonetiko kaj fonologio == La gvarania permesas nur silabojn, kiuj konsistas el vokalo aŭ konsonanto plus vokalo; silaboj, kiuj finiĝas per konsonanto aŭ du aŭ pli da konsonantoj kune (krom "digrafoj"), ne eblas. Tio korespondas al la skemo (C)V(V). === Vokaloj === {| | {| class="wikitable" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" !Ortografio !Prononco |- |a || [{{IFA|a}}] |- |e || [{{IFA|ɛ}}] |- |i || [{{IFA|i}}] |- |o || [{{IFA|ɔ}}] |- |u || [{{IFA|u}}] |- |y || [{{IFA|ɨ}}] |} | {| class="wikitable" |+Buŝaj kaj nazaj vokaloj<ref name="languagesgulper"/> ! !! Antaŭa !! Centra !! Malantaŭa |- align=center | '''Alta''' || {{IFA|/i/, /ĩ/}} || {{IFA|/ɨ/, /ɨ̃/}} || {{IFA|/u/, /ũ/}} |- align=center | '''Meza''' || {{IFA|/e/, /ẽ/}} || || {{IFA|/o/, /õ/}} |- align=center | '''Malalta''' || || {{IFA|/a/, /ã/}} || |} |} La ''y'' estas vokalo inter [i] kaj [u], kiu ankaŭ ekzistas en la pola, rusa kaj turka (tie: ''i'' sen punkto). Krome ekzistas de ĉiuj 6 vokaloj ankaŭ nazalaj variaĵoj (''ã, ẽ, ĩ, õ, ũ, ỹ''). La nazalaj vokaloj estas distingivaj nur en akcentata silabo, la antaŭtonaj vokaloj nazaliĝas pro [[Asimilo (fonetiko)|nazala asimilo]] antaŭ sekvaj nazalaj vokaloj aŭ nazalaj konsonantoj, en aliaj kazoj ili estas nenazale prononcataj. === Konsonantoj === {| class="wikitable" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" ! Ortografio ! Prononco |- | colspan="2" | [[Naza konsonanto|Nazaloj]] |- | m || [{{IFA|m}}] |- | n || [{{IFA|n}}] |- | ñ || [{{IFA|ɲ}}] |- | g̃ (ankaŭ ng) || [{{IFA|ŋ}}] |- | colspan="2" | Nevoĉaj [[plozivo]]j |- | p || [{{IFA|p}}] |- | t || [{{IFA|t}}] |- | k || [{{IFA|k}}] |- ||| |- | ' || [{{IFA|ʔ}}] ([[glota halto]]) |- | colspan="2" | [[Frikativo]]j |- | v || [{{IFA|ʋ}}] |- | s || [{{IFA|s}}] |- | ch (ankaŭ x) || [{{IFA|ʃ}}] |- | h || [{{IFA|h}}] |- | colspan="2" | [[Frapeto]] |- | r || [{{IFA|ɾ}}] |- | colspan="2" | Nazalo + Plozivo |- | mb || [{{IFA|mb}}] |- | nd || [{{IFA|nd}}] |- | ng || [{{IFA|ŋg}}] |- | colspan="2" | [[Alproksimanto]] |- | j || [{{IFA|ɟ}}] |- |g |[{{IFA|ɰ}}] |- |gu |[{{IFA|w}}] |} '''Vidu ankaŭ:''' [[Gvarania alfabeto]] === Nazala sandio === Pro [[eŭfonio|eŭfoniaj]] kialoj vortoj estas grupigataj en oralajn kaj nazalajn. Vorto estas nazala, se ĝi havas almenaŭ unu el ĉi tiuj nazalaj literoj: ã - ẽ - ĩ - õ - ũ - ỹ - g̃ - m - mb - n - nd - ng - nt - ñ , kaj ĉiuj aliaj estas oralaj. Nazala vorto ricevas alian version de prefiksoj kaj postpozicioj. Ekz. la postpozicioj ''pe'', ''ta'' fariĝas ''me'' resp. '' nda'' post nazalaj vortoj. Ĉe tio ŝanĝiĝas /j,k,nd,mb/ al /ñ,ng,n,m/, ekz. ''nde póra'' „via fantomo“, ''ne porã'' „Vi estas bela“.<ref>''Nordhoff'', paĝo 22</ref> === Akcento kaj eklipso === La akcento troviĝas ĉefe sur la lasta silabo de la radiko, la sufikse aldonitaj gramatikaj morfemoj estas neakcentataj ([[Enklizo|enklize]]). Apartaĵo estas certa maniero de la [[konsonanta mutacio]], la ''eklipso'': Multaj vortoj, kiuj komenciĝas per /t-/, ŝanĝas ĉi tiun komencan sonon, se ili dependas de aliaj vortoj aŭ estas kunmetataj kun ili: {| class="wikitable" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" ! Gvarania || Esperanto || Gvarania || Esperanto || Gvarania || Esperanto |- | tape || vojo || che rape || mia vojo || hape || lia/ŝia/ĝia vojo |- | téra || nomo || nde réra || via nomo || héra || lia/ŝia/ĝia nomo |- | tetyma<ref name="nordhoff-oszillation">''Nordhoff: Oszillation'', paĝoj 21-22 (Sed ni uzas ĉi tie la normalan ortografion, nome sen liga streketo.)</ref> || kruro || che retyma<ref name="nordhoff-oszillation"/><br />Mario retyma<ref name="nordhoff-oszillation"/> || mia kruro<br />kruro de Mario || hetyma<ref name="nordhoff-oszillation"/> || lia/ŝia/ĝia kruro |} La formo ''tetyma'' estas uzata nur, se la ''kruro'' estas ne posedata. Se la posedanto estas tria persono, ne estas grava aŭ estas nekonata, tiam estas uzata la formo ''hetyma'' post la koncerna vorto, dum ke estas uzata ĉe unua kaj dua persono aŭ antaŭe menciita persono la formo ''retyma''.<ref name="nordhoff-oszillation"/> Ekzistas kelkaj substantivoj, kiuj ne havas /t-/ en la bazaj formoj, sed tamen havas tian ŝanĝon. {| class="prettytable" ! Gvarania || Esperanto || Gvarania || Esperanto || Gvarania || Esperanto |- | óga || domo || ñande<sup style="font-size:80%;">i</sup> róga || nia<sup style="font-size:80%;">i</sup> domo || hóga || lia/ŝia/ĝia domo |} <sup style="font-size:80%;">i</sup> Tio estas tiel nomata inkluda formo. Tio estas, ke alparolata persono estas inkludata. (mi+ci/vi resp. mia+cia/via) Sed ankaŭ ekzistas kelkaj neregulaj substantivoj kun du formoj, ekz. * túva „patro“ → che ru „mia patro“ Ĉe verboj la uzata formo dependas de la hierarkio de la personoj (1.>2.>3.). Se verbo estas transitiva kaj la aganto (germane ''Agens'') staras pli malalte en la hierarkio ol la suferanto (germane ''Patiens''), tiam estas uzata la formo je r-, dum ke en ĉiuj aliaj kazoj estas uzata la formo je h-.<ref name="nordhoff-oszillation"/> Vidu ankaŭ en la ĉapitro [[#Persona hierarkio kaj markiloj|Persona hierarkio kaj markiloj]]. * ''Che ahecha ichupe.'' „Mi vidas lin.“ * ''Ha'e cherecha.'' „Li vidas min.“ == Gramatiko == En gvarania lingvo estas ne tiel forte distingataj substantivoj kaj verboj kiel en Esperanto kaj multaj eŭropaj lingvoj. La gvarania estas forte [[Aglutina lingvo|aglutina]] resp. [[polisinteza lingvo|polisinteza]] lingvo, tio estas, oni uzas multajn [[afikso]]jn. === Substantivoj === Ne ekzistas iuj [[Genro (gramatiko)|genroj]] en ĉi tiu lingvo. Ankaŭ difinita artikolo ne ekzistas. Anstataŭ [[kazo]]j kaj [[prepozicio]]j en gvaranio estas uzataj sufiksoj kaj postpozicioj. Distingo inter [[singularo]] kaj [[pluralo]] povas esti esprimata, sed la finaĵo por la pluralo (''-kuéra'', nazale ''-nguéra'') estas malofte uzata. La plej gravaj finaĵoj ĉe substantivoj estas la sekvaj: * ''-gua'' „el (deveno)“, ekz. ''ka'aguygua'' „el arbaro“ * ''-gui''<ref name="nordhoff-postpositionen"/> „de; el (loke); pro“; ekz. ''Perugui'' „de Pedro“. Ĉe pronomoj ĝi havas la formon ''-hegui'', ekz. ''Nde mitãve chehegui.'' „Vi estas pli juna ol mi.“ ** ''Ha-á ta kavaju ári gui.'' „Mi falos de sur ĉevalo.“<ref name="cause"/> ** ''Omano ñembyahýigui.'' „Li mortis pro malsato.“<ref name="cause"/> ** ''-guive'' ... ''-peve'' (nazale ''meve'', loke kaj tempe) „de ... al/ĝis“, ekz. ''Aretéguive Peru hasymi.'' „Ekde la festo Pedro estas malsana.“; ''Jajoechapeve.'' „Ĝis revido.“ * ''-icha'' „kiel“, ekz. ''yvágaicha hovy'' „blua kiel la ĉielo“ * ''-ndive'', ''-ndi'' „kun; per“, ekz. ''Perundive'' „kun Pedro“ * ''-pe''<ref name="nordhoff-postpositionen">''Nordhoff: Postpositionen'', paĝoj 38-40</ref> (nazale ''-me'', loke kaj tempe) „en/sur/ĉe; al; -n (ĉe pronomoj kaj personoj)“, ekz. ''ógape'' „en (la) domo“, ''che rógape'' „en mia domo“ ** ''Ame'ẽ mitãme kamby.'' „Mi donas al la infano lakton.“ ** ''Ahecha Perupe.'' „Mi vidas Pedron.“ * ''-rehe''<ref name="nordhoff-postpositionen"/>, ''-re'' „sur, kun, tra, pro“ ** ''-rehe'ỹ'', ''-'ỹre''<ref>Ĉilasta laŭ Vikivortara artikolo [[:wiktionary:en:-'ỹre|-'ỹre]]</ref> „sen“ * ''-rupi''<ref name="nordhoff-postpositionen"/> „tra; pro; ĉirkaŭ“ (loke kaj tempe), ekz. ''Peru oguatami ka'aguýrupi'' „Pedro promenetas tra arbaro.“ Krome ekzistas kelkaj postpozicioj: * ''aja'', ''jave'' „dum“, ekz. ''Arahaku aja ha'yta jepi ypápe.'' „Dum la somero mi naĝas ofte en lago.“ * ''ári'' „sur“ (loke), ekz. ''Kalu igústo oho kavaju ári.'' „Karlo ŝatas rajdi sur ĉevalo.“ * ''guýpe'' „sub“ (loke), ekz. * ''jerere'', ''jererehe'' „ĉirkaŭ“ (loke) * ''kotyo'', ''ngotyo'' „en la direkto, al“ (loke) * ''mboyve'' „antaŭ“ (tempe) * ''pegua'' „de“, estas eĉ kombino el ''-pe'' kaj ''-gua'' kaj esprimas devenon. * ''rangue'' „anstataŭ“ * ''rire'' „post“ (tempe), ekz. ''Peru ohojevy heta ára rire.'' „Post longa tempo Pedro revenis.“ Normale postpozicioj staras rekte post la substantivo. Sed ''guarã'' „por“ estas kombinata kun la finaĵo -''pe'' resp. -''ve'', ekz. ''Agueru ko kamby nde mită'ipe guarã.'' „Mi alportas ĉi tiun lakton por via infano.“ Kelkaj postpozicioj fakte estas substantivoj kun la finaĵo -''pe'' aŭ kun alia finaĵo, ĉe kio la sekvaj havas lokan signifon: * ''kupépe'' „malantaŭ“ (el ''kupe'' „“dorso, spino) * ''mbytépe'' „meze de“ (el ''mbyte'' „duono; mezo“) * ''rapykuéri'' „malantaŭ“ (el ''tapy'' „mezkarno“) ** ''hapykuéri'' „malantaŭ li“ (Baziĝas sur triforma vorto, kiel multaj aliaj vortoj kies bazaj formoj komenciĝas per t-.) * ''rendápe'' „ĉe“ (el ''tenda'' „loko“) * ''renondépe'' „antaŭ“ (el ''tenonde'' „fronto, vizaĝo“) * ''ykére'', ''yképe'' „apud“ (el ''yke'' „flanko“), ekz. ''Peru oguapy che ykére.'' „Pedro sidas apud mi.“ Se ili komenciĝas per ''r'', ili estas derivataj de plurformaj substantivoj. Tie la formo por la tria persono komenciĝas per ''h'', ekz. ''hapykuéri'' „malantaŭ li“. Kelkfoje okazas eĉ kombino el finaĵo kaj postpozicio: * ''-pe/-ve ǧuarã'' „por“ ** ''amba'apo ndéve ǧuarã'' „mi laboras por vi.“<ref name="lustig-jopara"/> La finaĵo por la pluralo estas ''-kuéra'' (nazale ''-nguéra''), ekz. ''che vakakuéra'' „miaj bovinoj“. Sed post numeraloj ĝi ne estas uzata, ekz. ''mbohapy mbarakaja'' „tri katoj“. La sufikso aperas post unu el la antaŭe menciitaj sufiksoj, ekz. ''ipopekuera'' „en liaj manoj“.<ref>[http://www.languagesgulper.com/eng/Guarani.html Artikolo pri Gvarania en "languagesgulper"] enhavas ion pri la plurala finaĵo. Sed tie la vorto estas skribata jene: i-po-pe-kuera {{ref-en}}</ref> Apartaĵo de la Gvarania estas krome, ke substantivoj povas havi estintecon kaj estontecon. Por la estonteco estas uzata la sufikso -'''rã''', ekz. ''che rogarã'' „mia estonta domo“. Por la estinteco estas uzata la sufikso -'''kue''' (nazale -'''ngue'''), ekz. ''che rogakue'' „mia estinta domo“.<ref name="lustig"/>{{,}}<ref name="nordhoff-tempus"/> === Adjektivoj === Adjektivoj ne havas kazojn, nek genrojn. Ili ofte estas uzataj kiel verboj, ĉar aparta verbo por „esti“ ne ekzistas. Tiam estas uzataj la ''posesivaj'' pronomoj. Ekz. ''Che kyra.'' „Mi estas dika.“ ''Kame iporã.'' „Karmeno estas bela.“ La komparado okazas per ''-ve'' „pli“, ekz. ''Nde mitãve chehegui.'' „Vi estas pli juna ol mi.“ Sed la nomita sufikso ankaŭ povas esti uzata ĉe verboj, ekz. ''Arapoty iporãve.'' „Printempo estas pli bela.“ Kelkaj adjektivoj havas tri formojn, ekz. ''hasy'' „malsana“ havas ankaŭ la formojn ''tasy'' kaj ''rasy''. Ĉe pronomoj de la unua kaj dua personoj estas uzata la varianto je r-, ekz. ''Che rasy.'' „Mi estas malsana.“, dum ke ĉe pronomoj de la tria persono estas uzata la varianto je h-, ekz. ''Hasy.'' „Li estas malsana.“ ''Peru hasy.'' „Pedro estas malsana.“ Kelkaj sufiksoj povas esti uzataj kiel adjektivo. * ''-'i'': ''che mitã'i'' „mia malgranda infano“ * ''-mi'': ''nde membymi'' „mia malgranda filo“, „mia malgranda filino“ Ĉe adjektivoj povas esti uzataj kelkaj sufiksoj kaj partikloj. * ''-mi'' „iom, iomete“: ''Che rasymi.'' „Mi estas iomete malsana.“ * ''-ete'', ''-ite'' „tre“: ''Che táva imombyryete.'' „Mia urbo estas tre malproksima.“ * ''eterei'' „tre“: ''Kame hasy eterei.'' „Karmeno estas tre malsana.“ === Pronomoj === ==== Personaj kaj posedaj pronomoj ==== La [[Pronomo#Personaloj|persona pronomo]] distingas ĉe la 1-a persono plurala („ni“) inter ''inkluda'' (ñande) kaj ''ekskluda'' (ore), depende de tio, ĉu la alparolata persono estas inkludata aŭ ne.<ref name="drude-tabelle1">''Drude: Tabelle 1: Das Formeninventar: Präfixe und Pronomen'', paĝo 5</ref> {| class="prettytable" ! memstare ! unua ! dua ! tria |- ! singularo | che | nde | ha'e |- ! pluralo | ñande (inkluda), ore (ekskluda) | peẽ | ha'ekuéra |} Por traduki la pronomojn en ''dativo'', estas uzata la finaĵo ''-ve'' (nazale ''-me'') kiel varianto de ''-pe'', ekz. ''chéve'' „al mi“, ''ndéve'' „al ci/vi“, ''ñandéve'' „al ni ĉiuj“, ''oréve'' „al ni“, ''peẽme'' „al vi“. Sed ĉe la triaj personoj la formoj ne havas similecon kun la antaŭaj formoj de la tabelo: ''ichupe'' „al li; al ŝi; al ĝi“, sed en pluralo ''ichupe'' aŭ ''ichupekuéra'' „al ili“. Formoj por la tria persono ankaŭ povas esti uzataj por la akuzativo, ekz. ''Ahecha ichupe.'' „Mi vidas lin/ŝin/ĝin.“, dum ke la akuzativo de la unuaj kaj duaj personoj estas [[#Persona hierarkio kaj markiloj|esprimataj alie]]. {| class="prettytable" ! posesiva ! unua ! dua ! tria |- ! singularo | che | nde (nazala ne) | rowspan="2" | i- (hi'-, iñ-, ij-, h-) |- ! pluralo | ñande (inkluda, nazala ñane), ore (ekskluda) | pende (nazala pene) |} La kiel [[Pronomo#Posesivoj|posesivaj pronomoj]] listigitaj vortoj estas uzataj ne nur posesive, sed ankaŭ ĉe adjektivoj kaj eĉ ĉe verboj. Ĉe tio la formo de la tria persono dependas de la komenca sono de la vorto. * ''i-'' estas uzata ĉe konsonantoj, ekz. ''ikure'' „lia/ŝia/ĝia porko“ * ''hi'-'' estas uzata ĉe akcentataj vokaloj, ekz. ''hi'áva'' „lia/ŝia/ĝia hararo“ * ''ij-'' estas uzata ĉe neakcentataj vokaloj, ekz. ''ijajaka'' „lia/ŝia/ĝia korbo“ * ''iñ-'' estas uzata ĉe vokaloj, se la vorto estas tiel nomata nazala vorto, ekz. ''iñã'' „lia/ŝia/ĝia ombro“. * ''h-'' estas uzata ĉe triformaj vortoj, ekz. ''hãi'' „lia/ŝia/ĝia dento“ (baza formo estas ''tãi'' „dento“). Sekvaj pronomoj estas uzataj nur ĉe transitivaj verboj:<ref>''Nordhoff'', paĝo 32</ref> * La refleksiva pronomo havas la formon: ''je'': ''ahecha'' ("Mi vidas"), ''ajehecha'' ("Mi vidas min") * La reciproka pronomo havas la formon: ''jo'', nazale ''ño''<ref>''Nordhoff'', paĝoj 25, 32, 51</ref>: ''Peru ha Kamen ojohecha.'' „Pedro kaj Karmeno vidas unu la alian.“ Krome ekzistas du tiel nomataj portmanteua-morfemoj, kiuj povas esti uzataj nur transitive.:<ref name="nordhoff-portmanteau">''Nordhoff: Portmaneaumorpheme'', paĝo 31</ref> * ''ro-'' - esprimas la unuan personon kiel aganton (germane ''Agens'') kaj la duan personon kiel suferanton (germane ''Patiens'') en singularo. ** ''Rohecha'' „Mi vidas cin/vin.“ * ''po-'' - esprimas la unuan personon kiel aganton (germane ''Agens'') kaj la duan personon kiel suferanton (germane ''Patiens'') en pluralo. ** ''Pohecha'' „Mi vidas vin.“ ==== Demonstrativaj pronomoj ==== La Gvarania havas la sekvajn [[Pronomo#Demonstrativoj|demonstrativajn pronomojn]], ĉe kio en pluralo ekzistas apartaj vortoj. ''Por videblaj aŭ ĉeestantaj aferoj kaj personoj estas uzataj la sekvaj vortoj: * ''ko'' „ĉi tiu“ * ''pe'' „tiu“ * ''amo'' „tiu“ * ''ã'' „tiuj“ * ''ko'ã'' „tiuj“ * ''umi'' „tiuj“ ''Por neĉeestantaj aŭ nevideblaj aferoj kaj personoj estas uzataj la sekvaj vortoj: * ''upe'' „ĉi tiu“ * ''ku'' „tiu“ * ''aipo'' „tiu“ La nomitaj formoj estas uzataj kune kun substantivoj, do, ili estas adjektivoj. Se ili estas uzataj kiel substantivoj, tiam aldoniĝas ''-va''. * ''Mba'épa péva?'' „Kio estas tio?“ Do, estiĝas la jenaj formoj, el kiuj kelkaj havas varianton sen meza v:<ref>Laŭ Kallfell: Grammatik des Jopara, paĝo 250</ref> * ''kóva, kóa'' * ''ko'ãva * ''péva, péa'' * ''ãva'' * ''upéva, upéa'' * ''amóva, amóa'' * ''umíva, umía'' * ''aipóva, aipóa'' === Konjugacio === Gvarania havas du tipojn de verboj, kiuj havas malsamajn prefiksojn por la personoj. ==== Unua tipo (a-/ai-verboj) ==== La unua tipo (''areal''-verboj<ref name="lustig">[https://www.staff.uni-mainz.de/lustig/texte/guahispa.txt Priskribo de la lingvo] {{ref-de}} (Elŝutita la 19-an de septembro 2012, ligilo korektita 2022-02-21.)</ref>) havas la prefiksojn ''a-'', ''re-'', ''o-'' (en singularo), ''ja-'' (nazala ''ña-''), ''ro-'', ''pe-'', ''o-'' (en pluralo). Ĉe kelkaj verboj aldoniĝas -i- inter unu el la nomitaj prefiksoj kaj la radiko (''aireal''-verbo), kiel ekz. ''reikuaa'' „vi scias“<ref name="lustig"/><ref name="drude-tabelle1"/>. Verba radiko ''guata'' („migri; vojaĝi“); orala verbo. {| class="prettytable" |- ! colspan="3" | Singularo ! colspan="3" | Pluralo |- | Persono | Prefikso | | Persono | Prefikso | |- | '''1''' che<br /> '''Mi'''<br /><br /><br /> | ''a''-<br /><br /><br /><br /> | a-guata<br /><br /><br /><br /> | '''1''' ñande (inkl.)<br />'''Ni ĉiuj'''<br />'''1''' ore (ekskl.)<br />'''Ni''' | ''ja''-<br /><br />''ro''-<br /><br /> | ja-guata<br /><br />ro-guata<br /><br /> |- | '''2''' nde<br />'''Ci, vi''' | ''re''-<br /><br /> | re-guata<br /><br /> | '''2''' peẽ<br />'''Vi''' | ''pe''-<br /><br /> | pe-guata<br /><br /> |- | '''3''' ha'e<br />'''Li/ŝi/ĝi''' | ''o''-<br /><br /> | o-guata<br /><br /> | '''3''' ha'ekuéra<br />'''Ili''' | ''o''-<br /><br /> | o-guata |} Verba radiko ''ñe'ẽ'' („paroli“); nazala verbo. {| class="prettytable" |- ! colspan="3" | Singularo ! colspan="3" | Pluralo |- | Persono | Prefikso | | Persono | Prefikso | |- | '''1''' che<br /> '''Mi'''<br /><br /><br /> | ''a''-<br /><br /><br /><br /> | a-ñe'ẽ<br /><br /><br /><br /> | '''1''' ñande (inkl.)<br />'''Ni ĉiuj'''<br />'''1''' ore (ekskl.)<br />'''Ni''' | ''ña''-<br /><br />''ro''-<br /><br /> | ña-ñe'ẽ<br /><br />ro-ñe'ẽ<br /><br /> |- | '''2''' nde<br />'''Ci, vi''' | ''re''-<br /><br /> | re-ñe'ẽ<br /><br /> | '''2''' peẽ<br />'''Vi''' | ''pe''-<br /><br /> | pe-ñe'ẽ<br /><br /> |- | '''3''' ha'e<br />'''Li/ŝi/ĝi''' | ''o''-<br /><br /> | o-ñe'ẽ<br /><br /> | '''3''' ha'ekuéra<br />'''Ili''' | ''o''-<br /><br /> | o-ñe'ẽ |} Ĉe kelkaj verboj oni aldonas -gue- inter la persona prefikso kaj la radiko. Ekz. * ''aguereko'' „mi havas“ * ''regueraha'' „ci/vi kunprenas, kunportas“ Krome ekzistas malmultaj neregulaj verboj, nome ''ho'' „iri, veturi“, ''ju'' „veni“, ''u'' „manĝi, trinki“, ''y'u'' „trinki akvon“, ''e'' „diri“ kaj ''yta'' „naĝi“. ==== Dua tipo (che-verboj) ==== Ĉi tiu tipo (''verbos chendales''<ref name="lustig"/>) uzas la supre apud la pronomoj nomitajn personajn prefiksojn.<ref name="drude-tabelle1"/> Ĉi tiuj vortoj povas esti nur parte traktataj kiel verboj, ĉar la plej multaj ankaŭ povas esti uzataj kiel adjektivoj aŭ substantivoj. Orala verbo ''japu'' „mensogi“. {| class="prettytable" ! Persona formo ! Traduko |- ! colspan="2" | Singularo |- | ''che japu'' | mi mensogas |- | ''nde japu'' | ci/vi mensogas |- | ''ijapu'' | li/ŝi mensogas |- ! colspan="2" | Pluralo |- | ''ñande japu'' | ni ĉiuj mensogas |- | ''ore japu'' | ni mensogas |- | ''pende japu'' | vi mensogas |- | ''ijapu (hikuái)'' | ili mensogas |} ==== Persona hierarkio kaj markiloj ==== Nordhoff nomas la prefiksojn por la ''areal''aj verboj "A-Reihe" (a-serio) laŭ la vorto "aktiv" (aktiva).<ref name="nordhoff-aktiva">''Nordhoff: Personenmarkierung'', paĝoj 4, 30-32</ref>, dum ke li nomas la prefiksojn por la ''chendal''aj verboj "I-Reihe" (i-serio) laŭ la vorto "inaktiv" (neaktiva).<ref name="nordhoff-aktiva" /> La prefiksoj de la a-serio ligiĝas al ĉiuj transitivaj reprezentantoj kaj reprezentantoj de la klaso de intencaj agoj.<ref name="nordhoff-aktiva" /> * ''che '''a'''guata'' „Mi kuras.“ * ''che '''ai'''kotevẽ pirapire.'' „Mi bezonas monon.“ La prefiksoj de la i-serio ligiĝas al ĉiuj netransitivaj semantikaj konceptoj. Ĉe konkretaĵoj (Nordhoff: ''Konkreta'') ili montras posedon, sed ĉe abstraktaj konceptoj ili montras neagentivan partoprenon.<ref name="nordhoff-aktiva" /> * ''che '''che'''pochy.'' „Mi estas furioza.“ * ''che '''che'''kyse.'' „Mi havas tranĉilon.“ Ĉe transitivaj konceptoj nur eblas la neaktivaj morfemoj de la unua kaj dua personoj, dum ke la tria persono ne eblas.<ref name="nordhoff-aktiva" /> Se la suferanto (Nordhoff: ''undergoer'') estas pli alta en la persona hierarkio (1>2>3), tiam ne estas marko de la aktoro ĉe la verbo.<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.eva.mpg.de/lingua/staff/nordhoff/pdf/VoiceInGuarani.pdf|aŭtoro=Nordhoff|titolo=Voice in Guarani|alirdato=2012-10-22|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110516101702/http://www.eva.mpg.de/lingua///staff/nordhoff/pdf/VoiceInGuarani.pdf|arkivdato=2011-05-16}}</ref> * ''Juan '''che'''juka.'' „Juan mortigas min.“ (komparu ''Che '''a'''juka Juan'' „Mi mortigas Juanon.“) * '''''Che'''su'u mbói'' „Min mordis serpento.“ (laŭvorte ''min-mordas serpento'', germane ''MICH-beißt Schlange'')<ref name="kauderwelsch-p160">Laŭ Kauderwelsch Band 34, paĝo 160</ref> (komparu '''''A'''isu'u ichupe.'' „Mi mordas lin/ŝin.“, germane ''ich beiße ihn/sie''<ref>{{citaĵo el la reto|url=https://repositorium.uni-muenster.de/transfer/miami/bcabe387-9332-4c60-a5ad-0d24be3ba6e4|titolo=Grammatik des Jopara. Gesprochenes Guaraní und Spanisch in Paraguay|aŭtoro=Guido Kallfell|alirdato=2022-02-21|lingvo=de}}</ref>) * '''''Che'''jopi eiru.'' „Min pikis abelo.“ (laŭvorte ''min-pikas abelo'', germane ''MICH-sticht Biene'')<ref name="kauderwelsch-p160"/> Tio eblas eĉ en pli kompleksaj frazoj:<ref>Laŭ Kauderwelsch Band 34, paĝo 113</ref> * ''Ikatúpa '''ore'''guerujevy pyharevove?'' „Ĉu vi povas reporti nin vespere?“ (laŭvorte: "ĝia-ebl'-? nin(-)-port'-denove vespero-tuj kiam", germane "SEIN-möglich-? UNS(-)-bringst-WIEDER Abend-SOBALD") * ''Ikatúpa '''ore'''mbohasa ambue tembe'ýpeve?'' „Ĉu vi povas nin transigi al la alia bordo?“ (laŭvorte "ĝia-ebl'-? nin(-)-transig' alia bordo-ĝis", germane "SEIN-möglich-? UNS(-)-übersetzt anderes Ufer-BIS") ==== Negacio ==== La negacio estas montrata per la [[cirkumfikso]] ''n(d)(V)-...-(r)i'' en la Gvarania. La antaŭverba parto de la cirkumfikso estas ''nd-'' por oralaj radikoj kaj ''n-'' por nazalaj radikoj. Por la 2-a persono en singularo estas enmetata [[epentetiko|epentetika]] ''e'' antaŭ la radiko, por la 1-a persono en pluralo inkluda estas enmetata epentetika ''a''. La predikato ankaŭ povas enhavi adverbon aŭ serian verbon.<ref name="nordhoff-negation">''Nordhoff: Negation'', paĝoj 42-43</ref> La postverba parto estas ''-ri'' por radikoj, kiuj finiĝas per ''-i'', kaj ''-i'' por ĉiuj aliaj. {| class="prettytable" |- ! Orala verbo ''japo'' (fari) ! Nazala verbo ''kororõ'' (blekegi, rori, kriegi, muĝi <ref>germane ''brüllen, dröhnen'' laŭ [http://www.staff.uni-mainz.de/lustig/guarani/dicc/woertlok.htm Interaktiva trilingva vortaro]</ref>) ! Kun la finaĵo je "i" ''jupi'' (supreniri, eniri <ref>germane ''steigen, hochgehen, einsteigen, aufsteigen'' laŭ [http://www.staff.uni-mainz.de/lustig/guarani/dicc/woertlok.htm Interaktiva trilingva vortaro], angle ''go up, rise'' (en la angla artikolo)</ref>) |- ! colspan="3" | Singularo |- | nd-ajapó-i | n-akororõ-i | nd-ajupí-ri |- | nde-rejapó-i | ne-rekororõ-i | nde-rejupí-ri |- | nd-ojapó-i | n-okororõ-i | nd-ojupí-ri |- ! colspan="3" | Pluralo |- | nda-jajapó-i | na-ñakororõ-i | nd-ajajupí-ri |- | nd-orojapó-i | n-orokororõ-i | nd-orojupí-ri |- | nda-pejapó-i | na-pekororõ-i | nda-pejupí-ri |- | nd-ojapó-i | n-okororõ-i | nd-ojupí-ri |} La negacio povas esti uzata en ĉiuj tensiaj formoj, sed por la futuro aŭ ireala referenco normala tensia markilo estas anstataŭata per ''mo'ã'', kio havas rezulton en ''n(d)''(V)''-radiko-mo'ã-i'' kiel en ''Ndajapomo'ãi'', "Mi ne volas fari tion.". Dua varianto de negacio estas tiel nomata [[privativo|privativa]] sufikso: ''-ỹ'':<ref name="nordhoff-negation"/> * ''y'ỹ'' „sekego“ (laŭvorte: akvo-PRIVATIVO) * ''ama'ỹ'' „seka, sekeco“ (laŭvorte: pluvo-PRIVATIVO) * ''... he'i'ỹre mba'evete vera.'' „sen diri ion“, „ne dirante ion“ * ''he'ỹ'' „sengusta“ (''he'' „bongusta“, ''hete'' „tre bongusta“) * ''Che kera'ỹ.'' „Mi ne povas dormi.“ (laŭvorte: mia dormo-sen; germane ''mein Schlaf-OHNE''<ref>Laŭ Kauderwelsch Band 34, paĝo 160</ref>) * ''añete'ỹ'' „malvera; mensogo“ (el ''añete'' „vera, reala, certa; vero“)<ref name="britton">Laŭ Hippocrene Concise Dictionary Guaraní-English, English-Guaraní, paĝoj 16 (añete'ỹ), 19 (apysa'ỹ), 22 (atã'ỹ), 31 (hendu'ỹ)</ref> * ''apysa'ỹ'' „surdeco“ (el ''apysa'' „orelo“)<ref name="britton"/> * ''atã'ỹ'' „mola“ (el ''atã'' „malmola“)<ref name="britton"/> * ''hendu'ỹ'' „surdeco“ (el ''hendu'' „aŭdi“)<ref name="britton"/> Ankaŭ la negacio de la dezira formo estas kreata per ĉi tiu sufikso. * ''Tomongy'a'ỹ ore mba'e!'' „Li ne malpurigu niajn aĵojn!“ (germane ''Er soll unsere Sachen nicht schmutzig machen.''<ref>Laŭ Kauderwelsch Band 34, paĝo 68</ref>) ==== Tensiaj kaj aspektaj morfemoj ==== * -'''ramo''': markas ekstreman proksimecon de la ago, ofte tradukata al "ĵus": ''Oǧuahe ramo che míkro.'' „Mia buso ĵus alvenis.“ * -'''kuri'''<ref name="nordhoff-tempus"/>: markas la proksimon de ago. ''Ha'ukuri'', "Mi antaŭ nelonge manĝis" (''ha'u'' neregula unua persona singulara formo de ''u'', "manĝi"). Ĝi ankaŭ povas esti uzata post la pronomo, ''ha che kuri, che po'a'', "kaj kio okazis al mi, mi estis feliĉa" * -'''va'ekue'''<ref name="lustig"/>{{,}}<ref name="nordhoff-tempus"/>: eldiras fakton, kiu okazis antaŭ longa tempo kaj asertas ke ĝi estus reala vero. ''Okañyva'ekue'', "li/ŝi perdiĝis antaŭ longa tempo" * -'''ra'e''': diras, ke la parolanto antaŭe havis dubojn, sed li estas certa dum la momento kiam li parolas. ''Nde rejoguara'e peteĩ ta'angambyry pyahu'', "do vi finfine aĉetis novan televidilon" * -'''raka'e''': esprimas la necertecon de perfekt-aspekta fakto. ''Peẽ peikoraka'e Asunción-pe'', "Mi pensas, ke vi loĝis en Asunción por momento". Tamen nuntempe la morfemo perdis iom de la signifo, havante koincidon kun ''ra'e'' kaj ''va'ekue'' Verba formo sen la sufiksoj entute estas prezenco aŭ eĉ aoristo: ''Upe ára resẽ reho mombyry'', "ĉi tiun tagon vi eliris kaj foriris" * -'''ta'''<ref name="tonhauser-ta1">[http://www.ling.ohio-state.edu/~judith/Tonhauser-TAL.pdf The Paraguayan Guaraní future marker –ta] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141209071953/http://www.ling.ohio-state.edu/~judith/Tonhauser-TAL.pdf |date=2014-12-09 }} (longa versio, 25 paĝoj) {{ref-en}}</ref>{{,}}<ref name="tonhauser-ta2">[http://www.ling.ohio-state.edu/~judith/tonhauser-bamberg.pdf The Paraguayan Guaraní future marker –ta] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100714072214/http://www.ling.ohio-state.edu/%7ejudith/tonhauser-bamberg.pdf |date=2010-07-14 }} (mallonga versio, 8 paĝoj) {{ref-en}}</ref>{{,}}<ref name="nordhoff-tempus"/>: estas [[futuro]]<!-- of immediate happening,--> ĝi ankaŭ estas uzata kiel aŭtoritata [[imperativo]]. ''Oujeýta ag̃aite'', "li/ŝi baldaŭ revenos". ''Ajapóta'' „Mi faros“<ref name="lustig"/> * -'''ma'''<ref name="lustig"/>{{,}}<ref name="nordhoff-aspekt"/>: havas la signifon "jam". ''Ajapóma'', "Jam mi faris". ''Ağuahẽma'' „Mi jam alvenis.“ Ĉi tiuj du sufiksoj povas esti kombinataj: ''ahátama'', "Mi jam iros" * -'''va'erã'''<ref name="lustig"/>{{,}}<ref name="tonhauser-ta1"/>{{,}}<ref name="tonhauser-ta2"/>{{,}}<ref name="nordhoff-tempus">''Nordhoff: Tempus'', paĝoj 33-36</ref>: montras ion ne proksime okazontan aŭ ion, kio devas esti farata por sociaj aŭ moralaj kaŭzoj. En ĉi tiu kazo korespondas al la [[germana lingvo|germana]] [[modala verbo]] ''sollen''. ''Péa ojejapova'erã'', "tio devas esti farata" * -'''ne'''<ref name="lustig"/>{{,}}<ref name="tonhauser-ta1"/>{{,}}<ref name="tonhauser-ta2"/>{{,}}<ref name="nordhoff-tempus"/>: montras ion kio probable okazos aŭ ion, ĉe kio la parolanto pensas ke ĝi okazus. Ĝi korespondas certamaniere al la [[subjunktivo]] de la [[Hispana lingvo|Hispana]]. ''Mitãnguéra ág̃a og̃uahéne hógape'', "la infanoj probable nun venas hejmen" * -'''hína'''<ref name="nordhoff-aspekt">''Nordhoff: Aspekt'', paĝoj 36-37</ref>, ''ína'' post nazalaj vortoj: kontinua ago en la momento de la parolo, prezenso kaj pluskvamperfekto kontinua aŭ emfata. ''Rojatapyhína'', "ni faras fajron"; ''che ha'ehína'', "jen mi!" * -'''vo''': ĝi havas subtilan diferencon al ''hína'' en kio ''vo'' montras ne nepre kio estas farata en la momento de la parolo. ''amba'apóvo'', "mi laboras (ne nepre nun)" ''Oguerekovo oipotava oho.'' „Kiam li havis, kion li volis, li iris.“<ref name="nordhoff-sonstiges">''Nordhoff: Sonstiges'', paĝoj 44-46</ref> * -'''pota''': montras proksimon senpere antaŭ la starto de la proceso. ''Ajukapota'', "Mi proksimas al la loko kie mi ekos mortigi". (Parta sandhi-regulo estas uzata ĉi tie: se la verboj finiĝas je "po", la sufikso ŝanĝas al ''mbota''; ''ajapombota'', "Mi tuj faros.") * -'''pa''', nazale -'''mba''': montras emfaze ke proceso komplete finiĝis. ''Amboparapa pe ogyke'', "mi komplete farbis la muron" ''Hesakãmba'' „Ĝi estas tute klara.“<ref name="lustig"/> Ĉi tiu sufikso povas esti kombinata kun ''ma'', rezultanta ''páma'': ''ñande jaikuaapáma nde remimo'ã'', "nun ni komplete scias ĉiujn viajn pensojn". Ĉi tiuj estas neakcentataj sufiksoj: ''ta'', ''ma'', ''ne'', ''vo''; tiel la akcento staras sur la lasta silabo de la verbo. ==== Modaj morfemoj kaj verboj ==== Por modoj povas esti uzataj parte sufiksoj kaj parte apartaj verboj. * -'''se'''<ref name="tonhauser-ta1"/>{{,}}<ref name="tonhauser-ta2"/>{{,}}<ref name="nordhoff-modus">''Nordhoff: Modus'', paĝo 37</ref> „voli“<ref name="lustig"/>: ''Akese'' „Mi volas dormi.“ * -'''rõ''': ''Che aguatarõ, nde repurahéine.'' „Se mi iras, vi kantas.“<ref name="nordhoff-modus"/> * -'''nga'u''' „sopiri al tio“: ''Rohechanga'u.'' „Mi sopiras al tio, vidi vin.“<ref name="lustig"/> * -'''gua'u''' „ŝajnigi“<ref name="lustig"/>: ''Oke gua'u.'' „Li ŝajnigas dormi.“ * -'''kuaa''' „scipovi“ (Tio estas mallonga formo de la verbo ''aikuaa'' “scii“.): ''Opurahéikuaa.'' „Li scipovas kanti.“ * '''te-''' - esprimas deziron: ''Tereǧuahe porãite.'' „Estu kore bonvena.“<ref name="kaud34-p67-68">Laŭ Kauderwelsch Band 34, paĝoj 67 kaj 68</ref> ** Ĝi reduktiĝas al simpla '''t-''', se la sekva personindika morfemo komenciĝas per vokalo: ''Tou pya'e pya'e.'' „Li venu rapide.“<ref name="kaud34-p67-68"/> Verboj de la unua tipo, kiuj estas transitivaj, povas ankaŭ havi imperativan formon. Sed la prefiksoj ekzistas nur por la duaj personoj singulara kaj plurala, nome ''e-'' kaj ''ei''.<ref name="nordhoff-modus"/> * ''ejapo'' „faru“ * ''eiporu'' „uzu“ Plej ofte ankaŭ estas aldonata sufikso, nome -''mi'', -''na'' aŭ -''ke'', kiuj ankaŭ povas esti kombinataj.<ref name="lustig"/> * ''eme'ẽmi'' „bonvolu doni“ * ''eguapýkena'' „bonvolu sidiĝi“ Krome ekzistas kelkaj neregulaj formoj, nome ''terehe'' „iru“, ''ere'' „diru“, ''he'u'' „manĝu“, ''hey'u'' „trinku“. Kiel modalaj verboj estas uzataj la sekvaj vortoj. * '''ikatu''' „esti eble, ebli“: ''Ikatúpa ha'u ko pira?'' „Ĉu eblas manĝi ĉi tiun fiŝon?“ * '''tekotevẽ''' „devi“: ''Tekotevẽ aha ko'áğa.'' „Mi nun devas iri.“ ** '''nakotevẽi''' „ne devi“: ==== Participoj ==== En la gvarania ankaŭ ekzistas tri participoj, nome ''-py'', ''-pyre'' kaj ''-pyrã''.<ref name="nordhoff-sonstiges"/> ==== Kaŭzativo ==== Laŭ Nordhoff la kaŭzativo estas tre produktiva.<ref name="nordhoff-kausativ">''Nordhoff: Kausativ'', paĝo 38</ref> * -'''uka''' (alomorfoj -'''yka'''<ref name="nordhoff-kausativ"/> aŭ -'''ka'''<ref name="nordhoff-kausativ"/>, "Transitiver Kausativ"<ref name="nordhoff-kausativ"/>) „igi + -i“ Ĝi estas uzebla nur ĉe transitivaj verboj. Kallfell nomas tion kaŭzativan aŭ faktitiva-mediativan diatezon.<ref name="kallfell-kausative">Laŭ Kallfell: Grammatik des Jopara, paĝoj 220-222</ref>: ** ''Ahecha'''uka''' ndéve.'' „Mi vidigas ion al vi.“ (germane ''Ich lasse dich (etwas) sehen.'')<ref name="kallfell-kausative"/> ** ''Ajapo'''uka''''' „Mi igas fari.“<ref name="lustig"/> ** ''Ehecha'''uka'''mína chéve ...'' „Bonvolu montri al mi ...“ (laŭvorte ''!-vidi-igi-iomete-! al mi'', germane ''!-sehen-lass-BISSCHEN-! mir'')<ref>Laŭ Kauderwelsch Band 34, paĝo 127</ref> * -'''mbo-''', nazale '''mo-''' ("koaktiv"<ref name="lustig"/><ref name="kallfell-koaktive"/>, "Intransitiver Kausativ"<ref name="nordhoff-kausativ"/>) Ĝi estas uzebla nur ĉe netransitivaj verboj.: ** ''Che o'''mo'''memby.'' „Mi gravedigas.“ ** ''Ña Marina o'''mbo'''pupu la y.'' „Sinjorino Marina boligas la akvon.“<ref name="cause">[http://hamminkj.tripod.com/babel/cause.htm Artikolo pri kaŭzativoj kaj kaŭzigo ''Causatives and Causation: A Universal-Typological Perspecitive'']{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-en}}</ref> ** ''A'''mbo'''jahu la mitãme.'' „Mi banas la infanon.“<ref name="cause"/> ** ''Che a'''mbo'''puka Isabelpe.'' „Mi ridigas Isabelon.“<ref name="hamminkGNI">[http://hamminkj.tripod.com/hamminkGNI.pdf Artikolo pri Verba enkorpigo en kaŭzativaj konstruoj de la Gvarania ''VERB INCORPORATION IN GUARANÍ CAUSATIVE CONSTRUCTIONS'']{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-en}} Sed ĝi tie aperas kiel ''Xe a-mbo-puka Isabel-pe'' (paĝo 42 [en la programo 48]) resp. ''Rodolfo xe-mbo-puka'' (paĝo 45 [en la programo 51])</ref> (Komparu ''Isabel opuka.'' „Isabelo ridas.“<ref name="hamminkGNI"/>) ** ''Rodolfo che'''mbo'''puka.'' „Rodolfo ridigas min.“<ref name="hamminkGNI"/> ** ''Erika oñe'''mbo'''puka.'' „Erika estis ridigata.“<ref name="hamminkGNI"/> ** Plia ekzemplo troviĝas en la [[#Iomete pri polisintezaj trajtoj|ĉapitro pri polisintezaj trajtoj]]. Laŭ Hammink ''mbo-'' funkcias ankaŭ kiel faktitivo. Ĝi originas verŝajne el la sendependa verbo ''(j)apo'' „fari“ kaj eble ankaŭ rilatas al la substantivo ''po'' „mano“.<ref name="cause"/> Krom la sufiĉe oftaj variantoj '''mbo-''' kaj '''mo-''' ankaŭ ekzistas '''mby-''' ('''my-''') kaj '''mbu-''' ('''mu-''').<ref name="kallfell-koaktive">Laŭ Kallfell: Grammatik des Jopara, paĝoj 216-220</ref> * ''Ha amba'apo ha a'''mo'''kã la ry'ái.'' „Kaj mi laboris kaj sekigis la ŝviton.“ (germane ''Und ich habe gearbeitet und den Schweiß trocknen lassen.'')<ref name="kallfell-koaktive"/> === Demandoj === Demandoj povas esti kreataj per la partiklo -''pa'' aŭ ''piko''. * ''Ndépa aleman?'' „Ĉu vi estas Germano?“ * ''Reñe'ẽkuaái piko ava ñe'eme?'' „Ĉu vi povas paroli la gvaranian lingvon?“ Krome ekzistas kelkaj demandaj vortoj, kiuj enhavas unu el la partikloj. * ''araka'épa'' „kiam“: ''Araka'épa reju?'' „Kiam vi venos?“ ** ''araka'e guive'' „ekde kiam“: ''Araka'e guive reiko ápe?'' „Ekde kiam vi loĝas ĉi tie?“ ** ''araka'e peve'' „ĝis kiam“: ''Araka'e peve remba'apo?'' “Ĝis kiam vi laboras?“ * ''maerãpa'' „por kio“: ''Maerãpa reikotevẽ ko ahoja?'' „Por kio vi bezonas ĉi tiun kovraĵon?“ * ''mamópa'' „kie“: ''Mamópa oiko nde sy?'' „Kie loĝas via patrino?“ ** ''mamoguápa'', ''mamoyguápa'' „de kie“ (deveno): ''Mamoguápa nde irũ?'' „De kie estas via amiko?“ ** ''mamóguipa'' „de kie“: ''Mamóguipa ou nde irũ?'' „De kie venas via amiko?“ * ''mávapa'' „kiu“: ''Mávapa nde?'' „Kiu vi estas?“ * ''mba'épa'' „kio“: ''Mba'épa péva?'' „Kio esta tio?“ ** ''mba'éguipa'' „kial“: ''Mba'éguipa nde kyra?'' „Kial vi estas dika?“ ** ''mba'éichapa'' „kiel“: ''Mba'éichapa reiko?'' „Kiel vi fartas?“ ** ''mba'erãpa'', ''mba'upépa'' „por kio“: ''Mba'erãpa reju?'' „Por kio vi venis?“<ref>[http://www.sfp.gov.py/pdfs/LIBRO_GUARANI_COMUNICATIVO.pdf Kurso de Miguel Angel Verón] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130314141026/http://www.sfp.gov.py/pdfs/LIBRO_GUARANI_COMUNICATIVO.pdf |date=2013-03-14 }} {{ref-es}}</ref> * ''mbovýpa'', ''mboýpa'' „kiom“: ''Mbovýpa ko pira?'' „Kiom kostas ĉi tiu fiŝo?“ * ''moõpa'' „kie“: ''Moõpa nde mbarakaja?'' „Kie estas via kato?“ === Iomete pri polisintezaj trajtoj === Vorto povas enhavi relative multajn informojn.<ref name="lustig"/> * ''ojetavy'o'' „li/ŝi lernas“ - laŭvorte: ''o-'' „li, ŝi“, ''je'' „sin“, ''tavy'' „stulta , stulteco“, ''-o'' „sen“ (Laŭ Lustig tio estas [[privativo]].)<ref name="lustig"/> * ''ndahepyme'ẽsei'' „mi ne volas doni lian prezon, mi ne volas pagi tion“ - laŭvorte: ''nda- -i'' „ne-“, ''a'' „mi“, ''hepy'' (pliaj formoj estas ''tepy'' kaj ''repy'') „prezo“, ''(a)me'ẽ'' „doni“, ''-se'' „voli“ (volitivo)<ref name="lustig"/> * ''ajepojohéi'' „Mi lavas al mi (la) mano(j)n.“ - laŭvorte: ''a-'' „mi“, ''je'' „sin“, ''po'' „mano“, ''johéi'' „lavi“<ref name="lustig-jopara">[http://www.uni-mainz.de/~lustig/texte/jopara2.doc Informoj pri Jopará] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20000929141747/http://www.uni-mainz.de/~lustig/texte/jopara2.doc |date=2000-09-29 }}, en la ĉapitro ''¿Cómo funciona el guaraní?'' {{ref-es}}</ref> * ''nomboguatasevéitapahina'' „Ĉu li ne plu volos irigi lin?“ - laŭmorfeme n-o-mbo-guata-se-vé-i-ta-pa-hina; laŭvorte: ''n-'' „ne-“ (1), ''o'' „li“, ''mbo'' „-ig-“, ''guata'' „iri“, ''se'' „voli“, ''vé'' „plu“, „pli“, ''i'' „ne-“ (2), ''ta'' „-os“, ''pa'' „ĉu; ?“, ''hina'' „“<ref name="lustig"/><ref>laŭvorte angle: NEG 3SG.act CAUS walk DES more NEG FUT INT IMP; ‘Will he not want to make him walk anymore?’ [http://hamminkj.tripod.com/hamminkGNI.pdf VERB INCORPORATION IN GUARANÍ CAUSATIVE CONSTRUCTIONS]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, paĝo 7 {{ref-en}}</ref> === Sintakso === Gvarania havas nur du verajn konjunkciojn: * ''ha'' „kaj“: ''Aguapy ha ha'u yva.'' „Mi sidas kaj manĝas frukton.“ * ''térã'' „aũ“: ''Nde vare'a piko térã nde y'uhéi?'' „Ĉu vi malsatas aŭ soifas?“ aŭ „Ĉu vi estas malsata aŭ soifa?“ La taskon de konjunkcioj kaj rilataj pronomoj havas sufiksoj. * ''rire'' „post kiam“: ''Ağuahẽ rire akarúta.'' „Post kiam mi alvenis, mi manĝos.“<ref name="lustig"/> * ''-ramo'' „se“: ''Okýramo apytáta ógape.'' „Se pluvas, tiam mi restos hejme.“<ref name="lustig"/> * ''hağua'' „por -i“:<ref name="lustig"/> ** ''Aguapymi apytu'u hağua.'' „Mi iomete sidiĝas, por ripozi.“<ref name="lustig"/> ** ''Aju Paraguáipe amba'apo hağua.'' „Mi venas al Paragvajo por labori.“<ref name="cause"/> * ''-va''<ref name="nordhoff-relativpronomen">''Nordhoff: Relativpronomen'', paĝoj 40-42</ref>: ''Péva piko míkro ohóva Paraguaýpe?'' „Ĉu tio estas la buso, kiu veturas al Asunción?“ * ''-ha''<ref name="nordhoff-relativpronomen"/>{{,}}<ref>Atentu, ke la morfemo estas polisema.</ref> „ke“: ''Cherayhuha aikuaáma.'' „Ke vi amas min, mi jam scias.“ * -''gui'' „ĉar“: ** ''Ndokýi ojere gui yvytú.'' „Ne pluvis, ĉar la vento ŝanĝiĝis.“<ref name="cause"/> * -''hague'' „kvazaŭ“: ** ''Ambyasy chenupahague che sy.'' „Mi estas malgaja kvazaŭ mia patrino batis min.“<ref name="cause"/><ref>Skribata iomete alie, nome per x anstataŭ per ch.: A-mbyasy xenupahague xe sy.</ref> * -''haguére'' „pro tio, ke“: ** ''Avy'a omendahatahaguére José rehe.'' „Mi ĝojas pro tio ke ŝi edziniĝos al Jozé.“<ref name="cause"/><ref>La angla traduko en la fonto estas: I'm glad she's going to marry José.</ref> == Numeraloj == Gvarania havis origine nur la numeralojn 1 ĝis 4, nome ''peteĩ'' „1“, ''mokõi'' „2“, ''mbohapy'' „3“ a ''irundy'' „4“. Por aliaj numeraloj estis kreitaj antaŭ nelonge artefaritaj vortoj, kiuj estas apenaŭ uzataj. Ĉe tio la numeralo por 5 estas ''po'', kies vera signifo estas „mano“. La numeraloj por 6 ĝis 9 estas derivitaj el tio kaj la fina parto de la bazaj numeraloj, nome ''poteĩ'' „6“, ''pokõi'' „7“, ''poapy'' „8“ kaj ''porundy'' „9“. Por la kreado de ordaj numeraloj estas uzata la sufikso ''-ha''<ref>Atentu, ke la morfemo estas polisema.</ref>, ekz. ''irundyha'' „kvara“.<ref name="nordhoff-relativpronomen"/> == Morfologio == En la gvarania lingvo, novaj vortaj signifoj kreiĝas per kunmeto de vortoj aŭ vorteroj, kompreneble ne ekzakte kiel en [[Esperanto]], sed en simila kvanto: ekzemple la vorto "[[alfabeto]]" aŭ "aboco" en la gvarania estas ''achegety'' - el tio ''a'', ''che'' kaj ''ge'' estas la unuaj tri literoj de la [[gvarania alfabeto]], kaj ''ty'' signifas grupon, kunmetaĵon aŭ aron. Pliaj ekzemploj kun la sufikso -''ty'' (nazale -''ndy'') estas la jenaj vortoj<ref name="lustig"/>: * ''avatity'' „maizejo“ (el ''avati'' „maizo“ kaj -''ty'') * ''petyndy'' „tabaka plantejo“ (el ''petỹ'' „tabako“ kaj -''ndy'') * ''ñe'endy'' „vortaro“ (el ''ñe'ẽ'' „vorto; lingvo“ kaj -''ndy'') La polisema morfemo ''-ha'' uzeblas por la kreado de tiel nomataj ''nomen agentis'' aŭ ''nomen loci''.<ref name="nordhoff-relativpronomen"/> * ''Ha'e jerokyha.'' „Li estas dancisto.“<ref name="nordhoff-relativpronomen"/> Sed por ''nomen agentis'' ankaŭ uzeblas la sufikso ''-hára''.<ref name="nordhoff-relativpronomen"/> * ''pohãnohára'' „kuracisto“ (el ''pohãno'' „kuraci“) Tiel ankaŭ kreiĝas kunmetaĵoj el du vortoj, ekzemple ''mba'e guasu'' signifas "mirinda" (laŭvorte: "io granda"), aŭ ''tava guasu'' signifas "ĉefurbo" (laŭvorte "urbo granda"). La vorto por la gvarania lingvo, ''avañe'ẽ'', signifas "homa lingvo" kaj la vorto por la hispana lingvo, ''karaiñe'ẽ'', havas la signifon "sinjora lingvo". Nur hezite nun pli kaj pli ekuziĝas la ekvivalentoj ''guarani ñe'ẽ'' kaj ''epaña ñe'ẽ''. La gvarania origine nur havis [[numeralo]]jn por la nombroj unu ĝis kvar<ref name="lustig"/>, tial la restaj nombroj kunmetiĝas morfologie, per antaŭmeto de [[afikso]]j, ĉe kio funkcias ekzemple ''<span style="color:green">po</span>'' (kvin, vere mano) kiel bazo, kiel ''<span style="color:green">po</span>'' (kvin) + ''mboh<span style="color:orange">apy</span>'' (tri) = ''<span style="color:green">po</span><span style="color:orange">apy</span>'' (ok). La nomoj de monatoj estas kreataj per la sama principo: ''<span style="color:green">jasy</span>'' (monato) + ''pe<span style="color:orange">teĩ</span>'' (unu) ='' <span style="color:green">jasy</span><span style="color:orange">teĩ</span>'' (januaro). Sed ankaŭ la nomoj de la semajntagoj estas kreataj laŭ ĉi tiu principo: ''<span style="color:green">ára</span>'' (tago, tempo, vetero) + ''pe<span style="color:orange">teĩ</span>'' (unu) ='' <span style="color:green">ara</span><span style="color:orange">teĩ</span>'' (dimanĉo). == Lokaj kaj aliaj nomoj == En Argentino, Bolivio, [[Urugvajo]], Paragvajo kaj Brazilo ekzistas multaj esprimoj por aĵoj sed ankaŭ [[loknomo]]j, kiuj devenas el la gvarania aŭ la proksime parenca [[Tupia lingvo|Tupia]]. Tiuj estas skribataj depende de la lando laŭ la hispana aŭ portugala ortografio. == Kelkaj vortoj el la baza vortoprovizo == {| class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe9" ! ''Esperanto'' !! ''Germana''<ref name="lustig-vortaro">[http://www.staff.uni-mainz.de/lustig/guarani/dicc/woertlok.htm Interaktiva vortaro germana-gvarania]</ref>{{,}}<ref name="kauderwelsch-vortareto">Wolf Lustig: ''Kauderwelsch. Guaraní – Wort für Wort''. Rump, Bielefeld, 2. Auflage, 2005.</ref> !! Gvarania<ref name="lustig-vortaro"/><ref name="kauderwelsch-vortareto"/> !! ''Esperanto'' !! ''Germana''<ref name="lustig-vortaro"/><ref name="kauderwelsch-vortareto"/> !! Gvarania<ref name="lustig-vortaro"/><ref name="kauderwelsch-vortareto"/> |- | ''mi'' || ''ich'' || che || ''granda'' || ''groß'' || guasu |- | ''ci, vi'' || ''du'' || nde || ''malgranda'' || ''klein'' || michĩ, mirĩ |- | ''li/ŝi/ĝi'' || ''er/sie/es'' || ha’e || ''manĝi'' || ''essen'' || u, karu |- | ''ni'' || ''wir'' || ñande, ore || ''trinki'' || ''trinken'' || u |- | ''vi'' || ''ihr'' || peẽ || ''dormi'' || ''schlafen'' || ke |- | ''ili'' || ''sie'' ([[pluralo]]) || ha’e(kuéra) || ''morti'' || ''sterben'' || mano, sapymi |- | ''kiu?'' || ''wer?'' || mávapa || ''iri'' || ''gehen'' || ha |- | ''kio?'' || ''was?'' || mba’épa || ''veni'' || ''kommen'' || ju |- | ''homo'' || ''Mensch'' || ava, yvypóra || ''doni'' || ''geben'' || me’ẽ |- | ''viro'' || ''Mann'' || kuimba’e || ''preni'' || ''nehmen'' || pyhy |- | ''virino'' || ''Frau'' || ña, kuña || ''paroli'' || ''sprechen'' || ñe’ẽ |- | ''kapo'' || ''Kopf'' || akã || ''ami'' || ''lieben'' || hayhu |- | ''okulo'' || ''Auge'' || tesa || ''unu'' || ''eins'' || peteĩ |- | ''orelo'' || ''Ohr'' || nambi || ''du'' || ''zwei'' || mokõi |- | ''nazo'' || ''Nase'' || tĩ || ''tri'' || ''drei'' || mbohapy |- | ''buŝo'' || ''Mund'' || juru || ''kvar'' || ''vier'' || irundy |- | ''dento'' || ''Zahn'' || tãi || ''kvin'' || ''fünf'' || po |- | ''lango'' || ''Zunge'' || kũ || ''ses'' || ''sechs'' || poteĩ |- | ''koro'' || ''Herz'' || ñe’ã, py’a || ''sep'' || ''sieben'' || pokõi |- | ''mano'' || ''Hand'' || po || ''ok'' || ''acht'' || poapy |- | ''piedo'' || ''Fuß'' || py || ''naŭ'' || ''neun'' || porundy |- | ''akvo'' || ''Wasser'' || y || ''dek'' || ''zehn'' || pa |- | ''fajro'' || ''Feuer'' || tata || ''dudek'' || ''zwanzig'' || mokõipa |- | ''suno'' || ''Sonne'' || kuarahy || ''cent'' || ''hundert'' || sa/sã |- | ''luno'' || ''Mond'' || jasy || ''mil'' || ''tausend'' || su |} Eĉ hispanaj vortoj estas adaptataj al la gvarania lingvo<ref name="lustig"/>: * kavaju (caballo) „ĉevalo“ * kavara (cabra) „kaprino“ * ovecha (oveja) „ŝafo“ * guéi (buey) „bovo“ * Huã (Juan) „Johano“ * aramirõ (almidón) „amelo“ * kesu (queso) „fromaĝo“ * sevói (cebolla) „cepo“ == Ekzempla teksto == Artikolo 1 de la [[Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj]] en Gvarania: ''Mayma yvypóra ou ko yvy ári iñapyty'yre ha eteĩcha tekoruvicharenda ha akatúape jeguerekópe; ha ikatu rupi oikuaa añetéva ha añete'yva, iporãva ha ivaíva, tekotevẽ pehenguéicha oiko oñondivekuéra.''<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.omniglot.com/writing/guarani.htm |titolo=Guarani language, alphabet and pronunciation |eldoninto=Omniglot.com |alirdato=2015-02-14}}</ref> (Ĉiuj homoj estas denaske liberaj kaj egalaj laŭ digno kaj rajtoj. Ili posedas racion kaj konsciencon, kaj devus konduti unu la alian en spirito de frateco.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.omniglot.com/writing/esperanto.htm|titolo=Esperanto, Sample text in Esperanto|eldoninto=Omniglot.com|alirdato=2015-02-14}}</ref>) == Notoj == {{Referencoj|2}} == Literaturo == ;El la germana vikipedio * Antonio Guasch: ''Diccionario castellano-guaraní''. Ediciones Loyola, Asuncion 1978. * Antonio Guasch: ''El idioma guaraní – gramatica y antologia de prosa y verso''. CEPAG, Asuncion 1996. * Wolf Lustig: ''Kauderwelsch. Guaraní – Wort für Wort''. Rump, Bielefeld 2005, 2. Auflage. * Emma Gregores u. Jorge A. Suárez: ''A description of colloquial Guaraní''. 1967. * Anselmo Jover Peralta u. Tomás Osuna: ''Diccionario guaraní-español y español-guaraní''. 1950. * Natalia Krivoshein de Canese u. Feliciano Acosta Alcaraz: ''Diccionario Guaraní-Español Español-Guaraní'', Tercera Edición. Colección Ñemity, Asuncion 2006, ISBN 99925-3-160-6. * Antonio Ortiz Mayans: ''Gran Diccionario Castellano-Guarani Guarani-Castellano''. EUDEPA, 1997. * Antonio Ruiz de Montoya: ''Vocabulario de la lengua guaraní''. 2002. * Mário Arnaud Sampaio: ''Vocabulário guaraní-português''. 1986. * Lino Trinidad Sanabria: ''Ñane ñe’ẽ guaraníme'' (edición bilinguë guaraní-castellano). 1991. * Lino Trinidad Sanabria: ''Gran diccionario Avañe’ẽ ilustrado: guaraní-castellano, castellano-guaraní''. 2002. * Tadeo Zarratea: ''Gramática Elemental de la Lengua Guaraní''. MARBEN, Asuncion 2002, ISBN 99925-46-21-2. ;Pliaj fontoj :Pri la gvarania * Sebastian Nordhoff: ''Nomen/Verb-Distinktion im Guarani'', {{ISSN serĉo|1615-1496}}, [http://publikationen.ub.uni-frankfurt.de/frontdoor/index/index/docId/22366 versio en la interreto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160415160506/http://publikationen.ub.uni-frankfurt.de/frontdoor/index/index/docId/22366 |date=2016-04-15 }} (elŝutita la 17-an de oktobro 2012; retrovita aliloke la 28-an de marto 2016) {{ref-de}} * Silvio Liuzzi, Pablo Kirtchuk: ''Tiempo y aspecto en Guaraní'', [http://www.vjf.cnrs.fr/sedyl/amerindia/articles/pdf/A_14_01.pdf versio en la interreto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150214231756/http://www.vjf.cnrs.fr/sedyl/amerindia/articles/pdf/A_14_01.pdf |date=2015-02-14 }} (elŝutita la 23-an de septembro 2012; retrovita aliloke la 14-an de februaro 2015) {{ref-es}} * Sebastian Drude: ''Die Personenpräfixe des Guarani und ihre lexikographische Behandlung'', [http://pubman.mpdl.mpg.de/pubman/item/escidoc:1466231:2/component/escidoc:1466409/Drude%202008%20-%20Die%20Personenpr%C3%A4fixe%20des%20Guaran%C3%AD.pdf versio en la interreto] (elŝutita la 25-an de oktobro 2012) {{ref-de}} * A. Scott Britton: ''Hippocrene Concise Dictionary Guaraní-English, English-Guaraní'', Hippocrene Books Inc., 2005, ISBN 0-7818-1066-3 :Pri Jopara * Guido Kallfell: ''Grammatik des Jopara, Gesprochenes Guaraní und Spanisch in Paraguay'', Peter Lang GmbH, 2011, ISBN 978-3-631-61923-0 == Vidu ankaŭ == {{Portalo|Paragvajo|Lingvo}} * [[Jopará]] * [[Jezuitaj redukcionoj]] * [[Tupia lingvo]] * [[Lingvistiko]] * [[Listo de lingvoj]] * [[Lingva familio]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{Vikipedio|code=gn}} * [http://es.wikibooks.org/wiki/Guaran%C3%AD Guarani] en la hispana [[Vikilibroj|Vikilibraro]] {{es}} * [http://www.guaranirenda.com Guarani Renda: Dulingva paĝaro gvarania-hispana lingvo pri la gvarania lingvo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111018082243/http://www.guaranirenda.com/ |date=2011-10-18 }} * http://www.guarani.de <!-- www._guarani_.de --> * [http://www.staff.uni-mainz.de/lustig/guarani Guarania Portalo de la Universitato de Majenco] [[Kategorio:Gvarania lingvo| ]] [[Kategorio:Tupi-gvarania lingvaro]] bvfneoh0mgrbqkrtp33l0gxycf985dd 9413671 9413670 2026-06-26T05:32:40Z Tirolischleioans 254019 /* Historio */ 9413671 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lingvo |Lingvo=Gvarania lingvo |Propra_nomo={{lang|gn|avañe'ẽ}} |Landoj= [[Paragvajo]], [[Argentino]], [[Bolivio]], [[Brazilo]] |Denaske= |Fremdlingve= |Parolantoj=4 ĝis 5 milionoj |Klasifiko=[[Tupiaj lingvoj]] |Fam2=[[Tupi-Gvaraniaj lingvoj]] |Fam3=Gvarania lingvo |Oficiala lingvo= {{Paragvajo}}<br />{{Bolivio}} |Reguligita de= |Mapo =América do Sul - Língua Guarani.PNG |Mapopriskribo =Disvastiĝo de la gvarania Brune: En Paragvajo Ruĝe: Landoj en kiuj estas parolata la gvarania |Skribo= [[Gvarania alfabeto]] ([[Latina alfabeto]]) |Koloro= Amerika |ISO1= gn |ISO2B= grn |ISO2T= |SIL= grn }} La '''gvarania lingvo''' ({{lang-gn|avañe'ẽ|ligilo=ne}} ''"la lingvo de la homoj"'') estas lingvo el la [[Tupi-Gvaraniaj lingvoj|Tupi-Gvarania]] familio. La gvarania estas nacia lingvo de [[Paragvajo]] (la [[Hispana lingvo|hispana]] kaj la gvarania estas la oficialaj lingvoj). La gvarania lingvo estas parolata ankaŭ en norda [[Argentino]], en okcidenta [[Bolivio]] kaj en suda kaj sudokcidenta [[Brazilo]], inkluzive de la urbo [[San-Paŭlo]] de ĉirkaŭ 200 homoj en aparta kvartalo. Oni taksas, ke 6 milionoj da homoj parolas gvaranie. Ekzistas ĉirkaŭ 4 ĝis 5 milionoj da parolantoj de la gvarania. Maksimumaj taksoj eliras de ĝis 7 milionoj, ĉe kio ankaŭ estas nombrataj personoj, kiuj havas nur malgrandetajn scipovojn de la gvarania, kio ofte okazas ekzemple ĉe la loĝantoj de urboj en Paragvajo. En Paragvajo, tial ke 90 % de la loĝantaro parolas gvaranie, la lingvo estas uzata kiel lingvo de lernado kune kun la hispana lingvo. En diversaj lingvoj estas uzataj vortoj kiuj el hodiaŭa vorto de la gvarania lingvo estiĝis aŭ tre similas. Tiuj vortoj venas pere de la [[Hispana lingvo|hispana]] kaj [[Portugala lingvo|portugala]] al diversaj lingvoj, kiel la germana, sorabaj ktp., kaj devenas aŭ el dialektoj de la gvarania, kiuj estis parolitaj en Paragvajo, Argentino, Bolivio aŭ Brazilo, aŭ el tre proksime parenca [[Tupia lingvo|Tupia]], kiel ekzemple: [[kapibaro]], [[jaguaro]], [[jaguarundio]], [[tapiro]], [[ananaso]], [[manioko]], [[marako]], [[marakujo]], [[nanduo]] aŭ [[piranjo]]. La [[lingvolernejo]] Supera Instituto pri Lingvoj (ISL, [[d:Q24273526]]) de la [[Nacia Universitato de Asunciono]] en [[Paragvajo]] estas la unusola tiaspece en la mondo kiu oferas diplomon pri la gvarania lingvo. == Historio == La gvarania lingvo jam estis uzata en la [[Hispanio|hispania]] [[Koloniismo|kolonia epoko]] por la kristana [[misiigo]] kiel [[Skribata lingvo|skribolingvo]]. Pioniro filologa estsi la franciskano [[Luis de Bolaños]]. La [[Jezuitaj Gvaraniaj Misiejoj|Jezuita ŝtato]] en la hispania kolonia epoko, kiu ĉefe ampleksis parton de la hodiaŭa orienta Paragvajo kaj la hodiaŭan argentinan provincon [[Provinco Misiones|Misiones]], favoris la gvaranian lingvon, ĉar la [[Jezuitoj]] forte limigis la almigradon de blankaj setlantoj kaj uzadis la gvaranian lingvon kiel ekskludan lingvon. En la sekulara provinco Paragvajo ĉirkaŭ [[Asunción]] kontraŭe la gvarania lingvo restis ja la dominanta ĉiutaga lingvo de la loĝantaro – ĉar la nombro de setlantoj de hispana deveno estis relative malgranda kaj tiuj miksiĝis kun la indiĝenoj – sed la oficiala lingvo tie estis eksklude la [[Hispana lingvo]], kiu influis la parolatan gvaranian lingvon multrilate. Kun la fino de la Jezuitaj redukcioj en la jaro [[1767]] la gvarania lingvo perdis ankaŭ tie sian apartan pozicion. Ankaŭ en la sendependa Paragvajo la hispana restis la unusola [[oficiala lingvo]]. La gvarania lingvo estis konsiderata ja kiel grava kultura trajto de la paragvaja nacio, sed ĝia uzado restis limigita al la buŝa uzado kaj la literaturo de ĉefe folklora karaktero. [[Dosiero:Libros_en_guarani.JPG|eta|dekstra|Libroj en la [[gvarania lingvo]]]] [[Dosiero:Church of the Pater Noster gn.jpg|dekstra|eta|La [[Patronia]] en la [[gvarania lingvo]], en la [[kapelo]] de la [[Patronia]] en [[Jerusalemo]]]] Nur en la pli juna tempo oni komencis en Paragvajo ekuzadi la gvaranian lingvon ankaŭ en la eduka sistemo kaj kiel oficialan lingvon kaj unuecigi la diversajn uzitajn ortografiajn sistemojn al unu kiel eble plej [[Fonetiko|fonetika]] [[ortografio]]. == Dialektoj == La kun distanco plej vaste disvastiĝinta variaĵo de la gvarania lingvo estas la ''paragvaja gvarania'' [gug], kiu estiĝis el la lingvo de la almenaŭ parte hispane [[Kultura asimiliĝo|kulture asimilitaj]] loĝantoj kaj de la kolonie sekulara provinco Paragvajo kaj de la Jezuita ŝtato kaj sekve montras variajn hispanajn influojn. Ĝi havas (laŭ [[SIL internacia|SIL]]) 4,6 milionojn de kulture [[Mestizo|mestizaj]] parolantoj. La paragvaja gvarania estis parolata pli frue ankaŭ en la argentinaj provincoj Misiones kaj [[Corrientes]] kaj limantaj regionoj de Brazilo, sed estas forŝovita tie hodiaŭ sub la indiĝena loĝantaro grandparte de la Hispana resp. Portugala. Sekve de almigrado el Paragvajo ekzistas tamen ankaŭ hodiaŭ en Argentino kaj Brazilo granda nombro de parolantoj de la paragvaja gvarania. Sendepende de la Paragvaja gvarania estas parolataj de [[Indiĝenaj popoloj|indiĝenaj grupoj]], kiuj alkalkulas sin al la popolo de la [[Gvaranioj (popolo)|Gvaranioj]], nombro de variaĵoj de la gvarania, kiuj parte tre forte distingiĝas unu disde la aliaj kaj hodiaŭ plej ofte nur havas relative malgrandan nombron de parolantoj: * [[Simba-Gvarania]] [gnw] (en Bolivio, 7.000 parolantoj laŭ SIL) * [[Chiriguano]]/Gvarajo-Gvarania [gui] (50.000 paroantoj, el kiuj 34.000 en Bolivio kaj la resto en Argentino kaj Paragvajo) * [[Mbyá]]-Gvarania [gun] (16.000 parolantoj, el kiuj 8.000 en Paragvajo, la resto en Brazilo kaj Argentino) En pli vasta senco estas variaĵoj de la Gvarania ankaŭ: * [[Aché]] aŭ Guayaqui [guq] (1.500 en Paragvajo) * [[Kaiwá]] [kgk] (15.000 en Brazilo) * [[Chiripá]] aŭ Ñandeva [ndh] (7.000 en Paragvajo, 5.000 en Brazilo) * [[Xetá]] [xet] (en Brazilo, preskaŭ formortinta) Dum ke okazas en Bolivio, Argentino kaj Brazilo kreskanta asimiliĝo de la parolantoj de ĉi tiuj variaĵoj de la gvarania lingvo al la hispana resp. portugala lingvoj, okazas en Paragvajo ĉefe [[Kultura asimiliĝo|asimiliĝo]] al la paragvaja gvarania. == Gvarania lingvo en Paragvajo == Kune kun la hispana estas la gvarania en Paragvajo oficiala lingvo. La konstitucio de 1992, per kiu la gvarania lingvo estis difinita kiel aldona oficiala lingvo, estas ja unu el la malmultaj oficialaj tekstoj, kiuj estis tradukitaj en la gvaranian lingvon. Oficiale Paragvajo validas kiel dulingva. La realeco estas tamen pli komplika. Preskaŭ neniu parolas unu el la lingvoj en ĝia pura formo. Pli kleraj, urbaj, [[eŭropcentrismo|eŭropcentraj]] tavoloj parolas [[Río-de-la-Plata-hispana lingvo|rioplatensan hispanan]] kun enmiksitaj gvaraniaj frazoj, dum ke malpli kleraj, kamparaj, kamparanaj tavoloj parolas gvaranion kun fortaj partoj de hispana vortoprovizo, kiu estas konata kiel [[Jopara]] [{{IPA|dʒopaˈɾa}}]. La lerneja edukado okazas per la hispana lingvo, sed krome la gvarania estas instruata kiel plia fako. Laŭ la popolnombrado de 1992 en Paragvajo estas parolataj la sekvaj lingvoj: * Gvarania: 1,6 Mio. (39,3 %) * Gvarania kaj hispana: 2 Mio. (48,9 %) * Hispana: 260.000 (6,4 %) Sed devas esti atentata, ke la kompetento en ambaŭ lingvoj plej ofte ne estas la sama. Multaj homoj nomas sin dulingvaj, kvankam ili regas nur unu el la lingvoj. Pro la kreskanta uzado de la gvarania ankaŭ en la eduka sistemo kaj kiel oficiala lingvo oni parte konsideris la fakton, ke pli ol 80 % de la paragvaja loĝantaro estas gvaranilingvaj kaj sufiĉe granda parto havas nur rudimentajn scipovojn de la hispana. == Skribo kaj alfabeto == {{Ĉefartikolo|Gvarania alfabeto}} Kvankam la gvarania lingvo jam estis skribita antaŭ 350 jaroj je misiaj celoj, nur ekde kongreso en Montevideo en 1950<ref name="languagesgulper">[http://www.languagesgulper.com/eng/Guarani.html Artikolo pri la gvarania lingvo en "languagesgulper"] enhavas ĉapitrojn pri la fonologio resp. skribo kaj ortografio {{ref-en}}</ref> ĝia alfabeto estas normigita. Ĝia alfabeto estas varianto de la [[latina alfabeto]], sed kun kelkaj diakritaj signoj.<ref>[http://www.omniglot.com/writing/guarani.htm Artikolo ĉe "omniglot"] {{ref-en}}</ref> Ĝi konsistas el 33 literoj, el kiuj 12 estas vokaloj kaj 21 - konsonantoj. La ĉefa diakrita signo estas la [[tildo]], kiu estas uzata ĉe la 6 nazalaj vokaloj ''ã, ẽ, ĩ, õ, ũ, ỹ'' kaj ''ñ''. Krome la vokaloj ''á, é, í, ó, ú, ý'' estas uzataj, se la [[akcento]] de la vorto ne troviĝas sur la lasta silabo. == Fonetiko kaj fonologio == La gvarania permesas nur silabojn, kiuj konsistas el vokalo aŭ konsonanto plus vokalo; silaboj, kiuj finiĝas per konsonanto aŭ du aŭ pli da konsonantoj kune (krom "digrafoj"), ne eblas. Tio korespondas al la skemo (C)V(V). === Vokaloj === {| | {| class="wikitable" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" !Ortografio !Prononco |- |a || [{{IFA|a}}] |- |e || [{{IFA|ɛ}}] |- |i || [{{IFA|i}}] |- |o || [{{IFA|ɔ}}] |- |u || [{{IFA|u}}] |- |y || [{{IFA|ɨ}}] |} | {| class="wikitable" |+Buŝaj kaj nazaj vokaloj<ref name="languagesgulper"/> ! !! Antaŭa !! Centra !! Malantaŭa |- align=center | '''Alta''' || {{IFA|/i/, /ĩ/}} || {{IFA|/ɨ/, /ɨ̃/}} || {{IFA|/u/, /ũ/}} |- align=center | '''Meza''' || {{IFA|/e/, /ẽ/}} || || {{IFA|/o/, /õ/}} |- align=center | '''Malalta''' || || {{IFA|/a/, /ã/}} || |} |} La ''y'' estas vokalo inter [i] kaj [u], kiu ankaŭ ekzistas en la pola, rusa kaj turka (tie: ''i'' sen punkto). Krome ekzistas de ĉiuj 6 vokaloj ankaŭ nazalaj variaĵoj (''ã, ẽ, ĩ, õ, ũ, ỹ''). La nazalaj vokaloj estas distingivaj nur en akcentata silabo, la antaŭtonaj vokaloj nazaliĝas pro [[Asimilo (fonetiko)|nazala asimilo]] antaŭ sekvaj nazalaj vokaloj aŭ nazalaj konsonantoj, en aliaj kazoj ili estas nenazale prononcataj. === Konsonantoj === {| class="wikitable" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" ! Ortografio ! Prononco |- | colspan="2" | [[Naza konsonanto|Nazaloj]] |- | m || [{{IFA|m}}] |- | n || [{{IFA|n}}] |- | ñ || [{{IFA|ɲ}}] |- | g̃ (ankaŭ ng) || [{{IFA|ŋ}}] |- | colspan="2" | Nevoĉaj [[plozivo]]j |- | p || [{{IFA|p}}] |- | t || [{{IFA|t}}] |- | k || [{{IFA|k}}] |- ||| |- | ' || [{{IFA|ʔ}}] ([[glota halto]]) |- | colspan="2" | [[Frikativo]]j |- | v || [{{IFA|ʋ}}] |- | s || [{{IFA|s}}] |- | ch (ankaŭ x) || [{{IFA|ʃ}}] |- | h || [{{IFA|h}}] |- | colspan="2" | [[Frapeto]] |- | r || [{{IFA|ɾ}}] |- | colspan="2" | Nazalo + Plozivo |- | mb || [{{IFA|mb}}] |- | nd || [{{IFA|nd}}] |- | ng || [{{IFA|ŋg}}] |- | colspan="2" | [[Alproksimanto]] |- | j || [{{IFA|ɟ}}] |- |g |[{{IFA|ɰ}}] |- |gu |[{{IFA|w}}] |} '''Vidu ankaŭ:''' [[Gvarania alfabeto]] === Nazala sandio === Pro [[eŭfonio|eŭfoniaj]] kialoj vortoj estas grupigataj en oralajn kaj nazalajn. Vorto estas nazala, se ĝi havas almenaŭ unu el ĉi tiuj nazalaj literoj: ã - ẽ - ĩ - õ - ũ - ỹ - g̃ - m - mb - n - nd - ng - nt - ñ , kaj ĉiuj aliaj estas oralaj. Nazala vorto ricevas alian version de prefiksoj kaj postpozicioj. Ekz. la postpozicioj ''pe'', ''ta'' fariĝas ''me'' resp. '' nda'' post nazalaj vortoj. Ĉe tio ŝanĝiĝas /j,k,nd,mb/ al /ñ,ng,n,m/, ekz. ''nde póra'' „via fantomo“, ''ne porã'' „Vi estas bela“.<ref>''Nordhoff'', paĝo 22</ref> === Akcento kaj eklipso === La akcento troviĝas ĉefe sur la lasta silabo de la radiko, la sufikse aldonitaj gramatikaj morfemoj estas neakcentataj ([[Enklizo|enklize]]). Apartaĵo estas certa maniero de la [[konsonanta mutacio]], la ''eklipso'': Multaj vortoj, kiuj komenciĝas per /t-/, ŝanĝas ĉi tiun komencan sonon, se ili dependas de aliaj vortoj aŭ estas kunmetataj kun ili: {| class="wikitable" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" ! Gvarania || Esperanto || Gvarania || Esperanto || Gvarania || Esperanto |- | tape || vojo || che rape || mia vojo || hape || lia/ŝia/ĝia vojo |- | téra || nomo || nde réra || via nomo || héra || lia/ŝia/ĝia nomo |- | tetyma<ref name="nordhoff-oszillation">''Nordhoff: Oszillation'', paĝoj 21-22 (Sed ni uzas ĉi tie la normalan ortografion, nome sen liga streketo.)</ref> || kruro || che retyma<ref name="nordhoff-oszillation"/><br />Mario retyma<ref name="nordhoff-oszillation"/> || mia kruro<br />kruro de Mario || hetyma<ref name="nordhoff-oszillation"/> || lia/ŝia/ĝia kruro |} La formo ''tetyma'' estas uzata nur, se la ''kruro'' estas ne posedata. Se la posedanto estas tria persono, ne estas grava aŭ estas nekonata, tiam estas uzata la formo ''hetyma'' post la koncerna vorto, dum ke estas uzata ĉe unua kaj dua persono aŭ antaŭe menciita persono la formo ''retyma''.<ref name="nordhoff-oszillation"/> Ekzistas kelkaj substantivoj, kiuj ne havas /t-/ en la bazaj formoj, sed tamen havas tian ŝanĝon. {| class="prettytable" ! Gvarania || Esperanto || Gvarania || Esperanto || Gvarania || Esperanto |- | óga || domo || ñande<sup style="font-size:80%;">i</sup> róga || nia<sup style="font-size:80%;">i</sup> domo || hóga || lia/ŝia/ĝia domo |} <sup style="font-size:80%;">i</sup> Tio estas tiel nomata inkluda formo. Tio estas, ke alparolata persono estas inkludata. (mi+ci/vi resp. mia+cia/via) Sed ankaŭ ekzistas kelkaj neregulaj substantivoj kun du formoj, ekz. * túva „patro“ → che ru „mia patro“ Ĉe verboj la uzata formo dependas de la hierarkio de la personoj (1.>2.>3.). Se verbo estas transitiva kaj la aganto (germane ''Agens'') staras pli malalte en la hierarkio ol la suferanto (germane ''Patiens''), tiam estas uzata la formo je r-, dum ke en ĉiuj aliaj kazoj estas uzata la formo je h-.<ref name="nordhoff-oszillation"/> Vidu ankaŭ en la ĉapitro [[#Persona hierarkio kaj markiloj|Persona hierarkio kaj markiloj]]. * ''Che ahecha ichupe.'' „Mi vidas lin.“ * ''Ha'e cherecha.'' „Li vidas min.“ == Gramatiko == En gvarania lingvo estas ne tiel forte distingataj substantivoj kaj verboj kiel en Esperanto kaj multaj eŭropaj lingvoj. La gvarania estas forte [[Aglutina lingvo|aglutina]] resp. [[polisinteza lingvo|polisinteza]] lingvo, tio estas, oni uzas multajn [[afikso]]jn. === Substantivoj === Ne ekzistas iuj [[Genro (gramatiko)|genroj]] en ĉi tiu lingvo. Ankaŭ difinita artikolo ne ekzistas. Anstataŭ [[kazo]]j kaj [[prepozicio]]j en gvaranio estas uzataj sufiksoj kaj postpozicioj. Distingo inter [[singularo]] kaj [[pluralo]] povas esti esprimata, sed la finaĵo por la pluralo (''-kuéra'', nazale ''-nguéra'') estas malofte uzata. La plej gravaj finaĵoj ĉe substantivoj estas la sekvaj: * ''-gua'' „el (deveno)“, ekz. ''ka'aguygua'' „el arbaro“ * ''-gui''<ref name="nordhoff-postpositionen"/> „de; el (loke); pro“; ekz. ''Perugui'' „de Pedro“. Ĉe pronomoj ĝi havas la formon ''-hegui'', ekz. ''Nde mitãve chehegui.'' „Vi estas pli juna ol mi.“ ** ''Ha-á ta kavaju ári gui.'' „Mi falos de sur ĉevalo.“<ref name="cause"/> ** ''Omano ñembyahýigui.'' „Li mortis pro malsato.“<ref name="cause"/> ** ''-guive'' ... ''-peve'' (nazale ''meve'', loke kaj tempe) „de ... al/ĝis“, ekz. ''Aretéguive Peru hasymi.'' „Ekde la festo Pedro estas malsana.“; ''Jajoechapeve.'' „Ĝis revido.“ * ''-icha'' „kiel“, ekz. ''yvágaicha hovy'' „blua kiel la ĉielo“ * ''-ndive'', ''-ndi'' „kun; per“, ekz. ''Perundive'' „kun Pedro“ * ''-pe''<ref name="nordhoff-postpositionen">''Nordhoff: Postpositionen'', paĝoj 38-40</ref> (nazale ''-me'', loke kaj tempe) „en/sur/ĉe; al; -n (ĉe pronomoj kaj personoj)“, ekz. ''ógape'' „en (la) domo“, ''che rógape'' „en mia domo“ ** ''Ame'ẽ mitãme kamby.'' „Mi donas al la infano lakton.“ ** ''Ahecha Perupe.'' „Mi vidas Pedron.“ * ''-rehe''<ref name="nordhoff-postpositionen"/>, ''-re'' „sur, kun, tra, pro“ ** ''-rehe'ỹ'', ''-'ỹre''<ref>Ĉilasta laŭ Vikivortara artikolo [[:wiktionary:en:-'ỹre|-'ỹre]]</ref> „sen“ * ''-rupi''<ref name="nordhoff-postpositionen"/> „tra; pro; ĉirkaŭ“ (loke kaj tempe), ekz. ''Peru oguatami ka'aguýrupi'' „Pedro promenetas tra arbaro.“ Krome ekzistas kelkaj postpozicioj: * ''aja'', ''jave'' „dum“, ekz. ''Arahaku aja ha'yta jepi ypápe.'' „Dum la somero mi naĝas ofte en lago.“ * ''ári'' „sur“ (loke), ekz. ''Kalu igústo oho kavaju ári.'' „Karlo ŝatas rajdi sur ĉevalo.“ * ''guýpe'' „sub“ (loke), ekz. * ''jerere'', ''jererehe'' „ĉirkaŭ“ (loke) * ''kotyo'', ''ngotyo'' „en la direkto, al“ (loke) * ''mboyve'' „antaŭ“ (tempe) * ''pegua'' „de“, estas eĉ kombino el ''-pe'' kaj ''-gua'' kaj esprimas devenon. * ''rangue'' „anstataŭ“ * ''rire'' „post“ (tempe), ekz. ''Peru ohojevy heta ára rire.'' „Post longa tempo Pedro revenis.“ Normale postpozicioj staras rekte post la substantivo. Sed ''guarã'' „por“ estas kombinata kun la finaĵo -''pe'' resp. -''ve'', ekz. ''Agueru ko kamby nde mită'ipe guarã.'' „Mi alportas ĉi tiun lakton por via infano.“ Kelkaj postpozicioj fakte estas substantivoj kun la finaĵo -''pe'' aŭ kun alia finaĵo, ĉe kio la sekvaj havas lokan signifon: * ''kupépe'' „malantaŭ“ (el ''kupe'' „“dorso, spino) * ''mbytépe'' „meze de“ (el ''mbyte'' „duono; mezo“) * ''rapykuéri'' „malantaŭ“ (el ''tapy'' „mezkarno“) ** ''hapykuéri'' „malantaŭ li“ (Baziĝas sur triforma vorto, kiel multaj aliaj vortoj kies bazaj formoj komenciĝas per t-.) * ''rendápe'' „ĉe“ (el ''tenda'' „loko“) * ''renondépe'' „antaŭ“ (el ''tenonde'' „fronto, vizaĝo“) * ''ykére'', ''yképe'' „apud“ (el ''yke'' „flanko“), ekz. ''Peru oguapy che ykére.'' „Pedro sidas apud mi.“ Se ili komenciĝas per ''r'', ili estas derivataj de plurformaj substantivoj. Tie la formo por la tria persono komenciĝas per ''h'', ekz. ''hapykuéri'' „malantaŭ li“. Kelkfoje okazas eĉ kombino el finaĵo kaj postpozicio: * ''-pe/-ve ǧuarã'' „por“ ** ''amba'apo ndéve ǧuarã'' „mi laboras por vi.“<ref name="lustig-jopara"/> La finaĵo por la pluralo estas ''-kuéra'' (nazale ''-nguéra''), ekz. ''che vakakuéra'' „miaj bovinoj“. Sed post numeraloj ĝi ne estas uzata, ekz. ''mbohapy mbarakaja'' „tri katoj“. La sufikso aperas post unu el la antaŭe menciitaj sufiksoj, ekz. ''ipopekuera'' „en liaj manoj“.<ref>[http://www.languagesgulper.com/eng/Guarani.html Artikolo pri Gvarania en "languagesgulper"] enhavas ion pri la plurala finaĵo. Sed tie la vorto estas skribata jene: i-po-pe-kuera {{ref-en}}</ref> Apartaĵo de la Gvarania estas krome, ke substantivoj povas havi estintecon kaj estontecon. Por la estonteco estas uzata la sufikso -'''rã''', ekz. ''che rogarã'' „mia estonta domo“. Por la estinteco estas uzata la sufikso -'''kue''' (nazale -'''ngue'''), ekz. ''che rogakue'' „mia estinta domo“.<ref name="lustig"/>{{,}}<ref name="nordhoff-tempus"/> === Adjektivoj === Adjektivoj ne havas kazojn, nek genrojn. Ili ofte estas uzataj kiel verboj, ĉar aparta verbo por „esti“ ne ekzistas. Tiam estas uzataj la ''posesivaj'' pronomoj. Ekz. ''Che kyra.'' „Mi estas dika.“ ''Kame iporã.'' „Karmeno estas bela.“ La komparado okazas per ''-ve'' „pli“, ekz. ''Nde mitãve chehegui.'' „Vi estas pli juna ol mi.“ Sed la nomita sufikso ankaŭ povas esti uzata ĉe verboj, ekz. ''Arapoty iporãve.'' „Printempo estas pli bela.“ Kelkaj adjektivoj havas tri formojn, ekz. ''hasy'' „malsana“ havas ankaŭ la formojn ''tasy'' kaj ''rasy''. Ĉe pronomoj de la unua kaj dua personoj estas uzata la varianto je r-, ekz. ''Che rasy.'' „Mi estas malsana.“, dum ke ĉe pronomoj de la tria persono estas uzata la varianto je h-, ekz. ''Hasy.'' „Li estas malsana.“ ''Peru hasy.'' „Pedro estas malsana.“ Kelkaj sufiksoj povas esti uzataj kiel adjektivo. * ''-'i'': ''che mitã'i'' „mia malgranda infano“ * ''-mi'': ''nde membymi'' „mia malgranda filo“, „mia malgranda filino“ Ĉe adjektivoj povas esti uzataj kelkaj sufiksoj kaj partikloj. * ''-mi'' „iom, iomete“: ''Che rasymi.'' „Mi estas iomete malsana.“ * ''-ete'', ''-ite'' „tre“: ''Che táva imombyryete.'' „Mia urbo estas tre malproksima.“ * ''eterei'' „tre“: ''Kame hasy eterei.'' „Karmeno estas tre malsana.“ === Pronomoj === ==== Personaj kaj posedaj pronomoj ==== La [[Pronomo#Personaloj|persona pronomo]] distingas ĉe la 1-a persono plurala („ni“) inter ''inkluda'' (ñande) kaj ''ekskluda'' (ore), depende de tio, ĉu la alparolata persono estas inkludata aŭ ne.<ref name="drude-tabelle1">''Drude: Tabelle 1: Das Formeninventar: Präfixe und Pronomen'', paĝo 5</ref> {| class="prettytable" ! memstare ! unua ! dua ! tria |- ! singularo | che | nde | ha'e |- ! pluralo | ñande (inkluda), ore (ekskluda) | peẽ | ha'ekuéra |} Por traduki la pronomojn en ''dativo'', estas uzata la finaĵo ''-ve'' (nazale ''-me'') kiel varianto de ''-pe'', ekz. ''chéve'' „al mi“, ''ndéve'' „al ci/vi“, ''ñandéve'' „al ni ĉiuj“, ''oréve'' „al ni“, ''peẽme'' „al vi“. Sed ĉe la triaj personoj la formoj ne havas similecon kun la antaŭaj formoj de la tabelo: ''ichupe'' „al li; al ŝi; al ĝi“, sed en pluralo ''ichupe'' aŭ ''ichupekuéra'' „al ili“. Formoj por la tria persono ankaŭ povas esti uzataj por la akuzativo, ekz. ''Ahecha ichupe.'' „Mi vidas lin/ŝin/ĝin.“, dum ke la akuzativo de la unuaj kaj duaj personoj estas [[#Persona hierarkio kaj markiloj|esprimataj alie]]. {| class="prettytable" ! posesiva ! unua ! dua ! tria |- ! singularo | che | nde (nazala ne) | rowspan="2" | i- (hi'-, iñ-, ij-, h-) |- ! pluralo | ñande (inkluda, nazala ñane), ore (ekskluda) | pende (nazala pene) |} La kiel [[Pronomo#Posesivoj|posesivaj pronomoj]] listigitaj vortoj estas uzataj ne nur posesive, sed ankaŭ ĉe adjektivoj kaj eĉ ĉe verboj. Ĉe tio la formo de la tria persono dependas de la komenca sono de la vorto. * ''i-'' estas uzata ĉe konsonantoj, ekz. ''ikure'' „lia/ŝia/ĝia porko“ * ''hi'-'' estas uzata ĉe akcentataj vokaloj, ekz. ''hi'áva'' „lia/ŝia/ĝia hararo“ * ''ij-'' estas uzata ĉe neakcentataj vokaloj, ekz. ''ijajaka'' „lia/ŝia/ĝia korbo“ * ''iñ-'' estas uzata ĉe vokaloj, se la vorto estas tiel nomata nazala vorto, ekz. ''iñã'' „lia/ŝia/ĝia ombro“. * ''h-'' estas uzata ĉe triformaj vortoj, ekz. ''hãi'' „lia/ŝia/ĝia dento“ (baza formo estas ''tãi'' „dento“). Sekvaj pronomoj estas uzataj nur ĉe transitivaj verboj:<ref>''Nordhoff'', paĝo 32</ref> * La refleksiva pronomo havas la formon: ''je'': ''ahecha'' ("Mi vidas"), ''ajehecha'' ("Mi vidas min") * La reciproka pronomo havas la formon: ''jo'', nazale ''ño''<ref>''Nordhoff'', paĝoj 25, 32, 51</ref>: ''Peru ha Kamen ojohecha.'' „Pedro kaj Karmeno vidas unu la alian.“ Krome ekzistas du tiel nomataj portmanteua-morfemoj, kiuj povas esti uzataj nur transitive.:<ref name="nordhoff-portmanteau">''Nordhoff: Portmaneaumorpheme'', paĝo 31</ref> * ''ro-'' - esprimas la unuan personon kiel aganton (germane ''Agens'') kaj la duan personon kiel suferanton (germane ''Patiens'') en singularo. ** ''Rohecha'' „Mi vidas cin/vin.“ * ''po-'' - esprimas la unuan personon kiel aganton (germane ''Agens'') kaj la duan personon kiel suferanton (germane ''Patiens'') en pluralo. ** ''Pohecha'' „Mi vidas vin.“ ==== Demonstrativaj pronomoj ==== La Gvarania havas la sekvajn [[Pronomo#Demonstrativoj|demonstrativajn pronomojn]], ĉe kio en pluralo ekzistas apartaj vortoj. ''Por videblaj aŭ ĉeestantaj aferoj kaj personoj estas uzataj la sekvaj vortoj: * ''ko'' „ĉi tiu“ * ''pe'' „tiu“ * ''amo'' „tiu“ * ''ã'' „tiuj“ * ''ko'ã'' „tiuj“ * ''umi'' „tiuj“ ''Por neĉeestantaj aŭ nevideblaj aferoj kaj personoj estas uzataj la sekvaj vortoj: * ''upe'' „ĉi tiu“ * ''ku'' „tiu“ * ''aipo'' „tiu“ La nomitaj formoj estas uzataj kune kun substantivoj, do, ili estas adjektivoj. Se ili estas uzataj kiel substantivoj, tiam aldoniĝas ''-va''. * ''Mba'épa péva?'' „Kio estas tio?“ Do, estiĝas la jenaj formoj, el kiuj kelkaj havas varianton sen meza v:<ref>Laŭ Kallfell: Grammatik des Jopara, paĝo 250</ref> * ''kóva, kóa'' * ''ko'ãva * ''péva, péa'' * ''ãva'' * ''upéva, upéa'' * ''amóva, amóa'' * ''umíva, umía'' * ''aipóva, aipóa'' === Konjugacio === Gvarania havas du tipojn de verboj, kiuj havas malsamajn prefiksojn por la personoj. ==== Unua tipo (a-/ai-verboj) ==== La unua tipo (''areal''-verboj<ref name="lustig">[https://www.staff.uni-mainz.de/lustig/texte/guahispa.txt Priskribo de la lingvo] {{ref-de}} (Elŝutita la 19-an de septembro 2012, ligilo korektita 2022-02-21.)</ref>) havas la prefiksojn ''a-'', ''re-'', ''o-'' (en singularo), ''ja-'' (nazala ''ña-''), ''ro-'', ''pe-'', ''o-'' (en pluralo). Ĉe kelkaj verboj aldoniĝas -i- inter unu el la nomitaj prefiksoj kaj la radiko (''aireal''-verbo), kiel ekz. ''reikuaa'' „vi scias“<ref name="lustig"/><ref name="drude-tabelle1"/>. Verba radiko ''guata'' („migri; vojaĝi“); orala verbo. {| class="prettytable" |- ! colspan="3" | Singularo ! colspan="3" | Pluralo |- | Persono | Prefikso | | Persono | Prefikso | |- | '''1''' che<br /> '''Mi'''<br /><br /><br /> | ''a''-<br /><br /><br /><br /> | a-guata<br /><br /><br /><br /> | '''1''' ñande (inkl.)<br />'''Ni ĉiuj'''<br />'''1''' ore (ekskl.)<br />'''Ni''' | ''ja''-<br /><br />''ro''-<br /><br /> | ja-guata<br /><br />ro-guata<br /><br /> |- | '''2''' nde<br />'''Ci, vi''' | ''re''-<br /><br /> | re-guata<br /><br /> | '''2''' peẽ<br />'''Vi''' | ''pe''-<br /><br /> | pe-guata<br /><br /> |- | '''3''' ha'e<br />'''Li/ŝi/ĝi''' | ''o''-<br /><br /> | o-guata<br /><br /> | '''3''' ha'ekuéra<br />'''Ili''' | ''o''-<br /><br /> | o-guata |} Verba radiko ''ñe'ẽ'' („paroli“); nazala verbo. {| class="prettytable" |- ! colspan="3" | Singularo ! colspan="3" | Pluralo |- | Persono | Prefikso | | Persono | Prefikso | |- | '''1''' che<br /> '''Mi'''<br /><br /><br /> | ''a''-<br /><br /><br /><br /> | a-ñe'ẽ<br /><br /><br /><br /> | '''1''' ñande (inkl.)<br />'''Ni ĉiuj'''<br />'''1''' ore (ekskl.)<br />'''Ni''' | ''ña''-<br /><br />''ro''-<br /><br /> | ña-ñe'ẽ<br /><br />ro-ñe'ẽ<br /><br /> |- | '''2''' nde<br />'''Ci, vi''' | ''re''-<br /><br /> | re-ñe'ẽ<br /><br /> | '''2''' peẽ<br />'''Vi''' | ''pe''-<br /><br /> | pe-ñe'ẽ<br /><br /> |- | '''3''' ha'e<br />'''Li/ŝi/ĝi''' | ''o''-<br /><br /> | o-ñe'ẽ<br /><br /> | '''3''' ha'ekuéra<br />'''Ili''' | ''o''-<br /><br /> | o-ñe'ẽ |} Ĉe kelkaj verboj oni aldonas -gue- inter la persona prefikso kaj la radiko. Ekz. * ''aguereko'' „mi havas“ * ''regueraha'' „ci/vi kunprenas, kunportas“ Krome ekzistas malmultaj neregulaj verboj, nome ''ho'' „iri, veturi“, ''ju'' „veni“, ''u'' „manĝi, trinki“, ''y'u'' „trinki akvon“, ''e'' „diri“ kaj ''yta'' „naĝi“. ==== Dua tipo (che-verboj) ==== Ĉi tiu tipo (''verbos chendales''<ref name="lustig"/>) uzas la supre apud la pronomoj nomitajn personajn prefiksojn.<ref name="drude-tabelle1"/> Ĉi tiuj vortoj povas esti nur parte traktataj kiel verboj, ĉar la plej multaj ankaŭ povas esti uzataj kiel adjektivoj aŭ substantivoj. Orala verbo ''japu'' „mensogi“. {| class="prettytable" ! Persona formo ! Traduko |- ! colspan="2" | Singularo |- | ''che japu'' | mi mensogas |- | ''nde japu'' | ci/vi mensogas |- | ''ijapu'' | li/ŝi mensogas |- ! colspan="2" | Pluralo |- | ''ñande japu'' | ni ĉiuj mensogas |- | ''ore japu'' | ni mensogas |- | ''pende japu'' | vi mensogas |- | ''ijapu (hikuái)'' | ili mensogas |} ==== Persona hierarkio kaj markiloj ==== Nordhoff nomas la prefiksojn por la ''areal''aj verboj "A-Reihe" (a-serio) laŭ la vorto "aktiv" (aktiva).<ref name="nordhoff-aktiva">''Nordhoff: Personenmarkierung'', paĝoj 4, 30-32</ref>, dum ke li nomas la prefiksojn por la ''chendal''aj verboj "I-Reihe" (i-serio) laŭ la vorto "inaktiv" (neaktiva).<ref name="nordhoff-aktiva" /> La prefiksoj de la a-serio ligiĝas al ĉiuj transitivaj reprezentantoj kaj reprezentantoj de la klaso de intencaj agoj.<ref name="nordhoff-aktiva" /> * ''che '''a'''guata'' „Mi kuras.“ * ''che '''ai'''kotevẽ pirapire.'' „Mi bezonas monon.“ La prefiksoj de la i-serio ligiĝas al ĉiuj netransitivaj semantikaj konceptoj. Ĉe konkretaĵoj (Nordhoff: ''Konkreta'') ili montras posedon, sed ĉe abstraktaj konceptoj ili montras neagentivan partoprenon.<ref name="nordhoff-aktiva" /> * ''che '''che'''pochy.'' „Mi estas furioza.“ * ''che '''che'''kyse.'' „Mi havas tranĉilon.“ Ĉe transitivaj konceptoj nur eblas la neaktivaj morfemoj de la unua kaj dua personoj, dum ke la tria persono ne eblas.<ref name="nordhoff-aktiva" /> Se la suferanto (Nordhoff: ''undergoer'') estas pli alta en la persona hierarkio (1>2>3), tiam ne estas marko de la aktoro ĉe la verbo.<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.eva.mpg.de/lingua/staff/nordhoff/pdf/VoiceInGuarani.pdf|aŭtoro=Nordhoff|titolo=Voice in Guarani|alirdato=2012-10-22|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110516101702/http://www.eva.mpg.de/lingua///staff/nordhoff/pdf/VoiceInGuarani.pdf|arkivdato=2011-05-16}}</ref> * ''Juan '''che'''juka.'' „Juan mortigas min.“ (komparu ''Che '''a'''juka Juan'' „Mi mortigas Juanon.“) * '''''Che'''su'u mbói'' „Min mordis serpento.“ (laŭvorte ''min-mordas serpento'', germane ''MICH-beißt Schlange'')<ref name="kauderwelsch-p160">Laŭ Kauderwelsch Band 34, paĝo 160</ref> (komparu '''''A'''isu'u ichupe.'' „Mi mordas lin/ŝin.“, germane ''ich beiße ihn/sie''<ref>{{citaĵo el la reto|url=https://repositorium.uni-muenster.de/transfer/miami/bcabe387-9332-4c60-a5ad-0d24be3ba6e4|titolo=Grammatik des Jopara. Gesprochenes Guaraní und Spanisch in Paraguay|aŭtoro=Guido Kallfell|alirdato=2022-02-21|lingvo=de}}</ref>) * '''''Che'''jopi eiru.'' „Min pikis abelo.“ (laŭvorte ''min-pikas abelo'', germane ''MICH-sticht Biene'')<ref name="kauderwelsch-p160"/> Tio eblas eĉ en pli kompleksaj frazoj:<ref>Laŭ Kauderwelsch Band 34, paĝo 113</ref> * ''Ikatúpa '''ore'''guerujevy pyharevove?'' „Ĉu vi povas reporti nin vespere?“ (laŭvorte: "ĝia-ebl'-? nin(-)-port'-denove vespero-tuj kiam", germane "SEIN-möglich-? UNS(-)-bringst-WIEDER Abend-SOBALD") * ''Ikatúpa '''ore'''mbohasa ambue tembe'ýpeve?'' „Ĉu vi povas nin transigi al la alia bordo?“ (laŭvorte "ĝia-ebl'-? nin(-)-transig' alia bordo-ĝis", germane "SEIN-möglich-? UNS(-)-übersetzt anderes Ufer-BIS") ==== Negacio ==== La negacio estas montrata per la [[cirkumfikso]] ''n(d)(V)-...-(r)i'' en la Gvarania. La antaŭverba parto de la cirkumfikso estas ''nd-'' por oralaj radikoj kaj ''n-'' por nazalaj radikoj. Por la 2-a persono en singularo estas enmetata [[epentetiko|epentetika]] ''e'' antaŭ la radiko, por la 1-a persono en pluralo inkluda estas enmetata epentetika ''a''. La predikato ankaŭ povas enhavi adverbon aŭ serian verbon.<ref name="nordhoff-negation">''Nordhoff: Negation'', paĝoj 42-43</ref> La postverba parto estas ''-ri'' por radikoj, kiuj finiĝas per ''-i'', kaj ''-i'' por ĉiuj aliaj. {| class="prettytable" |- ! Orala verbo ''japo'' (fari) ! Nazala verbo ''kororõ'' (blekegi, rori, kriegi, muĝi <ref>germane ''brüllen, dröhnen'' laŭ [http://www.staff.uni-mainz.de/lustig/guarani/dicc/woertlok.htm Interaktiva trilingva vortaro]</ref>) ! Kun la finaĵo je "i" ''jupi'' (supreniri, eniri <ref>germane ''steigen, hochgehen, einsteigen, aufsteigen'' laŭ [http://www.staff.uni-mainz.de/lustig/guarani/dicc/woertlok.htm Interaktiva trilingva vortaro], angle ''go up, rise'' (en la angla artikolo)</ref>) |- ! colspan="3" | Singularo |- | nd-ajapó-i | n-akororõ-i | nd-ajupí-ri |- | nde-rejapó-i | ne-rekororõ-i | nde-rejupí-ri |- | nd-ojapó-i | n-okororõ-i | nd-ojupí-ri |- ! colspan="3" | Pluralo |- | nda-jajapó-i | na-ñakororõ-i | nd-ajajupí-ri |- | nd-orojapó-i | n-orokororõ-i | nd-orojupí-ri |- | nda-pejapó-i | na-pekororõ-i | nda-pejupí-ri |- | nd-ojapó-i | n-okororõ-i | nd-ojupí-ri |} La negacio povas esti uzata en ĉiuj tensiaj formoj, sed por la futuro aŭ ireala referenco normala tensia markilo estas anstataŭata per ''mo'ã'', kio havas rezulton en ''n(d)''(V)''-radiko-mo'ã-i'' kiel en ''Ndajapomo'ãi'', "Mi ne volas fari tion.". Dua varianto de negacio estas tiel nomata [[privativo|privativa]] sufikso: ''-ỹ'':<ref name="nordhoff-negation"/> * ''y'ỹ'' „sekego“ (laŭvorte: akvo-PRIVATIVO) * ''ama'ỹ'' „seka, sekeco“ (laŭvorte: pluvo-PRIVATIVO) * ''... he'i'ỹre mba'evete vera.'' „sen diri ion“, „ne dirante ion“ * ''he'ỹ'' „sengusta“ (''he'' „bongusta“, ''hete'' „tre bongusta“) * ''Che kera'ỹ.'' „Mi ne povas dormi.“ (laŭvorte: mia dormo-sen; germane ''mein Schlaf-OHNE''<ref>Laŭ Kauderwelsch Band 34, paĝo 160</ref>) * ''añete'ỹ'' „malvera; mensogo“ (el ''añete'' „vera, reala, certa; vero“)<ref name="britton">Laŭ Hippocrene Concise Dictionary Guaraní-English, English-Guaraní, paĝoj 16 (añete'ỹ), 19 (apysa'ỹ), 22 (atã'ỹ), 31 (hendu'ỹ)</ref> * ''apysa'ỹ'' „surdeco“ (el ''apysa'' „orelo“)<ref name="britton"/> * ''atã'ỹ'' „mola“ (el ''atã'' „malmola“)<ref name="britton"/> * ''hendu'ỹ'' „surdeco“ (el ''hendu'' „aŭdi“)<ref name="britton"/> Ankaŭ la negacio de la dezira formo estas kreata per ĉi tiu sufikso. * ''Tomongy'a'ỹ ore mba'e!'' „Li ne malpurigu niajn aĵojn!“ (germane ''Er soll unsere Sachen nicht schmutzig machen.''<ref>Laŭ Kauderwelsch Band 34, paĝo 68</ref>) ==== Tensiaj kaj aspektaj morfemoj ==== * -'''ramo''': markas ekstreman proksimecon de la ago, ofte tradukata al "ĵus": ''Oǧuahe ramo che míkro.'' „Mia buso ĵus alvenis.“ * -'''kuri'''<ref name="nordhoff-tempus"/>: markas la proksimon de ago. ''Ha'ukuri'', "Mi antaŭ nelonge manĝis" (''ha'u'' neregula unua persona singulara formo de ''u'', "manĝi"). Ĝi ankaŭ povas esti uzata post la pronomo, ''ha che kuri, che po'a'', "kaj kio okazis al mi, mi estis feliĉa" * -'''va'ekue'''<ref name="lustig"/>{{,}}<ref name="nordhoff-tempus"/>: eldiras fakton, kiu okazis antaŭ longa tempo kaj asertas ke ĝi estus reala vero. ''Okañyva'ekue'', "li/ŝi perdiĝis antaŭ longa tempo" * -'''ra'e''': diras, ke la parolanto antaŭe havis dubojn, sed li estas certa dum la momento kiam li parolas. ''Nde rejoguara'e peteĩ ta'angambyry pyahu'', "do vi finfine aĉetis novan televidilon" * -'''raka'e''': esprimas la necertecon de perfekt-aspekta fakto. ''Peẽ peikoraka'e Asunción-pe'', "Mi pensas, ke vi loĝis en Asunción por momento". Tamen nuntempe la morfemo perdis iom de la signifo, havante koincidon kun ''ra'e'' kaj ''va'ekue'' Verba formo sen la sufiksoj entute estas prezenco aŭ eĉ aoristo: ''Upe ára resẽ reho mombyry'', "ĉi tiun tagon vi eliris kaj foriris" * -'''ta'''<ref name="tonhauser-ta1">[http://www.ling.ohio-state.edu/~judith/Tonhauser-TAL.pdf The Paraguayan Guaraní future marker –ta] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141209071953/http://www.ling.ohio-state.edu/~judith/Tonhauser-TAL.pdf |date=2014-12-09 }} (longa versio, 25 paĝoj) {{ref-en}}</ref>{{,}}<ref name="tonhauser-ta2">[http://www.ling.ohio-state.edu/~judith/tonhauser-bamberg.pdf The Paraguayan Guaraní future marker –ta] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100714072214/http://www.ling.ohio-state.edu/%7ejudith/tonhauser-bamberg.pdf |date=2010-07-14 }} (mallonga versio, 8 paĝoj) {{ref-en}}</ref>{{,}}<ref name="nordhoff-tempus"/>: estas [[futuro]]<!-- of immediate happening,--> ĝi ankaŭ estas uzata kiel aŭtoritata [[imperativo]]. ''Oujeýta ag̃aite'', "li/ŝi baldaŭ revenos". ''Ajapóta'' „Mi faros“<ref name="lustig"/> * -'''ma'''<ref name="lustig"/>{{,}}<ref name="nordhoff-aspekt"/>: havas la signifon "jam". ''Ajapóma'', "Jam mi faris". ''Ağuahẽma'' „Mi jam alvenis.“ Ĉi tiuj du sufiksoj povas esti kombinataj: ''ahátama'', "Mi jam iros" * -'''va'erã'''<ref name="lustig"/>{{,}}<ref name="tonhauser-ta1"/>{{,}}<ref name="tonhauser-ta2"/>{{,}}<ref name="nordhoff-tempus">''Nordhoff: Tempus'', paĝoj 33-36</ref>: montras ion ne proksime okazontan aŭ ion, kio devas esti farata por sociaj aŭ moralaj kaŭzoj. En ĉi tiu kazo korespondas al la [[germana lingvo|germana]] [[modala verbo]] ''sollen''. ''Péa ojejapova'erã'', "tio devas esti farata" * -'''ne'''<ref name="lustig"/>{{,}}<ref name="tonhauser-ta1"/>{{,}}<ref name="tonhauser-ta2"/>{{,}}<ref name="nordhoff-tempus"/>: montras ion kio probable okazos aŭ ion, ĉe kio la parolanto pensas ke ĝi okazus. Ĝi korespondas certamaniere al la [[subjunktivo]] de la [[Hispana lingvo|Hispana]]. ''Mitãnguéra ág̃a og̃uahéne hógape'', "la infanoj probable nun venas hejmen" * -'''hína'''<ref name="nordhoff-aspekt">''Nordhoff: Aspekt'', paĝoj 36-37</ref>, ''ína'' post nazalaj vortoj: kontinua ago en la momento de la parolo, prezenso kaj pluskvamperfekto kontinua aŭ emfata. ''Rojatapyhína'', "ni faras fajron"; ''che ha'ehína'', "jen mi!" * -'''vo''': ĝi havas subtilan diferencon al ''hína'' en kio ''vo'' montras ne nepre kio estas farata en la momento de la parolo. ''amba'apóvo'', "mi laboras (ne nepre nun)" ''Oguerekovo oipotava oho.'' „Kiam li havis, kion li volis, li iris.“<ref name="nordhoff-sonstiges">''Nordhoff: Sonstiges'', paĝoj 44-46</ref> * -'''pota''': montras proksimon senpere antaŭ la starto de la proceso. ''Ajukapota'', "Mi proksimas al la loko kie mi ekos mortigi". (Parta sandhi-regulo estas uzata ĉi tie: se la verboj finiĝas je "po", la sufikso ŝanĝas al ''mbota''; ''ajapombota'', "Mi tuj faros.") * -'''pa''', nazale -'''mba''': montras emfaze ke proceso komplete finiĝis. ''Amboparapa pe ogyke'', "mi komplete farbis la muron" ''Hesakãmba'' „Ĝi estas tute klara.“<ref name="lustig"/> Ĉi tiu sufikso povas esti kombinata kun ''ma'', rezultanta ''páma'': ''ñande jaikuaapáma nde remimo'ã'', "nun ni komplete scias ĉiujn viajn pensojn". Ĉi tiuj estas neakcentataj sufiksoj: ''ta'', ''ma'', ''ne'', ''vo''; tiel la akcento staras sur la lasta silabo de la verbo. ==== Modaj morfemoj kaj verboj ==== Por modoj povas esti uzataj parte sufiksoj kaj parte apartaj verboj. * -'''se'''<ref name="tonhauser-ta1"/>{{,}}<ref name="tonhauser-ta2"/>{{,}}<ref name="nordhoff-modus">''Nordhoff: Modus'', paĝo 37</ref> „voli“<ref name="lustig"/>: ''Akese'' „Mi volas dormi.“ * -'''rõ''': ''Che aguatarõ, nde repurahéine.'' „Se mi iras, vi kantas.“<ref name="nordhoff-modus"/> * -'''nga'u''' „sopiri al tio“: ''Rohechanga'u.'' „Mi sopiras al tio, vidi vin.“<ref name="lustig"/> * -'''gua'u''' „ŝajnigi“<ref name="lustig"/>: ''Oke gua'u.'' „Li ŝajnigas dormi.“ * -'''kuaa''' „scipovi“ (Tio estas mallonga formo de la verbo ''aikuaa'' “scii“.): ''Opurahéikuaa.'' „Li scipovas kanti.“ * '''te-''' - esprimas deziron: ''Tereǧuahe porãite.'' „Estu kore bonvena.“<ref name="kaud34-p67-68">Laŭ Kauderwelsch Band 34, paĝoj 67 kaj 68</ref> ** Ĝi reduktiĝas al simpla '''t-''', se la sekva personindika morfemo komenciĝas per vokalo: ''Tou pya'e pya'e.'' „Li venu rapide.“<ref name="kaud34-p67-68"/> Verboj de la unua tipo, kiuj estas transitivaj, povas ankaŭ havi imperativan formon. Sed la prefiksoj ekzistas nur por la duaj personoj singulara kaj plurala, nome ''e-'' kaj ''ei''.<ref name="nordhoff-modus"/> * ''ejapo'' „faru“ * ''eiporu'' „uzu“ Plej ofte ankaŭ estas aldonata sufikso, nome -''mi'', -''na'' aŭ -''ke'', kiuj ankaŭ povas esti kombinataj.<ref name="lustig"/> * ''eme'ẽmi'' „bonvolu doni“ * ''eguapýkena'' „bonvolu sidiĝi“ Krome ekzistas kelkaj neregulaj formoj, nome ''terehe'' „iru“, ''ere'' „diru“, ''he'u'' „manĝu“, ''hey'u'' „trinku“. Kiel modalaj verboj estas uzataj la sekvaj vortoj. * '''ikatu''' „esti eble, ebli“: ''Ikatúpa ha'u ko pira?'' „Ĉu eblas manĝi ĉi tiun fiŝon?“ * '''tekotevẽ''' „devi“: ''Tekotevẽ aha ko'áğa.'' „Mi nun devas iri.“ ** '''nakotevẽi''' „ne devi“: ==== Participoj ==== En la gvarania ankaŭ ekzistas tri participoj, nome ''-py'', ''-pyre'' kaj ''-pyrã''.<ref name="nordhoff-sonstiges"/> ==== Kaŭzativo ==== Laŭ Nordhoff la kaŭzativo estas tre produktiva.<ref name="nordhoff-kausativ">''Nordhoff: Kausativ'', paĝo 38</ref> * -'''uka''' (alomorfoj -'''yka'''<ref name="nordhoff-kausativ"/> aŭ -'''ka'''<ref name="nordhoff-kausativ"/>, "Transitiver Kausativ"<ref name="nordhoff-kausativ"/>) „igi + -i“ Ĝi estas uzebla nur ĉe transitivaj verboj. Kallfell nomas tion kaŭzativan aŭ faktitiva-mediativan diatezon.<ref name="kallfell-kausative">Laŭ Kallfell: Grammatik des Jopara, paĝoj 220-222</ref>: ** ''Ahecha'''uka''' ndéve.'' „Mi vidigas ion al vi.“ (germane ''Ich lasse dich (etwas) sehen.'')<ref name="kallfell-kausative"/> ** ''Ajapo'''uka''''' „Mi igas fari.“<ref name="lustig"/> ** ''Ehecha'''uka'''mína chéve ...'' „Bonvolu montri al mi ...“ (laŭvorte ''!-vidi-igi-iomete-! al mi'', germane ''!-sehen-lass-BISSCHEN-! mir'')<ref>Laŭ Kauderwelsch Band 34, paĝo 127</ref> * -'''mbo-''', nazale '''mo-''' ("koaktiv"<ref name="lustig"/><ref name="kallfell-koaktive"/>, "Intransitiver Kausativ"<ref name="nordhoff-kausativ"/>) Ĝi estas uzebla nur ĉe netransitivaj verboj.: ** ''Che o'''mo'''memby.'' „Mi gravedigas.“ ** ''Ña Marina o'''mbo'''pupu la y.'' „Sinjorino Marina boligas la akvon.“<ref name="cause">[http://hamminkj.tripod.com/babel/cause.htm Artikolo pri kaŭzativoj kaj kaŭzigo ''Causatives and Causation: A Universal-Typological Perspecitive'']{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-en}}</ref> ** ''A'''mbo'''jahu la mitãme.'' „Mi banas la infanon.“<ref name="cause"/> ** ''Che a'''mbo'''puka Isabelpe.'' „Mi ridigas Isabelon.“<ref name="hamminkGNI">[http://hamminkj.tripod.com/hamminkGNI.pdf Artikolo pri Verba enkorpigo en kaŭzativaj konstruoj de la Gvarania ''VERB INCORPORATION IN GUARANÍ CAUSATIVE CONSTRUCTIONS'']{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-en}} Sed ĝi tie aperas kiel ''Xe a-mbo-puka Isabel-pe'' (paĝo 42 [en la programo 48]) resp. ''Rodolfo xe-mbo-puka'' (paĝo 45 [en la programo 51])</ref> (Komparu ''Isabel opuka.'' „Isabelo ridas.“<ref name="hamminkGNI"/>) ** ''Rodolfo che'''mbo'''puka.'' „Rodolfo ridigas min.“<ref name="hamminkGNI"/> ** ''Erika oñe'''mbo'''puka.'' „Erika estis ridigata.“<ref name="hamminkGNI"/> ** Plia ekzemplo troviĝas en la [[#Iomete pri polisintezaj trajtoj|ĉapitro pri polisintezaj trajtoj]]. Laŭ Hammink ''mbo-'' funkcias ankaŭ kiel faktitivo. Ĝi originas verŝajne el la sendependa verbo ''(j)apo'' „fari“ kaj eble ankaŭ rilatas al la substantivo ''po'' „mano“.<ref name="cause"/> Krom la sufiĉe oftaj variantoj '''mbo-''' kaj '''mo-''' ankaŭ ekzistas '''mby-''' ('''my-''') kaj '''mbu-''' ('''mu-''').<ref name="kallfell-koaktive">Laŭ Kallfell: Grammatik des Jopara, paĝoj 216-220</ref> * ''Ha amba'apo ha a'''mo'''kã la ry'ái.'' „Kaj mi laboris kaj sekigis la ŝviton.“ (germane ''Und ich habe gearbeitet und den Schweiß trocknen lassen.'')<ref name="kallfell-koaktive"/> === Demandoj === Demandoj povas esti kreataj per la partiklo -''pa'' aŭ ''piko''. * ''Ndépa aleman?'' „Ĉu vi estas Germano?“ * ''Reñe'ẽkuaái piko ava ñe'eme?'' „Ĉu vi povas paroli la gvaranian lingvon?“ Krome ekzistas kelkaj demandaj vortoj, kiuj enhavas unu el la partikloj. * ''araka'épa'' „kiam“: ''Araka'épa reju?'' „Kiam vi venos?“ ** ''araka'e guive'' „ekde kiam“: ''Araka'e guive reiko ápe?'' „Ekde kiam vi loĝas ĉi tie?“ ** ''araka'e peve'' „ĝis kiam“: ''Araka'e peve remba'apo?'' “Ĝis kiam vi laboras?“ * ''maerãpa'' „por kio“: ''Maerãpa reikotevẽ ko ahoja?'' „Por kio vi bezonas ĉi tiun kovraĵon?“ * ''mamópa'' „kie“: ''Mamópa oiko nde sy?'' „Kie loĝas via patrino?“ ** ''mamoguápa'', ''mamoyguápa'' „de kie“ (deveno): ''Mamoguápa nde irũ?'' „De kie estas via amiko?“ ** ''mamóguipa'' „de kie“: ''Mamóguipa ou nde irũ?'' „De kie venas via amiko?“ * ''mávapa'' „kiu“: ''Mávapa nde?'' „Kiu vi estas?“ * ''mba'épa'' „kio“: ''Mba'épa péva?'' „Kio esta tio?“ ** ''mba'éguipa'' „kial“: ''Mba'éguipa nde kyra?'' „Kial vi estas dika?“ ** ''mba'éichapa'' „kiel“: ''Mba'éichapa reiko?'' „Kiel vi fartas?“ ** ''mba'erãpa'', ''mba'upépa'' „por kio“: ''Mba'erãpa reju?'' „Por kio vi venis?“<ref>[http://www.sfp.gov.py/pdfs/LIBRO_GUARANI_COMUNICATIVO.pdf Kurso de Miguel Angel Verón] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130314141026/http://www.sfp.gov.py/pdfs/LIBRO_GUARANI_COMUNICATIVO.pdf |date=2013-03-14 }} {{ref-es}}</ref> * ''mbovýpa'', ''mboýpa'' „kiom“: ''Mbovýpa ko pira?'' „Kiom kostas ĉi tiu fiŝo?“ * ''moõpa'' „kie“: ''Moõpa nde mbarakaja?'' „Kie estas via kato?“ === Iomete pri polisintezaj trajtoj === Vorto povas enhavi relative multajn informojn.<ref name="lustig"/> * ''ojetavy'o'' „li/ŝi lernas“ - laŭvorte: ''o-'' „li, ŝi“, ''je'' „sin“, ''tavy'' „stulta , stulteco“, ''-o'' „sen“ (Laŭ Lustig tio estas [[privativo]].)<ref name="lustig"/> * ''ndahepyme'ẽsei'' „mi ne volas doni lian prezon, mi ne volas pagi tion“ - laŭvorte: ''nda- -i'' „ne-“, ''a'' „mi“, ''hepy'' (pliaj formoj estas ''tepy'' kaj ''repy'') „prezo“, ''(a)me'ẽ'' „doni“, ''-se'' „voli“ (volitivo)<ref name="lustig"/> * ''ajepojohéi'' „Mi lavas al mi (la) mano(j)n.“ - laŭvorte: ''a-'' „mi“, ''je'' „sin“, ''po'' „mano“, ''johéi'' „lavi“<ref name="lustig-jopara">[http://www.uni-mainz.de/~lustig/texte/jopara2.doc Informoj pri Jopará] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20000929141747/http://www.uni-mainz.de/~lustig/texte/jopara2.doc |date=2000-09-29 }}, en la ĉapitro ''¿Cómo funciona el guaraní?'' {{ref-es}}</ref> * ''nomboguatasevéitapahina'' „Ĉu li ne plu volos irigi lin?“ - laŭmorfeme n-o-mbo-guata-se-vé-i-ta-pa-hina; laŭvorte: ''n-'' „ne-“ (1), ''o'' „li“, ''mbo'' „-ig-“, ''guata'' „iri“, ''se'' „voli“, ''vé'' „plu“, „pli“, ''i'' „ne-“ (2), ''ta'' „-os“, ''pa'' „ĉu; ?“, ''hina'' „“<ref name="lustig"/><ref>laŭvorte angle: NEG 3SG.act CAUS walk DES more NEG FUT INT IMP; ‘Will he not want to make him walk anymore?’ [http://hamminkj.tripod.com/hamminkGNI.pdf VERB INCORPORATION IN GUARANÍ CAUSATIVE CONSTRUCTIONS]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, paĝo 7 {{ref-en}}</ref> === Sintakso === Gvarania havas nur du verajn konjunkciojn: * ''ha'' „kaj“: ''Aguapy ha ha'u yva.'' „Mi sidas kaj manĝas frukton.“ * ''térã'' „aũ“: ''Nde vare'a piko térã nde y'uhéi?'' „Ĉu vi malsatas aŭ soifas?“ aŭ „Ĉu vi estas malsata aŭ soifa?“ La taskon de konjunkcioj kaj rilataj pronomoj havas sufiksoj. * ''rire'' „post kiam“: ''Ağuahẽ rire akarúta.'' „Post kiam mi alvenis, mi manĝos.“<ref name="lustig"/> * ''-ramo'' „se“: ''Okýramo apytáta ógape.'' „Se pluvas, tiam mi restos hejme.“<ref name="lustig"/> * ''hağua'' „por -i“:<ref name="lustig"/> ** ''Aguapymi apytu'u hağua.'' „Mi iomete sidiĝas, por ripozi.“<ref name="lustig"/> ** ''Aju Paraguáipe amba'apo hağua.'' „Mi venas al Paragvajo por labori.“<ref name="cause"/> * ''-va''<ref name="nordhoff-relativpronomen">''Nordhoff: Relativpronomen'', paĝoj 40-42</ref>: ''Péva piko míkro ohóva Paraguaýpe?'' „Ĉu tio estas la buso, kiu veturas al Asunción?“ * ''-ha''<ref name="nordhoff-relativpronomen"/>{{,}}<ref>Atentu, ke la morfemo estas polisema.</ref> „ke“: ''Cherayhuha aikuaáma.'' „Ke vi amas min, mi jam scias.“ * -''gui'' „ĉar“: ** ''Ndokýi ojere gui yvytú.'' „Ne pluvis, ĉar la vento ŝanĝiĝis.“<ref name="cause"/> * -''hague'' „kvazaŭ“: ** ''Ambyasy chenupahague che sy.'' „Mi estas malgaja kvazaŭ mia patrino batis min.“<ref name="cause"/><ref>Skribata iomete alie, nome per x anstataŭ per ch.: A-mbyasy xenupahague xe sy.</ref> * -''haguére'' „pro tio, ke“: ** ''Avy'a omendahatahaguére José rehe.'' „Mi ĝojas pro tio ke ŝi edziniĝos al Jozé.“<ref name="cause"/><ref>La angla traduko en la fonto estas: I'm glad she's going to marry José.</ref> == Numeraloj == Gvarania havis origine nur la numeralojn 1 ĝis 4, nome ''peteĩ'' „1“, ''mokõi'' „2“, ''mbohapy'' „3“ a ''irundy'' „4“. Por aliaj numeraloj estis kreitaj antaŭ nelonge artefaritaj vortoj, kiuj estas apenaŭ uzataj. Ĉe tio la numeralo por 5 estas ''po'', kies vera signifo estas „mano“. La numeraloj por 6 ĝis 9 estas derivitaj el tio kaj la fina parto de la bazaj numeraloj, nome ''poteĩ'' „6“, ''pokõi'' „7“, ''poapy'' „8“ kaj ''porundy'' „9“. Por la kreado de ordaj numeraloj estas uzata la sufikso ''-ha''<ref>Atentu, ke la morfemo estas polisema.</ref>, ekz. ''irundyha'' „kvara“.<ref name="nordhoff-relativpronomen"/> == Morfologio == En la gvarania lingvo, novaj vortaj signifoj kreiĝas per kunmeto de vortoj aŭ vorteroj, kompreneble ne ekzakte kiel en [[Esperanto]], sed en simila kvanto: ekzemple la vorto "[[alfabeto]]" aŭ "aboco" en la gvarania estas ''achegety'' - el tio ''a'', ''che'' kaj ''ge'' estas la unuaj tri literoj de la [[gvarania alfabeto]], kaj ''ty'' signifas grupon, kunmetaĵon aŭ aron. Pliaj ekzemploj kun la sufikso -''ty'' (nazale -''ndy'') estas la jenaj vortoj<ref name="lustig"/>: * ''avatity'' „maizejo“ (el ''avati'' „maizo“ kaj -''ty'') * ''petyndy'' „tabaka plantejo“ (el ''petỹ'' „tabako“ kaj -''ndy'') * ''ñe'endy'' „vortaro“ (el ''ñe'ẽ'' „vorto; lingvo“ kaj -''ndy'') La polisema morfemo ''-ha'' uzeblas por la kreado de tiel nomataj ''nomen agentis'' aŭ ''nomen loci''.<ref name="nordhoff-relativpronomen"/> * ''Ha'e jerokyha.'' „Li estas dancisto.“<ref name="nordhoff-relativpronomen"/> Sed por ''nomen agentis'' ankaŭ uzeblas la sufikso ''-hára''.<ref name="nordhoff-relativpronomen"/> * ''pohãnohára'' „kuracisto“ (el ''pohãno'' „kuraci“) Tiel ankaŭ kreiĝas kunmetaĵoj el du vortoj, ekzemple ''mba'e guasu'' signifas "mirinda" (laŭvorte: "io granda"), aŭ ''tava guasu'' signifas "ĉefurbo" (laŭvorte "urbo granda"). La vorto por la gvarania lingvo, ''avañe'ẽ'', signifas "homa lingvo" kaj la vorto por la hispana lingvo, ''karaiñe'ẽ'', havas la signifon "sinjora lingvo". Nur hezite nun pli kaj pli ekuziĝas la ekvivalentoj ''guarani ñe'ẽ'' kaj ''epaña ñe'ẽ''. La gvarania origine nur havis [[numeralo]]jn por la nombroj unu ĝis kvar<ref name="lustig"/>, tial la restaj nombroj kunmetiĝas morfologie, per antaŭmeto de [[afikso]]j, ĉe kio funkcias ekzemple ''<span style="color:green">po</span>'' (kvin, vere mano) kiel bazo, kiel ''<span style="color:green">po</span>'' (kvin) + ''mboh<span style="color:orange">apy</span>'' (tri) = ''<span style="color:green">po</span><span style="color:orange">apy</span>'' (ok). La nomoj de monatoj estas kreataj per la sama principo: ''<span style="color:green">jasy</span>'' (monato) + ''pe<span style="color:orange">teĩ</span>'' (unu) ='' <span style="color:green">jasy</span><span style="color:orange">teĩ</span>'' (januaro). Sed ankaŭ la nomoj de la semajntagoj estas kreataj laŭ ĉi tiu principo: ''<span style="color:green">ára</span>'' (tago, tempo, vetero) + ''pe<span style="color:orange">teĩ</span>'' (unu) ='' <span style="color:green">ara</span><span style="color:orange">teĩ</span>'' (dimanĉo). == Lokaj kaj aliaj nomoj == En Argentino, Bolivio, [[Urugvajo]], Paragvajo kaj Brazilo ekzistas multaj esprimoj por aĵoj sed ankaŭ [[loknomo]]j, kiuj devenas el la gvarania aŭ la proksime parenca [[Tupia lingvo|Tupia]]. Tiuj estas skribataj depende de la lando laŭ la hispana aŭ portugala ortografio. == Kelkaj vortoj el la baza vortoprovizo == {| class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe9" ! ''Esperanto'' !! ''Germana''<ref name="lustig-vortaro">[http://www.staff.uni-mainz.de/lustig/guarani/dicc/woertlok.htm Interaktiva vortaro germana-gvarania]</ref>{{,}}<ref name="kauderwelsch-vortareto">Wolf Lustig: ''Kauderwelsch. Guaraní – Wort für Wort''. Rump, Bielefeld, 2. Auflage, 2005.</ref> !! Gvarania<ref name="lustig-vortaro"/><ref name="kauderwelsch-vortareto"/> !! ''Esperanto'' !! ''Germana''<ref name="lustig-vortaro"/><ref name="kauderwelsch-vortareto"/> !! Gvarania<ref name="lustig-vortaro"/><ref name="kauderwelsch-vortareto"/> |- | ''mi'' || ''ich'' || che || ''granda'' || ''groß'' || guasu |- | ''ci, vi'' || ''du'' || nde || ''malgranda'' || ''klein'' || michĩ, mirĩ |- | ''li/ŝi/ĝi'' || ''er/sie/es'' || ha’e || ''manĝi'' || ''essen'' || u, karu |- | ''ni'' || ''wir'' || ñande, ore || ''trinki'' || ''trinken'' || u |- | ''vi'' || ''ihr'' || peẽ || ''dormi'' || ''schlafen'' || ke |- | ''ili'' || ''sie'' ([[pluralo]]) || ha’e(kuéra) || ''morti'' || ''sterben'' || mano, sapymi |- | ''kiu?'' || ''wer?'' || mávapa || ''iri'' || ''gehen'' || ha |- | ''kio?'' || ''was?'' || mba’épa || ''veni'' || ''kommen'' || ju |- | ''homo'' || ''Mensch'' || ava, yvypóra || ''doni'' || ''geben'' || me’ẽ |- | ''viro'' || ''Mann'' || kuimba’e || ''preni'' || ''nehmen'' || pyhy |- | ''virino'' || ''Frau'' || ña, kuña || ''paroli'' || ''sprechen'' || ñe’ẽ |- | ''kapo'' || ''Kopf'' || akã || ''ami'' || ''lieben'' || hayhu |- | ''okulo'' || ''Auge'' || tesa || ''unu'' || ''eins'' || peteĩ |- | ''orelo'' || ''Ohr'' || nambi || ''du'' || ''zwei'' || mokõi |- | ''nazo'' || ''Nase'' || tĩ || ''tri'' || ''drei'' || mbohapy |- | ''buŝo'' || ''Mund'' || juru || ''kvar'' || ''vier'' || irundy |- | ''dento'' || ''Zahn'' || tãi || ''kvin'' || ''fünf'' || po |- | ''lango'' || ''Zunge'' || kũ || ''ses'' || ''sechs'' || poteĩ |- | ''koro'' || ''Herz'' || ñe’ã, py’a || ''sep'' || ''sieben'' || pokõi |- | ''mano'' || ''Hand'' || po || ''ok'' || ''acht'' || poapy |- | ''piedo'' || ''Fuß'' || py || ''naŭ'' || ''neun'' || porundy |- | ''akvo'' || ''Wasser'' || y || ''dek'' || ''zehn'' || pa |- | ''fajro'' || ''Feuer'' || tata || ''dudek'' || ''zwanzig'' || mokõipa |- | ''suno'' || ''Sonne'' || kuarahy || ''cent'' || ''hundert'' || sa/sã |- | ''luno'' || ''Mond'' || jasy || ''mil'' || ''tausend'' || su |} Eĉ hispanaj vortoj estas adaptataj al la gvarania lingvo<ref name="lustig"/>: * kavaju (caballo) „ĉevalo“ * kavara (cabra) „kaprino“ * ovecha (oveja) „ŝafo“ * guéi (buey) „bovo“ * Huã (Juan) „Johano“ * aramirõ (almidón) „amelo“ * kesu (queso) „fromaĝo“ * sevói (cebolla) „cepo“ == Ekzempla teksto == Artikolo 1 de la [[Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj]] en Gvarania: ''Mayma yvypóra ou ko yvy ári iñapyty'yre ha eteĩcha tekoruvicharenda ha akatúape jeguerekópe; ha ikatu rupi oikuaa añetéva ha añete'yva, iporãva ha ivaíva, tekotevẽ pehenguéicha oiko oñondivekuéra.''<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.omniglot.com/writing/guarani.htm |titolo=Guarani language, alphabet and pronunciation |eldoninto=Omniglot.com |alirdato=2015-02-14}}</ref> (Ĉiuj homoj estas denaske liberaj kaj egalaj laŭ digno kaj rajtoj. Ili posedas racion kaj konsciencon, kaj devus konduti unu la alian en spirito de frateco.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.omniglot.com/writing/esperanto.htm|titolo=Esperanto, Sample text in Esperanto|eldoninto=Omniglot.com|alirdato=2015-02-14}}</ref>) == Notoj == {{Referencoj|2}} == Literaturo == ;El la germana vikipedio * Antonio Guasch: ''Diccionario castellano-guaraní''. Ediciones Loyola, Asuncion 1978. * Antonio Guasch: ''El idioma guaraní – gramatica y antologia de prosa y verso''. CEPAG, Asuncion 1996. * Wolf Lustig: ''Kauderwelsch. Guaraní – Wort für Wort''. Rump, Bielefeld 2005, 2. Auflage. * Emma Gregores u. Jorge A. Suárez: ''A description of colloquial Guaraní''. 1967. * Anselmo Jover Peralta u. Tomás Osuna: ''Diccionario guaraní-español y español-guaraní''. 1950. * Natalia Krivoshein de Canese u. Feliciano Acosta Alcaraz: ''Diccionario Guaraní-Español Español-Guaraní'', Tercera Edición. Colección Ñemity, Asuncion 2006, ISBN 99925-3-160-6. * Antonio Ortiz Mayans: ''Gran Diccionario Castellano-Guarani Guarani-Castellano''. EUDEPA, 1997. * Antonio Ruiz de Montoya: ''Vocabulario de la lengua guaraní''. 2002. * Mário Arnaud Sampaio: ''Vocabulário guaraní-português''. 1986. * Lino Trinidad Sanabria: ''Ñane ñe’ẽ guaraníme'' (edición bilinguë guaraní-castellano). 1991. * Lino Trinidad Sanabria: ''Gran diccionario Avañe’ẽ ilustrado: guaraní-castellano, castellano-guaraní''. 2002. * Tadeo Zarratea: ''Gramática Elemental de la Lengua Guaraní''. MARBEN, Asuncion 2002, ISBN 99925-46-21-2. ;Pliaj fontoj :Pri la gvarania * Sebastian Nordhoff: ''Nomen/Verb-Distinktion im Guarani'', {{ISSN serĉo|1615-1496}}, [http://publikationen.ub.uni-frankfurt.de/frontdoor/index/index/docId/22366 versio en la interreto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160415160506/http://publikationen.ub.uni-frankfurt.de/frontdoor/index/index/docId/22366 |date=2016-04-15 }} (elŝutita la 17-an de oktobro 2012; retrovita aliloke la 28-an de marto 2016) {{ref-de}} * Silvio Liuzzi, Pablo Kirtchuk: ''Tiempo y aspecto en Guaraní'', [http://www.vjf.cnrs.fr/sedyl/amerindia/articles/pdf/A_14_01.pdf versio en la interreto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150214231756/http://www.vjf.cnrs.fr/sedyl/amerindia/articles/pdf/A_14_01.pdf |date=2015-02-14 }} (elŝutita la 23-an de septembro 2012; retrovita aliloke la 14-an de februaro 2015) {{ref-es}} * Sebastian Drude: ''Die Personenpräfixe des Guarani und ihre lexikographische Behandlung'', [http://pubman.mpdl.mpg.de/pubman/item/escidoc:1466231:2/component/escidoc:1466409/Drude%202008%20-%20Die%20Personenpr%C3%A4fixe%20des%20Guaran%C3%AD.pdf versio en la interreto] (elŝutita la 25-an de oktobro 2012) {{ref-de}} * A. Scott Britton: ''Hippocrene Concise Dictionary Guaraní-English, English-Guaraní'', Hippocrene Books Inc., 2005, ISBN 0-7818-1066-3 :Pri Jopara * Guido Kallfell: ''Grammatik des Jopara, Gesprochenes Guaraní und Spanisch in Paraguay'', Peter Lang GmbH, 2011, ISBN 978-3-631-61923-0 == Vidu ankaŭ == {{Portalo|Paragvajo|Lingvo}} * [[Jopará]] * [[Jezuitaj redukcionoj]] * [[Tupia lingvo]] * [[Lingvistiko]] * [[Listo de lingvoj]] * [[Lingva familio]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{Vikipedio|code=gn}} * [http://es.wikibooks.org/wiki/Guaran%C3%AD Guarani] en la hispana [[Vikilibroj|Vikilibraro]] {{es}} * [http://www.guaranirenda.com Guarani Renda: Dulingva paĝaro gvarania-hispana lingvo pri la gvarania lingvo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111018082243/http://www.guaranirenda.com/ |date=2011-10-18 }} * http://www.guarani.de <!-- www._guarani_.de --> * [http://www.staff.uni-mainz.de/lustig/guarani Guarania Portalo de la Universitato de Majenco] [[Kategorio:Gvarania lingvo| ]] [[Kategorio:Tupi-gvarania lingvaro]] 7u62v7k8omd5s4srh1ng2b8n5xkx340 0 10902 9413388 9302085 2026-06-25T15:43:52Z DidCORN 34571 Vidu ankaŭ 9413388 wikitext text/x-wiki {{AliaSignifo|Sankta Tereza}} {{Informkesto gravulo | kesteroj = {{Informkestero sanktulo | titolo = Sanktulino, [[Doktoro de la Eklezio]] | dato de kanonizo = [[12-a de marto]] [[1622]] | tago de festo = [[15-a de oktobro]] | patroneco = [[Hispanio]], Hispanaj [[verkisto]]j, [[Avilo]] }} }} '''Sankta Tereza el Avilo''' ([[Ávila]], [[Hispanio]] [[28-a de marto]] [[1515]] - [[Alba de Tormes]], Hispanio [[4-a de oktobro]] [[1582]]), konata ankaŭ kiel '''Sankta Tereza de Jesuo''' (hispane, ''santa Teresa de Jesús'' {{prononco|santa teresa de ĥeSUS}}), baptonome ''Teresa DE CEPEDA Y AHUMADA'' {{prononco|teresa de sepeda i aŭmada}}, estas fama hispana sanktulino (sanktigita en [[1622]], festo je la [[15-a de oktobro]]) kaj [[mistiko|mistikulino]] de [[katolikismo]]. ==Historio== [[Dosiero:Peter Paul Rubens 138.jpg|eta|maldekstra|{{PAĜNOMO}} ([[Peter Paul Rubens]])]] Tereza reformis la religian ordenon, la [[Karmelanoj]], fondinte la ordon de [[Deŝuitaj Karmelanoj]]. Ŝi batalis kontraŭ [[protestantismo]] per preĝado kaj verkis gravajn librojn pri preĝado kaj la vivo spirita. Papo [[Paŭlo la 6-a]] deklaris ŝin en 1970, kune kun [[Katerina el Sieno]], [[doktoro de la Eklezio]]. Ŝi verŝajne naskiĝis de [[kristanigitaj judoj]]. Kiam ŝi havis 15-jarojn, ŝia patrino mortis kaj Tereza estis prizorgata de [[aŭgustenanoj|aŭgustenaj monaĥinoj]]. Post kiam ŝi legis la verkojn de [[Sankta Hieronimo]], ŝi decidis eniri la religian vivon. En [[1535]] ŝi aliĝis al la Karmelanoj, kontraŭ la volo de sia patro (kiu tamen poste konsentis). Ŝi grave malsaniĝis kaj ne povis piediri dum tri jaroj, sed tiam ŝi spertis vizion de "la vundigita [[Kristo]]", kio ŝanĝis ŝian vivon por ĉiam. La vizioj, precipe pri la [[Pasiono]] de Kristo, adis kaj fortiĝis. Instigita de la vizioj, ŝi strebis reformi la Karmelanojn, kaj fine fondis la ordon de Deŝuitaj Karmelanoj, kiu estis pli severa kaj malpli mondama. En la [[16-a jarcento]], monaĥinoj ofte vivis lukse kaj ne laŭ la regulo de la ordo. En [[1567]] Tereza renkontis sanktan [[Johano de la Kruco|Johanon de la Kruco]], kiu fondis la viran flankon de la Deŝuitaj Karmelanoj. Ŝi devis konvinki la [[Hispana Inkvizicio|Hispanan Inkvizicion]], kiu suspektis ŝin [[herezo|hereza]] pro ŝia juda deveno kaj mistika fervoro. Dum la malfruaj jaroj de sia vivo, ŝi iris tra la tuta [[Hispanio]] fondante novajn monaĥinejojn de sia nova ordeno. == Verkoj == * Membiografio "Vivo" (''La vida''), antaŭ [[1567]]. * "Vojo al Perfekteco" (''Camino de perfección''), antaŭ 1567, klarigo de la ''[[Pater Noster]]'' kaj gvidlibro por la fratinoj de ŝia ordeno. * "La interna kastelo" (''Las moradas o el castillo interior''), [[1577]], mistika metodo. * "Rakontadoj" (''Relaciones''), daŭrigo de ŝia biografio leterforme pri ŝiaj vivaĵoj spiritaj kaj materiaj. Ŝia lingvuzo estis familieca, pli laŭ la neklerula ol laŭ la hispana normo. Lingvistoj debatas, ĉu ŝi faris tiel pro [[malorgojliĝo]] aŭ pro alia kaŭzo, ĉar ŝi lernis kaj konversaciis kun tiamaj kleruloj. Fama strofo el ŝia mistika verko: {| |''Vivo sin vivir en mí''<br/><br /> <br /> ''y tan alta vida espero''<br /> ''que muero porque no muero.''<br /> |Mi vivas sen vivi en mi <br/> <br/> kaj tiom altan vivon mi esperas,<br/> ke mi mortas ĉar mi ne mortas.<br/> |} [[Dosiero:'Saint Teresa of Ávila' (1930) by Tamara de Lempicka - Museo Soumaya - Mexico 2024.jpg|maldekstre|eta|Sankta Tereza de Ávila (1930) de [[Tamara de Lempicka]] en Museo Soumaya, [[Meksiko]].]] La itala artisto [[Gian Lorenzo Bernini]] starigis pri ŝi la faman marmoran skulptaĵon <cite>La [[Ekstazo]] de Sankta Terezo</cite> en la ''Cappella Cornaro'' de la malgranda preĝejo ''Santa Maria della Vittoria'' en [[Romo]]. Anekdote, ŝi mortis dum la nokto de la [[4-a de oktobro|4-a]] al la [[15-a de oktobro]] de [[1582]], kiam Hispanio kaj la katolika mondo ŝanĝis kalendaron [[julia kalendaro|julian]] al [[gregoria kalendaro|gregoria]]. ==En arto== * Historiaj romanoj ''[[El verbo se hizo sexo: Teresa de Jesús]]'' kaj ''[[Tres novelas teresianas]]'' de la hispana verkisto [[Ramón J. Sender]]. == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Sainte-Thérèse]] * [[Sainte-Thérèse (exo)]] * [[Fray Luis de Granada]] * [[Fray Luis de León]] * [[Johano de la Kruco]] * [[Karmelanoj]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Karmelanaj sanktuloj]] [[Kategorio:Doktoroj de la Eklezio]] [[Kategorio:Verkistinoj]] [[Kategorio:Procesigitoj de Inkvizicio]] mwhid66sk5mtnq398r5kb2kq68765cg 0 11074 9413283 9137382 2026-06-25T14:06:00Z Sj1mor 12103 9413283 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo =urbo | lando=[[Nederlando]] | statuso=Urbo | nomo= Roterdamo | alia_nomo = {{Lang-nl|''Rotterdam''}} | bildo-larĝeco = 300px | blazono=Rotterdam wapen.svg | flago= Flag Rotterdam.svg | latitudo= 51/55/0/N | longitudo= 4/30/0/E | regiono-ISO=NL-ZH | Mapo en angulo= | situo sur mapo= | situo sur mapo2=Roterdamo | zomo = 10 | regiono= | distrikto= | provinco=[[Sud-Holando]] | fondo= | pk= | alto= | loĝantaro= 650000 | estro = ''Carola Schouten'' (ekde okt. 2024) post [[Ahmed Aboutaleb]] (2009-2024) | TTTejo=http://www.rotterdam.nl }} '''Roterdamo''' ({{lang-nl|Rotterdam}}) estas la dua plej granda [[urbo]] en [[Nederlando]] (post [[Amsterdamo]]) kaj havas la plej gravan [[marhaveno]]n de [[Eŭropo]] (la tria plej uzata en la mondo), nome [[Haveno de Roterdamo]]. La urbo situas en la provinco de [[Sud-Holando]] kaj havas ĉirkaŭ 600&nbsp;000 loĝantojn,<ref>580&nbsp;603 loĝantoj je la 1-a de februaro 2008)</ref> la urbaro ''Stadsregio Rotterdam'' ĉirkaŭ 1,2 milionojn (2006). Ĝi situas averaĝe du metrojn sub la mar-surfaco. Krom Amsterdamo kaj [[Hago]] Roterdamo estas unu el la kulturaj centroj de Nederlando. Ĝi disponas pri [[universitato]], pluraj fakaj altlernejoj, muzika altlernejo kaj artakademio. Kiel industria kaj komerca urbo ĝi estas gvida en Nederlando. Precipe impresa estas la roterdama silueto de nubskrapuloj, kiu evoluis dum la pasintaj dudek jaroj. Ekde la jaro [[1955]] en Roterdamo troviĝas la [[Centra Oficejo de UEA]]. == Geografio == [[Dosiero:2005 Delfshaven Aelbrechtskade.JPG|maldekstre|eta|[[Delfshaven]], malnova strato kun kanalo, konservita ene de la metropolo]] [[Dosiero:2008-07 rdam sueden.JPG|maldekstre|eta|Centro vidita de sude]] Roterdamo situas en la okcidento de Nederlando en la provinco Suda Holando, ĉe la elfluo de [[Rejno]] en la [[Norda Maro|Nordan Maron]], kaj apartenas al la grandkunurbaro ''"[[Randstad]]"'' la plej urbeciĝinta regiono de Nederlando kiu inkluzivas ankaŭ [[Hago]]n kaj [[Amsterdam]]on. Al la urba regiono de Roterdamo apartenas grandaj najbaraj urboj kiel [[Schiedam]], [[Vlaardingen]] kaj [[Dordrecht]]. La urbo situas plejparte sub marnivelo, protektata pere de digoj. ''Prins Alexander Polder'' situas proksimume ses metrojn sub la amsterdama marsurfaco. La plej malalta (loĝata) loko de Nederlando estas iomete oriente de la urba limo en la municipo [[Nieuwerkerk aan den IJssel]]. La plej alta punkto de la urbo situas ses metrojn super la apudaj [[poldero]]j, sed ankaŭ nur du metrojn sub la mar-surfaco. Roterdamon oni daŭre devas senakvigi pere de pumpiloj, ĉar alie la natura grundakva surfaco situus super la stratoj de Roterdamo. La rivero [[Nova Maso]] (Nieuwe Maas), ĉefa branĉo de la rejna delto, dividas la urbon en nordan kaj sudan parton. Malsame ol la nomo de la rivero supozigas, Nova Maso estas branĉo de Rejno. Ekde la lasta sudigo de Rejno kaj Maso apenaŭ masa akvo fluas en ĝi. La vera urbocentro situas ĉe la norda riverbordo, la suda parto estas konata pro haveno kaj eksaj loĝejoj de la havenaj laboristoj. Nur dum la pasintaj du jardekoj la centro komencis etendiĝi ankaŭ sur la parton sude de la rivero. Super la Novan Mason iras pluraj pontoj, kaj subiras pluraj tuneloj. La plej fama estas la [[Ponto de Erasmo]]. [[Dosiero:Hoek van Holland strand in 2021.jpg|maldekstre|eta|{{centre|la [[plaĝo]] de [[Hoek van Holland]]}}]] Inter la vera urbocentro kaj la Norda Maro oni trovas, laŭlonge de Nova Maso kaj ''Nieuwe Waterweg'' la grandan havenan areon de la urbo, kiu etendiĝas ĝis [[Hoek van Holland]]. La rivero [[Rotte]], kiu donis la nomon, ne plu fluas en la Novan Mason. Ekde la konstruo de la dua metroa linio en la 1980aj jaroj oni pumpas ĝin pere de tuboj en la riveron, ĉar alie oni estus havinta problemojn pri la aranĝo de la linioj. Roterdamo havas dek unu urbopartojn (''deelgemeenten'', partajn municipojn). Ĝi estas krom Amsterdamo la sola nederlanda urbo kiu utiligis la eblon instali tiajn partajn municipojn. Cetere ekzistas du urbopartoj, Centro kaj Pernis, sen statuso kiel oficiala urboparto. == Historio == [[Dosiero:Rotterdambrandgrens01.jpg|maldekstre|eta|{{centre|ĉielaj lumoj memorige al la kompleta detruo de la urbocentro la 14-an de majo 1940. Tiam 900 loĝantoj estis mortigitaj, {{unuo|85000}} homoj restis senhejmaj, kaj la urbo neniam rehavis sian historian arkitekturon}}]] Roterdamo fondiĝis en 1230, kiam oni konstruis digon ĉe la rivero Rotte. La unuaj setlantoj supozeble estis fiŝistoj pri haringoj, kiuj transŝarĝis sian kaptaĵon ĉi tie. Post la ricevo de urbaj rajtoj en 1340 la urbo rapide evoluis al riĉa komerca urbo, danke al sia taŭga geografia situo. La unua urba fortikigo originas el la jaro 1359.<ref>Robert E. Dickson: "The West European City. A Geographical Interpretation." Routledge 2003 ISBN 0-415-17830-4 p. 171.</ref> Dum la [[Okdekjara Milito]] kontraŭ [[Hispanio]], dum la 1570aj jaroj Roterdamo estis unu el la malmultaj nederlandaj havenurboj kun aliro al la maro. La haveno plukreskis, ĉefe post la konstruo de la ''Nieuwe Waterweg'' (nova akvovojo) en 1864. Tio estis senkluza malferma kanalo al Norda Maro. Roterdamo rapide evoluis al la plej grava haveno por importo kaj eksporto por la rapide kreskanta industrio en [[Ruhr-regiono]] en [[Germanio]], supre je la Rejno. En la urba politiko tiam dominis preskaŭ ekskluzive komercistoj, en la urba konsilantaro ili konsistigis ĝis 1880 pli ol naŭdek procentojn de la membroj.<ref name="Marijke Spies p. 114">Willem Frijhoff / Marijke Spies: "Dutch Culture in a European Perspective", Gorcum 2004 ISBN 90-232-3965-2 p. 114.</ref> Komence la urbo etendiĝis per la distrikto [[Feijenoord]] al la suda flanko de Nova Maso, sekvis [[Rijnhaven]] (rejna haveno), pro kiu estis detruitaj grandaj partoj de la malnova vilaĝo [[Katendrecht]] (1894), cetere [[Maashaven]] (1905), kiu ebligis tute novan dimension por grandaj havenaĵoj en Roterdamo, [[Waalhaven]] en 1919, por karbo, erco kaj greno.<ref>Willem Frijhoff / Marijke Spies: "Dutch Culture in a European Perspective", Gorcum 2004 ISBN 90-232-3965-2 p. 116</ref> En 1923 aldoniĝis Merwehaven, en 1929 la unua haveno pri nafto. Inter 1869 kaj 1913 la loĝantaro kvarobliĝis, de 116.000 al 462.000 homoj.<ref name="Marijke Spies p. 114"/> Per la pli bona alirebligo de Norda Maro, Roterdamo per la ekonomia kreskado de Germanio kaj precipe de Rura regiono fariĝis centra por la eŭropa industrio. Dum la industria revolucio la urbo situis je la rando de la areo de riĉiĝo, ekde la [[1870-aj jaroj]] ĝi eksituis en la centro de la komerca vojo inter Rura regiono kaj Britio, kaj ĉe la grava transiro de la mara trafiko al rivera kaj fervoja.<ref>Willem Frijhoff / Marijke Spies: "Dutch Culture in a European Perspective", Gorcum 2004 ISBN 90-232-3965-2 p. 116.</ref> Dum la [[Dua mondmilito]] la centro de Roterdamo detruiĝis je la 14-a de majo 1940 dum [[Bombardado de Roterdamo dum la Dua Mondmilito|germana aera bombatako]] kaj la sekvaj fajroj. Naŭcent homoj mortis, 85 000 roterdamanoj fariĝis senhejmaj. Nur la pli masivaj konstruaĵoj de urbodomo, poŝto, borso kaj preĝejo Sankta Laŭrenco restis, forte damaĝitaj. Sekvis kelkaj malpli grandaj aer-atakoj, ĉi foje de la Aliancanoj, en oktobro 1942 kaj marto 1943, antaŭ ol la germanoj en 1944 detruis grandajn partojn de la haveno.<ref>Ingrid Ostermann: Wiederaufbau Rotterdam. Metamorphosen einer Stadt, [[Darmstadt]] 2004, p. 10 kaj sekvaj.</ref> La milita atako ankoraŭ nuntempe estas ankrita en la memoro de la roterdamanoj. La malnova Roterdamo praktike estis for, la rekonstruo okazis laŭ modernismaj planoj. La haveno post la rekonstruo fariĝis unu el la plej modernaj havenoj de Eŭropo. La grandega projekto [[Europoort]], 15 kilometrojn longa haveno, disponigis la deziratajn areojn por la kemia industrio, kiu eksetlis en Roterdamo. En 1962 Roterdamo forpuŝis Novjorkon kiel la plej grandan havenon de la mondo. En 1972 fondiĝis la universitato. Ĝis tiam Roterdamo estis unu el la plej grandaj okcidentaj urboj sen universitato. [[Dosiero:Rotterdam-Constanta waterway.svg|lang=eo|eta|400ra|maldekstra|{{centre|ekde 1992 ekzistas rekta ŝipa vojo de Roterdamo ĝis [[Konstanco (Rumanio)|Konstanco]] ĉe la [[Nigra Maro]] – tra la [[Rejno]], la [[Majno (rivero)|Majno]], la Majno-Danubo-Kanalo, la [[Danubo]] kaj la [[Kanalo Danubo-Nigra Maro]]}}]] [[Dosiero:Johan Barthold Jongkind 004.jpg|eta|{{centre|[[Johan Barthold Jongkind]]: „Rotterdam" (1856)}}]] [[Dosiero:Zadkine rb I.jpg|eta|180ra|{{centre|skulptaĵo fare de [[Ossip Zadkine]]: „[[La detruita urbo]]"}}]] [[Dosiero:Achtste Petroleumhaven.jpg|eta|{{centre|oka nafto-haveno}}]] == Loĝantaro == La roterdama loĝantaro estas etne tre miksita. Roterdamo estas la sola urbo de Nederlando, kies loĝantaro post 2000 fariĝis averaĝe pli juna. Kialo estas precipe la almigrado el [[Turkio]], [[Maroko]] kaj [[Surinamo]].<ref name="Berg p. 256">Leo van den Berg: "European Cities in the Knowledge Economy." Ashgate Publishing 2005 ISBN 0-7546-4521-5, p. 256</ref> Oficiale iomete pli ol la duono de la loĝantaro havas nur-nederlandajn praulojn en la dua generacio. La plej grandaj nenederlandaj grupoj estas enmigrintoj el la eksaj kolonioj (precipe Surinamo kaj Nederlandaj Antiloj), kaj gastlaboristoj el Turkio, Maroko kaj Kapo Verda. Je tuta loĝantaro de 589.156, 52.377 estis surinamanoj, 40.820 turkoj, 34.281 marokanoj, 20.390 antilanoj/arubanoj, 18.127 el landoj ĉirkaŭ la eŭropa meza maro, 14.919 kapverdanoj, ĉirkaŭ 6.000 germanoj kaj germandevenuloj. En la areo de la urbo, la averaĝa enspezo estas kompare al resta Nederlando iom malalta, sed en la ĉirkaŭaj municipoj ĝi estas relative alta.<ref name="Berg p. 256"/> En la urbo mem ĉirkaŭ dek procentoj de la loĝantoj ricevas pagojn de la bonfara ŝtato, kompare al tri procentoj en la resto de Nederlando.<ref>Leo van den Berg: "European Cities in the Knowledge Economy." Ashgate Publishing 2005 ISBN 0-7546-4521-5, p. 271.</ref> == Vidindaĵoj == * [[La detruita urbo]] * [[Ponto de Vilhelmo]] * [[FENIX Muzeo de Migrado]] == Kulturo kaj edukado == === Literaturo === La plej fama filo de la urbo estas [[Erasmo de Roterdamo]], kiu fakte apenaŭ kiel plenkreskulo vivis tie. En la urbo mem [[John Locke]] verkis en la traktaton ''Essay Concerning Human Understanding'', kaj en Roterdamo instruis kaj publikigis ankaŭ la franca protestanto [[Pierre Bayle]]. La denaska roterdamano [[Bernard Mandeville]] kreis literaturan monumenton al la komerca spirito de la urbo, en la ''abela fabelo''. === Arto kaj arkitekturo === [[Dosiero:2005 nai.JPG|eta|Nederlanda Instituto pri Arkitekturo (''Nederlands Architectuurinstituut'', NAI) ĉe la ''Het Nieuwe Instituut'']] Grava kolekto de artaĵoj el ĉiuj epokoj videblas en la [[Muzeo Boijmans van Beuningen]]; pli modernema estas la ''Kunsthal''. Ekzistas interalie Nederlanda Muzeo pri Fotado kaj la Nederlanda Instituto pri Arkitekturo. La [[Blanka Domo (Roterdamo)|Blankan Domon]] el 1900 oni konsideras la unuan nubskrapulon en la urbo. En la urbocentro aldoniĝis ekde la 1980aj kelkaj grandegaj konstruaĵoj, donantaj al la urbo modernan ĉiel-linion. * [[Mondmuzeo de Roterdamo]] === Muziko === En Roterdamo ekzistas filharmonia orkestro, kaj la tuteŭrope grava ''North Sea Jazz Festival''. Pli ol cent mil homoj vizitas la festivalon pri monda muziko. Okazas regule ankaŭ parado de tekno-muziko, la ''Heineken Dance Parade''. Internacie konatata en la eŭropa korusumado estas la roterdama knaba koruso. === Edukado === Kompare al la resto de la lando, multaj roterdamanoj havas nur malaltan edukiĝon, precipe la enmigrintoj. Profesioj, kiuj postulas altan edukiĝon, okupas tial je pli ol sesdek elcentoj homoj kiuj ĉiutage alveturas el apudaj municipoj. Roterdamo havas universitaton [[Erasmo-Universitato de Roterdamo|''Erasmus'']], en la jaro 2005 tie studis 20 545 studentoj en naŭ malsamaj fakultatoj. Plej grandas la ekonomia, sekve la jura kaj post tio la medicina fakultatoj. Precipe en medicino la universitato havas tutmondan reputacion, la manaĝera lernejo de la universitato tuteŭropan. El la pluraj fakaj altlernejoj la plej gravaj estas la ''Hogeschool Rotterdam'' kaj ''InHolland''. Apude en [[Delft]] troviĝas teknika universitato. == Esperanto == [[Dosiero:Centra Oficejo de UEA.jpg|eta|Centra Oficejo de UEA (2002)]] Ekde novembro 1955 la [[Centra Oficejo]] de la [[Universala Esperanto-Asocio]] troviĝas en Roterdamo. Ekzistas loka Esperanto-grupo, nomata ''Merkurio'', ĉar unu el ĝiaj radikoj estis grupo de komercistoj. Ĝi kunvenas en la Centra Oficejo. Dufoje en la jaro la oficejo invitas al [[Malferma Tago de UEA|Malferma Tago]], kiu altiras proksimume cent esperantistojn el Nederlando, Belgio, Germanio kaj parte ankaŭ aliaj landoj. Oni havas prelegojn kaj aliajn prezentojn. En Roterdamo okazis la [[UK 1967|Universala Kongreso de 1967]] (en la tiam nova kongrescentro ''[[De Doelen]]''), ĉar en [[Israelo]] la politika situacio estis tro streĉita por okazigi la planitan kongreson. Ankaŭ la [[UK 1988|Universala Kongreso de 1988]] venis al Roterdamo, kiam la Asocio fariĝis okdek-jara. Trian fojon ankaŭ en [[UK 2008|somero 2008 la kongreso]] kunvenis en Roterdamo, en la {{alilingve|nl|Borso Monda Komerca Centro (Roterdamo)|Beurs World Trade Center Rotterdam}}. == Famaj roterdamanoj == * [[Erasmo de Roterdamo|Erasmo]], humanisto * [[Marten Toonder]], unua nederlanda komiks-verkanto * [[Leo Beenhakker]], futbal-trejniganto * [[Ruud Lubbers]], ĉefministro * [[Pim Fortuyn]], politikisto, kiu estis murdita * [[Neelie Kroes]], EU-komisarino * [[Rem Koolhaas]], arkitekto * [[Ancilla van de Leest]], [[prezentisto]] kaj politistino Esperantistoj: * [[Gerrit Paulus de Bruin]], verkisto * [[Dekerido]], verkisto * [[Marianne H. Vermaas]], direktorino de la Centra Oficejo de UEA == Partneraj urboj == {{Div col|cols = 2}} * {{Ĝemeleco|Antverpeno|Belgio}} * {{Ĝemeleco|Budapeŝto|Hungario}} * {{Ĝemeleco|Dresden|Germanio}} * {{Ĝemeleco|Duisburgo|Germanio}} * {{Ĝemeleco|Esch-sur-Alzette|Luksemburgo}} * {{Ĝemeleco|Gdańsk|Pollando}} * {{Ĝemeleco|Hull|Britio}} * {{Ĝemeleco|Kolonjo|Germanio}} * {{Ĝemeleco|Lieĝo (urbo)|Belgio}} * {{Ĝemeleco|Lilo|Francio}} * {{Ĝemeleco|Osako|Japanio}} * {{Ĝemeleco|Prago|Ĉeĥio}} * {{Ĝemeleco|Sankt-Peterburgo|Rusio}} * {{Ĝemeleco|Tokio|Japanio}} * {{Ĝemeleco|Torino|Italio}} {{Div col end}} == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Europoort]] * [[Hoogvliet]] * [[Metroo de Roterdamo]] * [[Tramtransporto en Roterdamo]] * [[Centra Oficejo de UEA]] * [[Eŭrovido-Kantokonkurso 2021]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commons=Rotterdam|n=Kategorio:Roterdamo|ReVo=roterdam}} * [http://www.rotterdam.nl Urbo Roterdamo] * [http://www.portofrotterdam.com Haveno de Roterdamo] [[Dosiero:Port_of_Rotterdam_Landsat_8_Photo_8_May_2016.jpg|eta|maldekstra|775ra|Stelita foto de la enelflueja marhaveno de Roterdamo]] {{Municipoj de Sud-Holando}} {{Leginda}} {{ADLS|2013|06}} [[dosiero:Rotterdam banner skyline.jpg|centre|900ra]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Roterdamo| ]] [[Kategorio:Loĝlokoj en Suda Holando]] [[Kategorio:Urboj ĉe Rejnbordo]] 0unngutxf03nsk28dd8z55na292dikr 0 12324 9413270 9292830 2026-06-25T13:27:54Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413270 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Hradec Králové | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-de|Königgrätz}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Hradec Králové | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Hradec Králové - Velké náměstí.jpg | dosiero_priskribo = Hradec Králové – Granda placo, katedralo de sankta Spirito kaj Blanka turo | dosiero_kompl = <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Flag of Hradec Kralove.svg | blazono = Hradec Kralove CoA CZ.svg <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Hradec Králové | distrikto = Distrikto Hradec Králové | municipo = Hradec Králové | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = [[Elbo (rivero)|Elbo]] | rivero1 = Orlice | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵoj | memorindaĵo = [[Blanka turo (Hradec Králové)|Blanka turo]] | memorindaĵo1 = | ŝoseo = | orogenezo = Orientelba tabulo | orogenezo1 = Orlica tabulo | orogenezo_tipo = Tabulo | urbo = Statuta urbo | urbo_tipo = Tipo de urbo | planto = | planto_tipo = <!-- *** Situo *** --> | situo = Hradec Králové | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 235 | lat_d = 50 | lat_m = 12 | lat_s = 40 | lat_NS = N | long_d = 15 | long_m = 50 | long_s = 15 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 105.61 | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 10-a jarcento | establita_tipo = Fondo | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 500 00 | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = CZ052 | kodo_tipo = [[NUTS|NUTS 3]] | kodo1 = CZ0521 | kodo1_tipo = [[NUTS|NUTS 4]] | kodo2 = CZ0521 569810 | kodo2_tipo = [[NUTS|NUTS 5]] <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = 21 | libera_tipo = Katastraj teritorioj | libera1 = 21 | libera1_tipo = Partoj de urbo | libera2 = 84 | libera2_tipo = Bazaj setlejunuoj | libera3 = | libera3_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = Lokaj partoj de Hradec Králové | mapo1_lokumilo = | mapo2_priskribo = | mapo2_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.hradeckralove.org www.hradeckralove.org] | commons = Hradec Králové | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{mapligilo urbo|zomo=11}} }} '''Hradec Králové''' ({{lang-de|Königgrätz}}; {{lang-la|Reginogradecium}}) estas [[statuta urbo]] situanta en [[Ĉeĥio]], Orienta [[Bohemio]], ĉe kunfluejo de la riveroj [[Elbo (rivero)|Elbo]] kaj [[Orlice]]. Ĉefurbo de la [[Regiono Hradec Králové]], sidejo de [[episkopejo]], de Universitato de Hradec Králové kaj de medicina kaj farmacia fakultatoj de praga [[Universitato de Karolo]]. En {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. La urba ekonomio estas bazita sur nutraĵindustrio, fotokemia kaj elektronika fabriloj kaj fama manufakturo pri [[piano]]j de marko Petrof (fondita en [[1864]]). En [[1866]] apud la proksima vilaĝo [[Sadová]] sur la monteto ĉe vilaĝo [[Chlum (Všestary)|Chlum]] okazis la decida [[batalo ĉe Hradec Králové]] de la [[prusa-aŭstria milito]]. {{Najbaraj municipoj}} == Historio == Laŭ arkeologiaj trovaĵoj el ĉirkaŭaĵo de Hradec Králové evidentiĝas, ke la regiono estis priloĝata jam en [[pratempo]] kaj romia periodo. Dank al sia avantaĝa situo ĝi havis karakteron de komerca centro. En [[1225]] la urba burgo kun antaŭgurgejo fariĝis libera reĝa urbo. La reĝo [[Venceslao la 2-a]] starigis la urbon parto de doto de ĉeĥaj reĝinoj, kiuj en la burgo vivis kiel vidvinoj. En la [[14-a jarcento]] Hradec Králové fariĝis pro grandeco kaj signifo post Prago la dua plej elstara ĉeĥa urbo. Dum la [[husmovado|husanaj militoj]] la urbo ekstaris surflanke de la husana militestro [[Jan Žižka]] (kiu estas entombigita en la urba preĝejo de Sankta Spirito). En [[1547]] la urbo perdis parton de sia havaĵo kaj politikaj rajtoj pro sia ribelo kontraŭ la imperiestro [[Ferdinando la 1-a]]. Kvankam en [[1562]] la urbon parton rericevis, ĝi perdis ekde tiam sian gvidan pozicion. La urbo estis grave damaĝita dum la [[tridekjara milito]]. En [[1851]] la urbo estis proklamita memstara urbo kaj estis elektita ĝia unua urbestroIgnác Lhotský. En [[1857]] estis en Hradec konstruita fervojlinio, sekvata de disvolvo de industrio. En [[1866]] ekster muregaro de la urba fortikaĵo estis decidita milito inter [[Aŭstrio]] kaj [[Prusio]] - post tiam la fortikaĵo estis nuligita kaj la muregaro detruita. En la [[19-a jarcento]] evoluis kultura vivo - estis fondita muzeo, konstruita teatro de Klicpera kaj ekviglis ankaŭ la loka gimnazio, en kiu studis nemalmultaj ĉeĥaj artistoj (i.a. [[Alois Jirásek]] kaj [[Karel Čapek]]). Antaŭ kaj post la unua mondmilito la urbo ricevas sian specifan urbanisman karakteron dank al aktivecoj de arkitektoj [[Jan Kotěra]] kaj [[Josef Gočár]]. La urbo estas ankaŭ nuntempe elstara ekonomia, kultura kaj kleriga centro de la lando. La historia urbocentro estis en la jaro [[1962]] proklamita kiel urba monumentrezervejo. Sur ĝia teritorio troviĝas ĉ. 200 protektataj kulturaj memorindaĵoj. Kiel natura protekta zono estis ĉirkaŭ la urba rezervejo en [[1991]] proklamita urba monumentzono. Sur ĝia teritorio situas preskaŭ 70 protektataj kulturmemorindaĵoj kaj unu nacia memorindaĵo. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Vidindaĵoj == * Preĝejo de [[Sankta Spirito]] - gotika trinava brika konstruaĵo el 14 jarcento, kun konstruaj kaj dekoraj partoj el sabloŝtono * Blanka turo * Renesanca sonorilturo el 1574-1580 * Baroka preĝejo Ĉielenpreno de [[Virgulino Maria]] * Beroka episkopa palaco el 1709-1717 * Baroka kapelo de Sankta Klimento * Juda sinagogo en novromanika stilo * Urbanaj domoj ĉeplace - parto de urba monumentrezervejo * Teatro de Klicpera - novrenesanca konstruaĵo el 1884-1885 * Distrikta biblioteko en novbaroka stilo * Placo de Masaryk - urbanisma placo * Placo de Ulrich - urbanisma projekto de [[Josef Gočár]] * Gimnazio de J.K.Tyl - brika konstruaĵo en formo de malfermita libro, projektita de [[Josef Gočár]] * Akvoelektrejo sur [[Elbo (rivero)|Elbo]] - nacia teknika memorindaĵo, aro da konstruaĵoj kun ponto trans Elbo el 1909-1912 * Parko de Jirásek - urba naturparko ĉe kunfluejo de Elbo kaj Orlice * Ligna preĝejeto de [[Sankta Nikolao]], el 1502-1510, transportita el Orienta [[Slovakio]] * [[Muzeo de fervoja sekuriga kaj telekomunika tekniko en Hradec Králové|Muzeo de fervoja sekuriga kaj telekomunika tekniko]] <gallery> Hradec Králové - biskupský palác.jpg|Episkopa palaco Hradec Králové - Kanovnické domy.jpg|Urbanaj domoj Hradec Králové - Muzeum Východních Čech.jpg|Muzeo de Orienta Bohemio Hradec Králové K2 - 7.jpg Hradec Králové K2 - 15.jpg </gallery> == Transporto == === Urba trafiko === En Hradec Králové ekzistas sistemo de urba publika trafiko, ekzistas sume 5 trolebusaj linioj kaj multaj busaj. Unuaj aŭtobusaj linioj estiĝis en jaro [[1928]], [[Trolebusa transporto en Hradec Králové|trolebusoj]] komencis servi de jaro [[1949]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.dpmhk.cz/cs/o-spolecnosti/historie |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-10-25 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111127152007/http://www.dpmhk.cz/cs/o-spolecnosti/historie |arkivdato=2011-11-27 }}</ref>. === Trajna konekto === Hradec Králové havas direktan trajnan konekton kun [[Liberec]], [[Pardubice]] kaj [[Prago]]. == Ĝemelurboj == * {{ĝemeleco|Alessandria|Italio|dato=1961}} * {{ĝemeleco|Arnhem|Nederlando|dato=1992}} * {{ĝemeleco|Banská Bystrica|Slovakio|dato=1999}} * {{ĝemeleco|Gießen|Germanio|dato=1990}} * {{ĝemeleco|Kaštela|Kroatio|dato=1992}} * {{ĝemeleco|Metz|Francio|dato=2001}} * {{ĝemeleco|Wałbrzych|Pollando|dato=1991}} * {{ĝemeleco|Vroclavo|Pollando|dato=2003}} * {{ĝemeleco|Ĉernihivo|Ukrainio}} == Esperanto en Hradec Králové == En Hradec Králové vivis eminenta ĉeĥa esperantisto kaj majstra tradukanto [[Miloš Lukáš]]. Tie naskiĝis lia lernanto [[Zdeněk Hršel]]. En la urbo funkcias Esperanto-klubo, kiun gvidas Květa Strýhalová. == Vidu ankaŭ == * [[Trolebusa transporto en Hradec Králové]] ==Geografia ĉirkaŭaĵo== Distanco al elektitaj urboj: {{Geografia ĉirkaŭaĵo | centro = Hradec Králové | norde = [[Trutnov]] (~39 km), [[Jelenia Góra]] (~78 km), [[Legnica]] (~112 km) | nordoriente = [[Náchod]] (~33 km), [[Wałbrzych]] (~69 km), [[Vroclavo]] (~131 km) | oriente = [[Jeseník]] (~97 km), [[Opole]] (~157 km), [[Ostrava]] (~180 km) | sudoriente = [[Olomouc]] (~127 km), [[Zlín]] (~171 km) | sude = [[Pardubice]] (~19 km), [[Jihlava]] (~91 km), [[Brno]] (~127 km), [[Břeclav]] (~172 km), | sudokcidente = [[České Budějovice]] (~169 km), [[Plzeň]] (~183 km), [[Domažlice]] (~226 km) | okcidente = [[Prago]] (~105 km), [[Karlovy Vary]] (~210 km), [[Cheb]] (~247 km), [[Aš]] (~259 km) | nordokcidente = [[Jičín]] (~43 km), [[Liberec]] (~83 km), [[Ústí nad Labem]] (~137 km) }} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} ({{cs}}) * [http://www.virtualczech.cz/kraj-kralovehradecky/176-hradec-krlov pluraj 360-gradaj bildoj] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Statutaj urboj en Ĉeĥio}} {{Hradec Králové}} {{Municipoj de Regiono Hradec Králové|Distrikto Hradec Králové}} [[Kategorio:Hradec Králové| ]] [[Kategorio:Municipoj en distrikto Hradec Králové]] [[Kategorio:Urboj en distrikto Hradec Králové]] [[Kategorio:Regionaj urboj en Ĉeĥio]] [[Kategorio:Distriktaj urboj en Ĉeĥio]] [[Kategorio:Urboj en Bohemio]] [[Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo]] [[Kategorio:Setlejoj en Orlica tabulo]] [[Kategorio:Setlejoj sur Elbo]] iap40qcr9ymilmbpxz1oz94f056d60n 0 12503 9413680 9103861 2026-06-26T05:57:02Z Sj1mor 12103 9413680 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Ústí nad Labem | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-de|Aussig an der Elbe}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Ústí nad Labem | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Ústí_nad_Labem_Montage_I.png | dosiero_priskribo = Fotokunmetaĵo <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Flag of Usti nad Labem.svg | blazono = Usti znak.png <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Ústí nad Labem | distrikto = Distrikto Ústí nad Labem | municipo = Ústí nad Labem | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = Sudetio | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = Mosta baseno | parto = | rivero = [[Elbo (rivero)|Elbo]] | rivero1 = [[Bílina (rivero)|Bílina]] | memorindaĵo = [[Střekov (burgo)|Střekov]] | memorindaĵo1 = Větruše | memorindaĵo2 = [[Zoologia ĝardeno Ústí nad Labem|ZOO Ústí nad Labem]] | ŝoseo = | montaro = Bohemia mezmontaro | urbo = Statuta urbo | urbo_tipo = Tipo de urbo <!-- *** Situo *** --> | situo = Ústí nad Labem | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 218 | lat_d = 50 | lat_m = 39 | lat_s = 30 | lat_NS = N | long_d = 14 | long_m = 02 | long_s = 30 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 93.95 | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1368 | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 400 01 | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = CZ042 | kodo_tipo = [[NUTS|NUTS 3]] | kodo1 = CZ0427 | kodo1_tipo = [[NUTS|NUTS 4]] | kodo2 = CZ0427 554804 | kodo2_tipo = [[NUTS|NUTS 5]] <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = 26 | libera_tipo = Katastraj teritorioj | libera1 = 4 | libera1_tipo = Partoj de urbo | libera2 = 22 | libera2_tipo = Lokaj partoj | libera3 = 89 | libera3_tipo = Bazaj setlejunuoj <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = Katastrální mapa Ústí nad Labem.png | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = Katastraj teritorioj de Ústí nad Labem | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.usti-nl.cz www.usti-nl.cz] | commons = Ústí nad Labem | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{mapligilo urbo|zomo=11}} }} [[Dosiero:Usti_nad_labem.jpg|eta|maldekstra|Centro de Ústí nad Labem, vido de Větruše]] '''Ústí nad Labem''' ({{Aŭdio|Cs-Usti_nad_Labem.ogg|aŭskultu}}, historie ankaŭ {{l-de|Aussig an der Elbe}}) estas regiona [[urbo]] en [[Ĉeĥio]]. Ĝi situas en norda [[Bohemio]] ĉe enbuŝiĝo de la [[rivero]] [[Bílina (rivero)|Bílina]] en la riveron [[Elbo (rivero)|Elbo]]. La nomo de la [[urbo]] fakte signifas ''Enbuŝiĝo super Elbo''. Ĝia [[germana lingvo|germana]] nomo estas Aussig. En {{WikidataLoĝantaroDato}} ĝi havis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantojn}}. En la urbo estas universitato [[Jan Evangelista Purkyně|Johano Evangelisto Purkinje]] (UJEP) kaj forta [[Esperanto-movado]] ([[Internacia Kultura Festivalo]], [[Ĉeĥa-Saksa Tago]]). {{Najbaraj municipoj}} [[Dosiero:Usti skala.jpg|eta|maldekstra|250ra|Vido al Ústí nad Labem kaj Mariana roko]] == Historio == En la 11-a jarcento tie staris doganejo kaj princa kortego, [[1228]] foira [[vilaĝo]], [[1249]] reĝa [[urbo]]. En [[1426]] elbruligita fare de [[husmovado|husanoj]], en [[1429]] renovigita. La urbo subtenis [[Jiří z Poděbrad|Georgon de Poděbrady]]. Post [[1620]] konfiskitaj bienoj kaj dum la [[tridekjara milito]] plurfoje damaĝita. Ekde mezo de la [[19-a jarcento]] industria disvolviĝo rilate al [[karbo]][[minado]]. Proksime de la [[urbo]] troviĝas [[kastelo]] Střekov fondita en [[1316]]. Norde de Ústí nad Labem etendiĝas [[Elba Grejsmontaro]]. Tiu ĉi pitoreska [[pejzaĝo]] ambaŭflanke de [[Elbo (rivero)|Elbo]] kaj de la ĉeĥa-germana limo altiras multajn [[turisto]]jn ne nur el la du najbaraj [[lando]]j. La [[erotiko|erotikistino]] [[Milena Velba]] venas el Ústí. Inter 1857 kaj 1919 aperis ĉi tie la germanlingva semajngazeto [[Aussiger Anzeiger]]. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Famaj naskiĝintoj == [[Dosiero:Mengs, Selbstbildnis im roten Mantel.jpg|eta|maldekstra|250ra|La plej fama naskiĝinto el Ústí nad Labem - [[Anton Raphael Mengs]]]] * [[Anton Raphael Mengs]] * [[Franz Xaver Dressler]] * [[Sigrid Löffler]], literaturkritikistino {{-l}} == Ĝemelurboj == * {{ĝemeleco|Halton|Britio}} * {{ĝemeleco|Chemnitz|Germanio}} * {{ĝemeleco|Vladimir|Rusio}} == Vidu ankaŭ == * [[Tramtransporto en Ústí nad Labem]] * [[Trolebusa transporto en Ústí nad Labem]] {{Statutaj urboj en Ĉeĥio}} {{Ústí nad Labem}} {{Municipoj de Regiono Ústí nad Labem|Distrikto Ústí nad Labem}} [[Kategorio:Ústí nad Labem| ]] [[Kategorio:Municipoj en distrikto Ústí nad Labem]] [[Kategorio:Urboj en distrikto Ústí nad Labem]] [[Kategorio:Regionaj urboj en Ĉeĥio]] [[Kategorio:Distriktaj urboj en Ĉeĥio]] [[Kategorio:Urboj en Bohemio]] [[Kategorio:Setlejoj en Bohemia mezmontaro]] [[Kategorio:Setlejoj en Mosta baseno]] [[Kategorio:Setlejoj sur Elbo]] cx56cr7sr34bakhan9f4jcu64omdea2 0 15126 9413382 9365202 2026-06-25T15:36:40Z ThomasPusch 1869 /* Konataj lokuloj */ 9413382 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=urbo|subŝtato|San-Paŭlo}} {{Informkesto urbo | nomo = <!-- metiĝas aŭtomate --> | bildo = <!-- kutime prenatas el vikidatumoj, ankaŭ eblas individue meti iun taŭgan foton ĉi-tien --> {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Montagem SP.png | dosiero2 = Nordeste São Paulo Montagem.jpg | dosiero3 = Montagem São Paulo.jpg | dosiero4 = Montagem Sampa.jpg | dosiero5 = Higienópolis Arqui.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | bildo-larĝeco = 300px | flago = <!-- kutime el vikidatumoj --> | flago-larĝeco = 120ra <!-- ekz. 80ra, nur se la flagobildo el vikidatumoj senespere malbonkvalitas --> | blazono = <!-- kutime el vikidatumoj --> | blazono-larĝeco = 100ra <!-- ekz. 80ra, nur se la blazonbildo el vikidatumoj senespere malbonkvalitas --> | lando= {{Brazilo}} | mapo= {{#invoke:Wikidata|claim|P242}} | titolo de administra unuo1 = [[Regionoj de Brazilo|Regiono]] | administra unuo1= {{Sudorienta regiono de Brazilo}} | titolo de administra unuo2 = [[Subŝtatoj de Brazilo|Subŝtato]] | administra unuo2 = {{San-Paŭlio}} | titolo de administra unuo3 = [[Mezoregiono]] | administra unuo3 = [[Metropolitana de São Paulo]] | titolo de administra unuo4 = [[Mikroregiono]] | administra unuo4 = [[São Paulo (mikroregiono)|São Paulo]] | fondo= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} <!-- el vikidatumoj --> | alto= {{#invoke:Wikidata|claim|P2044}} | areo= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} km² | horzono= [[UTC-03:00]] | poŝtkodo = {{#invoke:Wikidata|claim|P281}} | telefonkodo = {{#invoke:Wikidata|claim|P473}} | regiono-ISO = BR-SP <!-- BR-MG duobligus la antaŭan SVG-mapon --> | tipo1 = reliefo | situo sur mapo2 = San-Paŭlo (urbo) | Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> | tipo2 = reliefo | zomo = 8 | estro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | sen banderolo = jes }} '''San-Paŭlo''' aŭ '''Sanpaŭlo''' ({{lang-pt|São Paulo}}, laŭvorte ''Sankta Paŭlo''), ordinarlingve konata kiel "''{{lang|pt|Selva de Pedra}}''" (ŝtona ĝangalo) kaj "''{{lang|pt|Terra da Garoa}}''" (pluveta tero), estas la ĉefurbo de la subŝtato [[San-Paŭlo (subŝtato)|San-Paŭlo]] en la sudoriento de [[Brazilo]], proksime de la [[Atlantiko|atlantika]] marbordo. Ĝi estas la plej grava ekonomia centro kaj [[Municipoj de Brazilo|plej granda urbo]] kaj de Brazilo kaj de la suda duonsfero entute kaj same de la tuta [[Ameriko]]; ĉirkaŭ 19 milionoj da homoj vivas en kaj ĉirkaŭ San-Paŭlo. En la mondo estas [[Listo de milionurboj|la sesa plej granda urbo]]. Pri la metropolo la urbo estas akso de la metropola areo de San-Paŭlo, rangita kiel plej loĝata areo en Brazilo, la [[Grandaj urboj de Ameriko|dua plej loĝata en Ameriko]] kaj [[Plej grandaj urboj laŭ loĝantaro|la sepa plej granda en la mondo]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.estadao.com.br/noticias/economia,rmsp-supera-20-milhoes-de-habitantes-calcula-seade,503095,0.html|titolo=RMSP supera 20 milhões de habitantes, calcula Seade – economia – geral – Estadão|alirdato=2012-12-01|eldoninto=[[Estadao.com.br]]}}</ref> La nomo de la urbo estas honoro al [[Paŭlo de Tarso|Sankta Paŭlo]]. == Superrigardo == Nuntempe oni taksas San-Paŭlon la sepa plej granda urbego de la mondo. Male al la pli fama [[Rio-de-Ĵanejro]], San-Paŭlo kutime ne estas vidata kiel turismejo. Ĝiaj vidindaĵoj ofte kaŝiĝas malantaŭ la urba ĥaoso. Multaj grupoj de [[enmigrinto]]j de ĉie en la mondo formis la urbon kaj donis al la unuopaj [[kvartalo]]j iliajn karakterecojn. Ĉi tial iuj komparas San-Paŭlon laŭ ĝia multkultureco al [[Nov-Jorko]]. Estas gravaj influoj [[Italio|italaj]], [[Japanio|japanaj]], [[Libano|libanaj]] kaj [[Portugalio|portugalaj]]. San-Paŭlo konatas pro sia multfaceta nokta vivo kaj la diversega [[gastronomio]], kiu etendiĝas de [[Ĉina kuirarto|ĉina]] al [[Franca kuirarto|franca]] kuirarto, de rapidmanĝejoj al kvinstelaj restoracioj. En San-Paŭlo troviĝas la plej granda [[universitato]] de [[Latinameriko]], [[Universitato de San-Paŭlo]], kaj grava muzeo pri [[arto]] [[Arta Muzeo de San-Paŭlo]] (MASP). Ene de Brazilo, San-Paŭlo estas vidata kiel ĉefa urbo laŭ [[koncerto]]j, [[teatro]]j, modo-prezentadoj, internaciaj sportokazaĵoj, konferencoj kaj [[foiro]]j; multaj eventoj unue aŭ nur okazas tie. La noktvivo de San-Paŭlo famegas kaj inkluzivas milojn da [[drinkejo]]j kaj [[diskoteko]]j por vasta diverseco de [[muzik]]-gusto. == Geografio == [[Dosiero:17-08-2008_003Pico_do_Jaraguá_in_São_Paulo(By_Felipe_Mostarda).JPG|eta|maldekstre|Jaraguá estas la plej alta montopinto en la urbo, kun 1 135 m.<ref>{{Cite web |title=Pico do Jaraguá Mountain Official Website |url=http://www.picodojaragua.com.br/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100406153234/http://www.picodojaragua.com.br/ |archive-date=6a de Aprilo 2010 |access-date=17a de Aprilo 2010 |publisher=Picodojaragua.com.br }}</ref>]] [[Dosiero:Mapa de São Paulo (2).png|eta|maldekstre|Urba mapo]] São Paulo estas la ĉefurbo de la plej loĝata subŝtato en Brazilo, nome [[San-Paŭlo|São Paulo]], je [[latitudo]] <nowiki>23°33'01''</nowiki> sude kaj [[longitudo]] <nowiki>46°38'02''</nowiki> okcidente. La totala areo de la municipo estas 1,521.11&nbsp;km², laŭ la [[Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko]] (IBGE), estante la naŭ plej granda en la ŝtato laŭ kategorioj de teritoria etendo.<ref name="IBGE_SãoPaulo">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.ibge.gov.br/cidades-e-estados/sp/sao-paulo.html|titolo=São Paulo|alirdato=1a de Septembro 2021|aŭtoro=[[Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko]] (IBGS)}}</ref> El la tuta areo de la municipo, 949,611&nbsp;km² estas urbaj areoj (2015), nome la plej granda urba areo en la lando.<ref name="EMBRAPA-2015">{{Citaĵo el la reto|url=http://geoinfo.cnpm.embrapa.br/layers/geonode%3Aareas_urbanas_br_15|titolo=Áreas Urbanas no Brasil em 2015|alirdato=27a de Julio 2020|eldoninto=[[Embrapa|Empresa Brasileira de Pesquisa Agropecuária]] (EMBRAPA)|arkivurl=https://web.archive.org/web/20200118082708/http://geoinfo.cnpm.embrapa.br/layers/geonode:areas_urbanas_br_15|arkivdato=2020-01-18}}</ref> La urbo estas sur [[altebenaĵo]] ĉe [[Serra do Mar]] (portugala esprimo por "Marmontaro" aŭ "Marborda Montaro"), siavice komponanto de vasta regiono konata kiel [[Brazila Altebenaĵo]], kun averaĝa alteco de ĉirkaŭ 799 m super [[marnivelo]], kvankam je distanco de nur ĉirkaŭ 70&nbsp;km el la [[Atlantika Oceano]]. Tiu distanco estas kovrita de du aŭtovojoj, nome Rodovia Anchieta kaj Rodovia dos Imigrantes, kiuj trairas la montaron, konduke al la [[havenurbo]] [[Santos]] kaj al la strandejo [[Guarujá]]. Monteteca tereno hegemonias ene de la urbigitaj areoj de São Paulo escepte ĉe ĝia norda areo, kie la montaro Serra da Cantareira atingas pli altan altitudon kaj rimarkindan restaĵon de la [[Atlantikaj arbaroj|Atlantika Pluvarbaro]]. La regiono estas sisme stabila kaj neniam oni registris gravan [[tertremo|sisman aktivecon]].<ref>{{Cite web |title=About SP |url=http://www.famousdestination.com/2011/09/about-sao-paulo-city-brazil.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140318074026/http://www.famousdestination.com/2011/09/about-sao-paulo-city-brazil.html |archive-date=18a de Marto 2014 |access-date=22a de Julio 2014 |publisher=Famousdestination.com }}</ref> [[San-Paŭla Metropolo]], '''Metropola Regiono San-Paŭlo''' aŭ '''Granda San-Paŭlo''' (portugale ''Região Metropolitana de São Paulo'' ''aŭ Grande São Paulo'') estas urbanizata aglomeraĵo (metropolo) kiu troviĝas en la brazila subŝtato San-Paŭlo kaj ĉirkaŭas kaj inkluzivas la urbon San-Paŭlo. === Hidrografio === [[Dosiero:Marginal tietê.jpg|eta|maldekstre|270ra|[[Rivero Tietê]] kaj ''Marginal Tietê''.]] La [[Rivero Tietê]] kaj ties [[alfluanto]], nome Pinheiros, estis iam gravaj fontoj de [[nesala akvo]] kaj de distro por São Paulo. Tamen, pezaj industriaj forĵetaĵoj kaj elŝarĝoj de [[forĵetakvo]] find de la 20-a jarcento okazigis, ke la riveroj nun estas tre [[Akvopoluado|grave poluitaj]]. Oni entreprenis gravan purigprogramon por ambaŭ riveroj.<ref name="veja.abril.com.br">[https://veja.abril.com.br/coluna/maquiavel/despoluicao-do-rio-pinheiros-pode-ser-entregue-no-1o-semestre-de-2022/ Depollution of the Pinheiros River can be delivered in the 1st half of 2022]</ref><ref name="www1.folha.uol.com.br">[https://www1.folha.uol.com.br/ambiente/2021/09/rio-tiete-registra-aumento-de-agua-boa-e-diminuicao-em-seu-curso.shtml Tietê River registers an increase in good water and a decrease in the pollution stain]</ref> Neniu rivero estas navigebla en la sektoro kiu fluas tra la urbo, kvankam akvotransportado ja iĝas pli kaj pli grava en la rivero Tietê malsupre (ĉe la [[Parano|rivero Paranao]]), kaj la rivero estas parto de la baseno de la [[Plata-Rivero]].<ref>{{Cite web |last=Ayoub |first=Charles |title=São Paulo |url=http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201195125/http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |archive-date=1a de Februaro 2014 |access-date=23a de Majo 2015 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140201195125/http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |date=2014-02-01 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-02-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140201195125/http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |arkivdato=2014-02-01 }}</ref> Ne ekzistas granda natura lago en la regiono, sed la rezervejoj Billings kaj Guarapiranga en la sudaj ĉeurbaj areoj estas uzataj por [[Elektrogenerado|produktado de elektro]], akvostokado kaj distraj aktivecoj, kiel navigado. La origina [[flaŭro]] konsistis ĉefe el [[Ĉiamverdo|ĉiamverdaj]] [[Angiospermoj|florplantoj]]. Abundas [[Enmetitaj specioj|neindiĝenaj specioj]], ĉar la milda klimato kaj la abunda pluvokvanto ebligas la disvastiĝon kaj kultivadon de multaj tropikaj, subtropikaj kaj moderklimataj plantoj, speciale la ĉieaj [[eŭkalipto]]j.<ref>{{Cite web |title=SP article |url=http://pt.scribd.com/doc/84976227/Sao-Paulo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714153956/http://pt.scribd.com/doc/84976227/Sao-Paulo |archive-date=14a de Julio 2014 |access-date=22a de Julio 2014 |publisher=Pt.scribd.com}}</ref> La nordo de la municipo enhavas parton de la 7917 ha Ŝtata Parko Cantareira, kreita en 1962, kiu protektas grandan parton de la metropola San-Paŭlia akvodeveno. En 2015, São Paulo suferis gravegan [[sekego]]n, kiu kondukis kelkajn urbojn en la ŝtato startigi porciuman sistemon.<ref name="nyt2.2015">{{Cite news |last=Romero |first=Simon |date=[[16-a de februaro]] [[2015]]|title=Taps Start to Run Dry in Brazil's Largest City |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2015/02/17/world/americas/drought-pushes-sao-paulo-brazil-toward-water-crisis.html?_r=0 |url-status=live |access-date=18a de Februaro 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218165412/http://www.nytimes.com/2015/02/17/world/americas/drought-pushes-sao-paulo-brazil-toward-water-crisis.html?_r=0 |archive-date=18a de Februaro 2015}}</ref> === Parkoj kaj biodiverseco === [[Dosiero:Contrastes cotidiano (cropped).jpg|eta|maldekstre|240ra|Popola Parko (Municipa Parko Mário Pimenta Camargo) en Itaim Bibi, distrikto en la subprefektejo Pinheiros.]] San-Paŭlo estas en "ekotona" areo inter tri [[biomo]]j: nome [[Araŭkariaj humidaj arbaroj|miksaj ombrofilaj arbaroj]], densaj ombrofilaj arbaroj kaj ''[[Cerado|cerrado]]''; tiu lasta havis kelkajn plantospeciojn indiĝenajn de [[pampo]] en la urbo. Estis kelkaj specioj tipaj de ambaŭ biomoj, inter ili menciindas: [[araucaria]], [[Eugenia uniflora|''pitangueiras'']], [[Campomanesia phaea|''cambucís'']], ''Handroanthus'' (''ipês''), [[Campomanesia phaea|''jabuticabeiras'']], kokospalmoj ''Syagrus romanzoffiana'', ''Byrsonima basiloba'' (muricís-do-campo), ktp.<ref>{{Cite news|title=Antes dos portugueses, SP teve floresta tropical, Cerrado e mini-Pantanal|newspaper=BBC News Brasil |url=https://www.bbc.com/portuguese/geral-43148025|publisher=[[BBC]] Brasil|access-date=7a de Januaro 2021|language=pt-BR}}</ref> En 2010, San-Paŭlo havis 62 municipajn kaj ŝtatajn parkojn,<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www9.prefeitura.sp.gov.br/sitesvma/100_parques/parques_sp/index.php?p=173|titolo=Parques Municipais|alirdato=20a de Marto 2010|eldoninto=Prefeitura de São Paulo|lingvo=pt-BR|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100725191603/http://www9.prefeitura.sp.gov.br/sitesvma/100_parques/parques_sp/index.php?p=173|arkivdato=2010-07-25}}</ref> kiel la Ŝtata Parko Cantareira, parto de la Biosfera Rezervejo de San-Paŭlia Verda Zono kaj hejmo de unu el la plej grandaj urbaj [[arbaro]]j de la planedo kun 7 900 ha de etendo,<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/turismo_parques_estadual-cantareira|titolo=Parque Estadual da Cantareira|alirdato=18a de Septembro 2010|eldoninto=Governo do Estado de São Paulo|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100914190741/http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/turismo_parques_estadual-cantareira|arkivdato=2010-09-14}}</ref> la Ŝtata Parko Fontes do Ipiranga, la Parko Ibirapuera, la Tietê Ekologia Parko, la Mediprotekta Areo Capivari-Monos, la Ŝtata Parko Serra do Mar, la Ŝtata Parko Villa-Lobos, la Popola Parko (Municipa Parko Mário Pimenta Camargo) kaj la Ŝtata Parko Jaraguá, listigita kiel [[Monda Heredo]] fare de [[Unesko]] en 1994.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6290/|titolo=Parque Nacional Jaragua|alirdato=31a de Julio 2022|eldoninto=[[UNESCO]]|lingvo=pt-BR}}</ref> En 2009, San-Paŭlo havis 2 300 ha de verda areo, malpli ol 1.5% de la urba areo<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.oeco.com.br/preview/37-reportagens/20827-paulistanos-carentes-de-areas-verdes|titolo=Paulistanos carentes de áreas verdes|alirdato=27a de Junio 2009|dato=22a de Januaro 2009|eldoninto=Eco|lingvo=pt-BR}}</ref> kaj sub la po 12 m² por loĝanto rekomendita de la [[Monda Organizaĵo pri Sano]] (MOS).<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.gazetadopovo.com.br/vida-e-cidadania/futuro-das-cidades/uma-arvore-por-habitante-a-recomendacao-minima-da-oms-para-as-cidades-622ch9afm4rimh3ol1w9j8ikn|titolo=Uma árvore por habitante, a recomendação mínima da OMS para as cidades|alirdato=27a de Aprilo 2018|redaktinto=Gazeta do Povo|dato=23a de Marto 2016|lingvo=pt-BR}}</ref> Ĉirkaŭ 21% de la municipa areo estas kovrita de verdaj areoj, inkludante ekologiajn rezervejojn (datumoj de 2010).<ref>{{Cite web|publisher=Prefeitura de São Paulo|url=http://www.prefeitura.sp.gov.br/cidade/secretarias/upload/meio_ambiente/arquivos/publicacoes_Registro_seminario_areasverdes.pdf|title=3.º Seminário de Áreas Verdes|page=98|date=2010|access-date=28a de Aprilo 2018|language=pt-BR}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.prefeitura.sp.gov.br/cidade/secretarias/comunicacao/noticias/?p=122608|titolo=Parque Raul Seixas completa 20 anos, com muita festa|alirdato=28a de Aprilo 2018|dato=8-a de oktobro 2009|eldoninto=Prefeitura de São Paulo|lingvo=pt-BR}}</ref> En la municipo eblas observi arbarajn birdojn kiuj kutime aperas printempe, pro la zono de indiĝena arbari kiu ankoraŭ ĉirkaŭas la metropolan regionon. Specioj kiel la [[ruĝventra turdo]], la ornamtraŭpo (''Thraupis ornata''), la [[sulfurpitango]] kaj [[kolibro]]j estas la plej oftaj. Spite la enorma poluado, la ĉefaj riveroj de la urbo, nome Tietê kaj Pinheiros, estas hejmo de kelkaj specioj de naturaj bestoj kiel [[kapibaro]]j, [[akcipitroj]], [[Sudamerika vanelo|vaneloj]], [[ardeo]]j kaj [[lutro]]j. Aliaj specioj troveblaj en la municipo estas la guazubira cervo, [[hurlulo]]j, la [[dukolora tukano]] kaj la Nigra anambeo, ''Cephalopterus ornatus''.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://atlasambiental.prefeitura.sp.gov.br/pagina.php?id=27|titolo=Atlas Ambiental|alirdato=11a de Oktobro 2014|dato=2002|eldoninto=Prefeitura de São Paulo|lingvo=pt-BR|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150926000507/http://atlasambiental.prefeitura.sp.gov.br/pagina.php?id=27|arkivdato=2015-09-26}}</ref> === Mediaj problemoj === [[Dosiero:Pollution over São Paulo (Jardins).jpg|eta|maldekstre|240ra|[[Fumnebulo]] super la horizonto de la Ibirapuera areo.]] [[Aerpoluado]] en la urbo estas intensa,<ref name=Ribeiro>{{cite journal | doi=10.1016/s0277-9536(03)00068-6 | title=Air pollution and children's health in São Paulo (1986–1998) | year=2003 | last1=Ribeiro | first1=Helena | last2=Cardoso | first2=Maria Regina Alves | journal=Social Science & Medicine | volume=57 | issue=11 | pages=2013–2022 | pmid=14512233 |issn = 0277-9536 }}</ref> ĉefe pro la alta nombro de aŭtoj kiuj cirkulas ĉiutage sur ties stratoj, avenuoj kaj aŭtovojoj. La [[Monda Organizaĵo pri Sano]] (MOS) indikis limon de 20 mikrogramoj de partiklaj materio por kuba metro de aero kiel sekura jara averaĝo. En studo plenumita de la MOS inter ĉirkaŭ milo da urboj tra la tuta mondo en 2011, la urbo San-Paŭlo estis rangigita la 268a inter la plej poluataj, kun averaĝa indico de 38 mikrogramoj por kuba metro, indico multe super la limo indikita de la organizaĵo, sed pli malalta ol tiu de aliaj brazilaj urboj, kiel [[Rio de Janeiro]] (64 mikrogramoj por kuba metro).<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://veja.abril.com.br/noticia/ciencia/ar-do-rio-de-janeiro-e-mais-poluido-que-o-de-cubatao-e-sao-paulo-afirma-organizacao-mundial-de-saude|titolo=Rio tem ar mais poluído que Cubatão e São Paulo, diz OMS|alirdato=27a de Septembro 2013|dato=26a de Septembro 2011|eldoninto=Veja Magazine}}</ref> Studo de 2013 trovis, ke la aerpoluado en la urbo okazigas pli da mortoj ol [[trafikakcidento]]j.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://g1.globo.com/sao-paulo/noticia/2013/09/estudo-aponta-que-poluicao-mata-mais-que-o-transito-em-sao-paulo.html|titolo=Estudo aponta que poluição mata mais que o trânsito em São Paulo|alirdato=27a de Septembro 2013|dato=24a de Septembro 2013|eldoninto=G1}}</ref> Aldone al la [[atmosfera poluado]], la municipo suferas akrajn problemojn pro [[akvopoluado]], ĉefe koncentrita en siaj du ĉefaj riveroj, nome [[rivero Tietê|Tietê]] kaj Pinheiros, kiuj estas tre degraditaj kaj estas kelkaj el la plej poluataj riveroj en la lando.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.estadao.com.br/noticias/impresso,rio-mais-poluido-do-pais-tiete-e-tambem-o-mais-rico-e-populoso-,1077411,0.htm|titolo=Rio mais poluído do País, Tietê é também o mais rico e populoso|alirdato=27a de Septembro 2013|dato=22a de Septembro 2013|eldoninto=''[[O Estado de S. Paulo]]''}}</ref> Tamen, ambaŭ trairas procezojn de purigadon, kaj la Tietê Projekto estis kreita en 1992 kaj jam kostis 2.7 mil milionojn da dolaroj.<ref name="BBC">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.bbc.com/portuguese/brasil-42204606|titolo=Por que São Paulo ainda não conseguiu despoluir o rio Tietê?|alirdato=29a de Decembro 2017|aŭtoro=Leticia Mori|dato=4a de Decembro 2017|eldoninto=[[BBC]] Brasil}}</ref> En 2019, oni kreis La Projekton Novo Rio Pinheiros, dum administrado de Guberniestro João Doria, kies celo estas malpliigi la elŝarĝo de forĵetakvo en la alfluantoj, plibonigi la akvokvaliton kaj revivigi la riverbordojn ĉirkaŭ 2022.<ref>{{Cite web | url=https://www.saopaulo.sp.gov.br/spnoticias/desenvolve-sp-investe-r-70-milhoes-em-obra-do-novo-rio-pinheiros/ | trans-title= | title=Desenvolve SP investe R$ 70 milhões em obra do Novo Rio Pinheiros | author= | author2= | author3= | last= | first= | author-link= | format= | series= | volume= | issue= | publisher= | agency= | location= | page= | pages= | date=10a de Septembro 2020 | access-date=31a de Oktobro 2021 | language=pt-BR | doi= | id= | quote= | last2= | first2= | last3= | first3= | chapter= | issn= | isbn= | type= | editor-first= | website=Governo do Estado de São Paulo }}</ref> La problemo de elvilibra akvodisponeblo por la urbo - kaj por la metropolo, ĝenerale - estas ankaŭ priokupigan aferon: San-Paŭlo havas malmultajn akvofontojn ene de sia propra perimetro, kaj devas serĉi ĝin en foraj hidrografiaj basenoj. La problemo de akvopoluado estas pliakrigita ankaŭ pro la neregula okupado de akvobasenaj areoj, okazigita de urba etendo, kondukita de la malfacilo aliri al tero kaj al loĝado en la centraj areoj por la neriĉa loĝantaro<ref>Whately, Marussia; Blauth, Fernanda; Weiss, Bruno; "Haverá água para todos?" en ''Le Monde Diplomatique Brasil'', edição de janeiro de 2008; São Paulo: Instituto Pólis</ref> kaj asocia kun terena [[spekulado]] kaj malriĉigo de novaj subdividoj. Krome estas ankaŭ trotaksado de individua transporto super publika transporto – kio rezultas en la nuntempa indico de po pli ol unu vehiklo por du loĝantoj kaj en la gravigo de problemoj de media poluado.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://noticias.terra.com.br/brasil/interna/0,,OI1928696-EI306,00.html|titolo=Carros de R$ 6 mil antecipariam apagão no trânsito|alirdato=10a de Septembro 2011|dato=22a de Septembro 2007|eldoninto=Notícias Terra}}</ref> == Historio == [[Dosiero:Oscar_Pereira_da_Silva_-_Fundação_de_São_Paulo,_1909.jpg|maldekstre|eta|251x251px|''Fondo de San-Paŭlo'' (1909), oleo surtola de Oscar Pereira da Silva. La jezuito [[Manuel da Nóbrega]] (centre) diras meson, dum Manuel de Paiva kaj José de Anchieta estas fone benante indiĝenojn. Kolekto de la Muzeo de Ipiranga.]] La urbo fondatis la [[25-a de januaro|25-an de Januaro]] [[1554]] fare de la [[jezuito|jezuitaj]] [[misio|misiistoj]] [[José de Anchieta]] kaj [[Manuel de Nóbrega]], kiuj starigis misiejon - ''Colégio de São Paulo de Piratininga'' - por konverti la [[Tupioj|tupi]]-[[Gvaranioj (popolo)|gvaraniajn]] [[indianoj]]n. San-Paŭlo oficiale urbiĝis en [[1711]]. Ĝi ege kreskis dum la kafa periodo, komence en la malfrua [[19-a jarcento]], ĉefe pro ĝia avantaĝa situo apud la porto de [[Santos]], tra kiu la plej multaj [[eksportado|eksportaĵoj]] de la lando sendiĝis. Post [[1881]], ondoj da enmigrintoj el [[Italio]], [[Japanio]] kaj aliaj landoj alvenis en San-Paŭlo, komence por labori ĉe la grandegaj kafoplantejoj. La [[Semajno de Moderna Arto]] okazis en San-Paŭlo, inter la 11-a kaj la 18-a de februaro de 1922, en la Urba Teatro. Ĝi estis grava evento de la starto de la brazila [[Modernismo]]. En la [[20-a jarcento]], samtempe kun la industria evoluo de la lando, multaj el ili translokiĝis al la ĉefurbo, kiu ankaŭ allogis novajn arojn de enmigrintoj, inkluzive de [[Libano|libananoj]], [[Armenio|armenoj]], [[Grekio|grekoj]], [[judoj]], [[Ĉinio|ĉinoj]] kaj [[Koreio|koreoj]]. == Vidindaĵoj == * [[Arta Muzeo de San-Paŭlo]] * [[Katedralo de San-Paŭlo]] * [[Pinakoteko de Ŝtato San-Paŭlo]] == Kulturo kaj socio == La [[Karnavalo en San-Paŭlo]] ([[portugala lingvo|portugale]]: ''carnaval de São Paulo'') estas unu el la grandaj eventoj de la [[karnavalo]] en [[Brazilo]]. Simile al la [[karnavalo en Rio-de-Ĵanejro]] oni ankaŭ okazigas konkurson de la [[sambolernejo]]j, kiu lokas en la ''Sambódromo do Anhembi'' la antaŭkarnavalajn vendredon kaj sabaton. == Ekonomio == [[Dosiero:São Paulo Marginal Pinheiros.png|eta|maldekstre|230ra|Entreprenistejo ''Centro Empresarial Nações Unidas'' en Marginal Pinheiros.]] San-Paŭlo estas la [[Industrio|industria]] kaj [[Financo|financa]] centro de la lando. Multaj [[firmao]]j naciaj kaj mult-naciaj, inkluzivante la plej grandajn privatajn bankojn, havas siajn ĉefejojn en la urbo aŭ ĝia ĉirkaŭaĵo. San-Paŭlo estas la urbo kun la plej granda nombro de germanaj firmaoj ekster [[Germanio]]. Ĝia [[borso]] nomiĝas ''Bovespa'', kaj ĝia financa kvartalo estas en ''Avenida Paulista''. Samkiel aliaj urbegoj en evoluantaj landoj ankaŭ San-Paŭlo ĉirkaŭiĝas per [[favelo]]j kaj havas altan krimoftecon. == Servoj == * [[Lernejo de Artoj, Sciencoj kaj Humanecoj de la Universitato de San-Paŭlo]] * [[Presbiteriana Universitato Mackenzie]] * [[Universitato de San-Paŭlo]] == Konataj lokuloj == * [[Marquinhos]] aŭ plennome ''Marcos Aoás Corrêa'' (n. 1994), futbalisto * [[Gabriel Jesus]] aŭ je plena nomo ''Gabriel Fernando de Jesus'' (n. 1997), futbalisto * [[Lajos Boglár]], hungara [[etnologo]] * [[Alexandre Levy]], komponisto, pianisto kaj [[orkestrestro]] * [[Felipe Massa]], sportisto * [[Marcelo Rubens Paiva]] verkisto kaj ĵurnalisto * [[André Pinto]], futbalisto * [[Toquinho]], kantisto kaj komponisto * [[Dudu Tucci]], muzikisto En San-Paŭlo naskiĝis inter multaj aliaj * [[Sergio Clerici]] (n. 1941), brazila-itala futbalisto kaj futbala trejnisto Tie mortis, same inter multaj aliaj: * hungardevena [[Dezső Somkuthy]] (1906-1993), [[aktoro]] kaj [[pentristo]], kaj * hungardevena [[Rudolf Icsey]] (1905-1986), [[kameraisto]], * hungara [[aktoro]] [[László Szilassy]], * hungara [[ekonomo]] [[László Jankovics]], * [[Ferenc Fekete (kameraisto)]], kaj * hungara [[monaĥo]] [[Román Rezek]] (1916-1986) {{larĝa dosiero|PANORÂMICA - VISTA CONCEIÇÃO PARA O LADO SUDESTE - panoramio.jpg|1200ra|{{centre|Panorama vido de la urbo}}}} {{-}} == Esperanto en San-Paŭlo == En [[1909]] okazis en San-Paŭlo la 2-a [[Brazila Kongreso de Esperanto]]. En 1933 fondiĝis la ''Centro Esperantista de São Paulo'', per iniciato interalie de [[Egon Schaden]]. [[Esperanto-klubo Zamenhof de San-Paŭlo|Esperanto Klubo Zamenhof]] estis fondita la 25-an de Januaro [[1949]], en São Miguel Paulista, kaj daŭrigas en senĉesa aktiveco ĝis nuntempe. Ĝi posedas propran [[sidejo]]n kaj estas agnoskita de la subŝtata registaro kiel komunutila ekde [[1955]]. Okaze de la ora (50-jara) jubileo estis eldonita memoriga revuo pri la historio de la [[klubo]]. La [[pioniro]] de la movado ĉi tie estas [[Osvaldo Pires de Holanda]], kiu sukcesis arigi grupon da amikoj kaj kune kun ili estis elektita la jena unua estraro: prezidanto Osvaldo Pires de Holanda; vicprezidanto prof-o Isaac Carlos dos Santos Camargo; ĝenerala sekretario Pedro Radosavlhevitch; 1-a sekretario Vital Paula Dias; 2-a sekretario Darmy Mendonça; 1-a kasisto Januário Pricolo; 2-a kasisto Omar Coutinho Silva; propaganda direktoro Julião Garcia. <!--[[Isaac Carlos dos Santos Camargo]]; ĝenerala sekretario [[Pedro Radosavlhevitch]]; 1-a sekretario [[Vital Paula Dias]]; 2-a sekretario [[Darmy Mendonça]]; 1-a kasisto [[Januário Pricolo]]; 2-a kasisto [[Omar Coutinho Silva]]; propaganda direktoro [[Julião Garcia]]. --> Dum la unuaj dudek jaroj elstariĝas la dediĉa laboro de Darmy Mendonça, Oscar Moreira Barros<!--[[Darmy Mendonça]], [[Oscar Moreira Barros]]-->, [[José Martins Coelho]], [[Osvaldo Pires de Holanda]] kaj Maria Margarida Barros<!--[[Maria Margarida Barros]]-->. Jaroj poste, ekaperis pluraj kunlaborantoj sed inter ili elstariĝis Maria Margarida Barros. Jaroj poste, ekaperis pluraj kunlaborantoj sed inter ili elstariĝis Hérito da Silva Almeida, Antonio Cardoso de Sena, Joel Afonso Francisco kaj José Roberto Tenório da Silva.<!--[[Hérito da Silva Almeida]], [[Antonio Cardoso de Sena]], [[Joel Afonso Francisco]] kaj [[José Roberto Tenório da Silva]].--> ''Interfrata Esperanto-Klubo'' en [[1953]] estis fondita la 28-an de februaro, ĉe la strato Santo Amaro, 362, kies unua estraro estis: prezidanto [[Arnaldo Vianna (esperantisto)|Arnaldo Vianna]]; vicprezidanto [[Horacio Pereira dos Santos]]; 1-a sekretario Brumel A. Monteiro; 2-a sekretario f-ino Margherita Vernacchia; 1-a kasisto Mario Ghirello; 2-a kasisto Oscar Camanho; 1-a bibliotekisto Otacílio A. Teixeira; propaganda direktoro Euclides Vitor; direktoroj pri arto f-inoj Claudia Tecchio kaj Carmen Blat. Konsilantoj: Carlos Poledna, Humberto Tedesco kaj Luís Izzo. Ankoraŭ en 1953, ĉirkaŭ kvindek lernantoj eklernis [[Esperanto]]n ĉe la Kolegio Ateneo “Rui Barbosa”, grava eduka institucio de la [[kvartalo]] ''Penha'' en la [[ĉefurbo]] [[São Paulo]]. Gvidis la kurson s-ro Vinicius Braga Sale. En la sama kolegio estis fondita ''Interamika Esperanta Klubo'' la 31-an de januaro [[1954]], kies unua estraro estis: prezidanto Vinicius Braga Sales; vicprezidanto prof-o Gladys Del Buono Trama; sekretario Sergio Zacchia; kasisto Carlos Bevilacqua. Bedaŭrinde la grupo mallonge vivis. ''Esperanta Grupo Adolfo Bezerra de Menezes'' (EGABEM) estis fondita la 1-an de Majo [[1982]], tuj post Osvaldo Pires de Holanda gvidis Esperanto-kurson en la spiritisma centro “''Adolfo Bezerra de Menezes''”. Li sukcesis entuziasmigi la lernantojn al kiuj li proponis la fondiĝon de la [[Esperanto-grupo]], ideo bone akceptata de ĉiuj kaj kun la apogo de Luís Alberto Buceroni kaj F-ino Maria Ferreira Xavier la grupo instaliĝis en ĉambro kompleze cedita de la ''Spiritisma Centro Adolfo Bezerra de Menezes''. La unua estraro estis: prezidanto Domingos José dos Santos; vicprezidanto Joel Moreira Augusto; sekretario Antenor da Silva Filho; kasisto Osvaldo Pires de Holanda kaj bibliotekisto José Zacarias Filho.<!--[[Luís Alberto Buceroni]] kaj F-ino [[Maria Ferreira Xavier]] la grupo instaliĝis en ĉambro kompleze cedita de la ''Spiritisma Centro Adolfo Bezerra de Menezes''. La unua estraro estis: prezidanto [[Domingos José dos Santos]]; vicprezidanto [[Joel Moreira Augusto]]; sekretario [[Antenor da Silva Filho]]; kasisto Osvaldo Pires de Holanda kaj bibliotekisto [[José Zacarias Filho]]-->. La grupo daŭrigas la aktivecon ĝis hodiaŭ. En la klubaj kronikoj elstariĝis la jenaj grupanoj: Domingos José dos Santos, Joel Moreira Augusto, Gentil de Lima, José Carlos Marcondes Arantes, Odamir Feitosa de Sá Filho, Arnaldo Alves de Oliveira, Eduardo Magera kaj Neide Freitas. Invitita de Arnaldo Alves de Oliveira, Osvaldo Pires de Holanda gvidis Esperanto-kurson ĉe spiritisma centro, dum unu jaro, en la kvartalo Santana. Osvaldo sugestis al la lernantoj la fondiĝon de Esperanto-grupo, la ideo estis bone akceptita de la plejmulto kaj tiamaniere, la 7-an de septembro 1993 okazis la fondiĝo de Esperanto-Grupo Verda Lumo ĉe la sidejo de “Unuiĝintaj Spiritismaj Societoj”, strato Gabriel Piza, 443, de kie ĝi translokiĝis al strato Alfredo Pujol, 77, sidejo de la Spiritisma Centro Manoel Bento. La unua estraro estis: prezidanto Luiz Henrique Rodrigues de Araújo; vicprezidanto Marcelo Ferreira Diniz; sekretario f-ino Márcia Regina Palmeira; kasisto José Eugênio de Lima; bibliotekisto Etevaldo de Souza Pereira. Pirituba Esperanto-Grupo fondiĝis la 15-an de novembro 1995 ĉe la sidejo de la Spiritisma centro Euripedes Barsanulfo, strato Alexis Carrel, 123, en la kvartalo Pirituba. La ĉefa aktivulo estas Luiz Henrique Rodrigues de Araújo. ''Pirituba Esperanto-Grupo'' fondiĝis la 15-an de novembro [[1995]] ĉe la sidejo de la ''Spiritisma centro Euripedes Barsanulfo'', strato Alexis Carrel, 123, en la kvartalo ''Pirituba''. La ĉefa aktivulo estas Luiz Henrique Rodrigues de Araújo. == Referencoj == {{Referencoj|2}} * En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el vikipedia artikolo [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C3%A3o+Paulo&oldid=1139412671 São Paulo angle]. == Literaturo == * Lawrence, Rachel (January 2010). Alyse Dar, ed. Brazil (Seventh ed.). Apa Publications GmbH & Co. / Discovery Channel. pp.&nbsp;183–204. == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Perus]] * [[Plej grandaj urboj]] (laŭ loĝantaro) * [[Metroo en San-Paŭlo]] * [[Metropola Koridoro São Mateus-Jabaquara]] * [[Trolebusa transporto en San-Paŭlo]] == Eksteraj ligiloj == * {{pt}} [http://www.prefeitura.sp.gov.br San-Paŭlia Urba Koridora Retejo] * {{pt}} [http://www.brazilpostcard.com.br Malnovaj Poŝtkartoj de Brazilo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070809054802/http://www.brazilpostcard.com.br/ |date=2007-08-09 }} * {{pt}} [http://www.digitalsaopaulo.com Digital San-Paŭlio - Fotoj de San-Paŭlio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161003234905/http://digitalsaopaulo.com/ |date=2016-10-03 }} * {{pt}} [http://anhembi.terra.com.br/turismo/eng/default.asp San-Paŭlia Oficiala Turisma Situo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070819080328/http://anhembi.terra.com.br/turismo/eng/default.asp |date=2007-08-19 }} {{Granda dosiero|Panorama de SP.jpg|1200ra|{{centre|Panorama vido de la urbocentro}}}} {{Ĉefurboj de Brazilo}} {{Metropoloj}} {{Havenda artikolo|San-Paŭlo (urbo)}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:San-Paŭlo (urbo)| ]] [[Kategorio:Municipoj de San-Paŭlio]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Brazilo]] [[Kategorio:Milionurboj]] 0xw802cn0d3id5vxwzlww272zogj7tq 9413385 9413382 2026-06-25T15:41:12Z ThomasPusch 1869 9413385 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=urbo|subŝtato|San-Paŭlo}} {{Informkesto urbo | nomo = <!-- metiĝas aŭtomate --> | bildo = <!-- kutime prenatas el vikidatumoj, ankaŭ eblas individue meti iun taŭgan foton ĉi-tien --> {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Montagem SP.png | dosiero2 = Nordeste São Paulo Montagem.jpg | dosiero3 = Montagem São Paulo.jpg | dosiero4 = Montagem Sampa.jpg | dosiero5 = Higienópolis Arqui.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | bildo-larĝeco = 300px | flago = <!-- kutime el vikidatumoj --> | flago-larĝeco = 120ra <!-- ekz. 80ra, nur se la flagobildo el vikidatumoj senespere malbonkvalitas --> | blazono = <!-- kutime el vikidatumoj --> | blazono-larĝeco = 100ra <!-- ekz. 80ra, nur se la blazonbildo el vikidatumoj senespere malbonkvalitas --> | lando= {{Brazilo}} | mapo= {{#invoke:Wikidata|claim|P242}} | titolo de administra unuo1 = [[Regionoj de Brazilo|Regiono]] | administra unuo1= {{Sudorienta regiono de Brazilo}} | titolo de administra unuo2 = [[Subŝtatoj de Brazilo|Subŝtato]] | administra unuo2 = {{San-Paŭlio}} | titolo de administra unuo3 = [[Mezoregiono]] | administra unuo3 = [[Metropolitana de São Paulo]] | titolo de administra unuo4 = [[Mikroregiono]] | administra unuo4 = [[São Paulo (mikroregiono)|São Paulo]] | fondo= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} <!-- el vikidatumoj --> | alto= {{#invoke:Wikidata|claim|P2044}} | areo= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} km² | horzono= [[UTC-03:00]] | poŝtkodo = {{#invoke:Wikidata|claim|P281}} | telefonkodo = {{#invoke:Wikidata|claim|P473}} | regiono-ISO = BR-SP <!-- BR-MG duobligus la antaŭan SVG-mapon --> | tipo1 = reliefo | situo sur mapo2 = San-Paŭlo (urbo) | Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> | tipo2 = reliefo | zomo = 8 | estro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | sen banderolo = jes }} '''San-Paŭlo'''<ref>[https://vortaro.net/#San-Pa%C5%ADlo_kd kapvorto 'San-Paŭlo', eldono 2020, jen en reta versio] ({{eo}})</ref> aŭ '''Sanpaŭlo''' ({{lang-pt|São Paulo}}, laŭvorte ''Sankta Paŭlo''), ordinarlingve konata kiel "''{{lang|pt|Selva de Pedra}}''" (ŝtona ĝangalo) kaj "''{{lang|pt|Terra da Garoa}}''" (pluveta tero), estas la ĉefurbo de la subŝtato [[San-Paŭlo (subŝtato)|San-Paŭlo]] en la sudoriento de [[Brazilo]], proksime de la [[Atlantiko|atlantika]] marbordo. Ĝi estas la plej grava ekonomia centro kaj [[Municipoj de Brazilo|plej granda urbo]] kaj de Brazilo kaj de la suda duonsfero entute kaj same de la tuta [[Ameriko]]; ĉirkaŭ 19 milionoj da homoj vivas en kaj ĉirkaŭ San-Paŭlo. En la mondo estas [[Listo de milionurboj|la sesa plej granda urbo]]. Pri la metropolo la urbo estas akso de la metropola areo de San-Paŭlo, rangita kiel plej loĝata areo en Brazilo, la [[Grandaj urboj de Ameriko|dua plej loĝata en Ameriko]] kaj [[Plej grandaj urboj laŭ loĝantaro|la sepa plej granda en la mondo]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.estadao.com.br/noticias/economia,rmsp-supera-20-milhoes-de-habitantes-calcula-seade,503095,0.html|titolo=RMSP supera 20 milhões de habitantes, calcula Seade – economia – geral – Estadão|alirdato=2012-12-01|eldoninto=[[Estadao.com.br]]}}</ref> La nomo de la urbo estas honoro al [[Paŭlo de Tarso|Sankta Paŭlo]]. == Superrigardo == Nuntempe oni taksas San-Paŭlon la sepa plej granda urbego de la mondo. Male al la pli fama [[Rio-de-Ĵanejro]], San-Paŭlo kutime ne estas vidata kiel turismejo. Ĝiaj vidindaĵoj ofte kaŝiĝas malantaŭ la urba ĥaoso. Multaj grupoj de [[enmigrinto]]j de ĉie en la mondo formis la urbon kaj donis al la unuopaj [[kvartalo]]j iliajn karakterecojn. Ĉi tial iuj komparas San-Paŭlon laŭ ĝia multkultureco al [[Nov-Jorko]]. Estas gravaj influoj [[Italio|italaj]], [[Japanio|japanaj]], [[Libano|libanaj]] kaj [[Portugalio|portugalaj]]. San-Paŭlo konatas pro sia multfaceta nokta vivo kaj la diversega [[gastronomio]], kiu etendiĝas de [[Ĉina kuirarto|ĉina]] al [[Franca kuirarto|franca]] kuirarto, de rapidmanĝejoj al kvinstelaj restoracioj. En San-Paŭlo troviĝas la plej granda [[universitato]] de [[Latinameriko]], [[Universitato de San-Paŭlo]], kaj grava muzeo pri [[arto]] [[Arta Muzeo de San-Paŭlo]] (MASP). Ene de Brazilo, San-Paŭlo estas vidata kiel ĉefa urbo laŭ [[koncerto]]j, [[teatro]]j, modo-prezentadoj, internaciaj sportokazaĵoj, konferencoj kaj [[foiro]]j; multaj eventoj unue aŭ nur okazas tie. La noktvivo de San-Paŭlo famegas kaj inkluzivas milojn da [[drinkejo]]j kaj [[diskoteko]]j por vasta diverseco de [[muzik]]-gusto. == Geografio == [[Dosiero:17-08-2008_003Pico_do_Jaraguá_in_São_Paulo(By_Felipe_Mostarda).JPG|eta|maldekstre|Jaraguá estas la plej alta montopinto en la urbo, kun 1 135 m.<ref>{{Cite web |title=Pico do Jaraguá Mountain Official Website |url=http://www.picodojaragua.com.br/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100406153234/http://www.picodojaragua.com.br/ |archive-date=6a de Aprilo 2010 |access-date=17a de Aprilo 2010 |publisher=Picodojaragua.com.br }}</ref>]] [[Dosiero:Mapa de São Paulo (2).png|eta|maldekstre|Urba mapo]] São Paulo estas la ĉefurbo de la plej loĝata subŝtato en Brazilo, nome [[San-Paŭlo|São Paulo]], je [[latitudo]] <nowiki>23°33'01''</nowiki> sude kaj [[longitudo]] <nowiki>46°38'02''</nowiki> okcidente. La totala areo de la municipo estas 1,521.11&nbsp;km², laŭ la [[Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko]] (IBGE), estante la naŭ plej granda en la ŝtato laŭ kategorioj de teritoria etendo.<ref name="IBGE_SãoPaulo">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.ibge.gov.br/cidades-e-estados/sp/sao-paulo.html|titolo=São Paulo|alirdato=1a de Septembro 2021|aŭtoro=[[Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko]] (IBGS)}}</ref> El la tuta areo de la municipo, 949,611&nbsp;km² estas urbaj areoj (2015), nome la plej granda urba areo en la lando.<ref name="EMBRAPA-2015">{{Citaĵo el la reto|url=http://geoinfo.cnpm.embrapa.br/layers/geonode%3Aareas_urbanas_br_15|titolo=Áreas Urbanas no Brasil em 2015|alirdato=27a de Julio 2020|eldoninto=[[Embrapa|Empresa Brasileira de Pesquisa Agropecuária]] (EMBRAPA)|arkivurl=https://web.archive.org/web/20200118082708/http://geoinfo.cnpm.embrapa.br/layers/geonode:areas_urbanas_br_15|arkivdato=2020-01-18}}</ref> La urbo estas sur [[altebenaĵo]] ĉe [[Serra do Mar]] (portugala esprimo por "Marmontaro" aŭ "Marborda Montaro"), siavice komponanto de vasta regiono konata kiel [[Brazila Altebenaĵo]], kun averaĝa alteco de ĉirkaŭ 799 m super [[marnivelo]], kvankam je distanco de nur ĉirkaŭ 70&nbsp;km el la [[Atlantika Oceano]]. Tiu distanco estas kovrita de du aŭtovojoj, nome Rodovia Anchieta kaj Rodovia dos Imigrantes, kiuj trairas la montaron, konduke al la [[havenurbo]] [[Santos]] kaj al la strandejo [[Guarujá]]. Monteteca tereno hegemonias ene de la urbigitaj areoj de São Paulo escepte ĉe ĝia norda areo, kie la montaro Serra da Cantareira atingas pli altan altitudon kaj rimarkindan restaĵon de la [[Atlantikaj arbaroj|Atlantika Pluvarbaro]]. La regiono estas sisme stabila kaj neniam oni registris gravan [[tertremo|sisman aktivecon]].<ref>{{Cite web |title=About SP |url=http://www.famousdestination.com/2011/09/about-sao-paulo-city-brazil.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140318074026/http://www.famousdestination.com/2011/09/about-sao-paulo-city-brazil.html |archive-date=18a de Marto 2014 |access-date=22a de Julio 2014 |publisher=Famousdestination.com }}</ref> [[San-Paŭla Metropolo]], '''Metropola Regiono San-Paŭlo''' aŭ '''Granda San-Paŭlo''' (portugale ''Região Metropolitana de São Paulo'' ''aŭ Grande São Paulo'') estas urbanizata aglomeraĵo (metropolo) kiu troviĝas en la brazila subŝtato San-Paŭlo kaj ĉirkaŭas kaj inkluzivas la urbon San-Paŭlo. === Hidrografio === [[Dosiero:Marginal tietê.jpg|eta|maldekstre|270ra|[[Rivero Tietê]] kaj ''Marginal Tietê''.]] La [[Rivero Tietê]] kaj ties [[alfluanto]], nome Pinheiros, estis iam gravaj fontoj de [[nesala akvo]] kaj de distro por São Paulo. Tamen, pezaj industriaj forĵetaĵoj kaj elŝarĝoj de [[forĵetakvo]] find de la 20-a jarcento okazigis, ke la riveroj nun estas tre [[Akvopoluado|grave poluitaj]]. Oni entreprenis gravan purigprogramon por ambaŭ riveroj.<ref name="veja.abril.com.br">[https://veja.abril.com.br/coluna/maquiavel/despoluicao-do-rio-pinheiros-pode-ser-entregue-no-1o-semestre-de-2022/ Depollution of the Pinheiros River can be delivered in the 1st half of 2022]</ref><ref name="www1.folha.uol.com.br">[https://www1.folha.uol.com.br/ambiente/2021/09/rio-tiete-registra-aumento-de-agua-boa-e-diminuicao-em-seu-curso.shtml Tietê River registers an increase in good water and a decrease in the pollution stain]</ref> Neniu rivero estas navigebla en la sektoro kiu fluas tra la urbo, kvankam akvotransportado ja iĝas pli kaj pli grava en la rivero Tietê malsupre (ĉe la [[Parano|rivero Paranao]]), kaj la rivero estas parto de la baseno de la [[Plata-Rivero]].<ref>{{Cite web |last=Ayoub |first=Charles |title=São Paulo |url=http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201195125/http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |archive-date=1a de Februaro 2014 |access-date=23a de Majo 2015 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140201195125/http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |date=2014-02-01 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-02-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140201195125/http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |arkivdato=2014-02-01 }}</ref> Ne ekzistas granda natura lago en la regiono, sed la rezervejoj Billings kaj Guarapiranga en la sudaj ĉeurbaj areoj estas uzataj por [[Elektrogenerado|produktado de elektro]], akvostokado kaj distraj aktivecoj, kiel navigado. La origina [[flaŭro]] konsistis ĉefe el [[Ĉiamverdo|ĉiamverdaj]] [[Angiospermoj|florplantoj]]. Abundas [[Enmetitaj specioj|neindiĝenaj specioj]], ĉar la milda klimato kaj la abunda pluvokvanto ebligas la disvastiĝon kaj kultivadon de multaj tropikaj, subtropikaj kaj moderklimataj plantoj, speciale la ĉieaj [[eŭkalipto]]j.<ref>{{Cite web |title=SP article |url=http://pt.scribd.com/doc/84976227/Sao-Paulo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714153956/http://pt.scribd.com/doc/84976227/Sao-Paulo |archive-date=14a de Julio 2014 |access-date=22a de Julio 2014 |publisher=Pt.scribd.com}}</ref> La nordo de la municipo enhavas parton de la 7917 ha Ŝtata Parko Cantareira, kreita en 1962, kiu protektas grandan parton de la metropola San-Paŭlia akvodeveno. En 2015, São Paulo suferis gravegan [[sekego]]n, kiu kondukis kelkajn urbojn en la ŝtato startigi porciuman sistemon.<ref name="nyt2.2015">{{Cite news |last=Romero |first=Simon |date=[[16-a de februaro]] [[2015]]|title=Taps Start to Run Dry in Brazil's Largest City |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2015/02/17/world/americas/drought-pushes-sao-paulo-brazil-toward-water-crisis.html?_r=0 |url-status=live |access-date=18a de Februaro 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218165412/http://www.nytimes.com/2015/02/17/world/americas/drought-pushes-sao-paulo-brazil-toward-water-crisis.html?_r=0 |archive-date=18a de Februaro 2015}}</ref> === Parkoj kaj biodiverseco === [[Dosiero:Contrastes cotidiano (cropped).jpg|eta|maldekstre|240ra|Popola Parko (Municipa Parko Mário Pimenta Camargo) en Itaim Bibi, distrikto en la subprefektejo Pinheiros.]] San-Paŭlo estas en "ekotona" areo inter tri [[biomo]]j: nome [[Araŭkariaj humidaj arbaroj|miksaj ombrofilaj arbaroj]], densaj ombrofilaj arbaroj kaj ''[[Cerado|cerrado]]''; tiu lasta havis kelkajn plantospeciojn indiĝenajn de [[pampo]] en la urbo. Estis kelkaj specioj tipaj de ambaŭ biomoj, inter ili menciindas: [[araucaria]], [[Eugenia uniflora|''pitangueiras'']], [[Campomanesia phaea|''cambucís'']], ''Handroanthus'' (''ipês''), [[Campomanesia phaea|''jabuticabeiras'']], kokospalmoj ''Syagrus romanzoffiana'', ''Byrsonima basiloba'' (muricís-do-campo), ktp.<ref>{{Cite news|title=Antes dos portugueses, SP teve floresta tropical, Cerrado e mini-Pantanal|newspaper=BBC News Brasil |url=https://www.bbc.com/portuguese/geral-43148025|publisher=[[BBC]] Brasil|access-date=7a de Januaro 2021|language=pt-BR}}</ref> En 2010, San-Paŭlo havis 62 municipajn kaj ŝtatajn parkojn,<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www9.prefeitura.sp.gov.br/sitesvma/100_parques/parques_sp/index.php?p=173|titolo=Parques Municipais|alirdato=20a de Marto 2010|eldoninto=Prefeitura de São Paulo|lingvo=pt-BR|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100725191603/http://www9.prefeitura.sp.gov.br/sitesvma/100_parques/parques_sp/index.php?p=173|arkivdato=2010-07-25}}</ref> kiel la Ŝtata Parko Cantareira, parto de la Biosfera Rezervejo de San-Paŭlia Verda Zono kaj hejmo de unu el la plej grandaj urbaj [[arbaro]]j de la planedo kun 7 900 ha de etendo,<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/turismo_parques_estadual-cantareira|titolo=Parque Estadual da Cantareira|alirdato=18a de Septembro 2010|eldoninto=Governo do Estado de São Paulo|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100914190741/http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/turismo_parques_estadual-cantareira|arkivdato=2010-09-14}}</ref> la Ŝtata Parko Fontes do Ipiranga, la Parko Ibirapuera, la Tietê Ekologia Parko, la Mediprotekta Areo Capivari-Monos, la Ŝtata Parko Serra do Mar, la Ŝtata Parko Villa-Lobos, la Popola Parko (Municipa Parko Mário Pimenta Camargo) kaj la Ŝtata Parko Jaraguá, listigita kiel [[Monda Heredo]] fare de [[Unesko]] en 1994.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6290/|titolo=Parque Nacional Jaragua|alirdato=31a de Julio 2022|eldoninto=[[UNESCO]]|lingvo=pt-BR}}</ref> En 2009, San-Paŭlo havis 2 300 ha de verda areo, malpli ol 1.5% de la urba areo<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.oeco.com.br/preview/37-reportagens/20827-paulistanos-carentes-de-areas-verdes|titolo=Paulistanos carentes de áreas verdes|alirdato=27a de Junio 2009|dato=22a de Januaro 2009|eldoninto=Eco|lingvo=pt-BR}}</ref> kaj sub la po 12 m² por loĝanto rekomendita de la [[Monda Organizaĵo pri Sano]] (MOS).<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.gazetadopovo.com.br/vida-e-cidadania/futuro-das-cidades/uma-arvore-por-habitante-a-recomendacao-minima-da-oms-para-as-cidades-622ch9afm4rimh3ol1w9j8ikn|titolo=Uma árvore por habitante, a recomendação mínima da OMS para as cidades|alirdato=27a de Aprilo 2018|redaktinto=Gazeta do Povo|dato=23a de Marto 2016|lingvo=pt-BR}}</ref> Ĉirkaŭ 21% de la municipa areo estas kovrita de verdaj areoj, inkludante ekologiajn rezervejojn (datumoj de 2010).<ref>{{Cite web|publisher=Prefeitura de São Paulo|url=http://www.prefeitura.sp.gov.br/cidade/secretarias/upload/meio_ambiente/arquivos/publicacoes_Registro_seminario_areasverdes.pdf|title=3.º Seminário de Áreas Verdes|page=98|date=2010|access-date=28a de Aprilo 2018|language=pt-BR}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.prefeitura.sp.gov.br/cidade/secretarias/comunicacao/noticias/?p=122608|titolo=Parque Raul Seixas completa 20 anos, com muita festa|alirdato=28a de Aprilo 2018|dato=8-a de oktobro 2009|eldoninto=Prefeitura de São Paulo|lingvo=pt-BR}}</ref> En la municipo eblas observi arbarajn birdojn kiuj kutime aperas printempe, pro la zono de indiĝena arbari kiu ankoraŭ ĉirkaŭas la metropolan regionon. Specioj kiel la [[ruĝventra turdo]], la ornamtraŭpo (''Thraupis ornata''), la [[sulfurpitango]] kaj [[kolibro]]j estas la plej oftaj. Spite la enorma poluado, la ĉefaj riveroj de la urbo, nome Tietê kaj Pinheiros, estas hejmo de kelkaj specioj de naturaj bestoj kiel [[kapibaro]]j, [[akcipitroj]], [[Sudamerika vanelo|vaneloj]], [[ardeo]]j kaj [[lutro]]j. Aliaj specioj troveblaj en la municipo estas la guazubira cervo, [[hurlulo]]j, la [[dukolora tukano]] kaj la Nigra anambeo, ''Cephalopterus ornatus''.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://atlasambiental.prefeitura.sp.gov.br/pagina.php?id=27|titolo=Atlas Ambiental|alirdato=11a de Oktobro 2014|dato=2002|eldoninto=Prefeitura de São Paulo|lingvo=pt-BR|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150926000507/http://atlasambiental.prefeitura.sp.gov.br/pagina.php?id=27|arkivdato=2015-09-26}}</ref> === Mediaj problemoj === [[Dosiero:Pollution over São Paulo (Jardins).jpg|eta|maldekstre|240ra|[[Fumnebulo]] super la horizonto de la Ibirapuera areo.]] [[Aerpoluado]] en la urbo estas intensa,<ref name=Ribeiro>{{cite journal | doi=10.1016/s0277-9536(03)00068-6 | title=Air pollution and children's health in São Paulo (1986–1998) | year=2003 | last1=Ribeiro | first1=Helena | last2=Cardoso | first2=Maria Regina Alves | journal=Social Science & Medicine | volume=57 | issue=11 | pages=2013–2022 | pmid=14512233 |issn = 0277-9536 }}</ref> ĉefe pro la alta nombro de aŭtoj kiuj cirkulas ĉiutage sur ties stratoj, avenuoj kaj aŭtovojoj. La [[Monda Organizaĵo pri Sano]] (MOS) indikis limon de 20 mikrogramoj de partiklaj materio por kuba metro de aero kiel sekura jara averaĝo. En studo plenumita de la MOS inter ĉirkaŭ milo da urboj tra la tuta mondo en 2011, la urbo San-Paŭlo estis rangigita la 268a inter la plej poluataj, kun averaĝa indico de 38 mikrogramoj por kuba metro, indico multe super la limo indikita de la organizaĵo, sed pli malalta ol tiu de aliaj brazilaj urboj, kiel [[Rio de Janeiro]] (64 mikrogramoj por kuba metro).<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://veja.abril.com.br/noticia/ciencia/ar-do-rio-de-janeiro-e-mais-poluido-que-o-de-cubatao-e-sao-paulo-afirma-organizacao-mundial-de-saude|titolo=Rio tem ar mais poluído que Cubatão e São Paulo, diz OMS|alirdato=27a de Septembro 2013|dato=26a de Septembro 2011|eldoninto=Veja Magazine}}</ref> Studo de 2013 trovis, ke la aerpoluado en la urbo okazigas pli da mortoj ol [[trafikakcidento]]j.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://g1.globo.com/sao-paulo/noticia/2013/09/estudo-aponta-que-poluicao-mata-mais-que-o-transito-em-sao-paulo.html|titolo=Estudo aponta que poluição mata mais que o trânsito em São Paulo|alirdato=27a de Septembro 2013|dato=24a de Septembro 2013|eldoninto=G1}}</ref> Aldone al la [[atmosfera poluado]], la municipo suferas akrajn problemojn pro [[akvopoluado]], ĉefe koncentrita en siaj du ĉefaj riveroj, nome [[rivero Tietê|Tietê]] kaj Pinheiros, kiuj estas tre degraditaj kaj estas kelkaj el la plej poluataj riveroj en la lando.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.estadao.com.br/noticias/impresso,rio-mais-poluido-do-pais-tiete-e-tambem-o-mais-rico-e-populoso-,1077411,0.htm|titolo=Rio mais poluído do País, Tietê é também o mais rico e populoso|alirdato=27a de Septembro 2013|dato=22a de Septembro 2013|eldoninto=''[[O Estado de S. Paulo]]''}}</ref> Tamen, ambaŭ trairas procezojn de purigadon, kaj la Tietê Projekto estis kreita en 1992 kaj jam kostis 2.7 mil milionojn da dolaroj.<ref name="BBC">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.bbc.com/portuguese/brasil-42204606|titolo=Por que São Paulo ainda não conseguiu despoluir o rio Tietê?|alirdato=29a de Decembro 2017|aŭtoro=Leticia Mori|dato=4a de Decembro 2017|eldoninto=[[BBC]] Brasil}}</ref> En 2019, oni kreis La Projekton Novo Rio Pinheiros, dum administrado de Guberniestro João Doria, kies celo estas malpliigi la elŝarĝo de forĵetakvo en la alfluantoj, plibonigi la akvokvaliton kaj revivigi la riverbordojn ĉirkaŭ 2022.<ref>{{Cite web | url=https://www.saopaulo.sp.gov.br/spnoticias/desenvolve-sp-investe-r-70-milhoes-em-obra-do-novo-rio-pinheiros/ | trans-title= | title=Desenvolve SP investe R$ 70 milhões em obra do Novo Rio Pinheiros | author= | author2= | author3= | last= | first= | author-link= | format= | series= | volume= | issue= | publisher= | agency= | location= | page= | pages= | date=10a de Septembro 2020 | access-date=31a de Oktobro 2021 | language=pt-BR | doi= | id= | quote= | last2= | first2= | last3= | first3= | chapter= | issn= | isbn= | type= | editor-first= | website=Governo do Estado de São Paulo }}</ref> La problemo de elvilibra akvodisponeblo por la urbo - kaj por la metropolo, ĝenerale - estas ankaŭ priokupigan aferon: San-Paŭlo havas malmultajn akvofontojn ene de sia propra perimetro, kaj devas serĉi ĝin en foraj hidrografiaj basenoj. La problemo de akvopoluado estas pliakrigita ankaŭ pro la neregula okupado de akvobasenaj areoj, okazigita de urba etendo, kondukita de la malfacilo aliri al tero kaj al loĝado en la centraj areoj por la neriĉa loĝantaro<ref>Whately, Marussia; Blauth, Fernanda; Weiss, Bruno; "Haverá água para todos?" en ''Le Monde Diplomatique Brasil'', edição de janeiro de 2008; São Paulo: Instituto Pólis</ref> kaj asocia kun terena [[spekulado]] kaj malriĉigo de novaj subdividoj. Krome estas ankaŭ trotaksado de individua transporto super publika transporto – kio rezultas en la nuntempa indico de po pli ol unu vehiklo por du loĝantoj kaj en la gravigo de problemoj de media poluado.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://noticias.terra.com.br/brasil/interna/0,,OI1928696-EI306,00.html|titolo=Carros de R$ 6 mil antecipariam apagão no trânsito|alirdato=10a de Septembro 2011|dato=22a de Septembro 2007|eldoninto=Notícias Terra}}</ref> == Historio == [[Dosiero:Oscar_Pereira_da_Silva_-_Fundação_de_São_Paulo,_1909.jpg|maldekstre|eta|251x251px|''Fondo de San-Paŭlo'' (1909), oleo surtola de Oscar Pereira da Silva. La jezuito [[Manuel da Nóbrega]] (centre) diras meson, dum Manuel de Paiva kaj José de Anchieta estas fone benante indiĝenojn. Kolekto de la Muzeo de Ipiranga.]] La urbo fondatis la [[25-a de januaro|25-an de Januaro]] [[1554]] fare de la [[jezuito|jezuitaj]] [[misio|misiistoj]] [[José de Anchieta]] kaj [[Manuel de Nóbrega]], kiuj starigis misiejon - ''Colégio de São Paulo de Piratininga'' - por konverti la [[Tupioj|tupi]]-[[Gvaranioj (popolo)|gvaraniajn]] [[indianoj]]n. San-Paŭlo oficiale urbiĝis en [[1711]]. Ĝi ege kreskis dum la kafa periodo, komence en la malfrua [[19-a jarcento]], ĉefe pro ĝia avantaĝa situo apud la porto de [[Santos]], tra kiu la plej multaj [[eksportado|eksportaĵoj]] de la lando sendiĝis. Post [[1881]], ondoj da enmigrintoj el [[Italio]], [[Japanio]] kaj aliaj landoj alvenis en San-Paŭlo, komence por labori ĉe la grandegaj kafoplantejoj. La [[Semajno de Moderna Arto]] okazis en San-Paŭlo, inter la 11-a kaj la 18-a de februaro de 1922, en la Urba Teatro. Ĝi estis grava evento de la starto de la brazila [[Modernismo]]. En la [[20-a jarcento]], samtempe kun la industria evoluo de la lando, multaj el ili translokiĝis al la ĉefurbo, kiu ankaŭ allogis novajn arojn de enmigrintoj, inkluzive de [[Libano|libananoj]], [[Armenio|armenoj]], [[Grekio|grekoj]], [[judoj]], [[Ĉinio|ĉinoj]] kaj [[Koreio|koreoj]]. == Vidindaĵoj == * [[Arta Muzeo de San-Paŭlo]] * [[Katedralo de San-Paŭlo]] * [[Pinakoteko de Ŝtato San-Paŭlo]] == Kulturo kaj socio == La [[Karnavalo en San-Paŭlo]] ([[portugala lingvo|portugale]]: ''carnaval de São Paulo'') estas unu el la grandaj eventoj de la [[karnavalo]] en [[Brazilo]]. Simile al la [[karnavalo en Rio-de-Ĵanejro]] oni ankaŭ okazigas konkurson de la [[sambolernejo]]j, kiu lokas en la ''Sambódromo do Anhembi'' la antaŭkarnavalajn vendredon kaj sabaton. == Ekonomio == [[Dosiero:São Paulo Marginal Pinheiros.png|eta|maldekstre|230ra|Entreprenistejo ''Centro Empresarial Nações Unidas'' en Marginal Pinheiros.]] San-Paŭlo estas la [[Industrio|industria]] kaj [[Financo|financa]] centro de la lando. Multaj [[firmao]]j naciaj kaj mult-naciaj, inkluzivante la plej grandajn privatajn bankojn, havas siajn ĉefejojn en la urbo aŭ ĝia ĉirkaŭaĵo. San-Paŭlo estas la urbo kun la plej granda nombro de germanaj firmaoj ekster [[Germanio]]. Ĝia [[borso]] nomiĝas ''Bovespa'', kaj ĝia financa kvartalo estas en ''Avenida Paulista''. Samkiel aliaj urbegoj en evoluantaj landoj ankaŭ San-Paŭlo ĉirkaŭiĝas per [[favelo]]j kaj havas altan krimoftecon. == Servoj == * [[Lernejo de Artoj, Sciencoj kaj Humanecoj de la Universitato de San-Paŭlo]] * [[Presbiteriana Universitato Mackenzie]] * [[Universitato de San-Paŭlo]] == Konataj lokuloj == * [[Marquinhos]] aŭ plennome ''Marcos Aoás Corrêa'' (n. 1994), futbalisto * [[Gabriel Jesus]] aŭ je plena nomo ''Gabriel Fernando de Jesus'' (n. 1997), futbalisto * [[Lajos Boglár]], hungara [[etnologo]] * [[Alexandre Levy]], komponisto, pianisto kaj [[orkestrestro]] * [[Felipe Massa]], sportisto * [[Marcelo Rubens Paiva]] verkisto kaj ĵurnalisto * [[André Pinto]], futbalisto * [[Toquinho]], kantisto kaj komponisto * [[Dudu Tucci]], muzikisto En San-Paŭlo naskiĝis inter multaj aliaj * [[Sergio Clerici]] (n. 1941), brazila-itala futbalisto kaj futbala trejnisto Tie mortis, same inter multaj aliaj: * hungardevena [[Dezső Somkuthy]] (1906-1993), [[aktoro]] kaj [[pentristo]], kaj * hungardevena [[Rudolf Icsey]] (1905-1986), [[kameraisto]], * hungara [[aktoro]] [[László Szilassy]], * hungara [[ekonomo]] [[László Jankovics]], * [[Ferenc Fekete (kameraisto)]], kaj * hungara [[monaĥo]] [[Román Rezek]] (1916-1986) {{larĝa dosiero|PANORÂMICA - VISTA CONCEIÇÃO PARA O LADO SUDESTE - panoramio.jpg|1200ra|{{centre|Panorama vido de la urbo}}}} {{-}} == Esperanto en San-Paŭlo == En [[1909]] okazis en San-Paŭlo la 2-a [[Brazila Kongreso de Esperanto]]. En 1933 fondiĝis la ''Centro Esperantista de São Paulo'', per iniciato interalie de [[Egon Schaden]]. [[Esperanto-klubo Zamenhof de San-Paŭlo|Esperanto Klubo Zamenhof]] estis fondita la 25-an de Januaro [[1949]], en São Miguel Paulista, kaj daŭrigas en senĉesa aktiveco ĝis nuntempe. Ĝi posedas propran [[sidejo]]n kaj estas agnoskita de la subŝtata registaro kiel komunutila ekde [[1955]]. Okaze de la ora (50-jara) jubileo estis eldonita memoriga revuo pri la historio de la [[klubo]]. La [[pioniro]] de la movado ĉi tie estas [[Osvaldo Pires de Holanda]], kiu sukcesis arigi grupon da amikoj kaj kune kun ili estis elektita la jena unua estraro: prezidanto Osvaldo Pires de Holanda; vicprezidanto prof-o Isaac Carlos dos Santos Camargo; ĝenerala sekretario Pedro Radosavlhevitch; 1-a sekretario Vital Paula Dias; 2-a sekretario Darmy Mendonça; 1-a kasisto Januário Pricolo; 2-a kasisto Omar Coutinho Silva; propaganda direktoro Julião Garcia. <!--[[Isaac Carlos dos Santos Camargo]]; ĝenerala sekretario [[Pedro Radosavlhevitch]]; 1-a sekretario [[Vital Paula Dias]]; 2-a sekretario [[Darmy Mendonça]]; 1-a kasisto [[Januário Pricolo]]; 2-a kasisto [[Omar Coutinho Silva]]; propaganda direktoro [[Julião Garcia]]. --> Dum la unuaj dudek jaroj elstariĝas la dediĉa laboro de Darmy Mendonça, Oscar Moreira Barros<!--[[Darmy Mendonça]], [[Oscar Moreira Barros]]-->, [[José Martins Coelho]], [[Osvaldo Pires de Holanda]] kaj Maria Margarida Barros<!--[[Maria Margarida Barros]]-->. Jaroj poste, ekaperis pluraj kunlaborantoj sed inter ili elstariĝis Maria Margarida Barros. Jaroj poste, ekaperis pluraj kunlaborantoj sed inter ili elstariĝis Hérito da Silva Almeida, Antonio Cardoso de Sena, Joel Afonso Francisco kaj José Roberto Tenório da Silva.<!--[[Hérito da Silva Almeida]], [[Antonio Cardoso de Sena]], [[Joel Afonso Francisco]] kaj [[José Roberto Tenório da Silva]].--> ''Interfrata Esperanto-Klubo'' en [[1953]] estis fondita la 28-an de februaro, ĉe la strato Santo Amaro, 362, kies unua estraro estis: prezidanto [[Arnaldo Vianna (esperantisto)|Arnaldo Vianna]]; vicprezidanto [[Horacio Pereira dos Santos]]; 1-a sekretario Brumel A. Monteiro; 2-a sekretario f-ino Margherita Vernacchia; 1-a kasisto Mario Ghirello; 2-a kasisto Oscar Camanho; 1-a bibliotekisto Otacílio A. Teixeira; propaganda direktoro Euclides Vitor; direktoroj pri arto f-inoj Claudia Tecchio kaj Carmen Blat. Konsilantoj: Carlos Poledna, Humberto Tedesco kaj Luís Izzo. Ankoraŭ en 1953, ĉirkaŭ kvindek lernantoj eklernis [[Esperanto]]n ĉe la Kolegio Ateneo “Rui Barbosa”, grava eduka institucio de la [[kvartalo]] ''Penha'' en la [[ĉefurbo]] [[São Paulo]]. Gvidis la kurson s-ro Vinicius Braga Sale. En la sama kolegio estis fondita ''Interamika Esperanta Klubo'' la 31-an de januaro [[1954]], kies unua estraro estis: prezidanto Vinicius Braga Sales; vicprezidanto prof-o Gladys Del Buono Trama; sekretario Sergio Zacchia; kasisto Carlos Bevilacqua. Bedaŭrinde la grupo mallonge vivis. ''Esperanta Grupo Adolfo Bezerra de Menezes'' (EGABEM) estis fondita la 1-an de Majo [[1982]], tuj post Osvaldo Pires de Holanda gvidis Esperanto-kurson en la spiritisma centro “''Adolfo Bezerra de Menezes''”. Li sukcesis entuziasmigi la lernantojn al kiuj li proponis la fondiĝon de la [[Esperanto-grupo]], ideo bone akceptata de ĉiuj kaj kun la apogo de Luís Alberto Buceroni kaj F-ino Maria Ferreira Xavier la grupo instaliĝis en ĉambro kompleze cedita de la ''Spiritisma Centro Adolfo Bezerra de Menezes''. La unua estraro estis: prezidanto Domingos José dos Santos; vicprezidanto Joel Moreira Augusto; sekretario Antenor da Silva Filho; kasisto Osvaldo Pires de Holanda kaj bibliotekisto José Zacarias Filho.<!--[[Luís Alberto Buceroni]] kaj F-ino [[Maria Ferreira Xavier]] la grupo instaliĝis en ĉambro kompleze cedita de la ''Spiritisma Centro Adolfo Bezerra de Menezes''. La unua estraro estis: prezidanto [[Domingos José dos Santos]]; vicprezidanto [[Joel Moreira Augusto]]; sekretario [[Antenor da Silva Filho]]; kasisto Osvaldo Pires de Holanda kaj bibliotekisto [[José Zacarias Filho]]-->. La grupo daŭrigas la aktivecon ĝis hodiaŭ. En la klubaj kronikoj elstariĝis la jenaj grupanoj: Domingos José dos Santos, Joel Moreira Augusto, Gentil de Lima, José Carlos Marcondes Arantes, Odamir Feitosa de Sá Filho, Arnaldo Alves de Oliveira, Eduardo Magera kaj Neide Freitas. Invitita de Arnaldo Alves de Oliveira, Osvaldo Pires de Holanda gvidis Esperanto-kurson ĉe spiritisma centro, dum unu jaro, en la kvartalo Santana. Osvaldo sugestis al la lernantoj la fondiĝon de Esperanto-grupo, la ideo estis bone akceptita de la plejmulto kaj tiamaniere, la 7-an de septembro 1993 okazis la fondiĝo de Esperanto-Grupo Verda Lumo ĉe la sidejo de “Unuiĝintaj Spiritismaj Societoj”, strato Gabriel Piza, 443, de kie ĝi translokiĝis al strato Alfredo Pujol, 77, sidejo de la Spiritisma Centro Manoel Bento. La unua estraro estis: prezidanto Luiz Henrique Rodrigues de Araújo; vicprezidanto Marcelo Ferreira Diniz; sekretario f-ino Márcia Regina Palmeira; kasisto José Eugênio de Lima; bibliotekisto Etevaldo de Souza Pereira. Pirituba Esperanto-Grupo fondiĝis la 15-an de novembro 1995 ĉe la sidejo de la Spiritisma centro Euripedes Barsanulfo, strato Alexis Carrel, 123, en la kvartalo Pirituba. La ĉefa aktivulo estas Luiz Henrique Rodrigues de Araújo. ''Pirituba Esperanto-Grupo'' fondiĝis la 15-an de novembro [[1995]] ĉe la sidejo de la ''Spiritisma centro Euripedes Barsanulfo'', strato Alexis Carrel, 123, en la kvartalo ''Pirituba''. La ĉefa aktivulo estas Luiz Henrique Rodrigues de Araújo. == Referencoj == {{Referencoj|2}} * En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el vikipedia artikolo [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C3%A3o+Paulo&oldid=1139412671 São Paulo angle]. == Literaturo == * Lawrence, Rachel (January 2010). Alyse Dar, ed. Brazil (Seventh ed.). Apa Publications GmbH & Co. / Discovery Channel. pp.&nbsp;183–204. == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Perus]] * [[Plej grandaj urboj]] (laŭ loĝantaro) * [[Metroo en San-Paŭlo]] * [[Metropola Koridoro São Mateus-Jabaquara]] * [[Trolebusa transporto en San-Paŭlo]] == Eksteraj ligiloj == * {{pt}} [http://www.prefeitura.sp.gov.br San-Paŭlia Urba Koridora Retejo] * {{pt}} [http://www.brazilpostcard.com.br Malnovaj Poŝtkartoj de Brazilo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070809054802/http://www.brazilpostcard.com.br/ |date=2007-08-09 }} * {{pt}} [http://www.digitalsaopaulo.com Digital San-Paŭlio - Fotoj de San-Paŭlio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161003234905/http://digitalsaopaulo.com/ |date=2016-10-03 }} * {{pt}} [http://anhembi.terra.com.br/turismo/eng/default.asp San-Paŭlia Oficiala Turisma Situo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070819080328/http://anhembi.terra.com.br/turismo/eng/default.asp |date=2007-08-19 }} {{Granda dosiero|Panorama de SP.jpg|1200ra|{{centre|Panorama vido de la urbocentro}}}} {{Ĉefurboj de Brazilo}} {{Metropoloj}} {{Havenda artikolo|San-Paŭlo (urbo)}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:San-Paŭlo (urbo)| ]] [[Kategorio:Municipoj de San-Paŭlio]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Brazilo]] [[Kategorio:Milionurboj]] h5f4ac1j2l3wzgmqs0phq4hiz51eslz 9413386 9413385 2026-06-25T15:41:49Z ThomasPusch 1869 9413386 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=urbo|subŝtato|San-Paŭlo}} {{Informkesto urbo | nomo = <!-- metiĝas aŭtomate --> | bildo = <!-- kutime prenatas el vikidatumoj, ankaŭ eblas individue meti iun taŭgan foton ĉi-tien --> {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Montagem SP.png | dosiero2 = Nordeste São Paulo Montagem.jpg | dosiero3 = Montagem São Paulo.jpg | dosiero4 = Montagem Sampa.jpg | dosiero5 = Higienópolis Arqui.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | bildo-larĝeco = 300px | flago = <!-- kutime el vikidatumoj --> | flago-larĝeco = 120ra <!-- ekz. 80ra, nur se la flagobildo el vikidatumoj senespere malbonkvalitas --> | blazono = <!-- kutime el vikidatumoj --> | blazono-larĝeco = 100ra <!-- ekz. 80ra, nur se la blazonbildo el vikidatumoj senespere malbonkvalitas --> | lando= {{Brazilo}} | mapo= {{#invoke:Wikidata|claim|P242}} | titolo de administra unuo1 = [[Regionoj de Brazilo|Regiono]] | administra unuo1= {{Sudorienta regiono de Brazilo}} | titolo de administra unuo2 = [[Subŝtatoj de Brazilo|Subŝtato]] | administra unuo2 = {{San-Paŭlio}} | titolo de administra unuo3 = [[Mezoregiono]] | administra unuo3 = [[Metropolitana de São Paulo]] | titolo de administra unuo4 = [[Mikroregiono]] | administra unuo4 = [[São Paulo (mikroregiono)|São Paulo]] | fondo= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} <!-- el vikidatumoj --> | alto= {{#invoke:Wikidata|claim|P2044}} | areo= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} km² | horzono= [[UTC-03:00]] | poŝtkodo = {{#invoke:Wikidata|claim|P281}} | telefonkodo = {{#invoke:Wikidata|claim|P473}} | regiono-ISO = BR-SP <!-- BR-MG duobligus la antaŭan SVG-mapon --> | tipo1 = reliefo | situo sur mapo2 = San-Paŭlo (urbo) | Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> | tipo2 = reliefo | zomo = 8 | estro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | sen banderolo = jes }} '''San-Paŭlo'''<ref>[https://vortaro.net/#San-Pa%C5%ADlo_kd kapvorto 'San-Paŭlo' en PIV, eldono 2020, jen en reta versio] ({{eo}})</ref> aŭ '''Sanpaŭlo''' ({{lang-pt|São Paulo}}, laŭvorte ''Sankta Paŭlo''), ordinarlingve konata kiel "''{{lang|pt|Selva de Pedra}}''" (ŝtona ĝangalo) kaj "''{{lang|pt|Terra da Garoa}}''" (pluveta tero), estas la ĉefurbo de la subŝtato [[San-Paŭlo (subŝtato)|San-Paŭlo]] en la sudoriento de [[Brazilo]], proksime de la [[Atlantiko|atlantika]] marbordo. Ĝi estas la plej grava ekonomia centro kaj [[Municipoj de Brazilo|plej granda urbo]] kaj de Brazilo kaj de la suda duonsfero entute kaj same de la tuta [[Ameriko]]; ĉirkaŭ 19 milionoj da homoj vivas en kaj ĉirkaŭ San-Paŭlo. En la mondo estas [[Listo de milionurboj|la sesa plej granda urbo]]. Pri la metropolo la urbo estas akso de la metropola areo de San-Paŭlo, rangita kiel plej loĝata areo en Brazilo, la [[Grandaj urboj de Ameriko|dua plej loĝata en Ameriko]] kaj [[Plej grandaj urboj laŭ loĝantaro|la sepa plej granda en la mondo]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.estadao.com.br/noticias/economia,rmsp-supera-20-milhoes-de-habitantes-calcula-seade,503095,0.html|titolo=RMSP supera 20 milhões de habitantes, calcula Seade – economia – geral – Estadão|alirdato=2012-12-01|eldoninto=[[Estadao.com.br]]}}</ref> La nomo de la urbo estas honoro al [[Paŭlo de Tarso|Sankta Paŭlo]]. == Superrigardo == Nuntempe oni taksas San-Paŭlon la sepa plej granda urbego de la mondo. Male al la pli fama [[Rio-de-Ĵanejro]], San-Paŭlo kutime ne estas vidata kiel turismejo. Ĝiaj vidindaĵoj ofte kaŝiĝas malantaŭ la urba ĥaoso. Multaj grupoj de [[enmigrinto]]j de ĉie en la mondo formis la urbon kaj donis al la unuopaj [[kvartalo]]j iliajn karakterecojn. Ĉi tial iuj komparas San-Paŭlon laŭ ĝia multkultureco al [[Nov-Jorko]]. Estas gravaj influoj [[Italio|italaj]], [[Japanio|japanaj]], [[Libano|libanaj]] kaj [[Portugalio|portugalaj]]. San-Paŭlo konatas pro sia multfaceta nokta vivo kaj la diversega [[gastronomio]], kiu etendiĝas de [[Ĉina kuirarto|ĉina]] al [[Franca kuirarto|franca]] kuirarto, de rapidmanĝejoj al kvinstelaj restoracioj. En San-Paŭlo troviĝas la plej granda [[universitato]] de [[Latinameriko]], [[Universitato de San-Paŭlo]], kaj grava muzeo pri [[arto]] [[Arta Muzeo de San-Paŭlo]] (MASP). Ene de Brazilo, San-Paŭlo estas vidata kiel ĉefa urbo laŭ [[koncerto]]j, [[teatro]]j, modo-prezentadoj, internaciaj sportokazaĵoj, konferencoj kaj [[foiro]]j; multaj eventoj unue aŭ nur okazas tie. La noktvivo de San-Paŭlo famegas kaj inkluzivas milojn da [[drinkejo]]j kaj [[diskoteko]]j por vasta diverseco de [[muzik]]-gusto. == Geografio == [[Dosiero:17-08-2008_003Pico_do_Jaraguá_in_São_Paulo(By_Felipe_Mostarda).JPG|eta|maldekstre|Jaraguá estas la plej alta montopinto en la urbo, kun 1 135 m.<ref>{{Cite web |title=Pico do Jaraguá Mountain Official Website |url=http://www.picodojaragua.com.br/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100406153234/http://www.picodojaragua.com.br/ |archive-date=6a de Aprilo 2010 |access-date=17a de Aprilo 2010 |publisher=Picodojaragua.com.br }}</ref>]] [[Dosiero:Mapa de São Paulo (2).png|eta|maldekstre|Urba mapo]] São Paulo estas la ĉefurbo de la plej loĝata subŝtato en Brazilo, nome [[San-Paŭlo|São Paulo]], je [[latitudo]] <nowiki>23°33'01''</nowiki> sude kaj [[longitudo]] <nowiki>46°38'02''</nowiki> okcidente. La totala areo de la municipo estas 1,521.11&nbsp;km², laŭ la [[Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko]] (IBGE), estante la naŭ plej granda en la ŝtato laŭ kategorioj de teritoria etendo.<ref name="IBGE_SãoPaulo">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.ibge.gov.br/cidades-e-estados/sp/sao-paulo.html|titolo=São Paulo|alirdato=1a de Septembro 2021|aŭtoro=[[Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko]] (IBGS)}}</ref> El la tuta areo de la municipo, 949,611&nbsp;km² estas urbaj areoj (2015), nome la plej granda urba areo en la lando.<ref name="EMBRAPA-2015">{{Citaĵo el la reto|url=http://geoinfo.cnpm.embrapa.br/layers/geonode%3Aareas_urbanas_br_15|titolo=Áreas Urbanas no Brasil em 2015|alirdato=27a de Julio 2020|eldoninto=[[Embrapa|Empresa Brasileira de Pesquisa Agropecuária]] (EMBRAPA)|arkivurl=https://web.archive.org/web/20200118082708/http://geoinfo.cnpm.embrapa.br/layers/geonode:areas_urbanas_br_15|arkivdato=2020-01-18}}</ref> La urbo estas sur [[altebenaĵo]] ĉe [[Serra do Mar]] (portugala esprimo por "Marmontaro" aŭ "Marborda Montaro"), siavice komponanto de vasta regiono konata kiel [[Brazila Altebenaĵo]], kun averaĝa alteco de ĉirkaŭ 799 m super [[marnivelo]], kvankam je distanco de nur ĉirkaŭ 70&nbsp;km el la [[Atlantika Oceano]]. Tiu distanco estas kovrita de du aŭtovojoj, nome Rodovia Anchieta kaj Rodovia dos Imigrantes, kiuj trairas la montaron, konduke al la [[havenurbo]] [[Santos]] kaj al la strandejo [[Guarujá]]. Monteteca tereno hegemonias ene de la urbigitaj areoj de São Paulo escepte ĉe ĝia norda areo, kie la montaro Serra da Cantareira atingas pli altan altitudon kaj rimarkindan restaĵon de la [[Atlantikaj arbaroj|Atlantika Pluvarbaro]]. La regiono estas sisme stabila kaj neniam oni registris gravan [[tertremo|sisman aktivecon]].<ref>{{Cite web |title=About SP |url=http://www.famousdestination.com/2011/09/about-sao-paulo-city-brazil.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140318074026/http://www.famousdestination.com/2011/09/about-sao-paulo-city-brazil.html |archive-date=18a de Marto 2014 |access-date=22a de Julio 2014 |publisher=Famousdestination.com }}</ref> [[San-Paŭla Metropolo]], '''Metropola Regiono San-Paŭlo''' aŭ '''Granda San-Paŭlo''' (portugale ''Região Metropolitana de São Paulo'' ''aŭ Grande São Paulo'') estas urbanizata aglomeraĵo (metropolo) kiu troviĝas en la brazila subŝtato San-Paŭlo kaj ĉirkaŭas kaj inkluzivas la urbon San-Paŭlo. === Hidrografio === [[Dosiero:Marginal tietê.jpg|eta|maldekstre|270ra|[[Rivero Tietê]] kaj ''Marginal Tietê''.]] La [[Rivero Tietê]] kaj ties [[alfluanto]], nome Pinheiros, estis iam gravaj fontoj de [[nesala akvo]] kaj de distro por São Paulo. Tamen, pezaj industriaj forĵetaĵoj kaj elŝarĝoj de [[forĵetakvo]] find de la 20-a jarcento okazigis, ke la riveroj nun estas tre [[Akvopoluado|grave poluitaj]]. Oni entreprenis gravan purigprogramon por ambaŭ riveroj.<ref name="veja.abril.com.br">[https://veja.abril.com.br/coluna/maquiavel/despoluicao-do-rio-pinheiros-pode-ser-entregue-no-1o-semestre-de-2022/ Depollution of the Pinheiros River can be delivered in the 1st half of 2022]</ref><ref name="www1.folha.uol.com.br">[https://www1.folha.uol.com.br/ambiente/2021/09/rio-tiete-registra-aumento-de-agua-boa-e-diminuicao-em-seu-curso.shtml Tietê River registers an increase in good water and a decrease in the pollution stain]</ref> Neniu rivero estas navigebla en la sektoro kiu fluas tra la urbo, kvankam akvotransportado ja iĝas pli kaj pli grava en la rivero Tietê malsupre (ĉe la [[Parano|rivero Paranao]]), kaj la rivero estas parto de la baseno de la [[Plata-Rivero]].<ref>{{Cite web |last=Ayoub |first=Charles |title=São Paulo |url=http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201195125/http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |archive-date=1a de Februaro 2014 |access-date=23a de Majo 2015 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140201195125/http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |date=2014-02-01 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-02-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140201195125/http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |arkivdato=2014-02-01 }}</ref> Ne ekzistas granda natura lago en la regiono, sed la rezervejoj Billings kaj Guarapiranga en la sudaj ĉeurbaj areoj estas uzataj por [[Elektrogenerado|produktado de elektro]], akvostokado kaj distraj aktivecoj, kiel navigado. La origina [[flaŭro]] konsistis ĉefe el [[Ĉiamverdo|ĉiamverdaj]] [[Angiospermoj|florplantoj]]. Abundas [[Enmetitaj specioj|neindiĝenaj specioj]], ĉar la milda klimato kaj la abunda pluvokvanto ebligas la disvastiĝon kaj kultivadon de multaj tropikaj, subtropikaj kaj moderklimataj plantoj, speciale la ĉieaj [[eŭkalipto]]j.<ref>{{Cite web |title=SP article |url=http://pt.scribd.com/doc/84976227/Sao-Paulo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714153956/http://pt.scribd.com/doc/84976227/Sao-Paulo |archive-date=14a de Julio 2014 |access-date=22a de Julio 2014 |publisher=Pt.scribd.com}}</ref> La nordo de la municipo enhavas parton de la 7917 ha Ŝtata Parko Cantareira, kreita en 1962, kiu protektas grandan parton de la metropola San-Paŭlia akvodeveno. En 2015, São Paulo suferis gravegan [[sekego]]n, kiu kondukis kelkajn urbojn en la ŝtato startigi porciuman sistemon.<ref name="nyt2.2015">{{Cite news |last=Romero |first=Simon |date=[[16-a de februaro]] [[2015]]|title=Taps Start to Run Dry in Brazil's Largest City |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2015/02/17/world/americas/drought-pushes-sao-paulo-brazil-toward-water-crisis.html?_r=0 |url-status=live |access-date=18a de Februaro 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218165412/http://www.nytimes.com/2015/02/17/world/americas/drought-pushes-sao-paulo-brazil-toward-water-crisis.html?_r=0 |archive-date=18a de Februaro 2015}}</ref> === Parkoj kaj biodiverseco === [[Dosiero:Contrastes cotidiano (cropped).jpg|eta|maldekstre|240ra|Popola Parko (Municipa Parko Mário Pimenta Camargo) en Itaim Bibi, distrikto en la subprefektejo Pinheiros.]] San-Paŭlo estas en "ekotona" areo inter tri [[biomo]]j: nome [[Araŭkariaj humidaj arbaroj|miksaj ombrofilaj arbaroj]], densaj ombrofilaj arbaroj kaj ''[[Cerado|cerrado]]''; tiu lasta havis kelkajn plantospeciojn indiĝenajn de [[pampo]] en la urbo. Estis kelkaj specioj tipaj de ambaŭ biomoj, inter ili menciindas: [[araucaria]], [[Eugenia uniflora|''pitangueiras'']], [[Campomanesia phaea|''cambucís'']], ''Handroanthus'' (''ipês''), [[Campomanesia phaea|''jabuticabeiras'']], kokospalmoj ''Syagrus romanzoffiana'', ''Byrsonima basiloba'' (muricís-do-campo), ktp.<ref>{{Cite news|title=Antes dos portugueses, SP teve floresta tropical, Cerrado e mini-Pantanal|newspaper=BBC News Brasil |url=https://www.bbc.com/portuguese/geral-43148025|publisher=[[BBC]] Brasil|access-date=7a de Januaro 2021|language=pt-BR}}</ref> En 2010, San-Paŭlo havis 62 municipajn kaj ŝtatajn parkojn,<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www9.prefeitura.sp.gov.br/sitesvma/100_parques/parques_sp/index.php?p=173|titolo=Parques Municipais|alirdato=20a de Marto 2010|eldoninto=Prefeitura de São Paulo|lingvo=pt-BR|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100725191603/http://www9.prefeitura.sp.gov.br/sitesvma/100_parques/parques_sp/index.php?p=173|arkivdato=2010-07-25}}</ref> kiel la Ŝtata Parko Cantareira, parto de la Biosfera Rezervejo de San-Paŭlia Verda Zono kaj hejmo de unu el la plej grandaj urbaj [[arbaro]]j de la planedo kun 7 900 ha de etendo,<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/turismo_parques_estadual-cantareira|titolo=Parque Estadual da Cantareira|alirdato=18a de Septembro 2010|eldoninto=Governo do Estado de São Paulo|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100914190741/http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/turismo_parques_estadual-cantareira|arkivdato=2010-09-14}}</ref> la Ŝtata Parko Fontes do Ipiranga, la Parko Ibirapuera, la Tietê Ekologia Parko, la Mediprotekta Areo Capivari-Monos, la Ŝtata Parko Serra do Mar, la Ŝtata Parko Villa-Lobos, la Popola Parko (Municipa Parko Mário Pimenta Camargo) kaj la Ŝtata Parko Jaraguá, listigita kiel [[Monda Heredo]] fare de [[Unesko]] en 1994.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6290/|titolo=Parque Nacional Jaragua|alirdato=31a de Julio 2022|eldoninto=[[UNESCO]]|lingvo=pt-BR}}</ref> En 2009, San-Paŭlo havis 2 300 ha de verda areo, malpli ol 1.5% de la urba areo<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.oeco.com.br/preview/37-reportagens/20827-paulistanos-carentes-de-areas-verdes|titolo=Paulistanos carentes de áreas verdes|alirdato=27a de Junio 2009|dato=22a de Januaro 2009|eldoninto=Eco|lingvo=pt-BR}}</ref> kaj sub la po 12 m² por loĝanto rekomendita de la [[Monda Organizaĵo pri Sano]] (MOS).<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.gazetadopovo.com.br/vida-e-cidadania/futuro-das-cidades/uma-arvore-por-habitante-a-recomendacao-minima-da-oms-para-as-cidades-622ch9afm4rimh3ol1w9j8ikn|titolo=Uma árvore por habitante, a recomendação mínima da OMS para as cidades|alirdato=27a de Aprilo 2018|redaktinto=Gazeta do Povo|dato=23a de Marto 2016|lingvo=pt-BR}}</ref> Ĉirkaŭ 21% de la municipa areo estas kovrita de verdaj areoj, inkludante ekologiajn rezervejojn (datumoj de 2010).<ref>{{Cite web|publisher=Prefeitura de São Paulo|url=http://www.prefeitura.sp.gov.br/cidade/secretarias/upload/meio_ambiente/arquivos/publicacoes_Registro_seminario_areasverdes.pdf|title=3.º Seminário de Áreas Verdes|page=98|date=2010|access-date=28a de Aprilo 2018|language=pt-BR}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.prefeitura.sp.gov.br/cidade/secretarias/comunicacao/noticias/?p=122608|titolo=Parque Raul Seixas completa 20 anos, com muita festa|alirdato=28a de Aprilo 2018|dato=8-a de oktobro 2009|eldoninto=Prefeitura de São Paulo|lingvo=pt-BR}}</ref> En la municipo eblas observi arbarajn birdojn kiuj kutime aperas printempe, pro la zono de indiĝena arbari kiu ankoraŭ ĉirkaŭas la metropolan regionon. Specioj kiel la [[ruĝventra turdo]], la ornamtraŭpo (''Thraupis ornata''), la [[sulfurpitango]] kaj [[kolibro]]j estas la plej oftaj. Spite la enorma poluado, la ĉefaj riveroj de la urbo, nome Tietê kaj Pinheiros, estas hejmo de kelkaj specioj de naturaj bestoj kiel [[kapibaro]]j, [[akcipitroj]], [[Sudamerika vanelo|vaneloj]], [[ardeo]]j kaj [[lutro]]j. Aliaj specioj troveblaj en la municipo estas la guazubira cervo, [[hurlulo]]j, la [[dukolora tukano]] kaj la Nigra anambeo, ''Cephalopterus ornatus''.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://atlasambiental.prefeitura.sp.gov.br/pagina.php?id=27|titolo=Atlas Ambiental|alirdato=11a de Oktobro 2014|dato=2002|eldoninto=Prefeitura de São Paulo|lingvo=pt-BR|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150926000507/http://atlasambiental.prefeitura.sp.gov.br/pagina.php?id=27|arkivdato=2015-09-26}}</ref> === Mediaj problemoj === [[Dosiero:Pollution over São Paulo (Jardins).jpg|eta|maldekstre|240ra|[[Fumnebulo]] super la horizonto de la Ibirapuera areo.]] [[Aerpoluado]] en la urbo estas intensa,<ref name=Ribeiro>{{cite journal | doi=10.1016/s0277-9536(03)00068-6 | title=Air pollution and children's health in São Paulo (1986–1998) | year=2003 | last1=Ribeiro | first1=Helena | last2=Cardoso | first2=Maria Regina Alves | journal=Social Science & Medicine | volume=57 | issue=11 | pages=2013–2022 | pmid=14512233 |issn = 0277-9536 }}</ref> ĉefe pro la alta nombro de aŭtoj kiuj cirkulas ĉiutage sur ties stratoj, avenuoj kaj aŭtovojoj. La [[Monda Organizaĵo pri Sano]] (MOS) indikis limon de 20 mikrogramoj de partiklaj materio por kuba metro de aero kiel sekura jara averaĝo. En studo plenumita de la MOS inter ĉirkaŭ milo da urboj tra la tuta mondo en 2011, la urbo San-Paŭlo estis rangigita la 268a inter la plej poluataj, kun averaĝa indico de 38 mikrogramoj por kuba metro, indico multe super la limo indikita de la organizaĵo, sed pli malalta ol tiu de aliaj brazilaj urboj, kiel [[Rio de Janeiro]] (64 mikrogramoj por kuba metro).<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://veja.abril.com.br/noticia/ciencia/ar-do-rio-de-janeiro-e-mais-poluido-que-o-de-cubatao-e-sao-paulo-afirma-organizacao-mundial-de-saude|titolo=Rio tem ar mais poluído que Cubatão e São Paulo, diz OMS|alirdato=27a de Septembro 2013|dato=26a de Septembro 2011|eldoninto=Veja Magazine}}</ref> Studo de 2013 trovis, ke la aerpoluado en la urbo okazigas pli da mortoj ol [[trafikakcidento]]j.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://g1.globo.com/sao-paulo/noticia/2013/09/estudo-aponta-que-poluicao-mata-mais-que-o-transito-em-sao-paulo.html|titolo=Estudo aponta que poluição mata mais que o trânsito em São Paulo|alirdato=27a de Septembro 2013|dato=24a de Septembro 2013|eldoninto=G1}}</ref> Aldone al la [[atmosfera poluado]], la municipo suferas akrajn problemojn pro [[akvopoluado]], ĉefe koncentrita en siaj du ĉefaj riveroj, nome [[rivero Tietê|Tietê]] kaj Pinheiros, kiuj estas tre degraditaj kaj estas kelkaj el la plej poluataj riveroj en la lando.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.estadao.com.br/noticias/impresso,rio-mais-poluido-do-pais-tiete-e-tambem-o-mais-rico-e-populoso-,1077411,0.htm|titolo=Rio mais poluído do País, Tietê é também o mais rico e populoso|alirdato=27a de Septembro 2013|dato=22a de Septembro 2013|eldoninto=''[[O Estado de S. Paulo]]''}}</ref> Tamen, ambaŭ trairas procezojn de purigadon, kaj la Tietê Projekto estis kreita en 1992 kaj jam kostis 2.7 mil milionojn da dolaroj.<ref name="BBC">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.bbc.com/portuguese/brasil-42204606|titolo=Por que São Paulo ainda não conseguiu despoluir o rio Tietê?|alirdato=29a de Decembro 2017|aŭtoro=Leticia Mori|dato=4a de Decembro 2017|eldoninto=[[BBC]] Brasil}}</ref> En 2019, oni kreis La Projekton Novo Rio Pinheiros, dum administrado de Guberniestro João Doria, kies celo estas malpliigi la elŝarĝo de forĵetakvo en la alfluantoj, plibonigi la akvokvaliton kaj revivigi la riverbordojn ĉirkaŭ 2022.<ref>{{Cite web | url=https://www.saopaulo.sp.gov.br/spnoticias/desenvolve-sp-investe-r-70-milhoes-em-obra-do-novo-rio-pinheiros/ | trans-title= | title=Desenvolve SP investe R$ 70 milhões em obra do Novo Rio Pinheiros | author= | author2= | author3= | last= | first= | author-link= | format= | series= | volume= | issue= | publisher= | agency= | location= | page= | pages= | date=10a de Septembro 2020 | access-date=31a de Oktobro 2021 | language=pt-BR | doi= | id= | quote= | last2= | first2= | last3= | first3= | chapter= | issn= | isbn= | type= | editor-first= | website=Governo do Estado de São Paulo }}</ref> La problemo de elvilibra akvodisponeblo por la urbo - kaj por la metropolo, ĝenerale - estas ankaŭ priokupigan aferon: San-Paŭlo havas malmultajn akvofontojn ene de sia propra perimetro, kaj devas serĉi ĝin en foraj hidrografiaj basenoj. La problemo de akvopoluado estas pliakrigita ankaŭ pro la neregula okupado de akvobasenaj areoj, okazigita de urba etendo, kondukita de la malfacilo aliri al tero kaj al loĝado en la centraj areoj por la neriĉa loĝantaro<ref>Whately, Marussia; Blauth, Fernanda; Weiss, Bruno; "Haverá água para todos?" en ''Le Monde Diplomatique Brasil'', edição de janeiro de 2008; São Paulo: Instituto Pólis</ref> kaj asocia kun terena [[spekulado]] kaj malriĉigo de novaj subdividoj. Krome estas ankaŭ trotaksado de individua transporto super publika transporto – kio rezultas en la nuntempa indico de po pli ol unu vehiklo por du loĝantoj kaj en la gravigo de problemoj de media poluado.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://noticias.terra.com.br/brasil/interna/0,,OI1928696-EI306,00.html|titolo=Carros de R$ 6 mil antecipariam apagão no trânsito|alirdato=10a de Septembro 2011|dato=22a de Septembro 2007|eldoninto=Notícias Terra}}</ref> == Historio == [[Dosiero:Oscar_Pereira_da_Silva_-_Fundação_de_São_Paulo,_1909.jpg|maldekstre|eta|251x251px|''Fondo de San-Paŭlo'' (1909), oleo surtola de Oscar Pereira da Silva. La jezuito [[Manuel da Nóbrega]] (centre) diras meson, dum Manuel de Paiva kaj José de Anchieta estas fone benante indiĝenojn. Kolekto de la Muzeo de Ipiranga.]] La urbo fondatis la [[25-a de januaro|25-an de Januaro]] [[1554]] fare de la [[jezuito|jezuitaj]] [[misio|misiistoj]] [[José de Anchieta]] kaj [[Manuel de Nóbrega]], kiuj starigis misiejon - ''Colégio de São Paulo de Piratininga'' - por konverti la [[Tupioj|tupi]]-[[Gvaranioj (popolo)|gvaraniajn]] [[indianoj]]n. San-Paŭlo oficiale urbiĝis en [[1711]]. Ĝi ege kreskis dum la kafa periodo, komence en la malfrua [[19-a jarcento]], ĉefe pro ĝia avantaĝa situo apud la porto de [[Santos]], tra kiu la plej multaj [[eksportado|eksportaĵoj]] de la lando sendiĝis. Post [[1881]], ondoj da enmigrintoj el [[Italio]], [[Japanio]] kaj aliaj landoj alvenis en San-Paŭlo, komence por labori ĉe la grandegaj kafoplantejoj. La [[Semajno de Moderna Arto]] okazis en San-Paŭlo, inter la 11-a kaj la 18-a de februaro de 1922, en la Urba Teatro. Ĝi estis grava evento de la starto de la brazila [[Modernismo]]. En la [[20-a jarcento]], samtempe kun la industria evoluo de la lando, multaj el ili translokiĝis al la ĉefurbo, kiu ankaŭ allogis novajn arojn de enmigrintoj, inkluzive de [[Libano|libananoj]], [[Armenio|armenoj]], [[Grekio|grekoj]], [[judoj]], [[Ĉinio|ĉinoj]] kaj [[Koreio|koreoj]]. == Vidindaĵoj == * [[Arta Muzeo de San-Paŭlo]] * [[Katedralo de San-Paŭlo]] * [[Pinakoteko de Ŝtato San-Paŭlo]] == Kulturo kaj socio == La [[Karnavalo en San-Paŭlo]] ([[portugala lingvo|portugale]]: ''carnaval de São Paulo'') estas unu el la grandaj eventoj de la [[karnavalo]] en [[Brazilo]]. Simile al la [[karnavalo en Rio-de-Ĵanejro]] oni ankaŭ okazigas konkurson de la [[sambolernejo]]j, kiu lokas en la ''Sambódromo do Anhembi'' la antaŭkarnavalajn vendredon kaj sabaton. == Ekonomio == [[Dosiero:São Paulo Marginal Pinheiros.png|eta|maldekstre|230ra|Entreprenistejo ''Centro Empresarial Nações Unidas'' en Marginal Pinheiros.]] San-Paŭlo estas la [[Industrio|industria]] kaj [[Financo|financa]] centro de la lando. Multaj [[firmao]]j naciaj kaj mult-naciaj, inkluzivante la plej grandajn privatajn bankojn, havas siajn ĉefejojn en la urbo aŭ ĝia ĉirkaŭaĵo. San-Paŭlo estas la urbo kun la plej granda nombro de germanaj firmaoj ekster [[Germanio]]. Ĝia [[borso]] nomiĝas ''Bovespa'', kaj ĝia financa kvartalo estas en ''Avenida Paulista''. Samkiel aliaj urbegoj en evoluantaj landoj ankaŭ San-Paŭlo ĉirkaŭiĝas per [[favelo]]j kaj havas altan krimoftecon. == Servoj == * [[Lernejo de Artoj, Sciencoj kaj Humanecoj de la Universitato de San-Paŭlo]] * [[Presbiteriana Universitato Mackenzie]] * [[Universitato de San-Paŭlo]] == Konataj lokuloj == * [[Marquinhos]] aŭ plennome ''Marcos Aoás Corrêa'' (n. 1994), futbalisto * [[Gabriel Jesus]] aŭ je plena nomo ''Gabriel Fernando de Jesus'' (n. 1997), futbalisto * [[Lajos Boglár]], hungara [[etnologo]] * [[Alexandre Levy]], komponisto, pianisto kaj [[orkestrestro]] * [[Felipe Massa]], sportisto * [[Marcelo Rubens Paiva]] verkisto kaj ĵurnalisto * [[André Pinto]], futbalisto * [[Toquinho]], kantisto kaj komponisto * [[Dudu Tucci]], muzikisto En San-Paŭlo naskiĝis inter multaj aliaj * [[Sergio Clerici]] (n. 1941), brazila-itala futbalisto kaj futbala trejnisto Tie mortis, same inter multaj aliaj: * hungardevena [[Dezső Somkuthy]] (1906-1993), [[aktoro]] kaj [[pentristo]], kaj * hungardevena [[Rudolf Icsey]] (1905-1986), [[kameraisto]], * hungara [[aktoro]] [[László Szilassy]], * hungara [[ekonomo]] [[László Jankovics]], * [[Ferenc Fekete (kameraisto)]], kaj * hungara [[monaĥo]] [[Román Rezek]] (1916-1986) {{larĝa dosiero|PANORÂMICA - VISTA CONCEIÇÃO PARA O LADO SUDESTE - panoramio.jpg|1200ra|{{centre|Panorama vido de la urbo}}}} {{-}} == Esperanto en San-Paŭlo == En [[1909]] okazis en San-Paŭlo la 2-a [[Brazila Kongreso de Esperanto]]. En 1933 fondiĝis la ''Centro Esperantista de São Paulo'', per iniciato interalie de [[Egon Schaden]]. [[Esperanto-klubo Zamenhof de San-Paŭlo|Esperanto Klubo Zamenhof]] estis fondita la 25-an de Januaro [[1949]], en São Miguel Paulista, kaj daŭrigas en senĉesa aktiveco ĝis nuntempe. Ĝi posedas propran [[sidejo]]n kaj estas agnoskita de la subŝtata registaro kiel komunutila ekde [[1955]]. Okaze de la ora (50-jara) jubileo estis eldonita memoriga revuo pri la historio de la [[klubo]]. La [[pioniro]] de la movado ĉi tie estas [[Osvaldo Pires de Holanda]], kiu sukcesis arigi grupon da amikoj kaj kune kun ili estis elektita la jena unua estraro: prezidanto Osvaldo Pires de Holanda; vicprezidanto prof-o Isaac Carlos dos Santos Camargo; ĝenerala sekretario Pedro Radosavlhevitch; 1-a sekretario Vital Paula Dias; 2-a sekretario Darmy Mendonça; 1-a kasisto Januário Pricolo; 2-a kasisto Omar Coutinho Silva; propaganda direktoro Julião Garcia. <!--[[Isaac Carlos dos Santos Camargo]]; ĝenerala sekretario [[Pedro Radosavlhevitch]]; 1-a sekretario [[Vital Paula Dias]]; 2-a sekretario [[Darmy Mendonça]]; 1-a kasisto [[Januário Pricolo]]; 2-a kasisto [[Omar Coutinho Silva]]; propaganda direktoro [[Julião Garcia]]. --> Dum la unuaj dudek jaroj elstariĝas la dediĉa laboro de Darmy Mendonça, Oscar Moreira Barros<!--[[Darmy Mendonça]], [[Oscar Moreira Barros]]-->, [[José Martins Coelho]], [[Osvaldo Pires de Holanda]] kaj Maria Margarida Barros<!--[[Maria Margarida Barros]]-->. Jaroj poste, ekaperis pluraj kunlaborantoj sed inter ili elstariĝis Maria Margarida Barros. Jaroj poste, ekaperis pluraj kunlaborantoj sed inter ili elstariĝis Hérito da Silva Almeida, Antonio Cardoso de Sena, Joel Afonso Francisco kaj José Roberto Tenório da Silva.<!--[[Hérito da Silva Almeida]], [[Antonio Cardoso de Sena]], [[Joel Afonso Francisco]] kaj [[José Roberto Tenório da Silva]].--> ''Interfrata Esperanto-Klubo'' en [[1953]] estis fondita la 28-an de februaro, ĉe la strato Santo Amaro, 362, kies unua estraro estis: prezidanto [[Arnaldo Vianna (esperantisto)|Arnaldo Vianna]]; vicprezidanto [[Horacio Pereira dos Santos]]; 1-a sekretario Brumel A. Monteiro; 2-a sekretario f-ino Margherita Vernacchia; 1-a kasisto Mario Ghirello; 2-a kasisto Oscar Camanho; 1-a bibliotekisto Otacílio A. Teixeira; propaganda direktoro Euclides Vitor; direktoroj pri arto f-inoj Claudia Tecchio kaj Carmen Blat. Konsilantoj: Carlos Poledna, Humberto Tedesco kaj Luís Izzo. Ankoraŭ en 1953, ĉirkaŭ kvindek lernantoj eklernis [[Esperanto]]n ĉe la Kolegio Ateneo “Rui Barbosa”, grava eduka institucio de la [[kvartalo]] ''Penha'' en la [[ĉefurbo]] [[São Paulo]]. Gvidis la kurson s-ro Vinicius Braga Sale. En la sama kolegio estis fondita ''Interamika Esperanta Klubo'' la 31-an de januaro [[1954]], kies unua estraro estis: prezidanto Vinicius Braga Sales; vicprezidanto prof-o Gladys Del Buono Trama; sekretario Sergio Zacchia; kasisto Carlos Bevilacqua. Bedaŭrinde la grupo mallonge vivis. ''Esperanta Grupo Adolfo Bezerra de Menezes'' (EGABEM) estis fondita la 1-an de Majo [[1982]], tuj post Osvaldo Pires de Holanda gvidis Esperanto-kurson en la spiritisma centro “''Adolfo Bezerra de Menezes''”. Li sukcesis entuziasmigi la lernantojn al kiuj li proponis la fondiĝon de la [[Esperanto-grupo]], ideo bone akceptata de ĉiuj kaj kun la apogo de Luís Alberto Buceroni kaj F-ino Maria Ferreira Xavier la grupo instaliĝis en ĉambro kompleze cedita de la ''Spiritisma Centro Adolfo Bezerra de Menezes''. La unua estraro estis: prezidanto Domingos José dos Santos; vicprezidanto Joel Moreira Augusto; sekretario Antenor da Silva Filho; kasisto Osvaldo Pires de Holanda kaj bibliotekisto José Zacarias Filho.<!--[[Luís Alberto Buceroni]] kaj F-ino [[Maria Ferreira Xavier]] la grupo instaliĝis en ĉambro kompleze cedita de la ''Spiritisma Centro Adolfo Bezerra de Menezes''. La unua estraro estis: prezidanto [[Domingos José dos Santos]]; vicprezidanto [[Joel Moreira Augusto]]; sekretario [[Antenor da Silva Filho]]; kasisto Osvaldo Pires de Holanda kaj bibliotekisto [[José Zacarias Filho]]-->. La grupo daŭrigas la aktivecon ĝis hodiaŭ. En la klubaj kronikoj elstariĝis la jenaj grupanoj: Domingos José dos Santos, Joel Moreira Augusto, Gentil de Lima, José Carlos Marcondes Arantes, Odamir Feitosa de Sá Filho, Arnaldo Alves de Oliveira, Eduardo Magera kaj Neide Freitas. Invitita de Arnaldo Alves de Oliveira, Osvaldo Pires de Holanda gvidis Esperanto-kurson ĉe spiritisma centro, dum unu jaro, en la kvartalo Santana. Osvaldo sugestis al la lernantoj la fondiĝon de Esperanto-grupo, la ideo estis bone akceptita de la plejmulto kaj tiamaniere, la 7-an de septembro 1993 okazis la fondiĝo de Esperanto-Grupo Verda Lumo ĉe la sidejo de “Unuiĝintaj Spiritismaj Societoj”, strato Gabriel Piza, 443, de kie ĝi translokiĝis al strato Alfredo Pujol, 77, sidejo de la Spiritisma Centro Manoel Bento. La unua estraro estis: prezidanto Luiz Henrique Rodrigues de Araújo; vicprezidanto Marcelo Ferreira Diniz; sekretario f-ino Márcia Regina Palmeira; kasisto José Eugênio de Lima; bibliotekisto Etevaldo de Souza Pereira. Pirituba Esperanto-Grupo fondiĝis la 15-an de novembro 1995 ĉe la sidejo de la Spiritisma centro Euripedes Barsanulfo, strato Alexis Carrel, 123, en la kvartalo Pirituba. La ĉefa aktivulo estas Luiz Henrique Rodrigues de Araújo. ''Pirituba Esperanto-Grupo'' fondiĝis la 15-an de novembro [[1995]] ĉe la sidejo de la ''Spiritisma centro Euripedes Barsanulfo'', strato Alexis Carrel, 123, en la kvartalo ''Pirituba''. La ĉefa aktivulo estas Luiz Henrique Rodrigues de Araújo. == Referencoj == {{Referencoj|2}} * En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el vikipedia artikolo [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C3%A3o+Paulo&oldid=1139412671 São Paulo angle]. == Literaturo == * Lawrence, Rachel (January 2010). Alyse Dar, ed. Brazil (Seventh ed.). Apa Publications GmbH & Co. / Discovery Channel. pp.&nbsp;183–204. == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Perus]] * [[Plej grandaj urboj]] (laŭ loĝantaro) * [[Metroo en San-Paŭlo]] * [[Metropola Koridoro São Mateus-Jabaquara]] * [[Trolebusa transporto en San-Paŭlo]] == Eksteraj ligiloj == * {{pt}} [http://www.prefeitura.sp.gov.br San-Paŭlia Urba Koridora Retejo] * {{pt}} [http://www.brazilpostcard.com.br Malnovaj Poŝtkartoj de Brazilo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070809054802/http://www.brazilpostcard.com.br/ |date=2007-08-09 }} * {{pt}} [http://www.digitalsaopaulo.com Digital San-Paŭlio - Fotoj de San-Paŭlio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161003234905/http://digitalsaopaulo.com/ |date=2016-10-03 }} * {{pt}} [http://anhembi.terra.com.br/turismo/eng/default.asp San-Paŭlia Oficiala Turisma Situo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070819080328/http://anhembi.terra.com.br/turismo/eng/default.asp |date=2007-08-19 }} {{Granda dosiero|Panorama de SP.jpg|1200ra|{{centre|Panorama vido de la urbocentro}}}} {{Ĉefurboj de Brazilo}} {{Metropoloj}} {{Havenda artikolo|San-Paŭlo (urbo)}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:San-Paŭlo (urbo)| ]] [[Kategorio:Municipoj de San-Paŭlio]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Brazilo]] [[Kategorio:Milionurboj]] o1hpgmu83o5xvvatd0hv4qxkqtumn8m 9413598 9413386 2026-06-25T23:32:45Z Arbarulo 135469 9413598 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=urbo|subŝtato|San-Paŭlo}} {{Informkesto urbo | nomo = <!-- metiĝas aŭtomate --> | bildo = <!-- kutime prenatas el vikidatumoj, ankaŭ eblas individue meti iun taŭgan foton ĉi-tien --> {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Montagem SP.png | dosiero2 = Nordeste São Paulo Montagem.jpg | dosiero3 = Montagem São Paulo.jpg | dosiero4 = Montagem Sampa.jpg | dosiero5 = Higienópolis Arqui.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | bildo-larĝeco = 300px | flago = <!-- kutime el vikidatumoj --> | flago-larĝeco = 120ra <!-- ekz. 80ra, nur se la flagobildo el vikidatumoj senespere malbonkvalitas --> | blazono = <!-- kutime el vikidatumoj --> | blazono-larĝeco = 100ra <!-- ekz. 80ra, nur se la blazonbildo el vikidatumoj senespere malbonkvalitas --> | lando= {{Brazilo}} | mapo= {{#invoke:Wikidata|claim|P242}} | titolo de administra unuo1 = [[Regionoj de Brazilo|Regiono]] | administra unuo1= {{Sudorienta regiono de Brazilo}} | titolo de administra unuo2 = [[Subŝtatoj de Brazilo|Subŝtato]] | administra unuo2 = {{San-Paŭlio}} | titolo de administra unuo3 = [[Mezoregiono]] | administra unuo3 = [[Metropolitana de São Paulo]] | titolo de administra unuo4 = [[Mikroregiono]] | administra unuo4 = [[São Paulo (mikroregiono)|São Paulo]] | fondo= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} <!-- el vikidatumoj --> | alto= {{#invoke:Wikidata|claim|P2044}} | areo= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} km² | horzono= [[UTC-03:00]] | poŝtkodo = {{#invoke:Wikidata|claim|P281}} | telefonkodo = {{#invoke:Wikidata|claim|P473}} | regiono-ISO = BR-SP <!-- BR-MG duobligus la antaŭan SVG-mapon --> | tipo1 = reliefo | situo sur mapo2 = San-Paŭlo (urbo) | Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> | tipo2 = reliefo | zomo = 8 | estro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | sen banderolo = jes }} '''San-Paŭlo'''<ref>[https://vortaro.net/#San-Pa%C5%ADlo_kd kapvorto 'San-Paŭlo' en PIV, eldono 2020, jen en reta versio] ({{eo}})</ref> aŭ '''Sanpaŭlo''' ({{lang-pt|São Paulo}}, laŭvorte ''Sankta Paŭlo''), ordinarlingve konata kiel "''{{lang|pt|Selva de Pedra}}''" (ŝtona ĝangalo) kaj "''{{lang|pt|Terra da Garoa}}''" (pluveta tero), estas la ĉefurbo de la subŝtato [[San-Paŭlo (subŝtato)|San-Paŭlo]] en la sudoriento de [[Brazilo]], proksime de la [[Atlantiko|atlantika]] marbordo. Ĝi estas la plej grava ekonomia centro kaj [[Municipoj de Brazilo|plej granda urbo]] kaj de Brazilo kaj de la suda duonsfero entute kaj same de la tuta [[Ameriko]]; ĉirkaŭ 19 milionoj da homoj vivas en kaj ĉirkaŭ San-Paŭlo. En la mondo estas [[Listo de milionurboj|la sesa plej granda urbo]]. Pri la metropolo la urbo estas akso de la metropola areo de San-Paŭlo, rangita kiel plej loĝata areo en Brazilo, la [[Grandaj urboj de Ameriko|dua plej loĝata en Ameriko]] kaj [[Plej grandaj urboj laŭ loĝantaro|la sepa plej granda en la mondo]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.estadao.com.br/noticias/economia,rmsp-supera-20-milhoes-de-habitantes-calcula-seade,503095,0.html|titolo=RMSP supera 20 milhões de habitantes, calcula Seade – economia – geral – Estadão|alirdato=2012-12-01|eldoninto=[[Estadao.com.br]]}}</ref> La nomo de la urbo estas honoro al [[Paŭlo de Tarso|Sankta Paŭlo]]. == Superrigardo == Nuntempe oni taksas San-Paŭlon la sepa plej granda urbego de la mondo. Male al la pli fama [[Rio-de-Ĵanejro]], San-Paŭlo kutime ne estas vidata kiel turismejo. Ĝiaj vidindaĵoj ofte kaŝiĝas malantaŭ la urba ĥaoso. Multaj grupoj de [[enmigrinto]]j de ĉie en la mondo formis la urbon kaj donis al la unuopaj [[kvartalo]]j iliajn karakterecojn. Ĉi tial iuj komparas San-Paŭlon laŭ ĝia multkultureco al [[Nov-Jorko]]. Estas gravaj influoj [[Italio|italaj]], [[Japanio|japanaj]], [[Libano|libanaj]] kaj [[Portugalio|portugalaj]]. San-Paŭlo konatas pro sia multfaceta [[nokta vivo]] kaj la diversega [[gastronomio]], kiu etendiĝas de [[Ĉina kuirarto|ĉina]] al [[Franca kuirarto|franca]] kuirarto, de rapidmanĝejoj al kvinstelaj restoracioj. En San-Paŭlo troviĝas la plej granda [[universitato]] de [[Latinameriko]], [[Universitato de San-Paŭlo]], kaj grava muzeo pri [[arto]] [[Arta Muzeo de San-Paŭlo]] (MASP). Ene de Brazilo, San-Paŭlo estas vidata kiel ĉefa urbo laŭ [[koncerto]]j, [[teatro]]j, modo-prezentadoj, internaciaj sportokazaĵoj, konferencoj kaj [[foiro]]j; multaj eventoj unue aŭ nur okazas tie. La noktvivo de San-Paŭlo famegas kaj inkluzivas milojn da [[drinkejo]]j kaj [[diskoteko]]j por vasta diverseco de [[muzik]]-gusto. == Geografio == [[Dosiero:17-08-2008_003Pico_do_Jaraguá_in_São_Paulo(By_Felipe_Mostarda).JPG|eta|maldekstre|Jaraguá estas la plej alta montopinto en la urbo, kun 1 135 m.<ref>{{Cite web |title=Pico do Jaraguá Mountain Official Website |url=http://www.picodojaragua.com.br/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100406153234/http://www.picodojaragua.com.br/ |archive-date=6a de Aprilo 2010 |access-date=17a de Aprilo 2010 |publisher=Picodojaragua.com.br }}</ref>]] [[Dosiero:Mapa de São Paulo (2).png|eta|maldekstre|Urba mapo]] São Paulo estas la ĉefurbo de la plej loĝata subŝtato en Brazilo, nome [[San-Paŭlo|São Paulo]], je [[latitudo]] <nowiki>23°33'01''</nowiki> sude kaj [[longitudo]] <nowiki>46°38'02''</nowiki> okcidente. La totala areo de la municipo estas 1,521.11&nbsp;km², laŭ la [[Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko]] (IBGE), estante la naŭ plej granda en la ŝtato laŭ kategorioj de teritoria etendo.<ref name="IBGE_SãoPaulo">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.ibge.gov.br/cidades-e-estados/sp/sao-paulo.html|titolo=São Paulo|alirdato=1a de Septembro 2021|aŭtoro=[[Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko]] (IBGS)}}</ref> El la tuta areo de la municipo, 949,611&nbsp;km² estas urbaj areoj (2015), nome la plej granda urba areo en la lando.<ref name="EMBRAPA-2015">{{Citaĵo el la reto|url=http://geoinfo.cnpm.embrapa.br/layers/geonode%3Aareas_urbanas_br_15|titolo=Áreas Urbanas no Brasil em 2015|alirdato=27a de Julio 2020|eldoninto=[[Embrapa|Empresa Brasileira de Pesquisa Agropecuária]] (EMBRAPA)|arkivurl=https://web.archive.org/web/20200118082708/http://geoinfo.cnpm.embrapa.br/layers/geonode:areas_urbanas_br_15|arkivdato=2020-01-18}}</ref> La urbo estas sur [[altebenaĵo]] ĉe [[Serra do Mar]] (portugala esprimo por "Marmontaro" aŭ "Marborda Montaro"), siavice komponanto de vasta regiono konata kiel [[Brazila Altebenaĵo]], kun averaĝa alteco de ĉirkaŭ 799 m super [[marnivelo]], kvankam je distanco de nur ĉirkaŭ 70&nbsp;km el la [[Atlantika Oceano]]. Tiu distanco estas kovrita de du aŭtovojoj, nome Rodovia Anchieta kaj Rodovia dos Imigrantes, kiuj trairas la montaron, konduke al la [[havenurbo]] [[Santos]] kaj al la strandejo [[Guarujá]]. Monteteca tereno hegemonias ene de la urbigitaj areoj de São Paulo escepte ĉe ĝia norda areo, kie la montaro Serra da Cantareira atingas pli altan altitudon kaj rimarkindan restaĵon de la [[Atlantikaj arbaroj|Atlantika Pluvarbaro]]. La regiono estas sisme stabila kaj neniam oni registris gravan [[tertremo|sisman aktivecon]].<ref>{{Cite web |title=About SP |url=http://www.famousdestination.com/2011/09/about-sao-paulo-city-brazil.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140318074026/http://www.famousdestination.com/2011/09/about-sao-paulo-city-brazil.html |archive-date=18a de Marto 2014 |access-date=22a de Julio 2014 |publisher=Famousdestination.com }}</ref> [[San-Paŭla Metropolo]], '''Metropola Regiono San-Paŭlo''' aŭ '''Granda San-Paŭlo''' (portugale ''Região Metropolitana de São Paulo'' ''aŭ Grande São Paulo'') estas urbanizata aglomeraĵo (metropolo) kiu troviĝas en la brazila subŝtato San-Paŭlo kaj ĉirkaŭas kaj inkluzivas la urbon San-Paŭlo. === Hidrografio === [[Dosiero:Marginal tietê.jpg|eta|maldekstre|270ra|[[Rivero Tietê]] kaj ''Marginal Tietê''.]] La [[Rivero Tietê]] kaj ties [[alfluanto]], nome Pinheiros, estis iam gravaj fontoj de [[nesala akvo]] kaj de distro por São Paulo. Tamen, pezaj industriaj forĵetaĵoj kaj elŝarĝoj de [[forĵetakvo]] find de la 20-a jarcento okazigis, ke la riveroj nun estas tre [[Akvopoluado|grave poluitaj]]. Oni entreprenis gravan purigprogramon por ambaŭ riveroj.<ref name="veja.abril.com.br">[https://veja.abril.com.br/coluna/maquiavel/despoluicao-do-rio-pinheiros-pode-ser-entregue-no-1o-semestre-de-2022/ Depollution of the Pinheiros River can be delivered in the 1st half of 2022]</ref><ref name="www1.folha.uol.com.br">[https://www1.folha.uol.com.br/ambiente/2021/09/rio-tiete-registra-aumento-de-agua-boa-e-diminuicao-em-seu-curso.shtml Tietê River registers an increase in good water and a decrease in the pollution stain]</ref> Neniu rivero estas navigebla en la sektoro kiu fluas tra la urbo, kvankam akvotransportado ja iĝas pli kaj pli grava en la rivero Tietê malsupre (ĉe la [[Parano|rivero Paranao]]), kaj la rivero estas parto de la baseno de la [[Plata-Rivero]].<ref>{{Cite web |last=Ayoub |first=Charles |title=São Paulo |url=http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201195125/http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |archive-date=1a de Februaro 2014 |access-date=23a de Majo 2015 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140201195125/http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |date=2014-02-01 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-02-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140201195125/http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |arkivdato=2014-02-01 }}</ref> Ne ekzistas granda natura lago en la regiono, sed la rezervejoj Billings kaj Guarapiranga en la sudaj ĉeurbaj areoj estas uzataj por [[Elektrogenerado|produktado de elektro]], akvostokado kaj distraj aktivecoj, kiel navigado. La origina [[flaŭro]] konsistis ĉefe el [[Ĉiamverdo|ĉiamverdaj]] [[Angiospermoj|florplantoj]]. Abundas [[Enmetitaj specioj|neindiĝenaj specioj]], ĉar la milda klimato kaj la abunda pluvokvanto ebligas la disvastiĝon kaj kultivadon de multaj tropikaj, subtropikaj kaj moderklimataj plantoj, speciale la ĉieaj [[eŭkalipto]]j.<ref>{{Cite web |title=SP article |url=http://pt.scribd.com/doc/84976227/Sao-Paulo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714153956/http://pt.scribd.com/doc/84976227/Sao-Paulo |archive-date=14a de Julio 2014 |access-date=22a de Julio 2014 |publisher=Pt.scribd.com}}</ref> La nordo de la municipo enhavas parton de la 7917 ha Ŝtata Parko Cantareira, kreita en 1962, kiu protektas grandan parton de la metropola San-Paŭlia akvodeveno. En 2015, São Paulo suferis gravegan [[sekego]]n, kiu kondukis kelkajn urbojn en la ŝtato startigi porciuman sistemon.<ref name="nyt2.2015">{{Cite news |last=Romero |first=Simon |date=[[16-a de februaro]] [[2015]]|title=Taps Start to Run Dry in Brazil's Largest City |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2015/02/17/world/americas/drought-pushes-sao-paulo-brazil-toward-water-crisis.html?_r=0 |url-status=live |access-date=18a de Februaro 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218165412/http://www.nytimes.com/2015/02/17/world/americas/drought-pushes-sao-paulo-brazil-toward-water-crisis.html?_r=0 |archive-date=18a de Februaro 2015}}</ref> === Parkoj kaj biodiverseco === [[Dosiero:Contrastes cotidiano (cropped).jpg|eta|maldekstre|240ra|Popola Parko (Municipa Parko Mário Pimenta Camargo) en Itaim Bibi, distrikto en la subprefektejo Pinheiros.]] San-Paŭlo estas en "ekotona" areo inter tri [[biomo]]j: nome [[Araŭkariaj humidaj arbaroj|miksaj ombrofilaj arbaroj]], densaj ombrofilaj arbaroj kaj ''[[Cerado|cerrado]]''; tiu lasta havis kelkajn plantospeciojn indiĝenajn de [[pampo]] en la urbo. Estis kelkaj specioj tipaj de ambaŭ biomoj, inter ili menciindas: [[araucaria]], [[Eugenia uniflora|''pitangueiras'']], [[Campomanesia phaea|''cambucís'']], ''Handroanthus'' (''ipês''), [[Campomanesia phaea|''jabuticabeiras'']], kokospalmoj ''Syagrus romanzoffiana'', ''Byrsonima basiloba'' (muricís-do-campo), ktp.<ref>{{Cite news|title=Antes dos portugueses, SP teve floresta tropical, Cerrado e mini-Pantanal|newspaper=BBC News Brasil |url=https://www.bbc.com/portuguese/geral-43148025|publisher=[[BBC]] Brasil|access-date=7a de Januaro 2021|language=pt-BR}}</ref> En 2010, San-Paŭlo havis 62 municipajn kaj ŝtatajn parkojn,<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www9.prefeitura.sp.gov.br/sitesvma/100_parques/parques_sp/index.php?p=173|titolo=Parques Municipais|alirdato=20a de Marto 2010|eldoninto=Prefeitura de São Paulo|lingvo=pt-BR|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100725191603/http://www9.prefeitura.sp.gov.br/sitesvma/100_parques/parques_sp/index.php?p=173|arkivdato=2010-07-25}}</ref> kiel la Ŝtata Parko Cantareira, parto de la Biosfera Rezervejo de San-Paŭlia Verda Zono kaj hejmo de unu el la plej grandaj urbaj [[arbaro]]j de la planedo kun 7 900 ha de etendo,<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/turismo_parques_estadual-cantareira|titolo=Parque Estadual da Cantareira|alirdato=18a de Septembro 2010|eldoninto=Governo do Estado de São Paulo|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100914190741/http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/turismo_parques_estadual-cantareira|arkivdato=2010-09-14}}</ref> la Ŝtata Parko Fontes do Ipiranga, la Parko Ibirapuera, la Tietê Ekologia Parko, la Mediprotekta Areo Capivari-Monos, la Ŝtata Parko Serra do Mar, la Ŝtata Parko Villa-Lobos, la Popola Parko (Municipa Parko Mário Pimenta Camargo) kaj la Ŝtata Parko Jaraguá, listigita kiel [[Monda Heredo]] fare de [[Unesko]] en 1994.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6290/|titolo=Parque Nacional Jaragua|alirdato=31a de Julio 2022|eldoninto=[[UNESCO]]|lingvo=pt-BR}}</ref> En 2009, San-Paŭlo havis 2 300 ha de verda areo, malpli ol 1.5% de la urba areo<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.oeco.com.br/preview/37-reportagens/20827-paulistanos-carentes-de-areas-verdes|titolo=Paulistanos carentes de áreas verdes|alirdato=27a de Junio 2009|dato=22a de Januaro 2009|eldoninto=Eco|lingvo=pt-BR}}</ref> kaj sub la po 12 m² por loĝanto rekomendita de la [[Monda Organizaĵo pri Sano]] (MOS).<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.gazetadopovo.com.br/vida-e-cidadania/futuro-das-cidades/uma-arvore-por-habitante-a-recomendacao-minima-da-oms-para-as-cidades-622ch9afm4rimh3ol1w9j8ikn|titolo=Uma árvore por habitante, a recomendação mínima da OMS para as cidades|alirdato=27a de Aprilo 2018|redaktinto=Gazeta do Povo|dato=23a de Marto 2016|lingvo=pt-BR}}</ref> Ĉirkaŭ 21% de la municipa areo estas kovrita de verdaj areoj, inkludante ekologiajn rezervejojn (datumoj de 2010).<ref>{{Cite web|publisher=Prefeitura de São Paulo|url=http://www.prefeitura.sp.gov.br/cidade/secretarias/upload/meio_ambiente/arquivos/publicacoes_Registro_seminario_areasverdes.pdf|title=3.º Seminário de Áreas Verdes|page=98|date=2010|access-date=28a de Aprilo 2018|language=pt-BR}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.prefeitura.sp.gov.br/cidade/secretarias/comunicacao/noticias/?p=122608|titolo=Parque Raul Seixas completa 20 anos, com muita festa|alirdato=28a de Aprilo 2018|dato=8-a de oktobro 2009|eldoninto=Prefeitura de São Paulo|lingvo=pt-BR}}</ref> En la municipo eblas observi arbarajn birdojn kiuj kutime aperas printempe, pro la zono de indiĝena arbari kiu ankoraŭ ĉirkaŭas la metropolan regionon. Specioj kiel la [[ruĝventra turdo]], la ornamtraŭpo (''Thraupis ornata''), la [[sulfurpitango]] kaj [[kolibro]]j estas la plej oftaj. Spite la enorma poluado, la ĉefaj riveroj de la urbo, nome Tietê kaj Pinheiros, estas hejmo de kelkaj specioj de naturaj bestoj kiel [[kapibaro]]j, [[akcipitroj]], [[Sudamerika vanelo|vaneloj]], [[ardeo]]j kaj [[lutro]]j. Aliaj specioj troveblaj en la municipo estas la guazubira cervo, [[hurlulo]]j, la [[dukolora tukano]] kaj la Nigra anambeo, ''Cephalopterus ornatus''.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://atlasambiental.prefeitura.sp.gov.br/pagina.php?id=27|titolo=Atlas Ambiental|alirdato=11a de Oktobro 2014|dato=2002|eldoninto=Prefeitura de São Paulo|lingvo=pt-BR|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150926000507/http://atlasambiental.prefeitura.sp.gov.br/pagina.php?id=27|arkivdato=2015-09-26}}</ref> === Mediaj problemoj === [[Dosiero:Pollution over São Paulo (Jardins).jpg|eta|maldekstre|240ra|[[Fumnebulo]] super la horizonto de la Ibirapuera areo.]] [[Aerpoluado]] en la urbo estas intensa,<ref name=Ribeiro>{{cite journal | doi=10.1016/s0277-9536(03)00068-6 | title=Air pollution and children's health in São Paulo (1986–1998) | year=2003 | last1=Ribeiro | first1=Helena | last2=Cardoso | first2=Maria Regina Alves | journal=Social Science & Medicine | volume=57 | issue=11 | pages=2013–2022 | pmid=14512233 |issn = 0277-9536 }}</ref> ĉefe pro la alta nombro de aŭtoj kiuj cirkulas ĉiutage sur ties stratoj, avenuoj kaj aŭtovojoj. La [[Monda Organizaĵo pri Sano]] (MOS) indikis limon de 20 mikrogramoj de partiklaj materio por kuba metro de aero kiel sekura jara averaĝo. En studo plenumita de la MOS inter ĉirkaŭ milo da urboj tra la tuta mondo en 2011, la urbo San-Paŭlo estis rangigita la 268a inter la plej poluataj, kun averaĝa indico de 38 mikrogramoj por kuba metro, indico multe super la limo indikita de la organizaĵo, sed pli malalta ol tiu de aliaj brazilaj urboj, kiel [[Rio de Janeiro]] (64 mikrogramoj por kuba metro).<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://veja.abril.com.br/noticia/ciencia/ar-do-rio-de-janeiro-e-mais-poluido-que-o-de-cubatao-e-sao-paulo-afirma-organizacao-mundial-de-saude|titolo=Rio tem ar mais poluído que Cubatão e São Paulo, diz OMS|alirdato=27a de Septembro 2013|dato=26a de Septembro 2011|eldoninto=Veja Magazine}}</ref> Studo de 2013 trovis, ke la aerpoluado en la urbo okazigas pli da mortoj ol [[trafikakcidento]]j.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://g1.globo.com/sao-paulo/noticia/2013/09/estudo-aponta-que-poluicao-mata-mais-que-o-transito-em-sao-paulo.html|titolo=Estudo aponta que poluição mata mais que o trânsito em São Paulo|alirdato=27a de Septembro 2013|dato=24a de Septembro 2013|eldoninto=G1}}</ref> Aldone al la [[atmosfera poluado]], la municipo suferas akrajn problemojn pro [[akvopoluado]], ĉefe koncentrita en siaj du ĉefaj riveroj, nome [[rivero Tietê|Tietê]] kaj Pinheiros, kiuj estas tre degraditaj kaj estas kelkaj el la plej poluataj riveroj en la lando.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.estadao.com.br/noticias/impresso,rio-mais-poluido-do-pais-tiete-e-tambem-o-mais-rico-e-populoso-,1077411,0.htm|titolo=Rio mais poluído do País, Tietê é também o mais rico e populoso|alirdato=27a de Septembro 2013|dato=22a de Septembro 2013|eldoninto=''[[O Estado de S. Paulo]]''}}</ref> Tamen, ambaŭ trairas procezojn de purigadon, kaj la Tietê Projekto estis kreita en 1992 kaj jam kostis 2.7 mil milionojn da dolaroj.<ref name="BBC">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.bbc.com/portuguese/brasil-42204606|titolo=Por que São Paulo ainda não conseguiu despoluir o rio Tietê?|alirdato=29a de Decembro 2017|aŭtoro=Leticia Mori|dato=4a de Decembro 2017|eldoninto=[[BBC]] Brasil}}</ref> En 2019, oni kreis La Projekton Novo Rio Pinheiros, dum administrado de Guberniestro João Doria, kies celo estas malpliigi la elŝarĝo de forĵetakvo en la alfluantoj, plibonigi la akvokvaliton kaj revivigi la riverbordojn ĉirkaŭ 2022.<ref>{{Cite web | url=https://www.saopaulo.sp.gov.br/spnoticias/desenvolve-sp-investe-r-70-milhoes-em-obra-do-novo-rio-pinheiros/ | trans-title= | title=Desenvolve SP investe R$ 70 milhões em obra do Novo Rio Pinheiros | author= | author2= | author3= | last= | first= | author-link= | format= | series= | volume= | issue= | publisher= | agency= | location= | page= | pages= | date=10a de Septembro 2020 | access-date=31a de Oktobro 2021 | language=pt-BR | doi= | id= | quote= | last2= | first2= | last3= | first3= | chapter= | issn= | isbn= | type= | editor-first= | website=Governo do Estado de São Paulo }}</ref> La problemo de elvilibra akvodisponeblo por la urbo - kaj por la metropolo, ĝenerale - estas ankaŭ priokupigan aferon: San-Paŭlo havas malmultajn akvofontojn ene de sia propra perimetro, kaj devas serĉi ĝin en foraj hidrografiaj basenoj. La problemo de akvopoluado estas pliakrigita ankaŭ pro la neregula okupado de akvobasenaj areoj, okazigita de urba etendo, kondukita de la malfacilo aliri al tero kaj al loĝado en la centraj areoj por la neriĉa loĝantaro<ref>Whately, Marussia; Blauth, Fernanda; Weiss, Bruno; "Haverá água para todos?" en ''Le Monde Diplomatique Brasil'', edição de janeiro de 2008; São Paulo: Instituto Pólis</ref> kaj asocia kun terena [[spekulado]] kaj malriĉigo de novaj subdividoj. Krome estas ankaŭ trotaksado de individua transporto super publika transporto – kio rezultas en la nuntempa indico de po pli ol unu vehiklo por du loĝantoj kaj en la gravigo de problemoj de media poluado.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://noticias.terra.com.br/brasil/interna/0,,OI1928696-EI306,00.html|titolo=Carros de R$ 6 mil antecipariam apagão no trânsito|alirdato=10a de Septembro 2011|dato=22a de Septembro 2007|eldoninto=Notícias Terra}}</ref> == Historio == [[Dosiero:Oscar_Pereira_da_Silva_-_Fundação_de_São_Paulo,_1909.jpg|maldekstre|eta|251x251px|''Fondo de San-Paŭlo'' (1909), oleo surtola de Oscar Pereira da Silva. La jezuito [[Manuel da Nóbrega]] (centre) diras meson, dum Manuel de Paiva kaj José de Anchieta estas fone benante indiĝenojn. Kolekto de la Muzeo de Ipiranga.]] La urbo fondatis la [[25-a de januaro|25-an de Januaro]] [[1554]] fare de la [[jezuito|jezuitaj]] [[misio|misiistoj]] [[José de Anchieta]] kaj [[Manuel de Nóbrega]], kiuj starigis misiejon - ''Colégio de São Paulo de Piratininga'' - por konverti la [[Tupioj|tupi]]-[[Gvaranioj (popolo)|gvaraniajn]] [[indianoj]]n. San-Paŭlo oficiale urbiĝis en [[1711]]. Ĝi ege kreskis dum la kafa periodo, komence en la malfrua [[19-a jarcento]], ĉefe pro ĝia avantaĝa situo apud la porto de [[Santos]], tra kiu la plej multaj [[eksportado|eksportaĵoj]] de la lando sendiĝis. Post [[1881]], ondoj da enmigrintoj el [[Italio]], [[Japanio]] kaj aliaj landoj alvenis en San-Paŭlo, komence por labori ĉe la grandegaj [[kafoplantejo]]j. La [[Semajno de Moderna Arto]] okazis en San-Paŭlo, inter la 11-a kaj la 18-a de februaro de 1922, en la Urba Teatro. Ĝi estis grava evento de la starto de la brazila [[Modernismo]]. En la [[20-a jarcento]], samtempe kun la industria evoluo de la lando, multaj el ili translokiĝis al la ĉefurbo, kiu ankaŭ allogis novajn arojn de enmigrintoj, inkluzive de [[Libano|libananoj]], [[Armenio|armenoj]], [[Grekio|grekoj]], [[judoj]], [[Ĉinio|ĉinoj]] kaj [[Koreio|koreoj]]. == Vidindaĵoj == * [[Arta Muzeo de San-Paŭlo]] * [[Katedralo de San-Paŭlo]] * [[Pinakoteko de Ŝtato San-Paŭlo]] == Kulturo kaj socio == La [[Karnavalo en San-Paŭlo]] ([[portugala lingvo|portugale]]: ''carnaval de São Paulo'') estas unu el la grandaj eventoj de la [[karnavalo]] en [[Brazilo]]. Simile al la [[karnavalo en Rio-de-Ĵanejro]] oni ankaŭ okazigas konkurson de la [[sambolernejo]]j, kiu lokas en la ''Sambódromo do Anhembi'' la antaŭkarnavalajn vendredon kaj sabaton. == Ekonomio == [[Dosiero:São Paulo Marginal Pinheiros.png|eta|maldekstre|230ra|Entreprenistejo ''Centro Empresarial Nações Unidas'' en Marginal Pinheiros.]] San-Paŭlo estas la [[Industrio|industria]] kaj [[Financo|financa]] centro de la lando. Multaj [[firmao]]j naciaj kaj mult-naciaj, inkluzivante la plej grandajn privatajn bankojn, havas siajn ĉefejojn en la urbo aŭ ĝia ĉirkaŭaĵo. San-Paŭlo estas la urbo kun la plej granda nombro de germanaj firmaoj ekster [[Germanio]]. Ĝia [[borso]] nomiĝas [[Bovespa]], kaj ĝia financa kvartalo estas en ''Avenida Paulista''. Samkiel aliaj urbegoj en evoluantaj landoj ankaŭ San-Paŭlo ĉirkaŭiĝas per [[favelo]]j kaj havas altan krimoftecon. == Servoj == * [[Lernejo de Artoj, Sciencoj kaj Humanecoj de la Universitato de San-Paŭlo]] * [[Presbiteriana Universitato Mackenzie]] * [[Universitato de San-Paŭlo]] == Konataj lokuloj == * [[Marquinhos]] aŭ plennome ''Marcos Aoás Corrêa'' (n. 1994), futbalisto * [[Gabriel Jesus]] aŭ je plena nomo ''Gabriel Fernando de Jesus'' (n. 1997), futbalisto * [[Lajos Boglár]], hungara [[etnologo]] * [[Alexandre Levy]], komponisto, pianisto kaj [[orkestrestro]] * [[Felipe Massa]], sportisto * [[Marcelo Rubens Paiva]] verkisto kaj ĵurnalisto * [[André Pinto]], futbalisto * [[Toquinho]], kantisto kaj komponisto * [[Dudu Tucci]], muzikisto En San-Paŭlo naskiĝis inter multaj aliaj * [[Sergio Clerici]] (n. 1941), brazila-itala futbalisto kaj futbala trejnisto Tie mortis, same inter multaj aliaj: * hungardevena [[Dezső Somkuthy]] (1906-1993), [[aktoro]] kaj [[pentristo]], kaj * hungardevena [[Rudolf Icsey]] (1905-1986), [[kameraisto]], * hungara [[aktoro]] [[László Szilassy]], * hungara [[ekonomo]] [[László Jankovics]], * [[Ferenc Fekete (kameraisto)]], kaj * hungara [[monaĥo]] [[Román Rezek]] (1916-1986) {{larĝa dosiero|PANORÂMICA - VISTA CONCEIÇÃO PARA O LADO SUDESTE - panoramio.jpg|1200ra|{{centre|Panorama vido de la urbo}}}} {{-}} == Esperanto en San-Paŭlo == En [[1909]] okazis en San-Paŭlo la 2-a [[Brazila Kongreso de Esperanto]]. En 1933 fondiĝis la ''Centro Esperantista de São Paulo'', per iniciato interalie de [[Egon Schaden]]. [[Esperanto-klubo Zamenhof de San-Paŭlo|Esperanto Klubo Zamenhof]] estis fondita la 25-an de Januaro [[1949]], en [[São Miguel Paulista]], kaj daŭrigas en senĉesa aktiveco ĝis nuntempe. Ĝi posedas propran [[sidejo]]n kaj estas agnoskita de la subŝtata registaro kiel komunutila ekde [[1955]]. Okaze de la [[ora jubileo|ora]] (50-jara) jubileo estis eldonita memoriga revuo pri la historio de la [[klubo]]. La [[pioniro]] de la movado ĉi tie estas [[Osvaldo Pires de Holanda]], kiu sukcesis arigi grupon da amikoj kaj kune kun ili estis elektita la jena unua estraro: prezidanto Osvaldo Pires de Holanda; vicprezidanto prof-o [[Isaac Carlos dos Santos Camargo]]; ĝenerala sekretario [[Pedro Radosavlhevitch]]; 1-a sekretario [[Vital Paula Dias]]; 2-a sekretario [[Darmy Mendonça]]; 1-a kasisto [[Januário Pricolo]]; 2-a kasisto [[Omar Coutinho Silva]]; propaganda direktoro [[Julião Garcia]]. Dum la unuaj dudek jaroj elstariĝas la dediĉa laboro de [[Darmy Mendonça]], [[Oscar Moreira Barros]]-->, [[José Martins Coelho]], [[Osvaldo Pires de Holanda]] kaj Maria Margarida Barros<!--[[Maria Margarida Barros]]. Jaroj poste, ekaperis pluraj kunlaborantoj sed inter ili elstariĝis Maria Margarida Barros. Jaroj poste, ekaperis pluraj kunlaborantoj sed inter ili elstariĝis [[Hérito da Silva Almeida]], [[Antonio Cardoso de Sena]], [[Joel Afonso Francisco]] kaj [[José Roberto Tenório da Silva]]. [[Interfrata Esperanto-Klubo]] en [[1953]] estis fondita la 28-an de februaro, ĉe la strato Santo Amaro, 362, kies unua estraro estis: prezidanto [[Arnaldo Vianna (esperantisto)|Arnaldo Vianna]]; vicprezidanto [[Horacio Pereira dos Santos]]; [[Brumel A. Monteiro]]; 2-a sekretario f-ino [[Margherita Vernacchia]]; 1-a kasisto [[Mario Ghirello]]; 2-a kasisto [[Oscar Camanho]]; 1-a bibliotekisto [[Otacílio A. Teixeira]]; propaganda direktoro [[Euclides Vitor]]; direktoroj pri arto f-inoj [[Claudia Tecchio]] kaj [[Carmen Blat]]. Konsilantoj: [[Carlos Poledna]], [[Humberto Tedesco]] kaj [[Luís Izzo]]. Ankoraŭ en 1953, ĉirkaŭ kvindek lernantoj eklernis [[Esperanto]]n ĉe la Kolegio Ateneo “Rui Barbosa”, grava eduka institucio de la [[kvartalo]] [[Penha]] en la [[ĉefurbo]] [[São Paulo]]. Gvidis la kurson s-ro [[Vinicius Braga Sales]]. En la sama kolegio estis fondita [[Interamika Esperanta Klubo]] la 31-an de januaro [[1954]], kies unua estraro estis: prezidanto Vinicius Braga Sales; vicprezidanto prof-o [[Gladys Del Buono Trama]]; sekretario [[Sergio Zacchia]]; kasisto [[Carlos Bevilacqua]]. Bedaŭrinde la grupo mallonge vivis. [[Esperanta Grupo Adolfo Bezerra de Menezes]] (EGABEM) estis fondita la 1-an de Majo [[1982]], tuj post Osvaldo Pires de Holanda gvidis [[Esperanto-kurso]]n en la [[spiritisma centro]] “[[Adolfo Bezerra de Menezes]]. Li sukcesis entuziasmigi la lernantojn al kiuj li proponis la fondiĝon de la [[Esperanto-grupo]], ideo bone akceptata de ĉiuj kaj kun la apogo de [[Luís Alberto Buceroni]] kaj F-ino [[Maria Ferreira Xavier]] la grupo instaliĝis en ĉambro kompleze cedita de la [[Spiritisma Centro Adolfo Bezerra de Menezes]]'. La unua estraro estis: prezidanto [[Domingos José dos Santos]]; vicprezidanto [[Joel Moreira Augusto]]; sekretario [[Antenor da Silva Filho]]; kasisto Osvaldo Pires de Holanda kaj bibliotekisto [[José Zacarias Filho]]. La grupo daŭrigas la aktivecon ĝis hodiaŭ. En la klubaj kronikoj elstariĝis la jenaj grupanoj: Domingos José dos Santos, Joel Moreira Augusto, [[Gentil de Lima]], [[José Carlos Marcondes Arantes]], [[Odamir Feitosa de Sá Filho]], [[Arnaldo Alves de Oliveira]], [[Eduardo Magera]] kaj [[Neide Freitas]]. Invitita de Arnaldo Alves de Oliveira, Osvaldo Pires de Holanda gvidis Esperanto-kurson ĉe spiritisma centro, dum unu jaro, en la kvartalo [[Santana]]. Osvaldo sugestis al la lernantoj la fondiĝon de [[Esperanto-grupo]], la ideo estis bone akceptita de la plejmulto kaj tiamaniere, la 7-an de septembro 1993 okazis la fondiĝo de [[Esperanto-Grupo Verda Lumo]] ĉe la sidejo de [[Unuiĝintaj Spiritismaj Societoj]], strato Gabriel Piza, 443, de kie ĝi translokiĝis al strato Alfredo Pujol, 77, sidejo de la [[Spiritisma Centro Manoel Bento]]. La unua estraro estis: prezidanto [[Luiz Henrique Rodrigues de Araújo]]; vicprezidanto [[Marcelo Ferreira Diniz]]; sekretario f-ino [[Márcia Regina Palmeira]]; kasisto [[José Eugênio de Lima]]; bibliotekisto [[Etevaldo de Souza Pereira]]. [[Pirituba Esperanto-Grupo]] fondiĝis la 15-an de novembro 1995 ĉe la sidejo de la [[Spiritisma centro Euripedes Barsanulfo]], strato Alexis Carrel, 123, en la kvartalo Pirituba. La ĉefa aktivulo estas Luiz Henrique Rodrigues de Araújo. ''Pirituba Esperanto-Grupo'' fondiĝis la 15-an de novembro [[1995]] ĉe la sidejo de la ''Spiritisma centro Euripedes Barsanulfo'', strato Alexis Carrel, 123, en la kvartalo [[Pirituba]]. La ĉefa aktivulo estas Luiz Henrique Rodrigues de Araújo. == Referencoj == {{Referencoj|2}} * En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el vikipedia artikolo [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C3%A3o+Paulo&oldid=1139412671 São Paulo angle]. == Literaturo == * Lawrence, Rachel (January 2010). Alyse Dar, ed. Brazil (Seventh ed.). Apa Publications GmbH & Co. / Discovery Channel. pp.&nbsp;183–204. == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Perus]] * [[Plej grandaj urboj]] (laŭ loĝantaro) * [[Metroo en San-Paŭlo]] * [[Metropola Koridoro São Mateus-Jabaquara]] * [[Trolebusa transporto en San-Paŭlo]] == Eksteraj ligiloj == * {{pt}} [http://www.prefeitura.sp.gov.br San-Paŭlia Urba Koridora Retejo] * {{pt}} [http://www.brazilpostcard.com.br Malnovaj Poŝtkartoj de Brazilo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070809054802/http://www.brazilpostcard.com.br/ |date=2007-08-09 }} * {{pt}} [http://www.digitalsaopaulo.com Digital San-Paŭlio - Fotoj de San-Paŭlio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161003234905/http://digitalsaopaulo.com/ |date=2016-10-03 }} * {{pt}} [http://anhembi.terra.com.br/turismo/eng/default.asp San-Paŭlia Oficiala Turisma Situo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070819080328/http://anhembi.terra.com.br/turismo/eng/default.asp |date=2007-08-19 }} {{Granda dosiero|Panorama de SP.jpg|1200ra|{{centre|Panorama vido de la urbocentro}}}} {{Ĉefurboj de Brazilo}} {{Metropoloj}} {{Havenda artikolo|San-Paŭlo (urbo)}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:San-Paŭlo (urbo)| ]] [[Kategorio:Municipoj de San-Paŭlio]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Brazilo]] [[Kategorio:Milionurboj]] 4op1ml7kh5ohhbj4h8q97ewjmrbx22c 9413599 9413598 2026-06-25T23:33:28Z Arbarulo 135469 9413599 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=urbo|subŝtato|San-Paŭlo}} {{Informkesto urbo | nomo = <!-- metiĝas aŭtomate --> | bildo = <!-- kutime prenatas el vikidatumoj, ankaŭ eblas individue meti iun taŭgan foton ĉi-tien --> {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Montagem SP.png | dosiero2 = Nordeste São Paulo Montagem.jpg | dosiero3 = Montagem São Paulo.jpg | dosiero4 = Montagem Sampa.jpg | dosiero5 = Higienópolis Arqui.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | bildo-larĝeco = 300px | flago = <!-- kutime el vikidatumoj --> | flago-larĝeco = 120ra <!-- ekz. 80ra, nur se la flagobildo el vikidatumoj senespere malbonkvalitas --> | blazono = <!-- kutime el vikidatumoj --> | blazono-larĝeco = 100ra <!-- ekz. 80ra, nur se la blazonbildo el vikidatumoj senespere malbonkvalitas --> | lando= {{Brazilo}} | mapo= {{#invoke:Wikidata|claim|P242}} | titolo de administra unuo1 = [[Regionoj de Brazilo|Regiono]] | administra unuo1= {{Sudorienta regiono de Brazilo}} | titolo de administra unuo2 = [[Subŝtatoj de Brazilo|Subŝtato]] | administra unuo2 = {{San-Paŭlio}} | titolo de administra unuo3 = [[Mezoregiono]] | administra unuo3 = [[Metropolitana de São Paulo]] | titolo de administra unuo4 = [[Mikroregiono]] | administra unuo4 = [[São Paulo (mikroregiono)|São Paulo]] | fondo= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} <!-- el vikidatumoj --> | alto= {{#invoke:Wikidata|claim|P2044}} | areo= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} km² | horzono= [[UTC-03:00]] | poŝtkodo = {{#invoke:Wikidata|claim|P281}} | telefonkodo = {{#invoke:Wikidata|claim|P473}} | regiono-ISO = BR-SP <!-- BR-MG duobligus la antaŭan SVG-mapon --> | tipo1 = reliefo | situo sur mapo2 = San-Paŭlo (urbo) | Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> | tipo2 = reliefo | zomo = 8 | estro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | sen banderolo = jes }} '''San-Paŭlo'''<ref>[https://vortaro.net/#San-Pa%C5%ADlo_kd kapvorto 'San-Paŭlo' en PIV, eldono 2020, jen en reta versio] ({{eo}})</ref> aŭ '''Sanpaŭlo''' ({{lang-pt|São Paulo}}, laŭvorte ''Sankta Paŭlo''), ordinarlingve konata kiel "''{{lang|pt|Selva de Pedra}}''" (ŝtona ĝangalo) kaj "''{{lang|pt|Terra da Garoa}}''" (pluveta tero), estas la ĉefurbo de la subŝtato [[San-Paŭlo (subŝtato)|San-Paŭlo]] en la sudoriento de [[Brazilo]], proksime de la [[Atlantiko|atlantika]] marbordo. Ĝi estas la plej grava ekonomia centro kaj [[Municipoj de Brazilo|plej granda urbo]] kaj de Brazilo kaj de la suda duonsfero entute kaj same de la tuta [[Ameriko]]; ĉirkaŭ 19 milionoj da homoj vivas en kaj ĉirkaŭ San-Paŭlo. En la mondo estas [[Listo de milionurboj|la sesa plej granda urbo]]. Pri la metropolo la urbo estas akso de la metropola areo de San-Paŭlo, rangita kiel plej loĝata areo en Brazilo, la [[Grandaj urboj de Ameriko|dua plej loĝata en Ameriko]] kaj [[Plej grandaj urboj laŭ loĝantaro|la sepa plej granda en la mondo]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.estadao.com.br/noticias/economia,rmsp-supera-20-milhoes-de-habitantes-calcula-seade,503095,0.html|titolo=RMSP supera 20 milhões de habitantes, calcula Seade – economia – geral – Estadão|alirdato=2012-12-01|eldoninto=[[Estadao.com.br]]}}</ref> La nomo de la urbo estas honoro al [[Paŭlo de Tarso|Sankta Paŭlo]]. == Superrigardo == Nuntempe oni taksas San-Paŭlon la sepa plej granda urbego de la mondo. Male al la pli fama [[Rio-de-Ĵanejro]], San-Paŭlo kutime ne estas vidata kiel turismejo. Ĝiaj vidindaĵoj ofte kaŝiĝas malantaŭ la urba ĥaoso. Multaj grupoj de [[enmigrinto]]j de ĉie en la mondo formis la urbon kaj donis al la unuopaj [[kvartalo]]j iliajn karakterecojn. Ĉi tial iuj komparas San-Paŭlon laŭ ĝia multkultureco al [[Nov-Jorko]]. Estas gravaj influoj [[Italio|italaj]], [[Japanio|japanaj]], [[Libano|libanaj]] kaj [[Portugalio|portugalaj]]. San-Paŭlo konatas pro sia multfaceta [[nokta vivo]] kaj la diversega [[gastronomio]], kiu etendiĝas de [[Ĉina kuirarto|ĉina]] al [[Franca kuirarto|franca]] kuirarto, de rapidmanĝejoj al kvinstelaj restoracioj. En San-Paŭlo troviĝas la plej granda [[universitato]] de [[Latinameriko]], [[Universitato de San-Paŭlo]], kaj grava muzeo pri [[arto]] [[Arta Muzeo de San-Paŭlo]] (MASP). Ene de Brazilo, San-Paŭlo estas vidata kiel ĉefa urbo laŭ [[koncerto]]j, [[teatro]]j, modo-prezentadoj, internaciaj sportokazaĵoj, konferencoj kaj [[foiro]]j; multaj eventoj unue aŭ nur okazas tie. La noktvivo de San-Paŭlo famegas kaj inkluzivas milojn da [[drinkejo]]j kaj [[diskoteko]]j por vasta diverseco de [[muzik]]-gusto. == Geografio == [[Dosiero:17-08-2008_003Pico_do_Jaraguá_in_São_Paulo(By_Felipe_Mostarda).JPG|eta|maldekstre|Jaraguá estas la plej alta montopinto en la urbo, kun 1 135 m.<ref>{{Cite web |title=Pico do Jaraguá Mountain Official Website |url=http://www.picodojaragua.com.br/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100406153234/http://www.picodojaragua.com.br/ |archive-date=6a de Aprilo 2010 |access-date=17a de Aprilo 2010 |publisher=Picodojaragua.com.br }}</ref>]] [[Dosiero:Mapa de São Paulo (2).png|eta|maldekstre|Urba mapo]] São Paulo estas la ĉefurbo de la plej loĝata subŝtato en Brazilo, nome [[San-Paŭlo|São Paulo]], je [[latitudo]] <nowiki>23°33'01''</nowiki> sude kaj [[longitudo]] <nowiki>46°38'02''</nowiki> okcidente. La totala areo de la municipo estas 1,521.11&nbsp;km², laŭ la [[Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko]] (IBGE), estante la naŭ plej granda en la ŝtato laŭ kategorioj de teritoria etendo.<ref name="IBGE_SãoPaulo">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.ibge.gov.br/cidades-e-estados/sp/sao-paulo.html|titolo=São Paulo|alirdato=1a de Septembro 2021|aŭtoro=[[Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko]] (IBGS)}}</ref> El la tuta areo de la municipo, 949,611&nbsp;km² estas urbaj areoj (2015), nome la plej granda urba areo en la lando.<ref name="EMBRAPA-2015">{{Citaĵo el la reto|url=http://geoinfo.cnpm.embrapa.br/layers/geonode%3Aareas_urbanas_br_15|titolo=Áreas Urbanas no Brasil em 2015|alirdato=27a de Julio 2020|eldoninto=[[Embrapa|Empresa Brasileira de Pesquisa Agropecuária]] (EMBRAPA)|arkivurl=https://web.archive.org/web/20200118082708/http://geoinfo.cnpm.embrapa.br/layers/geonode:areas_urbanas_br_15|arkivdato=2020-01-18}}</ref> La urbo estas sur [[altebenaĵo]] ĉe [[Serra do Mar]] (portugala esprimo por "Marmontaro" aŭ "Marborda Montaro"), siavice komponanto de vasta regiono konata kiel [[Brazila Altebenaĵo]], kun averaĝa alteco de ĉirkaŭ 799 m super [[marnivelo]], kvankam je distanco de nur ĉirkaŭ 70&nbsp;km el la [[Atlantika Oceano]]. Tiu distanco estas kovrita de du aŭtovojoj, nome Rodovia Anchieta kaj Rodovia dos Imigrantes, kiuj trairas la montaron, konduke al la [[havenurbo]] [[Santos]] kaj al la strandejo [[Guarujá]]. Monteteca tereno hegemonias ene de la urbigitaj areoj de São Paulo escepte ĉe ĝia norda areo, kie la montaro Serra da Cantareira atingas pli altan altitudon kaj rimarkindan restaĵon de la [[Atlantikaj arbaroj|Atlantika Pluvarbaro]]. La regiono estas sisme stabila kaj neniam oni registris gravan [[tertremo|sisman aktivecon]].<ref>{{Cite web |title=About SP |url=http://www.famousdestination.com/2011/09/about-sao-paulo-city-brazil.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140318074026/http://www.famousdestination.com/2011/09/about-sao-paulo-city-brazil.html |archive-date=18a de Marto 2014 |access-date=22a de Julio 2014 |publisher=Famousdestination.com }}</ref> [[San-Paŭla Metropolo]], '''Metropola Regiono San-Paŭlo''' aŭ '''Granda San-Paŭlo''' (portugale ''Região Metropolitana de São Paulo'' ''aŭ Grande São Paulo'') estas urbanizata aglomeraĵo (metropolo) kiu troviĝas en la brazila subŝtato San-Paŭlo kaj ĉirkaŭas kaj inkluzivas la urbon San-Paŭlo. === Hidrografio === [[Dosiero:Marginal tietê.jpg|eta|maldekstre|270ra|[[Rivero Tietê]] kaj ''Marginal Tietê''.]] La [[Rivero Tietê]] kaj ties [[alfluanto]], nome Pinheiros, estis iam gravaj fontoj de [[nesala akvo]] kaj de distro por São Paulo. Tamen, pezaj industriaj forĵetaĵoj kaj elŝarĝoj de [[forĵetakvo]] find de la 20-a jarcento okazigis, ke la riveroj nun estas tre [[Akvopoluado|grave poluitaj]]. Oni entreprenis gravan purigprogramon por ambaŭ riveroj.<ref name="veja.abril.com.br">[https://veja.abril.com.br/coluna/maquiavel/despoluicao-do-rio-pinheiros-pode-ser-entregue-no-1o-semestre-de-2022/ Depollution of the Pinheiros River can be delivered in the 1st half of 2022]</ref><ref name="www1.folha.uol.com.br">[https://www1.folha.uol.com.br/ambiente/2021/09/rio-tiete-registra-aumento-de-agua-boa-e-diminuicao-em-seu-curso.shtml Tietê River registers an increase in good water and a decrease in the pollution stain]</ref> Neniu rivero estas navigebla en la sektoro kiu fluas tra la urbo, kvankam akvotransportado ja iĝas pli kaj pli grava en la rivero Tietê malsupre (ĉe la [[Parano|rivero Paranao]]), kaj la rivero estas parto de la baseno de la [[Plata-Rivero]].<ref>{{Cite web |last=Ayoub |first=Charles |title=São Paulo |url=http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201195125/http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |archive-date=1a de Februaro 2014 |access-date=23a de Majo 2015 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140201195125/http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |date=2014-02-01 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-02-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140201195125/http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |arkivdato=2014-02-01 }}</ref> Ne ekzistas granda natura lago en la regiono, sed la rezervejoj Billings kaj Guarapiranga en la sudaj ĉeurbaj areoj estas uzataj por [[Elektrogenerado|produktado de elektro]], akvostokado kaj distraj aktivecoj, kiel navigado. La origina [[flaŭro]] konsistis ĉefe el [[Ĉiamverdo|ĉiamverdaj]] [[Angiospermoj|florplantoj]]. Abundas [[Enmetitaj specioj|neindiĝenaj specioj]], ĉar la milda klimato kaj la abunda pluvokvanto ebligas la disvastiĝon kaj kultivadon de multaj tropikaj, subtropikaj kaj moderklimataj plantoj, speciale la ĉieaj [[eŭkalipto]]j.<ref>{{Cite web |title=SP article |url=http://pt.scribd.com/doc/84976227/Sao-Paulo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714153956/http://pt.scribd.com/doc/84976227/Sao-Paulo |archive-date=14a de Julio 2014 |access-date=22a de Julio 2014 |publisher=Pt.scribd.com}}</ref> La nordo de la municipo enhavas parton de la 7917 ha Ŝtata Parko Cantareira, kreita en 1962, kiu protektas grandan parton de la metropola San-Paŭlia akvodeveno. En 2015, São Paulo suferis gravegan [[sekego]]n, kiu kondukis kelkajn urbojn en la ŝtato startigi porciuman sistemon.<ref name="nyt2.2015">{{Cite news |last=Romero |first=Simon |date=[[16-a de februaro]] [[2015]]|title=Taps Start to Run Dry in Brazil's Largest City |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2015/02/17/world/americas/drought-pushes-sao-paulo-brazil-toward-water-crisis.html?_r=0 |url-status=live |access-date=18a de Februaro 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218165412/http://www.nytimes.com/2015/02/17/world/americas/drought-pushes-sao-paulo-brazil-toward-water-crisis.html?_r=0 |archive-date=18a de Februaro 2015}}</ref> === Parkoj kaj biodiverseco === [[Dosiero:Contrastes cotidiano (cropped).jpg|eta|maldekstre|240ra|Popola Parko (Municipa Parko Mário Pimenta Camargo) en Itaim Bibi, distrikto en la subprefektejo Pinheiros.]] San-Paŭlo estas en "ekotona" areo inter tri [[biomo]]j: nome [[Araŭkariaj humidaj arbaroj|miksaj ombrofilaj arbaroj]], densaj ombrofilaj arbaroj kaj ''[[Cerado|cerrado]]''; tiu lasta havis kelkajn plantospeciojn indiĝenajn de [[pampo]] en la urbo. Estis kelkaj specioj tipaj de ambaŭ biomoj, inter ili menciindas: [[araucaria]], [[Eugenia uniflora|''pitangueiras'']], [[Campomanesia phaea|''cambucís'']], ''Handroanthus'' (''ipês''), [[Campomanesia phaea|''jabuticabeiras'']], kokospalmoj ''Syagrus romanzoffiana'', ''Byrsonima basiloba'' (muricís-do-campo), ktp.<ref>{{Cite news|title=Antes dos portugueses, SP teve floresta tropical, Cerrado e mini-Pantanal|newspaper=BBC News Brasil |url=https://www.bbc.com/portuguese/geral-43148025|publisher=[[BBC]] Brasil|access-date=7a de Januaro 2021|language=pt-BR}}</ref> En 2010, San-Paŭlo havis 62 municipajn kaj ŝtatajn parkojn,<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www9.prefeitura.sp.gov.br/sitesvma/100_parques/parques_sp/index.php?p=173|titolo=Parques Municipais|alirdato=20a de Marto 2010|eldoninto=Prefeitura de São Paulo|lingvo=pt-BR|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100725191603/http://www9.prefeitura.sp.gov.br/sitesvma/100_parques/parques_sp/index.php?p=173|arkivdato=2010-07-25}}</ref> kiel la Ŝtata Parko Cantareira, parto de la Biosfera Rezervejo de San-Paŭlia Verda Zono kaj hejmo de unu el la plej grandaj urbaj [[arbaro]]j de la planedo kun 7 900 ha de etendo,<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/turismo_parques_estadual-cantareira|titolo=Parque Estadual da Cantareira|alirdato=18a de Septembro 2010|eldoninto=Governo do Estado de São Paulo|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100914190741/http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/turismo_parques_estadual-cantareira|arkivdato=2010-09-14}}</ref> la Ŝtata Parko Fontes do Ipiranga, la Parko Ibirapuera, la Tietê Ekologia Parko, la Mediprotekta Areo Capivari-Monos, la Ŝtata Parko Serra do Mar, la Ŝtata Parko Villa-Lobos, la Popola Parko (Municipa Parko Mário Pimenta Camargo) kaj la Ŝtata Parko Jaraguá, listigita kiel [[Monda Heredo]] fare de [[Unesko]] en 1994.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6290/|titolo=Parque Nacional Jaragua|alirdato=31a de Julio 2022|eldoninto=[[UNESCO]]|lingvo=pt-BR}}</ref> En 2009, San-Paŭlo havis 2 300 ha de verda areo, malpli ol 1.5% de la urba areo<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.oeco.com.br/preview/37-reportagens/20827-paulistanos-carentes-de-areas-verdes|titolo=Paulistanos carentes de áreas verdes|alirdato=27a de Junio 2009|dato=22a de Januaro 2009|eldoninto=Eco|lingvo=pt-BR}}</ref> kaj sub la po 12 m² por loĝanto rekomendita de la [[Monda Organizaĵo pri Sano]] (MOS).<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.gazetadopovo.com.br/vida-e-cidadania/futuro-das-cidades/uma-arvore-por-habitante-a-recomendacao-minima-da-oms-para-as-cidades-622ch9afm4rimh3ol1w9j8ikn|titolo=Uma árvore por habitante, a recomendação mínima da OMS para as cidades|alirdato=27a de Aprilo 2018|redaktinto=Gazeta do Povo|dato=23a de Marto 2016|lingvo=pt-BR}}</ref> Ĉirkaŭ 21% de la municipa areo estas kovrita de verdaj areoj, inkludante ekologiajn rezervejojn (datumoj de 2010).<ref>{{Cite web|publisher=Prefeitura de São Paulo|url=http://www.prefeitura.sp.gov.br/cidade/secretarias/upload/meio_ambiente/arquivos/publicacoes_Registro_seminario_areasverdes.pdf|title=3.º Seminário de Áreas Verdes|page=98|date=2010|access-date=28a de Aprilo 2018|language=pt-BR}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.prefeitura.sp.gov.br/cidade/secretarias/comunicacao/noticias/?p=122608|titolo=Parque Raul Seixas completa 20 anos, com muita festa|alirdato=28a de Aprilo 2018|dato=8-a de oktobro 2009|eldoninto=Prefeitura de São Paulo|lingvo=pt-BR}}</ref> En la municipo eblas observi arbarajn birdojn kiuj kutime aperas printempe, pro la zono de indiĝena arbari kiu ankoraŭ ĉirkaŭas la metropolan regionon. Specioj kiel la [[ruĝventra turdo]], la ornamtraŭpo (''Thraupis ornata''), la [[sulfurpitango]] kaj [[kolibro]]j estas la plej oftaj. Spite la enorma poluado, la ĉefaj riveroj de la urbo, nome Tietê kaj Pinheiros, estas hejmo de kelkaj specioj de naturaj bestoj kiel [[kapibaro]]j, [[akcipitroj]], [[Sudamerika vanelo|vaneloj]], [[ardeo]]j kaj [[lutro]]j. Aliaj specioj troveblaj en la municipo estas la guazubira cervo, [[hurlulo]]j, la [[dukolora tukano]] kaj la Nigra anambeo, ''Cephalopterus ornatus''.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://atlasambiental.prefeitura.sp.gov.br/pagina.php?id=27|titolo=Atlas Ambiental|alirdato=11a de Oktobro 2014|dato=2002|eldoninto=Prefeitura de São Paulo|lingvo=pt-BR|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150926000507/http://atlasambiental.prefeitura.sp.gov.br/pagina.php?id=27|arkivdato=2015-09-26}}</ref> === Mediaj problemoj === [[Dosiero:Pollution over São Paulo (Jardins).jpg|eta|maldekstre|240ra|[[Fumnebulo]] super la horizonto de la Ibirapuera areo.]] [[Aerpoluado]] en la urbo estas intensa,<ref name=Ribeiro>{{cite journal | doi=10.1016/s0277-9536(03)00068-6 | title=Air pollution and children's health in São Paulo (1986–1998) | year=2003 | last1=Ribeiro | first1=Helena | last2=Cardoso | first2=Maria Regina Alves | journal=Social Science & Medicine | volume=57 | issue=11 | pages=2013–2022 | pmid=14512233 |issn = 0277-9536 }}</ref> ĉefe pro la alta nombro de aŭtoj kiuj cirkulas ĉiutage sur ties stratoj, avenuoj kaj aŭtovojoj. La [[Monda Organizaĵo pri Sano]] (MOS) indikis limon de 20 mikrogramoj de partiklaj materio por kuba metro de aero kiel sekura jara averaĝo. En studo plenumita de la MOS inter ĉirkaŭ milo da urboj tra la tuta mondo en 2011, la urbo San-Paŭlo estis rangigita la 268a inter la plej poluataj, kun averaĝa indico de 38 mikrogramoj por kuba metro, indico multe super la limo indikita de la organizaĵo, sed pli malalta ol tiu de aliaj brazilaj urboj, kiel [[Rio de Janeiro]] (64 mikrogramoj por kuba metro).<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://veja.abril.com.br/noticia/ciencia/ar-do-rio-de-janeiro-e-mais-poluido-que-o-de-cubatao-e-sao-paulo-afirma-organizacao-mundial-de-saude|titolo=Rio tem ar mais poluído que Cubatão e São Paulo, diz OMS|alirdato=27a de Septembro 2013|dato=26a de Septembro 2011|eldoninto=Veja Magazine}}</ref> Studo de 2013 trovis, ke la aerpoluado en la urbo okazigas pli da mortoj ol [[trafikakcidento]]j.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://g1.globo.com/sao-paulo/noticia/2013/09/estudo-aponta-que-poluicao-mata-mais-que-o-transito-em-sao-paulo.html|titolo=Estudo aponta que poluição mata mais que o trânsito em São Paulo|alirdato=27a de Septembro 2013|dato=24a de Septembro 2013|eldoninto=G1}}</ref> Aldone al la [[atmosfera poluado]], la municipo suferas akrajn problemojn pro [[akvopoluado]], ĉefe koncentrita en siaj du ĉefaj riveroj, nome [[rivero Tietê|Tietê]] kaj Pinheiros, kiuj estas tre degraditaj kaj estas kelkaj el la plej poluataj riveroj en la lando.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.estadao.com.br/noticias/impresso,rio-mais-poluido-do-pais-tiete-e-tambem-o-mais-rico-e-populoso-,1077411,0.htm|titolo=Rio mais poluído do País, Tietê é também o mais rico e populoso|alirdato=27a de Septembro 2013|dato=22a de Septembro 2013|eldoninto=''[[O Estado de S. Paulo]]''}}</ref> Tamen, ambaŭ trairas procezojn de purigadon, kaj la Tietê Projekto estis kreita en 1992 kaj jam kostis 2.7 mil milionojn da dolaroj.<ref name="BBC">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.bbc.com/portuguese/brasil-42204606|titolo=Por que São Paulo ainda não conseguiu despoluir o rio Tietê?|alirdato=29a de Decembro 2017|aŭtoro=Leticia Mori|dato=4a de Decembro 2017|eldoninto=[[BBC]] Brasil}}</ref> En 2019, oni kreis La Projekton Novo Rio Pinheiros, dum administrado de Guberniestro João Doria, kies celo estas malpliigi la elŝarĝo de forĵetakvo en la alfluantoj, plibonigi la akvokvaliton kaj revivigi la riverbordojn ĉirkaŭ 2022.<ref>{{Cite web | url=https://www.saopaulo.sp.gov.br/spnoticias/desenvolve-sp-investe-r-70-milhoes-em-obra-do-novo-rio-pinheiros/ | trans-title= | title=Desenvolve SP investe R$ 70 milhões em obra do Novo Rio Pinheiros | author= | author2= | author3= | last= | first= | author-link= | format= | series= | volume= | issue= | publisher= | agency= | location= | page= | pages= | date=10a de Septembro 2020 | access-date=31a de Oktobro 2021 | language=pt-BR | doi= | id= | quote= | last2= | first2= | last3= | first3= | chapter= | issn= | isbn= | type= | editor-first= | website=Governo do Estado de São Paulo }}</ref> La problemo de elvilibra akvodisponeblo por la urbo - kaj por la metropolo, ĝenerale - estas ankaŭ priokupigan aferon: San-Paŭlo havas malmultajn akvofontojn ene de sia propra perimetro, kaj devas serĉi ĝin en foraj hidrografiaj basenoj. La problemo de akvopoluado estas pliakrigita ankaŭ pro la neregula okupado de akvobasenaj areoj, okazigita de urba etendo, kondukita de la malfacilo aliri al tero kaj al loĝado en la centraj areoj por la neriĉa loĝantaro<ref>Whately, Marussia; Blauth, Fernanda; Weiss, Bruno; "Haverá água para todos?" en ''Le Monde Diplomatique Brasil'', edição de janeiro de 2008; São Paulo: Instituto Pólis</ref> kaj asocia kun terena [[spekulado]] kaj malriĉigo de novaj subdividoj. Krome estas ankaŭ trotaksado de individua transporto super publika transporto – kio rezultas en la nuntempa indico de po pli ol unu vehiklo por du loĝantoj kaj en la gravigo de problemoj de media poluado.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://noticias.terra.com.br/brasil/interna/0,,OI1928696-EI306,00.html|titolo=Carros de R$ 6 mil antecipariam apagão no trânsito|alirdato=10a de Septembro 2011|dato=22a de Septembro 2007|eldoninto=Notícias Terra}}</ref> == Historio == [[Dosiero:Oscar_Pereira_da_Silva_-_Fundação_de_São_Paulo,_1909.jpg|maldekstre|eta|251x251px|''Fondo de San-Paŭlo'' (1909), oleo surtola de Oscar Pereira da Silva. La jezuito [[Manuel da Nóbrega]] (centre) diras meson, dum Manuel de Paiva kaj José de Anchieta estas fone benante indiĝenojn. Kolekto de la Muzeo de Ipiranga.]] La urbo fondatis la [[25-a de januaro|25-an de Januaro]] [[1554]] fare de la [[jezuito|jezuitaj]] [[misio|misiistoj]] [[José de Anchieta]] kaj [[Manuel de Nóbrega]], kiuj starigis misiejon - ''Colégio de São Paulo de Piratininga'' - por konverti la [[Tupioj|tupi]]-[[Gvaranioj (popolo)|gvaraniajn]] [[indianoj]]n. San-Paŭlo oficiale urbiĝis en [[1711]]. Ĝi ege kreskis dum la kafa periodo, komence en la malfrua [[19-a jarcento]], ĉefe pro ĝia avantaĝa situo apud la porto de [[Santos]], tra kiu la plej multaj [[eksportado|eksportaĵoj]] de la lando sendiĝis. Post [[1881]], ondoj da enmigrintoj el [[Italio]], [[Japanio]] kaj aliaj landoj alvenis en San-Paŭlo, komence por labori ĉe la grandegaj [[kafoplantejo]]j. La [[Semajno de Moderna Arto]] okazis en San-Paŭlo, inter la 11-a kaj la 18-a de februaro de 1922, en la Urba Teatro. Ĝi estis grava evento de la starto de la brazila [[Modernismo]]. En la [[20-a jarcento]], samtempe kun la industria evoluo de la lando, multaj el ili translokiĝis al la ĉefurbo, kiu ankaŭ allogis novajn arojn de enmigrintoj, inkluzive de [[Libano|libananoj]], [[Armenio|armenoj]], [[Grekio|grekoj]], [[judoj]], [[Ĉinio|ĉinoj]] kaj [[Koreio|koreoj]]. == Vidindaĵoj == * [[Arta Muzeo de San-Paŭlo]] * [[Katedralo de San-Paŭlo]] * [[Pinakoteko de Ŝtato San-Paŭlo]] == Kulturo kaj socio == La [[Karnavalo en San-Paŭlo]] ([[portugala lingvo|portugale]]: ''carnaval de São Paulo'') estas unu el la grandaj eventoj de la [[karnavalo]] en [[Brazilo]]. Simile al la [[karnavalo en Rio-de-Ĵanejro]] oni ankaŭ okazigas konkurson de la [[sambolernejo]]j, kiu lokas en la ''Sambódromo do Anhembi'' la antaŭkarnavalajn vendredon kaj sabaton. == Ekonomio == [[Dosiero:São Paulo Marginal Pinheiros.png|eta|maldekstre|230ra|Entreprenistejo ''Centro Empresarial Nações Unidas'' en Marginal Pinheiros.]] San-Paŭlo estas la [[Industrio|industria]] kaj [[Financo|financa]] centro de la lando. Multaj [[firmao]]j naciaj kaj mult-naciaj, inkluzivante la plej grandajn privatajn bankojn, havas siajn ĉefejojn en la urbo aŭ ĝia ĉirkaŭaĵo. San-Paŭlo estas la urbo kun la plej granda nombro de germanaj firmaoj ekster [[Germanio]]. Ĝia [[borso]] nomiĝas [[Bovespa]], kaj ĝia financa kvartalo estas en ''Avenida Paulista''. Samkiel aliaj urbegoj en evoluantaj landoj ankaŭ San-Paŭlo ĉirkaŭiĝas per [[favelo]]j kaj havas altan krimoftecon. == Servoj == * [[Lernejo de Artoj, Sciencoj kaj Humanecoj de la Universitato de San-Paŭlo]] * [[Presbiteriana Universitato Mackenzie]] * [[Universitato de San-Paŭlo]] == Konataj lokuloj == * [[Marquinhos]] aŭ plennome ''Marcos Aoás Corrêa'' (n. 1994), futbalisto * [[Gabriel Jesus]] aŭ je plena nomo ''Gabriel Fernando de Jesus'' (n. 1997), futbalisto * [[Lajos Boglár]], hungara [[etnologo]] * [[Alexandre Levy]], komponisto, pianisto kaj [[orkestrestro]] * [[Felipe Massa]], sportisto * [[Marcelo Rubens Paiva]] verkisto kaj ĵurnalisto * [[André Pinto]], futbalisto * [[Toquinho]], kantisto kaj komponisto * [[Dudu Tucci]], muzikisto En San-Paŭlo naskiĝis inter multaj aliaj * [[Sergio Clerici]] (n. 1941), brazila-itala futbalisto kaj futbala trejnisto Tie mortis, same inter multaj aliaj: * hungardevena [[Dezső Somkuthy]] (1906-1993), [[aktoro]] kaj [[pentristo]], kaj * hungardevena [[Rudolf Icsey]] (1905-1986), [[kameraisto]], * hungara [[aktoro]] [[László Szilassy]], * hungara [[ekonomo]] [[László Jankovics]], * [[Ferenc Fekete (kameraisto)]], kaj * hungara [[monaĥo]] [[Román Rezek]] (1916-1986) {{larĝa dosiero|PANORÂMICA - VISTA CONCEIÇÃO PARA O LADO SUDESTE - panoramio.jpg|1200ra|{{centre|Panorama vido de la urbo}}}} {{-}} == Esperanto en San-Paŭlo == En [[1909]] okazis en San-Paŭlo la 2-a [[Brazila Kongreso de Esperanto]]. En 1933 fondiĝis la ''Centro Esperantista de São Paulo'', per iniciato interalie de [[Egon Schaden]]. [[Esperanto-klubo Zamenhof de San-Paŭlo|Esperanto Klubo Zamenhof]] estis fondita la 25-an de Januaro [[1949]], en [[São Miguel Paulista]], kaj daŭrigas en senĉesa aktiveco ĝis nuntempe. Ĝi posedas propran [[sidejo]]n kaj estas agnoskita de la subŝtata registaro kiel komunutila ekde [[1955]]. Okaze de la [[ora jubileo|ora]] (50-jara) jubileo estis eldonita memoriga revuo pri la historio de la [[klubo]]. La [[pioniro]] de la movado ĉi tie estas [[Osvaldo Pires de Holanda]], kiu sukcesis arigi grupon da amikoj kaj kune kun ili estis elektita la jena unua estraro: prezidanto Osvaldo Pires de Holanda; vicprezidanto prof-o [[Isaac Carlos dos Santos Camargo]]; ĝenerala sekretario [[Pedro Radosavlhevitch]]; 1-a sekretario [[Vital Paula Dias]]; 2-a sekretario [[Darmy Mendonça]]; 1-a kasisto [[Januário Pricolo]]; 2-a kasisto [[Omar Coutinho Silva]]; propaganda direktoro [[Julião Garcia]]. Dum la unuaj dudek jaroj elstariĝas la dediĉa laboro de [[Darmy Mendonça]], [[Oscar Moreira Barros]], [[José Martins Coelho]], [[Osvaldo Pires de Holanda]] kaj Maria Margarida Barros<!--[[Maria Margarida Barros]]. Jaroj poste, ekaperis pluraj kunlaborantoj sed inter ili elstariĝis Maria Margarida Barros. Jaroj poste, ekaperis pluraj kunlaborantoj sed inter ili elstariĝis [[Hérito da Silva Almeida]], [[Antonio Cardoso de Sena]], [[Joel Afonso Francisco]] kaj [[José Roberto Tenório da Silva]]. [[Interfrata Esperanto-Klubo]] en [[1953]] estis fondita la 28-an de februaro, ĉe la strato Santo Amaro, 362, kies unua estraro estis: prezidanto [[Arnaldo Vianna (esperantisto)|Arnaldo Vianna]]; vicprezidanto [[Horacio Pereira dos Santos]]; [[Brumel A. Monteiro]]; 2-a sekretario f-ino [[Margherita Vernacchia]]; 1-a kasisto [[Mario Ghirello]]; 2-a kasisto [[Oscar Camanho]]; 1-a bibliotekisto [[Otacílio A. Teixeira]]; propaganda direktoro [[Euclides Vitor]]; direktoroj pri arto f-inoj [[Claudia Tecchio]] kaj [[Carmen Blat]]. Konsilantoj: [[Carlos Poledna]], [[Humberto Tedesco]] kaj [[Luís Izzo]]. Ankoraŭ en 1953, ĉirkaŭ kvindek lernantoj eklernis [[Esperanto]]n ĉe la Kolegio Ateneo “Rui Barbosa”, grava eduka institucio de la [[kvartalo]] [[Penha]] en la [[ĉefurbo]] [[São Paulo]]. Gvidis la kurson s-ro [[Vinicius Braga Sales]]. En la sama kolegio estis fondita [[Interamika Esperanta Klubo]] la 31-an de januaro [[1954]], kies unua estraro estis: prezidanto Vinicius Braga Sales; vicprezidanto prof-o [[Gladys Del Buono Trama]]; sekretario [[Sergio Zacchia]]; kasisto [[Carlos Bevilacqua]]. Bedaŭrinde la grupo mallonge vivis. [[Esperanta Grupo Adolfo Bezerra de Menezes]] (EGABEM) estis fondita la 1-an de Majo [[1982]], tuj post Osvaldo Pires de Holanda gvidis [[Esperanto-kurso]]n en la [[spiritisma centro]] “[[Adolfo Bezerra de Menezes]]. Li sukcesis entuziasmigi la lernantojn al kiuj li proponis la fondiĝon de la [[Esperanto-grupo]], ideo bone akceptata de ĉiuj kaj kun la apogo de [[Luís Alberto Buceroni]] kaj F-ino [[Maria Ferreira Xavier]] la grupo instaliĝis en ĉambro kompleze cedita de la [[Spiritisma Centro Adolfo Bezerra de Menezes]]'. La unua estraro estis: prezidanto [[Domingos José dos Santos]]; vicprezidanto [[Joel Moreira Augusto]]; sekretario [[Antenor da Silva Filho]]; kasisto Osvaldo Pires de Holanda kaj bibliotekisto [[José Zacarias Filho]]. La grupo daŭrigas la aktivecon ĝis hodiaŭ. En la klubaj kronikoj elstariĝis la jenaj grupanoj: Domingos José dos Santos, Joel Moreira Augusto, [[Gentil de Lima]], [[José Carlos Marcondes Arantes]], [[Odamir Feitosa de Sá Filho]], [[Arnaldo Alves de Oliveira]], [[Eduardo Magera]] kaj [[Neide Freitas]]. Invitita de Arnaldo Alves de Oliveira, Osvaldo Pires de Holanda gvidis Esperanto-kurson ĉe spiritisma centro, dum unu jaro, en la kvartalo [[Santana]]. Osvaldo sugestis al la lernantoj la fondiĝon de [[Esperanto-grupo]], la ideo estis bone akceptita de la plejmulto kaj tiamaniere, la 7-an de septembro 1993 okazis la fondiĝo de [[Esperanto-Grupo Verda Lumo]] ĉe la sidejo de [[Unuiĝintaj Spiritismaj Societoj]], strato Gabriel Piza, 443, de kie ĝi translokiĝis al strato Alfredo Pujol, 77, sidejo de la [[Spiritisma Centro Manoel Bento]]. La unua estraro estis: prezidanto [[Luiz Henrique Rodrigues de Araújo]]; vicprezidanto [[Marcelo Ferreira Diniz]]; sekretario f-ino [[Márcia Regina Palmeira]]; kasisto [[José Eugênio de Lima]]; bibliotekisto [[Etevaldo de Souza Pereira]]. [[Pirituba Esperanto-Grupo]] fondiĝis la 15-an de novembro 1995 ĉe la sidejo de la [[Spiritisma centro Euripedes Barsanulfo]], strato Alexis Carrel, 123, en la kvartalo Pirituba. La ĉefa aktivulo estas Luiz Henrique Rodrigues de Araújo. ''Pirituba Esperanto-Grupo'' fondiĝis la 15-an de novembro [[1995]] ĉe la sidejo de la ''Spiritisma centro Euripedes Barsanulfo'', strato Alexis Carrel, 123, en la kvartalo [[Pirituba]]. La ĉefa aktivulo estas Luiz Henrique Rodrigues de Araújo. == Referencoj == {{Referencoj|2}} * En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el vikipedia artikolo [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C3%A3o+Paulo&oldid=1139412671 São Paulo angle]. == Literaturo == * Lawrence, Rachel (January 2010). Alyse Dar, ed. Brazil (Seventh ed.). Apa Publications GmbH & Co. / Discovery Channel. pp.&nbsp;183–204. == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Perus]] * [[Plej grandaj urboj]] (laŭ loĝantaro) * [[Metroo en San-Paŭlo]] * [[Metropola Koridoro São Mateus-Jabaquara]] * [[Trolebusa transporto en San-Paŭlo]] == Eksteraj ligiloj == * {{pt}} [http://www.prefeitura.sp.gov.br San-Paŭlia Urba Koridora Retejo] * {{pt}} [http://www.brazilpostcard.com.br Malnovaj Poŝtkartoj de Brazilo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070809054802/http://www.brazilpostcard.com.br/ |date=2007-08-09 }} * {{pt}} [http://www.digitalsaopaulo.com Digital San-Paŭlio - Fotoj de San-Paŭlio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161003234905/http://digitalsaopaulo.com/ |date=2016-10-03 }} * {{pt}} [http://anhembi.terra.com.br/turismo/eng/default.asp San-Paŭlia Oficiala Turisma Situo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070819080328/http://anhembi.terra.com.br/turismo/eng/default.asp |date=2007-08-19 }} {{Granda dosiero|Panorama de SP.jpg|1200ra|{{centre|Panorama vido de la urbocentro}}}} {{Ĉefurboj de Brazilo}} {{Metropoloj}} {{Havenda artikolo|San-Paŭlo (urbo)}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:San-Paŭlo (urbo)| ]] [[Kategorio:Municipoj de San-Paŭlio]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Brazilo]] [[Kategorio:Milionurboj]] 0cof8uf7vpyb612gq5llgl3zz0r6tjy 9413600 9413599 2026-06-25T23:35:43Z Arbarulo 135469 9413600 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=urbo|subŝtato|San-Paŭlo}} {{Informkesto urbo | nomo = <!-- metiĝas aŭtomate --> | bildo = <!-- kutime prenatas el vikidatumoj, ankaŭ eblas individue meti iun taŭgan foton ĉi-tien --> {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Montagem SP.png | dosiero2 = Nordeste São Paulo Montagem.jpg | dosiero3 = Montagem São Paulo.jpg | dosiero4 = Montagem Sampa.jpg | dosiero5 = Higienópolis Arqui.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | bildo-larĝeco = 300px | flago = <!-- kutime el vikidatumoj --> | flago-larĝeco = 120ra <!-- ekz. 80ra, nur se la flagobildo el vikidatumoj senespere malbonkvalitas --> | blazono = <!-- kutime el vikidatumoj --> | blazono-larĝeco = 100ra <!-- ekz. 80ra, nur se la blazonbildo el vikidatumoj senespere malbonkvalitas --> | lando= {{Brazilo}} | mapo= {{#invoke:Wikidata|claim|P242}} | titolo de administra unuo1 = [[Regionoj de Brazilo|Regiono]] | administra unuo1= {{Sudorienta regiono de Brazilo}} | titolo de administra unuo2 = [[Subŝtatoj de Brazilo|Subŝtato]] | administra unuo2 = {{San-Paŭlio}} | titolo de administra unuo3 = [[Mezoregiono]] | administra unuo3 = [[Metropolitana de São Paulo]] | titolo de administra unuo4 = [[Mikroregiono]] | administra unuo4 = [[São Paulo (mikroregiono)|São Paulo]] | fondo= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} <!-- el vikidatumoj --> | alto= {{#invoke:Wikidata|claim|P2044}} | areo= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} km² | horzono= [[UTC-03:00]] | poŝtkodo = {{#invoke:Wikidata|claim|P281}} | telefonkodo = {{#invoke:Wikidata|claim|P473}} | regiono-ISO = BR-SP <!-- BR-MG duobligus la antaŭan SVG-mapon --> | tipo1 = reliefo | situo sur mapo2 = San-Paŭlo (urbo) | Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> | tipo2 = reliefo | zomo = 8 | estro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | sen banderolo = jes }} '''San-Paŭlo'''<ref>[https://vortaro.net/#San-Pa%C5%ADlo_kd kapvorto 'San-Paŭlo' en PIV, eldono 2020, jen en reta versio] ({{eo}})</ref> aŭ '''Sanpaŭlo''' ({{lang-pt|São Paulo}}, laŭvorte ''Sankta Paŭlo''), ordinarlingve konata kiel "''{{lang|pt|Selva de Pedra}}''" (ŝtona ĝangalo) kaj "''{{lang|pt|Terra da Garoa}}''" (pluveta tero), estas la ĉefurbo de la subŝtato [[San-Paŭlo (subŝtato)|San-Paŭlo]] en la sudoriento de [[Brazilo]], proksime de la [[Atlantiko|atlantika]] marbordo. Ĝi estas la plej grava ekonomia centro kaj [[Municipoj de Brazilo|plej granda urbo]] kaj de Brazilo kaj de la suda duonsfero entute kaj same de la tuta [[Ameriko]]; ĉirkaŭ 19 milionoj da homoj vivas en kaj ĉirkaŭ San-Paŭlo. En la mondo estas [[Listo de milionurboj|la sesa plej granda urbo]]. Pri la metropolo la urbo estas akso de la metropola areo de San-Paŭlo, rangita kiel plej loĝata areo en Brazilo, la [[Grandaj urboj de Ameriko|dua plej loĝata en Ameriko]] kaj [[Plej grandaj urboj laŭ loĝantaro|la sepa plej granda en la mondo]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.estadao.com.br/noticias/economia,rmsp-supera-20-milhoes-de-habitantes-calcula-seade,503095,0.html|titolo=RMSP supera 20 milhões de habitantes, calcula Seade – economia – geral – Estadão|alirdato=2012-12-01|eldoninto=[[Estadao.com.br]]}}</ref> La nomo de la urbo estas honoro al [[Paŭlo de Tarso|Sankta Paŭlo]]. == Superrigardo == Nuntempe oni taksas San-Paŭlon la sepa plej granda urbego de la mondo. Male al la pli fama [[Rio-de-Ĵanejro]], San-Paŭlo kutime ne estas vidata kiel turismejo. Ĝiaj vidindaĵoj ofte kaŝiĝas malantaŭ la urba ĥaoso. Multaj grupoj de [[enmigrinto]]j de ĉie en la mondo formis la urbon kaj donis al la unuopaj [[kvartalo]]j iliajn karakterecojn. Ĉi tial iuj komparas San-Paŭlon laŭ ĝia multkultureco al [[Nov-Jorko]]. Estas gravaj influoj [[Italio|italaj]], [[Japanio|japanaj]], [[Libano|libanaj]] kaj [[Portugalio|portugalaj]]. San-Paŭlo konatas pro sia multfaceta [[nokta vivo]] kaj la diversega [[gastronomio]], kiu etendiĝas de [[Ĉina kuirarto|ĉina]] al [[Franca kuirarto|franca]] kuirarto, de rapidmanĝejoj al kvinstelaj restoracioj. En San-Paŭlo troviĝas la plej granda [[universitato]] de [[Latinameriko]], [[Universitato de San-Paŭlo]], kaj grava muzeo pri [[arto]] [[Arta Muzeo de San-Paŭlo]] (MASP). Ene de Brazilo, San-Paŭlo estas vidata kiel ĉefa urbo laŭ [[koncerto]]j, [[teatro]]j, modo-prezentadoj, internaciaj sportokazaĵoj, konferencoj kaj [[foiro]]j; multaj eventoj unue aŭ nur okazas tie. La noktvivo de San-Paŭlo famegas kaj inkluzivas milojn da [[drinkejo]]j kaj [[diskoteko]]j por vasta diverseco de [[muzik]]-gusto. == Geografio == [[Dosiero:17-08-2008_003Pico_do_Jaraguá_in_São_Paulo(By_Felipe_Mostarda).JPG|eta|maldekstre|Jaraguá estas la plej alta montopinto en la urbo, kun 1 135 m.<ref>{{Cite web |title=Pico do Jaraguá Mountain Official Website |url=http://www.picodojaragua.com.br/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100406153234/http://www.picodojaragua.com.br/ |archive-date=6a de Aprilo 2010 |access-date=17a de Aprilo 2010 |publisher=Picodojaragua.com.br }}</ref>]] [[Dosiero:Mapa de São Paulo (2).png|eta|maldekstre|Urba mapo]] São Paulo estas la ĉefurbo de la plej loĝata subŝtato en Brazilo, nome [[San-Paŭlo|São Paulo]], je [[latitudo]] <nowiki>23°33'01''</nowiki> sude kaj [[longitudo]] <nowiki>46°38'02''</nowiki> okcidente. La totala areo de la municipo estas 1,521.11&nbsp;km², laŭ la [[Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko]] (IBGE), estante la naŭ plej granda en la ŝtato laŭ kategorioj de teritoria etendo.<ref name="IBGE_SãoPaulo">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.ibge.gov.br/cidades-e-estados/sp/sao-paulo.html|titolo=São Paulo|alirdato=1a de Septembro 2021|aŭtoro=[[Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko]] (IBGS)}}</ref> El la tuta areo de la municipo, 949,611&nbsp;km² estas urbaj areoj (2015), nome la plej granda urba areo en la lando.<ref name="EMBRAPA-2015">{{Citaĵo el la reto|url=http://geoinfo.cnpm.embrapa.br/layers/geonode%3Aareas_urbanas_br_15|titolo=Áreas Urbanas no Brasil em 2015|alirdato=27a de Julio 2020|eldoninto=[[Embrapa|Empresa Brasileira de Pesquisa Agropecuária]] (EMBRAPA)|arkivurl=https://web.archive.org/web/20200118082708/http://geoinfo.cnpm.embrapa.br/layers/geonode:areas_urbanas_br_15|arkivdato=2020-01-18}}</ref> La urbo estas sur [[altebenaĵo]] ĉe [[Serra do Mar]] (portugala esprimo por "Marmontaro" aŭ "Marborda Montaro"), siavice komponanto de vasta regiono konata kiel [[Brazila Altebenaĵo]], kun averaĝa alteco de ĉirkaŭ 799 m super [[marnivelo]], kvankam je distanco de nur ĉirkaŭ 70&nbsp;km el la [[Atlantika Oceano]]. Tiu distanco estas kovrita de du aŭtovojoj, nome Rodovia Anchieta kaj Rodovia dos Imigrantes, kiuj trairas la montaron, konduke al la [[havenurbo]] [[Santos]] kaj al la strandejo [[Guarujá]]. Monteteca tereno hegemonias ene de la urbigitaj areoj de São Paulo escepte ĉe ĝia norda areo, kie la montaro Serra da Cantareira atingas pli altan altitudon kaj rimarkindan restaĵon de la [[Atlantikaj arbaroj|Atlantika Pluvarbaro]]. La regiono estas sisme stabila kaj neniam oni registris gravan [[tertremo|sisman aktivecon]].<ref>{{Cite web |title=About SP |url=http://www.famousdestination.com/2011/09/about-sao-paulo-city-brazil.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140318074026/http://www.famousdestination.com/2011/09/about-sao-paulo-city-brazil.html |archive-date=18a de Marto 2014 |access-date=22a de Julio 2014 |publisher=Famousdestination.com }}</ref> [[San-Paŭla Metropolo]], '''Metropola Regiono San-Paŭlo''' aŭ '''Granda San-Paŭlo''' (portugale ''Região Metropolitana de São Paulo'' ''aŭ Grande São Paulo'') estas urbanizata aglomeraĵo (metropolo) kiu troviĝas en la brazila subŝtato San-Paŭlo kaj ĉirkaŭas kaj inkluzivas la urbon San-Paŭlo. === Hidrografio === [[Dosiero:Marginal tietê.jpg|eta|maldekstre|270ra|[[Rivero Tietê]] kaj ''Marginal Tietê''.]] La [[Rivero Tietê]] kaj ties [[alfluanto]], nome Pinheiros, estis iam gravaj fontoj de [[nesala akvo]] kaj de distro por São Paulo. Tamen, pezaj industriaj forĵetaĵoj kaj elŝarĝoj de [[forĵetakvo]] find de la 20-a jarcento okazigis, ke la riveroj nun estas tre [[Akvopoluado|grave poluitaj]]. Oni entreprenis gravan purigprogramon por ambaŭ riveroj.<ref name="veja.abril.com.br">[https://veja.abril.com.br/coluna/maquiavel/despoluicao-do-rio-pinheiros-pode-ser-entregue-no-1o-semestre-de-2022/ Depollution of the Pinheiros River can be delivered in the 1st half of 2022]</ref><ref name="www1.folha.uol.com.br">[https://www1.folha.uol.com.br/ambiente/2021/09/rio-tiete-registra-aumento-de-agua-boa-e-diminuicao-em-seu-curso.shtml Tietê River registers an increase in good water and a decrease in the pollution stain]</ref> Neniu rivero estas navigebla en la sektoro kiu fluas tra la urbo, kvankam akvotransportado ja iĝas pli kaj pli grava en la rivero Tietê malsupre (ĉe la [[Parano|rivero Paranao]]), kaj la rivero estas parto de la baseno de la [[Plata-Rivero]].<ref>{{Cite web |last=Ayoub |first=Charles |title=São Paulo |url=http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201195125/http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |archive-date=1a de Februaro 2014 |access-date=23a de Majo 2015 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140201195125/http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |date=2014-02-01 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-02-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140201195125/http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |arkivdato=2014-02-01 }}</ref> Ne ekzistas granda natura lago en la regiono, sed la rezervejoj Billings kaj Guarapiranga en la sudaj ĉeurbaj areoj estas uzataj por [[Elektrogenerado|produktado de elektro]], akvostokado kaj distraj aktivecoj, kiel navigado. La origina [[flaŭro]] konsistis ĉefe el [[Ĉiamverdo|ĉiamverdaj]] [[Angiospermoj|florplantoj]]. Abundas [[Enmetitaj specioj|neindiĝenaj specioj]], ĉar la milda klimato kaj la abunda pluvokvanto ebligas la disvastiĝon kaj kultivadon de multaj tropikaj, subtropikaj kaj moderklimataj plantoj, speciale la ĉieaj [[eŭkalipto]]j.<ref>{{Cite web |title=SP article |url=http://pt.scribd.com/doc/84976227/Sao-Paulo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714153956/http://pt.scribd.com/doc/84976227/Sao-Paulo |archive-date=14a de Julio 2014 |access-date=22a de Julio 2014 |publisher=Pt.scribd.com}}</ref> La nordo de la municipo enhavas parton de la 7917 ha Ŝtata Parko Cantareira, kreita en 1962, kiu protektas grandan parton de la metropola San-Paŭlia akvodeveno. En 2015, São Paulo suferis gravegan [[sekego]]n, kiu kondukis kelkajn urbojn en la ŝtato startigi porciuman sistemon.<ref name="nyt2.2015">{{Cite news |last=Romero |first=Simon |date=[[16-a de februaro]] [[2015]]|title=Taps Start to Run Dry in Brazil's Largest City |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2015/02/17/world/americas/drought-pushes-sao-paulo-brazil-toward-water-crisis.html?_r=0 |url-status=live |access-date=18a de Februaro 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218165412/http://www.nytimes.com/2015/02/17/world/americas/drought-pushes-sao-paulo-brazil-toward-water-crisis.html?_r=0 |archive-date=18a de Februaro 2015}}</ref> === Parkoj kaj biodiverseco === [[Dosiero:Contrastes cotidiano (cropped).jpg|eta|maldekstre|240ra|Popola Parko (Municipa Parko Mário Pimenta Camargo) en Itaim Bibi, distrikto en la subprefektejo Pinheiros.]] San-Paŭlo estas en "ekotona" areo inter tri [[biomo]]j: nome [[Araŭkariaj humidaj arbaroj|miksaj ombrofilaj arbaroj]], densaj ombrofilaj arbaroj kaj ''[[Cerado|cerrado]]''; tiu lasta havis kelkajn plantospeciojn indiĝenajn de [[pampo]] en la urbo. Estis kelkaj specioj tipaj de ambaŭ biomoj, inter ili menciindas: [[araucaria]], [[Eugenia uniflora|''pitangueiras'']], [[Campomanesia phaea|''cambucís'']], ''Handroanthus'' (''ipês''), [[Campomanesia phaea|''jabuticabeiras'']], kokospalmoj ''Syagrus romanzoffiana'', ''Byrsonima basiloba'' (muricís-do-campo), ktp.<ref>{{Cite news|title=Antes dos portugueses, SP teve floresta tropical, Cerrado e mini-Pantanal|newspaper=BBC News Brasil |url=https://www.bbc.com/portuguese/geral-43148025|publisher=[[BBC]] Brasil|access-date=7a de Januaro 2021|language=pt-BR}}</ref> En 2010, San-Paŭlo havis 62 municipajn kaj ŝtatajn parkojn,<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www9.prefeitura.sp.gov.br/sitesvma/100_parques/parques_sp/index.php?p=173|titolo=Parques Municipais|alirdato=20a de Marto 2010|eldoninto=Prefeitura de São Paulo|lingvo=pt-BR|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100725191603/http://www9.prefeitura.sp.gov.br/sitesvma/100_parques/parques_sp/index.php?p=173|arkivdato=2010-07-25}}</ref> kiel la Ŝtata Parko Cantareira, parto de la Biosfera Rezervejo de San-Paŭlia Verda Zono kaj hejmo de unu el la plej grandaj urbaj [[arbaro]]j de la planedo kun 7 900 ha de etendo,<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/turismo_parques_estadual-cantareira|titolo=Parque Estadual da Cantareira|alirdato=18a de Septembro 2010|eldoninto=Governo do Estado de São Paulo|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100914190741/http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/turismo_parques_estadual-cantareira|arkivdato=2010-09-14}}</ref> la Ŝtata Parko Fontes do Ipiranga, la Parko Ibirapuera, la Tietê Ekologia Parko, la Mediprotekta Areo Capivari-Monos, la Ŝtata Parko Serra do Mar, la Ŝtata Parko Villa-Lobos, la Popola Parko (Municipa Parko Mário Pimenta Camargo) kaj la Ŝtata Parko Jaraguá, listigita kiel [[Monda Heredo]] fare de [[Unesko]] en 1994.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6290/|titolo=Parque Nacional Jaragua|alirdato=31a de Julio 2022|eldoninto=[[UNESCO]]|lingvo=pt-BR}}</ref> En 2009, San-Paŭlo havis 2 300 ha de verda areo, malpli ol 1.5% de la urba areo<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.oeco.com.br/preview/37-reportagens/20827-paulistanos-carentes-de-areas-verdes|titolo=Paulistanos carentes de áreas verdes|alirdato=27a de Junio 2009|dato=22a de Januaro 2009|eldoninto=Eco|lingvo=pt-BR}}</ref> kaj sub la po 12 m² por loĝanto rekomendita de la [[Monda Organizaĵo pri Sano]] (MOS).<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.gazetadopovo.com.br/vida-e-cidadania/futuro-das-cidades/uma-arvore-por-habitante-a-recomendacao-minima-da-oms-para-as-cidades-622ch9afm4rimh3ol1w9j8ikn|titolo=Uma árvore por habitante, a recomendação mínima da OMS para as cidades|alirdato=27a de Aprilo 2018|redaktinto=Gazeta do Povo|dato=23a de Marto 2016|lingvo=pt-BR}}</ref> Ĉirkaŭ 21% de la municipa areo estas kovrita de verdaj areoj, inkludante ekologiajn rezervejojn (datumoj de 2010).<ref>{{Cite web|publisher=Prefeitura de São Paulo|url=http://www.prefeitura.sp.gov.br/cidade/secretarias/upload/meio_ambiente/arquivos/publicacoes_Registro_seminario_areasverdes.pdf|title=3.º Seminário de Áreas Verdes|page=98|date=2010|access-date=28a de Aprilo 2018|language=pt-BR}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.prefeitura.sp.gov.br/cidade/secretarias/comunicacao/noticias/?p=122608|titolo=Parque Raul Seixas completa 20 anos, com muita festa|alirdato=28a de Aprilo 2018|dato=8-a de oktobro 2009|eldoninto=Prefeitura de São Paulo|lingvo=pt-BR}}</ref> En la municipo eblas observi arbarajn birdojn kiuj kutime aperas printempe, pro la zono de indiĝena arbari kiu ankoraŭ ĉirkaŭas la metropolan regionon. Specioj kiel la [[ruĝventra turdo]], la ornamtraŭpo (''Thraupis ornata''), la [[sulfurpitango]] kaj [[kolibro]]j estas la plej oftaj. Spite la enorma poluado, la ĉefaj riveroj de la urbo, nome Tietê kaj Pinheiros, estas hejmo de kelkaj specioj de naturaj bestoj kiel [[kapibaro]]j, [[akcipitroj]], [[Sudamerika vanelo|vaneloj]], [[ardeo]]j kaj [[lutro]]j. Aliaj specioj troveblaj en la municipo estas la guazubira cervo, [[hurlulo]]j, la [[dukolora tukano]] kaj la Nigra anambeo, ''Cephalopterus ornatus''.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://atlasambiental.prefeitura.sp.gov.br/pagina.php?id=27|titolo=Atlas Ambiental|alirdato=11a de Oktobro 2014|dato=2002|eldoninto=Prefeitura de São Paulo|lingvo=pt-BR|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150926000507/http://atlasambiental.prefeitura.sp.gov.br/pagina.php?id=27|arkivdato=2015-09-26}}</ref> === Mediaj problemoj === [[Dosiero:Pollution over São Paulo (Jardins).jpg|eta|maldekstre|240ra|[[Fumnebulo]] super la horizonto de la Ibirapuera areo.]] [[Aerpoluado]] en la urbo estas intensa,<ref name=Ribeiro>{{cite journal | doi=10.1016/s0277-9536(03)00068-6 | title=Air pollution and children's health in São Paulo (1986–1998) | year=2003 | last1=Ribeiro | first1=Helena | last2=Cardoso | first2=Maria Regina Alves | journal=Social Science & Medicine | volume=57 | issue=11 | pages=2013–2022 | pmid=14512233 |issn = 0277-9536 }}</ref> ĉefe pro la alta nombro de aŭtoj kiuj cirkulas ĉiutage sur ties stratoj, avenuoj kaj aŭtovojoj. La [[Monda Organizaĵo pri Sano]] (MOS) indikis limon de 20 mikrogramoj de partiklaj materio por kuba metro de aero kiel sekura jara averaĝo. En studo plenumita de la MOS inter ĉirkaŭ milo da urboj tra la tuta mondo en 2011, la urbo San-Paŭlo estis rangigita la 268a inter la plej poluataj, kun averaĝa indico de 38 mikrogramoj por kuba metro, indico multe super la limo indikita de la organizaĵo, sed pli malalta ol tiu de aliaj brazilaj urboj, kiel [[Rio de Janeiro]] (64 mikrogramoj por kuba metro).<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://veja.abril.com.br/noticia/ciencia/ar-do-rio-de-janeiro-e-mais-poluido-que-o-de-cubatao-e-sao-paulo-afirma-organizacao-mundial-de-saude|titolo=Rio tem ar mais poluído que Cubatão e São Paulo, diz OMS|alirdato=27a de Septembro 2013|dato=26a de Septembro 2011|eldoninto=Veja Magazine}}</ref> Studo de 2013 trovis, ke la aerpoluado en la urbo okazigas pli da mortoj ol [[trafikakcidento]]j.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://g1.globo.com/sao-paulo/noticia/2013/09/estudo-aponta-que-poluicao-mata-mais-que-o-transito-em-sao-paulo.html|titolo=Estudo aponta que poluição mata mais que o trânsito em São Paulo|alirdato=27a de Septembro 2013|dato=24a de Septembro 2013|eldoninto=G1}}</ref> Aldone al la [[atmosfera poluado]], la municipo suferas akrajn problemojn pro [[akvopoluado]], ĉefe koncentrita en siaj du ĉefaj riveroj, nome [[rivero Tietê|Tietê]] kaj Pinheiros, kiuj estas tre degraditaj kaj estas kelkaj el la plej poluataj riveroj en la lando.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.estadao.com.br/noticias/impresso,rio-mais-poluido-do-pais-tiete-e-tambem-o-mais-rico-e-populoso-,1077411,0.htm|titolo=Rio mais poluído do País, Tietê é também o mais rico e populoso|alirdato=27a de Septembro 2013|dato=22a de Septembro 2013|eldoninto=''[[O Estado de S. Paulo]]''}}</ref> Tamen, ambaŭ trairas procezojn de purigadon, kaj la Tietê Projekto estis kreita en 1992 kaj jam kostis 2.7 mil milionojn da dolaroj.<ref name="BBC">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.bbc.com/portuguese/brasil-42204606|titolo=Por que São Paulo ainda não conseguiu despoluir o rio Tietê?|alirdato=29a de Decembro 2017|aŭtoro=Leticia Mori|dato=4a de Decembro 2017|eldoninto=[[BBC]] Brasil}}</ref> En 2019, oni kreis La Projekton Novo Rio Pinheiros, dum administrado de Guberniestro João Doria, kies celo estas malpliigi la elŝarĝo de forĵetakvo en la alfluantoj, plibonigi la akvokvaliton kaj revivigi la riverbordojn ĉirkaŭ 2022.<ref>{{Cite web | url=https://www.saopaulo.sp.gov.br/spnoticias/desenvolve-sp-investe-r-70-milhoes-em-obra-do-novo-rio-pinheiros/ | trans-title= | title=Desenvolve SP investe R$ 70 milhões em obra do Novo Rio Pinheiros | author= | author2= | author3= | last= | first= | author-link= | format= | series= | volume= | issue= | publisher= | agency= | location= | page= | pages= | date=10a de Septembro 2020 | access-date=31a de Oktobro 2021 | language=pt-BR | doi= | id= | quote= | last2= | first2= | last3= | first3= | chapter= | issn= | isbn= | type= | editor-first= | website=Governo do Estado de São Paulo }}</ref> La problemo de elvilibra akvodisponeblo por la urbo - kaj por la metropolo, ĝenerale - estas ankaŭ priokupigan aferon: San-Paŭlo havas malmultajn akvofontojn ene de sia propra perimetro, kaj devas serĉi ĝin en foraj hidrografiaj basenoj. La problemo de akvopoluado estas pliakrigita ankaŭ pro la neregula okupado de akvobasenaj areoj, okazigita de urba etendo, kondukita de la malfacilo aliri al tero kaj al loĝado en la centraj areoj por la neriĉa loĝantaro<ref>Whately, Marussia; Blauth, Fernanda; Weiss, Bruno; "Haverá água para todos?" en ''Le Monde Diplomatique Brasil'', edição de janeiro de 2008; São Paulo: Instituto Pólis</ref> kaj asocia kun terena [[spekulado]] kaj malriĉigo de novaj subdividoj. Krome estas ankaŭ trotaksado de individua transporto super publika transporto – kio rezultas en la nuntempa indico de po pli ol unu vehiklo por du loĝantoj kaj en la gravigo de problemoj de media poluado.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://noticias.terra.com.br/brasil/interna/0,,OI1928696-EI306,00.html|titolo=Carros de R$ 6 mil antecipariam apagão no trânsito|alirdato=10a de Septembro 2011|dato=22a de Septembro 2007|eldoninto=Notícias Terra}}</ref> == Historio == [[Dosiero:Oscar_Pereira_da_Silva_-_Fundação_de_São_Paulo,_1909.jpg|maldekstre|eta|251x251px|''Fondo de San-Paŭlo'' (1909), oleo surtola de Oscar Pereira da Silva. La jezuito [[Manuel da Nóbrega]] (centre) diras meson, dum Manuel de Paiva kaj José de Anchieta estas fone benante indiĝenojn. Kolekto de la Muzeo de Ipiranga.]] La urbo fondatis la [[25-a de januaro|25-an de Januaro]] [[1554]] fare de la [[jezuito|jezuitaj]] [[misio|misiistoj]] [[José de Anchieta]] kaj [[Manuel de Nóbrega]], kiuj starigis misiejon - ''Colégio de São Paulo de Piratininga'' - por konverti la [[Tupioj|tupi]]-[[Gvaranioj (popolo)|gvaraniajn]] [[indianoj]]n. San-Paŭlo oficiale urbiĝis en [[1711]]. Ĝi ege kreskis dum la kafa periodo, komence en la malfrua [[19-a jarcento]], ĉefe pro ĝia avantaĝa situo apud la porto de [[Santos]], tra kiu la plej multaj [[eksportado|eksportaĵoj]] de la lando sendiĝis. Post [[1881]], ondoj da enmigrintoj el [[Italio]], [[Japanio]] kaj aliaj landoj alvenis en San-Paŭlo, komence por labori ĉe la grandegaj [[kafoplantejo]]j. La [[Semajno de Moderna Arto]] okazis en San-Paŭlo, inter la 11-a kaj la 18-a de februaro de 1922, en la Urba Teatro. Ĝi estis grava evento de la starto de la brazila [[Modernismo]]. En la [[20-a jarcento]], samtempe kun la industria evoluo de la lando, multaj el ili translokiĝis al la ĉefurbo, kiu ankaŭ allogis novajn arojn de enmigrintoj, inkluzive de [[Libano|libananoj]], [[Armenio|armenoj]], [[Grekio|grekoj]], [[judoj]], [[Ĉinio|ĉinoj]] kaj [[Koreio|koreoj]]. == Vidindaĵoj == * [[Arta Muzeo de San-Paŭlo]] * [[Katedralo de San-Paŭlo]] * [[Pinakoteko de Ŝtato San-Paŭlo]] == Kulturo kaj socio == La [[Karnavalo en San-Paŭlo]] ([[portugala lingvo|portugale]]: ''carnaval de São Paulo'') estas unu el la grandaj eventoj de la [[karnavalo]] en [[Brazilo]]. Simile al la [[karnavalo en Rio-de-Ĵanejro]] oni ankaŭ okazigas konkurson de la [[sambolernejo]]j, kiu lokas en la ''Sambódromo do Anhembi'' la antaŭkarnavalajn vendredon kaj sabaton. == Ekonomio == [[Dosiero:São Paulo Marginal Pinheiros.png|eta|maldekstre|230ra|Entreprenistejo ''Centro Empresarial Nações Unidas'' en Marginal Pinheiros.]] San-Paŭlo estas la [[Industrio|industria]] kaj [[Financo|financa]] centro de la lando. Multaj [[firmao]]j naciaj kaj mult-naciaj, inkluzivante la plej grandajn privatajn bankojn, havas siajn ĉefejojn en la urbo aŭ ĝia ĉirkaŭaĵo. San-Paŭlo estas la urbo kun la plej granda nombro de germanaj firmaoj ekster [[Germanio]]. Ĝia [[borso]] nomiĝas [[Bovespa]], kaj ĝia financa kvartalo estas en ''Avenida Paulista''. Samkiel aliaj urbegoj en evoluantaj landoj ankaŭ San-Paŭlo ĉirkaŭiĝas per [[favelo]]j kaj havas altan krimoftecon. == Servoj == * [[Lernejo de Artoj, Sciencoj kaj Humanecoj de la Universitato de San-Paŭlo]] * [[Presbiteriana Universitato Mackenzie]] * [[Universitato de San-Paŭlo]] == Konataj lokuloj == * [[Marquinhos]] aŭ plennome ''Marcos Aoás Corrêa'' (n. 1994), futbalisto * [[Gabriel Jesus]] aŭ je plena nomo ''Gabriel Fernando de Jesus'' (n. 1997), futbalisto * [[Lajos Boglár]], hungara [[etnologo]] * [[Alexandre Levy]], komponisto, pianisto kaj [[orkestrestro]] * [[Felipe Massa]], sportisto * [[Marcelo Rubens Paiva]] verkisto kaj ĵurnalisto * [[André Pinto]], futbalisto * [[Toquinho]], kantisto kaj komponisto * [[Dudu Tucci]], muzikisto En San-Paŭlo naskiĝis inter multaj aliaj * [[Sergio Clerici]] (n. 1941), brazila-itala futbalisto kaj futbala trejnisto Tie mortis, same inter multaj aliaj: * hungardevena [[Dezső Somkuthy]] (1906-1993), [[aktoro]] kaj [[pentristo]], kaj * hungardevena [[Rudolf Icsey]] (1905-1986), [[kameraisto]], * hungara [[aktoro]] [[László Szilassy]], * hungara [[ekonomo]] [[László Jankovics]], * [[Ferenc Fekete (kameraisto)]], kaj * hungara [[monaĥo]] [[Román Rezek]] (1916-1986) {{larĝa dosiero|PANORÂMICA - VISTA CONCEIÇÃO PARA O LADO SUDESTE - panoramio.jpg|1200ra|{{centre|Panorama vido de la urbo}}}} {{-}} == Esperanto en San-Paŭlo == En [[1909]] okazis en San-Paŭlo la 2-a [[Brazila Kongreso de Esperanto]]. En 1933 fondiĝis la ''Centro Esperantista de São Paulo'', per iniciato interalie de [[Egon Schaden]]. [[Esperanto-klubo Zamenhof de San-Paŭlo|Esperanto Klubo Zamenhof]] estis fondita la 25-an de Januaro [[1949]], en [[São Miguel Paulista]], kaj daŭrigas en senĉesa aktiveco ĝis nuntempe. Ĝi posedas propran [[sidejo]]n kaj estas agnoskita de la subŝtata registaro kiel komunutila ekde [[1955]]. Okaze de la [[ora jubileo|ora]] (50-jara) jubileo estis eldonita memoriga revuo pri la historio de la [[klubo]]. La [[pioniro]] de la movado ĉi tie estas [[Osvaldo Pires de Holanda]], kiu sukcesis arigi grupon da amikoj kaj kune kun ili estis elektita la jena unua estraro: prezidanto Osvaldo Pires de Holanda; vicprezidanto prof-o [[Isaac Carlos dos Santos Camargo]]; ĝenerala sekretario [[Pedro Radosavlhevitch]]; 1-a sekretario [[Vital Paula Dias]]; 2-a sekretario [[Darmy Mendonça]]; 1-a kasisto [[Januário Pricolo]]; 2-a kasisto [[Omar Coutinho Silva]]; propaganda direktoro [[Julião Garcia]]. Dum la unuaj dudek jaroj elstariĝas la dediĉa laboro de [[Darmy Mendonça]], [[Oscar Moreira Barros]], [[José Martins Coelho]], [[Osvaldo Pires de Holanda]] kaj Maria Margarida Barros[[Maria Margarida Barros]]. Jaroj poste, ekaperis pluraj kunlaborantoj sed inter ili elstariĝis Maria Margarida Barros. Jaroj poste, ekaperis pluraj kunlaborantoj sed inter ili elstariĝis [[Hérito da Silva Almeida]], [[Antonio Cardoso de Sena]], [[Joel Afonso Francisco]] kaj [[José Roberto Tenório da Silva]]. [[Interfrata Esperanto-Klubo]] en [[1953]] estis fondita la 28-an de februaro, ĉe la strato Santo Amaro, 362, kies unua estraro estis: prezidanto [[Arnaldo Vianna (esperantisto)|Arnaldo Vianna]]; vicprezidanto [[Horacio Pereira dos Santos]]; [[Brumel A. Monteiro]]; 2-a sekretario f-ino [[Margherita Vernacchia]]; 1-a kasisto [[Mario Ghirello]]; 2-a kasisto [[Oscar Camanho]]; 1-a bibliotekisto [[Otacílio A. Teixeira]]; propaganda direktoro [[Euclides Vitor]]; direktoroj pri arto f-inoj [[Claudia Tecchio]] kaj [[Carmen Blat]]. Konsilantoj: [[Carlos Poledna]], [[Humberto Tedesco]] kaj [[Luís Izzo]]. Ankoraŭ en 1953, ĉirkaŭ kvindek lernantoj eklernis [[Esperanto]]n ĉe la Kolegio Ateneo “Rui Barbosa”, grava eduka institucio de la [[kvartalo]] [[Penha]] en la [[ĉefurbo]] [[São Paulo]]. Gvidis la kurson s-ro [[Vinicius Braga Sales]]. En la sama kolegio estis fondita [[Interamika Esperanta Klubo]] la 31-an de januaro [[1954]], kies unua estraro estis: prezidanto Vinicius Braga Sales; vicprezidanto prof-o [[Gladys Del Buono Trama]]; sekretario [[Sergio Zacchia]]; kasisto [[Carlos Bevilacqua]]. Bedaŭrinde la grupo mallonge vivis. [[Esperanta Grupo Adolfo Bezerra de Menezes]] (EGABEM) estis fondita la 1-an de Majo [[1982]], tuj post Osvaldo Pires de Holanda gvidis [[Esperanto-kurso]]n en la [[spiritisma centro]] “[[Adolfo Bezerra de Menezes]]. Li sukcesis entuziasmigi la lernantojn al kiuj li proponis la fondiĝon de la [[Esperanto-grupo]], ideo bone akceptata de ĉiuj kaj kun la apogo de [[Luís Alberto Buceroni]] kaj F-ino [[Maria Ferreira Xavier]] la grupo instaliĝis en ĉambro kompleze cedita de la [[Spiritisma Centro Adolfo Bezerra de Menezes]]'. La unua estraro estis: prezidanto [[Domingos José dos Santos]]; vicprezidanto [[Joel Moreira Augusto]]; sekretario [[Antenor da Silva Filho]]; kasisto Osvaldo Pires de Holanda kaj bibliotekisto [[José Zacarias Filho]]. La grupo daŭrigas la aktivecon ĝis hodiaŭ. En la klubaj kronikoj elstariĝis la jenaj grupanoj: Domingos José dos Santos, Joel Moreira Augusto, [[Gentil de Lima]], [[José Carlos Marcondes Arantes]], [[Odamir Feitosa de Sá Filho]], [[Arnaldo Alves de Oliveira]], [[Eduardo Magera]] kaj [[Neide Freitas]]. Invitita de Arnaldo Alves de Oliveira, Osvaldo Pires de Holanda gvidis Esperanto-kurson ĉe spiritisma centro, dum unu jaro, en la kvartalo [[Santana]]. Osvaldo sugestis al la lernantoj la fondiĝon de [[Esperanto-grupo]], la ideo estis bone akceptita de la plejmulto kaj tiamaniere, la 7-an de septembro 1993 okazis la fondiĝo de [[Esperanto-Grupo Verda Lumo]] ĉe la sidejo de [[Unuiĝintaj Spiritismaj Societoj]], strato Gabriel Piza, 443, de kie ĝi translokiĝis al strato Alfredo Pujol, 77, sidejo de la [[Spiritisma Centro Manoel Bento]]. La unua estraro estis: prezidanto [[Luiz Henrique Rodrigues de Araújo]]; vicprezidanto [[Marcelo Ferreira Diniz]]; sekretario f-ino [[Márcia Regina Palmeira]]; kasisto [[José Eugênio de Lima]]; bibliotekisto [[Etevaldo de Souza Pereira]]. [[Pirituba Esperanto-Grupo]] fondiĝis la 15-an de novembro 1995 ĉe la sidejo de la [[Spiritisma centro Euripedes Barsanulfo]], strato Alexis Carrel, 123, en la kvartalo Pirituba. La ĉefa aktivulo estas Luiz Henrique Rodrigues de Araújo. ''Pirituba Esperanto-Grupo'' fondiĝis la 15-an de novembro [[1995]] ĉe la sidejo de la ''Spiritisma centro Euripedes Barsanulfo'', strato Alexis Carrel, 123, en la kvartalo [[Pirituba]]. La ĉefa aktivulo estas Luiz Henrique Rodrigues de Araújo. == Referencoj == {{Referencoj|2}} * En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el vikipedia artikolo [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C3%A3o+Paulo&oldid=1139412671 São Paulo angle]. == Literaturo == * Lawrence, Rachel (January 2010). Alyse Dar, ed. Brazil (Seventh ed.). Apa Publications GmbH & Co. / Discovery Channel. pp.&nbsp;183–204. == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Perus]] * [[Plej grandaj urboj]] (laŭ loĝantaro) * [[Metroo en San-Paŭlo]] * [[Metropola Koridoro São Mateus-Jabaquara]] * [[Trolebusa transporto en San-Paŭlo]] == Eksteraj ligiloj == * {{pt}} [http://www.prefeitura.sp.gov.br San-Paŭlia Urba Koridora Retejo] * {{pt}} [http://www.brazilpostcard.com.br Malnovaj Poŝtkartoj de Brazilo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070809054802/http://www.brazilpostcard.com.br/ |date=2007-08-09 }} * {{pt}} [http://www.digitalsaopaulo.com Digital San-Paŭlio - Fotoj de San-Paŭlio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161003234905/http://digitalsaopaulo.com/ |date=2016-10-03 }} * {{pt}} [http://anhembi.terra.com.br/turismo/eng/default.asp San-Paŭlia Oficiala Turisma Situo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070819080328/http://anhembi.terra.com.br/turismo/eng/default.asp |date=2007-08-19 }} {{Granda dosiero|Panorama de SP.jpg|1200ra|{{centre|Panorama vido de la urbocentro}}}} {{Ĉefurboj de Brazilo}} {{Metropoloj}} {{Havenda artikolo|San-Paŭlo (urbo)}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:San-Paŭlo (urbo)| ]] [[Kategorio:Municipoj de San-Paŭlio]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Brazilo]] [[Kategorio:Milionurboj]] 2ltwvzdjevsekcscjapel615w7nh8jz 9413601 9413600 2026-06-25T23:36:43Z Arbarulo 135469 /* Esperanto en San-Paŭlo */ 9413601 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=urbo|subŝtato|San-Paŭlo}} {{Informkesto urbo | nomo = <!-- metiĝas aŭtomate --> | bildo = <!-- kutime prenatas el vikidatumoj, ankaŭ eblas individue meti iun taŭgan foton ĉi-tien --> {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Montagem SP.png | dosiero2 = Nordeste São Paulo Montagem.jpg | dosiero3 = Montagem São Paulo.jpg | dosiero4 = Montagem Sampa.jpg | dosiero5 = Higienópolis Arqui.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | bildo-larĝeco = 300px | flago = <!-- kutime el vikidatumoj --> | flago-larĝeco = 120ra <!-- ekz. 80ra, nur se la flagobildo el vikidatumoj senespere malbonkvalitas --> | blazono = <!-- kutime el vikidatumoj --> | blazono-larĝeco = 100ra <!-- ekz. 80ra, nur se la blazonbildo el vikidatumoj senespere malbonkvalitas --> | lando= {{Brazilo}} | mapo= {{#invoke:Wikidata|claim|P242}} | titolo de administra unuo1 = [[Regionoj de Brazilo|Regiono]] | administra unuo1= {{Sudorienta regiono de Brazilo}} | titolo de administra unuo2 = [[Subŝtatoj de Brazilo|Subŝtato]] | administra unuo2 = {{San-Paŭlio}} | titolo de administra unuo3 = [[Mezoregiono]] | administra unuo3 = [[Metropolitana de São Paulo]] | titolo de administra unuo4 = [[Mikroregiono]] | administra unuo4 = [[São Paulo (mikroregiono)|São Paulo]] | fondo= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} <!-- el vikidatumoj --> | alto= {{#invoke:Wikidata|claim|P2044}} | areo= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} km² | horzono= [[UTC-03:00]] | poŝtkodo = {{#invoke:Wikidata|claim|P281}} | telefonkodo = {{#invoke:Wikidata|claim|P473}} | regiono-ISO = BR-SP <!-- BR-MG duobligus la antaŭan SVG-mapon --> | tipo1 = reliefo | situo sur mapo2 = San-Paŭlo (urbo) | Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> | tipo2 = reliefo | zomo = 8 | estro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | sen banderolo = jes }} '''San-Paŭlo'''<ref>[https://vortaro.net/#San-Pa%C5%ADlo_kd kapvorto 'San-Paŭlo' en PIV, eldono 2020, jen en reta versio] ({{eo}})</ref> aŭ '''Sanpaŭlo''' ({{lang-pt|São Paulo}}, laŭvorte ''Sankta Paŭlo''), ordinarlingve konata kiel "''{{lang|pt|Selva de Pedra}}''" (ŝtona ĝangalo) kaj "''{{lang|pt|Terra da Garoa}}''" (pluveta tero), estas la ĉefurbo de la subŝtato [[San-Paŭlo (subŝtato)|San-Paŭlo]] en la sudoriento de [[Brazilo]], proksime de la [[Atlantiko|atlantika]] marbordo. Ĝi estas la plej grava ekonomia centro kaj [[Municipoj de Brazilo|plej granda urbo]] kaj de Brazilo kaj de la suda duonsfero entute kaj same de la tuta [[Ameriko]]; ĉirkaŭ 19 milionoj da homoj vivas en kaj ĉirkaŭ San-Paŭlo. En la mondo estas [[Listo de milionurboj|la sesa plej granda urbo]]. Pri la metropolo la urbo estas akso de la metropola areo de San-Paŭlo, rangita kiel plej loĝata areo en Brazilo, la [[Grandaj urboj de Ameriko|dua plej loĝata en Ameriko]] kaj [[Plej grandaj urboj laŭ loĝantaro|la sepa plej granda en la mondo]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.estadao.com.br/noticias/economia,rmsp-supera-20-milhoes-de-habitantes-calcula-seade,503095,0.html|titolo=RMSP supera 20 milhões de habitantes, calcula Seade – economia – geral – Estadão|alirdato=2012-12-01|eldoninto=[[Estadao.com.br]]}}</ref> La nomo de la urbo estas honoro al [[Paŭlo de Tarso|Sankta Paŭlo]]. == Superrigardo == Nuntempe oni taksas San-Paŭlon la sepa plej granda urbego de la mondo. Male al la pli fama [[Rio-de-Ĵanejro]], San-Paŭlo kutime ne estas vidata kiel turismejo. Ĝiaj vidindaĵoj ofte kaŝiĝas malantaŭ la urba ĥaoso. Multaj grupoj de [[enmigrinto]]j de ĉie en la mondo formis la urbon kaj donis al la unuopaj [[kvartalo]]j iliajn karakterecojn. Ĉi tial iuj komparas San-Paŭlon laŭ ĝia multkultureco al [[Nov-Jorko]]. Estas gravaj influoj [[Italio|italaj]], [[Japanio|japanaj]], [[Libano|libanaj]] kaj [[Portugalio|portugalaj]]. San-Paŭlo konatas pro sia multfaceta [[nokta vivo]] kaj la diversega [[gastronomio]], kiu etendiĝas de [[Ĉina kuirarto|ĉina]] al [[Franca kuirarto|franca]] kuirarto, de rapidmanĝejoj al kvinstelaj restoracioj. En San-Paŭlo troviĝas la plej granda [[universitato]] de [[Latinameriko]], [[Universitato de San-Paŭlo]], kaj grava muzeo pri [[arto]] [[Arta Muzeo de San-Paŭlo]] (MASP). Ene de Brazilo, San-Paŭlo estas vidata kiel ĉefa urbo laŭ [[koncerto]]j, [[teatro]]j, modo-prezentadoj, internaciaj sportokazaĵoj, konferencoj kaj [[foiro]]j; multaj eventoj unue aŭ nur okazas tie. La noktvivo de San-Paŭlo famegas kaj inkluzivas milojn da [[drinkejo]]j kaj [[diskoteko]]j por vasta diverseco de [[muzik]]-gusto. == Geografio == [[Dosiero:17-08-2008_003Pico_do_Jaraguá_in_São_Paulo(By_Felipe_Mostarda).JPG|eta|maldekstre|Jaraguá estas la plej alta montopinto en la urbo, kun 1 135 m.<ref>{{Cite web |title=Pico do Jaraguá Mountain Official Website |url=http://www.picodojaragua.com.br/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100406153234/http://www.picodojaragua.com.br/ |archive-date=6a de Aprilo 2010 |access-date=17a de Aprilo 2010 |publisher=Picodojaragua.com.br }}</ref>]] [[Dosiero:Mapa de São Paulo (2).png|eta|maldekstre|Urba mapo]] São Paulo estas la ĉefurbo de la plej loĝata subŝtato en Brazilo, nome [[San-Paŭlo|São Paulo]], je [[latitudo]] <nowiki>23°33'01''</nowiki> sude kaj [[longitudo]] <nowiki>46°38'02''</nowiki> okcidente. La totala areo de la municipo estas 1,521.11&nbsp;km², laŭ la [[Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko]] (IBGE), estante la naŭ plej granda en la ŝtato laŭ kategorioj de teritoria etendo.<ref name="IBGE_SãoPaulo">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.ibge.gov.br/cidades-e-estados/sp/sao-paulo.html|titolo=São Paulo|alirdato=1a de Septembro 2021|aŭtoro=[[Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko]] (IBGS)}}</ref> El la tuta areo de la municipo, 949,611&nbsp;km² estas urbaj areoj (2015), nome la plej granda urba areo en la lando.<ref name="EMBRAPA-2015">{{Citaĵo el la reto|url=http://geoinfo.cnpm.embrapa.br/layers/geonode%3Aareas_urbanas_br_15|titolo=Áreas Urbanas no Brasil em 2015|alirdato=27a de Julio 2020|eldoninto=[[Embrapa|Empresa Brasileira de Pesquisa Agropecuária]] (EMBRAPA)|arkivurl=https://web.archive.org/web/20200118082708/http://geoinfo.cnpm.embrapa.br/layers/geonode:areas_urbanas_br_15|arkivdato=2020-01-18}}</ref> La urbo estas sur [[altebenaĵo]] ĉe [[Serra do Mar]] (portugala esprimo por "Marmontaro" aŭ "Marborda Montaro"), siavice komponanto de vasta regiono konata kiel [[Brazila Altebenaĵo]], kun averaĝa alteco de ĉirkaŭ 799 m super [[marnivelo]], kvankam je distanco de nur ĉirkaŭ 70&nbsp;km el la [[Atlantika Oceano]]. Tiu distanco estas kovrita de du aŭtovojoj, nome Rodovia Anchieta kaj Rodovia dos Imigrantes, kiuj trairas la montaron, konduke al la [[havenurbo]] [[Santos]] kaj al la strandejo [[Guarujá]]. Monteteca tereno hegemonias ene de la urbigitaj areoj de São Paulo escepte ĉe ĝia norda areo, kie la montaro Serra da Cantareira atingas pli altan altitudon kaj rimarkindan restaĵon de la [[Atlantikaj arbaroj|Atlantika Pluvarbaro]]. La regiono estas sisme stabila kaj neniam oni registris gravan [[tertremo|sisman aktivecon]].<ref>{{Cite web |title=About SP |url=http://www.famousdestination.com/2011/09/about-sao-paulo-city-brazil.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140318074026/http://www.famousdestination.com/2011/09/about-sao-paulo-city-brazil.html |archive-date=18a de Marto 2014 |access-date=22a de Julio 2014 |publisher=Famousdestination.com }}</ref> [[San-Paŭla Metropolo]], '''Metropola Regiono San-Paŭlo''' aŭ '''Granda San-Paŭlo''' (portugale ''Região Metropolitana de São Paulo'' ''aŭ Grande São Paulo'') estas urbanizata aglomeraĵo (metropolo) kiu troviĝas en la brazila subŝtato San-Paŭlo kaj ĉirkaŭas kaj inkluzivas la urbon San-Paŭlo. === Hidrografio === [[Dosiero:Marginal tietê.jpg|eta|maldekstre|270ra|[[Rivero Tietê]] kaj ''Marginal Tietê''.]] La [[Rivero Tietê]] kaj ties [[alfluanto]], nome Pinheiros, estis iam gravaj fontoj de [[nesala akvo]] kaj de distro por São Paulo. Tamen, pezaj industriaj forĵetaĵoj kaj elŝarĝoj de [[forĵetakvo]] find de la 20-a jarcento okazigis, ke la riveroj nun estas tre [[Akvopoluado|grave poluitaj]]. Oni entreprenis gravan purigprogramon por ambaŭ riveroj.<ref name="veja.abril.com.br">[https://veja.abril.com.br/coluna/maquiavel/despoluicao-do-rio-pinheiros-pode-ser-entregue-no-1o-semestre-de-2022/ Depollution of the Pinheiros River can be delivered in the 1st half of 2022]</ref><ref name="www1.folha.uol.com.br">[https://www1.folha.uol.com.br/ambiente/2021/09/rio-tiete-registra-aumento-de-agua-boa-e-diminuicao-em-seu-curso.shtml Tietê River registers an increase in good water and a decrease in the pollution stain]</ref> Neniu rivero estas navigebla en la sektoro kiu fluas tra la urbo, kvankam akvotransportado ja iĝas pli kaj pli grava en la rivero Tietê malsupre (ĉe la [[Parano|rivero Paranao]]), kaj la rivero estas parto de la baseno de la [[Plata-Rivero]].<ref>{{Cite web |last=Ayoub |first=Charles |title=São Paulo |url=http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201195125/http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |archive-date=1a de Februaro 2014 |access-date=23a de Majo 2015 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140201195125/http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |date=2014-02-01 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-02-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140201195125/http://www.charlesayoub.com/life-style/index.php/more/1/6559 |arkivdato=2014-02-01 }}</ref> Ne ekzistas granda natura lago en la regiono, sed la rezervejoj Billings kaj Guarapiranga en la sudaj ĉeurbaj areoj estas uzataj por [[Elektrogenerado|produktado de elektro]], akvostokado kaj distraj aktivecoj, kiel navigado. La origina [[flaŭro]] konsistis ĉefe el [[Ĉiamverdo|ĉiamverdaj]] [[Angiospermoj|florplantoj]]. Abundas [[Enmetitaj specioj|neindiĝenaj specioj]], ĉar la milda klimato kaj la abunda pluvokvanto ebligas la disvastiĝon kaj kultivadon de multaj tropikaj, subtropikaj kaj moderklimataj plantoj, speciale la ĉieaj [[eŭkalipto]]j.<ref>{{Cite web |title=SP article |url=http://pt.scribd.com/doc/84976227/Sao-Paulo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714153956/http://pt.scribd.com/doc/84976227/Sao-Paulo |archive-date=14a de Julio 2014 |access-date=22a de Julio 2014 |publisher=Pt.scribd.com}}</ref> La nordo de la municipo enhavas parton de la 7917 ha Ŝtata Parko Cantareira, kreita en 1962, kiu protektas grandan parton de la metropola San-Paŭlia akvodeveno. En 2015, São Paulo suferis gravegan [[sekego]]n, kiu kondukis kelkajn urbojn en la ŝtato startigi porciuman sistemon.<ref name="nyt2.2015">{{Cite news |last=Romero |first=Simon |date=[[16-a de februaro]] [[2015]]|title=Taps Start to Run Dry in Brazil's Largest City |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2015/02/17/world/americas/drought-pushes-sao-paulo-brazil-toward-water-crisis.html?_r=0 |url-status=live |access-date=18a de Februaro 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218165412/http://www.nytimes.com/2015/02/17/world/americas/drought-pushes-sao-paulo-brazil-toward-water-crisis.html?_r=0 |archive-date=18a de Februaro 2015}}</ref> === Parkoj kaj biodiverseco === [[Dosiero:Contrastes cotidiano (cropped).jpg|eta|maldekstre|240ra|Popola Parko (Municipa Parko Mário Pimenta Camargo) en Itaim Bibi, distrikto en la subprefektejo Pinheiros.]] San-Paŭlo estas en "ekotona" areo inter tri [[biomo]]j: nome [[Araŭkariaj humidaj arbaroj|miksaj ombrofilaj arbaroj]], densaj ombrofilaj arbaroj kaj ''[[Cerado|cerrado]]''; tiu lasta havis kelkajn plantospeciojn indiĝenajn de [[pampo]] en la urbo. Estis kelkaj specioj tipaj de ambaŭ biomoj, inter ili menciindas: [[araucaria]], [[Eugenia uniflora|''pitangueiras'']], [[Campomanesia phaea|''cambucís'']], ''Handroanthus'' (''ipês''), [[Campomanesia phaea|''jabuticabeiras'']], kokospalmoj ''Syagrus romanzoffiana'', ''Byrsonima basiloba'' (muricís-do-campo), ktp.<ref>{{Cite news|title=Antes dos portugueses, SP teve floresta tropical, Cerrado e mini-Pantanal|newspaper=BBC News Brasil |url=https://www.bbc.com/portuguese/geral-43148025|publisher=[[BBC]] Brasil|access-date=7a de Januaro 2021|language=pt-BR}}</ref> En 2010, San-Paŭlo havis 62 municipajn kaj ŝtatajn parkojn,<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www9.prefeitura.sp.gov.br/sitesvma/100_parques/parques_sp/index.php?p=173|titolo=Parques Municipais|alirdato=20a de Marto 2010|eldoninto=Prefeitura de São Paulo|lingvo=pt-BR|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100725191603/http://www9.prefeitura.sp.gov.br/sitesvma/100_parques/parques_sp/index.php?p=173|arkivdato=2010-07-25}}</ref> kiel la Ŝtata Parko Cantareira, parto de la Biosfera Rezervejo de San-Paŭlia Verda Zono kaj hejmo de unu el la plej grandaj urbaj [[arbaro]]j de la planedo kun 7 900 ha de etendo,<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/turismo_parques_estadual-cantareira|titolo=Parque Estadual da Cantareira|alirdato=18a de Septembro 2010|eldoninto=Governo do Estado de São Paulo|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100914190741/http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/turismo_parques_estadual-cantareira|arkivdato=2010-09-14}}</ref> la Ŝtata Parko Fontes do Ipiranga, la Parko Ibirapuera, la Tietê Ekologia Parko, la Mediprotekta Areo Capivari-Monos, la Ŝtata Parko Serra do Mar, la Ŝtata Parko Villa-Lobos, la Popola Parko (Municipa Parko Mário Pimenta Camargo) kaj la Ŝtata Parko Jaraguá, listigita kiel [[Monda Heredo]] fare de [[Unesko]] en 1994.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6290/|titolo=Parque Nacional Jaragua|alirdato=31a de Julio 2022|eldoninto=[[UNESCO]]|lingvo=pt-BR}}</ref> En 2009, San-Paŭlo havis 2 300 ha de verda areo, malpli ol 1.5% de la urba areo<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.oeco.com.br/preview/37-reportagens/20827-paulistanos-carentes-de-areas-verdes|titolo=Paulistanos carentes de áreas verdes|alirdato=27a de Junio 2009|dato=22a de Januaro 2009|eldoninto=Eco|lingvo=pt-BR}}</ref> kaj sub la po 12 m² por loĝanto rekomendita de la [[Monda Organizaĵo pri Sano]] (MOS).<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.gazetadopovo.com.br/vida-e-cidadania/futuro-das-cidades/uma-arvore-por-habitante-a-recomendacao-minima-da-oms-para-as-cidades-622ch9afm4rimh3ol1w9j8ikn|titolo=Uma árvore por habitante, a recomendação mínima da OMS para as cidades|alirdato=27a de Aprilo 2018|redaktinto=Gazeta do Povo|dato=23a de Marto 2016|lingvo=pt-BR}}</ref> Ĉirkaŭ 21% de la municipa areo estas kovrita de verdaj areoj, inkludante ekologiajn rezervejojn (datumoj de 2010).<ref>{{Cite web|publisher=Prefeitura de São Paulo|url=http://www.prefeitura.sp.gov.br/cidade/secretarias/upload/meio_ambiente/arquivos/publicacoes_Registro_seminario_areasverdes.pdf|title=3.º Seminário de Áreas Verdes|page=98|date=2010|access-date=28a de Aprilo 2018|language=pt-BR}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.prefeitura.sp.gov.br/cidade/secretarias/comunicacao/noticias/?p=122608|titolo=Parque Raul Seixas completa 20 anos, com muita festa|alirdato=28a de Aprilo 2018|dato=8-a de oktobro 2009|eldoninto=Prefeitura de São Paulo|lingvo=pt-BR}}</ref> En la municipo eblas observi arbarajn birdojn kiuj kutime aperas printempe, pro la zono de indiĝena arbari kiu ankoraŭ ĉirkaŭas la metropolan regionon. Specioj kiel la [[ruĝventra turdo]], la ornamtraŭpo (''Thraupis ornata''), la [[sulfurpitango]] kaj [[kolibro]]j estas la plej oftaj. Spite la enorma poluado, la ĉefaj riveroj de la urbo, nome Tietê kaj Pinheiros, estas hejmo de kelkaj specioj de naturaj bestoj kiel [[kapibaro]]j, [[akcipitroj]], [[Sudamerika vanelo|vaneloj]], [[ardeo]]j kaj [[lutro]]j. Aliaj specioj troveblaj en la municipo estas la guazubira cervo, [[hurlulo]]j, la [[dukolora tukano]] kaj la Nigra anambeo, ''Cephalopterus ornatus''.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://atlasambiental.prefeitura.sp.gov.br/pagina.php?id=27|titolo=Atlas Ambiental|alirdato=11a de Oktobro 2014|dato=2002|eldoninto=Prefeitura de São Paulo|lingvo=pt-BR|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150926000507/http://atlasambiental.prefeitura.sp.gov.br/pagina.php?id=27|arkivdato=2015-09-26}}</ref> === Mediaj problemoj === [[Dosiero:Pollution over São Paulo (Jardins).jpg|eta|maldekstre|240ra|[[Fumnebulo]] super la horizonto de la Ibirapuera areo.]] [[Aerpoluado]] en la urbo estas intensa,<ref name=Ribeiro>{{cite journal | doi=10.1016/s0277-9536(03)00068-6 | title=Air pollution and children's health in São Paulo (1986–1998) | year=2003 | last1=Ribeiro | first1=Helena | last2=Cardoso | first2=Maria Regina Alves | journal=Social Science & Medicine | volume=57 | issue=11 | pages=2013–2022 | pmid=14512233 |issn = 0277-9536 }}</ref> ĉefe pro la alta nombro de aŭtoj kiuj cirkulas ĉiutage sur ties stratoj, avenuoj kaj aŭtovojoj. La [[Monda Organizaĵo pri Sano]] (MOS) indikis limon de 20 mikrogramoj de partiklaj materio por kuba metro de aero kiel sekura jara averaĝo. En studo plenumita de la MOS inter ĉirkaŭ milo da urboj tra la tuta mondo en 2011, la urbo San-Paŭlo estis rangigita la 268a inter la plej poluataj, kun averaĝa indico de 38 mikrogramoj por kuba metro, indico multe super la limo indikita de la organizaĵo, sed pli malalta ol tiu de aliaj brazilaj urboj, kiel [[Rio de Janeiro]] (64 mikrogramoj por kuba metro).<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://veja.abril.com.br/noticia/ciencia/ar-do-rio-de-janeiro-e-mais-poluido-que-o-de-cubatao-e-sao-paulo-afirma-organizacao-mundial-de-saude|titolo=Rio tem ar mais poluído que Cubatão e São Paulo, diz OMS|alirdato=27a de Septembro 2013|dato=26a de Septembro 2011|eldoninto=Veja Magazine}}</ref> Studo de 2013 trovis, ke la aerpoluado en la urbo okazigas pli da mortoj ol [[trafikakcidento]]j.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://g1.globo.com/sao-paulo/noticia/2013/09/estudo-aponta-que-poluicao-mata-mais-que-o-transito-em-sao-paulo.html|titolo=Estudo aponta que poluição mata mais que o trânsito em São Paulo|alirdato=27a de Septembro 2013|dato=24a de Septembro 2013|eldoninto=G1}}</ref> Aldone al la [[atmosfera poluado]], la municipo suferas akrajn problemojn pro [[akvopoluado]], ĉefe koncentrita en siaj du ĉefaj riveroj, nome [[rivero Tietê|Tietê]] kaj Pinheiros, kiuj estas tre degraditaj kaj estas kelkaj el la plej poluataj riveroj en la lando.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.estadao.com.br/noticias/impresso,rio-mais-poluido-do-pais-tiete-e-tambem-o-mais-rico-e-populoso-,1077411,0.htm|titolo=Rio mais poluído do País, Tietê é também o mais rico e populoso|alirdato=27a de Septembro 2013|dato=22a de Septembro 2013|eldoninto=''[[O Estado de S. Paulo]]''}}</ref> Tamen, ambaŭ trairas procezojn de purigadon, kaj la Tietê Projekto estis kreita en 1992 kaj jam kostis 2.7 mil milionojn da dolaroj.<ref name="BBC">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.bbc.com/portuguese/brasil-42204606|titolo=Por que São Paulo ainda não conseguiu despoluir o rio Tietê?|alirdato=29a de Decembro 2017|aŭtoro=Leticia Mori|dato=4a de Decembro 2017|eldoninto=[[BBC]] Brasil}}</ref> En 2019, oni kreis La Projekton Novo Rio Pinheiros, dum administrado de Guberniestro João Doria, kies celo estas malpliigi la elŝarĝo de forĵetakvo en la alfluantoj, plibonigi la akvokvaliton kaj revivigi la riverbordojn ĉirkaŭ 2022.<ref>{{Cite web | url=https://www.saopaulo.sp.gov.br/spnoticias/desenvolve-sp-investe-r-70-milhoes-em-obra-do-novo-rio-pinheiros/ | trans-title= | title=Desenvolve SP investe R$ 70 milhões em obra do Novo Rio Pinheiros | author= | author2= | author3= | last= | first= | author-link= | format= | series= | volume= | issue= | publisher= | agency= | location= | page= | pages= | date=10a de Septembro 2020 | access-date=31a de Oktobro 2021 | language=pt-BR | doi= | id= | quote= | last2= | first2= | last3= | first3= | chapter= | issn= | isbn= | type= | editor-first= | website=Governo do Estado de São Paulo }}</ref> La problemo de elvilibra akvodisponeblo por la urbo - kaj por la metropolo, ĝenerale - estas ankaŭ priokupigan aferon: San-Paŭlo havas malmultajn akvofontojn ene de sia propra perimetro, kaj devas serĉi ĝin en foraj hidrografiaj basenoj. La problemo de akvopoluado estas pliakrigita ankaŭ pro la neregula okupado de akvobasenaj areoj, okazigita de urba etendo, kondukita de la malfacilo aliri al tero kaj al loĝado en la centraj areoj por la neriĉa loĝantaro<ref>Whately, Marussia; Blauth, Fernanda; Weiss, Bruno; "Haverá água para todos?" en ''Le Monde Diplomatique Brasil'', edição de janeiro de 2008; São Paulo: Instituto Pólis</ref> kaj asocia kun terena [[spekulado]] kaj malriĉigo de novaj subdividoj. Krome estas ankaŭ trotaksado de individua transporto super publika transporto – kio rezultas en la nuntempa indico de po pli ol unu vehiklo por du loĝantoj kaj en la gravigo de problemoj de media poluado.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://noticias.terra.com.br/brasil/interna/0,,OI1928696-EI306,00.html|titolo=Carros de R$ 6 mil antecipariam apagão no trânsito|alirdato=10a de Septembro 2011|dato=22a de Septembro 2007|eldoninto=Notícias Terra}}</ref> == Historio == [[Dosiero:Oscar_Pereira_da_Silva_-_Fundação_de_São_Paulo,_1909.jpg|maldekstre|eta|251x251px|''Fondo de San-Paŭlo'' (1909), oleo surtola de Oscar Pereira da Silva. La jezuito [[Manuel da Nóbrega]] (centre) diras meson, dum Manuel de Paiva kaj José de Anchieta estas fone benante indiĝenojn. Kolekto de la Muzeo de Ipiranga.]] La urbo fondatis la [[25-a de januaro|25-an de Januaro]] [[1554]] fare de la [[jezuito|jezuitaj]] [[misio|misiistoj]] [[José de Anchieta]] kaj [[Manuel de Nóbrega]], kiuj starigis misiejon - ''Colégio de São Paulo de Piratininga'' - por konverti la [[Tupioj|tupi]]-[[Gvaranioj (popolo)|gvaraniajn]] [[indianoj]]n. San-Paŭlo oficiale urbiĝis en [[1711]]. Ĝi ege kreskis dum la kafa periodo, komence en la malfrua [[19-a jarcento]], ĉefe pro ĝia avantaĝa situo apud la porto de [[Santos]], tra kiu la plej multaj [[eksportado|eksportaĵoj]] de la lando sendiĝis. Post [[1881]], ondoj da enmigrintoj el [[Italio]], [[Japanio]] kaj aliaj landoj alvenis en San-Paŭlo, komence por labori ĉe la grandegaj [[kafoplantejo]]j. La [[Semajno de Moderna Arto]] okazis en San-Paŭlo, inter la 11-a kaj la 18-a de februaro de 1922, en la Urba Teatro. Ĝi estis grava evento de la starto de la brazila [[Modernismo]]. En la [[20-a jarcento]], samtempe kun la industria evoluo de la lando, multaj el ili translokiĝis al la ĉefurbo, kiu ankaŭ allogis novajn arojn de enmigrintoj, inkluzive de [[Libano|libananoj]], [[Armenio|armenoj]], [[Grekio|grekoj]], [[judoj]], [[Ĉinio|ĉinoj]] kaj [[Koreio|koreoj]]. == Vidindaĵoj == * [[Arta Muzeo de San-Paŭlo]] * [[Katedralo de San-Paŭlo]] * [[Pinakoteko de Ŝtato San-Paŭlo]] == Kulturo kaj socio == La [[Karnavalo en San-Paŭlo]] ([[portugala lingvo|portugale]]: ''carnaval de São Paulo'') estas unu el la grandaj eventoj de la [[karnavalo]] en [[Brazilo]]. Simile al la [[karnavalo en Rio-de-Ĵanejro]] oni ankaŭ okazigas konkurson de la [[sambolernejo]]j, kiu lokas en la ''Sambódromo do Anhembi'' la antaŭkarnavalajn vendredon kaj sabaton. == Ekonomio == [[Dosiero:São Paulo Marginal Pinheiros.png|eta|maldekstre|230ra|Entreprenistejo ''Centro Empresarial Nações Unidas'' en Marginal Pinheiros.]] San-Paŭlo estas la [[Industrio|industria]] kaj [[Financo|financa]] centro de la lando. Multaj [[firmao]]j naciaj kaj mult-naciaj, inkluzivante la plej grandajn privatajn bankojn, havas siajn ĉefejojn en la urbo aŭ ĝia ĉirkaŭaĵo. San-Paŭlo estas la urbo kun la plej granda nombro de germanaj firmaoj ekster [[Germanio]]. Ĝia [[borso]] nomiĝas [[Bovespa]], kaj ĝia financa kvartalo estas en ''Avenida Paulista''. Samkiel aliaj urbegoj en evoluantaj landoj ankaŭ San-Paŭlo ĉirkaŭiĝas per [[favelo]]j kaj havas altan krimoftecon. == Servoj == * [[Lernejo de Artoj, Sciencoj kaj Humanecoj de la Universitato de San-Paŭlo]] * [[Presbiteriana Universitato Mackenzie]] * [[Universitato de San-Paŭlo]] == Konataj lokuloj == * [[Marquinhos]] aŭ plennome ''Marcos Aoás Corrêa'' (n. 1994), futbalisto * [[Gabriel Jesus]] aŭ je plena nomo ''Gabriel Fernando de Jesus'' (n. 1997), futbalisto * [[Lajos Boglár]], hungara [[etnologo]] * [[Alexandre Levy]], komponisto, pianisto kaj [[orkestrestro]] * [[Felipe Massa]], sportisto * [[Marcelo Rubens Paiva]] verkisto kaj ĵurnalisto * [[André Pinto]], futbalisto * [[Toquinho]], kantisto kaj komponisto * [[Dudu Tucci]], muzikisto En San-Paŭlo naskiĝis inter multaj aliaj * [[Sergio Clerici]] (n. 1941), brazila-itala futbalisto kaj futbala trejnisto Tie mortis, same inter multaj aliaj: * hungardevena [[Dezső Somkuthy]] (1906-1993), [[aktoro]] kaj [[pentristo]], kaj * hungardevena [[Rudolf Icsey]] (1905-1986), [[kameraisto]], * hungara [[aktoro]] [[László Szilassy]], * hungara [[ekonomo]] [[László Jankovics]], * [[Ferenc Fekete (kameraisto)]], kaj * hungara [[monaĥo]] [[Román Rezek]] (1916-1986) {{larĝa dosiero|PANORÂMICA - VISTA CONCEIÇÃO PARA O LADO SUDESTE - panoramio.jpg|1200ra|{{centre|Panorama vido de la urbo}}}} {{-}} == Esperanto en San-Paŭlo == En [[1909]] okazis en San-Paŭlo la 2-a [[Brazila Kongreso de Esperanto]]. En 1933 fondiĝis la ''Centro Esperantista de São Paulo'', per iniciato interalie de [[Egon Schaden]]. [[Esperanto-klubo Zamenhof de San-Paŭlo|Esperanto Klubo Zamenhof]] estis fondita la 25-an de Januaro [[1949]], en [[São Miguel Paulista]], kaj daŭrigas en senĉesa aktiveco ĝis nuntempe. Ĝi posedas propran [[sidejo]]n kaj estas agnoskita de la subŝtata registaro kiel komunutila ekde [[1955]]. Okaze de la [[ora jubileo|ora]] (50-jara) jubileo estis eldonita memoriga revuo pri la historio de la [[klubo]]. La [[pioniro]] de la movado ĉi tie estas [[Osvaldo Pires de Holanda]], kiu sukcesis arigi grupon da amikoj kaj kune kun ili estis elektita la jena unua estraro: prezidanto Osvaldo Pires de Holanda; vicprezidanto prof-o [[Isaac Carlos dos Santos Camargo]]; ĝenerala sekretario [[Pedro Radosavlhevitch]]; 1-a sekretario [[Vital Paula Dias]]; 2-a sekretario [[Darmy Mendonça]]; 1-a kasisto [[Januário Pricolo]]; 2-a kasisto [[Omar Coutinho Silva]]; propaganda direktoro [[Julião Garcia]]. Dum la unuaj dudek jaroj elstariĝas la dediĉa laboro de [[Darmy Mendonça]], [[Oscar Moreira Barros]], [[José Martins Coelho]], [[Osvaldo Pires de Holanda]] kaj [[Maria Margarida Barros]]. Jaroj poste, ekaperis pluraj kunlaborantoj sed inter ili elstariĝis [[Hérito da Silva Almeida]], [[Antonio Cardoso de Sena]], [[Joel Afonso Francisco]] kaj [[José Roberto Tenório da Silva]]. [[Interfrata Esperanto-Klubo]] en [[1953]] estis fondita la 28-an de februaro, ĉe la strato Santo Amaro, 362, kies unua estraro estis: prezidanto [[Arnaldo Vianna (esperantisto)|Arnaldo Vianna]]; vicprezidanto [[Horacio Pereira dos Santos]]; [[Brumel A. Monteiro]]; 2-a sekretario f-ino [[Margherita Vernacchia]]; 1-a kasisto [[Mario Ghirello]]; 2-a kasisto [[Oscar Camanho]]; 1-a bibliotekisto [[Otacílio A. Teixeira]]; propaganda direktoro [[Euclides Vitor]]; direktoroj pri arto f-inoj [[Claudia Tecchio]] kaj [[Carmen Blat]]. Konsilantoj: [[Carlos Poledna]], [[Humberto Tedesco]] kaj [[Luís Izzo]]. Ankoraŭ en 1953, ĉirkaŭ kvindek lernantoj eklernis [[Esperanto]]n ĉe la Kolegio Ateneo “Rui Barbosa”, grava eduka institucio de la [[kvartalo]] [[Penha]] en la [[ĉefurbo]] [[São Paulo]]. Gvidis la kurson s-ro [[Vinicius Braga Sales]]. En la sama kolegio estis fondita [[Interamika Esperanta Klubo]] la 31-an de januaro [[1954]], kies unua estraro estis: prezidanto Vinicius Braga Sales; vicprezidanto prof-o [[Gladys Del Buono Trama]]; sekretario [[Sergio Zacchia]]; kasisto [[Carlos Bevilacqua]]. Bedaŭrinde la grupo mallonge vivis. [[Esperanta Grupo Adolfo Bezerra de Menezes]] (EGABEM) estis fondita la 1-an de Majo [[1982]], tuj post Osvaldo Pires de Holanda gvidis [[Esperanto-kurso]]n en la [[spiritisma centro]] “[[Adolfo Bezerra de Menezes]]. Li sukcesis entuziasmigi la lernantojn al kiuj li proponis la fondiĝon de la [[Esperanto-grupo]], ideo bone akceptata de ĉiuj kaj kun la apogo de [[Luís Alberto Buceroni]] kaj F-ino [[Maria Ferreira Xavier]] la grupo instaliĝis en ĉambro kompleze cedita de la [[Spiritisma Centro Adolfo Bezerra de Menezes]]'. La unua estraro estis: prezidanto [[Domingos José dos Santos]]; vicprezidanto [[Joel Moreira Augusto]]; sekretario [[Antenor da Silva Filho]]; kasisto Osvaldo Pires de Holanda kaj bibliotekisto [[José Zacarias Filho]]. La grupo daŭrigas la aktivecon ĝis hodiaŭ. En la klubaj kronikoj elstariĝis la jenaj grupanoj: Domingos José dos Santos, Joel Moreira Augusto, [[Gentil de Lima]], [[José Carlos Marcondes Arantes]], [[Odamir Feitosa de Sá Filho]], [[Arnaldo Alves de Oliveira]], [[Eduardo Magera]] kaj [[Neide Freitas]]. Invitita de Arnaldo Alves de Oliveira, Osvaldo Pires de Holanda gvidis Esperanto-kurson ĉe spiritisma centro, dum unu jaro, en la kvartalo [[Santana]]. Osvaldo sugestis al la lernantoj la fondiĝon de [[Esperanto-grupo]], la ideo estis bone akceptita de la plejmulto kaj tiamaniere, la 7-an de septembro 1993 okazis la fondiĝo de [[Esperanto-Grupo Verda Lumo]] ĉe la sidejo de [[Unuiĝintaj Spiritismaj Societoj]], strato Gabriel Piza, 443, de kie ĝi translokiĝis al strato Alfredo Pujol, 77, sidejo de la [[Spiritisma Centro Manoel Bento]]. La unua estraro estis: prezidanto [[Luiz Henrique Rodrigues de Araújo]]; vicprezidanto [[Marcelo Ferreira Diniz]]; sekretario f-ino [[Márcia Regina Palmeira]]; kasisto [[José Eugênio de Lima]]; bibliotekisto [[Etevaldo de Souza Pereira]]. [[Pirituba Esperanto-Grupo]] fondiĝis la 15-an de novembro 1995 ĉe la sidejo de la [[Spiritisma centro Euripedes Barsanulfo]], strato Alexis Carrel, 123, en la kvartalo Pirituba. La ĉefa aktivulo estas Luiz Henrique Rodrigues de Araújo. ''Pirituba Esperanto-Grupo'' fondiĝis la 15-an de novembro [[1995]] ĉe la sidejo de la ''Spiritisma centro Euripedes Barsanulfo'', strato Alexis Carrel, 123, en la kvartalo [[Pirituba]]. La ĉefa aktivulo estas Luiz Henrique Rodrigues de Araújo. == Referencoj == {{Referencoj|2}} * En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el vikipedia artikolo [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C3%A3o+Paulo&oldid=1139412671 São Paulo angle]. == Literaturo == * Lawrence, Rachel (January 2010). Alyse Dar, ed. Brazil (Seventh ed.). Apa Publications GmbH & Co. / Discovery Channel. pp.&nbsp;183–204. == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Perus]] * [[Plej grandaj urboj]] (laŭ loĝantaro) * [[Metroo en San-Paŭlo]] * [[Metropola Koridoro São Mateus-Jabaquara]] * [[Trolebusa transporto en San-Paŭlo]] == Eksteraj ligiloj == * {{pt}} [http://www.prefeitura.sp.gov.br San-Paŭlia Urba Koridora Retejo] * {{pt}} [http://www.brazilpostcard.com.br Malnovaj Poŝtkartoj de Brazilo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070809054802/http://www.brazilpostcard.com.br/ |date=2007-08-09 }} * {{pt}} [http://www.digitalsaopaulo.com Digital San-Paŭlio - Fotoj de San-Paŭlio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161003234905/http://digitalsaopaulo.com/ |date=2016-10-03 }} * {{pt}} [http://anhembi.terra.com.br/turismo/eng/default.asp San-Paŭlia Oficiala Turisma Situo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070819080328/http://anhembi.terra.com.br/turismo/eng/default.asp |date=2007-08-19 }} {{Granda dosiero|Panorama de SP.jpg|1200ra|{{centre|Panorama vido de la urbocentro}}}} {{Ĉefurboj de Brazilo}} {{Metropoloj}} {{Havenda artikolo|San-Paŭlo (urbo)}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:San-Paŭlo (urbo)| ]] [[Kategorio:Municipoj de San-Paŭlio]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Brazilo]] [[Kategorio:Milionurboj]] o39n4vuw04u3cq161dakfyhwv3lok3h 1 16519 9413750 6297077 2026-06-26T07:29:11Z Ciampix 103115 9413750 wikitext text/x-wiki Mi opinias, ke "Mastruma sistemo", (cetere esti pli internacia, cp. fr: Système d'exploitation, en: operating system) estas pli bona ĉar ĝi pli ĝuste priskribas tion, kion ĝi faras en la komputilo. Oparaciumo ŝajnus indiki la blaton kiu faras nun logikajn kaj kalkulajn operaciojn. :Ankaŭ mi - mi neniam aŭdis la vorton "Operaciumo", nur "Mastruma sistemo" kaj foje "operativsistemo" aŭ "operativa sistemo". La demandu estus, ĉu Vikio devas respeguli la kutime uzantaj vortoj aŭ la strikte korektaj? --[[Vikipediisto:Jacob Nordfalk|Jacob Nordfalk]] 14:32, 14. Aŭg 2008 (UTC) ::Mi guglis kaj jen la rezultoj: ''operaciumo'' - 18200 reeĥoj, ''Mastruma sistemo'' - 8990 reeĥoj, aliaj nulas. Do, ''operaciumo'' estas multe pli uzata. --[[Vikipediisto:P.Fiŝo|P.Fiŝo]] 13:36, 23. Jun 2009 (UTC) Saluton, Laŭ PIV (http://vortaro.net/) — referenc-verko de Esperanto — la baza programaro de komputilo nomiĝas "mastrumilo". "Operaciumo" tie ne troviĝas. Se ne temas pri kirurgio, "operacio" dezignas agadon malprecizan, dum la sufikso "-um" ankaŭ dezignas malprecizajn aferon aŭ agadon. Se verdire, multas la lingvoj, kiuj uzas la radikon "operaci-, operativ-, ktp", evidente temas pri paŭsaĵoj de la angla. Ĉu la farado de novaj vortoj nepre kontentiĝu paŭsi kaj imitaĉi la anglan ? ... Amike, --joloko 20:25, 22 Dec. 2013 (UTC) Mi tute konsentas. Cetere operacio estas ankaŭ por matematikaj operacioj sed mastrumado de taskoj kaj dosieroj en komputilo estas tute alia afero. Bonvolu ŝanĝi la difino antaŭ ol estas tro malfrue. [[Uzanto:Ciampix|Ciampix]] ([[Uzanto-Diskuto:Ciampix|diskuto]]) 07:29, 26 jun. 2026 (UTC) == Fontoj == Saluton, la vorto "operaciumo" estas laŭ mi tamen la plej bona traduko. Ĝi aperas en Komputada Leksikono kaj ReVo. Vidu ankaŭ la rimarkon en ReVo: http://www.reta-vortaro.de/cgi-bin/serĉu.pl?serĉata=operaciumo&kadroj=1 Amike, [[Vikipediisto:Yvesn|Yves Nevelsteen]] Kunordiganto de la projekto [[Komputeko]]. Komento: La referenco al Komputada Vortaro kaj ReVo ne estas tre konvinka. KV estas verkita de unu sola aŭtoro, kaj tiu sama autoro trudis la terminon al ReVo. Liaj argumentoj pri "mastrum-" tute ne konvinkas min. Mi opinias la terminon "operaciumo" absurdaĵo. Ĝi sugestas ion tute alian ol la intencitan signifon. "Mastruma sistemo", "mastrumsistemo" aŭ "mastrumilo" multege pli bone sugestas pri kio temas, se oni ne strikte limigas "mastrum-" al domo aŭ bieno. [[Vikipediisto:Foko~eowiki|Franz Kruse]] En vortaro.net ''Operaciumo'' ne aperas. Ĉar pluraj nomoj estas uzataj necesas mencii ilin. [[Uzanto:Golfestro|Golfestro]] ([[Uzanto-Diskuto:Golfestro|diskuto]]) 11:00, 4 apr. 2018 (UTC) jgn0ff6cbltzg9ti9gnkwb9zt4x9er6 0 17301 9413511 9031157 2026-06-25T20:31:42Z DidCORN 34571 9413511 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Clavicle.gif|eta|Tri-dimensiaj klavikloj.]] '''Klaviklo''' estas iom kurba (S-forma) osto de la [[skeleto]]. Ĝi ligas la [[sternumo]]n kun la [[skapolo]]. Estas du klavikloj, unu sur ĉiu flanko de la korpo. La klaviklo estas la sola longa osto en la korpo, kiu funkcias horizontale. * ĝi estas forte evoluinta ekz ĉe [[talpo]]j * ambaŭ klaviklo formas la t.n.forkooston (''furcula'') ĉe [[birdoj]] * ĝi mankas ekz. ĉe [[ĉevalo]]j Ĉe la homoj, ĉ. 15 % de ĉiuj ostorompiĝoj okazas je klaviklo, tiel tio estas dua plej ofta [[frakturo]], post frakturo de la [[radiuso (osto)]]. <gallery> Dosiero:Clavicula sup.jpg|klaviklo - de pli supre Dosiero:Clavicula inf.jpg|klaviklo - de pli sube Dosiero:Gray201.png Dosiero:Female clavicle.jpg|Klaviklo de virino </gallery> == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=klavik}} * [[Ŝultro]] * [[Homa anatomio]] {{Ĝermo|Anatomio}} [[Kategorio:Skeleta sistemo]] kzexmi1jt9i7gloongu0evidczqxgp5 9413527 9413511 2026-06-25T21:08:01Z DidCORN 34571 Vidu ankaŭ 9413527 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Clavicle.gif|eta|Tri-dimensiaj klavikloj.]] '''Klaviklo''' estas iom kurba (S-forma) osto de la [[skeleto]]. Ĝi ligas la [[sternumo]]n kun la [[skapolo]]. La klaviklo estas la sola longa osto en la korpo, kiu funkcias horizontale. Estas du klavikloj, unu sur ĉiu flanko de la korpo. * ĝi estas forte evoluinta ekz ĉe [[talpo]]j * ambaŭ klaviklo formas la t.n.forkooston (''furcula'') ĉe [[birdoj]] * ĝi mankas ekz. ĉe [[ĉevalo]]j Ĉe la homoj, ĉ. 15 % de ĉiuj ostorompiĝoj okazas je klaviklo, tiel tio estas dua plej ofta [[frakturo]], post frakturo de la [[radiuso (osto)]]. <gallery> Dosiero:Clavicula sup.jpg|klaviklo - de pli supre Dosiero:Clavicula inf.jpg|klaviklo - de pli sube Dosiero:Gray201.png Dosiero:Female clavicle.jpg|Klaviklo de virino </gallery> == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=klavik}} * [[Skapolo]] * [[Sternumo]] * [[Ŝultro]] * [[Homa anatomio]] {{Ĝermo|Anatomio}} [[Kategorio:Skeleta sistemo]] c2dhtsofjtjwit6m3og8vflvjjhfd55 0 17302 9413431 9037349 2026-06-25T17:20:45Z DidCORN 34571 /* Vidu ankaŭ */ 9413431 wikitext text/x-wiki {{Informkesto anatomio |nomo = Skapolo |latine = Scapula |GraySubject = |GrayPage = |dosiero = |priskribo = |larĝo = |dosiero2 = |priskribo2 = |mapo = |mapPoz = |mapoPriskribo = |prekurzoro = |sistemo = |sanga vaskulo = |vejno = |nervo = |limfo = |MeshName = |MeshNumber = }} '''Skapolo''' ({{Lang-la|scapula}}) estas maldika plata [[triangulo|triangula]], dorsoflanka [[osto]] de la [[ŝultro]] de [[vertebrulo]]j. Multaj bestoj proksime de la skapolo havas plian oston, kiu nomiĝas [[korakoido]]. Ĉe la '''[[mamulo]]j''', inter kiuj estas la [[homo]]j, la korakoido nur ĉe la [[monotremoj]] restis plene evoluinta. Ĉe la ceteraj mamuloj ĝi dum la evoluo reduktiĝis kaj nur restas [[proceso (anatomio)|proceso]] laŭ la anatomia signifo, do elstaraĵo, de la skapolo: la '''''proceso korakoida''''' ({{Lang-la|processus coracoideus}}). <center><gallery> Dosiero:Scapula ant.jpg| Dosiero:Scapula post.jpg| Dosiero:Gray202.png| Dosiero:Gray203.png| </gallery></center> {{-}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=skapol}} * [[Homa anatomio]] * [[Humero]] * [[Klaviklo]] {{Ĝermo|anatomio}} [[Kategorio:Skeleta sistemo]] g26gsu8x6gbm74bdc8krbu9qo91cdsw 0 17730 9413585 9038295 2026-06-25T23:15:29Z Kani 670 /* Kelkaj specioj */ 9413585 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Meropedoj |koloro = pink |dosiero = Bee eater in Selous Game Reserve.jpg |priskribo de dosiero = [[Blankfronta meropo]], (''Merops bullockoides'') |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Meropedoj]] ''Meropidae'' |specioj de subdivizio = Genroj |subdivizio2 = *''[[Nyctyornis]]'' *''[[Meropogon]]'' *''[[Merops]]'' |vikispecio = |komunejo = }} '''Abelmanĝuloj''' aŭ '''meropoj''' estas [[birdo]]j el la ordo de [[koracioformaj]], manĝantaj [[insekto]]jn kaj havantajn okulfrape koloran plumaron<ref>[[Plena Ilustrita Vortaro]]</ref>. La vorto "meropo" devenas el la sciencnoma latinlingva ''Merops'', kaj pro tio pli akurate uzendas por la specioj de tiu genro, sed ankaŭ uzeblas por la tre konata specio [[Eŭropa abelmanĝulo]]. Por la birdoj de la tuta familio plie taŭgas la nomo '''Meropedoj'''. Ĉar [[meropo]] aŭ "meropedo" estas tro scienca nomo, populariĝis la nomo [[abelmanĝulo]], ĉar kvankam ne estas tio la ununura manĝaĵo de la familio, tradicie multaj popoloj rilatigis la familion kun tiu familio de insektoj. == Priskribo == Plej parto de specioj troviĝas en [[Afriko]], sed aliaj ĉeestas en suda [[Eŭropo]], kiel la [[Eŭropa abelmanĝulo]] ''Merops apiaster'', [[Aŭstralio]] kaj [[Novgvineo]]. Ili karakteriĝas pro tre riĉkolora plumaro, sveltaj korpoj kaj ofte longaj centraj vostoplumoj. Ĉiuj estas kolorplenaj kaj havas longajn subenturnitajn bekojn kaj pintajn flugilojn, kiuj donas al ili aspekton hirundecan kiam vidataj de malproksime. == Manĝo == Kiel tiu nomo sugestas, abelmanĝuloj ĉefe manĝas flugantajn [[insekto]]jn, ĉefe [[abelo]]jn, [[vespo]]jn, kiuj estas predataj enaere el malferma gvatejo. Kvankam ili persekutas ĉiujn ajn flugantajn insektojn, [[mielabelo]]j ĉefas en ties dieto. La monda teritorio de abelmanĝuloj estas preskaŭ identa al la indiĝena teritorio de la kvar plej komuna specioj de mielabeloj. Fry et al. Asertas, ke "en 20 separataj studioj pri la dieto de 16 tipoj de abelmanĝuloj, himenopteroj (formikoj, abeloj kaj vespoj) konsistigis el 20% al 96% el ĉiu insekto manĝita, kaj mielabeloj formis averaĝe ĉirkaŭ unu triono el la himenopteroj". Antaŭ engluti la predaĵon, abelmanĝulo forigos la pikilon per ripeta frapado de la insekto sur malmola surfaco, ekzemple branĉo de ripozejo. Dum tiu procezo, la birdo premas la insekton por forigi plej parton de la veneno. Notinde, tiuj birdoj predas nur flugantajn insektojn dum tiuj flugas kaj ne atentas samajn insektojn dum tiuj surteras. == Konduto == Abelmanĝuloj estas gregemaj. Ili formas koloniojn kaj nestumas en tuneloj en sablaj riverbordoj. La ovoj estas blankaj kaj ili ĝenerale produktas 2-9 ovojn ĉiun ovodemetadon (depende de la specio). Ĉar ili loĝas en kolonioj, oni vidas kune ofte grandajn nombrojn de tiuj truoj kun antaŭaj blankecaj markoj ĉe ties enirejoj kaŭzitaj de akumulitaj ekskrementaĵoj. Plej parto de la specioj de tiu familio estas monogamaj, kaj ambaŭ gepatroj zorgas la idaron. La familio de abelmanĝuloj konsistas el du subfamilioj - la barbaj abelmanĝuloj '''Nyctyornithinae''' (levitaj al la familia nivelo kiel '''Niktiornitedoj''' de Charles Sibley en pli ĵusaj versioj de sia komputera mondolisto), kaj '''Meropinae''', la tipaj abelmanĝuloj aŭ meropoj. [[Dosiero:Merops_apiaster_(Marek_Szczepanek).jpg|eta|250px|dekstra|Eŭropa abelmanĝulo]] == Specilisto en taksonomia ordo == * [[Ruĝbarba abelmanĝulo]], ''Nyctyornis amictus'' * [[Blubarba abelmanĝulo]], ''Nyctyornis athertoni'' * [[Purpurbarba abelmanĝulo]], ''Meropogon forsteni'' * [[Malgranda abelmanĝulo]], ''Merops pusillus'' * [[Bluvanga abelmanĝulo]], ''Merops persicus'' * [[Hindia abelmanĝulo]], ''Merops orientalis'' * [[Blankgorĝa abelmanĝulo]], ''Merops albicollis'' * [[Hirundovosta abelmanĝulo]], ''Merops hirundinaeus'' * [[Filipina abelmanĝulo]], ''Merops philippinus'' * [[Nigra abelmanĝulo]], ''Merops gularis'' * [[Blukapa abelmanĝulo]], ''Merops muelleri'' * [[Ruĝgorĝa abelmanĝulo]], ''Merops bulocki'' * [[Blankfrunta abelmanĝulo]], ''Merops bullockoides'' * [[Blubrusta abelmanĝulo]], ''Merops variegatus'' * [[Brunbrusta abelmanĝulo]], ''Merops oreobates'' * [[Nigrakapa abelmanĝulo]], ''Merops breweri'' * [[Somalia abelmanĝulo]], ''Merops revoilii'' * [[Boemia abelmanĝulo]], ''Merops boehmi'' * [[Blugorĝa abelmanĝulo]] , ''Merops viridis'' * [[Madagaskara abelmanĝulo]], ''Merops superciliosus'' * [[Ĉielarka abelmanĝulo]], ''Merops ornatus'' * [[Eŭropa abelmanĝulo]], ''Merops apiaster'' * [[Brunkapa abelmanĝulo]], ''Merops leschenaulti'' * [[Roznigra abelmanĝulo]], ''Merops malimbicus'' * [[Nordkarmina abelmanĝulo]], ''Merops nubicus'' * [[Sudkarmina abelmanĝulo]], ''Merops nubicoides'' <gallery> Dosiero:SL Yala NP BlockV asv2020-01 img01.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px||[[_Smaragdspint_]] (''_Merops_ _orientalis_'') --> Dosiero:Merops apiaster 001.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px|Eŭropa abelmanĝulo (''_Merops_ _apiaster_'') --> Dosiero:Cinnamon-chested bee-eater.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px|_Kerem_ _kidari_-_marungi_, ''_Merops_ _oreobates_'' --> </gallery> {{-}} == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.camacdonald.com/birding/Sampler2a-Bee-eaters.htm Camacdonald Bildaro de ĉiu specio] * [http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/familia.phtml?idFamilia=91 Filmoj de abelmanĝulo] ĉe Interreta Birdokolekto * [http://montereybay.com/creagrus/bee-eaters.html Meropedoj, Birdofamilioj de la Mondo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090204114732/http://montereybay.com/creagrus/bee-eaters.html |date=2009-02-04 }} * http://www.fotocommunity.de/pc/pc/mypics/370/display/1490759 <!-- Bildo _von_ _Bienenfresser_ _beim_ _Anflug_ _auf_ _Beute_ --> {{-}} {{Projektoj|commonscat=Meropidae}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] [[Kategorio:Birdoj de Eŭropo]] [[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]] 8a02zrlv4070zjaggn9d22mfxv1d8iv 9413596 9413585 2026-06-25T23:30:31Z Kani 670 /* Specilisto en taksonomia ordo */ 9413596 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Meropedoj |koloro = pink |dosiero = Bee eater in Selous Game Reserve.jpg |priskribo de dosiero = [[Blankfronta meropo]], (''Merops bullockoides'') |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Meropedoj]] ''Meropidae'' |specioj de subdivizio = Genroj |subdivizio2 = *''[[Nyctyornis]]'' *''[[Meropogon]]'' *''[[Merops]]'' |vikispecio = |komunejo = }} '''Abelmanĝuloj''' aŭ '''meropoj''' estas [[birdo]]j el la ordo de [[koracioformaj]], manĝantaj [[insekto]]jn kaj havantajn okulfrape koloran plumaron<ref>[[Plena Ilustrita Vortaro]]</ref>. La vorto "meropo" devenas el la sciencnoma latinlingva ''Merops'', kaj pro tio pli akurate uzendas por la specioj de tiu genro, sed ankaŭ uzeblas por la tre konata specio [[Eŭropa abelmanĝulo]]. Por la birdoj de la tuta familio plie taŭgas la nomo '''Meropedoj'''. Ĉar [[meropo]] aŭ "meropedo" estas tro scienca nomo, populariĝis la nomo [[abelmanĝulo]], ĉar kvankam ne estas tio la ununura manĝaĵo de la familio, tradicie multaj popoloj rilatigis la familion kun tiu familio de insektoj. == Priskribo == Plej parto de specioj troviĝas en [[Afriko]], sed aliaj ĉeestas en suda [[Eŭropo]], kiel la [[Eŭropa abelmanĝulo]] ''Merops apiaster'', [[Aŭstralio]] kaj [[Novgvineo]]. Ili karakteriĝas pro tre riĉkolora plumaro, sveltaj korpoj kaj ofte longaj centraj vostoplumoj. Ĉiuj estas kolorplenaj kaj havas longajn subenturnitajn bekojn kaj pintajn flugilojn, kiuj donas al ili aspekton hirundecan kiam vidataj de malproksime. == Manĝo == Kiel tiu nomo sugestas, abelmanĝuloj ĉefe manĝas flugantajn [[insekto]]jn, ĉefe [[abelo]]jn, [[vespo]]jn, kiuj estas predataj enaere el malferma gvatejo. Kvankam ili persekutas ĉiujn ajn flugantajn insektojn, [[mielabelo]]j ĉefas en ties dieto. La monda teritorio de abelmanĝuloj estas preskaŭ identa al la indiĝena teritorio de la kvar plej komuna specioj de mielabeloj. Fry et al. Asertas, ke "en 20 separataj studioj pri la dieto de 16 tipoj de abelmanĝuloj, himenopteroj (formikoj, abeloj kaj vespoj) konsistigis el 20% al 96% el ĉiu insekto manĝita, kaj mielabeloj formis averaĝe ĉirkaŭ unu triono el la himenopteroj". Antaŭ engluti la predaĵon, abelmanĝulo forigos la pikilon per ripeta frapado de la insekto sur malmola surfaco, ekzemple branĉo de ripozejo. Dum tiu procezo, la birdo premas la insekton por forigi plej parton de la veneno. Notinde, tiuj birdoj predas nur flugantajn insektojn dum tiuj flugas kaj ne atentas samajn insektojn dum tiuj surteras. == Konduto == Abelmanĝuloj estas gregemaj. Ili formas koloniojn kaj nestumas en tuneloj en sablaj riverbordoj. La ovoj estas blankaj kaj ili ĝenerale produktas 2-9 ovojn ĉiun ovodemetadon (depende de la specio). Ĉar ili loĝas en kolonioj, oni vidas kune ofte grandajn nombrojn de tiuj truoj kun antaŭaj blankecaj markoj ĉe ties enirejoj kaŭzitaj de akumulitaj ekskrementaĵoj. Plej parto de la specioj de tiu familio estas monogamaj, kaj ambaŭ gepatroj zorgas la idaron. La familio de abelmanĝuloj konsistas el du subfamilioj - la barbaj abelmanĝuloj '''Nyctyornithinae''' (levitaj al la familia nivelo kiel '''Niktiornitedoj''' de Charles Sibley en pli ĵusaj versioj de sia komputera mondolisto), kaj '''Meropinae''', la tipaj abelmanĝuloj aŭ meropoj. [[Dosiero:Merops_apiaster_(Marek_Szczepanek).jpg|eta|250px|dekstra|Eŭropa abelmanĝulo]] == Specilisto en taksonomia ordo == * [[Ruĝbarba abelmanĝulo]], ''Nyctyornis amictus'' * [[Blubarba abelmanĝulo]], ''Nyctyornis athertoni'' * [[Purpurbarba abelmanĝulo]] aŭ [[Sulavesa abelmanĝulo]], ''Meropogon forsteni'' * [[Nana abelmanĝulo]], ''Merops pusillus'' * [[Persia abelmanĝulo]], ''Merops persicus'' * [[Hindia abelmanĝulo]], ''Merops orientalis'' * [[Blankagorĝa abelmanĝulo]], ''Merops albicollis'' * [[Hirundovosta abelmanĝulo]], ''Merops hirundinaeus'' * [[Filipina abelmanĝulo]] aŭ [[Bluvosta abelmanĝulo]], ''Merops philippinus'' * [[Nigra abelmanĝulo]], ''Merops gularis'' * [[Blukapa abelmanĝulo]], ''Merops muelleri'' * [[Ruĝgorĝa abelmanĝulo]], ''Merops bulocki'' * [[Blankfrunta abelmanĝulo]], ''Merops bullockoides'' * [[Blubrusta abelmanĝulo]], ''Merops variegatus'' * [[Cinambrusta abelmanĝulo]], ''Merops oreobates'' * [[Nigrakapa abelmanĝulo]], ''Merops breweri'' * [[Somalia abelmanĝulo]], ''Merops revoilii'' * [[Boemia abelmanĝulo]] aŭ [[Okragorĝa abelmanĝulo]], ''Merops boehmi'' * [[Blugorĝa abelmanĝulo]], ''Merops viridis'' * [[Madagaskara abelmanĝulo]], ''Merops superciliosus'' * [[Ĉielarka abelmanĝulo]], ''Merops ornatus'' * [[Eŭropa abelmanĝulo]], ''Merops apiaster'' * [[Brunkapa abelmanĝulo]], ''Merops leschenaulti'' * [[Roza abelmanĝulo]], ''Merops malimbicus'' * [[Skarlata abelmanĝulo]], ''Merops nubicus'' * [[Karmina abelmanĝulo]], ''Merops nubicoides'' * [[Bluliphara abelmanĝulo]], ''Merops mentalis'' * [[Etiopia abelmanĝulo]], ''Merops lafresnayii'' * [[Rufkrona abelmanĝulo]], ''Merops americanus'' * [[Verda abelmanĝulo]], ''Merops viridissimus'' * [[Blubrova abelmanĝulo]], ''Merops cyanophrys'' * [[Orienta abelmanĝulo]], ''Merops orientalis'' <gallery> Dosiero:SL Yala NP BlockV asv2020-01 img01.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px||[[_Smaragdspint_]] (''_Merops_ _orientalis_'') --> Dosiero:Merops apiaster 001.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px|Eŭropa abelmanĝulo (''_Merops_ _apiaster_'') --> Dosiero:Cinnamon-chested bee-eater.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px|_Kerem_ _kidari_-_marungi_, ''_Merops_ _oreobates_'' --> </gallery> {{-}} == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.camacdonald.com/birding/Sampler2a-Bee-eaters.htm Camacdonald Bildaro de ĉiu specio] * [http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/familia.phtml?idFamilia=91 Filmoj de abelmanĝulo] ĉe Interreta Birdokolekto * [http://montereybay.com/creagrus/bee-eaters.html Meropedoj, Birdofamilioj de la Mondo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090204114732/http://montereybay.com/creagrus/bee-eaters.html |date=2009-02-04 }} * http://www.fotocommunity.de/pc/pc/mypics/370/display/1490759 <!-- Bildo _von_ _Bienenfresser_ _beim_ _Anflug_ _auf_ _Beute_ --> {{-}} {{Projektoj|commonscat=Meropidae}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] [[Kategorio:Birdoj de Eŭropo]] [[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]] bpty5lxe0iovywv7davq3evs4yjygso 0 17733 9413448 8313213 2026-06-25T18:13:54Z LilyKitty 25129 de dumentalismo 9413448 wikitext text/x-wiki {{Informkesto valuto |Valuto = {{paĝonomo}} |Ŝtato =[[Francio]], [[Belgio]], [[Italio]], [[Svislando]] kaj poste [[Grekio]] |Subdivido = |Mallongigo = |Kurza dato = |Kurzo = |Bildo ={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |Bildo-grandeco= |Bildo-priskribo= }} La '''latinida valuta unio''' estiĝis jare [[1865]] rezulte de interkonsento de [[Francio]], [[Belgio]], [[Italio]] kaj [[Svislando]]. [[Grekio]] ekmembriĝis en la union dum la jaro [[1868]]. Celo de la unio estis tenado de ''mona [[dumetalismo]]'' (mona sistemo, en kiu funkcion de monoj plenumas [[oro]] kaj [[arĝento]]). Interkonsento antaŭdifinis liberan stampadon de moneroj de du metaloj en proporcio 1:15,5. La bazaj valutoj de la membroŝtatoj, franca, svisa kaj belga [[franko]], itala [[liro]] kaj greka [[draĥmo (Moderno)|drakmo]] estis adekvataj al 0,29 gramoj de pura oro aŭ al 4,5 gramoj de pura arĝento. Alia karakterizaĵo de la unio estas, ke emisiitaj monbiletoj estis ŝanĝeblaj kontraŭ oro aŭ arĝento kaj ke la naciaj moneroj estas libere cirkulantaj ene de la tuta unio. La unio formale malfondiĝis fine de la jaro [[1926]], fakte jam ne plu funkciis ekde la komenciĝo de la [[Unua Mondmilito]]. Ĉefa kialo de la malfondo estas, ke la bazaj principoj, sur kiuj la unio baziĝis, estis rompitaj de preskaŭ ĉiu membroŝtato, kaj ke ĉiuj landoj signife pliakcentis siajn proprajn celojn kaj interesojn, do ekmankis politika unueco de ĉiuj membroŝatoj. Dum la sama epoko, en norda Eŭropo pro samaj ekonomiaj kialoj funkciis la [[skandinavia valuta unio]]. Ambaŭ valutaj unioj iusence estas rektaj antaŭuloj de la nuntempa komuna eŭropa valuto [[Eŭro]]. == Vidu ankaŭ == [[Dosiero:Flago-de-Belgio.svg|16px]] [[belga franko]], [[Dosiero:Flago-de-Francio.svg|20px]] [[franca franko]], [[Dosiero:Flago-de-Italio.svg|20px]] [[itala liro]], [[Dosiero:Flago-de-Grekio.svg|20px]] [[moderna greka drakmo]] kaj [[Dosiero:Flago-de-Svislando.svg|16px]] [[svisa franko]]. === Iuj arĝentaj moneroj el la epoko de la latinida valuta unio === <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:5francleopoldii1868front.jpg|<center>Jen 5-franka arĝenta monero Dosiero:5francleopoldii1868back.jpg|<center>... de Belgio Dosiero:5francnapoleoniii1868front.jpg|<center>kaj 5-franka arĝenta monero Dosiero:5francnapoleoniii1868back.jpg|<center>... de Francio, Dosiero:5dracme1874front.jpg|<center>5-franka arĝenta monero Dosiero:5dracme1874back.jpg|<center>... de Grekio Dosiero:5lirevittorioemanueleii1874front.jpg|<center>kaj 5-franka arĝenta monero Dosiero:5lirevittorioemanueleii1874back.jpg|<center>... de Italio. </gallery> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://digilander.libero.it/maggioref/latin%20monetary%20union.html anglalingva artikolo pri la latinida valuta unio, "avo de la hodiaŭa Eŭro"] * [http://www.herodote.net/histoire12230.htm franclingva artikolo pri la naskiĝo de la latinida valuta unio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070316040755/http://www.herodote.net/histoire12230.htm |date=2007-03-16 }} * [http://www.oup.co.uk/pdf/0-19-924366-2.pdf PDF-dokumento de 46-paĝa anglalingva eseo pri la tiama reagoj aparte de Britio kaj Germanio al la latinida valuta unio] [[Kategorio:Monunuoj]] [[Kategorio:Ekonomio de Belgio]] [[Kategorio:Historio de Belgio]] [[Kategorio:Ekonomio de Francio]] [[Kategorio:Historio de Francio]] [[Kategorio:Ekonomio de Italio]] [[Kategorio:Historio de Italio]] [[Kategorio:Ekonomio de Grekio]] [[Kategorio:Historio de Grekio]] [[Kategorio:Ekonomio de Svislando]] [[Kategorio:Historio de Svislando]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1865]] [[Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1927]] qjc5ing5glb2idp8rjzg0zdovda0pu9 0 17780 9413700 9156072 2026-06-26T06:15:07Z Sj1mor 12103 9413700 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Franz Joseph HAYDN''' ({{prononco|fʀanʦ ˈjoːzɛf ˈhaɪdən}}, esperantigite '''Franc Jozef Hajdn'''), li mem neniam estas uzinta la nomon Franz; naskiĝis la {{daton|31|marto|1732}} en [[Rohrau (Malsupra Aŭstrio)|Rohrau]], [[Malsupra Aŭstrio]]; mortis la {{daton|31|majo|1809}} en [[Gumpendorf]]) estis gvida [[Aŭstrio|aŭstra]] [[komponisto]] de la [[Viena klasikismo]]. Li estis mejloŝtono en la disvolvigo de [[ĉambra muziko]] same kiel de la [[pianotrio]].<ref> Smallman, Basil (1992). [[iarchive:pianotrioitshist0000smal/page/16/mode/2up|The Piano Trio: Its History, Technique, and Repertoire.]] Oxford University Press. pp. 16–19. ISBN 0-19-318307-2. </ref> Li estis frato de la komponisto [[Michael Haydn]] kaj de la [[tenoro]] [[Johann Evangelist Haydn]]. Haydn pasigis la plej grandan parton de sia kariero kiel [[kortego]]muzikisto kaj dirigentis la [[orkestro]]n kaj la [[opero]]n de la bienhava familio [[Esterházy]] je ties vilao, por kio li devis komponi la muzikon. La efikon de la izoliteco disde aliaj komponistoj kaj la tendencoj de la muziko li priskribis per la konata citaĵo: „Mi estis apartigita de la mondo, neniu en mia proksimeco povis frenezigi min je mi mem kaj torturi, kaj tiel mi devis originaliĝi.“ == Vivo == === Junaĝo === [[Dosiero:WhereHaydnLivedGermanVersion.PNG|eta|La devena regiono de Joseph Haydn.]] Haydn naskiĝis kiel filo de [[ĉarfaristo]] en la vilaĝo Rohrau (Malsupra Aŭstrio) proksime de la tiama aŭstri-[[Hungario|hungara]] landlimo. Liaj gepatroj ja ne scipovis legi notojn, sed laŭ la memoroj de Haydn lia familio kaj ĝiaj najbaroj ofte kantis.<ref> Dies 1810, (en la anglalingva traduko el Gotwals 1963, pp. 80–81). </ref> Oni malkovris lian muzikan talenton, kiam li estis infaneto, kaj en 1737 aŭ 1738 sendis lin en la aĝo de kvin aŭ ses jaroj al parencoj en la proksima [[Hainburg ĉe Danubo]], por eduki lin kiel ĥorkantiston. En la jaro 1740 ''Georg von Reutter'', muzika direktoro de la [[Stefana katedralo]] en [[Vieno]], atentiĝis pri Haydn, kiam li vojaĝis tra la provincoj por trovi talentajn ĥorknabojn. Li kunirigis Haydn al Vieno, kie li vivis naŭ jarojn kiel ĥorkantanto, el tiuj la lastajn kvar jarojn kune kun sia pli juna frato Michael.<ref> Jones2009a, pp. 12–13. Ankaŭ tria frato, Johann Evangelist Haydn, sekvis muzikan karieron kiel tenoro, sed ne sukcesis kaj dum tempo estis subtenita de Joseph. </ref> Tie Haydn ricevis kantan, pianan kaj violonan instruojn. Reutter korektis la unuajn komponaĵojn de Haydn, sed ne donis al li regulan kompozician instruadon. Tamen Haydn lernis multon – plejparte meminstrue kaj verŝajne ankaŭ per tio, ke li jam junaĝe estis je loko grava por la muziko.<ref> Landon & Jones 1988, p. 27. </ref> Ĉu li jam tiutempe aŭ en postaj jaroj trastudis ''Der vollkommene Capellmeister'' (La perfekta orkestrestro) de [[Johann Mattheson]] kaj ''Gradus ad Parnassum'' de [[Johann Joseph Fux]], laŭ la fontoj ne unusence decideblas. Ambaŭ verkojn la plenkreskinta komponisto nomis fundamentaj por sia evoluo. [[Dosiero:Eduard Gurk Sankt Stephan.jpg|maldekstra|eta|260px|[[Stefana katedralo]].]] En 1749 Haydn estis korpe tiom maturiĝinta, ke li ne plu povis kanti la altajn voĉojn en la ĥoro. Li estis maldungita kaj komencis karieron kiel liberprofesia muzikisto. Dumpase de ĉi tiu malfacila periodo, kiu daŭris dek jarojn, Haydn havis multajn diversajn postenojn, i.a. kiel ĉambroservisto kaj akompananto de la itala komponisto [[Nicola Porpora]]. Li klopodis forigi la mankojn de sia edukado, kaj finfine komponis siajn unuajn [[arĉkvarteto]]jn kaj sian unuan [[opero]]n. Dum ĉi tiu tempo la profesia renomo de Haydn pli kaj pli kreskis. Ekde 1754 la juna Haydn instruis pianoludadon al la posta komponistino [[Marianna Martines]], naskiĝinta en 1744 en Vieno. Jam komence de ĉi tiu instruo Marianna Martines bonege ludis. Haydn loĝis en la sama domo kaj instruis ŝin kompense de senpaga nutrado. Supozeble en 1757 Haydn ektenis sian unuan gravan postenon kiel muzikdirektoro de la grafo ''Karl von Morzin'' je ''Kastelo Lukavec'' ĉe [[Pilseno]]. Je ĉi tiu jaro Haydn datas sian unuan simfonion komponitan en la servo al Morzin. Kiel muzikdirektoro li dirigentis malgrandan orkestron kaj por ĉi tiu ensemblo li komponis siajn unuajn [[simfonio]]jn. Arĉtrioj, kasacioj kaj arĉkvartetoj baldaŭ disvastiĝis, ofte per kopioj, tamen ne atingis presadon. Grafo Morzin baldaŭ poste havis financajn malfacilaĵojn devigantajn lin, rezigni siajn muzikajn entreprenojn, sed Haydn baldaŭ ekhavis similan postenon (1761) kiel vicorkestrestro de la familio [[Esterházy]], unu el la plej riĉaj kaj renomaj en la [[Aŭstrio-Hungario|Danuba Monarkio]]. Post kiam finfine en 1766 mortis la antaŭa orkestrestro, Gregor Werner, Haydn avancis kiel unua orkestrestro. === Orkestrestro ĉe Esterházy === Kiel livrea muzikisto en la rango de domoficiro de familio Esterházy Haydn sekvis la familion en la tri ĉefrezidejojn: la familia rezidejo en [[Eisenstadt]], ĉirkaŭ 50&nbsp;km for de Vieno; vintra palaco en [[Vieno]], kaj [[Eszterháza]], granda nova kastelo konstruita en la kampara [[Hungario]] en la 1760-aj jaroj. Haydn havis vastan kampon de respondecoj, i.a. komponi, direkti la orkestron, ludi ĉambromuzikon por kaj kun sia patro kaj finfine aranĝi la operproduktadojn. Malgraŭ la eksternorma laborkvanto Haydn sin sentis feliĉa sur sia posteno. La princoj Esterházy (komence ''Paul Anton'', poste precipe ''Nikolaus la 1-a'') estis muzikamantoj, kiuj ŝatis lian laboron kaj donis al li la bezonatan sferon por lia artista evoluo, inter tio la ĉiutagan aliron al lia orkestro. En la jaro 1760, kun la sekureco de sia [[Kortega kapelmajstro|orkestrestro-pozicio]], Haydn edziĝis. Li kaj lia edzino, denaska ''Maria Anna Keller'', ne bone interrilatis. Maria Anna ne povis naski, kion Haydn ege bedaŭris. Sen iu ajn pruvo oni ĉiam denove suspektumas, ĉu li estis patro de la filo de ''Luigia Polzelli'', kantistino en la Esterházy-entrepreno, kun kiu Haydn tenis iom longan amaferon. [[Dosiero:Fertőd - The Eszterházy Castle or Palace.jpg|eta|dekstra|300px|Rigardo sur Eszterháza]] Dum la preskaŭ tridek jaroj, dum kiam Haydn laboris en la domo Esterházy, li produktis torenton da komponaĵoj, kaj lia muzika stilo daŭre pluevoluis. Ankaŭ lia populareco en la ekstera mondo pligrandiĝis. Iom post iom Haydn verkis sammulte por publikado kiel por sia dunganto, kaj kelkaj verkoj el ĉi tiu periodo, ekz. la Parizaj Simfonioj (1785–1786) kaj la praa orkestroversio de la [[Sep Lastaj Eldiroj|Sieben letzten Worte unseres Erlösers am Kreuze]] (1786), estis menditaj el eksterlando. Ĉ. 1781 ekestis intima amikeco inter Haydn kaj [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]], kies verkadon li jam dum jaroj influintis. La du komponistoj ĝuis, kunmuziki en [[arĉkvarteto]]. Haydn estis ege imponita de la verkaro de Mozart. Evidentas, ke Haydn tiutempe plejparte ĉesis, komponi [[opero]]jn kaj [[konĉerto]]jn – du ĝenroj, en kiuj Mozart estis la plej potenca. Mozart tamen rigide laboris en tio, komponi ses arĉkvartetojn, kiuj atingu la nivelon, kiun Haydn atingintis per sia mallonge antaŭe finita serio op. 33; kiam Mozart pretis pri tio, li dediĉis la kvartetojn al sia amiko. Haydn anis en la [[framasonismo|framasona]] loĝio ''[[Zur wahren Eintracht]]'', kiu lin akceptis la 11-an de februaro 1785. Mozart tamen ne povis ĉeesti, ĉar li samvespere, en ĉeesto de sia patro [[Leopold Mozart|Leopold]], prezentis subskrib-koncerton en la „Mehlgrube“. La aneco de ambaŭ viroj en la sama loĝio donis al ilia amikeco kroman faceton. === Memstareco === [[Dosiero:Haus-Haydngasse 19-01.jpg|eta|maldekstre|''Haydnhaus'', Haydngasse 19, [[Windmühle (Vieno)]].]] En 1790, princo Nikolaus mortis, kaj lia posteulo estis tutplene malmuzikema. Li maldungis la tutan kortegomuzikistaron kaj pensiigis Haydn. Tiu ĉi poste akceptis oferton de germana impresario [[Johann Peter Salomon]], turneis al Anglion kaj prezentis siajn novajn simfoniojn per granda orkestro. La turneoj (1791–1792, kaj denove 1794–1795) alportis grandan sukceson. La publiko sturmis la koncertojn de Haydn, kaj li rapide akiris famon kaj posedaĵon. Muzike la vizitoj en Anglio ekigis kelkajn el liaj plej famaj komponaĵoj, inter kiuj estas la simfonioj ''kun la timbalofrapo'', la ''militistaro-simfonio'', la ''Londona simfonio'', la ''rajdantokvarteto'' kaj la ''cigana trio''. Haydn demandis al si, ĉu li restu en Anglio, sed li revenis en Vienon, konstruigis por si en [[Windmühle (Vieno)|Windmühle]], iama antaŭurbo je [[Vieno]] (ne malproksime de [[Gumpendorf]]), al la subŝtonvojo n. 73, grandan domon kun ĝardeno, kaj sin turnis al la komponado de grandaj sakralaj verkoj por ĥoro kaj orkestro. Ekestis i.a. la du [[oratorio]]j ''[[Die Schöpfung]]'' kaj ''Die Jahreszeiten'' samkiel ses [[Meso (muziko)|mesoj]] por la familio Esterházy, kiun tiutempe estris muzikema princo. Haydn ankaŭ komponis la lastajn naŭ el longa serio da arĉkvartetoj, i.a. la ''Kaiserquartett'', la ''Quintenquartett'' kaj la kvarteton ''Der Sonnenaufgang''. Malgraŭ sia progresanta aĝo Haydn direktis sian rigardon estontecen; en letero li skribis: „Kiom restas por fari en ĉi tiu belega arto!“ En la jaro 1802 Haydn sentis, ke malsano, je kiu li jam ekde kelka tempo suferis, tiom plimalboniĝis, ke li korpe ne plu kapablis komponi. Tio sendube estis vere malfacila por li, ĉar – kiel li konfesis – ne ĉesas la torento da freŝaj muzikaj ideoj, kiuj atendas realigon. Haydn estis bone flegata de siaj servistoj kaj ricevis multajn vizitojn kaj publikajn honorigojn dum ĉi tiuj lastaj jaroj, sed ne povis esti tre feliĉaj jaroj por li. Dum sia malsano li ofte kaptis [[konsolo]]n ĉe la piano, ludante la [[Aŭstraj imperiestro-himnoj|aŭstran imperiestro-himnon]], kiun li en 1797 komponintis kiel patriotan geston. === Morto kaj entombigo === Haydn mortis en 1809, post atako de la franca armeo sub [[Napoléon Bonaparte|Napoleono]] kontraŭ Vienon, pro ordinara kadukeco <ref>[http://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno?apm=0&aid=wrz&datum=18090607&seite=1&zoom=1 Informoj pri la forirado de Haydn en la ''Wiener Zeitung'' de 7-a de junio 1809]</ref>. Per siaj lastaj vortoj li provis trankviligi la servistojn, kiam en la najbareco eksplodis bomboj. [[Dosiero:Wien Haydnpark Haydn-Grabstein.jpg|eta|Iama tombo en Vieno.]] Joseph Haydn estis entombigita sur la ''Hundsturm''-tombejo (hodiaŭ ''Haydn-parko'' en Vieno–Meidling), kie lian tombon la familio Esterhazy komence ne plu atentis. Nur la admiro de la Duko de Kembriĝo rememorigis princon Nikolaon la 2-an pri la iama servisto kaj ties genio. Li igis eltombigi la restojn de Joseph Haydn en 1820 kaj translokigi ilin al Eisenstadt en la Haydn-preĝejon. Kiam oni dum tiuj ĉi laboroj malfermis la ĉerkon, mankis la [[kranio]] de la komponisto. Reserĉoj rezultigis, ke la sekretario de la princo Esterhazy – Joseph Carl Rosenbaum, partiano de la [[frenologio|kraniodoktrino]] de [[Franz Joseph Gall]] – subaĉetis la entombigiston, malliberej-administranton kaj du Vienajn oficistojn, por ok tagojn post la entombigo kaŝe malfermi denove la tombon kaj ŝteli la kranion. La kaŝejo de la ŝtelita kranio komence ne estis trovebla, kaj tial oni translokis la senkapan kadavron al Eisenstadt, por tie entombigi ĝin. Poste la malliberej-administranto ''Johann Peter'' transdonis al la polico supozatan kranion de Haydn. La veran kranion sekretario Rosenbaum postlasis al sia amiko Peter kun la ordono, destini la relikvon al la [[konservatorio]]. Sed nek Peter nek lia vidvino kuraĝis fordoni la kranion; la kranio migris ankoraŭ tra kelkaj manoj, antaŭ ol ĝi en 1895 eniris la posedon de la Societo de la Muzikamikoj en Vieno, en kies muzeo ĝi troviĝis ĝis 1953. Post kiam jam unuan fojon redono de la kranio lastminute fiaskis, en la jaro 1954 post solena procesio de Vieno al Eisenstadt oni povis reunuigi la kranion kun la resto de la ostoj. La skulptisto ''Gustinus Ambrosi'' rajtis enmeti ĝin en la ĉerkon kaj per tio finfine post 145 jaroj restarigi la mortoripozon de Joseph Haydn.<ref>Nur kelkajn jarojn poste sekvis similan sorton la kranio de la hispana pentristo [[Francisco de Goya]], kun simila esplorado sed dum du jarcentoj kaj [[Francisco de Goya#Kuriozaĵoj|pli negativa rezulto]].</ref> === Karaktero kaj aperaĵo === [[Dosiero:Franz Joseph Haydn 1732-1809 by John Hoppner 1791.jpg|eta|195px|maldekstre|Haydn portretita de [[John Hoppner]] en Anglio en 1791.]] Liaj samtempuloj konis Haydn kiel afablan kaj optimisman personon. Li havis fortan sencon pri [[humuro]], kiu montriĝis en lia emo por petolaĵoj kaj aŭdeblas en lia muziko. Precipe la kortegomuzikistoj ĉe Esterházy ŝatis lin, ĉar li flegis elkoran laboretoson kaj efike reprezentis la interesojn de la muzikistoj antaŭ ilia dunginto. Haydn estis pia katoliko, kiu ofte enmanigis [[rozario]]n, kiam ĉe komponado aperis malfacilaĵoj, kutimo, kiun li sentis helpa. Post kiam li finis komponaĵon, li kutime skribis „Laus deo“ (laŭdo al Dio) aŭ similan formulon je la fino de la manskribaĵo. Li ŝatis [[ĉasado]]n kaj [[fiŝkaptado]]n kiel distraĵojn. Haydn estis malaltstatura. Kiel multaj samtempuloj li travivis la [[variolo]]n, kaj lia vizaĝo estis makulita per la cikatroj de ĉi tiu malsano. Li ne bone aspektis kaj estis ege surprizita, kiam dum lia Londona turneo la inoj svarme ĉirkaŭis lin. La diversaj portretopentristoj, kiuj pentris aŭ desegnis Haydn dum lia vivo, provis diversmaniere esprimi lian allogan personecon anstataŭ lian malbelan vizaĝon; tial la postlasitaj [[portreto]]j ne similas unu la alian. == Efikoj == [[Dosiero:Komponisten-1799.png|eta|dekstre|250px|Bildo de 1799 montranta la plej gravajn komponistojn: centre Bach kaj Haydn unu el la triopo duaranga.]] Oni tradicie rigardas Haydn kiel „patron“ de la klasika simfonio kaj de la [[arĉkvarteto]] kaj li estis noviganto je la komponado de pianosonatoj kaj [[pianotrio]]j. Kvankam aliaj komponistoj de la fruklasikismo, ekz. [[Carl Philipp Emanuel Bach]], ludis gravan rolon je la pianosonato kaj [[Johann Christian Bach]] kaj [[Leopold Mozart]] je la simfonio, la influon de Haydn tamen oni taksas kiel dominan. Krome Haydn ankaŭ kontribuis al la evoluo de la [[sonata formo]] ekde simpla formoskemo, devenanta de la „sonata bipartita“ (duparta sonato), al subtila kaj fleksema muzika esprimformo. Li ankaŭ inventis la sonatan rondelformon, variacia formo kun du temoj, kaj li estis la unua grava komponisto, kiu enigis [[fugo]]n kaj [[kontrapunkto|kontrapunktajn]] elementojn en la klasikan formon. Haydn komponis tiun melodion, kiun oni nun uzas kun teksto de [[August Heinrich Hoffmann von Fallersleben]] kiel [[La kanto de l' germanoj|germanan nacian himnon]]. === Strukturo de la muziko === Centra karakterizaĵo de la muziko de Haydn estas la evoluigo de pli grandaj strukturoj el tre malgrandaj kaj simplaj muzikaj [[Motivo (muziko)|motivoj]]. La muziko estas laŭforme tre koncentrita, kaj la gravaj muzikaj eventoj de movimento povas rapide disvolviĝi. [[Dosiero:Haydn Kaiserlied Reinschrift.jpg|eta|250px|Originala ekzemplero de la himno "Gott erhalte Franz den Kaiser" fare de la propra mano de Haydn.|maldekstra]] La organiza principo de multaj el liaj verkoj estas la [[sonata formo]], kies esencaj elementoj – kiel ili aperas je Haydn – estas jenaj: * Ekspozicio: prezentado de komenca muzika materialo, sekvata de [[modulado (muziko)|modulado]] en la [[dominanto]]n (kiu kaŭzas intensigon de la muzika streĉo), kaj kun [[kadenco|kadenca]] solvado en la dominanton. Aparta rekonilo de la ekspozicioj de Haydn (malsimile al la ekspozicioj de Mozart kaj Beethoven) estas, ke li ofte ne uzas kontrastan „duan temon“ je la atingo de la dominanto; anstataŭe li ripetas la komencan temon aŭ ties variaĵon. * Malvolviĝo: La muzika materialo estas permutata, transformata kaj ofte fragmentata, dum kiam estas modulata tra serio da pli malproksimaj [[tonalo]]j. Ofte estas atingata kulmino, kutime en la minorparalelo. * Resumo: La materialo de la ekspozicio denove estas prezentata, ĉifoje grandparte restanta en la [[toniko (muziko)|toniko]]. Kutime la resumo enhavas „sekundaran evoluon“, kiu okazas je tiu loko, kie la ekspozicio modulis en la dominanton; ĉi tiu sekundara evoluo esploras kutime la [[subdominanto]]n. Male al Mozart kaj Beethoven Haydn ofte alistarigas la temojn de la resumo en alian sinsekvon. La kompona praktiko de Haydn influis kaj [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] kaj ankaŭ [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]]. La apartaj komponmanieroj de la tri Vienaj klasikistoj estis tri altevoluintaj procedoj: [[Akompano (muziko)#Deviga akompano|deviga akompano]], [[trarompita stilo]] kaj [[motiva-tema laboro]]. Eble pli ol ĉiu alia komponisto Haydn famas pro siaj ŝercoj, kiujn li metis en sian muzikon. La plej fama ekzemplo estas la subita laŭta akordo en la simfonio no 94 „kun la timbalfrapo“. Pluaj ekzemploj: la blufa fino en la kvartetoj op. 33 no 2 kaj op. 50 no 3 aŭ la ritma iluzio, kiun li lokis en la trion op. 50 no 1. === Evoluo de la stilo de Haydn === [[Dosiero:Haydnportrait.jpg|eta|Joseph Haydn ca. 1770<br />Portreto de Ludwig Guttenbrunn]] La fruaj verkoj de Haydn datiĝas el la periodo, en kiu la komponstilo de la [[baroka muziko|altbaroko]] (kia ĝi sin esprimas en la muziko de [[Johann Sebastian Bach|Bach]] kaj [[Georg Friedrich Händel|Händel]]) eksmodiĝintis, sed la komponistoj ankoraŭ ne trafintis sur vojojn, komponi verkojn de komparebla graveco per la novaperinta muzika lingvo. Estis periodo de esploro kaj malcerteco, kaj Haydn (naskiĝinta 18 jarojn antaŭ la morto de Bach) mem estis unu el la muzikaj esplorantoj de tiu tempo. Pli aĝa samtempulo, kies verkaron Haydn rekonis kiel gravan influon por sia verko, estis [[Carl Philipp Emanuel Bach]], dua filo de Johann Sebastian Bach. Se oni observas la verkaron de Haydn tra la kvin jardekoj (ĉ. 1749 ĝis 1802), en kiuj ĝi estis kreita, oni trovas gradan, sed konstante progresan kompleksecon kaj muzikan fajnigon, kiu evoluis tiel, kiel Haydn lernis el la spertoj propraj kaj de siaj kolegoj. Oni povas trovi kelkajn gravajn mejloŝtonojn en la evoluo de la muzika stilo de Haydn. En la malfruaj 1760-aj kaj fruaj 1770-aj jaroj Haydn eniris periodon, kiun oni nomas „[[Sturm und Drang]]“, plenan je vervaj akordoj, subitaj transiroj kaj strangaj minorharmonioj. [[Anton Reicha]] skribis en 1814, ke Haydn reviziis fundamente sian komponstilon: :''„Haydn ĉiame studis sian arton. […] Post multaj verkoj en la aĝo de 40 jaroj li komplete rekomencis pri la kompontekniko, por firmiĝi en ĉi tiu arto kaj pli bone kompreni ĝiajn sekretojn.“'' <ref>Libere tradukita laŭ Anton Reicha, kiu havis personan kontakton kun Haydn: ''„Haydn étudiait son art sans cesse. […] Apres avoir fait beaucoup de ouvrages, il recommença à 40 ans, le cours complet de la composition, pour se affermir dans son art, et en connaître mieux les secrets.“''; laŭ Mark Evan Bonds: ''Haydns cours complet de la composition and the Sturm und Drang'', el W. Dean Sutcliffe: ''Haydn Studies'', Cambridge, 1998, Seite 152–176; citita laŭ Ludwig Finscher: ''Joseph Haydn und seine Zeit'', Laaber, 2002, paĝo 262</ref> La plej multaj simfonioj kun numeroj inter 35 kaj ĉirkaŭ 55 estas tiaspecaj. Dum ĉi tiu tempo li okupiĝis pri kontrapunktaj studoj kaj eksperimentis per la komponado de [[fugo]]j, kiuj staras en la Viena tradicio de itala deveno (J. J. Fux) kaj malpli rilatas kun la fugaro de J. S. Bach, okulfrape en la finalmovimentoj de la ses arĉkvartetoj (''sunkvartetoj'') op. 20 (1772). [[Dosiero:HaydnPlaying.jpg|eta|250px|maldekstre|''Joseph Haydn dum ludado de kvartetoj''.]] En la jaro 1781 Haydn publikigis ses arĉkvartetojn, op. 33, kun anonco al la eblaj aĉetontoj, ke ili estas verkitaj „per tute nova, aparta maniero“. Pianisto kaj muzikverkisto ''Charles Rosen'' asertis, ke ĉi tiu deklaro deflanke de Haydn ne nur estas surmerkatigo, sed tute serioze pensita; li surmontras nombron de gravaj progresoj en la stilo de Haydn, kiuj aperas en ĉi tiuj kvartetoj. Interalie tiuj estas la flua maniero de la frazigo, en kiu ĉiu motivo devenas el la antaŭanta seninterrompe; la kutimo, igi evolui akompanan materialon en melodian materialon, kaj la maniero de la „klasika kontrapunkto“, en kiu ĉiu instrumentvoĉo konservas sian propran integrecon, kiu konformas al la procedo, kiun Beethoven nomis „deviga akompanado“. Tiuj ĉi rekoniloj daŭriĝas en la multaj kvartetoj, kiujn verkis Haydn post op. 33. Ekde 1781/1782 Haydn vigle interŝanĝis ideojn kun W. A. Mozart. Ambaŭ agnoskis unu la alian egalvalora majstro, amikiĝis kaj lernis unu de la alia. En la muzikscienco oni do parolas je Haydn pri antaŭ-mozarta kaj post-mozarta periodoj. En la [[1790-aj jaroj]] Haydn evoluigis tion, instigite per siaj turneoj tra Anglio, kion Rosen nomas lia „populara stilo“, komponmanieron, kiu kun senekzempla sukceso produktis muzikon, kiu enhavis grandan popularan fascinon kaj tamen posedis lertan kaj rigoran muzikan strukturon. Grava ero de la populara stilo estis la ofta uzado de aŭstra aŭ [[Kroatio|kroata]] [[popola muziko|popolmuziko]] (aŭ inventita ŝajn-popolmuzika) materialo. Haydn klopodis apliki tian materialon sur taŭgajn lokojn, ekz. ĉe la finoj de sonatekspozicioj aŭ kiel komencotemojn de finalmovimentoj. Je tiaj lokoj la popolmuzika materialo servas kiel elemento de stabileco, kiu helpas ankri la pli grandan strukturon. La popularan stilon de Joseph Haydn oni povas aŭdi en preskaŭ ĉiuj iom malfruaj verkoj, ekz. en la dek du Londonaj simfonioj, la malfruaj kvartetoj kaj pianotrioj kaj en la du malfruaj oratorioj. == Verkoj == === Orkestroverkoj === * 104 simfonioj, ekz. ''[[101-a simfonio (Haydn)|La horloĝo]]'', ''[[94-a simfonio (Haydn)|kun la timbalfrapo]]'', ''[[45-a simfonio (Haydn)|La adiaŭo]]'' ktp.: <!-- Lasu la sekvan liston tiom ampleksa, ĉar pluraj el la sekvaj artikoloj krome tute ne havus internan ligilon kaj konsideratus "orfaj artikoloj"! --> {{Div col|cols = 3}} * [[27-a simfonio (Haydn)|27-a simfonio]] * [[45-a simfonio (Haydn)|45-a simfonio]] * [[75-a simfonio (Haydn)|75-a simfonio]] * [[94-a simfonio (Haydn)|94-a simfonio]] * [[100-a simfonio (Haydn)|100-a simfonio]] * [[101-a simfonio (Haydn)|101-a simfonio]] {{Div col end}} * 1 ''Sinfonia Concertante'' por solo-violono, -violonĉelo, -hobojo kaj -fagoto * Orkestra versio de ''Die Sieben Worte unseres Erlösers am Kreuze'' === Teatroverkoj === [[Dosiero:Eisenstadt Haydn-Haus Dienstkleidung cropped.jpg|eta|180px|dekstre|[[Livreo]] de Haydn.]] * 24 operoj, inter ili: ** ''Acide e Galatea'' (1762, Hob.XXVIII:1) ** ''La Canterina'' (1766, Hob.XXVIII:2) ** ''[[Lo speziale]]'' (1768, Hob.XXVIII:3) ** ''Le pescatrici'' (''La fiŝkaptantinoj'') (1769, Hob.XXVIII:4) ** ''L'Infedeltà Delusa'' (1773, Hob.XXVIII:5) ** ''L'Incontro improvviso'' (''La neatendita kunveno'') (1775, Hob.XXVIII:6) ** ''[[Il mondo della luna]]'' (La mondo sur la luno) (1777, Hob.XXVIII:7) ** ''La vera constanza'' (1777/78, Hob.XXVIII:8) ** ''L'Isola Disabitata'' (1779, Hob.XXVIII:9) ** ''La fedeltà premiata'' (''La rekompencita fideleco'') (1780, Hob.XXVIII:10) ** ''Orlando Paladino'' (''La kavaliro Rolando)'' (1782, Hob.XXVIII:11) ** ''Armida'' (1784, Hob.XXVIII:12) ** ''L'Anima del Filosofo - Orfeo ed Euridice'' (1791, Hob.XVIII:13) === Sakralaj verkoj === [[Dosiero:Eisenstadt - Haydn-Haus, Joseph Haydn-Gasse 21.JPG|eta|Domo de Haydn en Eisenstadt.]] * 14 mesoj, inter ili: ** ''Missa brevis'', [[junaĝa meso]] (~1750, Hob.XXII:1) ** [[Rorate coeli desuper (meso)|Rorate coeli desuper]] (~ 1750, Hob. XXII: 3) ** ''Missa in honorem Beatissimae Virginis Mariae'', Granda orgensoloa meso (~1766, Hob.XXII:4) ** ''Missa Cellensis in honorem Beatissimae Virginis Mariae'', Cäcilienmesse (1766, Hob.XXII:5) ** ''Missa Sancti Nicolai'', [[Nikolaia meso]] (1772, Hob.XXII:6) ** ''Missa brevis Sancti Johannis de Deo'', [[Malgranda Orgensoloa Meso]] (~1778, Hob.XXII:7) ** ''Missa Cellensis'', Mariazeller-Messe (1782, Hob.XXII:8) ** ''[[Missa in tempore belli]]'', [[Timbalomeso]] (1796, Hob.XXII:9) ** ''Missa Sancti Bernardi de Offida'', Sanktomeso (1796, Hob.XXII:10) ** ''[[Missa in Angustiis]]'', ([[Nelson-meso]]), (1798, Hob.XXII:11) ** [[Theresienmesse]] (1799, Hob.XXII:12) ** Schöpfungsmesse (1801, Hob.XXII:13) ** [[Harmoniemesse]] (1802, Hob.XXII:14) * 6 oratorioj, ekz. [[Die Schöpfung]], [[Die Jahreszeiten (Haydn)|Die Jahreszeiten]] kaj ''Die Sieben letzten Worte unseres Erlösers am Kreuz'' === Solokonĉertoj === [[Dosiero:Schloss Esterháza Fertöd Haydn.jpg|eta|Bronzaĵo de Joseph Haydn en la parko de la Palaco Esterháza (2013).]] * [[Konĉerto por hobojo kaj orkestro C-maĵora Hob VIIg:C1]] * 2 kornkonĉertoj * 1 orgenkonĉerto (orgeno aŭ klaviceno) * 11 pianokonĉertoj * 5 lirokonĉertoj * 4 baritonkonĉertoj * 1 trumpetkonĉerto * 4 violonkonĉertoj * 3 violonkonĉertoj === Ĉambromuziko === [[Dosiero:Eisenstadt - Haydn-Mausoleum.JPG|eta|230px|Maŭzoleo de Joseph Haydn en la preĝejo Bergkirche de Eisenstädt.]] * 83 arĉkvartetoj, ekz. Kvintkvarteto, Imperiestra kvarteto, alaŭdokvarteto, birdokvarteto kaj [[sunleviĝo-kvarteto]] * 46 pianotrioj * 21 arĉtrioj * 126 baritontrioj === Pianomuziko === * 52 pianosonatoj * Pianopecoj, kapriĉoj kaj pianovariacioj === Voĉkantaj verkoj === * Motetoj, lidoj, kantatoj [[Anthony van Hoboken]] komplete registris la verkaron de Joseph Haydn: la [[Hoboken-registro]]. == Lernintoj == * Marianne Auenbrugger * [[Ludwig van Beethoven]] * [[Johann Georg Distler]] * Peter Hänsel * Ignaz Pleyel == Mallonga biografio == [[Dosiero:DBP 1959 318 Joseph Haydn.jpg|eta|[[Poŝtmarko]] pri la 150-jariĝo de la morto de Joseph Haydn]] * 1732 – Joseph Haydn naskiĝis la 31-an de marto en Rohrau (malsupra Aŭstrio) * 1740 – Haydn fariĝis kantoknabo ĉe la Stefana Katedralo en Vieno * 1749 – Post sia voĉoŝanĝiĝo Haydn estis maldungita – li laboris kiel pianoakompanisto por Nicola Popora, kiu instruis al li komponadon * 1755 – Grafino von Thun atentiĝis pri Haydn pro pianosonato kaj dungis lin * 1758 – Li fariĝis muzikdirektoro kaj ĉambrokomponisto ĉe grafo Morzin en Lukawitz * 1761 – Princo Esterházy dungis Haydn kiel duan orkestrestron – Haydn pasigis la reston de sia profesia vivo en la domo Esterházy * 1766 – Posteno kiel unua orkestrestro * 1781 – Haydn konatiĝis kun Wolfgang Amadeus Mozart, kun kiu ligas lin dumviva amikeco * 1790 – Unua turneo tra Anglio – i.a. honordoktoriĝo ĉe la Universitato Oksfordo * 1792 – Ree en vieno; Ludwig van Beethoven estis dum mallonga tempo pianolernanto de Haydn * 1794/95 – Dua turneo tra Anglio * 1797 – Komponado de la imperiestra himno (ekde 1922 germana nacia himno) * 1809 – Joseph Haydn mortis la 31-an de majo en Vieno – Je lia memorsolenaĵo oni ludis la rekviemon de Wolfgang Amadeus Mozart == Bildaro == <gallery> Soviet Union stamp 1959 CPA 2311.jpg|[[Sovetunio|Sovetaj]] poŝtmarkoj (1959) pri 150-jariĝo de mortotago 2 Schilling 1932 Haydn hinten.jpg|Aŭstra 2-ŝilinga monero (1932) Haydn5euro.jpg|Aŭstra 5-eŭra monero (2009) </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * G. A. Griesinger, ''Biographische Notizen über Joseph Haydn'', 1810 * A. C. Dies, ''Biographische Nachrichten von Joseph Haydn'', 1810 * Dies, Albert Christoph (1810). Biographische Nachrichten von Joseph Haydn nach mündlichen Erzählungen desselben entworfen und herausgegeben. Vienna: Camesinaische Buchhandlung. Anglalingva traduko en: Dies, Albert Christoph (1963). "Biographical Accounts of Joseph Haydn". In Gotwals, Vernon (ed.). Haydn: Two Contemporary Portraits. (translation by Vernon Gotwals). Milwaukee: Univ. of Wisconsin Press. ISBN 0-299-02791-0. * Carl Ferdinand Pohl, ''Joseph Haydn'', 3 Bände, 1875-1927 (Band 3 von H. Botstiber) * ''Briefe und Lebensdokumente von Haydn'', herausgegeben von W. Reich, 1946 * Heinrich Eduard Jacob, ''Joseph Haydn. Seine Kunst, seine Zeit, sein Ruhm'', Hamburg 1952. Lasta reeldono: Hamburg: Rowohlt 1977, ISBN 3-499-14142-6 * H. C. R. Landon (eld.), ''The Collected Correspondence and London Notebooks of Joseph Haydn'', 1959 * Landon, H. C. Robbins; Jones, David Wyn (1988). [https://archive.org/details/haydnhislifemusi00land Haydn: His Life and Music.] Indiana University Press. ISBN 978-0-253-37265-9. * D. Bartha kaj L. Somfai, ''Haydn als Opernkapellmeister'', 1960 * D. Bartha, ''Joseph Haydn, Gesammelte Briefe und Aufzeichnungen'', 1965 * ''Joseph Haydn in seiner Zeit'', ekspozicia katalogo, Eisenstadt 1982 * Jens Peter Larsen kaj Georg Feder, ''Haydn'', 1994 * Harald Haslmayr, ''Joseph Haydn. Sein Werk – sein Leben'', 1999 * L. Finscher, ''Joseph Haydn und seine Zeit'', 2000, ISBN 3-89007-534-7 * Jones, David Wyn (2009a). The Life of Haydn. Oxford University Press. * Hansjürgen Schaefer, ''Joseph Haydn – Leben und Werk'', 2000, ISBN 3-932529-65-0 * Irmen, Hans-Josef, ''Joseph Haydn – Leben und Werk'', 2007, ISBN 978-3-412-20020-6 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|q=Joseph Haydn}} * {{DNB portal|118547356}} * [http://www.haydn107.com/index2.html La melodioj de ĉiuj 107 simfonioj de Haydn, rete disponeblaj – projekto okaze de la Haydn-jaro 2009] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130610003612/http://www.haydn107.com/index2.html |date=2013-06-10 }} {{de}} {{en}} * [http://podster.de/episode/761035/download/2008_10_16_16_07_17_podcast_radiowissen_haydn_2110_a.mp3 Audiofeature über Leben und Werk von Josef Hayden auf Bayern2 Radiowissen Mediathek]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{de}} * [http://www.zeno.org/Musik/M/Pohl,+Carl+Ferdinand/Joseph+Haydn Kompleta ciferecigita teksto de la tri-voluma Haydn-biografio de Pohl kaj Botstiber] {{de}} * [http://www.haydn-zentrum.at Haydn-Zentrum] {{de}} * [http://www.haydn-institut.de Haydn-Institut] (Kritische Gesamtausgabe) {{de}} * [http://www.klassika.info/Komponisten/Haydn/ Artikolo pri Haydn ĉe klassika.info] {{de}} * [http://www.epdlp.com/clasica.php?id=334 Muzika ekzemplo: 2-a [[movimento]] de la 94-a simfonio] {{de}} * [http://www.bildarchivaustria.at/Bildarchiv//146/B670464T3662115.jpg Foto de la transporto de la kranio de Haydn al Eisenstadt en 1954] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304193311/http://www.bildarchivaustria.at/Bildarchiv//146/B670464T3662115.jpg |date=2016-03-04 }} {{de}} * [http://www.bildarchivaustria.at/Bildarchiv//410/B4675270T4675274.jpg La kranio de Haydns ĵus antaŭ la entombigo] {{de}} * [http://www.europeana.eu/portal/record/15502/EBF2B8FF8FFBA0EF4B1876BD1D06231B5A26445A.html Vaksa busto de Haydn de Franz Christian Thaler, ĉ. 1800] * Albert Christoph Dies: ''[http://www.donjuanarchiv.at/archiv/bestaende/ernestea-sezzatense/oesterreich/wien/biographische-nachrichten-von-joseph-haydn.html Biographische Nachrichten von Joseph Haydn. Wien: Camesinaische Buchhandlung] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090817104156/http://www.donjuanarchiv.at/archiv/bestaende/ernestea-sezzatense/oesterreich/wien/biographische-nachrichten-von-joseph-haydn.html |date=2009-08-17 }}'', 1810. Skanaĵo de la libro. {{de}} {{Portalo Muziko}} {{Elstara}} {{Tradukitaĵo|de|Joseph Haydn|revizio=55460183|enmetrevizio=2129986}} {{ADLS|2009|22}} {{Bibliotekoj}} {{Havenda artikolo}} {{Vivtempo|Haydn, Joseph}} [[Kategorio:Joseph Haydn| ]] [[Kategorio:Klasikaj komponistoj]] [[Kategorio:Klasikepokaj komponistoj]] dc2ghe62gmdarbz0sg0ylmlrgj3p4jg 0 19608 9413793 9385504 2026-06-26T08:20:20Z ThomasPusch 1869 + [[Simon & Schuster]] 9413793 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto}} '''Julius Robert OPPENHEIMER''' (naskiĝis la [[22-a de aprilo|22-an de aprilo]], [[1904]] en [[New York]], mortis la [[18-a de februaro|18-an de februaro]], [[1967]] en [[Princeton (Nov-Ĵerzejo)|Princeton]]) estis [[Usono|usona]] [[fizikisto]]. Robert Oppenheimer venis el juda familio, studis [[fiziko]]n, {{N|klasika filologio}}, [[orientalistiko]]n kaj [[kemio]]n en la [[Universitato Harvard]]. Li plistudis en [[Cambridge (Masaĉuseco)|Cambridge]] kaj konatiĝis tie kun [[Ernest Rutherford]]. Li laboris en [[Göttingen]] kun [[Niels Bohr]] kaj [[Edward Teller]]. Li doktoriĝis en [[Göttingen]]. En [[1929]] elektiĝis profesoro en [[Universitato de Kalifornio, Berkeley]]. Li instruis fizikon en la [[Kalifornia Instituto de Teknologio]] en [[Pasadena]]. Li edukis multajn studentojn al konata natursciencisto. Li devenis de riĉa familio, sed li de jaroj 1930-aj simpatiiĝis por [[komunismo]], kio kaŭzis malfidon de la plej dekstrema en la usona registularo. Li estis ege klera homo, li scipovis la [[sanskrita lingvo|sanskritan lingvon]], kaj kiam li elektis universitaton, li elektis ''Stanford'' pro tio, ke li eksciis, ke en ties biblioteko kuŝis bona kolekto de la francaj poetoj de la ek-17-a jarcento! Ekde [[1943]] ĝis [[1945]] gvidis li [[Manhattan-plano]]n en [[Los Alamos]] en usona ŝtato [[Nov-Meksiko]], kio celis la evoluon de [[atombombo]]. Oppenheimer teruriĝis pro sekvoj de atombombado kaj ne volis partopreni en la esploroj pri la [[hidrogenbombo]]. Li aktivis en la sekvaj jaroj por la armado-kontrolo. Pro tio li estis forigita el la [[Usona Atomenergia Komisiono|atomenergia komisiono]]. Li partoprenis poste neniam en ŝtataj programoj. Nur la usona prezidento [[John F. Kennedy]] rehabilitis la scienciston. Li ricevis en [[1963]] la premion Enrico-Fermi, la plej altan ordenon de la atomenergia instanco. == Verkaro == * Oppenheimer, J. Robert (1954). '''Science and the Common Understanding'''. Novjorko: eldonejo [[Simon & Schuster]]. OCLC 34304713. * Oppenheimer, J. Robert (1955). '''The Open Mind'''. Novjorko: eldonejo [[Simon & Schuster]]. OCLC 297109. * Oppenheimer, J. Robert (1964). '''The Flying Trapeze: Three Crises for Physicists'''. Londono: eldonejo [[Oxford University Press]]. OCLC 592102. * Oppenheimer, J. Robert; Rabi, I.I (1969). '''Oppenheimer'''. Novjorko: eldonejo [[Scribner]]. OCLC 2729 * ''Lectures on Electrodynamics'' ([[1970]] postmorte aperis). * Oppenheimer, J. Robert; Smith, Alice Kimball; Weiner, Charles (1980). * Robert Oppenheimer, '''Letters and Recollections'''. [[Kembriĝo (Masaĉuseco)]]: eldonejo [[Harvard University Press]]. ISBN 978-0-674-77605-0. OCLC 5946652. * Oppenheimer, J. Robert; Metropolis, N.; Rota, Gian-Carlo; Sharp, D. H. (1984). '''Uncommon Sense'''. [[Kembriĝo (Masaĉuseco)]]: Birkhäuser Boston. ISBN 978-0-8176-3165-9. OCLC 10458715. * Oppenheimer, J. Robert (1989). '''Atom and Void: Essays on Science and Community'''. Princeton, New Jersey: [[Princeton University Press]]. ISBN 978-0-691-08547-0. OCLC 19981106 <gallery> Dosiero:Einstein oppenheimer.jpg| Dosiero:Oppenheimer Los Alamos portrait.jpg| Dosiero:Oppenheimer Los Alamos mugshot.jpg| </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[Usona Nacia Laboratorio Los Alamos]] * [[Trinity-testo]] * [[Atoma bombado de Hiroŝima kaj Nagasaki]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.nap.edu/html/biomems/joppenheimer.html Biografiaj rememoroj de Hans Albrecht Bethe] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050924023459/http://www.nap.edu/html/biomems/joppenheimer.html |date=2005-09-24 }} {{en}} * [http://ohst.berkeley.edu/oppenheimer/exhibit Biografio kaj reta ekspozicio cent jarojn post la naskiĝo de Oppenheimer]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{en}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Oppenheimer, Robert}} [[Kategorio:Usonaj fizikistoj]] [[Kategorio:Studentoj de universitato Harvard]] [[Kategorio:Relativecoteoriistoj]] [[Kategorio:Teoriaj fizikistoj]] [[Kategorio:Personoj de Nov-Jorkio]] [[Kategorio:Projekto Manhattan]] pm6hicntfyxfkmml1w6qp0cmgdsa1zx 10 20057 9413545 9413089 2026-06-25T22:09:15Z Kani 670 /* Tageventoj */ 9413545 wikitext text/x-wiki <noinclude> == Instrukcioj== Bonvenon al la Aktualaĵa ŝablono por la ĉefpaĝo. Ni volas viajn aktualaĵojn, sed bonvolu memori ĉi-tiujn petetojn: # Bonvolu meti nur 6–8 aktualaĵojn sur la ĉefpaĝon. Se estas pli ol 8, transmetu la plej malnovajn aktualaĵojn al la artikolo [[{{NUNAMONATNOMO}} de {{NUNAJARO}}]] (eventoj de la antaŭa monato en la paĝon pri tiu monato), se vi estas certa ke temas pri historie grava okazaĵo, aldonu ankaŭ '''mallongan''' noton pri ĝi al la artikolo [[{{NUNAJARO}}]] (tamen '''ne''' forigu la "kaj pli..."-parton). # Bonvolu uzi kompletajn frazojn kun bona gramatiko. # Kiam eble, bonvolu ĝisdatigi la bildon kun nova 90px-a bildo, laŭ la temo de via aktualaĵo. Uzu la format-ekzemplon. ==Tageventoj== </noinclude> {| style="font-family:sans-serif;" | valign="top" width="50%" style="background-color:#F9F0F0; padding:0.3em 0.5em;" | <div style="float:right;width:110px;font-size:small;font-style:italic;text-align:center;margin-left:1px;margin-top:15px;"> <!-- Metu novan bildon post tiuj komentoj. Ĝi estu "90px" larĝa (110px se signife pli larĝa ol longa) kaj laŭ la formato: <div style="border: none;">[[Dosiero:Bildo.jpg|900px|eta]]</div><small>Eta priskribo</small> Forigu la malnovan bildon. Bildo komenciĝas malsupre: --> <div style="border: none;"> [[Dosiero:Севастополь. Панорама Оборона Севастополя (1).jpg|90ra]]</div>{{centre|<small>Muzeo "Sieĝo de Sebastopolo"</small>}} <!-- Fino de la bildo. --> </div> ;{{dato|24|06|2026}} * {{flago|Venezuelo}} [[Tertremo]] en [[Venezuelo]] okazigis almenaŭ 200 mortojn, pli ol mil vunditojn kaj enormajn damaĝojn. ;{{dato|20|06|2026}} * {{flago|Bolivio}} La [[prezidanto de Bolivio]] deklaras [[krizostato]]n post ses semajnoj da protestoj. ;{{dato|18|06|2026}} * {{flago|Usono}}{{flago|Irano}}{{flago|Israelo}}{{flago|Libano}} Oni subskribis batalhalton inter [[Usono]] kaj [[Irano]], sed [[Israelo]] pluigas sian invadatakon en [[Libano]]n. ;{{dato|10|06|2026}} * {{flago|Unuiĝinta Reĝlando}} Amasaj kontraŭenmigrintaj tumultoj eksplodis en [[Belfasto]] post kiam rifuĝinto de [[Sudano]] ponardis kaj grave vundis lokanon surstrate. * {{flago|Rusio}}{{flago|Ukrainio}} Ukraina flugroboto atakis kaj forbruligis en [[Sebastopolo]] [[cikloramo]]n (muzeon-panoramon) "Sieĝo de Sebastopolo", kies pentraĵojn, dediĉitajn al la defendo de la urbo fare de la rusa armeo kontraŭ eŭropaj kaj turkaj invadintoj dum la [[Krimea milito]], faris en 1901–1904 rusia pentristo [[Franz Roubaud]]. ;{{dato|09|06|2026}} * {{flago|Usono}}{{flago|Kanado}}{{flago|Meksiko}} Startas la [[Futbala Mondpokalo 2026]]. ;{{dato|8|06|2026}} * {{flago|Filipinoj}} Tertremo ĝis 8,1 [[Skalo de Richter|ML]] forta okazis ĉe la insulo [[Mindanao]] ([[Filipinoj]]), detruante pli ol {{unuo|3100}} konstruaĵojn kaj pereigante almenaŭ 145 homojn. ;{{dato|4|06|2026}} * {{flago|EU}} [[Eŭropa Parlamento]] anstataŭigis en siaj komputiloj la [[Serĉilo Google|serĉilon Google]] per [[Francio|francia]] serĉilo [[Qwant]]. ;{{dato|3|06|2026}} * {{flago|Sud-Koreio}} Balotoj de guberniestroj kaj urbestroj okazis en [[Sud-Koreio]]: la reganta [[Demokrata Partio de Koreio]] ricevis 12 lokojn, la opozicia [[Partio de Popola Potenco]] gajnis 4 postenojn, inkluzive tiun de urbestro de [[Seulo]]. ;{{dato|1|06|2026}} * {{flago|Esperanto}}{{flago|Barato}} Forpasis [[Probal Dasgupta]], prezidanto de la [[Akademio de Esperanto]] kaj eksa [[Prezidanto de UEA]]. <!-- KIAM VI FORIGAS LA MALNOVAJN, transmetu ilin al la koncernataj monatoj, kiuj estas la arkivaj paĝoj de ĉi-ŝablono. --> |} <noinclude> [[Kategorio:Ŝablono:Ĉefpaĝo|{{PAĜNOMO}}]] </noinclude> 7z1vi5qzszbxv7i41xpbblcjoovr1s9 9413831 9413545 2026-06-26T09:04:45Z Kani 670 /* Tageventoj */ 9413831 wikitext text/x-wiki <noinclude> == Instrukcioj== Bonvenon al la Aktualaĵa ŝablono por la ĉefpaĝo. Ni volas viajn aktualaĵojn, sed bonvolu memori ĉi-tiujn petetojn: # Bonvolu meti nur 6–8 aktualaĵojn sur la ĉefpaĝon. Se estas pli ol 8, transmetu la plej malnovajn aktualaĵojn al la artikolo [[{{NUNAMONATNOMO}} de {{NUNAJARO}}]] (eventoj de la antaŭa monato en la paĝon pri tiu monato), se vi estas certa ke temas pri historie grava okazaĵo, aldonu ankaŭ '''mallongan''' noton pri ĝi al la artikolo [[{{NUNAJARO}}]] (tamen '''ne''' forigu la "kaj pli..."-parton). # Bonvolu uzi kompletajn frazojn kun bona gramatiko. # Kiam eble, bonvolu ĝisdatigi la bildon kun nova 90px-a bildo, laŭ la temo de via aktualaĵo. Uzu la format-ekzemplon. ==Tageventoj== </noinclude> {| style="font-family:sans-serif;" | valign="top" width="50%" style="background-color:#F9F0F0; padding:0.3em 0.5em;" | <div style="float:right;width:110px;font-size:small;font-style:italic;text-align:center;margin-left:1px;margin-top:15px;"> <!-- Metu novan bildon post tiuj komentoj. Ĝi estu "90px" larĝa (110px se signife pli larĝa ol longa) kaj laŭ la formato: <div style="border: none;">[[Dosiero:Bildo.jpg|900px|eta]]</div><small>Eta priskribo</small> Forigu la malnovan bildon. Bildo komenciĝas malsupre: --> <div style="border: none;"> [[Dosiero:Севастополь. Панорама Оборона Севастополя (1).jpg|90ra]]</div>{{centre|<small>Muzeo "Sieĝo de Sebastopolo"</small>}} <!-- Fino de la bildo. --> </div> ;{{dato|24|06|2026}} * {{flago|Venezuelo}} [[Tertremo]] en [[Venezuelo]] okazigis almenaŭ 235 mortojn, pli ol kvar mil vunditojn kaj enormajn damaĝojn. ;{{dato|20|06|2026}} * {{flago|Bolivio}} La [[prezidanto de Bolivio]] deklaras [[krizostato]]n post ses semajnoj da protestoj. ;{{dato|18|06|2026}} * {{flago|Usono}}{{flago|Irano}}{{flago|Israelo}}{{flago|Libano}} Oni subskribis batalhalton inter [[Usono]] kaj [[Irano]], sed [[Israelo]] pluigas sian invadatakon en [[Libano]]n. ;{{dato|10|06|2026}} * {{flago|Unuiĝinta Reĝlando}} Amasaj kontraŭenmigrintaj tumultoj eksplodis en [[Belfasto]] post kiam rifuĝinto de [[Sudano]] ponardis kaj grave vundis lokanon surstrate. * {{flago|Rusio}}{{flago|Ukrainio}} Ukraina flugroboto atakis kaj forbruligis en [[Sebastopolo]] [[cikloramo]]n (muzeon-panoramon) "Sieĝo de Sebastopolo", kies pentraĵojn, dediĉitajn al la defendo de la urbo fare de la rusa armeo kontraŭ eŭropaj kaj turkaj invadintoj dum la [[Krimea milito]], faris en 1901–1904 rusia pentristo [[Franz Roubaud]]. ;{{dato|09|06|2026}} * {{flago|Usono}}{{flago|Kanado}}{{flago|Meksiko}} Startas la [[Futbala Mondpokalo 2026]]. ;{{dato|8|06|2026}} * {{flago|Filipinoj}} Tertremo ĝis 8,1 [[Skalo de Richter|ML]] forta okazis ĉe la insulo [[Mindanao]] ([[Filipinoj]]), detruante pli ol {{unuo|3100}} konstruaĵojn kaj pereigante almenaŭ 145 homojn. ;{{dato|4|06|2026}} * {{flago|EU}} [[Eŭropa Parlamento]] anstataŭigis en siaj komputiloj la [[Serĉilo Google|serĉilon Google]] per [[Francio|francia]] serĉilo [[Qwant]]. ;{{dato|3|06|2026}} * {{flago|Sud-Koreio}} Balotoj de guberniestroj kaj urbestroj okazis en [[Sud-Koreio]]: la reganta [[Demokrata Partio de Koreio]] ricevis 12 lokojn, la opozicia [[Partio de Popola Potenco]] gajnis 4 postenojn, inkluzive tiun de urbestro de [[Seulo]]. ;{{dato|1|06|2026}} * {{flago|Esperanto}}{{flago|Barato}} Forpasis [[Probal Dasgupta]], prezidanto de la [[Akademio de Esperanto]] kaj eksa [[Prezidanto de UEA]]. <!-- KIAM VI FORIGAS LA MALNOVAJN, transmetu ilin al la koncernataj monatoj, kiuj estas la arkivaj paĝoj de ĉi-ŝablono. --> |} <noinclude> [[Kategorio:Ŝablono:Ĉefpaĝo|{{PAĜNOMO}}]] </noinclude> npbgfi4zxk41qm0skluj72hwnp4s3of 0 20291 9413766 9282451 2026-06-26T07:43:43Z ThomasPusch 1869 9413766 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}}'''Tosca''' estas triakta [[opero]] de [[Giacomo Puccini]] surbaze de [[libreto]] de [[Luigi Illica]] kaj [[Giuseppe Giacosa]] laŭ la dramo de [[Victorien Sardou]]. Ĝi estis premierita en la [[14-a de januaro]] [[1900]] en la teatro Constanzi en [[Romo]]. La rakonto okazas en [[Romo]] en [[1800]]. Tosca [TOSka] estas virino kiu helpas revoluciulon spite endanĝerigon kaj postan morton de sia amanto, pentristo Mario Cavaradossi. La tirano Scarpia perfidas ŝin kaj okazigas la morton de Mario.[[Dosiero:PucciniTosca.jpg|eta|dekstre|180ra|Originala afiŝo anoncanta la operon "Tosca" de G. Puccini]]Unua akto, en preĝejo:<br /> La kantistino Floria Tosca estas la ĵaluza amantino de la pentristo Mario Cavaradossi. Li helpas la respublikiston Angelotti kiu fuĝis el la malliberejo de la tirano Scarpia.<br /> Tosca, pro ĵaluza maldiskreto, malkaŝigas informojn al Scarpia kiu enkaptitejigas Cavaradossi-n.<br /><br /> Dua akto, en la loĝejo de Scarpia:<br /> Dum Mario Cavaradossi estas torturata, Scarpia promesas al Tosca liberigi lin, se ŝi sin donus al li. Tosca ŝajnas akcepti, sed tuj kiam ŝi havas la pasportojn subskribitajn de Scarpia, ŝi mortigis lin.<br /><br /> Tria akto, sur la teraso de la [[Kastelo de Sankta Anĝelo]]:<br /> Tosca informas Marion pri lia simulota ekzekuto kaj la sekvonta forfuĝo. Sed Scarpia mensogis, kaj Mario ne sin relevas post la pafilado. Malespera Tosca sin ĵetas en la malplenon.<br /><br /> Tosca, enhavanta fruan netonalecon, estas la opero de Puccini kiu estis la plej disputata eĉ la plej malamata, kiu ricevis insultojn de la tiamaj muzikistoj. Sed ĝi estis dekomence populara, kaj nun, neniu muzikisto neas ĝian unuarangan muzikan kvaliton.<br /> {{Projektoj}} [[Kategorio:Operoj]] [[Kategorio:Itallingvaj operoj]] [[Kategorio:Giacomo Puccini]] 0q4jkm0v6tiqjy836z5oc50sakvqdqv 9413768 9413766 2026-06-26T07:48:58Z ThomasPusch 1869 9413768 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}} '''Tosca''' estas triakta [[opero]] de [[Giacomo Puccini]] surbaze de [[libreto]] de [[Luigi Illica]] kaj [[Giuseppe Giacosa]] laŭ la dramo de [[Victorien Sardou]]. Ĝi estis premierita en la [[14-a de januaro]] [[1900]] en la teatro Constanzi en [[Romo]]. La rakonto okazas en [[Romo]] en [[1800]]. Tosca [TOSka] estas virino kiu helpas revoluciulon spite endanĝerigon kaj postan morton de sia amanto, pentristo Mario Cavaradossi. La tirano Scarpia perfidas ŝin kaj okazigas la morton de Mario. [[Dosiero:PucciniTosca.jpg|eta|maldekstre|180ra|Originala afiŝo anoncanta la operon "Tosca" de G. Puccini]] Unua akto, en preĝejo:<br /> La kantistino Floria Tosca estas la ĵaluza amantino de la pentristo Mario Cavaradossi. Li helpas la respublikiston Angelotti kiu fuĝis el la malliberejo de la tirano Scarpia.<br /> Tosca, pro ĵaluza maldiskreto, malkaŝigas informojn al Scarpia kiu enkaptitejigas Cavaradossi-n.<br /><br /> Dua akto, en la loĝejo de Scarpia:<br /> Dum Mario Cavaradossi estas torturata, Scarpia promesas al Tosca liberigi lin, se ŝi sin donus al li. Tosca ŝajnas akcepti, sed tuj kiam ŝi havas la pasportojn subskribitajn de Scarpia, ŝi mortigis lin.<br /><br /> Tria akto, sur la teraso de la [[Kastelo de Sankta Anĝelo]]:<br /> Tosca informas Marion pri lia simulota ekzekuto kaj la sekvonta forfuĝo. Sed Scarpia mensogis, kaj Mario ne sin relevas post la pafilado. Malespera Tosca sin ĵetas en la malplenon.<br /><br /> Tosca, enhavanta fruan netonalecon, estas la opero de Puccini kiu estis la plej disputata eĉ la plej malamata, kiu ricevis insultojn de la tiamaj muzikistoj. Sed ĝi estis dekomence populara, kaj nun, neniu muzikisto neas ĝian unuarangan muzikan kvaliton.<br /> == Flanka noto == La muzikon de la opero [[Giacomo Puccini]] [[komponado|komponis]] en la urbeto [[Torre del Lago]] (Turo de la Lago) borde de la [[Lago Massaciuccoli]] proksime de la urbokerno de [[Viareggio]] en [[Toskanio]]. {{Projektoj}} [[Kategorio:Operoj]] [[Kategorio:Itallingvaj operoj]] [[Kategorio:Giacomo Puccini]] g2xsbxusog532ji07n99i7qje0we91a 0 20915 9413266 8519535 2026-06-25T13:22:56Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413266 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''HOĜO Cukasa''' (北条 司 [Hōĝō Cukasa], naskiĝis je [[5-a de marto]] [[1959]]) estas [[Japanio|japana]] [[mangao|manga]]-verkisto. Li naskiĝis en la [[gubernio Fukuoka]], en urbo Kokura (nune [[Kitakiuŝuo]]). Li estas aŭtoro de ''[[City Hunter]]'' kaj ''Cat's Eye''. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * http://www.hojo-tsukasa.com <!-- HOJO Tsukasa's oficiala tTT-paĝo --> * http://www.angeluscity.fr.st {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130126051836/http://www.angeluscity.fr.st/ |date=2013-01-26 }} <!-- Anĝelusa Urbo --> * http://angeluscity.free.fr <!-- _Angelus_ _City_ --> {{Ĝermo|japano}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hogxo Cukasa}} [[Kategorio:Mangaverkistoj]] egyr0a3x2prkjobfw7nc5tgeusfs5x1 0 21671 9413619 9238142 2026-06-26T00:23:47Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413619 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Iliriko}} {{Informkesto geografiaĵo|historia regiono |kategorio=Historia regiono |lando = Kroatio |lando1 = Slovenio |lando2 = Albanio |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |regiono-ISO = HR/SL/AL |mapo1 lokumilo = |areo_kodo = |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto }} <!-- [[Dosiero:Illyrian Tribes (English).svg|eta|Proksima loko de la Iliriaj triboj]] --> En klasika historio, '''Ilirio''' aŭ '''Ilirujo''' estis regiono de la nuntempa okcidenta [[Balkana duoninsulo]], loĝata de triboj de [[iliroj]], kiuj parolis formon de [[Hindeŭropa lingvaro|Hindeŭropa lingvo]] (la [[ilira lingvo|iliran lingvon]]). La ĉefaj urboj de Ilirio estis [[Lisuso]] kaj (eble) [[Epidamnuso]]. Ilirio situis borde de la [[Adriatika Maro]], je ĝia norda flanko, kaj ĝia kerna parto kovris la marbordajn regionojn de la nunaj ŝtatoj [[Slovenio]], [[Kroatio]] ([[Dalmatio]]) kaj [[Albanio]]. == Iliriaj Provincoj == :''vidu pli ĉe:'' [[Iliriaj Provincoj]] La '''Iliriaj Provincoj''', {{lang-fr|Provinces Illyriennes}}, estis inter proks. 1807 kaj 1812 nomo por teritorioj kiujn [[Napoleono]] konkeris kaj aneksis por la Franca Imperio. Al tiuj provincoj apartenis [[Dalmatio]], parto de [[Kroatio]], [[Istrio]], [[Triesto]], [[Görz]], [[Krajino|Karniolo/Krajino]], kaj parto de [[Karintio]]. == Reĝlando Ilirio == Post la falo de [[Napoleono]], la provincojn reakiris la [[Aŭstra imperio]], kiu reorganizis ilin kiel '''Reĝlando Ilirio''' kun iom ŝanĝitaj limoj ([[Krajino]], [[Karintio]], [[Görz]], [[Gradisca d'Isonzo|Gradisca]], [[Istrio]]). En 1849, post la revolucio kaj postaj ŝtataj reformoj, la reĝlando estis dissolvita. Ĝia teritorio fariĝis la [[Cislajtio|kronlandoj]] [[duklando Karintio|Karintio]], [[Krajino]] kaj [[Aŭstria Marbordo]]. Malgraŭ la dissolvo de la reĝlando, la titolo "reĝo de Ilirio" plu estis parto de la titolaro de la [[imperiestro de Aŭstrio]] ĝis 1918. === Historiaj regantoj === * [[Glaŭkias]] * [[Klejto la Iliria]] === Popoloj === * [[Taulantioj]] == Vidu ankaŭ == * [[Historio de Albanio]] * [[Mesapianoj]] * [[Historio de Eŭropo]] * [[1160 Ilirio]], asteroido == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=iliri}} * http://maps.google.com/maps?ll=41.483891,20.786133&spn=1.982043,3.522491&t=k <!-- Iliria regiono en google mapo --> * https://web.archive.org/web/20120716190500/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/altoc.html <!-- Biblioteko de Kongreso _Country_ _Study_ --> {{Ĝermo|historio}} [[Kategorio:Historio de Albanio]] [[Kategorio:Historio de Slovenio]] [[Kategorio:Historio de Kroatio]] [[Kategorio:Iliroj]] 64xmgfb7dr5d7lkefglx3ze1s77gdh1 0 22249 9413638 8355999 2026-06-26T02:33:19Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413638 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Impalo |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero = Black-faced_impala.jpg |dosiero larĝo = 300px |priskribo de dosiero = Impalo en [[Nacia Parko Etosha]] ([[Namibio]]) |regno = [[Animalo]]j ''Animalia'' |filumo = [[Ĥordulo]]j ''Chordata'' |klaso = [[Mamulo]]j ''Mammalia'' |ordo = [[Parhufulo]]j ''Artiodactyla'' |familio = [[Bovedoj]] ''Bovidae'' |subfamilio = '''Aepycerotinae''' |subfamilio aŭtoritato = [[John Edward Gray|Gray]], 1872 |genro = '''''Aepyceros''''' |genro aŭtoritato = [[Carl Jakob Sundevall|Sundevall]], 1847 |specio = '''''A. melampus''''' |statuso = LR/cd |tendenco = stable |dunomo = ''Aepyceros melampus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Martin Lichtenstein|Lichtenstein]], [[1812]]) |vikispecio = Aepyceros melampus |komunejo = Aepyceros melampus |mapo de vivoteritorioj =Aepyceros melampus.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = blue: ''Aepyceros melampus melampus''; <br />verde: ''Aepyceros melampus petersi'' }} La '''impalo''' (''Aepyceros melampus'') estas [[antilopo]] vivanta en orienta kaj suda [[Afriko]]. Ĝi estas trovebla en [[Ugando]], [[Kenjo]], [[Tanzanio]], [[Mozambiko]], [[Zimbabvo]], [[Bocvano]] kaj [[Sud-Afriko]]. Ili atingas ŝultran alton de 90 ĝis 95&nbsp;cm; femaloj pezas ĝis 40&nbsp;kg, maskloj ĝis 65. La vosto longas ĝis 30&nbsp;cm. La kornoj de la maskloj rekurbiĝas internen kaj longas ĝis 50&nbsp;cm. <gallery> Dosiero:Impala.JPG|Grupo da Impaloj en [[Sud-Afriko]] Dosiero:Aepyceros_melampus.jpg|Impaloj en [[Zambio]] Dosiero:Aepyceros melampus petersi.jpg|Nigranazaj impaloj en [[Namibio]] </gallery> {{-}} <!--{{Commons|Aepyceros melampus}}--> == Vidu ankaŭ == * [[Angolaj mopanearoj]] * [[Etoŝa-salebenaĵaj halofitaroj]] * [[Kaoko-Dezerto]] * [[Nacia Parko Sumbuo]] * [[1320 Impalo]] == Eksteraj ligiloj == {{Portalo|Zoologio}} * http://www.ecotravel.co.za/Guides/Wildlife/Vertebrates/Mammals/Large/Impala.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060623184905/http://ecotravel.co.za/Guides/Wildlife/Vertebrates/Mammals/Large/Impala.htm |date=2006-06-23 }} * http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Aepyceros_melampus.html * http://www.zimbabwe-online.com/faune/impala.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20051024170422/http://www.zimbabwe-online.com/faune/impala.htm |date=2005-10-24 }} * http://membres.lycos.fr/netfrog/iantilope.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060614025534/http://membres.lycos.fr/netfrog/iantilope.htm |date=2006-06-14 }} <!--{{projektoj|commonscat=Aepyceros}}--> {{Ĝermo|biologio}} [[Kategorio:Bovedoj]] [[Kategorio:Afrotropisa faŭno]] sqilvquhwfkg3yn6gec5es6bcibw7h9 0 23926 9413830 9408026 2026-06-26T09:00:47Z ThomasPusch 1869 /* Famuloj */ 9413830 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=urbo en Lombardio|apa=#}} {{polurinda|la teksto bezonas ĝeneralan lingvan revizion, ekzemple duonfrazoj kiel <nowiki>"[[rojo|irigaciaj]] kanaloj kaj Navigli (navigeblaj) estis konstruitaj en [[Romia respubliko|respublika epoko]] por [[senmarĉigo]] kaj [[sanigo]] de la teritorio"</nowiki> estas dubindaj. Navigli estas itala substantivo naviglio en pluralo, "navigeblaj" evidente tute ne estas substantivo. Eble la farinto celis esprimi "irigaciaj kanaletoj kaj navigeblaj kanaloj" kaj volis eviti ripeton de la vorto kanalo, sed tiu ideo ne tuj kompreneblas - jen nur unu ekzemplo el multaj iom miskomprenigaj. Kaj fakte ĉe ĉiu ruĝa ligilo metita en julio 2011 necesus revizio ĉu ĝi ankoraŭ pravigeblas pli ol 13 jarojn post la metado, aŭ ĉu eblus ĉirkaŭvoji ruĝan ligilon kiu ankoraŭ estos ruĝa post pliaj 13 aŭ 30 jaroj|listigi=ne}} {{Informkesto urbo de Italio |nomo = Milano |dosiero= {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Milan.Proper.Wikipedia.Image.png | dosiero2 = Milan Montage 2016.png | dosiero3 = Milano Collage.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} |blazono = [[Dosiero:CoA Città di Milano.svg|200px]] |regiono = {{Italio LOM}} |provinco = {{Italio MI}} |latitudo_gradoj = 45 |latitudo_minutoj = 27 |latitudo_sekundoj = 50.98 |latitudo_direkto = N |longitudo_gradoj = 9 |longitudo_minutoj = 11 |longitudo_sekundoj = 25.21 |longitudo_direkto = E |koord_X_en_mapo = 66 |koord_Y_en_mapo = 57 |alto = 122 |areo = 184 |kvanto_de_loĝantoj = {{nombro|{{WikidataLoĝantaro}}}} ({{WikidataLoĝantaroDato}}) |denso_de_loĝantoj = {{nombro|{{#expr: {{loĝantaro|{{WikidataLoĝantaro}}}} / 184 round 0}} }} |subdividaĵoj = |najbaraj_komunumoj = [[Arese]], [[Assago]], [[Baranzate]], [[Bollate]], [[Bresso]], [[Buccinasco]], [[Cesano Boscone]], [[Cologno Monzese]], [[Cormano]], [[Corsico]], [[Cusago]], [[Novate Milanese]], [[Opera (Italio)|Opera]], [[Pero]], [[Peschiera Borromeo]], [[Rho]], [[Rozzano]], [[San Donato Milanese]], [[Segrate]], [[Sesto San Giovanni]], [[Settimo Milanese]], [[Trezzano sul Naviglio]] kaj [[Vimodrone]] |poŝtkodo = 20121-20162 |telefona_kodo = 02 |ISTAT_kodo = 015146 |imposta_kodo = F205 |nomo_de_loĝantoj = milananoj (''milanesi'') |patrono = [[Sankta Ambrozio]] |festo = [[7-a de decembro]] |mapo = LOM-Mappa.png |mapamplekso = 300 |tertremeco = 4 |retpaĝo = http://www.comune.milano.it }} [[Dosiero:Map of comune of Milan (province of Milan, region Lombardy, Italy).svg|eta|300px|Situo en la provinco Milano]] '''Milano''' ([[itale]]: [{{IFA|miˈlano}}]) estas komunumo de Italio, [[ĉefurbo]] de la samnoma administra teritorio nomata [[metropola urbo Milano]] kaj de la [[regiono]] [[Lombardio]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Najbaras la komunumoj [[Arese]], [[Assago]], [[Baranzate]], [[Bollate]], [[Bresso]], [[Buccinasco]], [[Cesano Boscone]], [[Cologno Monzese]], [[Cormano]], [[Corsico]], [[Cusago]], [[Novate Milanese]], [[Opera (Italio)|Opera]], [[Pero]], [[Peschiera Borromeo]], [[Rho]], [[Rozzano]], [[San Donato Milanese]], [[Segrate]], [[Sesto San Giovanni]], [[Settimo Milanese]], [[Trezzano sul Naviglio]] kaj [[Vimodrone]]. Ĝi estas la dua komunumo plej loĝata, post [[Romo]] kaj ĝi estas la centro de la [[Urba areo de Milano|plej vasta urba areo]] de Italio kaj ankaŭ unu el la plej loĝataj urboj de [[Eŭropo]]<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://213.253.134.43/oecd/pdfs/browseit/0406041E.PDF|eldonejo=OECD|titolo=Competitive Cities in the Global Economy|alirdatomonato=17-a de junio|alirjaro=2010|formato=pdf|lingvo=en|paĝo=47|alirdato=2011-06-01|arkivurl=https://web.archive.org/web/20070614043229/http://213.253.134.43/oecd/pdfs/browseit/0406041E.PDF|arkivdato=2007-06-14}}</ref>. Fondita de [[Insubroj]] dum la komenco de la [[6-a jarcento a.K.]]<ref>{{citu|Gualdoni|p. 10}}</ref>, ĝi estis konkerita de [[Antikva Romo|romianoj]] dum [[-223|223 a.K.]] kaj ĝi estis nomata [[Latina lingvo|latinlingve]] ''[[Mediolanum]]''; iom post iom ĝia graveco kreskis ĝis kiam ĝi iĝis unu el la imperiaj sidejoj de la [[Okcident-Romia Imperio]]. Dum la historio ĝi iĝis ĉefurbo, kaj ankaŭ ĉefa politika kaj kultura centro, de la [[Duklando de Milano]] dum la [[Renesanco]] kaj ĉefurbo de la [[Itala reĝlando (1805-1814)|Itala reĝlando]] dum la napoleona periodo. Kulture, Milano estas ekde la [[19-a jarcento]] la plej granda itala centro por la eldonindustrio, kaj por la libroj kaj la tekstoj kaj por la informado, kaj ĝi estas ĉe la supro de la ĉeno de la muziko, danke al [[Teatro alla Scala|Scala]] kaj danke al la longa [[Opero|opera]] tradicio. Ĝi iĝis la "ekonomia ĉefurbo de Italio" dum la [[industria revolucio]], kiu okazis en Eŭropo dum la dua duono de la [[19-a jarcento]], kreante kune kun [[Torino]] kaj [[Ĝenovo]] la "industrian triangulon". Ekde nun kaj pleje ekde [[postmilito]], ĝi [[Urbanizado|urbaniziĝis]] pro la kresko de industrioj, kiu okazis en apudaj urboj, kaj pro tio ĝi iĝis ĉefa celo dum la [[enlanda migrado]]. Dum la lasta jarcento ĝi stabiligis sian ekonomion kaj produkton, iĝante la plej granda itala [[financa merkato]], kaj ĝi estas unu el la [[moda ĉefurbo|modaj ĉefurboj]] (kune kun [[Parizo]], [[Londono]] kaj [[Novjorko]]) kaj de la [[dezajno]]<ref name=gualdoni>{{citu|Gualdoni|p. 9}}</ref>. Apud Milano, en [[Rho]], estas la [[Foiro de Milano]], la plej granda [[foiro|foirloko]] de [[Eŭropo]]. == Geografio == === Teritorio === [[Dosiero:Navigli interni Milano da via Senato a Fatebenefratelli01.jpg|eta|maldekstre|Kiam en Milano oni navigis: la papero por la "Corriere" alvenis per boatego.]] La urbo situas sur unika tipologio de [[roko]], de rivera-glacia origino kun karbonata cemento, komune al tuta [[Pada Ebenaĵo]]. La ĉefa eco estas, ke ĝi facile [[karsto|karsteblas]]. Tia roko troveblas en plejfreŝaj riveraj sedimentoj ([[kvaternaro]]) aŭ ĝi videblas laŭ la ĉefaj riveroj, konstituante konglomeraĵojn, kiuj en Lombardio estas konataj kiel "ŝtipoj" (''ceppi'')<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.gruppogrottemilano.it/index.php?option=com_content&task=view&id=33&Itemid=69|titolo=Commissione scientifica Gruppo Grotte|eldonejo=[[Società Escursionisti Milanesi|SEM]]|lingvo=it|alirdatomonato=11-a de julio|alirjaro=2011|alirdato=2011-07-11|arkivurl=https://archive.is/20120529005750/http://www.gruppogrottemilano.it/index.php?option=com_content&task=view&id=33&Itemid=69|arkivdato=2012-05-29}}</ref>. Milano okupas areon da 183,77&nbsp;km² okcidente de Lombardio, 25&nbsp;km oriente de la rivero [[Tiĉino (rivero)|Tiĉino]], 25&nbsp;km okcidente de [[Adda]], 35&nbsp;km norde de [[Pado]] kaj 50&nbsp;km sude de la [[lago de Como]], laŭ la tiel nomata "linio de la [[reelfluejo]]j" (''linea delle risorgive''), kie estas renkontopunkto, subtere, inter geologiaj stratoj kun malsama permeableco, tiel ke ĝi permesas al profundaj akvoj surface aperi<ref>Desio A. ''Il nostro suolo prima dell'uomo'', en AAVV. ''Storia di Milano'', vol I, Fondazione Treccani degli Alfieri, Milano, 1954, p. 11.</ref>. En ĉi tiu zono, la tero deklivas nord-okcidente sud-orienten mezurante, [[surmara nivelo]], inter 147 kaj 102 m, kun [[mezvaloro]] de 122 msmn<ref>Carlo Villani, ''Atlante dell'Eidipsometria di Milano'', 1883</ref>. La "eta monteto" de la [[kastelo de Sforza]] rompas ĉi tiun homogenon, mezurante 124 smn kaj elstariĝante preskaŭ 3 m sur la ĉirkaŭa teritorio. Eksklude de [[stratigrafio|stratigrafiaj]] datumoj (konsiderante nur, ke la geologia tereno troviĝas 2–5 m. sub la strata mantelo), laŭ la datumalprenoj faritaj de Poggi en [[1911]] la zono, kiu korespondas al la [[Mediolanum|Romia urbo]] troviĝis inter 118,71 (vojo Torino) kaj 121,26 (vojo Monte di Pietà) msmn; la [[Milano#Mezepoko|urbo en 1155]] ([[ĉirkaŭbaraĵo de la Navigli]]) troviĝis inter 118,61 (vojo Della Signora) kaj 121,80 (vojo Solferino) msmn; la urbo de [[Ĉirkaŭstratoj de Milano#Ena ĉirkaŭstrato|Bastioni]] ([[1549]]) troviĝis inter 124 (Bastioni de Porta Volta) kaj 114 (Bastioni de Porta Romana) msmn; la [[Ĉirkaŭstratoj de Milano#Ena ĉirkaŭstrato|ekstera ĉirkaŭstrato]] troviĝas inter 127,68 (strato de la Simonetta) kaj 109,40 (placo Lodi) msmn. Laŭ ĉi tiu datumalpreno, la [[akvostratumo]]j mezuris (en [[1911]]) de maksimumo de 124 msmn en Vojo Simonetta al minimumo de 107 en Korso Lodi, kun [[mediano]] de 115 msmn, al kiu korespondas pligranda profundo ol ĉirkaŭaj zonoj. Tia datumo povas ŝajni banala sed necesas konsideri ĝin sub la nocioj de la [[Romio|romia]] [[konstruinĝenieriko]] kaj enkadrigi ĝin en la [[centuriigado]] de la teritorio. La romia urbanizado interesiĝis plialta nord-nordorienta zono, kie la akvo estis plibone ekspluatita<ref>Fantoni G. ''L'acqua a Milano'', Cappelli, Bologna, 1990, pp 16-17.</ref>. Multnombraj [[rojo|irigaciaj]] kanaloj kaj [[Navigli (Milano)|navigeblaj]] estis konstruitaj en [[Romia respubliko|respublika epoko]] por [[senmarĉigo]] kaj [[sanigo]] de la teritorio, por la funkciigo kaj la defendo de la loĝantaro kaj la transporto de la personoj kaj de la aferoj,por mezaj kaj longaj distancoj. Ĉi tiu grava kaj antaŭtempa interveno, kune kun la jamekzistanta marĉa reĝimo, ne permesas la valuton de la origina pasado de la konataj akvofluaĵoj, kiel [[Lambro]] oriente, [[Olono]], [[Seveso (rivero)|Seveso]] kaj [[Nirone (torento)|Nirone]] norde, [[Vettabia]] kaj la [[Suda Lambro]] sude<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.storiadimilano.it/citta/milanotecnica/fognature/idrografia.htm|titolo=Cenni sull'idrografia dell'area milanese|eldonejo=storiadimilano.it|alirdatomonato=5-a de julio|alirjaro=2010|lingvo=it}}</ref>. Aktuale la plejgranda parto de ĉi tiuj akvofluaĵoj, mediaj kaj ne, troviĝas sub la strata mantelo, entute pot 370&nbsp;km<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.mi.camcom.it/upload/file/1476/738306/FILENAME/Relazione_Metropolitana_Milanese_S.P.A..PPT|titolo=Salute e sviluppo sostenibile nel comune di Milano|paĝo=17|alitdatomonato=7-a de novembro|alirjaro=2010|lingvo=it}}</ref>. Surface fluas Lambro, laŭ la orienta periferio, [[Granda Naviglio]] kaj [[Pavia Naviglio]], la unua enirante kaj la alia elirante de la doko de porta Ticinese, [[Naviglio de la Martesana|Martesana]], de Cascina Gobba<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.lagobba.it/home.htm|titolo=La Cascina Gobba|alirdatomonato=12-a de novembro|alirjaro=2010|lingvo=it}}</ref> al la ''[[Naviglio de la Martesana|Cassina de' pomm]]'', la Vettabbia, de [[Morivione]], kaj la suda Lambro, de placo de la Militoj, sen nombri la multnombraj [[rojo]]j<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/ContentLibrary/in%20comune/in%20comune/strategia%20di%20sviluppo/progetti%20per%20il%20verde/ParcoAgricoloDelTicinello-AreeVerdi-StrategiaDiSviluppo|titolo=Parco Agricolo Ticinello|accesso=12-10-2010|eldonejo=comune.milano.it|lingvo=it|alirdato=2022-01-13|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150217132140/http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2Fwps%2Fwcm%2Fconnect%2FContentLibrary%2Fin%20comune%2Fin%20comune%2Fstrategia%20di%20sviluppo%2Fprogetti%20per%20il%20verde%2FParcoAgricoloDelTicinello-AreeVerdi-StrategiaDiSviluppo|arkivdato=2015-02-17}}</ref>. La sistemo ne estas aktuale navigebla sed ĝi neŝanĝite konservas sian irigacian potencialon. Krom ĉi tiuj gravaj akvofluaĵoj, en Milano historie konverĝas regione, nacie kaj internacie gravajn komunikajn vojojn. Unue necesas konsideri la [[romiaj stratoj|romian strataron]], la [[via Aemilia]] unue, kreita en [[-187]] por ligi la [[Adriatiko]]n kun la [[Apeninoj|subapeninaj]] establiĝoj, kaj plilongigita dum [[Aŭgusta epoko]] ĝis Mediolanum kaj [[Aosta|Augusta Praetoria]]. Tia profitodona loko en [[Pada Ebenaĵo|ege fruktopova ebenaĵo]] ege influis la historio de la urbo kaj ĝia rolo kun la Itala nacio kaj kun aliaj [[Alpoj|transalpaj]] ŝtatoj. La surfaco kiu okupas aktuale Milanon estas pligranda ol kelkaj [[Eŭropo|Eŭropaj]] urboj kiel [[Parizo]], [[Amsterdamo]], [[Bruselo]] kaj [[Dublino]]. La loĝa kontinuo etendis sin preter la administraj limoj, tiel kreante kun najbaraj komunumoj sola kunurbiĝo. Grava pligrandigo de la teritorio okazis inter [[1928]] kaj [[1932]] kun la aldono de la najbara komunumo ''Corpi Santi'' ("Sanktaj Korpoj") kaj de aliaj malpli grandaj komunumoj, kiuj nun estas kvartaloj de la urbo. Milano aktuale estas dividita en naŭ zonojn, nomataj "distriktaj municipoj" (''municipi circoscrizionali''), kun kutime administra kaj konsultiĝa povoj<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.comune.milano.it/portale/wps/wcm/jsp/fibm-cdm/FDWL.jsp?cdm_cid=com.ibm.workplace.wcm.api.WCM_Content/In%20Comune_Zone_Composizione%20e%20funzionamento/b37cc900450862518ef7ff4fca200d26/false&cdm_acid=com.ibm.workplace.wcm.api.WCM_Content/Regolamento%20del%20Decentramento%20Territoriale%20-%202f2d7380464567fd880f9abda2556887/2f2d7380464567fd880f9abda2556887/false|titolo=Regolamento del decentramento territoriale|eldonejo=comune.milano.it|alirdatomonato=7-a de novembro|alirjaro=2010|lingvo=it|alirdato=2022-01-03|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110519044745/http://www.comune.milano.it/portale/wps/wcm/jsp/fibm-cdm/FDWL.jsp?cdm_cid=com.ibm.workplace.wcm.api.WCM_Content%2FIn%20Comune_Zone_Composizione%20e%20funzionamento%2Fb37cc900450862518ef7ff4fca200d26%2Ffalse&cdm_acid=com.ibm.workplace.wcm.api.WCM_Content%2FRegolamento%20del%20Decentramento%20Territoriale%20-%202f2d7380464567fd880f9abda2556887%2F2f2d7380464567fd880f9abda2556887%2Ffalse|arkivdato=2011-05-19}}</ref>. === Klimato === [[Dosiero:Dom of Mischabel.jpg|eta|Dum bona veterkondiĉo videblas el Milano kelkaj el la plej altaj pintoj de [[Alpoj]], kiel la [[Dom (monto)|Dom]]]] Laŭ la [[Klimata klasifiko de Köppen]], Milano estas urbo klasita kiel de humida subtropika klimato. En kontrasto kun plej parto de [[Italio]], kiu havas mediteranean klimaton, Milano estas pli de kontinenta klimato kaj tiele vintroj en Milano estas humidaj kaj malvarmaj dum someroj estas varmaj kaj kun kutima sultro. La mezaveraĝaj temperaturoj estas inter -3/{{GdC|+6}} dum [[januaro]] kaj de +15/{{GdC|+28}} en [[julio]]. Kiel ĉe ĉiu urbo, la temperaturoj estas pli varmaj en la centro ol en la ĉirkaŭaĵoj, ĉefe dumnokte kaj ĉefe vintre. Estas komuna la [[neĝo]] vintre, kvankam iom post iom dum la lastaj du jardekoj malpliiĝas ties kvanto kaj ofto. La historia averaĝo en la areo de Milano estas inter 35 kaj 45&nbsp;cm, sed januare de [[1985]] neĝis inter 80 kaj 100&nbsp;cm. La humideco estas sufiĉe alta dum la jaro kaj la [[precipitaĵo|jara pluvo]] estas de 1000&nbsp;mm proksimume mezaveraĝe. [[Nebulo]] oftas en la Pada Ebenaĵo ĉar malmultas la ventoj, sed forigo de rizkampoj sude, urba varmigado kaj redukto de [[poluado]] malpliigis tiun fenomenon lastatempe. == Historio == === Milano kelta kaj romia === [[Dosiero:Ambrosino 1310.jpg|eta|Famaj moneroj milanaj "Ambrosino" (ĉirkaŭ 1300).]] Milano (''Mediolanum'') estas fondita de la kelta popolo de la Insubroj, tribo eble aŭtoktona, kiu estis parto de la kulturo de Golasecca dum prahistoria epoko. La fondo okazas laŭ la tradicio transrakontita en la rakonto de [[Tito Livio]] kaj reprenita dum mezepoka epoko de Bonvesin de la Riva en “De Magnalibus urbi Mediolani”, ĉirkaŭ la 600 a.K. de la [[gaŭlo]] [[Belloveso]], nevo de la reĝo de la Gaŭloj Biturigi, kiu setlis en la mezo de la [[Pada Ebenaĵo]] ("medolanum" povus signifi "en la mezo de la ebenaĵo"), venkinta la antaŭajn etruskajn popolojn. Post esti la plej grava el la urboj de la Gaŭloj Insubroj, en 222 a.K. ĝi estis konkerita de la Romianoj, sekve de akra sieĝo, fare de la romiaj konsuloj Kneo Kornelio Scipiono Kalvo kaj Marko Klaŭdio Marcelo; la konkero estis kontraŭstarita de la invado de [[Hanibalo]] kun kiu la loka popolo alianciĝis. Nur dum la fruaj jaroj de la 2-a jarcento a.K. la Insubroj kaj la Boi sin submetis al la romia regado. La legendo rakontas, ke je la alveno de la Romianoj, la Insubroj elprenis la orajn insignojn, kiuj estis en la templo de Belisama (por Cezaro, la templo de Minerva), por ilin eldanĝerigi, en monto. La armea, politika kaj ekonomia graveco permesis la tiaman Milanon ricevi la municipan titolon kaj poste de imperia kolonio, ĝis ĝi iĝis ĉefurbo de la provinco de Emilio kaj Ligurio kaj sidejo de imperia oficiro. === Milano kristana kaj ĉefurbo de la Imperio === Kresko de la armea graveco postvenis la politikan agnoskon, kaj en la [[286]] Milano iĝis imperia sidejo post la subdivido de la Imperio en [[Okcident-Romia Imperio]] kaj [[Orient-Romia Imperio]] fare de [[Diokleciano]] kaj Milano iĝis rezidejo de [[Maksimiano]], ĉefo de la [[Romia Imperio de Okcidento]]. En Milano, en la [[313]] [[Konstantino la 1-a de la Romia Imperio|Konstantino]] interkonsentas kun Licinio por akcepti, per la [[Edikto de Milano]], la praktikadon de la kristana kulto, do komencinte la konstruadon de kelkaj [[baziliko]]j. Dum la periodo de la Episkopo [[Sankta Ambrozio|Ambrozio]] kaj de la imperiestro Teodosio la 1-a, Milano iĝis la plej influa centro de la Eklezio de Okcidento (ĉi tie [[Aŭgusteno de Hipono|Sankta Aŭgusteno]] estas konvertita al la [[kristanismo]] en la [[386]] kaj ricevis la bapton la sekvan jaron). Milano restis ĉefurbo de la Imperio ĝis [[402]] kiam [[Ravenna]] iĝis la nova ĉefurbo. === Longobarda Milano === Milano spektis poste la konatajn eventojn de la malkomponiĝo de la Romia Imperio. Al la disfalo de la socio malfru-antikva kaj al la sekva demografia krizo, kontrastis unua establiĝo de ĝermana popolo: tiu de la Orientaj Gotoj (Ostrogotoj) de Teodoriko (kvina jarcento P.K.). La necerta politika situacio kaŭzis tamen al la urbo plurajn vundojn: de la Burgunda invado (de la 489 al la 494) al la fortaj disrabadoj de la Gota Milito. En la sesa jarcento, kun la alveno de la Longobardoj en la Pada Ebenaĵo unua impulso al la releviĝo estiĝi. De la eniro en la urbon de la Reĝo Albonio en la 569 la repopolado de la urbaj kaj rura centroj alprenis altajn ritmojn, doninte al la teritorio tre ĝermanan aspekton. De la novaj dominantoj, la Alta Italio prenis la nomon Langbard (de kie derivis la termino Lombardio) kaj Milano, kun Pavia, iĝis la ĉefa centro de la nova Reĝolando. La graveco de la urbo poste estas konfirmita de la sekva regado de la Frankoj: Milano estis la sidejo de imperia grafo kaj de influa Episkopo. === La komunuma Milano === [[Dosiero:Milano, Duomo with Milan Cathedral and Galleria Vittorio Emanuele II, 2016.jpg|eta|[[Piazza del Duomo (Milano)|Piazza del Duomo]]]] Post la periodo de la Ostrogotoj kaj de la Longobardoj, en la naŭa jarcento la urbo reakiris kreskantan gravecon kaj sendependecon de la Sankta Romia Imperio. Detruita en la aprilo de la 1162 de Ruĝbarbulo, Milano renaskiĝis post la venko de la Lombarda Liga en la batalo de Legnano en la 29 majo 1176. [[Dosiero:Leonardo da Vinci (1452-1519) - The Last Supper (1495-1498).jpg|eta|La Sankta Manĝo de [[Leonardo da Vinci|Leonardo]].]] La [[duklando de Milano]] estis historia teritorio de la [[Sankta Romia Imperio]], ĉirkaŭ la urbo Milano, situanta en la nordo de hodiaŭa Italio. Ĝi estis kreita en [[1395]], kiam ĝi havis dudek ses urbojn kaj la vastan kamparan areon de la meza Pada Ebenaĵo oriente de la montetoj de Montferrat. En la tarda mezepoko Milano vidis la lukton de la familio Della Torre kaj Visconti por la posedo de la urbo kun la superregado de ĉi lasta. En ĉi periodo sinsekvis la jenaj ĉefepiskopoj, kelkaj de signifa graveco por la urbo: Carlo I di Forlì (1457-1461); Stefano dei conti Nardini di Forlì (1461-1484); Giovanni IV Arcimboldi (1484-1488) kaj Guido Antonio Arcimboldi (1488-1497); Ottaviano Arcimboldi (1497); Ippolito I d'Este (1497-1519); Ippolito II d'Este (1519-1550). === De la fremda regado ĝis la Itala Reĝolando === Post periodo de ekspansio en la norda Italio dum la dekkvina jarcento, en la komenco de la deksesa jarcento Milano estas konkerita de Francio, poste de Hispanio kaj en la dekoka jarcento de Aŭstrio. De la 1796 ĝis la 1799 ĝi estis ĉefurbo de la Cisalpa Republiko, de la 1802 ĝis la 1805 ĉefurbo de la Itala Respubliko kaj de la 1805 ĝis la 1814 ĉefurbo de la Itala Reĝolando ([[Napoleono|Napoleona]]). Post la napoleona periodo, Milano reiĝis [[Aŭstrio|aŭstria]] kun la Lombarda-Venecia Reĝlando. En la [[1859]], post la dua milito por sendependeco ĝi estis parto de la Reĝolando de Sardino kaj de 1861 de la Itala Reĝolando. === La lasta jarcento === La 1-an de januaro 1930, estis inaŭgurita la Centralo de la Lakto, dum la 23 majo la Planedejo, kaj la 28 oktobro la Akvoflughaveno, kies konstruado komenciĝis en la 1928. La 18-an de aprilo de la 2002 la urbo estas frapita krude de la akcidento ĉe la Ĉielskrapanto [[Pirelli]], kie malgranda r turisma aviadilo kraŝis disrabinte kompletan areon de la regiona palaco kaj mortiginte du oficistojn kiuj laboris en la dudeksesa etaĝo. La deziro de restabiliĝo post granda timego (konsiderinte la proksimecon de la 11 septembro) kontribuis al renaskiĝo de la “Pirellone” (kiel ĝi estas ameme nomata far ĉiuj lombardoianoj), dank’al rekorda restaŭrado, kiu permesis en nur jaro ĝin revenigi ĝin al la iama brilo. == Simboloj == [[Dosiero:Broletto Nuovo - Scrofa semilanuta 2.jpg|eta|La bareliefo de la ''scrofa semilanuta'']] [[Dosiero:Madonnina - Duomo - Milan 2014 02.jpg|eta|La ''Madonnina'']] La [[blazono]] (kaj la [[flago]]) de la komunumo de Milano konsistas el arĝentoblanka spaco, kie aperas ruĝa kruco; la blazono estas superigata de [[krono]] kaj subigata de duobla branĉo kaj de [[laŭro]] kaj de [[kverko]], ligataj kune de [[Trikoloro|trikolora]] laĉo. Ŝajne naskiĝis komence de la [[11-a jarcento]] de la kunfandiĝo de la flago de la nobelularo, ruĝa, kun tiu de la popolo, blanka. En [[1167]], post la ĵuro de [[Pontida]], la ĉefaj urboj de la norda Italio formis la union nomitan [[Lega Lombarda]], cele lukti kontraŭ [[Frederiko la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Imperiestro]] kaj konkeri la sendependecon. La ''Lega'' adoptis kiel simbolon la blazonon de Milano. En 1176, en la [[batalo de Legnano]], la blazono flirtiĝis sur [[ĉaro]]. De tiam la milana blazono iĝis [[simbolo]] de aŭtoritato kaj memstaro, kaj multaj urboj de la Norda Italio adoptis ĝin. Aliaj simboloj de Milano estas: * [[Bazilisko (mitologio)|bazilisko]] (en itala ''biscione'', en milana ''la bissa'') manĝanta homon aŭ knabon (aŭ pli verŝajne, temas pri knabo kiu naskiĝas el la buŝo de la bazilisko), estis simbolo de la familio [[Visconti]] kaj iel iĝis simbolo de la urbo de Milano. La bazilisko simbolas ''povon'' kaj ''eternecon'' de la familio, sed ankaŭ estas simbolo de malbono, kvankam ne en [[heraldiko]] laŭ tiu motivo. La blazonon prenis la marko de [[Alfa Romeo]], kaj krome "la bissa" estas unu de la simboloj de la [[Inter]], fama teamo de futbalo milana, kaj de la socio [[Fininvest]], fondita en [[1978]] de [[Silvio Berlusconi]]. En tiu blazono la bazilisko, sen sia karaktero de "malica", portas enbuŝe floron. * Alia [[simbolo]] de la urbo estas animalo devena el [[legendo]] pri ties fondiĝo. Oni konsideris, ke la etimologio de la nomo de Milano devenus el la latina ''in medio lanum'', sed dua hipotezo devenigas ĝin el iu ''scrofa semilanuta'' ([[duonlaneca porkino]], en latina ''mediolanum'') kiun la mita fondinto de la urbo - la [[keltoj|kelta]] [[Belloveso]]- estus vidinta sonĝe (inspirata de la diino Belisama) kaj en tiu loko li fondis sian urbon. La ''scrofa semilanuta'' estas ankoraŭ videbla ĉe kapitelo de la Palaco ''della Ragione'' aŭ ''Broletto'' de [[placo Mercanti]]. * La tiel nomata "Madonnina" (Sinjorineto), statuo el oro lokita sur la plej alta nadlo de la [[Duomo di Milano|katedralo]], reprezentanta la [[Dipatrino]]n, nome la patrino de [[Kristo]]. == Monumentoj kaj vidindaĵoj == === Religia arĥitekturo === La [[Katedralo de Milano]], simbolo de Milano, estas la ĉefa monumento de la urbo, situanta en la centro de la urbo en la samnoma placo. Ĝi estas la kvara preĝejo en Eŭropo laŭ areo. Ĝi estas la plej grava preĝejo de la ĉefdiocezo de Milano. Danke al 11.700 m² de areo kaj 440.000 m³ de volumeno, ĝi estas la plej granda preĝejo en Italio. Aliaj menciindaj urbaj kristanaj preĝejoj estas la [[Baziliko de Sankta Laŭrenco de Milano]] kaj la [[Baziliko de Sankta Bàbila]]. === Civila arĥitekturo === * [[Kastelo Sforza]] * [[Monumenta tombejo de Milano]] * [[Piazza del Duomo (Milano)|Piazza del Duomo]] * [[Reĝa Palaco de Milano]] === Mediaj areoj === * ''[[Bosco Verticale]]'' == Socio == === Demografia evoluo === [[Dosiero:IMG 4468 - Milano - La Borsa - Dettaglio - Foto di Giovanni Dall'Orto - 20 jan 2007.jpg|eta|Enirejo de la Borso de Milano]] La urbo enhavas totalon de 1.308.735 loĝantojn kaj la [[urba areo de Milano|urba areo]] ĉirkaŭ 4.280.820 loĝantojn, en metropolita areo de ĉirkaŭ el 4 milionoj al 7.400.000, depende de la konsidero de kio estas tia [[urba areo]], kaj tiel estante ĉu la dua areo en Italio, post [[Romo]], aŭ eĉ la unua. Je 2006, la Italia nacia instituto de statistiko ISTAT ĉirkaŭis je 292,204 la eksterlande naskitajn emmigrintoj en la Urba Areo, tio estas ĉirkaŭ 9% de la totala populacio. Ĝi estas konsiderata de kelkaj kiel la ekonomia ĉefurbo de [[Italio]]. Ne hazarde, Milano estas unu de la ĉefaj komercaj kaj financaj centroj kaj unu de la plej riĉaj urboj de la Eŭropa Unio, kaj sidejo de la [[Borso de Italio]]. Krome, la [[Foiro de Milano]] estas konsiderata la plej grava de [[Italio]] kaj unu de la ĉefaj de la mondo. === Etnoj kaj eksterlandanoj === Je la [[31-a de decembro]] de [[2007]] la eksterlandanoj loĝantaj en Milano havantaj laŭleĝan regulan permeson estis 184.701<ref name="CaritasAmbrosiana">{{citaĵo el la reto|url=http://www.famiglia.regione.lombardia.it/np/allega.asp?file=1623|titolo=DOSSIER STATISTICO IMMIGRAZIONE 2007 - SCHEDA SU LOMBARDIA E AREA MILANESE|alirdatomonato=31-a de decembro|alirjaro=2006|lingvo=it}}{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, kio estas 5,8 % de la totalo de la loĝantoj en Italio<ref name="CaritasAmbrosiana"/> kaj 14,3 % de la milana populacio<ref name="CaritasAmbrosiana"/>. La ŝtatoj kun plej alta nombro de loĝantoj en Milano estas: {{div col|cols = 3}} * [[Filipinoj]] - 28.020 * [[Egiptio]] - 22.946 * [[Ĉinio]] - 14.723 * [[Peruo]] - 14.063 * [[Kolombio]] - 14.082 * [[Ekvadoro]] - 12.343 * [[Srilanko]] - 10.600 * [[Rumanio]] - 7.895 * [[Maroko]] - 6.670 * [[Albanio]] - 4.526 * [[Ukrainio]] - 3.631 * [[Francio]] - 3.332 * [[Brazilo]] - 2.611 * [[Salvadoro]] - 2.554 * [[Bangladeŝo]] - 2.534 * [[Eritreo]] - 2.315 * [[Germanio]] - 1.933 * [[Japanio]] - 1.919 * [[Senegalio]] - 1.834 * [[Britio]] - 1.781 * [[Hispanio]] - 1.488 * [[Tunizio]] - 1.410 * [[Maŭricio]] - 1.313 * [[Moldavio]] - 1.263 * [[Serbio]] - 1.151 * [[Bulgario]] -1.1079 * [[Turkio]] -1.1055 * [[Usono]] -1.1013 * [[Rusio]] -955 (Datumoj de [[ISTAT]] 2008<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://demo.istat.it/ |titolo=DEMO ISTAT |alirdato=2011-06-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110709154623/http://demo.istat.it/ |arkivdato=2011-07-09 }}</ref>) {{div col end}} Krome kompreneble estas multaj neleĝaj eksterlandaj loĝantoj tute ne kalkuleblaj evidente. <!-- === Religioj === {{...}} === Institucioj, organizoj kaj asocioj === {{...}} === Vivkvalito === {{...}} ==== Akvo kaj aero en Milano ==== {{...}} --> == Kulturo == [[Dosiero:Sala Crociera, Università degli Studi di Milano.jpg|eta|Centra Biblioteko de Juro kaj Beletroj de la [[Universitato de Milano]]]] === Universitatoj === * [[Universitato Bocconi]] * [[Universitato de Milano]] * [[Universitato IULM]] === Muzeoj === * [[Arkeologia Muzeo de Milano]] * [[Artmuzeo en Piazza della Scala]] * ''[[Galleria d'Arte Moderna (Milano)|Galleria d'Arte Moderna]]'' === Teatro === * [[Teatro alla Scala]] * [[Teatro Dal Verme]] === Muziko === * [[Milana Konservatorio]] * [[Teatro alla Scala]] * [[Teatro Dal Verme]] === Amaskomunikiloj === * Ĵurnalo ''[[Il Sole 24 Ore]]'' == Homa geografio == === Urboplanado === [[Dosiero:Milano - Teatro alla Scala 3924.jpg|eta|La [[Teatro alla Scala]] de ekstere]] La Komunumo de Milano havas surfacon relative malgrandan kaj preskaŭ komplete urbostrukturan, kun [[loĝdenso]] iom malpli granda ol tiu de [[Napolo]]. La vera kaj propra urbo, la urba kontinuaĵo de konstruaĵoj, placoj, rezidejoj, fabrikoj kaj aldonaj servoj de multe transpasas la komunumajn limojn, pleje al nordo kaj al oriento por multaj kilometroj. Urba areo de la komunumo apudas je du trionoj de ĝia konturo la Komunumon de Milano, do kreante unusolan urbon komponitan el dekoj de municipoj, kun loĝantaro de ĉirkaŭ 3,9 milionoj de loĝantoj. Ĝi estas la vera kaj propra urbo, kiu havas tamen surfacon pli malgrandan ol [[Romo]], sed kun preskaŭ la sama nombro de loĝantoj. En la lastaj jaroj oni komencis identigi la Urban Areon kiu gravitas ĉirkaŭ la Granda Milano, de 4,5 milionoj de loĝantoj (datenoj UN). [[Dosiero:Milan,_administrative_divisions_-_Nmbrs_-_colored.svg|eta|La naŭ kvartaldistriktoj de Milano.]] Per la noktaj satelitaj filmadoj, kaj la studoj pri la pendola trafiko oni obtenas Areon Metropolan de Milano, kiu estas larĝa ĉirkaŭ 70 kilometrojn de okcidento ĝis oriento kaj alta pli ol 65 kilometrojn de nordo ĝis sudo, deirante do de [[Novara]] en [[Piemonto]] kaj alvenante al pli posta [[Bergamo]]; en la alia direkto deirante de [[Lugano]] en [[Svisio]] (do ankaŭ transnacia) malsuprenirante ĝis Sudo ĝis [[Pavio]] kaj [[Lodi]]. Ĉi areo metropola enprenas ankaŭ la urbojn de Varese, Como, Lecco, Bergamo kaj superas larĝe la 6,5 milionojn de loĝantoj, en surfaco relative malgranda kaj de granda loĝdenso, ankaŭ sen konsideri ke, kiel en multaj eŭropaj urboj, en ĝia interno estas centoj de Km² da regionaj parkoj. Aliaj studoj plivastigas eĉ ĉi egan areon metropolan, utiligante kiel termo de difino tiujn utiligatajn en [[Usono]] (lando kie naskiĝis la areoj metropolaj kaj ĝiaj administra kaj gvida organismoj) kaj en Francio por la industriaj areoj. Do oni obtenus megalopolon de pli ol 8,5 milionoj da loĝantoj, kiu entenus ankaŭ la urbojn de Brescia, Piacenza, Crema, Verbania kaj Vercelli. El tio rezultas ke la metropola areo de Milano koincidas kun la provinca teritorio kaj havas la saman loĝantnombron, malgraŭ ke la teritorio de la [[Provinco de Milano]] estus, efektive, la urbo de Milano kaj ke ĝia metropola areo estus dekduo da fojoj pli vasta ol la oficiala urbo kaj havus preskaŭ kvaroble da loĝantoj. {| class="prettytable" |- bgcolor="#DCDCDC" | width="06%" | | width="13%" | Zono | width="08%" | Areo<br />(km²) | width="08%" | Loĝantoj | width="08%" | Denso<br />(loĝ/km²) | width="57%" | Subdividoj |- | ''Zono 1'' | Centro Storico (Historia centro) | 9.67 | 107,087 | 11,074 | Centro Storico, [[Piazza del Duomo (Milano)|Piazza del Duomo]], Porta Tenaglia, Porta Sempione / Arco della Pace, Chinatown, Giardini Pubblici, piazza della Repubblica, largo della Crocetta, via della Guastalla, Basilica di Sant'Ambrogio, San Vittore, Parco delle Basiliche, Carrobbio |- | ''Zono 2'' | Stazione Centrale (Centra stacio), Gorla, Turro, Precotto, Greco, Crescenzago | 12.58 | 163,932 | 13,031 | Porta Nuova, Centrale, Ponte Seveso, Loreto, Maggiolina, Villaggio dei Giornalisti, Greco, Gorla, Turro, Precotto, Padova, Crescenzago, Adriano, Breda, Cassina di Pomm |- | ''Zono 3'' | Porta Venezia, Città Studi, Lambrate | 14.23 | 153,470 | 10,785 | Porta Venezia, Porta Monforte, Città Studi, Lambrate, Parco Lambro, Ortica, Quartiere Feltre, Casoretto, via Corelli, Rottole, Cimiano, via Carnia, Naviglio della Martesana |- | ''Zono 4'' | Porta Vittoria, Porta Romana, Forlanini, Monlué, Rogoredo | 20.95 | 169,051 | 8,069 | Porta Vittoria, Porta Romana, piazzale Libia, Cavriano, Calvairate, Monlué, Taliedo, La Trecca, Porto, Gamboloita, Nosedo, piazzale Corvetto, Rogoredo, Santa Giulia, Morsenchio, Forlanini, viale Omero, San Luigi, Ponte Lambro |- | ''Zono 5'' | Porta Ticinese, Porta Lodovica, Vigentino, Chiaravalle, Gratosoglio | 29.87 | 134,016 | 4,487 | Porta Ticinese, Porta Lodovica, Vigentino, Chiaravalle, Gratosoglio, Porta Vigentina, Conchetta, parco Ravizza, piazza Ohm, via Ripamonti, Vigentino, viale Ortles, via Quaranta, Morivione, via Spaventa, Quartiere Stadera, Quartiere Torretta, via Meda, Conca Fallata, Vaiano Valle, Selvanesco, Casenuove, Macconago, Quintosole, Ronchetto delle Rane, Chiesa Rossa, Naviglio Pavese, Vettabbia, corso San Gottardo |- | ''Zono 6'' | Barona, Giambellino, Lorenteggio, Porta Genova | 18.28 | 164,487 | 8,998 | Porta Genova, Darsena, via Magolfa, via Solari, San Cristoforo, Moncucco, Lorenteggio, via Giambellino, Restocco Maroni, Ronchetto sul Naviglio, Boffalora, Cascina Bianca, Cascina Cantalupa, via Bisceglie, via Inganni, piazza Frattini, Naviglio Grande, Barona, via Santa Rita, viale Legioni Romane, via Foppa |- | ''Zono 7'' | Porta Vercellina, Baggio, San Siro, Forze Armate | 31.34 | 190,969 | 6,093 | Porta Vercellina, Baggio, San Siro, via delle Forze Armate, Porta Vercellina, piazzale Aquileia, piazza Piemonte, via Washington, via Marghera, piazzale Brescia, piazzale Siena, via Saint Bon, Ospedale San Carlo, via Valsesia, Quinto Romano, Quarto Cagnino, piazzale Selinunte, Figino, Assiano, Muggiano, via Novara, via Marx, via Bellaria, via degli Ippodromi |- | ''Zono 8'' | Porta Volta, Fiera, Gallaratese, Quarto Oggiaro | 23.72 | 197,484 | 8,326 |Porta Volta, Fiera, Gallaratese, Quarto Oggiaro, corso Sempione, Bullona, Cimitero Monumentale, Porta Garibaldi, via Cenisio, via Paolo Sarpi, Ghisolfa, Cagnola, Il Portello, Monte Stella, Boldinasco, Q.T.8, piazza Bonola, via Ghisallo, Trenno, Lampugnano, San Leonardo, piazzale Accursio, Musocco, Porta Volta, Villapizzone, Garegnano e Certosa di Garegnano, Vialba, Quarto Oggiaro, Belgioioso, Roserio |- | ''Zono 9'' | Affori, Porta Nuova, Niguarda, Bovisa, Fulvio Testi | 21.12 | 194,386 | 9,204 | Affori, Porta Nuova, Niguarda, Bovisa, viale Fulvio Testi, Centro Direzionale, via Melchiorre Gioia, L'Isola, viale Zara, via Lancetti (Dogana), via Farini, Bovisasca, Dergano, Derganino, Montalbino, Prato Centenaro, Cà Granda, Comasina, Segnano, Bicocca, Stazione di Milano Greco Pirelli, viale Sarca, viale Fermi, via Astesani, piazzale Maciachini, Bruzzano, Parco Nord, via Seveso |- | | Tuta urbo | 181,76 | 1,483,882 | 8,164 | |} <!--=== Urba areo === {{...}} --> == Ekonomio == Milano estas la ekonomia kaj financa ĉefurbo de la Lando, danke ankaŭ al la ĉeesto de la Borso (en Piazza Affari). La plia parto de la itala kaj eksterlanda entreprenoj havas sian financan sidejon en Milano. Milano de la fino de la deknaŭa jarcento ĝis la 1970 ĉirkaŭ estis plejparte industria urbo, sed poste superis terciara sektoro, kiu evoluis en multaj direktoj, de la tradiciaj al la novigaj: financo, komercoj naciaj kaj internaciaj, gvidoj de entreprenoj, eldonado, industria dezajno, reklamoj, plaĉa tempopasigo, informadiko, universitataj aktivecoj. De la 1980 ĝi famiĝis kun la nomo de "Urbo de la Modo": ankoraŭ hodiaŭ, kun Nov-Jorko kaj Parizo, ĝi estas la monda ĉefurbo de la modo. Krome en la urbo ankaŭ funkcias multaj libroeldonejoj, ekzemple la firmao [[Atlantyca]]. == Transporto == <!-- === Stratoj === {{...}} --> === Stacidomoj === * {{stacidomo|Milano Affori}} * {{stacidomo|Milano Bovisa Politecnico}} * {{stacidomo|Milano Bruzzano Parco Nord}} * {{stacidomo|Milano Cadorna}} * {{stacidomo|Milano Centrale}} * {{stacidomo|Milano Certosa}} * {{stacidomo|Milano Dateo}} * {{stacidomo|Milano Domodossola}} * {{stacidomo|Milano Forlanini}} * {{stacidomo|Milano Greco Pirelli}} * {{stacidomo|Milano Lambrate}} * {{stacidomo|Milano Lancetti}} * {{stacidomo|Milano Porta Garibaldi}} * {{stacidomo|Milano Porta Garibaldi (subtera)}} * {{stacidomo|Milano Porta Romana}} * {{stacidomo|Milano Porta Venezia}} * {{stacidomo|Milano Porta Vittoria}} * {{stacidomo|Milano Quarto Oggiaro}} * {{stacidomo|Milano Repubblica}} * {{stacidomo|Milano Rogoredo}} * {{stacidomo|Milano Romolo}} * {{stacidomo|Milano San Cristoforo}} * {{stacidomo|Milano Tibaldi}} * {{stacidomo|Milano Villapizzone}} === Flughavenoj === {{Ĉefartikolo|Flughavenoj de Milano}} Estas tri proksimaj flughavenoj kiuj utilas por transporti malproksimajn alveturantojn al Milano, la jenaj: * [[Flughaveno Milano Linate]] * [[Flughaveno Milano Malpensa]] * [[Flughaveno Orio al Serio]] === Urba movebleco === * [[Metroo de Milano]] * [[Suburba fervoja servo de Milano]] * [[Tramtransporto en Milano]] * [[Trolebusa transporto en Milano]] == Sporto == * [[A.C. Milan]] * [[Inter Milano]] * [[Stadiono Giuseppe Meazza]] == Administrado == Milano nune estas administrata de ''Giuseppe Sala'' (''sendependulo de maldekstro'') ekde [[21-a de junio]] [[2016]]. == Konataj lokuloj == Inter multaj aliaj mencieblas ekzemple * [[Rosina Storchio]] (1876-1945), operkantistino * [[Ödön Batthyány-Strattmann]], hungara aristokrato * [[Silvio Berlusconi]], entreprenisto kaj politikisto * [[Luigi Bisi]], [[pentristo]] * [[Gino Bramieri]], [[aktoro]] * [[Rita Calderini]], latinistino, helenistino, kaj instuistino * [[Giulio Ceradini]], fiziologo * [[Giovanni D'Anzi]], [[kantisto]] kaj [[muzikisto]] * [[Alessandro Manzoni]], verkisto * [[Alberto Rabagliati]], kantisto * [[Lanfranco da Milano]] * [[Rajmund Rapaics (kanoniko)|Rajmund Rapaics]], [[hungaroj|hungara]] [[pastro]], [[rektoro]] * [[Stefano Secco]], lirika [[kantisto]] * [[Klára Tabódy]], hungara-itala [[aktoro]] kaj pentristo * [[Una Chi]], verkisto kaj tradukisto * [[Giorgio De Simone]], ĵurnalisto kaj verkisto == Ĝemelurboj == Milano estas ĝemelata kun 15 urboj tutmonde<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/contentlibrary/In+Comune/In+Comune/Citt+Gemellate/|titolo=Comune di Milano - Città Gemellate|eldonejo=comune.milano.it|lingvo=it|alirdato=2021-09-02|arkivurl=https://web.archive.org/web/20141027040938/http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2Fwps%2Fwcm%2Fconnect%2Fcontentlibrary%2FIn+Comune%2FIn+Comune%2FCitt+Gemellate%2F|arkivdato=2014-10-27}}</ref>: {{Multkolumna}} * {{ĝemeleco|Sao Paulo|Brazilo|dato=1961}} * {{ĝemeleco|Ĉikago|Usono|dato=1962}} * {{ĝemeleco|Liono|Francio|dato=1967}} * {{ĝemeleco|Sankt-Peterburgo|Rusio|dato=1967}} * {{ĝemeleco|Frankfurto-ĉe-Majno|Germanio|dato=1969}} {{Kolumnorompo}} * {{ĝemeleco|Dakar|Senegalo|dato=1974}} * {{ĝemeleco|Birmingham|Britio|dato=1974}} * {{ĝemeleco|Ŝanhajo|Ĉinio|dato=1979}} * {{ĝemeleco|Osako|Japanio|dato=1981}} * {{ĝemeleco|Tel-Avivo|Israelo|dato=1997}} {{Kolumnorompo}} * [[dosiero:Flago-de-Palestino.svg|20px]] [[Betlehemo]] en [[Palestino]] ekde [[2000]] * {{ĝemeleco|Krakovo|Pollando|dato=2003}} * {{ĝemeleco|Toronto|Kanado|dato=2003}} * {{ĝemeleco|Melbourne|Aŭstralio|dato=2004}} * {{ĝemeleco|Guadalajara|Meksiko|dato=2008}} {{Finmultkolumna}} == Urbaj festotagoj kaj regulaj eventoj == * 7 decembro: [[Sankta Ambrozio]] (Sant'Ambrogio), la patrono de la urbo. Urba festotago kaj oficiala inaŭguro de la teatra periodo de la [[Teatro alla Scala]]. * De la 18 marto ĝis la 22 marto Datreveno de la Kvin Tagoj de Milano. La publikaj trafikiloj cirkulas kun la trikoloraj flagoj kaj kun la flagoj de la Komunumo de Milano * 18 aprilo: Memorigo de la incidento de la Ĉielskrapanto [[Pirelli]] * 8 oktobro: Memorigo de la viktimoj de la fluga incidento de Linate * 12 decembro: Memorigo de la viktimoj de la atenco de Piazza Fontana == Fama milananoj == * [[Leonardo da Vinci]] – artisto kaj sciencisto (loĝis en Milano dum multaj jaroj) * [[Giuseppe Verdi]] – komponisto * [[Francesco Filippini]] – pentristo * [[Antonio Bernocchi]] – stilisto * [[Nicola Bernocchi]] – financisto * [[Arturo Toscanini]] – orkestrestro * [[Umberto Boccioni]] – futurisma artisto * [[Giannino Castiglioni]] – skulptisto kaj arkitekto * [[Pietro Polli]] – industriisto * [[Carlo Biotti]] – magistrato * [[Emilio Polli]] – olimpika naĝanto * [[Achille Castiglioni]] – desegnisto * [[Giuseppe Pinelli]] – fervojisto kaj anarkiisma aktivulo * [[Dario Fo]] – dramaturgo kaj Nobelpremiito * [[Aldo Natoli]] – financisto kaj bonfaranto * [[Silvio Berlusconi]] – entreprenisto kaj politikisto * [[Miuccia Prada]] – entreprenistino kaj stilistino == Esperanto en Milano == En [[1906]] angla pastro [[Clarence Bicknell]] kune kun prof-ino [[Rosa Junck]] (el [[Aŭstrio-Hungario]]) starigis la unuan Esperanto-grupon en Milano. En [[1913]] la sidejo de la [[Itala Esperanto-Federacio]] (FEI, ''Federazione Esperantista Italiana'') translokiĝis de [[Ĝenovo]] al Milano. En [[1913]] okazis en Milano la 4-a nacia kongreso de Esperanto. Milano estas ankaŭ sidejo de la [[Itala Esperantista Junularo]] (IEJ), en vojo Villoresi. En Milano estas ankaŭ klubo de Esperanto, en vojo De Predis. La plej famaj el la milanaj esperantistoj estas aŭ estis [[Angelo Filippetti]], [[Attilio Clavenna]] kaj [[Leandro Taccani]]. En julio de [[2009]] [[SAT]]-organizo realigis sian [[82-a SAT-Kongreso 2009|kongreson]] en Milano<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.arciesperanto.it/html/lang/eo/sat-2009|titolo=Retejo de Arciesperanto - organizantoj|alirdatomonato=1-a de junio|alirjaro=2010}}{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Teatro alla Scala]] * [[Provinco de Milano]] * [[Duomo de Milano]] * [[Urba areo de Milano]] * [[Borso de Milano]] * [[Foiro de Milano]] * [[Edikto de Milano]] * [[Milan (Ohio)]] * [[La Casa Astratta (Viale Beatrice d’Este)]] {{projektoj|ReVo=milan}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} {{PlurajLingvokodoj|ar|en|es|fr|it|pt|ro|ru|zh}} * {{dmoz|Regional/Europe/Italy/Lombardy/Localities/Milan/}} ({{en}}) * [https://www.facebook.com/photo/?fbid=920811303407713&set=pb.100064365564462.-2207520000 afiŝo de "aperitiva" Esperanto-tago de septembro 2024] ({{eo}}) {{metropola urbo Milano}} [[Kategorio:Milano| ]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Lombardio]] [[Kategorio:Komunumoj de la metropola urbo Milano]] bdq639jogheorkqjhvuiv32wtoa3pf7 9413846 9413830 2026-06-26T09:31:40Z ThomasPusch 1869 vidu la diskutpaĝan noton: por forpreni legindan statuson necesas diskuto en certa diskutejo 9413846 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=urbo en Lombardio|apa=#}} {{polurinda|la teksto bezonas ĝeneralan lingvan revizion, ekzemple duonfrazoj kiel <nowiki>"[[rojo|irigaciaj]] kanaloj kaj Navigli (navigeblaj) estis konstruitaj en [[Romia respubliko|respublika epoko]] por [[senmarĉigo]] kaj [[sanigo]] de la teritorio"</nowiki> estas dubindaj. Navigli estas itala substantivo naviglio en pluralo, "navigeblaj" evidente tute ne estas substantivo. Eble la farinto celis esprimi "irigaciaj kanaletoj kaj navigeblaj kanaloj" kaj volis eviti ripeton de la vorto kanalo, sed tiu ideo ne tuj kompreneblas - jen nur unu ekzemplo el multaj iom miskomprenigaj. Kaj fakte ĉe ĉiu ruĝa ligilo metita en julio 2011 necesus revizio ĉu ĝi ankoraŭ pravigeblas pli ol 13 jarojn post la metado, aŭ ĉu eblus ĉirkaŭvoji ruĝan ligilon kiu ankoraŭ estos ruĝa post pliaj 13 aŭ 30 jaroj|listigi=ne}} {{Informkesto urbo de Italio |nomo = Milano |dosiero= {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Milan.Proper.Wikipedia.Image.png | dosiero2 = Milan Montage 2016.png | dosiero3 = Milano Collage.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} |blazono = [[Dosiero:CoA Città di Milano.svg|200px]] |regiono = {{Italio LOM}} |provinco = {{Italio MI}} |latitudo_gradoj = 45 |latitudo_minutoj = 27 |latitudo_sekundoj = 50.98 |latitudo_direkto = N |longitudo_gradoj = 9 |longitudo_minutoj = 11 |longitudo_sekundoj = 25.21 |longitudo_direkto = E |koord_X_en_mapo = 66 |koord_Y_en_mapo = 57 |alto = 122 |areo = 184 |kvanto_de_loĝantoj = {{nombro|{{WikidataLoĝantaro}}}} ({{WikidataLoĝantaroDato}}) |denso_de_loĝantoj = {{nombro|{{#expr: {{loĝantaro|{{WikidataLoĝantaro}}}} / 184 round 0}} }} |subdividaĵoj = |najbaraj_komunumoj = [[Arese]], [[Assago]], [[Baranzate]], [[Bollate]], [[Bresso]], [[Buccinasco]], [[Cesano Boscone]], [[Cologno Monzese]], [[Cormano]], [[Corsico]], [[Cusago]], [[Novate Milanese]], [[Opera (Italio)|Opera]], [[Pero]], [[Peschiera Borromeo]], [[Rho]], [[Rozzano]], [[San Donato Milanese]], [[Segrate]], [[Sesto San Giovanni]], [[Settimo Milanese]], [[Trezzano sul Naviglio]] kaj [[Vimodrone]] |poŝtkodo = 20121-20162 |telefona_kodo = 02 |ISTAT_kodo = 015146 |imposta_kodo = F205 |nomo_de_loĝantoj = milananoj (''milanesi'') |patrono = [[Sankta Ambrozio]] |festo = [[7-a de decembro]] |mapo = LOM-Mappa.png |mapamplekso = 300 |tertremeco = 4 |retpaĝo = http://www.comune.milano.it }} [[Dosiero:Map of comune of Milan (province of Milan, region Lombardy, Italy).svg|eta|300px|Situo en la provinco Milano]] '''Milano''' ([[itale]]: [{{IFA|miˈlano}}]) estas komunumo de Italio, [[ĉefurbo]] de la samnoma administra teritorio nomata [[metropola urbo Milano]] kaj de la [[regiono]] [[Lombardio]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Najbaras la komunumoj [[Arese]], [[Assago]], [[Baranzate]], [[Bollate]], [[Bresso]], [[Buccinasco]], [[Cesano Boscone]], [[Cologno Monzese]], [[Cormano]], [[Corsico]], [[Cusago]], [[Novate Milanese]], [[Opera (Italio)|Opera]], [[Pero]], [[Peschiera Borromeo]], [[Rho]], [[Rozzano]], [[San Donato Milanese]], [[Segrate]], [[Sesto San Giovanni]], [[Settimo Milanese]], [[Trezzano sul Naviglio]] kaj [[Vimodrone]]. Ĝi estas la dua komunumo plej loĝata, post [[Romo]] kaj ĝi estas la centro de la [[Urba areo de Milano|plej vasta urba areo]] de Italio kaj ankaŭ unu el la plej loĝataj urboj de [[Eŭropo]]<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://213.253.134.43/oecd/pdfs/browseit/0406041E.PDF|eldonejo=OECD|titolo=Competitive Cities in the Global Economy|alirdatomonato=17-a de junio|alirjaro=2010|formato=pdf|lingvo=en|paĝo=47|alirdato=2011-06-01|arkivurl=https://web.archive.org/web/20070614043229/http://213.253.134.43/oecd/pdfs/browseit/0406041E.PDF|arkivdato=2007-06-14}}</ref>. Fondita de [[Insubroj]] dum la komenco de la [[6-a jarcento a.K.]]<ref>{{citu|Gualdoni|p. 10}}</ref>, ĝi estis konkerita de [[Antikva Romo|romianoj]] dum [[-223|223 a.K.]] kaj ĝi estis nomata [[Latina lingvo|latinlingve]] ''[[Mediolanum]]''; iom post iom ĝia graveco kreskis ĝis kiam ĝi iĝis unu el la imperiaj sidejoj de la [[Okcident-Romia Imperio]]. Dum la historio ĝi iĝis ĉefurbo, kaj ankaŭ ĉefa politika kaj kultura centro, de la [[Duklando de Milano]] dum la [[Renesanco]] kaj ĉefurbo de la [[Itala reĝlando (1805-1814)|Itala reĝlando]] dum la napoleona periodo. Kulture, Milano estas ekde la [[19-a jarcento]] la plej granda itala centro por la eldonindustrio, kaj por la libroj kaj la tekstoj kaj por la informado, kaj ĝi estas ĉe la supro de la ĉeno de la muziko, danke al [[Teatro alla Scala|Scala]] kaj danke al la longa [[Opero|opera]] tradicio. Ĝi iĝis la "ekonomia ĉefurbo de Italio" dum la [[industria revolucio]], kiu okazis en Eŭropo dum la dua duono de la [[19-a jarcento]], kreante kune kun [[Torino]] kaj [[Ĝenovo]] la "industrian triangulon". Ekde nun kaj pleje ekde [[postmilito]], ĝi [[Urbanizado|urbaniziĝis]] pro la kresko de industrioj, kiu okazis en apudaj urboj, kaj pro tio ĝi iĝis ĉefa celo dum la [[enlanda migrado]]. Dum la lasta jarcento ĝi stabiligis sian ekonomion kaj produkton, iĝante la plej granda itala [[financa merkato]], kaj ĝi estas unu el la [[moda ĉefurbo|modaj ĉefurboj]] (kune kun [[Parizo]], [[Londono]] kaj [[Novjorko]]) kaj de la [[dezajno]]<ref name=gualdoni>{{citu|Gualdoni|p. 9}}</ref>. Apud Milano, en [[Rho]], estas la [[Foiro de Milano]], la plej granda [[foiro|foirloko]] de [[Eŭropo]]. == Geografio == === Teritorio === [[Dosiero:Navigli interni Milano da via Senato a Fatebenefratelli01.jpg|eta|maldekstre|Kiam en Milano oni navigis: la papero por la "Corriere" alvenis per boatego.]] La urbo situas sur unika tipologio de [[roko]], de rivera-glacia origino kun karbonata cemento, komune al tuta [[Pada Ebenaĵo]]. La ĉefa eco estas, ke ĝi facile [[karsto|karsteblas]]. Tia roko troveblas en plejfreŝaj riveraj sedimentoj ([[kvaternaro]]) aŭ ĝi videblas laŭ la ĉefaj riveroj, konstituante konglomeraĵojn, kiuj en Lombardio estas konataj kiel "ŝtipoj" (''ceppi'')<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.gruppogrottemilano.it/index.php?option=com_content&task=view&id=33&Itemid=69|titolo=Commissione scientifica Gruppo Grotte|eldonejo=[[Società Escursionisti Milanesi|SEM]]|lingvo=it|alirdatomonato=11-a de julio|alirjaro=2011|alirdato=2011-07-11|arkivurl=https://archive.is/20120529005750/http://www.gruppogrottemilano.it/index.php?option=com_content&task=view&id=33&Itemid=69|arkivdato=2012-05-29}}</ref>. Milano okupas areon da 183,77&nbsp;km² okcidente de Lombardio, 25&nbsp;km oriente de la rivero [[Tiĉino (rivero)|Tiĉino]], 25&nbsp;km okcidente de [[Adda]], 35&nbsp;km norde de [[Pado]] kaj 50&nbsp;km sude de la [[lago de Como]], laŭ la tiel nomata "linio de la [[reelfluejo]]j" (''linea delle risorgive''), kie estas renkontopunkto, subtere, inter geologiaj stratoj kun malsama permeableco, tiel ke ĝi permesas al profundaj akvoj surface aperi<ref>Desio A. ''Il nostro suolo prima dell'uomo'', en AAVV. ''Storia di Milano'', vol I, Fondazione Treccani degli Alfieri, Milano, 1954, p. 11.</ref>. En ĉi tiu zono, la tero deklivas nord-okcidente sud-orienten mezurante, [[surmara nivelo]], inter 147 kaj 102 m, kun [[mezvaloro]] de 122 msmn<ref>Carlo Villani, ''Atlante dell'Eidipsometria di Milano'', 1883</ref>. La "eta monteto" de la [[kastelo de Sforza]] rompas ĉi tiun homogenon, mezurante 124 smn kaj elstariĝante preskaŭ 3 m sur la ĉirkaŭa teritorio. Eksklude de [[stratigrafio|stratigrafiaj]] datumoj (konsiderante nur, ke la geologia tereno troviĝas 2–5 m. sub la strata mantelo), laŭ la datumalprenoj faritaj de Poggi en [[1911]] la zono, kiu korespondas al la [[Mediolanum|Romia urbo]] troviĝis inter 118,71 (vojo Torino) kaj 121,26 (vojo Monte di Pietà) msmn; la [[Milano#Mezepoko|urbo en 1155]] ([[ĉirkaŭbaraĵo de la Navigli]]) troviĝis inter 118,61 (vojo Della Signora) kaj 121,80 (vojo Solferino) msmn; la urbo de [[Ĉirkaŭstratoj de Milano#Ena ĉirkaŭstrato|Bastioni]] ([[1549]]) troviĝis inter 124 (Bastioni de Porta Volta) kaj 114 (Bastioni de Porta Romana) msmn; la [[Ĉirkaŭstratoj de Milano#Ena ĉirkaŭstrato|ekstera ĉirkaŭstrato]] troviĝas inter 127,68 (strato de la Simonetta) kaj 109,40 (placo Lodi) msmn. Laŭ ĉi tiu datumalpreno, la [[akvostratumo]]j mezuris (en [[1911]]) de maksimumo de 124 msmn en Vojo Simonetta al minimumo de 107 en Korso Lodi, kun [[mediano]] de 115 msmn, al kiu korespondas pligranda profundo ol ĉirkaŭaj zonoj. Tia datumo povas ŝajni banala sed necesas konsideri ĝin sub la nocioj de la [[Romio|romia]] [[konstruinĝenieriko]] kaj enkadrigi ĝin en la [[centuriigado]] de la teritorio. La romia urbanizado interesiĝis plialta nord-nordorienta zono, kie la akvo estis plibone ekspluatita<ref>Fantoni G. ''L'acqua a Milano'', Cappelli, Bologna, 1990, pp 16-17.</ref>. Multnombraj [[rojo|irigaciaj]] kanaloj kaj [[Navigli (Milano)|navigeblaj]] estis konstruitaj en [[Romia respubliko|respublika epoko]] por [[senmarĉigo]] kaj [[sanigo]] de la teritorio, por la funkciigo kaj la defendo de la loĝantaro kaj la transporto de la personoj kaj de la aferoj,por mezaj kaj longaj distancoj. Ĉi tiu grava kaj antaŭtempa interveno, kune kun la jamekzistanta marĉa reĝimo, ne permesas la valuton de la origina pasado de la konataj akvofluaĵoj, kiel [[Lambro]] oriente, [[Olono]], [[Seveso (rivero)|Seveso]] kaj [[Nirone (torento)|Nirone]] norde, [[Vettabia]] kaj la [[Suda Lambro]] sude<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.storiadimilano.it/citta/milanotecnica/fognature/idrografia.htm|titolo=Cenni sull'idrografia dell'area milanese|eldonejo=storiadimilano.it|alirdatomonato=5-a de julio|alirjaro=2010|lingvo=it}}</ref>. Aktuale la plejgranda parto de ĉi tiuj akvofluaĵoj, mediaj kaj ne, troviĝas sub la strata mantelo, entute pot 370&nbsp;km<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.mi.camcom.it/upload/file/1476/738306/FILENAME/Relazione_Metropolitana_Milanese_S.P.A..PPT|titolo=Salute e sviluppo sostenibile nel comune di Milano|paĝo=17|alitdatomonato=7-a de novembro|alirjaro=2010|lingvo=it}}</ref>. Surface fluas Lambro, laŭ la orienta periferio, [[Granda Naviglio]] kaj [[Pavia Naviglio]], la unua enirante kaj la alia elirante de la doko de porta Ticinese, [[Naviglio de la Martesana|Martesana]], de Cascina Gobba<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.lagobba.it/home.htm|titolo=La Cascina Gobba|alirdatomonato=12-a de novembro|alirjaro=2010|lingvo=it}}</ref> al la ''[[Naviglio de la Martesana|Cassina de' pomm]]'', la Vettabbia, de [[Morivione]], kaj la suda Lambro, de placo de la Militoj, sen nombri la multnombraj [[rojo]]j<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/ContentLibrary/in%20comune/in%20comune/strategia%20di%20sviluppo/progetti%20per%20il%20verde/ParcoAgricoloDelTicinello-AreeVerdi-StrategiaDiSviluppo|titolo=Parco Agricolo Ticinello|accesso=12-10-2010|eldonejo=comune.milano.it|lingvo=it|alirdato=2022-01-13|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150217132140/http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2Fwps%2Fwcm%2Fconnect%2FContentLibrary%2Fin%20comune%2Fin%20comune%2Fstrategia%20di%20sviluppo%2Fprogetti%20per%20il%20verde%2FParcoAgricoloDelTicinello-AreeVerdi-StrategiaDiSviluppo|arkivdato=2015-02-17}}</ref>. La sistemo ne estas aktuale navigebla sed ĝi neŝanĝite konservas sian irigacian potencialon. Krom ĉi tiuj gravaj akvofluaĵoj, en Milano historie konverĝas regione, nacie kaj internacie gravajn komunikajn vojojn. Unue necesas konsideri la [[romiaj stratoj|romian strataron]], la [[via Aemilia]] unue, kreita en [[-187]] por ligi la [[Adriatiko]]n kun la [[Apeninoj|subapeninaj]] establiĝoj, kaj plilongigita dum [[Aŭgusta epoko]] ĝis Mediolanum kaj [[Aosta|Augusta Praetoria]]. Tia profitodona loko en [[Pada Ebenaĵo|ege fruktopova ebenaĵo]] ege influis la historio de la urbo kaj ĝia rolo kun la Itala nacio kaj kun aliaj [[Alpoj|transalpaj]] ŝtatoj. La surfaco kiu okupas aktuale Milanon estas pligranda ol kelkaj [[Eŭropo|Eŭropaj]] urboj kiel [[Parizo]], [[Amsterdamo]], [[Bruselo]] kaj [[Dublino]]. La loĝa kontinuo etendis sin preter la administraj limoj, tiel kreante kun najbaraj komunumoj sola kunurbiĝo. Grava pligrandigo de la teritorio okazis inter [[1928]] kaj [[1932]] kun la aldono de la najbara komunumo ''Corpi Santi'' ("Sanktaj Korpoj") kaj de aliaj malpli grandaj komunumoj, kiuj nun estas kvartaloj de la urbo. Milano aktuale estas dividita en naŭ zonojn, nomataj "distriktaj municipoj" (''municipi circoscrizionali''), kun kutime administra kaj konsultiĝa povoj<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.comune.milano.it/portale/wps/wcm/jsp/fibm-cdm/FDWL.jsp?cdm_cid=com.ibm.workplace.wcm.api.WCM_Content/In%20Comune_Zone_Composizione%20e%20funzionamento/b37cc900450862518ef7ff4fca200d26/false&cdm_acid=com.ibm.workplace.wcm.api.WCM_Content/Regolamento%20del%20Decentramento%20Territoriale%20-%202f2d7380464567fd880f9abda2556887/2f2d7380464567fd880f9abda2556887/false|titolo=Regolamento del decentramento territoriale|eldonejo=comune.milano.it|alirdatomonato=7-a de novembro|alirjaro=2010|lingvo=it|alirdato=2022-01-03|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110519044745/http://www.comune.milano.it/portale/wps/wcm/jsp/fibm-cdm/FDWL.jsp?cdm_cid=com.ibm.workplace.wcm.api.WCM_Content%2FIn%20Comune_Zone_Composizione%20e%20funzionamento%2Fb37cc900450862518ef7ff4fca200d26%2Ffalse&cdm_acid=com.ibm.workplace.wcm.api.WCM_Content%2FRegolamento%20del%20Decentramento%20Territoriale%20-%202f2d7380464567fd880f9abda2556887%2F2f2d7380464567fd880f9abda2556887%2Ffalse|arkivdato=2011-05-19}}</ref>. === Klimato === [[Dosiero:Dom of Mischabel.jpg|eta|Dum bona veterkondiĉo videblas el Milano kelkaj el la plej altaj pintoj de [[Alpoj]], kiel la [[Dom (monto)|Dom]]]] Laŭ la [[Klimata klasifiko de Köppen]], Milano estas urbo klasita kiel de humida subtropika klimato. En kontrasto kun plej parto de [[Italio]], kiu havas mediteranean klimaton, Milano estas pli de kontinenta klimato kaj tiele vintroj en Milano estas humidaj kaj malvarmaj dum someroj estas varmaj kaj kun kutima sultro. La mezaveraĝaj temperaturoj estas inter -3/{{GdC|+6}} dum [[januaro]] kaj de +15/{{GdC|+28}} en [[julio]]. Kiel ĉe ĉiu urbo, la temperaturoj estas pli varmaj en la centro ol en la ĉirkaŭaĵoj, ĉefe dumnokte kaj ĉefe vintre. Estas komuna la [[neĝo]] vintre, kvankam iom post iom dum la lastaj du jardekoj malpliiĝas ties kvanto kaj ofto. La historia averaĝo en la areo de Milano estas inter 35 kaj 45&nbsp;cm, sed januare de [[1985]] neĝis inter 80 kaj 100&nbsp;cm. La humideco estas sufiĉe alta dum la jaro kaj la [[precipitaĵo|jara pluvo]] estas de 1000&nbsp;mm proksimume mezaveraĝe. [[Nebulo]] oftas en la Pada Ebenaĵo ĉar malmultas la ventoj, sed forigo de rizkampoj sude, urba varmigado kaj redukto de [[poluado]] malpliigis tiun fenomenon lastatempe. == Historio == === Milano kelta kaj romia === [[Dosiero:Ambrosino 1310.jpg|eta|Famaj moneroj milanaj "Ambrosino" (ĉirkaŭ 1300).]] Milano (''Mediolanum'') estas fondita de la kelta popolo de la Insubroj, tribo eble aŭtoktona, kiu estis parto de la kulturo de Golasecca dum prahistoria epoko. La fondo okazas laŭ la tradicio transrakontita en la rakonto de [[Tito Livio]] kaj reprenita dum mezepoka epoko de Bonvesin de la Riva en “De Magnalibus urbi Mediolani”, ĉirkaŭ la 600 a.K. de la [[gaŭlo]] [[Belloveso]], nevo de la reĝo de la Gaŭloj Biturigi, kiu setlis en la mezo de la [[Pada Ebenaĵo]] ("medolanum" povus signifi "en la mezo de la ebenaĵo"), venkinta la antaŭajn etruskajn popolojn. Post esti la plej grava el la urboj de la Gaŭloj Insubroj, en 222 a.K. ĝi estis konkerita de la Romianoj, sekve de akra sieĝo, fare de la romiaj konsuloj Kneo Kornelio Scipiono Kalvo kaj Marko Klaŭdio Marcelo; la konkero estis kontraŭstarita de la invado de [[Hanibalo]] kun kiu la loka popolo alianciĝis. Nur dum la fruaj jaroj de la 2-a jarcento a.K. la Insubroj kaj la Boi sin submetis al la romia regado. La legendo rakontas, ke je la alveno de la Romianoj, la Insubroj elprenis la orajn insignojn, kiuj estis en la templo de Belisama (por Cezaro, la templo de Minerva), por ilin eldanĝerigi, en monto. La armea, politika kaj ekonomia graveco permesis la tiaman Milanon ricevi la municipan titolon kaj poste de imperia kolonio, ĝis ĝi iĝis ĉefurbo de la provinco de Emilio kaj Ligurio kaj sidejo de imperia oficiro. === Milano kristana kaj ĉefurbo de la Imperio === Kresko de la armea graveco postvenis la politikan agnoskon, kaj en la [[286]] Milano iĝis imperia sidejo post la subdivido de la Imperio en [[Okcident-Romia Imperio]] kaj [[Orient-Romia Imperio]] fare de [[Diokleciano]] kaj Milano iĝis rezidejo de [[Maksimiano]], ĉefo de la [[Romia Imperio de Okcidento]]. En Milano, en la [[313]] [[Konstantino la 1-a de la Romia Imperio|Konstantino]] interkonsentas kun Licinio por akcepti, per la [[Edikto de Milano]], la praktikadon de la kristana kulto, do komencinte la konstruadon de kelkaj [[baziliko]]j. Dum la periodo de la Episkopo [[Sankta Ambrozio|Ambrozio]] kaj de la imperiestro Teodosio la 1-a, Milano iĝis la plej influa centro de la Eklezio de Okcidento (ĉi tie [[Aŭgusteno de Hipono|Sankta Aŭgusteno]] estas konvertita al la [[kristanismo]] en la [[386]] kaj ricevis la bapton la sekvan jaron). Milano restis ĉefurbo de la Imperio ĝis [[402]] kiam [[Ravenna]] iĝis la nova ĉefurbo. === Longobarda Milano === Milano spektis poste la konatajn eventojn de la malkomponiĝo de la Romia Imperio. Al la disfalo de la socio malfru-antikva kaj al la sekva demografia krizo, kontrastis unua establiĝo de ĝermana popolo: tiu de la Orientaj Gotoj (Ostrogotoj) de Teodoriko (kvina jarcento P.K.). La necerta politika situacio kaŭzis tamen al la urbo plurajn vundojn: de la Burgunda invado (de la 489 al la 494) al la fortaj disrabadoj de la Gota Milito. En la sesa jarcento, kun la alveno de la Longobardoj en la Pada Ebenaĵo unua impulso al la releviĝo estiĝi. De la eniro en la urbon de la Reĝo Albonio en la 569 la repopolado de la urbaj kaj rura centroj alprenis altajn ritmojn, doninte al la teritorio tre ĝermanan aspekton. De la novaj dominantoj, la Alta Italio prenis la nomon Langbard (de kie derivis la termino Lombardio) kaj Milano, kun Pavia, iĝis la ĉefa centro de la nova Reĝolando. La graveco de la urbo poste estas konfirmita de la sekva regado de la Frankoj: Milano estis la sidejo de imperia grafo kaj de influa Episkopo. === La komunuma Milano === [[Dosiero:Milano, Duomo with Milan Cathedral and Galleria Vittorio Emanuele II, 2016.jpg|eta|[[Piazza del Duomo (Milano)|Piazza del Duomo]]]] Post la periodo de la Ostrogotoj kaj de la Longobardoj, en la naŭa jarcento la urbo reakiris kreskantan gravecon kaj sendependecon de la Sankta Romia Imperio. Detruita en la aprilo de la 1162 de Ruĝbarbulo, Milano renaskiĝis post la venko de la Lombarda Liga en la batalo de Legnano en la 29 majo 1176. [[Dosiero:Leonardo da Vinci (1452-1519) - The Last Supper (1495-1498).jpg|eta|La Sankta Manĝo de [[Leonardo da Vinci|Leonardo]].]] La [[duklando de Milano]] estis historia teritorio de la [[Sankta Romia Imperio]], ĉirkaŭ la urbo Milano, situanta en la nordo de hodiaŭa Italio. Ĝi estis kreita en [[1395]], kiam ĝi havis dudek ses urbojn kaj la vastan kamparan areon de la meza Pada Ebenaĵo oriente de la montetoj de Montferrat. En la tarda mezepoko Milano vidis la lukton de la familio Della Torre kaj Visconti por la posedo de la urbo kun la superregado de ĉi lasta. En ĉi periodo sinsekvis la jenaj ĉefepiskopoj, kelkaj de signifa graveco por la urbo: Carlo I di Forlì (1457-1461); Stefano dei conti Nardini di Forlì (1461-1484); Giovanni IV Arcimboldi (1484-1488) kaj Guido Antonio Arcimboldi (1488-1497); Ottaviano Arcimboldi (1497); Ippolito I d'Este (1497-1519); Ippolito II d'Este (1519-1550). === De la fremda regado ĝis la Itala Reĝolando === Post periodo de ekspansio en la norda Italio dum la dekkvina jarcento, en la komenco de la deksesa jarcento Milano estas konkerita de Francio, poste de Hispanio kaj en la dekoka jarcento de Aŭstrio. De la 1796 ĝis la 1799 ĝi estis ĉefurbo de la Cisalpa Republiko, de la 1802 ĝis la 1805 ĉefurbo de la Itala Respubliko kaj de la 1805 ĝis la 1814 ĉefurbo de la Itala Reĝolando ([[Napoleono|Napoleona]]). Post la napoleona periodo, Milano reiĝis [[Aŭstrio|aŭstria]] kun la Lombarda-Venecia Reĝlando. En la [[1859]], post la dua milito por sendependeco ĝi estis parto de la Reĝolando de Sardino kaj de 1861 de la Itala Reĝolando. === La lasta jarcento === La 1-an de januaro 1930, estis inaŭgurita la Centralo de la Lakto, dum la 23 majo la Planedejo, kaj la 28 oktobro la Akvoflughaveno, kies konstruado komenciĝis en la 1928. La 18-an de aprilo de la 2002 la urbo estas frapita krude de la akcidento ĉe la Ĉielskrapanto [[Pirelli]], kie malgranda r turisma aviadilo kraŝis disrabinte kompletan areon de la regiona palaco kaj mortiginte du oficistojn kiuj laboris en la dudeksesa etaĝo. La deziro de restabiliĝo post granda timego (konsiderinte la proksimecon de la 11 septembro) kontribuis al renaskiĝo de la “Pirellone” (kiel ĝi estas ameme nomata far ĉiuj lombardoianoj), dank’al rekorda restaŭrado, kiu permesis en nur jaro ĝin revenigi ĝin al la iama brilo. == Simboloj == [[Dosiero:Broletto Nuovo - Scrofa semilanuta 2.jpg|eta|La bareliefo de la ''scrofa semilanuta'']] [[Dosiero:Madonnina - Duomo - Milan 2014 02.jpg|eta|La ''Madonnina'']] La [[blazono]] (kaj la [[flago]]) de la komunumo de Milano konsistas el arĝentoblanka spaco, kie aperas ruĝa kruco; la blazono estas superigata de [[krono]] kaj subigata de duobla branĉo kaj de [[laŭro]] kaj de [[kverko]], ligataj kune de [[Trikoloro|trikolora]] laĉo. Ŝajne naskiĝis komence de la [[11-a jarcento]] de la kunfandiĝo de la flago de la nobelularo, ruĝa, kun tiu de la popolo, blanka. En [[1167]], post la ĵuro de [[Pontida]], la ĉefaj urboj de la norda Italio formis la union nomitan [[Lega Lombarda]], cele lukti kontraŭ [[Frederiko la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Imperiestro]] kaj konkeri la sendependecon. La ''Lega'' adoptis kiel simbolon la blazonon de Milano. En 1176, en la [[batalo de Legnano]], la blazono flirtiĝis sur [[ĉaro]]. De tiam la milana blazono iĝis [[simbolo]] de aŭtoritato kaj memstaro, kaj multaj urboj de la Norda Italio adoptis ĝin. Aliaj simboloj de Milano estas: * [[Bazilisko (mitologio)|bazilisko]] (en itala ''biscione'', en milana ''la bissa'') manĝanta homon aŭ knabon (aŭ pli verŝajne, temas pri knabo kiu naskiĝas el la buŝo de la bazilisko), estis simbolo de la familio [[Visconti]] kaj iel iĝis simbolo de la urbo de Milano. La bazilisko simbolas ''povon'' kaj ''eternecon'' de la familio, sed ankaŭ estas simbolo de malbono, kvankam ne en [[heraldiko]] laŭ tiu motivo. La blazonon prenis la marko de [[Alfa Romeo]], kaj krome "la bissa" estas unu de la simboloj de la [[Inter]], fama teamo de futbalo milana, kaj de la socio [[Fininvest]], fondita en [[1978]] de [[Silvio Berlusconi]]. En tiu blazono la bazilisko, sen sia karaktero de "malica", portas enbuŝe floron. * Alia [[simbolo]] de la urbo estas animalo devena el [[legendo]] pri ties fondiĝo. Oni konsideris, ke la etimologio de la nomo de Milano devenus el la latina ''in medio lanum'', sed dua hipotezo devenigas ĝin el iu ''scrofa semilanuta'' ([[duonlaneca porkino]], en latina ''mediolanum'') kiun la mita fondinto de la urbo - la [[keltoj|kelta]] [[Belloveso]]- estus vidinta sonĝe (inspirata de la diino Belisama) kaj en tiu loko li fondis sian urbon. La ''scrofa semilanuta'' estas ankoraŭ videbla ĉe kapitelo de la Palaco ''della Ragione'' aŭ ''Broletto'' de [[placo Mercanti]]. * La tiel nomata "Madonnina" (Sinjorineto), statuo el oro lokita sur la plej alta nadlo de la [[Duomo di Milano|katedralo]], reprezentanta la [[Dipatrino]]n, nome la patrino de [[Kristo]]. == Monumentoj kaj vidindaĵoj == === Religia arĥitekturo === La [[Katedralo de Milano]], simbolo de Milano, estas la ĉefa monumento de la urbo, situanta en la centro de la urbo en la samnoma placo. Ĝi estas la kvara preĝejo en Eŭropo laŭ areo. Ĝi estas la plej grava preĝejo de la ĉefdiocezo de Milano. Danke al 11.700 m² de areo kaj 440.000 m³ de volumeno, ĝi estas la plej granda preĝejo en Italio. Aliaj menciindaj urbaj kristanaj preĝejoj estas la [[Baziliko de Sankta Laŭrenco de Milano]] kaj la [[Baziliko de Sankta Bàbila]]. === Civila arĥitekturo === * [[Kastelo Sforza]] * [[Monumenta tombejo de Milano]] * [[Piazza del Duomo (Milano)|Piazza del Duomo]] * [[Reĝa Palaco de Milano]] === Mediaj areoj === * ''[[Bosco Verticale]]'' == Socio == === Demografia evoluo === [[Dosiero:IMG 4468 - Milano - La Borsa - Dettaglio - Foto di Giovanni Dall'Orto - 20 jan 2007.jpg|eta|Enirejo de la Borso de Milano]] La urbo enhavas totalon de 1.308.735 loĝantojn kaj la [[urba areo de Milano|urba areo]] ĉirkaŭ 4.280.820 loĝantojn, en metropolita areo de ĉirkaŭ el 4 milionoj al 7.400.000, depende de la konsidero de kio estas tia [[urba areo]], kaj tiel estante ĉu la dua areo en Italio, post [[Romo]], aŭ eĉ la unua. Je 2006, la Italia nacia instituto de statistiko ISTAT ĉirkaŭis je 292,204 la eksterlande naskitajn emmigrintoj en la Urba Areo, tio estas ĉirkaŭ 9% de la totala populacio. Ĝi estas konsiderata de kelkaj kiel la ekonomia ĉefurbo de [[Italio]]. Ne hazarde, Milano estas unu de la ĉefaj komercaj kaj financaj centroj kaj unu de la plej riĉaj urboj de la Eŭropa Unio, kaj sidejo de la [[Borso de Italio]]. Krome, la [[Foiro de Milano]] estas konsiderata la plej grava de [[Italio]] kaj unu de la ĉefaj de la mondo. === Etnoj kaj eksterlandanoj === Je la [[31-a de decembro]] de [[2007]] la eksterlandanoj loĝantaj en Milano havantaj laŭleĝan regulan permeson estis 184.701<ref name="CaritasAmbrosiana">{{citaĵo el la reto|url=http://www.famiglia.regione.lombardia.it/np/allega.asp?file=1623|titolo=DOSSIER STATISTICO IMMIGRAZIONE 2007 - SCHEDA SU LOMBARDIA E AREA MILANESE|alirdatomonato=31-a de decembro|alirjaro=2006|lingvo=it}}{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, kio estas 5,8 % de la totalo de la loĝantoj en Italio<ref name="CaritasAmbrosiana"/> kaj 14,3 % de la milana populacio<ref name="CaritasAmbrosiana"/>. La ŝtatoj kun plej alta nombro de loĝantoj en Milano estas: {{div col|cols = 3}} * [[Filipinoj]] - 28.020 * [[Egiptio]] - 22.946 * [[Ĉinio]] - 14.723 * [[Peruo]] - 14.063 * [[Kolombio]] - 14.082 * [[Ekvadoro]] - 12.343 * [[Srilanko]] - 10.600 * [[Rumanio]] - 7.895 * [[Maroko]] - 6.670 * [[Albanio]] - 4.526 * [[Ukrainio]] - 3.631 * [[Francio]] - 3.332 * [[Brazilo]] - 2.611 * [[Salvadoro]] - 2.554 * [[Bangladeŝo]] - 2.534 * [[Eritreo]] - 2.315 * [[Germanio]] - 1.933 * [[Japanio]] - 1.919 * [[Senegalio]] - 1.834 * [[Britio]] - 1.781 * [[Hispanio]] - 1.488 * [[Tunizio]] - 1.410 * [[Maŭricio]] - 1.313 * [[Moldavio]] - 1.263 * [[Serbio]] - 1.151 * [[Bulgario]] -1.1079 * [[Turkio]] -1.1055 * [[Usono]] -1.1013 * [[Rusio]] -955 (Datumoj de [[ISTAT]] 2008<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://demo.istat.it/ |titolo=DEMO ISTAT |alirdato=2011-06-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110709154623/http://demo.istat.it/ |arkivdato=2011-07-09 }}</ref>) {{div col end}} Krome kompreneble estas multaj neleĝaj eksterlandaj loĝantoj tute ne kalkuleblaj evidente. <!-- === Religioj === {{...}} === Institucioj, organizoj kaj asocioj === {{...}} === Vivkvalito === {{...}} ==== Akvo kaj aero en Milano ==== {{...}} --> == Kulturo == [[Dosiero:Sala Crociera, Università degli Studi di Milano.jpg|eta|Centra Biblioteko de Juro kaj Beletroj de la [[Universitato de Milano]]]] === Universitatoj === * [[Universitato Bocconi]] * [[Universitato de Milano]] * [[Universitato IULM]] === Muzeoj === * [[Arkeologia Muzeo de Milano]] * [[Artmuzeo en Piazza della Scala]] * ''[[Galleria d'Arte Moderna (Milano)|Galleria d'Arte Moderna]]'' === Teatro === * [[Teatro alla Scala]] * [[Teatro Dal Verme]] === Muziko === * [[Milana Konservatorio]] * [[Teatro alla Scala]] * [[Teatro Dal Verme]] === Amaskomunikiloj === * Ĵurnalo ''[[Il Sole 24 Ore]]'' == Homa geografio == === Urboplanado === [[Dosiero:Milano - Teatro alla Scala 3924.jpg|eta|La [[Teatro alla Scala]] de ekstere]] La Komunumo de Milano havas surfacon relative malgrandan kaj preskaŭ komplete urbostrukturan, kun [[loĝdenso]] iom malpli granda ol tiu de [[Napolo]]. La vera kaj propra urbo, la urba kontinuaĵo de konstruaĵoj, placoj, rezidejoj, fabrikoj kaj aldonaj servoj de multe transpasas la komunumajn limojn, pleje al nordo kaj al oriento por multaj kilometroj. Urba areo de la komunumo apudas je du trionoj de ĝia konturo la Komunumon de Milano, do kreante unusolan urbon komponitan el dekoj de municipoj, kun loĝantaro de ĉirkaŭ 3,9 milionoj de loĝantoj. Ĝi estas la vera kaj propra urbo, kiu havas tamen surfacon pli malgrandan ol [[Romo]], sed kun preskaŭ la sama nombro de loĝantoj. En la lastaj jaroj oni komencis identigi la Urban Areon kiu gravitas ĉirkaŭ la Granda Milano, de 4,5 milionoj de loĝantoj (datenoj UN). [[Dosiero:Milan,_administrative_divisions_-_Nmbrs_-_colored.svg|eta|La naŭ kvartaldistriktoj de Milano.]] Per la noktaj satelitaj filmadoj, kaj la studoj pri la pendola trafiko oni obtenas Areon Metropolan de Milano, kiu estas larĝa ĉirkaŭ 70 kilometrojn de okcidento ĝis oriento kaj alta pli ol 65 kilometrojn de nordo ĝis sudo, deirante do de [[Novara]] en [[Piemonto]] kaj alvenante al pli posta [[Bergamo]]; en la alia direkto deirante de [[Lugano]] en [[Svisio]] (do ankaŭ transnacia) malsuprenirante ĝis Sudo ĝis [[Pavio]] kaj [[Lodi]]. Ĉi areo metropola enprenas ankaŭ la urbojn de Varese, Como, Lecco, Bergamo kaj superas larĝe la 6,5 milionojn de loĝantoj, en surfaco relative malgranda kaj de granda loĝdenso, ankaŭ sen konsideri ke, kiel en multaj eŭropaj urboj, en ĝia interno estas centoj de Km² da regionaj parkoj. Aliaj studoj plivastigas eĉ ĉi egan areon metropolan, utiligante kiel termo de difino tiujn utiligatajn en [[Usono]] (lando kie naskiĝis la areoj metropolaj kaj ĝiaj administra kaj gvida organismoj) kaj en Francio por la industriaj areoj. Do oni obtenus megalopolon de pli ol 8,5 milionoj da loĝantoj, kiu entenus ankaŭ la urbojn de Brescia, Piacenza, Crema, Verbania kaj Vercelli. El tio rezultas ke la metropola areo de Milano koincidas kun la provinca teritorio kaj havas la saman loĝantnombron, malgraŭ ke la teritorio de la [[Provinco de Milano]] estus, efektive, la urbo de Milano kaj ke ĝia metropola areo estus dekduo da fojoj pli vasta ol la oficiala urbo kaj havus preskaŭ kvaroble da loĝantoj. {| class="prettytable" |- bgcolor="#DCDCDC" | width="06%" | | width="13%" | Zono | width="08%" | Areo<br />(km²) | width="08%" | Loĝantoj | width="08%" | Denso<br />(loĝ/km²) | width="57%" | Subdividoj |- | ''Zono 1'' | Centro Storico (Historia centro) | 9.67 | 107,087 | 11,074 | Centro Storico, [[Piazza del Duomo (Milano)|Piazza del Duomo]], Porta Tenaglia, Porta Sempione / Arco della Pace, Chinatown, Giardini Pubblici, piazza della Repubblica, largo della Crocetta, via della Guastalla, Basilica di Sant'Ambrogio, San Vittore, Parco delle Basiliche, Carrobbio |- | ''Zono 2'' | Stazione Centrale (Centra stacio), Gorla, Turro, Precotto, Greco, Crescenzago | 12.58 | 163,932 | 13,031 | Porta Nuova, Centrale, Ponte Seveso, Loreto, Maggiolina, Villaggio dei Giornalisti, Greco, Gorla, Turro, Precotto, Padova, Crescenzago, Adriano, Breda, Cassina di Pomm |- | ''Zono 3'' | Porta Venezia, Città Studi, Lambrate | 14.23 | 153,470 | 10,785 | Porta Venezia, Porta Monforte, Città Studi, Lambrate, Parco Lambro, Ortica, Quartiere Feltre, Casoretto, via Corelli, Rottole, Cimiano, via Carnia, Naviglio della Martesana |- | ''Zono 4'' | Porta Vittoria, Porta Romana, Forlanini, Monlué, Rogoredo | 20.95 | 169,051 | 8,069 | Porta Vittoria, Porta Romana, piazzale Libia, Cavriano, Calvairate, Monlué, Taliedo, La Trecca, Porto, Gamboloita, Nosedo, piazzale Corvetto, Rogoredo, Santa Giulia, Morsenchio, Forlanini, viale Omero, San Luigi, Ponte Lambro |- | ''Zono 5'' | Porta Ticinese, Porta Lodovica, Vigentino, Chiaravalle, Gratosoglio | 29.87 | 134,016 | 4,487 | Porta Ticinese, Porta Lodovica, Vigentino, Chiaravalle, Gratosoglio, Porta Vigentina, Conchetta, parco Ravizza, piazza Ohm, via Ripamonti, Vigentino, viale Ortles, via Quaranta, Morivione, via Spaventa, Quartiere Stadera, Quartiere Torretta, via Meda, Conca Fallata, Vaiano Valle, Selvanesco, Casenuove, Macconago, Quintosole, Ronchetto delle Rane, Chiesa Rossa, Naviglio Pavese, Vettabbia, corso San Gottardo |- | ''Zono 6'' | Barona, Giambellino, Lorenteggio, Porta Genova | 18.28 | 164,487 | 8,998 | Porta Genova, Darsena, via Magolfa, via Solari, San Cristoforo, Moncucco, Lorenteggio, via Giambellino, Restocco Maroni, Ronchetto sul Naviglio, Boffalora, Cascina Bianca, Cascina Cantalupa, via Bisceglie, via Inganni, piazza Frattini, Naviglio Grande, Barona, via Santa Rita, viale Legioni Romane, via Foppa |- | ''Zono 7'' | Porta Vercellina, Baggio, San Siro, Forze Armate | 31.34 | 190,969 | 6,093 | Porta Vercellina, Baggio, San Siro, via delle Forze Armate, Porta Vercellina, piazzale Aquileia, piazza Piemonte, via Washington, via Marghera, piazzale Brescia, piazzale Siena, via Saint Bon, Ospedale San Carlo, via Valsesia, Quinto Romano, Quarto Cagnino, piazzale Selinunte, Figino, Assiano, Muggiano, via Novara, via Marx, via Bellaria, via degli Ippodromi |- | ''Zono 8'' | Porta Volta, Fiera, Gallaratese, Quarto Oggiaro | 23.72 | 197,484 | 8,326 |Porta Volta, Fiera, Gallaratese, Quarto Oggiaro, corso Sempione, Bullona, Cimitero Monumentale, Porta Garibaldi, via Cenisio, via Paolo Sarpi, Ghisolfa, Cagnola, Il Portello, Monte Stella, Boldinasco, Q.T.8, piazza Bonola, via Ghisallo, Trenno, Lampugnano, San Leonardo, piazzale Accursio, Musocco, Porta Volta, Villapizzone, Garegnano e Certosa di Garegnano, Vialba, Quarto Oggiaro, Belgioioso, Roserio |- | ''Zono 9'' | Affori, Porta Nuova, Niguarda, Bovisa, Fulvio Testi | 21.12 | 194,386 | 9,204 | Affori, Porta Nuova, Niguarda, Bovisa, viale Fulvio Testi, Centro Direzionale, via Melchiorre Gioia, L'Isola, viale Zara, via Lancetti (Dogana), via Farini, Bovisasca, Dergano, Derganino, Montalbino, Prato Centenaro, Cà Granda, Comasina, Segnano, Bicocca, Stazione di Milano Greco Pirelli, viale Sarca, viale Fermi, via Astesani, piazzale Maciachini, Bruzzano, Parco Nord, via Seveso |- | | Tuta urbo | 181,76 | 1,483,882 | 8,164 | |} <!--=== Urba areo === {{...}} --> == Ekonomio == Milano estas la ekonomia kaj financa ĉefurbo de la Lando, danke ankaŭ al la ĉeesto de la Borso (en Piazza Affari). La plia parto de la itala kaj eksterlanda entreprenoj havas sian financan sidejon en Milano. Milano de la fino de la deknaŭa jarcento ĝis la 1970 ĉirkaŭ estis plejparte industria urbo, sed poste superis terciara sektoro, kiu evoluis en multaj direktoj, de la tradiciaj al la novigaj: financo, komercoj naciaj kaj internaciaj, gvidoj de entreprenoj, eldonado, industria dezajno, reklamoj, plaĉa tempopasigo, informadiko, universitataj aktivecoj. De la 1980 ĝi famiĝis kun la nomo de "Urbo de la Modo": ankoraŭ hodiaŭ, kun Nov-Jorko kaj Parizo, ĝi estas la monda ĉefurbo de la modo. Krome en la urbo ankaŭ funkcias multaj libroeldonejoj, ekzemple la firmao [[Atlantyca]]. == Transporto == <!-- === Stratoj === {{...}} --> === Stacidomoj === * {{stacidomo|Milano Affori}} * {{stacidomo|Milano Bovisa Politecnico}} * {{stacidomo|Milano Bruzzano Parco Nord}} * {{stacidomo|Milano Cadorna}} * {{stacidomo|Milano Centrale}} * {{stacidomo|Milano Certosa}} * {{stacidomo|Milano Dateo}} * {{stacidomo|Milano Domodossola}} * {{stacidomo|Milano Forlanini}} * {{stacidomo|Milano Greco Pirelli}} * {{stacidomo|Milano Lambrate}} * {{stacidomo|Milano Lancetti}} * {{stacidomo|Milano Porta Garibaldi}} * {{stacidomo|Milano Porta Garibaldi (subtera)}} * {{stacidomo|Milano Porta Romana}} * {{stacidomo|Milano Porta Venezia}} * {{stacidomo|Milano Porta Vittoria}} * {{stacidomo|Milano Quarto Oggiaro}} * {{stacidomo|Milano Repubblica}} * {{stacidomo|Milano Rogoredo}} * {{stacidomo|Milano Romolo}} * {{stacidomo|Milano San Cristoforo}} * {{stacidomo|Milano Tibaldi}} * {{stacidomo|Milano Villapizzone}} === Flughavenoj === {{Ĉefartikolo|Flughavenoj de Milano}} Estas tri proksimaj flughavenoj kiuj utilas por transporti malproksimajn alveturantojn al Milano, la jenaj: * [[Flughaveno Milano Linate]] * [[Flughaveno Milano Malpensa]] * [[Flughaveno Orio al Serio]] === Urba movebleco === * [[Metroo de Milano]] * [[Suburba fervoja servo de Milano]] * [[Tramtransporto en Milano]] * [[Trolebusa transporto en Milano]] == Sporto == * [[A.C. Milan]] * [[Inter Milano]] * [[Stadiono Giuseppe Meazza]] == Administrado == Milano nune estas administrata de ''Giuseppe Sala'' (''sendependulo de maldekstro'') ekde [[21-a de junio]] [[2016]]. == Konataj lokuloj == Inter multaj aliaj mencieblas ekzemple * [[Rosina Storchio]] (1876-1945), operkantistino * [[Ödön Batthyány-Strattmann]], hungara aristokrato * [[Silvio Berlusconi]], entreprenisto kaj politikisto * [[Luigi Bisi]], [[pentristo]] * [[Gino Bramieri]], [[aktoro]] * [[Rita Calderini]], latinistino, helenistino, kaj instuistino * [[Giulio Ceradini]], fiziologo * [[Giovanni D'Anzi]], [[kantisto]] kaj [[muzikisto]] * [[Alessandro Manzoni]], verkisto * [[Alberto Rabagliati]], kantisto * [[Lanfranco da Milano]] * [[Rajmund Rapaics (kanoniko)|Rajmund Rapaics]], [[hungaroj|hungara]] [[pastro]], [[rektoro]] * [[Stefano Secco]], lirika [[kantisto]] * [[Klára Tabódy]], hungara-itala [[aktoro]] kaj pentristo * [[Una Chi]], verkisto kaj tradukisto * [[Giorgio De Simone]], ĵurnalisto kaj verkisto == Ĝemelurboj == Milano estas ĝemelata kun 15 urboj tutmonde<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/contentlibrary/In+Comune/In+Comune/Citt+Gemellate/|titolo=Comune di Milano - Città Gemellate|eldonejo=comune.milano.it|lingvo=it|alirdato=2021-09-02|arkivurl=https://web.archive.org/web/20141027040938/http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2Fwps%2Fwcm%2Fconnect%2Fcontentlibrary%2FIn+Comune%2FIn+Comune%2FCitt+Gemellate%2F|arkivdato=2014-10-27}}</ref>: {{Multkolumna}} * {{ĝemeleco|Sao Paulo|Brazilo|dato=1961}} * {{ĝemeleco|Ĉikago|Usono|dato=1962}} * {{ĝemeleco|Liono|Francio|dato=1967}} * {{ĝemeleco|Sankt-Peterburgo|Rusio|dato=1967}} * {{ĝemeleco|Frankfurto-ĉe-Majno|Germanio|dato=1969}} {{Kolumnorompo}} * {{ĝemeleco|Dakar|Senegalo|dato=1974}} * {{ĝemeleco|Birmingham|Britio|dato=1974}} * {{ĝemeleco|Ŝanhajo|Ĉinio|dato=1979}} * {{ĝemeleco|Osako|Japanio|dato=1981}} * {{ĝemeleco|Tel-Avivo|Israelo|dato=1997}} {{Kolumnorompo}} * [[dosiero:Flago-de-Palestino.svg|20px]] [[Betlehemo]] en [[Palestino]] ekde [[2000]] * {{ĝemeleco|Krakovo|Pollando|dato=2003}} * {{ĝemeleco|Toronto|Kanado|dato=2003}} * {{ĝemeleco|Melbourne|Aŭstralio|dato=2004}} * {{ĝemeleco|Guadalajara|Meksiko|dato=2008}} {{Finmultkolumna}} == Urbaj festotagoj kaj regulaj eventoj == * 7 decembro: [[Sankta Ambrozio]] (Sant'Ambrogio), la patrono de la urbo. Urba festotago kaj oficiala inaŭguro de la teatra periodo de la [[Teatro alla Scala]]. * De la 18 marto ĝis la 22 marto Datreveno de la Kvin Tagoj de Milano. La publikaj trafikiloj cirkulas kun la trikoloraj flagoj kaj kun la flagoj de la Komunumo de Milano * 18 aprilo: Memorigo de la incidento de la Ĉielskrapanto [[Pirelli]] * 8 oktobro: Memorigo de la viktimoj de la fluga incidento de Linate * 12 decembro: Memorigo de la viktimoj de la atenco de Piazza Fontana == Fama milananoj == * [[Leonardo da Vinci]] – artisto kaj sciencisto (loĝis en Milano dum multaj jaroj) * [[Giuseppe Verdi]] – komponisto * [[Francesco Filippini]] – pentristo * [[Antonio Bernocchi]] – stilisto * [[Nicola Bernocchi]] – financisto * [[Arturo Toscanini]] – orkestrestro * [[Umberto Boccioni]] – futurisma artisto * [[Giannino Castiglioni]] – skulptisto kaj arkitekto * [[Pietro Polli]] – industriisto * [[Carlo Biotti]] – magistrato * [[Emilio Polli]] – olimpika naĝanto * [[Achille Castiglioni]] – desegnisto * [[Giuseppe Pinelli]] – fervojisto kaj anarkiisma aktivulo * [[Dario Fo]] – dramaturgo kaj Nobelpremiito * [[Aldo Natoli]] – financisto kaj bonfaranto * [[Silvio Berlusconi]] – entreprenisto kaj politikisto * [[Miuccia Prada]] – entreprenistino kaj stilistino == Esperanto en Milano == En [[1906]] angla pastro [[Clarence Bicknell]] kune kun prof-ino [[Rosa Junck]] (el [[Aŭstrio-Hungario]]) starigis la unuan Esperanto-grupon en Milano. En [[1913]] la sidejo de la [[Itala Esperanto-Federacio]] (FEI, ''Federazione Esperantista Italiana'') translokiĝis de [[Ĝenovo]] al Milano. En [[1913]] okazis en Milano la 4-a nacia kongreso de Esperanto. Milano estas ankaŭ sidejo de la [[Itala Esperantista Junularo]] (IEJ), en vojo Villoresi. En Milano estas ankaŭ klubo de Esperanto, en vojo De Predis. La plej famaj el la milanaj esperantistoj estas aŭ estis [[Angelo Filippetti]], [[Attilio Clavenna]] kaj [[Leandro Taccani]]. En julio de [[2009]] [[SAT]]-organizo realigis sian [[82-a SAT-Kongreso 2009|kongreson]] en Milano<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.arciesperanto.it/html/lang/eo/sat-2009|titolo=Retejo de Arciesperanto - organizantoj|alirdatomonato=1-a de junio|alirjaro=2010}}{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Teatro alla Scala]] * [[Provinco de Milano]] * [[Duomo de Milano]] * [[Urba areo de Milano]] * [[Borso de Milano]] * [[Foiro de Milano]] * [[Edikto de Milano]] * [[Milan (Ohio)]] * [[La Casa Astratta (Viale Beatrice d’Este)]] {{projektoj|ReVo=milan}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} {{PlurajLingvokodoj|ar|en|es|fr|it|pt|ro|ru|zh}} * {{dmoz|Regional/Europe/Italy/Lombardy/Localities/Milan/}} ({{en}}) * [https://www.facebook.com/photo/?fbid=920811303407713&set=pb.100064365564462.-2207520000 afiŝo de "aperitiva" Esperanto-tago de septembro 2024] ({{eo}}) {{metropola urbo Milano}} {{leginda}} [[Kategorio:Milano| ]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Lombardio]] [[Kategorio:Komunumoj de la metropola urbo Milano]] 3w128myp1yu985sesu1qc3s477f2xi3 9413847 9413846 2026-06-26T09:34:07Z ThomasPusch 1869 + ŝablono NPLA 9413847 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=urbo en Lombardio|apa=#}} {{NPLA}} {{polurinda|la teksto bezonas ĝeneralan lingvan revizion, ekzemple duonfrazoj kiel <nowiki>"[[rojo|irigaciaj]] kanaloj kaj Navigli (navigeblaj) estis konstruitaj en [[Romia respubliko|respublika epoko]] por [[senmarĉigo]] kaj [[sanigo]] de la teritorio"</nowiki> estas dubindaj. Navigli estas itala substantivo naviglio en pluralo, "navigeblaj" evidente tute ne estas substantivo. Eble la farinto celis esprimi "irigaciaj kanaletoj kaj navigeblaj kanaloj" kaj volis eviti ripeton de la vorto kanalo, sed tiu ideo ne tuj kompreneblas - jen nur unu ekzemplo el multaj iom miskomprenigaj. Kaj fakte ĉe ĉiu ruĝa ligilo metita en julio 2011 necesus revizio ĉu ĝi ankoraŭ pravigeblas pli ol 13 jarojn post la metado, aŭ ĉu eblus ĉirkaŭvoji ruĝan ligilon kiu ankoraŭ estos ruĝa post pliaj 13 aŭ 30 jaroj|listigi=ne}} {{Informkesto urbo de Italio |nomo = Milano |dosiero= {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Milan.Proper.Wikipedia.Image.png | dosiero2 = Milan Montage 2016.png | dosiero3 = Milano Collage.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} |blazono = [[Dosiero:CoA Città di Milano.svg|200px]] |regiono = {{Italio LOM}} |provinco = {{Italio MI}} |latitudo_gradoj = 45 |latitudo_minutoj = 27 |latitudo_sekundoj = 50.98 |latitudo_direkto = N |longitudo_gradoj = 9 |longitudo_minutoj = 11 |longitudo_sekundoj = 25.21 |longitudo_direkto = E |koord_X_en_mapo = 66 |koord_Y_en_mapo = 57 |alto = 122 |areo = 184 |kvanto_de_loĝantoj = {{nombro|{{WikidataLoĝantaro}}}} ({{WikidataLoĝantaroDato}}) |denso_de_loĝantoj = {{nombro|{{#expr: {{loĝantaro|{{WikidataLoĝantaro}}}} / 184 round 0}} }} |subdividaĵoj = |najbaraj_komunumoj = [[Arese]], [[Assago]], [[Baranzate]], [[Bollate]], [[Bresso]], [[Buccinasco]], [[Cesano Boscone]], [[Cologno Monzese]], [[Cormano]], [[Corsico]], [[Cusago]], [[Novate Milanese]], [[Opera (Italio)|Opera]], [[Pero]], [[Peschiera Borromeo]], [[Rho]], [[Rozzano]], [[San Donato Milanese]], [[Segrate]], [[Sesto San Giovanni]], [[Settimo Milanese]], [[Trezzano sul Naviglio]] kaj [[Vimodrone]] |poŝtkodo = 20121-20162 |telefona_kodo = 02 |ISTAT_kodo = 015146 |imposta_kodo = F205 |nomo_de_loĝantoj = milananoj (''milanesi'') |patrono = [[Sankta Ambrozio]] |festo = [[7-a de decembro]] |mapo = LOM-Mappa.png |mapamplekso = 300 |tertremeco = 4 |retpaĝo = http://www.comune.milano.it }} [[Dosiero:Map of comune of Milan (province of Milan, region Lombardy, Italy).svg|eta|300px|Situo en la provinco Milano]] '''Milano''' ([[itale]]: [{{IFA|miˈlano}}]) estas komunumo de Italio, [[ĉefurbo]] de la samnoma administra teritorio nomata [[metropola urbo Milano]] kaj de la [[regiono]] [[Lombardio]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Najbaras la komunumoj [[Arese]], [[Assago]], [[Baranzate]], [[Bollate]], [[Bresso]], [[Buccinasco]], [[Cesano Boscone]], [[Cologno Monzese]], [[Cormano]], [[Corsico]], [[Cusago]], [[Novate Milanese]], [[Opera (Italio)|Opera]], [[Pero]], [[Peschiera Borromeo]], [[Rho]], [[Rozzano]], [[San Donato Milanese]], [[Segrate]], [[Sesto San Giovanni]], [[Settimo Milanese]], [[Trezzano sul Naviglio]] kaj [[Vimodrone]]. Ĝi estas la dua komunumo plej loĝata, post [[Romo]] kaj ĝi estas la centro de la [[Urba areo de Milano|plej vasta urba areo]] de Italio kaj ankaŭ unu el la plej loĝataj urboj de [[Eŭropo]]<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://213.253.134.43/oecd/pdfs/browseit/0406041E.PDF|eldonejo=OECD|titolo=Competitive Cities in the Global Economy|alirdatomonato=17-a de junio|alirjaro=2010|formato=pdf|lingvo=en|paĝo=47|alirdato=2011-06-01|arkivurl=https://web.archive.org/web/20070614043229/http://213.253.134.43/oecd/pdfs/browseit/0406041E.PDF|arkivdato=2007-06-14}}</ref>. Fondita de [[Insubroj]] dum la komenco de la [[6-a jarcento a.K.]]<ref>{{citu|Gualdoni|p. 10}}</ref>, ĝi estis konkerita de [[Antikva Romo|romianoj]] dum [[-223|223 a.K.]] kaj ĝi estis nomata [[Latina lingvo|latinlingve]] ''[[Mediolanum]]''; iom post iom ĝia graveco kreskis ĝis kiam ĝi iĝis unu el la imperiaj sidejoj de la [[Okcident-Romia Imperio]]. Dum la historio ĝi iĝis ĉefurbo, kaj ankaŭ ĉefa politika kaj kultura centro, de la [[Duklando de Milano]] dum la [[Renesanco]] kaj ĉefurbo de la [[Itala reĝlando (1805-1814)|Itala reĝlando]] dum la napoleona periodo. Kulture, Milano estas ekde la [[19-a jarcento]] la plej granda itala centro por la eldonindustrio, kaj por la libroj kaj la tekstoj kaj por la informado, kaj ĝi estas ĉe la supro de la ĉeno de la muziko, danke al [[Teatro alla Scala|Scala]] kaj danke al la longa [[Opero|opera]] tradicio. Ĝi iĝis la "ekonomia ĉefurbo de Italio" dum la [[industria revolucio]], kiu okazis en Eŭropo dum la dua duono de la [[19-a jarcento]], kreante kune kun [[Torino]] kaj [[Ĝenovo]] la "industrian triangulon". Ekde nun kaj pleje ekde [[postmilito]], ĝi [[Urbanizado|urbaniziĝis]] pro la kresko de industrioj, kiu okazis en apudaj urboj, kaj pro tio ĝi iĝis ĉefa celo dum la [[enlanda migrado]]. Dum la lasta jarcento ĝi stabiligis sian ekonomion kaj produkton, iĝante la plej granda itala [[financa merkato]], kaj ĝi estas unu el la [[moda ĉefurbo|modaj ĉefurboj]] (kune kun [[Parizo]], [[Londono]] kaj [[Novjorko]]) kaj de la [[dezajno]]<ref name=gualdoni>{{citu|Gualdoni|p. 9}}</ref>. Apud Milano, en [[Rho]], estas la [[Foiro de Milano]], la plej granda [[foiro|foirloko]] de [[Eŭropo]]. == Geografio == === Teritorio === [[Dosiero:Navigli interni Milano da via Senato a Fatebenefratelli01.jpg|eta|maldekstre|Kiam en Milano oni navigis: la papero por la "Corriere" alvenis per boatego.]] La urbo situas sur unika tipologio de [[roko]], de rivera-glacia origino kun karbonata cemento, komune al tuta [[Pada Ebenaĵo]]. La ĉefa eco estas, ke ĝi facile [[karsto|karsteblas]]. Tia roko troveblas en plejfreŝaj riveraj sedimentoj ([[kvaternaro]]) aŭ ĝi videblas laŭ la ĉefaj riveroj, konstituante konglomeraĵojn, kiuj en Lombardio estas konataj kiel "ŝtipoj" (''ceppi'')<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.gruppogrottemilano.it/index.php?option=com_content&task=view&id=33&Itemid=69|titolo=Commissione scientifica Gruppo Grotte|eldonejo=[[Società Escursionisti Milanesi|SEM]]|lingvo=it|alirdatomonato=11-a de julio|alirjaro=2011|alirdato=2011-07-11|arkivurl=https://archive.is/20120529005750/http://www.gruppogrottemilano.it/index.php?option=com_content&task=view&id=33&Itemid=69|arkivdato=2012-05-29}}</ref>. Milano okupas areon da 183,77&nbsp;km² okcidente de Lombardio, 25&nbsp;km oriente de la rivero [[Tiĉino (rivero)|Tiĉino]], 25&nbsp;km okcidente de [[Adda]], 35&nbsp;km norde de [[Pado]] kaj 50&nbsp;km sude de la [[lago de Como]], laŭ la tiel nomata "linio de la [[reelfluejo]]j" (''linea delle risorgive''), kie estas renkontopunkto, subtere, inter geologiaj stratoj kun malsama permeableco, tiel ke ĝi permesas al profundaj akvoj surface aperi<ref>Desio A. ''Il nostro suolo prima dell'uomo'', en AAVV. ''Storia di Milano'', vol I, Fondazione Treccani degli Alfieri, Milano, 1954, p. 11.</ref>. En ĉi tiu zono, la tero deklivas nord-okcidente sud-orienten mezurante, [[surmara nivelo]], inter 147 kaj 102 m, kun [[mezvaloro]] de 122 msmn<ref>Carlo Villani, ''Atlante dell'Eidipsometria di Milano'', 1883</ref>. La "eta monteto" de la [[kastelo de Sforza]] rompas ĉi tiun homogenon, mezurante 124 smn kaj elstariĝante preskaŭ 3 m sur la ĉirkaŭa teritorio. Eksklude de [[stratigrafio|stratigrafiaj]] datumoj (konsiderante nur, ke la geologia tereno troviĝas 2–5 m. sub la strata mantelo), laŭ la datumalprenoj faritaj de Poggi en [[1911]] la zono, kiu korespondas al la [[Mediolanum|Romia urbo]] troviĝis inter 118,71 (vojo Torino) kaj 121,26 (vojo Monte di Pietà) msmn; la [[Milano#Mezepoko|urbo en 1155]] ([[ĉirkaŭbaraĵo de la Navigli]]) troviĝis inter 118,61 (vojo Della Signora) kaj 121,80 (vojo Solferino) msmn; la urbo de [[Ĉirkaŭstratoj de Milano#Ena ĉirkaŭstrato|Bastioni]] ([[1549]]) troviĝis inter 124 (Bastioni de Porta Volta) kaj 114 (Bastioni de Porta Romana) msmn; la [[Ĉirkaŭstratoj de Milano#Ena ĉirkaŭstrato|ekstera ĉirkaŭstrato]] troviĝas inter 127,68 (strato de la Simonetta) kaj 109,40 (placo Lodi) msmn. Laŭ ĉi tiu datumalpreno, la [[akvostratumo]]j mezuris (en [[1911]]) de maksimumo de 124 msmn en Vojo Simonetta al minimumo de 107 en Korso Lodi, kun [[mediano]] de 115 msmn, al kiu korespondas pligranda profundo ol ĉirkaŭaj zonoj. Tia datumo povas ŝajni banala sed necesas konsideri ĝin sub la nocioj de la [[Romio|romia]] [[konstruinĝenieriko]] kaj enkadrigi ĝin en la [[centuriigado]] de la teritorio. La romia urbanizado interesiĝis plialta nord-nordorienta zono, kie la akvo estis plibone ekspluatita<ref>Fantoni G. ''L'acqua a Milano'', Cappelli, Bologna, 1990, pp 16-17.</ref>. Multnombraj [[rojo|irigaciaj]] kanaloj kaj [[Navigli (Milano)|navigeblaj]] estis konstruitaj en [[Romia respubliko|respublika epoko]] por [[senmarĉigo]] kaj [[sanigo]] de la teritorio, por la funkciigo kaj la defendo de la loĝantaro kaj la transporto de la personoj kaj de la aferoj,por mezaj kaj longaj distancoj. Ĉi tiu grava kaj antaŭtempa interveno, kune kun la jamekzistanta marĉa reĝimo, ne permesas la valuton de la origina pasado de la konataj akvofluaĵoj, kiel [[Lambro]] oriente, [[Olono]], [[Seveso (rivero)|Seveso]] kaj [[Nirone (torento)|Nirone]] norde, [[Vettabia]] kaj la [[Suda Lambro]] sude<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.storiadimilano.it/citta/milanotecnica/fognature/idrografia.htm|titolo=Cenni sull'idrografia dell'area milanese|eldonejo=storiadimilano.it|alirdatomonato=5-a de julio|alirjaro=2010|lingvo=it}}</ref>. Aktuale la plejgranda parto de ĉi tiuj akvofluaĵoj, mediaj kaj ne, troviĝas sub la strata mantelo, entute pot 370&nbsp;km<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.mi.camcom.it/upload/file/1476/738306/FILENAME/Relazione_Metropolitana_Milanese_S.P.A..PPT|titolo=Salute e sviluppo sostenibile nel comune di Milano|paĝo=17|alitdatomonato=7-a de novembro|alirjaro=2010|lingvo=it}}</ref>. Surface fluas Lambro, laŭ la orienta periferio, [[Granda Naviglio]] kaj [[Pavia Naviglio]], la unua enirante kaj la alia elirante de la doko de porta Ticinese, [[Naviglio de la Martesana|Martesana]], de Cascina Gobba<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.lagobba.it/home.htm|titolo=La Cascina Gobba|alirdatomonato=12-a de novembro|alirjaro=2010|lingvo=it}}</ref> al la ''[[Naviglio de la Martesana|Cassina de' pomm]]'', la Vettabbia, de [[Morivione]], kaj la suda Lambro, de placo de la Militoj, sen nombri la multnombraj [[rojo]]j<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/ContentLibrary/in%20comune/in%20comune/strategia%20di%20sviluppo/progetti%20per%20il%20verde/ParcoAgricoloDelTicinello-AreeVerdi-StrategiaDiSviluppo|titolo=Parco Agricolo Ticinello|accesso=12-10-2010|eldonejo=comune.milano.it|lingvo=it|alirdato=2022-01-13|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150217132140/http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2Fwps%2Fwcm%2Fconnect%2FContentLibrary%2Fin%20comune%2Fin%20comune%2Fstrategia%20di%20sviluppo%2Fprogetti%20per%20il%20verde%2FParcoAgricoloDelTicinello-AreeVerdi-StrategiaDiSviluppo|arkivdato=2015-02-17}}</ref>. La sistemo ne estas aktuale navigebla sed ĝi neŝanĝite konservas sian irigacian potencialon. Krom ĉi tiuj gravaj akvofluaĵoj, en Milano historie konverĝas regione, nacie kaj internacie gravajn komunikajn vojojn. Unue necesas konsideri la [[romiaj stratoj|romian strataron]], la [[via Aemilia]] unue, kreita en [[-187]] por ligi la [[Adriatiko]]n kun la [[Apeninoj|subapeninaj]] establiĝoj, kaj plilongigita dum [[Aŭgusta epoko]] ĝis Mediolanum kaj [[Aosta|Augusta Praetoria]]. Tia profitodona loko en [[Pada Ebenaĵo|ege fruktopova ebenaĵo]] ege influis la historio de la urbo kaj ĝia rolo kun la Itala nacio kaj kun aliaj [[Alpoj|transalpaj]] ŝtatoj. La surfaco kiu okupas aktuale Milanon estas pligranda ol kelkaj [[Eŭropo|Eŭropaj]] urboj kiel [[Parizo]], [[Amsterdamo]], [[Bruselo]] kaj [[Dublino]]. La loĝa kontinuo etendis sin preter la administraj limoj, tiel kreante kun najbaraj komunumoj sola kunurbiĝo. Grava pligrandigo de la teritorio okazis inter [[1928]] kaj [[1932]] kun la aldono de la najbara komunumo ''Corpi Santi'' ("Sanktaj Korpoj") kaj de aliaj malpli grandaj komunumoj, kiuj nun estas kvartaloj de la urbo. Milano aktuale estas dividita en naŭ zonojn, nomataj "distriktaj municipoj" (''municipi circoscrizionali''), kun kutime administra kaj konsultiĝa povoj<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.comune.milano.it/portale/wps/wcm/jsp/fibm-cdm/FDWL.jsp?cdm_cid=com.ibm.workplace.wcm.api.WCM_Content/In%20Comune_Zone_Composizione%20e%20funzionamento/b37cc900450862518ef7ff4fca200d26/false&cdm_acid=com.ibm.workplace.wcm.api.WCM_Content/Regolamento%20del%20Decentramento%20Territoriale%20-%202f2d7380464567fd880f9abda2556887/2f2d7380464567fd880f9abda2556887/false|titolo=Regolamento del decentramento territoriale|eldonejo=comune.milano.it|alirdatomonato=7-a de novembro|alirjaro=2010|lingvo=it|alirdato=2022-01-03|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110519044745/http://www.comune.milano.it/portale/wps/wcm/jsp/fibm-cdm/FDWL.jsp?cdm_cid=com.ibm.workplace.wcm.api.WCM_Content%2FIn%20Comune_Zone_Composizione%20e%20funzionamento%2Fb37cc900450862518ef7ff4fca200d26%2Ffalse&cdm_acid=com.ibm.workplace.wcm.api.WCM_Content%2FRegolamento%20del%20Decentramento%20Territoriale%20-%202f2d7380464567fd880f9abda2556887%2F2f2d7380464567fd880f9abda2556887%2Ffalse|arkivdato=2011-05-19}}</ref>. === Klimato === [[Dosiero:Dom of Mischabel.jpg|eta|Dum bona veterkondiĉo videblas el Milano kelkaj el la plej altaj pintoj de [[Alpoj]], kiel la [[Dom (monto)|Dom]]]] Laŭ la [[Klimata klasifiko de Köppen]], Milano estas urbo klasita kiel de humida subtropika klimato. En kontrasto kun plej parto de [[Italio]], kiu havas mediteranean klimaton, Milano estas pli de kontinenta klimato kaj tiele vintroj en Milano estas humidaj kaj malvarmaj dum someroj estas varmaj kaj kun kutima sultro. La mezaveraĝaj temperaturoj estas inter -3/{{GdC|+6}} dum [[januaro]] kaj de +15/{{GdC|+28}} en [[julio]]. Kiel ĉe ĉiu urbo, la temperaturoj estas pli varmaj en la centro ol en la ĉirkaŭaĵoj, ĉefe dumnokte kaj ĉefe vintre. Estas komuna la [[neĝo]] vintre, kvankam iom post iom dum la lastaj du jardekoj malpliiĝas ties kvanto kaj ofto. La historia averaĝo en la areo de Milano estas inter 35 kaj 45&nbsp;cm, sed januare de [[1985]] neĝis inter 80 kaj 100&nbsp;cm. La humideco estas sufiĉe alta dum la jaro kaj la [[precipitaĵo|jara pluvo]] estas de 1000&nbsp;mm proksimume mezaveraĝe. [[Nebulo]] oftas en la Pada Ebenaĵo ĉar malmultas la ventoj, sed forigo de rizkampoj sude, urba varmigado kaj redukto de [[poluado]] malpliigis tiun fenomenon lastatempe. == Historio == === Milano kelta kaj romia === [[Dosiero:Ambrosino 1310.jpg|eta|Famaj moneroj milanaj "Ambrosino" (ĉirkaŭ 1300).]] Milano (''Mediolanum'') estas fondita de la kelta popolo de la Insubroj, tribo eble aŭtoktona, kiu estis parto de la kulturo de Golasecca dum prahistoria epoko. La fondo okazas laŭ la tradicio transrakontita en la rakonto de [[Tito Livio]] kaj reprenita dum mezepoka epoko de Bonvesin de la Riva en “De Magnalibus urbi Mediolani”, ĉirkaŭ la 600 a.K. de la [[gaŭlo]] [[Belloveso]], nevo de la reĝo de la Gaŭloj Biturigi, kiu setlis en la mezo de la [[Pada Ebenaĵo]] ("medolanum" povus signifi "en la mezo de la ebenaĵo"), venkinta la antaŭajn etruskajn popolojn. Post esti la plej grava el la urboj de la Gaŭloj Insubroj, en 222 a.K. ĝi estis konkerita de la Romianoj, sekve de akra sieĝo, fare de la romiaj konsuloj Kneo Kornelio Scipiono Kalvo kaj Marko Klaŭdio Marcelo; la konkero estis kontraŭstarita de la invado de [[Hanibalo]] kun kiu la loka popolo alianciĝis. Nur dum la fruaj jaroj de la 2-a jarcento a.K. la Insubroj kaj la Boi sin submetis al la romia regado. La legendo rakontas, ke je la alveno de la Romianoj, la Insubroj elprenis la orajn insignojn, kiuj estis en la templo de Belisama (por Cezaro, la templo de Minerva), por ilin eldanĝerigi, en monto. La armea, politika kaj ekonomia graveco permesis la tiaman Milanon ricevi la municipan titolon kaj poste de imperia kolonio, ĝis ĝi iĝis ĉefurbo de la provinco de Emilio kaj Ligurio kaj sidejo de imperia oficiro. === Milano kristana kaj ĉefurbo de la Imperio === Kresko de la armea graveco postvenis la politikan agnoskon, kaj en la [[286]] Milano iĝis imperia sidejo post la subdivido de la Imperio en [[Okcident-Romia Imperio]] kaj [[Orient-Romia Imperio]] fare de [[Diokleciano]] kaj Milano iĝis rezidejo de [[Maksimiano]], ĉefo de la [[Romia Imperio de Okcidento]]. En Milano, en la [[313]] [[Konstantino la 1-a de la Romia Imperio|Konstantino]] interkonsentas kun Licinio por akcepti, per la [[Edikto de Milano]], la praktikadon de la kristana kulto, do komencinte la konstruadon de kelkaj [[baziliko]]j. Dum la periodo de la Episkopo [[Sankta Ambrozio|Ambrozio]] kaj de la imperiestro Teodosio la 1-a, Milano iĝis la plej influa centro de la Eklezio de Okcidento (ĉi tie [[Aŭgusteno de Hipono|Sankta Aŭgusteno]] estas konvertita al la [[kristanismo]] en la [[386]] kaj ricevis la bapton la sekvan jaron). Milano restis ĉefurbo de la Imperio ĝis [[402]] kiam [[Ravenna]] iĝis la nova ĉefurbo. === Longobarda Milano === Milano spektis poste la konatajn eventojn de la malkomponiĝo de la Romia Imperio. Al la disfalo de la socio malfru-antikva kaj al la sekva demografia krizo, kontrastis unua establiĝo de ĝermana popolo: tiu de la Orientaj Gotoj (Ostrogotoj) de Teodoriko (kvina jarcento P.K.). La necerta politika situacio kaŭzis tamen al la urbo plurajn vundojn: de la Burgunda invado (de la 489 al la 494) al la fortaj disrabadoj de la Gota Milito. En la sesa jarcento, kun la alveno de la Longobardoj en la Pada Ebenaĵo unua impulso al la releviĝo estiĝi. De la eniro en la urbon de la Reĝo Albonio en la 569 la repopolado de la urbaj kaj rura centroj alprenis altajn ritmojn, doninte al la teritorio tre ĝermanan aspekton. De la novaj dominantoj, la Alta Italio prenis la nomon Langbard (de kie derivis la termino Lombardio) kaj Milano, kun Pavia, iĝis la ĉefa centro de la nova Reĝolando. La graveco de la urbo poste estas konfirmita de la sekva regado de la Frankoj: Milano estis la sidejo de imperia grafo kaj de influa Episkopo. === La komunuma Milano === [[Dosiero:Milano, Duomo with Milan Cathedral and Galleria Vittorio Emanuele II, 2016.jpg|eta|[[Piazza del Duomo (Milano)|Piazza del Duomo]]]] Post la periodo de la Ostrogotoj kaj de la Longobardoj, en la naŭa jarcento la urbo reakiris kreskantan gravecon kaj sendependecon de la Sankta Romia Imperio. Detruita en la aprilo de la 1162 de Ruĝbarbulo, Milano renaskiĝis post la venko de la Lombarda Liga en la batalo de Legnano en la 29 majo 1176. [[Dosiero:Leonardo da Vinci (1452-1519) - The Last Supper (1495-1498).jpg|eta|La Sankta Manĝo de [[Leonardo da Vinci|Leonardo]].]] La [[duklando de Milano]] estis historia teritorio de la [[Sankta Romia Imperio]], ĉirkaŭ la urbo Milano, situanta en la nordo de hodiaŭa Italio. Ĝi estis kreita en [[1395]], kiam ĝi havis dudek ses urbojn kaj la vastan kamparan areon de la meza Pada Ebenaĵo oriente de la montetoj de Montferrat. En la tarda mezepoko Milano vidis la lukton de la familio Della Torre kaj Visconti por la posedo de la urbo kun la superregado de ĉi lasta. En ĉi periodo sinsekvis la jenaj ĉefepiskopoj, kelkaj de signifa graveco por la urbo: Carlo I di Forlì (1457-1461); Stefano dei conti Nardini di Forlì (1461-1484); Giovanni IV Arcimboldi (1484-1488) kaj Guido Antonio Arcimboldi (1488-1497); Ottaviano Arcimboldi (1497); Ippolito I d'Este (1497-1519); Ippolito II d'Este (1519-1550). === De la fremda regado ĝis la Itala Reĝolando === Post periodo de ekspansio en la norda Italio dum la dekkvina jarcento, en la komenco de la deksesa jarcento Milano estas konkerita de Francio, poste de Hispanio kaj en la dekoka jarcento de Aŭstrio. De la 1796 ĝis la 1799 ĝi estis ĉefurbo de la Cisalpa Republiko, de la 1802 ĝis la 1805 ĉefurbo de la Itala Respubliko kaj de la 1805 ĝis la 1814 ĉefurbo de la Itala Reĝolando ([[Napoleono|Napoleona]]). Post la napoleona periodo, Milano reiĝis [[Aŭstrio|aŭstria]] kun la Lombarda-Venecia Reĝlando. En la [[1859]], post la dua milito por sendependeco ĝi estis parto de la Reĝolando de Sardino kaj de 1861 de la Itala Reĝolando. === La lasta jarcento === La 1-an de januaro 1930, estis inaŭgurita la Centralo de la Lakto, dum la 23 majo la Planedejo, kaj la 28 oktobro la Akvoflughaveno, kies konstruado komenciĝis en la 1928. La 18-an de aprilo de la 2002 la urbo estas frapita krude de la akcidento ĉe la Ĉielskrapanto [[Pirelli]], kie malgranda r turisma aviadilo kraŝis disrabinte kompletan areon de la regiona palaco kaj mortiginte du oficistojn kiuj laboris en la dudeksesa etaĝo. La deziro de restabiliĝo post granda timego (konsiderinte la proksimecon de la 11 septembro) kontribuis al renaskiĝo de la “Pirellone” (kiel ĝi estas ameme nomata far ĉiuj lombardoianoj), dank’al rekorda restaŭrado, kiu permesis en nur jaro ĝin revenigi ĝin al la iama brilo. == Simboloj == [[Dosiero:Broletto Nuovo - Scrofa semilanuta 2.jpg|eta|La bareliefo de la ''scrofa semilanuta'']] [[Dosiero:Madonnina - Duomo - Milan 2014 02.jpg|eta|La ''Madonnina'']] La [[blazono]] (kaj la [[flago]]) de la komunumo de Milano konsistas el arĝentoblanka spaco, kie aperas ruĝa kruco; la blazono estas superigata de [[krono]] kaj subigata de duobla branĉo kaj de [[laŭro]] kaj de [[kverko]], ligataj kune de [[Trikoloro|trikolora]] laĉo. Ŝajne naskiĝis komence de la [[11-a jarcento]] de la kunfandiĝo de la flago de la nobelularo, ruĝa, kun tiu de la popolo, blanka. En [[1167]], post la ĵuro de [[Pontida]], la ĉefaj urboj de la norda Italio formis la union nomitan [[Lega Lombarda]], cele lukti kontraŭ [[Frederiko la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Imperiestro]] kaj konkeri la sendependecon. La ''Lega'' adoptis kiel simbolon la blazonon de Milano. En 1176, en la [[batalo de Legnano]], la blazono flirtiĝis sur [[ĉaro]]. De tiam la milana blazono iĝis [[simbolo]] de aŭtoritato kaj memstaro, kaj multaj urboj de la Norda Italio adoptis ĝin. Aliaj simboloj de Milano estas: * [[Bazilisko (mitologio)|bazilisko]] (en itala ''biscione'', en milana ''la bissa'') manĝanta homon aŭ knabon (aŭ pli verŝajne, temas pri knabo kiu naskiĝas el la buŝo de la bazilisko), estis simbolo de la familio [[Visconti]] kaj iel iĝis simbolo de la urbo de Milano. La bazilisko simbolas ''povon'' kaj ''eternecon'' de la familio, sed ankaŭ estas simbolo de malbono, kvankam ne en [[heraldiko]] laŭ tiu motivo. La blazonon prenis la marko de [[Alfa Romeo]], kaj krome "la bissa" estas unu de la simboloj de la [[Inter]], fama teamo de futbalo milana, kaj de la socio [[Fininvest]], fondita en [[1978]] de [[Silvio Berlusconi]]. En tiu blazono la bazilisko, sen sia karaktero de "malica", portas enbuŝe floron. * Alia [[simbolo]] de la urbo estas animalo devena el [[legendo]] pri ties fondiĝo. Oni konsideris, ke la etimologio de la nomo de Milano devenus el la latina ''in medio lanum'', sed dua hipotezo devenigas ĝin el iu ''scrofa semilanuta'' ([[duonlaneca porkino]], en latina ''mediolanum'') kiun la mita fondinto de la urbo - la [[keltoj|kelta]] [[Belloveso]]- estus vidinta sonĝe (inspirata de la diino Belisama) kaj en tiu loko li fondis sian urbon. La ''scrofa semilanuta'' estas ankoraŭ videbla ĉe kapitelo de la Palaco ''della Ragione'' aŭ ''Broletto'' de [[placo Mercanti]]. * La tiel nomata "Madonnina" (Sinjorineto), statuo el oro lokita sur la plej alta nadlo de la [[Duomo di Milano|katedralo]], reprezentanta la [[Dipatrino]]n, nome la patrino de [[Kristo]]. == Monumentoj kaj vidindaĵoj == === Religia arĥitekturo === La [[Katedralo de Milano]], simbolo de Milano, estas la ĉefa monumento de la urbo, situanta en la centro de la urbo en la samnoma placo. Ĝi estas la kvara preĝejo en Eŭropo laŭ areo. Ĝi estas la plej grava preĝejo de la ĉefdiocezo de Milano. Danke al 11.700 m² de areo kaj 440.000 m³ de volumeno, ĝi estas la plej granda preĝejo en Italio. Aliaj menciindaj urbaj kristanaj preĝejoj estas la [[Baziliko de Sankta Laŭrenco de Milano]] kaj la [[Baziliko de Sankta Bàbila]]. === Civila arĥitekturo === * [[Kastelo Sforza]] * [[Monumenta tombejo de Milano]] * [[Piazza del Duomo (Milano)|Piazza del Duomo]] * [[Reĝa Palaco de Milano]] === Mediaj areoj === * ''[[Bosco Verticale]]'' == Socio == === Demografia evoluo === [[Dosiero:IMG 4468 - Milano - La Borsa - Dettaglio - Foto di Giovanni Dall'Orto - 20 jan 2007.jpg|eta|Enirejo de la Borso de Milano]] La urbo enhavas totalon de 1.308.735 loĝantojn kaj la [[urba areo de Milano|urba areo]] ĉirkaŭ 4.280.820 loĝantojn, en metropolita areo de ĉirkaŭ el 4 milionoj al 7.400.000, depende de la konsidero de kio estas tia [[urba areo]], kaj tiel estante ĉu la dua areo en Italio, post [[Romo]], aŭ eĉ la unua. Je 2006, la Italia nacia instituto de statistiko ISTAT ĉirkaŭis je 292,204 la eksterlande naskitajn emmigrintoj en la Urba Areo, tio estas ĉirkaŭ 9% de la totala populacio. Ĝi estas konsiderata de kelkaj kiel la ekonomia ĉefurbo de [[Italio]]. Ne hazarde, Milano estas unu de la ĉefaj komercaj kaj financaj centroj kaj unu de la plej riĉaj urboj de la Eŭropa Unio, kaj sidejo de la [[Borso de Italio]]. Krome, la [[Foiro de Milano]] estas konsiderata la plej grava de [[Italio]] kaj unu de la ĉefaj de la mondo. === Etnoj kaj eksterlandanoj === Je la [[31-a de decembro]] de [[2007]] la eksterlandanoj loĝantaj en Milano havantaj laŭleĝan regulan permeson estis 184.701<ref name="CaritasAmbrosiana">{{citaĵo el la reto|url=http://www.famiglia.regione.lombardia.it/np/allega.asp?file=1623|titolo=DOSSIER STATISTICO IMMIGRAZIONE 2007 - SCHEDA SU LOMBARDIA E AREA MILANESE|alirdatomonato=31-a de decembro|alirjaro=2006|lingvo=it}}{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, kio estas 5,8 % de la totalo de la loĝantoj en Italio<ref name="CaritasAmbrosiana"/> kaj 14,3 % de la milana populacio<ref name="CaritasAmbrosiana"/>. La ŝtatoj kun plej alta nombro de loĝantoj en Milano estas: {{div col|cols = 3}} * [[Filipinoj]] - 28.020 * [[Egiptio]] - 22.946 * [[Ĉinio]] - 14.723 * [[Peruo]] - 14.063 * [[Kolombio]] - 14.082 * [[Ekvadoro]] - 12.343 * [[Srilanko]] - 10.600 * [[Rumanio]] - 7.895 * [[Maroko]] - 6.670 * [[Albanio]] - 4.526 * [[Ukrainio]] - 3.631 * [[Francio]] - 3.332 * [[Brazilo]] - 2.611 * [[Salvadoro]] - 2.554 * [[Bangladeŝo]] - 2.534 * [[Eritreo]] - 2.315 * [[Germanio]] - 1.933 * [[Japanio]] - 1.919 * [[Senegalio]] - 1.834 * [[Britio]] - 1.781 * [[Hispanio]] - 1.488 * [[Tunizio]] - 1.410 * [[Maŭricio]] - 1.313 * [[Moldavio]] - 1.263 * [[Serbio]] - 1.151 * [[Bulgario]] -1.1079 * [[Turkio]] -1.1055 * [[Usono]] -1.1013 * [[Rusio]] -955 (Datumoj de [[ISTAT]] 2008<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://demo.istat.it/ |titolo=DEMO ISTAT |alirdato=2011-06-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110709154623/http://demo.istat.it/ |arkivdato=2011-07-09 }}</ref>) {{div col end}} Krome kompreneble estas multaj neleĝaj eksterlandaj loĝantoj tute ne kalkuleblaj evidente. <!-- === Religioj === {{...}} === Institucioj, organizoj kaj asocioj === {{...}} === Vivkvalito === {{...}} ==== Akvo kaj aero en Milano ==== {{...}} --> == Kulturo == [[Dosiero:Sala Crociera, Università degli Studi di Milano.jpg|eta|Centra Biblioteko de Juro kaj Beletroj de la [[Universitato de Milano]]]] === Universitatoj === * [[Universitato Bocconi]] * [[Universitato de Milano]] * [[Universitato IULM]] === Muzeoj === * [[Arkeologia Muzeo de Milano]] * [[Artmuzeo en Piazza della Scala]] * ''[[Galleria d'Arte Moderna (Milano)|Galleria d'Arte Moderna]]'' === Teatro === * [[Teatro alla Scala]] * [[Teatro Dal Verme]] === Muziko === * [[Milana Konservatorio]] * [[Teatro alla Scala]] * [[Teatro Dal Verme]] === Amaskomunikiloj === * Ĵurnalo ''[[Il Sole 24 Ore]]'' == Homa geografio == === Urboplanado === [[Dosiero:Milano - Teatro alla Scala 3924.jpg|eta|La [[Teatro alla Scala]] de ekstere]] La Komunumo de Milano havas surfacon relative malgrandan kaj preskaŭ komplete urbostrukturan, kun [[loĝdenso]] iom malpli granda ol tiu de [[Napolo]]. La vera kaj propra urbo, la urba kontinuaĵo de konstruaĵoj, placoj, rezidejoj, fabrikoj kaj aldonaj servoj de multe transpasas la komunumajn limojn, pleje al nordo kaj al oriento por multaj kilometroj. Urba areo de la komunumo apudas je du trionoj de ĝia konturo la Komunumon de Milano, do kreante unusolan urbon komponitan el dekoj de municipoj, kun loĝantaro de ĉirkaŭ 3,9 milionoj de loĝantoj. Ĝi estas la vera kaj propra urbo, kiu havas tamen surfacon pli malgrandan ol [[Romo]], sed kun preskaŭ la sama nombro de loĝantoj. En la lastaj jaroj oni komencis identigi la Urban Areon kiu gravitas ĉirkaŭ la Granda Milano, de 4,5 milionoj de loĝantoj (datenoj UN). [[Dosiero:Milan,_administrative_divisions_-_Nmbrs_-_colored.svg|eta|La naŭ kvartaldistriktoj de Milano.]] Per la noktaj satelitaj filmadoj, kaj la studoj pri la pendola trafiko oni obtenas Areon Metropolan de Milano, kiu estas larĝa ĉirkaŭ 70 kilometrojn de okcidento ĝis oriento kaj alta pli ol 65 kilometrojn de nordo ĝis sudo, deirante do de [[Novara]] en [[Piemonto]] kaj alvenante al pli posta [[Bergamo]]; en la alia direkto deirante de [[Lugano]] en [[Svisio]] (do ankaŭ transnacia) malsuprenirante ĝis Sudo ĝis [[Pavio]] kaj [[Lodi]]. Ĉi areo metropola enprenas ankaŭ la urbojn de Varese, Como, Lecco, Bergamo kaj superas larĝe la 6,5 milionojn de loĝantoj, en surfaco relative malgranda kaj de granda loĝdenso, ankaŭ sen konsideri ke, kiel en multaj eŭropaj urboj, en ĝia interno estas centoj de Km² da regionaj parkoj. Aliaj studoj plivastigas eĉ ĉi egan areon metropolan, utiligante kiel termo de difino tiujn utiligatajn en [[Usono]] (lando kie naskiĝis la areoj metropolaj kaj ĝiaj administra kaj gvida organismoj) kaj en Francio por la industriaj areoj. Do oni obtenus megalopolon de pli ol 8,5 milionoj da loĝantoj, kiu entenus ankaŭ la urbojn de Brescia, Piacenza, Crema, Verbania kaj Vercelli. El tio rezultas ke la metropola areo de Milano koincidas kun la provinca teritorio kaj havas la saman loĝantnombron, malgraŭ ke la teritorio de la [[Provinco de Milano]] estus, efektive, la urbo de Milano kaj ke ĝia metropola areo estus dekduo da fojoj pli vasta ol la oficiala urbo kaj havus preskaŭ kvaroble da loĝantoj. {| class="prettytable" |- bgcolor="#DCDCDC" | width="06%" | | width="13%" | Zono | width="08%" | Areo<br />(km²) | width="08%" | Loĝantoj | width="08%" | Denso<br />(loĝ/km²) | width="57%" | Subdividoj |- | ''Zono 1'' | Centro Storico (Historia centro) | 9.67 | 107,087 | 11,074 | Centro Storico, [[Piazza del Duomo (Milano)|Piazza del Duomo]], Porta Tenaglia, Porta Sempione / Arco della Pace, Chinatown, Giardini Pubblici, piazza della Repubblica, largo della Crocetta, via della Guastalla, Basilica di Sant'Ambrogio, San Vittore, Parco delle Basiliche, Carrobbio |- | ''Zono 2'' | Stazione Centrale (Centra stacio), Gorla, Turro, Precotto, Greco, Crescenzago | 12.58 | 163,932 | 13,031 | Porta Nuova, Centrale, Ponte Seveso, Loreto, Maggiolina, Villaggio dei Giornalisti, Greco, Gorla, Turro, Precotto, Padova, Crescenzago, Adriano, Breda, Cassina di Pomm |- | ''Zono 3'' | Porta Venezia, Città Studi, Lambrate | 14.23 | 153,470 | 10,785 | Porta Venezia, Porta Monforte, Città Studi, Lambrate, Parco Lambro, Ortica, Quartiere Feltre, Casoretto, via Corelli, Rottole, Cimiano, via Carnia, Naviglio della Martesana |- | ''Zono 4'' | Porta Vittoria, Porta Romana, Forlanini, Monlué, Rogoredo | 20.95 | 169,051 | 8,069 | Porta Vittoria, Porta Romana, piazzale Libia, Cavriano, Calvairate, Monlué, Taliedo, La Trecca, Porto, Gamboloita, Nosedo, piazzale Corvetto, Rogoredo, Santa Giulia, Morsenchio, Forlanini, viale Omero, San Luigi, Ponte Lambro |- | ''Zono 5'' | Porta Ticinese, Porta Lodovica, Vigentino, Chiaravalle, Gratosoglio | 29.87 | 134,016 | 4,487 | Porta Ticinese, Porta Lodovica, Vigentino, Chiaravalle, Gratosoglio, Porta Vigentina, Conchetta, parco Ravizza, piazza Ohm, via Ripamonti, Vigentino, viale Ortles, via Quaranta, Morivione, via Spaventa, Quartiere Stadera, Quartiere Torretta, via Meda, Conca Fallata, Vaiano Valle, Selvanesco, Casenuove, Macconago, Quintosole, Ronchetto delle Rane, Chiesa Rossa, Naviglio Pavese, Vettabbia, corso San Gottardo |- | ''Zono 6'' | Barona, Giambellino, Lorenteggio, Porta Genova | 18.28 | 164,487 | 8,998 | Porta Genova, Darsena, via Magolfa, via Solari, San Cristoforo, Moncucco, Lorenteggio, via Giambellino, Restocco Maroni, Ronchetto sul Naviglio, Boffalora, Cascina Bianca, Cascina Cantalupa, via Bisceglie, via Inganni, piazza Frattini, Naviglio Grande, Barona, via Santa Rita, viale Legioni Romane, via Foppa |- | ''Zono 7'' | Porta Vercellina, Baggio, San Siro, Forze Armate | 31.34 | 190,969 | 6,093 | Porta Vercellina, Baggio, San Siro, via delle Forze Armate, Porta Vercellina, piazzale Aquileia, piazza Piemonte, via Washington, via Marghera, piazzale Brescia, piazzale Siena, via Saint Bon, Ospedale San Carlo, via Valsesia, Quinto Romano, Quarto Cagnino, piazzale Selinunte, Figino, Assiano, Muggiano, via Novara, via Marx, via Bellaria, via degli Ippodromi |- | ''Zono 8'' | Porta Volta, Fiera, Gallaratese, Quarto Oggiaro | 23.72 | 197,484 | 8,326 |Porta Volta, Fiera, Gallaratese, Quarto Oggiaro, corso Sempione, Bullona, Cimitero Monumentale, Porta Garibaldi, via Cenisio, via Paolo Sarpi, Ghisolfa, Cagnola, Il Portello, Monte Stella, Boldinasco, Q.T.8, piazza Bonola, via Ghisallo, Trenno, Lampugnano, San Leonardo, piazzale Accursio, Musocco, Porta Volta, Villapizzone, Garegnano e Certosa di Garegnano, Vialba, Quarto Oggiaro, Belgioioso, Roserio |- | ''Zono 9'' | Affori, Porta Nuova, Niguarda, Bovisa, Fulvio Testi | 21.12 | 194,386 | 9,204 | Affori, Porta Nuova, Niguarda, Bovisa, viale Fulvio Testi, Centro Direzionale, via Melchiorre Gioia, L'Isola, viale Zara, via Lancetti (Dogana), via Farini, Bovisasca, Dergano, Derganino, Montalbino, Prato Centenaro, Cà Granda, Comasina, Segnano, Bicocca, Stazione di Milano Greco Pirelli, viale Sarca, viale Fermi, via Astesani, piazzale Maciachini, Bruzzano, Parco Nord, via Seveso |- | | Tuta urbo | 181,76 | 1,483,882 | 8,164 | |} <!--=== Urba areo === {{...}} --> == Ekonomio == Milano estas la ekonomia kaj financa ĉefurbo de la Lando, danke ankaŭ al la ĉeesto de la Borso (en Piazza Affari). La plia parto de la itala kaj eksterlanda entreprenoj havas sian financan sidejon en Milano. Milano de la fino de la deknaŭa jarcento ĝis la 1970 ĉirkaŭ estis plejparte industria urbo, sed poste superis terciara sektoro, kiu evoluis en multaj direktoj, de la tradiciaj al la novigaj: financo, komercoj naciaj kaj internaciaj, gvidoj de entreprenoj, eldonado, industria dezajno, reklamoj, plaĉa tempopasigo, informadiko, universitataj aktivecoj. De la 1980 ĝi famiĝis kun la nomo de "Urbo de la Modo": ankoraŭ hodiaŭ, kun Nov-Jorko kaj Parizo, ĝi estas la monda ĉefurbo de la modo. Krome en la urbo ankaŭ funkcias multaj libroeldonejoj, ekzemple la firmao [[Atlantyca]]. == Transporto == <!-- === Stratoj === {{...}} --> === Stacidomoj === * {{stacidomo|Milano Affori}} * {{stacidomo|Milano Bovisa Politecnico}} * {{stacidomo|Milano Bruzzano Parco Nord}} * {{stacidomo|Milano Cadorna}} * {{stacidomo|Milano Centrale}} * {{stacidomo|Milano Certosa}} * {{stacidomo|Milano Dateo}} * {{stacidomo|Milano Domodossola}} * {{stacidomo|Milano Forlanini}} * {{stacidomo|Milano Greco Pirelli}} * {{stacidomo|Milano Lambrate}} * {{stacidomo|Milano Lancetti}} * {{stacidomo|Milano Porta Garibaldi}} * {{stacidomo|Milano Porta Garibaldi (subtera)}} * {{stacidomo|Milano Porta Romana}} * {{stacidomo|Milano Porta Venezia}} * {{stacidomo|Milano Porta Vittoria}} * {{stacidomo|Milano Quarto Oggiaro}} * {{stacidomo|Milano Repubblica}} * {{stacidomo|Milano Rogoredo}} * {{stacidomo|Milano Romolo}} * {{stacidomo|Milano San Cristoforo}} * {{stacidomo|Milano Tibaldi}} * {{stacidomo|Milano Villapizzone}} === Flughavenoj === {{Ĉefartikolo|Flughavenoj de Milano}} Estas tri proksimaj flughavenoj kiuj utilas por transporti malproksimajn alveturantojn al Milano, la jenaj: * [[Flughaveno Milano Linate]] * [[Flughaveno Milano Malpensa]] * [[Flughaveno Orio al Serio]] === Urba movebleco === * [[Metroo de Milano]] * [[Suburba fervoja servo de Milano]] * [[Tramtransporto en Milano]] * [[Trolebusa transporto en Milano]] == Sporto == * [[A.C. Milan]] * [[Inter Milano]] * [[Stadiono Giuseppe Meazza]] == Administrado == Milano nune estas administrata de ''Giuseppe Sala'' (''sendependulo de maldekstro'') ekde [[21-a de junio]] [[2016]]. == Konataj lokuloj == Inter multaj aliaj mencieblas ekzemple * [[Rosina Storchio]] (1876-1945), operkantistino * [[Ödön Batthyány-Strattmann]], hungara aristokrato * [[Silvio Berlusconi]], entreprenisto kaj politikisto * [[Luigi Bisi]], [[pentristo]] * [[Gino Bramieri]], [[aktoro]] * [[Rita Calderini]], latinistino, helenistino, kaj instuistino * [[Giulio Ceradini]], fiziologo * [[Giovanni D'Anzi]], [[kantisto]] kaj [[muzikisto]] * [[Alessandro Manzoni]], verkisto * [[Alberto Rabagliati]], kantisto * [[Lanfranco da Milano]] * [[Rajmund Rapaics (kanoniko)|Rajmund Rapaics]], [[hungaroj|hungara]] [[pastro]], [[rektoro]] * [[Stefano Secco]], lirika [[kantisto]] * [[Klára Tabódy]], hungara-itala [[aktoro]] kaj pentristo * [[Una Chi]], verkisto kaj tradukisto * [[Giorgio De Simone]], ĵurnalisto kaj verkisto == Ĝemelurboj == Milano estas ĝemelata kun 15 urboj tutmonde<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/contentlibrary/In+Comune/In+Comune/Citt+Gemellate/|titolo=Comune di Milano - Città Gemellate|eldonejo=comune.milano.it|lingvo=it|alirdato=2021-09-02|arkivurl=https://web.archive.org/web/20141027040938/http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2Fwps%2Fwcm%2Fconnect%2Fcontentlibrary%2FIn+Comune%2FIn+Comune%2FCitt+Gemellate%2F|arkivdato=2014-10-27}}</ref>: {{Multkolumna}} * {{ĝemeleco|Sao Paulo|Brazilo|dato=1961}} * {{ĝemeleco|Ĉikago|Usono|dato=1962}} * {{ĝemeleco|Liono|Francio|dato=1967}} * {{ĝemeleco|Sankt-Peterburgo|Rusio|dato=1967}} * {{ĝemeleco|Frankfurto-ĉe-Majno|Germanio|dato=1969}} {{Kolumnorompo}} * {{ĝemeleco|Dakar|Senegalo|dato=1974}} * {{ĝemeleco|Birmingham|Britio|dato=1974}} * {{ĝemeleco|Ŝanhajo|Ĉinio|dato=1979}} * {{ĝemeleco|Osako|Japanio|dato=1981}} * {{ĝemeleco|Tel-Avivo|Israelo|dato=1997}} {{Kolumnorompo}} * [[dosiero:Flago-de-Palestino.svg|20px]] [[Betlehemo]] en [[Palestino]] ekde [[2000]] * {{ĝemeleco|Krakovo|Pollando|dato=2003}} * {{ĝemeleco|Toronto|Kanado|dato=2003}} * {{ĝemeleco|Melbourne|Aŭstralio|dato=2004}} * {{ĝemeleco|Guadalajara|Meksiko|dato=2008}} {{Finmultkolumna}} == Urbaj festotagoj kaj regulaj eventoj == * 7 decembro: [[Sankta Ambrozio]] (Sant'Ambrogio), la patrono de la urbo. Urba festotago kaj oficiala inaŭguro de la teatra periodo de la [[Teatro alla Scala]]. * De la 18 marto ĝis la 22 marto Datreveno de la Kvin Tagoj de Milano. La publikaj trafikiloj cirkulas kun la trikoloraj flagoj kaj kun la flagoj de la Komunumo de Milano * 18 aprilo: Memorigo de la incidento de la Ĉielskrapanto [[Pirelli]] * 8 oktobro: Memorigo de la viktimoj de la fluga incidento de Linate * 12 decembro: Memorigo de la viktimoj de la atenco de Piazza Fontana == Fama milananoj == * [[Leonardo da Vinci]] – artisto kaj sciencisto (loĝis en Milano dum multaj jaroj) * [[Giuseppe Verdi]] – komponisto * [[Francesco Filippini]] – pentristo * [[Antonio Bernocchi]] – stilisto * [[Nicola Bernocchi]] – financisto * [[Arturo Toscanini]] – orkestrestro * [[Umberto Boccioni]] – futurisma artisto * [[Giannino Castiglioni]] – skulptisto kaj arkitekto * [[Pietro Polli]] – industriisto * [[Carlo Biotti]] – magistrato * [[Emilio Polli]] – olimpika naĝanto * [[Achille Castiglioni]] – desegnisto * [[Giuseppe Pinelli]] – fervojisto kaj anarkiisma aktivulo * [[Dario Fo]] – dramaturgo kaj Nobelpremiito * [[Aldo Natoli]] – financisto kaj bonfaranto * [[Silvio Berlusconi]] – entreprenisto kaj politikisto * [[Miuccia Prada]] – entreprenistino kaj stilistino == Esperanto en Milano == En [[1906]] angla pastro [[Clarence Bicknell]] kune kun prof-ino [[Rosa Junck]] (el [[Aŭstrio-Hungario]]) starigis la unuan Esperanto-grupon en Milano. En [[1913]] la sidejo de la [[Itala Esperanto-Federacio]] (FEI, ''Federazione Esperantista Italiana'') translokiĝis de [[Ĝenovo]] al Milano. En [[1913]] okazis en Milano la 4-a nacia kongreso de Esperanto. Milano estas ankaŭ sidejo de la [[Itala Esperantista Junularo]] (IEJ), en vojo Villoresi. En Milano estas ankaŭ klubo de Esperanto, en vojo De Predis. La plej famaj el la milanaj esperantistoj estas aŭ estis [[Angelo Filippetti]], [[Attilio Clavenna]] kaj [[Leandro Taccani]]. En julio de [[2009]] [[SAT]]-organizo realigis sian [[82-a SAT-Kongreso 2009|kongreson]] en Milano<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.arciesperanto.it/html/lang/eo/sat-2009|titolo=Retejo de Arciesperanto - organizantoj|alirdatomonato=1-a de junio|alirjaro=2010}}{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Teatro alla Scala]] * [[Provinco de Milano]] * [[Duomo de Milano]] * [[Urba areo de Milano]] * [[Borso de Milano]] * [[Foiro de Milano]] * [[Edikto de Milano]] * [[Milan (Ohio)]] * [[La Casa Astratta (Viale Beatrice d’Este)]] {{projektoj|ReVo=milan}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} {{PlurajLingvokodoj|ar|en|es|fr|it|pt|ro|ru|zh}} * {{dmoz|Regional/Europe/Italy/Lombardy/Localities/Milan/}} ({{en}}) * [https://www.facebook.com/photo/?fbid=920811303407713&set=pb.100064365564462.-2207520000 afiŝo de "aperitiva" Esperanto-tago de septembro 2024] ({{eo}}) {{metropola urbo Milano}} {{leginda}} [[Kategorio:Milano| ]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Lombardio]] [[Kategorio:Komunumoj de la metropola urbo Milano]] m9rxkr2imyz1qxkvue4div4a5klqb80 1 25033 9413383 8624054 2026-06-25T15:39:06Z ThomasPusch 1869 /* Sankt-Paŭlo? */ 9413383 wikitext text/x-wiki MASP ne estas (nur) pri moderna arto. Estas alia muzeo, pli malgranda la Museu de Arte Moderna de São Paulo (Museo de Moderna Arto de San-Paŭlo) nur pri moderna arto. [[Uzanto:Roberto|Roberto]], septembro 2014 San-Paŭlo ne havas la plej grandan sport-stadionon el mondo. Fakte, la Morumbi eĉ ne estas la plej granda sport-stadiono el Brazilo. Mi forigis tiun malĝustan informon. <font color=grey>Anonima komento la 8-an de julio 2010</font> == Sankt-Paŭlo? == São Paulo tradukiĝas per Sankt-Paŭlo, mi pensas ke. <font color="#FF6600">Ĉi</font><font color="#00FF00">uĵa</font><font color="#FF0000">ŭde</font> (<small>[[Uzanto:Ĉiuĵaŭde|Uzanto-paĝo]] • [[Uzanto-diskuto:Ĉiuĵaŭde|Diskutpaĝo]] • [[Uzanto:Ĉiuĵaŭde/AlilingvajSinprezentadoj‎|Alilingva]]</small>) 13:33, 28 Jul. 2012 (UTC) : '''''Teorie''''' vi pravas ke Sankt-Paŭlo aŭ Sankta Paŭlo (lau la nomo de la kristana sanktulo) povus esti bonaj e-lingvaj nomoj por la urbo. Sed '''''praktike''''' la lokaj esperantistoj antaŭ pli ol 100 jaroj ekuzis la formon San-Paŭlo, pli proksiman al la portugala formo. Tion konfirmas kaj dokumentigas indikoj en PIV kaj aliaj vortaroj. Do estas tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:44, 10 Feb. 2016 (UTC) : Ligilo: https://vortaro.net/#San-Pa%C5%ADlo_kd == Amasaj ruĝaj ligiloj pri historiaj lokaj esperantistoj == La ĝis nun amasaj ruĝaj ligiloj pri historiaj lokaj esperantistoj ne donas signifajn informojn. '''''Se''''' ne kreiĝas propraj artikoloj, kaj ĝis nun ne aspektas ke iu vikipediisto havas sufiĉajn informfontojn kaj plenigus kompletajn biografiajn artikolojn, '''''unu''''' alternativo estas kolekti tiom da informoj kiom eblas kaj mencii la homojn en la [[ĝermolisto de brazilaj esperantistoj]], kaj meti alidirektilojn de la ruĝaj ligiloj <nowiki>[[NOMO]]</nowiki> ĉi-tie al <nowiki>[[ĝermolisto de brazilaj esperantistoj#NOMO]]</nowiki>. '''''Alia''''' alternativo estas simple forpreni la signojn [ kaj ], tiel ke anstataŭ neekzistantaj internaj ligiloj aperas simpla nigra teksto. Sed teksto kun 30, 40, 50 ruĝaj nomoj estas "tro ruĝa". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:31, 10 Feb. 2016 (UTC) == mapo == situo sur mapo=Brazilo San-Paŭlo donas mapon de la ŝtato, ne de la urbo! Ĉu mapo de la urbo haveblas? kiel oni povas diferencigi la nomojn inter tiu de la ŝtato kaj de la urbo? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 16:03, 22 okt. 2023 (UTC) {{re|Sj1mor}} > kiel oni povas diferencigi la nomojn inter tiu de la ŝtato kaj de la urbo? Teorie eblus, sed ĉi tie ne permesatas: La urbo en la esperanta vikipedio jes troveblas per la titolo [[San-Paŭlo (urbo)]] - tie ankaŭ estas urba mapo ''Brazil Sao Paulo Sao Paulo location map.svg'' (simpla skema mapo, ne situomapo!) - kaj la subŝtato per titolo [[San-Paŭlo]]. Teknike pli simplus fari kiel faras multaj esperantistoj, simple nomante la subŝtaton San-Paŭlio (ne jam dokumentita en PIV) kaj la urbon San-Paŭlo (en PIV), sed ĉar en la esperanta vikipedio estas tiom multaj lingvaj puristoj, kiuj malakceptas ĉiujn vortojn de urboj aŭ administraj unuoj kiuj ne jam estas dokumentitaj en PIV, tiu nomo estus kontraŭbatalata kiel artikola titolo kaj nur pene akcepteblas kiel alternativa nomo en la unua frazo de la subŝtata teksto. En la Esperantlingva vikipedio regas konservativismo, kaj la teknika praktiko devas adaptiĝi al tio... Sed teknike: "Situo sur mapo2=Brazilo San-Paŭlo" (gravas la nombro 2) ĉiukaze nur celas indiki per eta ruĝa punkto la situon sur mapo de la ŝubŝtato, alternative al la situo sur mapo de la tuta lando Brazilo. Tial tie la mapoj pri "Brazilo" kaj "San-Paŭlo" (la subŝtato) estas tute ĝustaj. Estas persona gusto ĉu oni bonvenigas simplan skeman mapon '''kaj''' situomapon de situo en la subŝtato, ĉar ili relative similas... Kutime la tekstoj pri brazilaj municipoj havas nur simplan skeman mapon '''kaj''' situomapon de situo en la tuta lando, kaj tiun kutimon oni prefere ne tuŝu, ĉar adapto signifus ree sanĝi milojn da artikoloj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:13, 10 feb. 2024 (UTC) 2k4k8rvfvly454ocvv7pn99tk0jwxz7 9413384 9413383 2026-06-25T15:39:19Z ThomasPusch 1869 /* Sankt-Paŭlo? */ 9413384 wikitext text/x-wiki MASP ne estas (nur) pri moderna arto. Estas alia muzeo, pli malgranda la Museu de Arte Moderna de São Paulo (Museo de Moderna Arto de San-Paŭlo) nur pri moderna arto. [[Uzanto:Roberto|Roberto]], septembro 2014 San-Paŭlo ne havas la plej grandan sport-stadionon el mondo. Fakte, la Morumbi eĉ ne estas la plej granda sport-stadiono el Brazilo. Mi forigis tiun malĝustan informon. <font color=grey>Anonima komento la 8-an de julio 2010</font> == Sankt-Paŭlo? == São Paulo tradukiĝas per Sankt-Paŭlo, mi pensas ke. <font color="#FF6600">Ĉi</font><font color="#00FF00">uĵa</font><font color="#FF0000">ŭde</font> (<small>[[Uzanto:Ĉiuĵaŭde|Uzanto-paĝo]] • [[Uzanto-diskuto:Ĉiuĵaŭde|Diskutpaĝo]] • [[Uzanto:Ĉiuĵaŭde/AlilingvajSinprezentadoj‎|Alilingva]]</small>) 13:33, 28 Jul. 2012 (UTC) : '''''Teorie''''' vi pravas ke Sankt-Paŭlo aŭ Sankta Paŭlo (lau la nomo de la kristana sanktulo) povus esti bonaj e-lingvaj nomoj por la urbo. Sed '''''praktike''''' la lokaj esperantistoj antaŭ pli ol 100 jaroj ekuzis la formon San-Paŭlo, pli proksiman al la portugala formo. Tion konfirmas kaj dokumentigas indikoj en PIV kaj aliaj vortaroj. Do estas tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:44, 10 Feb. 2016 (UTC) : Ligilo: https://vortaro.net/#San-Paŭlo_kd == Amasaj ruĝaj ligiloj pri historiaj lokaj esperantistoj == La ĝis nun amasaj ruĝaj ligiloj pri historiaj lokaj esperantistoj ne donas signifajn informojn. '''''Se''''' ne kreiĝas propraj artikoloj, kaj ĝis nun ne aspektas ke iu vikipediisto havas sufiĉajn informfontojn kaj plenigus kompletajn biografiajn artikolojn, '''''unu''''' alternativo estas kolekti tiom da informoj kiom eblas kaj mencii la homojn en la [[ĝermolisto de brazilaj esperantistoj]], kaj meti alidirektilojn de la ruĝaj ligiloj <nowiki>[[NOMO]]</nowiki> ĉi-tie al <nowiki>[[ĝermolisto de brazilaj esperantistoj#NOMO]]</nowiki>. '''''Alia''''' alternativo estas simple forpreni la signojn [ kaj ], tiel ke anstataŭ neekzistantaj internaj ligiloj aperas simpla nigra teksto. Sed teksto kun 30, 40, 50 ruĝaj nomoj estas "tro ruĝa". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:31, 10 Feb. 2016 (UTC) == mapo == situo sur mapo=Brazilo San-Paŭlo donas mapon de la ŝtato, ne de la urbo! Ĉu mapo de la urbo haveblas? kiel oni povas diferencigi la nomojn inter tiu de la ŝtato kaj de la urbo? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 16:03, 22 okt. 2023 (UTC) {{re|Sj1mor}} > kiel oni povas diferencigi la nomojn inter tiu de la ŝtato kaj de la urbo? Teorie eblus, sed ĉi tie ne permesatas: La urbo en la esperanta vikipedio jes troveblas per la titolo [[San-Paŭlo (urbo)]] - tie ankaŭ estas urba mapo ''Brazil Sao Paulo Sao Paulo location map.svg'' (simpla skema mapo, ne situomapo!) - kaj la subŝtato per titolo [[San-Paŭlo]]. Teknike pli simplus fari kiel faras multaj esperantistoj, simple nomante la subŝtaton San-Paŭlio (ne jam dokumentita en PIV) kaj la urbon San-Paŭlo (en PIV), sed ĉar en la esperanta vikipedio estas tiom multaj lingvaj puristoj, kiuj malakceptas ĉiujn vortojn de urboj aŭ administraj unuoj kiuj ne jam estas dokumentitaj en PIV, tiu nomo estus kontraŭbatalata kiel artikola titolo kaj nur pene akcepteblas kiel alternativa nomo en la unua frazo de la subŝtata teksto. En la Esperantlingva vikipedio regas konservativismo, kaj la teknika praktiko devas adaptiĝi al tio... Sed teknike: "Situo sur mapo2=Brazilo San-Paŭlo" (gravas la nombro 2) ĉiukaze nur celas indiki per eta ruĝa punkto la situon sur mapo de la ŝubŝtato, alternative al la situo sur mapo de la tuta lando Brazilo. Tial tie la mapoj pri "Brazilo" kaj "San-Paŭlo" (la subŝtato) estas tute ĝustaj. Estas persona gusto ĉu oni bonvenigas simplan skeman mapon '''kaj''' situomapon de situo en la subŝtato, ĉar ili relative similas... Kutime la tekstoj pri brazilaj municipoj havas nur simplan skeman mapon '''kaj''' situomapon de situo en la tuta lando, kaj tiun kutimon oni prefere ne tuŝu, ĉar adapto signifus ree sanĝi milojn da artikoloj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:13, 10 feb. 2024 (UTC) k64psdy4nafgq076u6g7sxzf0b1563e 0 30275 9413367 9398898 2026-06-25T15:24:14Z ThomasPusch 1869 /* Referencoj */ 9413367 wikitext text/x-wiki {{Ne konfuzu|Bergama}}{{Informkesto urbo de Italio | nomo = Bergamo | blazono = Bergamo-Stemma.svg <!--vere ekzistas komuneje --> | dosiero=[[Dosiero:Bergamo_collage.png|300px]] | regiono = {{Italio LOM}} | provinco = {{Italio BG}} | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 42 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 9 | longitudo_minutoj = 40 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 78 | koord_Y_en_mapo = 50 | alto = 249 | areo = 39 | kvanto_de_loĝantoj = {{nombro|{{WikidataLoĝantaro}}}} ({{WikidataLoĝantaroDato}}) | denso_de_loĝantoj = {{nombro|{{#expr: {{loĝantaro|{{WikidataLoĝantaro}}}} / 39 round 0}} }} | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Azzano San Paolo]], [[Curno]], [[Gorle]], [[Lallio]], [[Mozzo]], [[Orio al Serio]], [[Paladina]], [[Ponteranica]], [[Seriate]], [[Sorisole]], [[Stezzano]], [[Torre Boldone]], [[Treviolo]] kaj [[Valbrembo]] | poŝtkodo = 24100 | telefona_kodo = 035 | ISTAT_kodo = 016024 | imposta_kodo = A794 | nomo_de_loĝantoj = ''bergamaschi'' | patrono = [[Aleksandro de Bergamo]] | festo = [[26-a de aŭgusto]] | retpaĝo = {{oficiala retejo}} | mapo = LOM-Mappa.png | mapamplekso = 300 | situo sur mapo=Bergamo | situo de=Situa mapo de Bergamo }} '''Bergamo''' (lombarde '''Bèrghem''', itale '''Bergamo''') estas urbo de norda [[Italio]], situanta en [[Lombardio]] kun gravo el ekonomia, kultura kaj socia vidpunktoj. Interalie ĝi estas la administra centro de samnoma [[provinco Bergamo]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Najbaras la komunumoj [[Azzano San Paolo]], [[Curno]], [[Gorle]], [[Lallio]], [[Mozzo]], [[Orio al Serio]], [[Paladina]], [[Ponteranica]], [[Seriate]], [[Sorisole]], [[Stezzano]], [[Torre Boldone]], [[Treviolo]] kaj [[Valbrembo]]. Kristanisma [[patrono]] de la komunumo estas la sanktulo [[Aleksandro de Bergamo]], kies religia memortago sekve estas la komunuma festotago. [[Dosiero:018BergamoMura.JPG|eta|maldekstra|<center>la supra remparo]] [[Dosiero:GiorcesPalanuovoBG1.JPG|eta|maldekstra|<center>la nova palaco ĉe centra placo]] [[Dosiero:Bergamo de la drone, Piazza Vecchia.jpg|eta|maldekstra|<center>la sama centra placo elaere]] Ĝi estas tre vizitata de turistoj kaj iom konata kiel naskiĝejo de danco [[bergamasko]]. Ĝi estas ĉefurbo de la centra [[provinco de Bergamo|provinco samnoma]] en la norda regiono [[Lombardio]]. Tiu provinco limas sude kun la provinco [[Cremona]], okcidente kun [[Milano]] kaj [[Lecco]], norde kun [[Sondrio]] kaj oriente kun Brescia (parte laŭ la [[Iseo (lago)|lago Iseo]]). En la nordo de la urbo komencas deklivoj de Alpoj, kio estigas kondiĉojn por apartaj klimato, flaŭro kaj agrikulturo. La urbo estas historia kaj artoplena. Ekzemple la ''Accademia Carrara'' [Karara Akademio] enhavas pentraĵojn de [[Botticelli]], [[Rafaelo]], [[Tiziano]] kaj [[Bellini]], krom kelkaj verkoj de lokaj artistoj, kiel tiuj de la skulptisto de la [[20-a jarcento]], nome Giacomo Manzù. La urbo dividiĝas en du tre klare apartaj areoj nome la Supra Urbo (ĉirkaŭita de muregoj kaj enhavanta la plej parton el la interesaj vidindaĵoj) kaj la Malsupra Urbo (pli moderna kie loĝas la plej parto de urbanoj kaj kun la modernaj konstruaĵoj de ekonomia celo ekzemple administraj institucioj, bankoj kaj komerco). En Bergamo okazis kongreso de [[SAT]] en [[1974]]. Apud Bergamo videblas ekzemplo de moderna arkitekturo en ''Crespi d'Adda'', modelo de vilaĝo por laboristoj. En 2020 Bergamo viktimiĝis de la koronviruso<ref>(en) Ceri Parker, ''[https://www.weforum.org/agenda/2020/03/suddenly-the-er-is-collapsing-a-doctors-stark-warning-from-italys-coronavirus-epicentre/ 'Every ventilator becomes like gold' - doctors give emotional warnings from Italy's Coronavirus outbreak]'', la 9-an de marto 2020</ref>. == Sporto == Bergamo estas konata pro la biciklaj konkursoj (''[[Giro d'Italia]])'' kiuj regule alvenis en la urbo. Grava teamo de futbalo estas [[Atalanta BC]]. == Partneraj urboj == {{paĝonomo}} havas partnerajn rilatojn interalie kun {{paĝonomo}} havas partnerajn rilatojn interalie kun * {{flago|Argentino}} [[Bonaero]], [[Argentino]] * {{flago|Bolivio}} [[Cochabamba (urbo)|Cochabamba]], [[Bolivio]] * {{flago|Usono}} [[Greenville (Suda Karolino)|Greenville]], [[Suda Karolino]], [[Usono]] ekde 1984 <ref>[https://greenvillesistercities.org/our-sister-cities/ informoj en aparta retejo ''Greenville Sister Cities International'', alirita la 24-an de februaro 2025] ({{en}})</ref> * {{flago|Argentino}} [[La Rioja (argentina urbo)|La Rioja]], [[Argentino]] * {{flago|Argentino}} [[Mendozo (urbo)|Mendozo]], [[Argentino]] * {{flago|Francio}} [[Mulhouse]] ({{lang-de|Mülhausen}}, {{Lang-gsw-FR|Mìlhüsa|aŭ=Milhüüse}}) en la historia regiono [[Alzaco]] en [[Francio]] * {{flago|Usono}} [[Pueblo (urbo)|Pueblo]], [[Koloradio]], [[Usono]] == Konataj lokuloj == * [[Giuseppe Savoldi]] (1947-2026), futbalisto kaj futbala trejnisto == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Bergama]] * [[Bergamo (stacidomo)]] * [[Tramvojo Bergamo-Albino]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj|n=Kategorio: Bergamo}} {{Provinco Bergamo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Bergamo]] [[Kategorio:Bergamo| ]] 0ya6o1v29q8ji3559hpiu0sbnbrk9xx 9413369 9413367 2026-06-25T15:25:12Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9413369 wikitext text/x-wiki {{Ne konfuzu|Bergama}}{{Informkesto urbo de Italio | nomo = Bergamo | blazono = Bergamo-Stemma.svg <!--vere ekzistas komuneje --> | dosiero=[[Dosiero:Bergamo_collage.png|300px]] | regiono = {{Italio LOM}} | provinco = {{Italio BG}} | alto = 249 | areo = 39 | kvanto_de_loĝantoj = {{nombro|{{WikidataLoĝantaro}}}} ({{WikidataLoĝantaroDato}}) | denso_de_loĝantoj = {{nombro|{{#expr: {{loĝantaro|{{WikidataLoĝantaro}}}} / 39 round 0}} }} | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Azzano San Paolo]], [[Curno]], [[Gorle]], [[Lallio]], [[Mozzo]], [[Orio al Serio]], [[Paladina]], [[Ponteranica]], [[Seriate]], [[Sorisole]], [[Stezzano]], [[Torre Boldone]], [[Treviolo]] kaj [[Valbrembo]] | poŝtkodo = 24100 | telefona_kodo = 035 | ISTAT_kodo = 016024 | imposta_kodo = A794 | nomo_de_loĝantoj = ''bergamaschi'' | patrono = [[Aleksandro de Bergamo]] | festo = [[26-a de aŭgusto]] | retpaĝo = {{oficiala retejo}} | tipo1= reliefo | zomo = 10 | situo sur mapo=Bergamo | situo de=Situa mapo de Bergamo }} '''Bergamo''' (lombarde '''Bèrghem''', itale '''Bergamo''') estas urbo de norda [[Italio]], situanta en [[Lombardio]] kun gravo el ekonomia, kultura kaj socia vidpunktoj. Interalie ĝi estas la administra centro de samnoma [[provinco Bergamo]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Najbaras la komunumoj [[Azzano San Paolo]], [[Curno]], [[Gorle]], [[Lallio]], [[Mozzo]], [[Orio al Serio]], [[Paladina]], [[Ponteranica]], [[Seriate]], [[Sorisole]], [[Stezzano]], [[Torre Boldone]], [[Treviolo]] kaj [[Valbrembo]]. Kristanisma [[patrono]] de la komunumo estas la sanktulo [[Aleksandro de Bergamo]], kies religia memortago sekve estas la komunuma festotago. [[Dosiero:018BergamoMura.JPG|eta|maldekstra|<center>la supra remparo]] [[Dosiero:GiorcesPalanuovoBG1.JPG|eta|maldekstra|<center>la nova palaco ĉe centra placo]] [[Dosiero:Bergamo de la drone, Piazza Vecchia.jpg|eta|maldekstra|<center>la sama centra placo elaere]] Ĝi estas tre vizitata de turistoj kaj iom konata kiel naskiĝejo de danco [[bergamasko]]. Ĝi estas ĉefurbo de la centra [[provinco de Bergamo|provinco samnoma]] en la norda regiono [[Lombardio]]. Tiu provinco limas sude kun la provinco [[Cremona]], okcidente kun [[Milano]] kaj [[Lecco]], norde kun [[Sondrio]] kaj oriente kun Brescia (parte laŭ la [[Iseo (lago)|lago Iseo]]). En la nordo de la urbo komencas deklivoj de Alpoj, kio estigas kondiĉojn por apartaj klimato, flaŭro kaj agrikulturo. La urbo estas historia kaj artoplena. Ekzemple la ''Accademia Carrara'' [Karara Akademio] enhavas pentraĵojn de [[Botticelli]], [[Rafaelo]], [[Tiziano]] kaj [[Bellini]], krom kelkaj verkoj de lokaj artistoj, kiel tiuj de la skulptisto de la [[20-a jarcento]], nome Giacomo Manzù. La urbo dividiĝas en du tre klare apartaj areoj nome la Supra Urbo (ĉirkaŭita de muregoj kaj enhavanta la plej parton el la interesaj vidindaĵoj) kaj la Malsupra Urbo (pli moderna kie loĝas la plej parto de urbanoj kaj kun la modernaj konstruaĵoj de ekonomia celo ekzemple administraj institucioj, bankoj kaj komerco). En Bergamo okazis kongreso de [[SAT]] en [[1974]]. Apud Bergamo videblas ekzemplo de moderna arkitekturo en ''Crespi d'Adda'', modelo de vilaĝo por laboristoj. En 2020 Bergamo viktimiĝis de la koronviruso<ref>(en) Ceri Parker, ''[https://www.weforum.org/agenda/2020/03/suddenly-the-er-is-collapsing-a-doctors-stark-warning-from-italys-coronavirus-epicentre/ 'Every ventilator becomes like gold' - doctors give emotional warnings from Italy's Coronavirus outbreak]'', la 9-an de marto 2020</ref>. == Sporto == Bergamo estas konata pro la biciklaj konkursoj (''[[Giro d'Italia]])'' kiuj regule alvenis en la urbo. Grava teamo de futbalo estas [[Atalanta BC]]. == Partneraj urboj == {{paĝonomo}} havas partnerajn rilatojn interalie kun {{paĝonomo}} havas partnerajn rilatojn interalie kun * {{flago|Argentino}} [[Bonaero]], [[Argentino]] * {{flago|Bolivio}} [[Cochabamba (urbo)|Cochabamba]], [[Bolivio]] * {{flago|Usono}} [[Greenville (Suda Karolino)|Greenville]], [[Suda Karolino]], [[Usono]] ekde 1984 <ref>[https://greenvillesistercities.org/our-sister-cities/ informoj en aparta retejo ''Greenville Sister Cities International'', alirita la 24-an de februaro 2025] ({{en}})</ref> * {{flago|Argentino}} [[La Rioja (argentina urbo)|La Rioja]], [[Argentino]] * {{flago|Argentino}} [[Mendozo (urbo)|Mendozo]], [[Argentino]] * {{flago|Francio}} [[Mulhouse]] ({{lang-de|Mülhausen}}, {{Lang-gsw-FR|Mìlhüsa|aŭ=Milhüüse}}) en la historia regiono [[Alzaco]] en [[Francio]] * {{flago|Usono}} [[Pueblo (urbo)|Pueblo]], [[Koloradio]], [[Usono]] == Konataj lokuloj == * [[Giuseppe Savoldi]] (1947-2026), futbalisto kaj futbala trejnisto == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Bergama]] * [[Bergamo (stacidomo)]] * [[Tramvojo Bergamo-Albino]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj|n=Kategorio: Bergamo}} {{Provinco Bergamo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Bergamo]] [[Kategorio:Bergamo| ]] dcro7fvj5e6j0jbvww7mengkf1ffrye 0 32974 9413562 8131642 2026-06-25T22:49:55Z ThomasPusch 1869 partnera komunumo interalie 9413562 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Kyjov (apartigilo)}} {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Kyjov | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-de|Gaya}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Kyjov | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Kyjov, radnice.jpg | dosiero_priskribo = Renesanca urbodomo en Placo de Masaryk en Kyjov <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Kyjov HO CZ flag.gif | blazono = Kyjov znak.png <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Sudmoravia regiono | distrikto = Distrikto Hodonín | municipo = Kyjov | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Moravio | histregiono1 = Grandmoravia imperio | histregiono2 = Moravia Slovakio | histregiono2_noto = Dolňácko | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = Kyjovka | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | memorindaĵo1 = | memorindaĵo1_noto = | memorindaĵo2 = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵoj | ŝoseo = | montaro = Kyjova montetaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Kyjov | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 192 | lat_d = 49 | lat_m = 00 | lat_s = 36 | lat_NS = N | long_d = 17 | long_m = 07 | long_s = 23 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 29.88 | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1126 | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 697 01 | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = CZ064 | kodo_tipo = [[NUTS|NUTS 3]] | kodo1 = CZ0645 | kodo1_tipo = [[NUTS|NUTS 4]] | kodo2 = CZ0645 586307 | kodo2_tipo = [[NUTS|NUTS 5]] <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = 4 | libera_tipo = Katastraj teritorioj | libera1 = 4 | libera1_tipo = Partoj de urbo | libera2 = 13 | libera2_tipo = Bazaj setlejunuoj <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.mestokyjov.cz www.mestokyjov.cz] | commons = Kyjov | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Kyjov''' estas urbo en [[Ĉeĥio]] kun {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}, situanta en suda [[Moravio]], en sudorienta montarpiedo de montarregiono [[Chřiby]], en valo de rivereto [[Kyjovka]], kiu estas la dekstra alfluanto de rivero [[Moravo]]. Vivas ĉi tie {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} ({{WikidataLoĝantaroDato}}). Kyjov estas turisma elirloko en sudan parton de [[Chřiby]]. {{Najbaraj municipoj}} == Historio == Kyjov estas unue menciata en la jaro [[1126]], en la jaro [[1130]] ĝi estas staplovilaĝo. En la [[12-a jarcento]] estis pro merito de abato Mikaelo konstruita preĝejo de sankta Martino kaj tiu ĉi rapida ascendo montriĝis en la jaro [[1201]] per avancigo je urbeto kaj en la jaro [[1548]] pro merito V. Benecký je reĝa urbo. La sekvanta etapo de evoluo de la urbo kulminis en konstruado de renesanca urbodomo ([[1526]]). [[Pestkolono]] el la [[17-a jarcento]] staranta en placo estas baroka. Komplikan evoluon travivis renesanca kastelo, kies konstruadon komencis en la [[16-a jarcento]] Jan Kuna el Kunštát. La kastelo estis kelkfoje alikonstruata, ekde la jaro [[1928]] ĝi estas patrujgrafia muzeo. El ekleziaj konstruaĵoj necesas mencii barokan, devene monaĥinejan preĝejon de sankta Virgulino Mario el la jaroj [[1713]]–[[1720]] kun [[oro|orizita]] [[marmoro|marmoraltaro]] kaj kun statuoj de sanktaj Cyrilo kaj Metodo. En la urbo estas partujaj kaj folkloraj tradicioj (famaj [[popolkostumo]]j el Kyjov, ĉiujare etnografiaj solenoj). En la ĉirkaŭaĵo troviĝas spuroj post minado de lignito el la 2-a duono de la [[19-a jarcento]]. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Partneraj komunumoj == Partnera komunumo estas interalie * {{flago|Italio}} [[Seravezza]], [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] en [[Italio]] == Vidu ankaŭ == * [[Rajdo de la reĝoj]] {{Kyjov}} {{Municipoj de Sudmoravia regiono|Distrikto Hodonín}} [[Kategorio:Kyjov| ]] [[Kategorio:Municipoj en distrikto Hodonín]] [[Kategorio:Urboj en distrikto Hodonín]] [[Kategorio:Urboj en Moravio]] [[Kategorio:Vinkultivada subregiono Moravia Slovakio]] [[Kategorio:Setlejoj en Kyjova montetaro]] jrh5ytqmuh8xjj1nmob81u7j6eho1ck 0 32985 9413594 9359342 2026-06-25T23:26:22Z RealTrey19 259359 9413594 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} {{Informkesto partio |koloroj = [[ruĝa]] |esperanta nomo = Respublikana Partio |propra nomo = Republican Party |tipo = partio |lando = usono |ĉambro = |parlamentaj periodoj = |emblemo = Republican Disc.svg |emblemgrando = |estro = Joe Gruters |titolo de estro = Ĉefulo |bildo de estro = |vicprezidantoj= |ĝenerala sekretario= |afergvidanto= [[Donald Trump]] |titolo de afergvidanto= [[Prezidanto de Usono]] |afergvidanto2=Mike Johnson |titolo de afergvidanto2=[[Usona Domo de Reprezentantoj|Doma Estro de la Malplimulto]] |afergvidanto3 = John Thune |titolo de afergvidanto3=[[Usona Senato|Senata Estro de la Majoritato]] |kasisto= |titolo de kasisto= |prezidentoj de parlamenta frakcio= |partioj = |fondiĝo = [[20-a de marto]] [[1854]] |loko de fondiĝo= |fondintoj = |dissolvo = |sidejo = 310 First Street SE Washington, D.C. 20003 |ideologio = Usona [[konservismo]] Historie [[Aboliciismo]] |pozicio = |parlamentaj sidoj= |titolo de parlamentaj sidoj= |parlamentaj sidoj1= |titolo de parlamentaj sidoj1= |parlamentaj sidoj2= |titolo de parlamentaj sidoj2= |parlamentaj sidoj3= |titolo de parlamentaj sidoj3= |parlamentaj sidoj4= |titolo de parlamentaj sidoj4= |balotoj = |ŝtata ĉiujara subvencio= |membroj= |minimuma aĝo= |procentaĵo da virinoj= |internacia aliĝo = |internacia aliĝo1a= |internacia aliĝo1b= |internacia aliĝo2a= |internacia aliĝo2b= |ĵurnalo = |junulara organizaĵo = Young Republicans, Teen Age Republicans |studenta organizaĵo = College Republicans |retejo = [http://gop.com] }} La '''Respublikana Partio''' estas unu el la du ĉefaj [[Usono|usonaj]] [[politika partio|politikaj partioj]]. La Respublikana Partio estas konata ankaŭ kiel la '''"Grand Old Party"''' (la ''"Granda Malnova Partio"'') kaj per ties sigloj ('''GOP'''). La maskotbesto de la Respublikana Partio estas [[elefanto]]. En [[Indianao]] ĝi ankoraŭ uzas sian malnovan emblemon, [[aglo]]n. Oni konvencie ankaŭ uzas la koloron ruĝan kiel simbolon de la partio. La nuntempa Respublikana Partio estas plej apogata de [[Urbo-kampara malsameco|kamparanoj]], [[Evangeliismo|evangeliaj kristanoj]], [[viro]]j, [[Maljunaĝo|maljunuloj]], kaj [[blankulo]]j sen [[universitata diplomo]].<ref name="cambridge.org">{{Cite web|url=https://www.cambridge.org/us/universitypress/subjects/politics-international-relations/american-government-politics-and-policy/polarized-degrees-how-diploma-divide-and-culture-war-transformed-american-politics#contentsTabAnchor|title=Polarized by Degrees: How the Diploma Divide and the Culture War Transformed American Politics|first1=Matt|last1=Grossmann|first2=David A.|last2=Hopkins|website=Cambridge University Press|access-date=23-a de majo 2024}}</ref> == Historio == La Respublikana Partio estis fondita je la [[20-a de marto]] de [[1854]] en la urbo [[Ripon (Viskonsino)|Ripon]] de la subŝtato [[Viskonsino]]. Ĝi baziĝis sur la anoj de la malnova [[Whig Partio (Usono)|Whig Partio]], malaperinta nemulte antaŭe. La partio prenis la nomon ''respublikana'', honore al [[Thomas Jefferson]], kiu estis la fondinto de la usona [[Partio Demokrata-Respublikana (Usono)|Partio Demokrata-Respublikana]]. La partio grupigis en la komenco la sektorojn [[Kontraŭslavismo|kontraŭ-sklavismaj]] kaj ekonomie [[Merkatprotektismo|merkatprotektismaj]] de la nordaj ŝtatoj de Usono. Jam en la jaro [[1856]] ĝia kandidato por prezidenteco [[John C. Frémont]] estis la dua (la venkinto estis [[James Buchanan]] de la [[Demokrata Partio (Usono)|Demokrata Partio]]. En la balotoj de la [[6-a de novembro]] de [[1860]] la reprezentanto de la partio estis [[Abraham Lincoln]], kiu venkis en tre dispartigita elektoj. Lia sinteno kontraŭsklavista kondukis al la komenco de la [[Usona Intercivitana Milito]]. Post la milito la Respublikana Partio konservis la bazan povon dum tre longa periodo, preskaŭ ĝis [[1933]]. Tiu povo baziĝis sur ĝia granda plimulto en la nordo kaj en la okcidento, dum ĝi apenaŭ ekzistis en la sudo. Inter [[1869]] kaj [[1933]] ĉiuj usonaj usonaj prezidentoj estis respublikanaj, kun nur du esceptoj: la demokrataj [[Grover Cleveland]] (el [[1885]] ĝis [[1889]] kaj el [[1893]] ĝis [[1897]]), kaj [[Woodrow Wilson]] ([[1913]] ĝis [[1921]]). Do, dum 48 jaroj la rego estis respublikana, kun preskaŭ seninterrompa plimulto en la Kongreso). En la elektoj de [[1932]], pro la [[Granda Depresio]], la venkinto estis la demokrata [[Franklin Delano Roosevelt]]. Tiam komenciĝis periodo de rego de tiu ĉi partio, kiu daŭris ĝis [[1953]], kiam la respublikanos revenis al la povo kun [[Dwight Eisenhower]]. Dum la sesdekaj jaroj de la [[20-a jarcento]], la demokrataj intensigis sian reprezentadon de la pli subaj tavoloj, kaj la respublikanoj montris sian ligitecon kun pli dekstraj politikaj, sed sen grandaj diferencoj kun la demokrataj. En la elektoj de [[1980]] alvenis nova periodo al la Respublikana Partio, kiam venkis [[Ronald Reagan]] kaj instaliĝis politiko de redukto de [[imposto]]j, kaj forigo de la sociaj helpoj. Ĝi estis konata kiel la '''Konservativa Revolucio'''. Nuntempe la Respublikana Partio estas la politika opcio pli favora al la libera merkato, kaj pli konservativa politike. == Respublikanaj usonaj prezidentoj == # [[Abraham Lincoln]] ([[1861]]-[[1865]]) # [[Ulysses Grant]] ([[1869]]-[[1877]]) # [[Rutherford Hayes]] ([[1877]]-[[1881]]) # [[James Garfield]] ([[1881]]) # [[Chester Arthur]] ([[1881]]-[[1885]]) # [[Benjamin Harrison]] ([[1889]]-[[1893]]) # [[William McKinley]] ([[1897]]-[[1901]]) # [[Theodore Roosevelt]] ([[1901]]-[[1909]]) # [[William Taft]] ([[1909]]-[[1913]]) # [[Warren Harding]] ([[1921]]-[[1923]]) # [[Calvin Coolidge]] ([[1923]]-[[1929]]) # [[Herbert C. Hoover]] ([[1929]]-[[1933]]) # [[Dwight Eisenhower]] ([[1953]]-[[1961]]) # [[Richard Nixon]] ([[1969]]-[[1974]]) # [[Gerald Ford]] ([[1974]]-[[1977]]) # [[Ronald Reagan]] ([[1981]]-[[1989]]) # [[George H. W. Bush|George Bush]] ([[1989]]-[[1993]]) # [[George W. Bush]] ([[2001]]-[[2009]]) # [[Donald Trump]] ([[2017]]-[[2021]], [[2025]]-) == Aliaj respublikanaj politikistoj == * [[John Ashcroft]] * [[Strom Thurmond]] * [[Trent Lott]] * [[Bob Dole]] * [[Newt Gingrich]] * [[Colin Powell]] * [[Donald Rumsfeld]] * [[Arnold Schwarzenegger]] * [[Robert Gates]] * [[John Boehner]] == Respublikanaj instancoj == La [[Respublikana Nacia Komitato]] (angle ''Republican National Committee''; akronime RNC ) estas usona politika komitato kiu funkcias kiel la nacia gvidado de la Respublikana Partio de Usono. La komitato respondecas pri evoluigado kaj promocio de la respublikana politika platformo, same kiel kunordigado de monkolektado kaj elektostrategio. == Vidu ankaŭ == * [[Demokrata Partio (Usono)|Demokrata Partio]] == Referencoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Republican Party (United States)}} * [https://www.gop.com/ Oficiala retejo de la Respublikana Partio de Usono] [[Kategorio:Politikaj partioj de Usono]] [[Kategorio:Konservativaj partioj]] [[Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1854]] oa6evvsqe5vosmozmaja6pgqhsy23oo 0 41008 9413709 9388631 2026-06-26T06:20:16Z RG72 11847 /* Decembrista bosko */ 9413709 wikitext text/x-wiki {{Redaktata|[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:44, 29 maj. 2024 (UTC)}} {{Informkesto urbo | tipo=urbo&nbsp; | nomo=Jalutorovsk | lando=[[Rusio]] | statuso=Urbo | flago= | blazono= | devizo= | patrono= | mapo= | bildo= | latitudo=56/39/00/N | longitudo=66/18/00/E | regiono-ISO=RU-TYU | Mapo en angulo= | tipo1=reliefo | zomo=10 | situo de= Situo de Jalutorovsko en [[Tjumena provinco]] | situo sur mapo2=Jalutorovsko | situo de2=Situa mapo de Jalutorovsko | regiono= | mikroregiono= | provinco=[[Tjumena provinco]] | departemento= | distrikto=[[Ĉefurbo]] de [[Jalutorovska distrikto]] | distriktaro= | kantono= | fondo=[[1659]] | registaro= | estro= Vjaĉeslav Smelik | alto= | areo= | loĝantaro= {{unuo|38970}}<ref name="Основные показатели2024-9"/> | loĝantaro-stato= 2024 | denso= | HDI= | interkom= | ĝemel= | horzono=[[UTC]] +5 (+6 somere) | pk= | tel=+7 34535 | aŭto=72 | kodo=71415 | laŭ=[[OKATO]] | TTTejo= [https://yalutorovsk.admtyumen.ru/ yalutorovsk.admtyumen.ru] }} '''Jalutorovsko''' ({{lang-ru|Ялуторовск}}) estas [[urbo]], la centro de Jalutorovska distrikto kaj fervoja stacio en [[Tjumena provinco]], [[Rusio]]. Ĝi situas ĉe la [[Trasiberia fervojo]], ĉe rivero [[Tobol]]. La urbo estis fondita en [[1659]] kaj havas statuson de la urbo ekde [[1782]]. Ekde [[1911]] al la urbo venas grandaj riveraj ŝipoj. En [[1912]] ekfunkciis la [[fervojo]]. == Etimologio == Lingvisto Aleksandr Konstantinoviĉ Matvejev asertis ke la urbonomo devenas de la nomo de la origina tatara urbo ''Javlutura'', prononcita de la tataroj kiel ''Julitura'' ({{lang-tt|Яулытура}}), kio signifis "urbo kun armeo" aŭ "militurbo"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Географические названия Урала: Краткий топонимический словарь |lasta = Матвеев |unua = А. К. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1987 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Средн.-Урал. кн. изд-во |loko = Свердловск |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 201 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Loĝantaro == {{Demografio2 |titolo= Jalutorovsko |1823<ref name="Varlakov"/> | {{unuo|1845}} | 1835<ref name="Varlakov"/> | {{unuo|1986}} | 1851<ref name="Varlakov"/> | {{unuo|2526}} | 1840<ref name="Varlakov"/> | {{unuo|2805}} | 1855<ref name="Varlakov"/> | {{unuo|3311}} | 1860<ref name="Река Тобол с ее притоками83"/> | {{unuo|3030}}<ref>{{unuo|1568}} maskloj kaj {{unuo|1462}} inoj.</ref> | 1898<ref name="Nosilov2-137"/> | {{unuo|4700}} | 1959 | {{unuo|20200}} | 2001 | {{unuo|37500}} | 2015 | {{unuo|39840}}<ref name="Основные показатели2016"/> | 2016 | {{unuo|39399}}<ref name="Основные показатели2016">{{citaĵo el la reto | url = https://yalutorovsk.admtyumen.ru/mo/yalutorovsk/economics/economic/more.htm?id=11419864@cmsArticle | titolo = Основные показатели социально-экономического развития города Ялуторовска за 2016 год | titolo-aldono = | alirdato = 2025-02-02 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-03-17 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la administracio de Jalutorovsko | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220722003746/https://yalutorovsk.admtyumen.ru/mo/yalutorovsk/economics/economic/more.htm?id=11419864@cmsArticle | arkivdato = 2022-07-22 | citaĵo = }}</ref> | 2017 | {{unuo|39970}}<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://yalutorovsk.admtyumen.ru/mo/yalutorovsk/economics/economic/more.htm?id=11513241@cmsArticle | titolo = Основные показатели социально-экономического развития города Ялуторовска за 2017 год | titolo-aldono = | alirdato = 2025-02-02 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-03-01 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la administracio de Jalutorovsko | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220721111808/https://yalutorovsk.admtyumen.ru/mo/yalutorovsk/economics/economic/more.htm?id=11513241@cmsArticle | arkivdato = 2022-07-21 | citaĵo = }}</ref> | 2018 | {{unuo|39918}}<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://yalutorovsk.admtyumen.ru/mo/yalutorovsk/economics/economic/more.htm?id=11616194@cmsArticle | titolo = Основные показатели социально-экономического развития города Ялуторовска за 2018 год | titolo-aldono = | alirdato = 2025-02-02 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-02-27 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la administracio de Jalutorovsko | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230824094221/https://yalutorovsk.admtyumen.ru/mo/yalutorovsk/economics/economic/more.htm?id=11616194@cmsArticle | arkivdato = 2023-08-24 | citaĵo = }}</ref> | 2019 | {{unuo|39919}}<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Социально-экономическое развитие города Ялуторовска |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://web.archive.org/web/20240514171718/https://www.duma72.ru/upload/iblock/48d/broshyura_yalutorovsk_dlya-pechati.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = la Tjumena Provinca Dumao |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 5 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> | 2020 | {{unuo|39938}}<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://yalutorovsk.admtyumen.ru/mo/yalutorovsk/economics/economic/more.htm?id=11898003@cmsArticle | titolo = Основные показатели социально-экономического развития города Ялуторовска за 2020 год | titolo-aldono = | alirdato = 2025-02-02 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2021-03-11 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la administracio de Jalutorovsko | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230824033635/https://yalutorovsk.admtyumen.ru/mo/yalutorovsk/economics/economic/more.htm?id=11898003@cmsArticle | arkivdato = 2023-08-24 | citaĵo = }}</ref> | 2021 | {{unuo|39822}}<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://yalutorovsk.admtyumen.ru/mo/yalutorovsk/economics/economic/more.htm?id=11959812@cmsArticle | titolo = Основные показатели социально-экономического развития города Ялуторовска за 2021 год | titolo-aldono = | alirdato = 2025-02-02 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-04-28 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la administracio de Jalutorovsko | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230823214841/https://yalutorovsk.admtyumen.ru/mo/yalutorovsk/economics/economic/more.htm?id=11959812@cmsArticle | arkivdato = 2023-08-23 | citaĵo = }}</ref> | 2022 | {{unuo|39822}}<ref name="Пояснительная записка2023"/> | 2023 | {{unuo|38882}}<ref name="Основные показатели2024-9"/> | 2024 | {{unuo|38970}}<ref name="Основные показатели2024-9"/> }} En 2023 en la urbo naskiĝis 360 homoj kaj mortis 480, do natura malkresko de la loĝantaro estis 120 homoj. Al la urbo transloĝiĝis {{unuo|1179}} kaj ĝin forlasis {{unuo|983}} homoj, do la migrada kresko estis 196 homoj<ref name="Пояснительная записка2023">{{citaĵo el la reto | url = https://yalutorovsk.admtyumen.ru/files/upload/OMSU/Yalutorovsk/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%8B/%D0%9F%D0%BE%D1%8F%D1%81%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%8F%20%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%B0%20%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%20-%20%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B8%D1%8F%20%20%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B0%20%D0%AF%D0%BB%D1%83%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%20%D0%B7%D0%B0%209%20%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%8F%D1%86%D0%B5%D0%B2%202023%20%D0%B3.%20(1).docx | titolo = Пояснительная записка социально-экономического развития города Ялуторовска за январь – декабрь 2023 года | titolo-aldono = | alirdato = 2025-02-02 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Шамкина В.В. | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2024-03-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la administracio de Jalutorovsko | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}{{404|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Geografio == Jalutorovsko situas ĉe nordorienta flanko de la ŝoseo [[R-402 (Rusio)|R-402]] (parto de [[Eŭropa ŝoseo 22|E22]]), proksimume 73 km for de la sud-orienta rando de [[Tjumeno]]. Horizontale ĝin dividas je du partoj la [[Transsiberia fervojo]]. La norda parto, situanta trans la fervojo, nomiĝas la ''translinia'' ({{l-ru|залинейная|t=zalinejnaja}}) kaj estis prikonstruita pli malfrue. Ĝi formiĝis en la 20-a jarcento, sed nun tie loĝas 13 mil homoj, do triono de la urbanoj. La {{daton|24|6|2023}} estis malfermita viadukto trans la fervojo, kuniginta la du urbopartojn ĉe la stratoj Krasnoarmejskaja (sude) kaj Sirin (norde). La konstruaĵo havas longecon pli ol 2,1 km, el kiuj la viadukto mem — 354 metroj. Ĝi estis konstruita ekde 2022 de la tjumena kompanio "Mostostroj-11" kaj finita 3 monatojn pli frue. Danke al tio la komunikado inter la du urbopartoj iĝis 2–3-pble pli rapida<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/344329.html | titolo = В Ялуторовске запустили движение по новому путепроводу | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-29 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Оксана Корнеенкова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-06-24 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230624225027/https://t-l.ru/344329.html | arkivdato = 2023-06-24 | citaĵo = }}</ref>. {{Ĉirkaŭ loko | Centro = Jalutorovsko (la plej proksimaj urboj) | Norde = | Nordoriente = | Oriente = | Sudoriente = [[Zavodoukovsko]] | Sude = [[Kurgano (urbo)|Kurgano]] | Sudokcidente = [[Ŝadrinsko]] | Okcidente = | Nordokcidente= [[Tjumeno]] }} {{Ĉirkaŭ loko | Centro = Jalutorovsko (la plej proksimaj vilaĝoj) | Norde = [[Anisimovka (Tjumena provinco)|Anisimovka]] | Nordoriente = [[Ĥoĥlovo (Tjumena provinco)|Ĥoĥlovo]]<br/>[[Krivolukskaja]] | Oriente = | Sudoriente = | Sude = [[R-402 (Rusio)|R-402]]<br/>[[Pamjatnoje (Tjumena provinco)|Pamjatnoje]] | Sudokcidente = | Okcidente = [[Progress (Tjumena provinco)|Progress]]<br/>[[Sosnina (Tjumena provinco)|Sosnina]]<br/>[[Zinovo (Tjumena provinco)|Zinovo]] | Nordokcidente= }} Botanikisto Miĥail Sijazov, veninta de Omsko en julio 1889, priskribis la urbon tiel: {{Citaĵo |teksto = Situo de la eta Jalutorovsko estas sufiĉe alloga. La urbo estas konstruita rande de la granda, iom ondeca ebenaĵo, 1½ verstojn for de [[Tobolo]], kaj apartiĝas de la rivero per larĝa, malalta kaj malseka herbejo, ĉiujare inundata de printempa akvo. De tri flankoj (sudokcidento, okcidento kaj nordo) la urbon ĉirkaŭas belegaj betulaj boskoj, alterne de pli aŭ malpli larĝaj sekaj herbejoj. La plej granda el tiuj ĉi boskoj ("La Granda") komenciĝas apud malliberejo. De sudo al la urbo venas 2 landvojoj, unu al Tjumeno, la alia al Iŝimo kaj Omsko. Alta, bone kreskinta betularo, trapasata de tiuj ĉi landvojoj, etendiĝas de la granda bosko al la apudurba vilaĝeto Borovuŝka [Pinarbareto]. [...] Ĉirkau Jalutorovsko estas multe da marĉoj; la plej granda el ili estas Pustoŝkino sur ebenaĵo okcidente de la urbo; longecon ĝian oni difinas proksimume je 10 verstoj. Herbejo inter la urbo kaj la rivero estas distranĉita je marĉoj kaj lagetoj. [...] La tuta dekstra bordo estas dense superkreskita je saliko, borderanta per verda muro bonegajn [[inundebenaĵo]]jn — urbaj kaj kamparanaj falĉejoj. La vojo al tiuj ĉi falĉejoj iras ĉe aleo de salikaj arbustoj dekstren de pramejo; kaj se oni veturos maldekstren, oni venos al loko, distranĉita je malaltaĵoj superkreskitaj je malalta betularo, salikaro kaj tremolaro. Printempe Tobolo elbordiĝas je grandega areo, atingas la urbon, sed la altaĵojn ĝi ne inundas. Laŭ la tuta dekstra bordo etendiĝas vico da lagoj: Vasiliskino, Stariĉka [Malnova Riverujo], Kalaĉik [Bulketo], Pritĉina jama [Pritĉin-kavo], Sumki [Sakoj], Krivoje [Kurba] kun apartiĝinta de ĝi Kamiŝinoje [Scirpa], Saĥarnoje [Sukera], Osinovo [Tremola]. |aŭtoro = [[Miĥail Sijazov]] |verko = Pri botanika karakterizo de Jalutorovsko kaj ties plej proksimaj ĉirkaŭaĵoj [1892]<ref>{{citaĵo el gazeto | url = <!-- ligilo al la retpaĝo de la artikolo --> | titolo = [[:Commons:File:Записки Западно-Сибирского отдела Императорского Русского Географического общества. Кн. 13. Вып. 1 (1892).pdf|К ботанической характеристике Ялуторовска и его ближайших окрестностей]] | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Сиязов | persona nomo = М. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Записки Западно-Сибирского отдела Императорского Русского географического общества | volumo = 13 | numero = | paĝoj = 1–2 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 1891 | alirdato = 2026-05-27 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref> |origina teksto = Местоположение маленького Ялуторовска весьма привлекательно. Город построен на краю обширной, слегка волнистой равнины, в 1½ верстах от Тобола, и отделяется от реки широким, низменным и сырым лугом, ежегодно заливаемым весенней водой. С трех сторон (юго-запада, запада и севера) город окружают прекрасные березовые рощи, чередующиеся с более или менее широкими сухими лугами. Самая значительная из этих рощ ("Большая") начинается около тюремного замка. С юга к городу подходят 2 тракта, один — на Тюмень, другой — на Ишим и Омск. Высокий, хорошо разросшийся березняк, пересекаемый этими трактами, тянется от большой рощи до пригородной деревеньки Боровушки. [...] В окрестностях Ялуторовска много болот; наибольшее из них есть Пустошкино на равнине к западу от города; длину его определяют верст в 10. Луг между городом и рекою весь изрезан болотами и озерками. [...] Весь правый берег густо зарос тальником, окаймляющим зеленой стеною роскошные поёмные луга — городские и крестьянские покосы. Дорога на эти покосы идет аллеей ивовых кустов направо от перевоза; а если возьмешь налево, попадешь в местность, пересеченную увалами, заросшими мелким березняком, тальником и осинником. Весною Тобол разливается на громадное пространство, доходит до самого города, но увалов не топит. По всему правому берегу тянется ряд озер: Василискино, Старичка, Калачик, Каланово, Притчина яма, Сумки, Кривое с отделившимся от него Камышным, Сахарное, Осиново. }} === Kandelfesta placo === La placo, nomita Kandelfesta ({{lang-ru|Сретенская|t=Sretenskaja}}) troviĝas en la histora centro de la urbo, surloke de ĝia fondo kaj gastigas la plej elstarajn konstruaĵojn — la Jalutorovskan fortikaĵon, la Kandelfestan katedralon kaj aleon kun memorŝtonoj kaj monumentoj. Inter la muzeo Komercejo kaj la katedralo staras monumento de Nikolao de Moĵajsko, konsiderata protektanto de la rusaj urboj. Ĝi estis farita de Vladimir Ŝarapov en 1994 aŭ 1995 de [[granito]] de [[Ufa]] kaj dediĉita al la fondo de la urbo<ref name="по Сретенской18"/><ref name="От дворника до скульптора"/>. Origine la placo nomiĝis la Bazara, ĉar tie, apud la katedralo tradicie okazis foiroj kaj regula vendado, publikaj festoj. En 1918 loka soveto alinomis ĝin je la placo de Laboro ({{lang-ru|площадь Труда}}). Tie okazis manifestacioj kaj amasaj kunvenoj, inkluzive la {{daton|22|6|1941}} kiam la urbanoj eksciis pri komenco de la [[Granda patriota milito]]<ref name="по Сретенской18">{{citaĵo el libro |titolo = Пешком... по Сретенской // Явлутур-городок: Историко-краеведческий альманах |lasta = Мясников |unua = А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Белоглазов П. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = 9 |dato = 2014 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ялуторовский филиал ОАО «Тюменский издательский дом» |loko = Ялуторовск |lingvo = ru |isbn= = 978-5-9288-0247-9 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 18 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Fine de 2002 ĝi estis alinomita kiel la Kandelfesta (Sretenskaja)<ref name="Наш голос"/>. Dekstre de la katedralo troviĝas monumento al viktimoj de la [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]], okazinta en 1921, kiam ĉirkaŭ 100 aktivuloj estis mortigitaj de ribeluloj. Ekde la 1930-aj surloke de la detruita katedralo staris banejo, konstruita el ĝiaj brikoj, kaj apude meblovendejo, en kies duetaĝa ligna konstruaĵo fine de la 19-a — komence de la 20-a jarcentoj sidis la Popola Domo ({{lang-ru|Народная аудитория}}), do klerigejo kie funkciis librejo kaj ekde 1911 ankaŭ kinejo, okazis amatoraj spektakloj kaj novjaraj festoj. Surloke de la nuna aleo troviĝis Junpionira skvaro ({{lang-ru|Пионерский сквер}}) kaj staris tribuno el ruĝaj brikoj, stukitaj kaj farbitaj je griza koloro. En 1960 ĝi estis forigita kaj sur ĝia loko aperis gipsa monumento de Lenin fare de tjumena skulptisto Valentin Belov. La areo estis alinomita je la placo Lenin<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Пешком... по Сретенской // Явлутур-городок: Историко-краеведческий альманах |lasta = Мясников |unua = А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Белоглазов П. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = 9 |dato = 2014 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ялуторовский филиал ОАО «Тюменский издательский дом» |loko = Ялуторовск |lingvo = ru |isbn= = 978-5-9288-0247-9 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 18–19 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Strato Pervomajskaja === Origine la strato nomiĝis Ĉielira ({{lang-ru|Вознесенская|t=Voznesenskaja}}), ĉar en tiu ĉi strato troviĝis la [[Ĉielira preĝejo (Jalutorovsko)|Ĉielira preĝejo]]. La {{daton|1|5|1918}} okaze de la [[Unua de Majo]] sur la Kandelfesta placo okazis subĉiela kunveno post kiu manifestacio marŝis laŭ strato Ĉielira, pro tio alinomita al Pervomajskaja (Unuamaja)<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Ялуторовск: след в истории |lasta = Белоглазов |unua = П. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ГУП ТО «Тюменский издательский дом» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5-9288-0030-4 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 105 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la duetaĝa brika domo N 17, en kies unua etaĝo funkciis vendejo de negocistino Jekaterina Guseva kaj en la dua etaĝo sidis oficejoj, inkluzive ŝian kabineton kies fenestroj estis turnitaj al Tobolo tiel ke ŝi povis vidi siajn ŝipojn kaj la havenon. Post la ŝtatigo la ejo estis transdonita al la elektrostacio; nun tie sidas oficejoj kaj vendejoj. Sekvas la unuetaĝa brika domo N 19, en kiu funkcias muzeo Komercejo ({{lang-ru|Торговые ряды|t=Torgovije Rjadi}}). Konstruado de la gastokorto en la urbo komenciĝis la {{JULGREGDATO|19|5|1821|FormatJUL=j"-an de"|FormatGREG=[[j"-a de" F|j"-an&nbsp;de&nbsp;"F]]}} kaj estis finita en 1834. La nuna Komercejo origine estis du konstruaĵoj, konstruigitaj en 1901 de negocisto Ivan Lagin, kies ĉefa komerco estis vendado de ŝtofoj. En la 1960-aj ili estis unuigitaj per alkonstruaĵo<ref name="по Сретенской18"/>. En la 1970-aj tie funkciis vendejo "Infana Mondo" ({{l-ru|Детский мир}}). En julio 2016 komenciĝis restaŭrado kaj rekonstruado de la ejo kaj en aŭgusto 2017 la muzeo estis malfermita. Sur areo je {{unuo|360|m|2}} aperis daŭra kaj provizoraj ekspozicioj, suvenira butiko kaj kafejo "En Sretenskaja" ({{l-ru|На Сретенской}}, do ''En la Kandelfesta strato'')<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/237848.html | titolo = "Торговые ряды" в Ялуторовске позволят гостям увидеть множество интересных экспонатов | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Евгений Бабенко | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-12-21 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20171222102711/https://t-l.ru/237848.html | arkivdato = 2017-12-22 | citaĵo = }}</ref>. En la unuetaĝa brika domo N 55 funkcias la Jalutorovska Ortodoksa Gimnazio. Konstruado de tiu ĉi domo, origine destinita por la distrikta lernejo ({{lang-ru|уездное училище}}), komenciĝis en septembro 1887 danke al monoferoj de Ignatij Ivanoviĉ Kolosov, tomska negocisto de la 1-a rango. La {{JULGREGDATO|3|8|1890|akuzativo=jes}} okazis solena malfermo, dum kiu la negocisto transdonis ĝin al la Ministerio pri Popola Klerigado: "Mi transdonas kun espero ke mia nomo estos memorata dum jarcentoj" ({{lang-ru|Передаю с надеждой на то, чтобы мое имя помнилось в веках}}). En la sovetia tempo tie funkciis lernejo de la 2-a grado, bazlernejo de la mezlernejo N 7. En la lernejo de la 2-a grado lernis [[Pavel Fitin]], estonta estro de la spionservo de Sovetunio en 1939–1946. Li naskiĝis en vilaĝo [[Oĵogino (Kurgana provinco)|Oĵogino]] ([[Jalutorovska distrikto (1782-1923)|Jalutorovska distrikto]]) en 1907, finis lernejon en Jalutorovsko kaj ĉi tie iĝis membro de [[komsomolo]], kion atestas memortabulo el nigra marmoro instalita la {{daton|14|8|2014}}<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/179521.html | titolo = В Ялуторовске увековечили память чекиста Павла Фитина | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Владимир Беседа | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-08-15 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20141019202956/https://t-l.ru/179521.html | arkivdato = 2014-10-19 | citaĵo = }}</ref>. Samtempe tie lernis [[German Tarasov]], komandestro de la 249-a pafista divizio (1-a formiĝo), kion atestas memortabulo el nigra marmoro. Post la Dua mondmilito tie funkciis sepjara lernejo N 7, kiun frekventis infanoj de apudaj kvartaloj, inkluzive de vilaĝo Lesosplav ([[Flosigado]]), situinta trans rivero Tobolĉik (Toboleto)<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tyumedia.ru/215662.html | titolo = За партой шесть десятков лет назад | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Маргарита Кравченко | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-10-10 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Jalutorovskaja Ĵizn | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20180207124233/https://tyumedia.ru/215662.html | arkivdato = 2018-02-17 | citaĵo = }}</ref>. En [[oktobro 2006]] ĉefepiskopo de Tobolsko kaj Tjumeno Dimitrij konsekris la ejon kiel la ortodoksan gimnazion<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/chron/072007/11.shtml | titolo = В полную силу заработал в Ялуторовске духовно-просветительный центр | titolo-aldono = | alirdato = 2025-07-03 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = А. Солнцева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2007-07 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220813095032/http://www.ihtus.ru/chron/072007/11.shtml | arkivdato = 2022-08-13 | citaĵo = }}</ref>. En la duetaĝa ligna domo N 60 loĝis familio de negocisto Mamontov kaj la {{JULGREGDATO|14|10|1841|FormatJUL=j"-an de"|FormatGREG=[[j"-a de" F|j"-an&nbsp;de&nbsp;"F]]}} tie naskiĝis la mecenato [[Savva Mamontov]]. Ĝi estis konstruita fine de la 18-a jarcento. La unua etaĝo estas brika, tie troviĝis kuirejo kaj loĝis servistaro. Nun ĝiaj fenestroj estas masonitaj per pli modernaj brikoj. La dua etaĝo estas ligna, plej verŝajne oni uzis pinajn trabojn je diametro 30 cm. En tiu etaĝo loĝis la posedantoj, ĝi havis apartan enirejon. La rezidejo enhavis ankaŭ stokejon, banejon, kaleŝejon, poton el [[lariko]], glaciejon-stokejon kies partoj estis trovitaj. La fasadaj tegaĵoj, kornicoj kaj ŝutroj estas de sovetia periodo, sed konserviĝis origina pordo kun ansoj kaj ŝtalaj elementoj<ref name="Каким будет дом-музей"/>. La familio Mamontov forlasis la domon en 1843 kaj en 1846 ĝi estis transdonita al asekura kompanio "Salamandra". Poste tie sidis apoteko de Solomon Ajzenŝtadt, rabeno de Jalutorovsko kaj Tjumeno. Poste tie sidis apoteko kaj fine ĝi denove iĝis loĝdomo. En sovetia periodo ĝi estis dividita je 4 apartamentoj kaj servis kiel loĝejo por pluraj familioj, do okazis granda rekonstruado. Interalie tie loĝis familio de Sergej Antonov, ministro de vianda kaj lakta industrioj de Sovetunio en 1965–1984<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/198413.html | titolo = Дом-музей предпринимателя и мецената Саввы Мамонтова появится в Ялуторовске | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Борис Олейник | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2015-10-24 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20151025130606/https://t-l.ru/198413.html | arkivdato = 2015-10-25 | citaĵo = }}</ref><ref name="Каким будет дом-музей"/>. En oktobro 1991 al la urbo venis delegacio de la Asocio de Komerca Kunlaboro "Art-management" (Jekaterinburgo) kaj studentoj el 4 altlernejoj de Tjumeno kaj Uralo subestre de la asocia direktoro Rafael Alĥanov ({{lang-ru|Рафаэль Альханов}}) kaj helpe de maljunaj urbanoj ili trovis la Mamontov-domon. En 2017 la domo estis transdonita al Tjumena provinco kaj en aprilo 2021 transiris sub administradon de la Tjumena Provinca Muzeo — oni planas aranĝi tie muzeon de Savva Mamontov kaj de loka negocistaro ĝenerale<ref name="Каким будет дом-музей">{{citaĵo el la reto | url = https://vsluh.ru/long/kakim-budet-dom-muzey-savvy-mamontova-v-yalutorovske/ | titolo = Каким будет дом-музей Саввы Мамонтова в Ялуторовске | titolo-aldono = | alirdato = 2025-02-03 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Елена Кухальская | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = Николай Кочатков | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Vsluh.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240227205336/https://vsluh.ru/long/kakim-budet-dom-muzey-savvy-mamontova-v-yalutorovske/ | arkivdato = 2024-02-27 | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/realty/2020/04/17/69096553/ | titolo = Дом в Ялуторовске, где родился Савва Мамонтов, переоборудуют в музей | titolo-aldono = Знаменитый меценат провел в этом здании свои детские годы | alirdato = 2025-02-03 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Яна Шулика | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-04-17 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250203080832/https://72.ru/text/realty/2020/04/17/69096553/ | arkivdato = 2025-02-03 | citaĵo = }}</ref>. === Strato Revolucio === En 1878, kiam al la urbo venis ekzilita revoluciulo Solomon Ĉudnovskij, tio estis la ĉefa strato. Li rememoris ke ĉe unu ĝia finaĵo troviĝis policejo kaj fajrobrigadejo kun gvatoturo, kontraŭ ili situis bazaro. Trans la bazarplaco situis blanke stukita brika prizono, konsistinta el kelkaj konstruaĵoj kaj ĉirkaŭita je alta ŝtona barilo. Nemalproksime estis malprofunda lageto (nun Babanovskoje), en kiu sovaĝaj anasoj tiom abundis, ke lokanoj batis ilin per bastonoj, ĉasante por kelkdek birdoj unufoje. Trans la lago, 200–300 [[saĵeno]]jn (426–640 metrojn) for de la urbo, situis kvartalo el 20–30 domoj de forĝistoj, kie loĝis ankaŭ iom da lignaĵistoj. Tiuj ĉi metiistoj hufumis ĉevalojn kaj estis produktantaj ĉarojn kaj sledojn por la urbo, najbaraj vilaĝoj kaj eĉ por Tobolsko, ĉar ilia reputacio estis bona<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[Commons:File:Чудновский С.Л. - Из давних лет. Воспоминания (1934).pdf|Из давних лет. Воспоминания]] |lasta = Чудновский |unua = С. Л. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1934 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Всесоюзное общество политкаторжан и ссыльнопоселенцев |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 175–176 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la kvaretaĝa domo N 44 funkcias kulturdomo Art-Voyage ({{lang-ru|Арт-Вояж}}), konstruita en 1947. En ĝia maldekstra alo ĝis 1956 sidis elektrostacio. La ejo estis dufoje grave rekonstruita, lastfoje en 2009<ref>{{citaĵo el libro |titolo = В новом веке и новом тысячелетии // Ялуторовск: путь длиною в 360 лет |lasta = Белоглазов |unua = Павел |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Павел Белоглазов |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ООО «Офсет Принт» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-6040631-3-2 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 8 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la domo N 52 sidas redakcio de la ĵurnalo "Jalutorovska Vivo" ({{l-ru|Ялуторовская жизнь}}), kiu origine nomiĝis "Kolĥoza Vero" ({{l-ru|Колхозная правда}}). La {{daton|5|5|2017}} sur la konstruaĵo estis solene inaŭgurita memortabulo el nigra marmoro omaĝe al la redakcianoj, partoprenintaj la [[Dua mondmilito|Duan mondmiliton]]. La ceremonion partoprenis veterano de tiu milito Nikolaj Sokolov. Apude surmure aperis grafitio, bildiganta estontan redaktoron Nikolaj Jermilov en militista uniformo skribi ion surpapere — ĝi estas kreita surbaze de foto el la redakcia arĥivo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/225913.html | titolo = В Ялуторовске увековечили память о журналистах-фронтовиках | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-05-05 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20170505084913/https://t-l.ru/225913.html | arkivdato = 2017-05-05 | citaĵo = }}</ref>. En la domo N 73 funkcias la Jalutorovska Muzea Komplekso, fondita la {{daton|9|11|1927}} kadre de regionografa sekcio ĉe la urba librejo kaj en 1996 transformita je la Jalutorovska Muzea Komplekso<ref name="Музей в Ялуторовске больше, чем музей"/>. Duetaĝa brika domo, konstruita en 1972, gastigas ekspoziciojn pri la urbo, ĉambrojn por kunlaborantoj, stokejon de eksponaĵoj. Apude staras konstruaĵo N 75/3 — [[Domo de Matvej Muravjov-Apostol (Jalutorovsko)|domo-muzeo de Matvej Muravjov-Apostol]]. En la korto situas konstruaĵo N 75/2 [[Domo de Ivan Jakuŝkin (Jalutorovsko)|domo-muzeo de Ivan Jakuŝkin]], translokita tien en 1959<ref name="Музей в Ялуторовске больше, чем музей">{{citaĵo el la reto | url = https://tyumedia.ru/150376.html | titolo = Музей в Ялуторовске больше, чем музей | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Павел Белоглазов | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-05-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskoje Bogatstvo | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20150514015839/https://tyumedia.ru/150376.html | arkivdato = 2015-05-14 | citaĵo = }}</ref>. En la domo N 130, ĉe la bordo de lago Babanovskoje, funkcias sanatorio ''La Hela'' ({{lang-ru|Светлый|t=Svetlij}}), malfermita la {{daton|19|5|1973}}<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://gutosvet.ru/about/ | titolo = О центре | titolo-aldono = | alirdato = 2025-08-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = sanatorio La Hela | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250514110630/https://gutosvet.ru/about/ | arkivdato = 2025-05-14 | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el libro |titolo = В новом веке и новом тысячелетии // Ялуторовск: путь длиною в 360 лет |lasta = Белоглазов |unua = Павел |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Павел Белоглазов |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ООО «Офсет Принт» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-6040631-3-2 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 13 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|24|7|2000}} tie estis konsekrita la [[Kapelo de Sankta Olga (Jalutorovsko)|kapelo de Sankta Olga]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://tobolsk-eparhia.ru/p/blag/php/place.php?id=yal&id1=1&id2=4 | titolo = город Ялуторовск. Часовни и памятники | titolo-aldono = Никольская часовня, город Ялуторовск | alirdato = 2025-02-13 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la Tobolska metropolio | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210127031214/http://tobolsk-eparhia.ru/p/blag/php/place.php?id=yal&id1=1&id2=4 | arkivdato = 2021-01-27 | citaĵo = }}</ref>. === Strato Lenin === Sur la mapo el loka muzeo, datita la {{dato|5|6|1858}}, la strato estas nomita Soldatskaja (Soldata). En 1911 oni alinomis ĝin je Sretenskaja (Kandelfesta), ĉar ĝi komenciĝis de la [[Kandelfesta katedralo (Jalutorovsko)|Kandelfesta katedralo]]. En 1920 estis provo alinomi ĝin je Sovetskaja (Soveta), sed tiu ĉi nomo ne fiksiĝis<ref name="по Сретенской15">{{citaĵo el libro |titolo = Пешком... по Сретенской // Явлутур-городок: Историко-краеведческий альманах |lasta = Мясников |unua = А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Белоглазов П. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = 9 |dato = 2014 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ялуторовский филиал ОАО «Тюменский издательский дом» |loko = Ялуторовск |lingvo = ru |isbn= = 978-5-9288-0247-9 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 15 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La strato komenciĝis ĉe gastokorto, surloke de kiu nun staras kulturdomo kaj malnova komercejo ({{lang-ru|торговые ряды}}). Ĝi estis 256 saĵenojn (546 m) longa kaj finiĝis ĉe kruciĝo kun la nuna strato Sverdlov. Nun la strato etendiĝas je {{unuo|1846|m}}, sed la katedralo plu videblas de iu ajn punkto<ref name="по Сретенской15"/>. La strato komenciĝas per lignaj loĝdomoj, dekstre de kiuj situas la Kandelfesta placo, sur kiu troviĝas la Jalutorovska fortikaĵo, la Kandelfesta katedralo kaj etendiĝas aleo kun memorŝtonoj kaj monumentoj. Ekde la 1930-aj surloke de la detruita katedralo staris banejo, konstruita el ĝiaj brikoj, kaj apude meblovendejo, en kies duetaĝa ligna konstruaĵo fine de la 19-a — komence de la 20-a jarcentoj sidis la Popola Domo ({{lang-ru|Народная аудитория}}), do klerigejo kie funkciis librejo kaj ekde 1911 ankaŭ kinejo, okazis amatoraj spektakloj kaj novjaraj festoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Пешком... по Сретенской // Явлутур-городок: Историко-краеведческий альманах |lasta = Мясников |unua = А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Белоглазов П. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = 9 |dato = 2014 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ялуторовский филиал ОАО «Тюменский издательский дом» |loko = Ялуторовск |lingvo = ru |isbn= = 978-5-9288-0247-9 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 19 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la duetaĝa brika domo N 14 (Pervomajskaja 32), origine konstruita kiel loĝdomo en la unua duono de la 19-a jarcento, poste sidis policejo kaj distrikta trezorejo ({{lang-ru|казначейство}}); nun tie estas oficejoj. En la duetaĝa brika domo N 16 (Pervomajskaja 21) sidas oficejoj. Ĝi estis konstruigita en 1896 de negocistoj Mjasnikov. Ĝia lasta posedanto estis negocistino Irina Vasiljevna Mjasnikova. Post kiam en 1907 la katedralo estis fermita por riparado, ŝi donis en tiu ĉi domo ejojn por starigo de ikonostazo kaj okazigo de la diservoj. Apude, ĉe kruciĝo de stratoj Lenin kaj Revolucio staris ligna domo kun ĉizitaj ŝutroj, kiu estis parto de la Mjasnikov-rezidejo, same kiel situintaj apude stokejoj. Ĉio krom la domo N 14 estis detruita por aperigi sur ilia loko trietaĝan blankbrikan telekomunikan oficejon<ref name="по Сретенской18"/>. La duetaĝa brika domo N 20 (Revolucio 45) estis konstruigita de negocisto A. Pantelejev. En la sovetia periodo tie longan tempon sidis filmodeponejo kaj sekcio de junaj teknikistoj ({{lang-ru|станция юных техников}})<ref name="по Сретенской18"/>. Sekvas la duetaĝa brika domo N 13 (Revolucio 43) de negocistino Jekaterina Guseva. Regionografo Anatolij Mjasnikov asertis vidi en ties subterejo la masonitan enirejon de la pasejo al la menciitaj stokejoj kaj priskribas duonmetron dikan kulturtavolon, sur kies fundo troviĝis lignaj trotuaroj, aperintaj en la urbo en 1911. Li supozis ke kaze de forigo de pli postaj tavoloj reaperus ĝis la mezo, nun subterigitaj fenestroj de la terkeloj. En 1918 tie sidis milita-revolucia stabo, dum la Dua mondmilito tie funkciis evakua hospitalo N 1501. Longan tempon tie sidis la administracio de Jalutorovska distrikto<ref name="по Сретенской18"/>. En la duetaĝa domo N 15 funkcias aĉetcentro Pjatnica (Vendredo). Origine tie troviĝis stokejoj de negocistoj Kolmakov (iuj asertas ke tio estis Jekaterina Guseva). En al sovetia periodo tie sidis fajrobrigadejo. La konstruaĵo havas grandan subterejon, de kiu laŭdire subtera pasejo kondukis al la domo de Guseva (N 13)<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Пешком... по Сретенской // Явлутур-городок: Историко-краеведческий альманах |lasta = Мясников |unua = А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Белоглазов П. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = 9 |dato = 2014 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ялуторовский филиал ОАО «Тюменский издательский дом» |loko = Ялуторовск |lingvo = ru |isbn= = 978-5-9288-0247-9 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 17–18 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Poste tie sidis la aĉetcentro "MiK", forbrulinta la {{daton|8|5|2016}}<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.tumen.kp.ru/online/news/2386249/ | titolo = В Ялуторовске горит ТЦ "МиК" | titolo-aldono = Огонь охватил 159 квадратных метров | alirdato = 2025-02-03 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Маргарита Калинкина | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016-08-05 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Komsomolskaja Pravda]] | paĝoj = | lingvo = | lingvo2= ru | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20160509114258/https://www.tumen.kp.ru/online/news/2386249/ | arkivdato = 2016-05-09 | citaĵo = }}</ref>. La posedantoj unue planis restarigi ĝin, sed jam kiel unuetaĝan, ĉar la dua etaĝo estis grave detruita, sed fine ili preferis bankroti<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://yalutorovsk.online/news/191131.html | titolo = ТЦ "МиК" на пути к возрождению | titolo-aldono = | alirdato = 2025-02-03 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Евгений Дашунин | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-10-12 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Jalutorovsk Znajet | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20181016203131/https://yalutorovsk.online/news/191131.html | arkivdato = 2018-10-16 | citaĵo = }}</ref>. En [[decembro 2018]] la ejon aĉetis nova posedanto<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://yalutorovsk.online/news/191367.html | titolo = "МиК" теперь не бесхозный | titolo-aldono = | alirdato = 2025-02-03 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Светлана Нечаева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-12-29 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Jalutorovsk Znajet | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20181231053606/https://yalutorovsk.online/news/191367.html | arkivdato = 2018-12-31 | citaĵo = }}</ref>. Fine de 2019 la aĉetcentro malfermiĝis denove jam kiel Pjatnica<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://yalutorovsk.online/news/199000.html | titolo = Из века в век. От пожарной части до ТЦ "Пятница" | titolo-aldono = | alirdato = 2025-02-03 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Евгений Дашунин | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2024-01-23 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Jalutorovsk Znajet | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250203072537/https://yalutorovsk.online/news/199000.html | arkivdato = 2025-02-03 | citaĵo = }}</ref>. En la trietaĝa domo N 17/2, ĉe kruciĝo kun strato Svobodi, funkcias aĉetcentro "Retro". Iam tie troviĝis stokejoj, kiujn en 1937 anstataŭis kinejo "Ruĝa Oktobro" je 200 sidlokoj<ref name="по Сретенской17">{{citaĵo el libro |titolo = Пешком... по Сретенской // Явлутур-городок: Историко-краеведческий альманах |lasta = Мясников |unua = А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Белоглазов П. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = 9 |dato = 2014 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ялуторовский филиал ОАО «Тюменский издательский дом» |loko = Ялуторовск |lingvo = ru |isbn= = 978-5-9288-0247-9 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 17 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 2006 komercisto ekkonstruigis la nunan ejon kiel sportejon kun naĝejo, sed post la [[financa krizo de 2008]] la konstruado haltis. Nova posedanto daŭrigis ĝin, sed poste en la sama strato Svobodi malfermiĝis sportejo "Atlanta" (N 193a), do la ekonomia efikeco de plia sportejo iĝis dubinda. En 2011 la posedanto petis ĉe la urba administracio permeson transformi la konstruaĵon je aĉetcentro kun kafejo, infanludejo kaj kegloludejo. El tiuj ĉi planoj efektiviĝis nur la aĉetcentro, malfermita en 2013<ref>{{citaĵo el libro |titolo = В новом веке и новом тысячелетии // Ялуторовск: путь длиною в 360 лет |lasta = Белоглазов |unua = Павел |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = П. Белоглазов |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = |eldonejo = ООО «Офсет Принт» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 9785604063132 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 12 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tyumedia.ru/259327.html | titolo = Полувековая хроника | titolo-aldono = | alirdato = 2025-01-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Евгений Дашунин | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2021-08-04 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Jalutorovskaja Ĵizn | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250131091017/https://tyumedia.ru/259327.html | arkivdato = 2025-01-31 | citaĵo = }}</ref>. En la duetaĝa brika domo N 44 sidas artlernejo de Savva Mamontov, konstruita en 1988. Antaŭe sur tiu ĉi loko staris ligna konstruaĵo, en kiu sidis la muzika kaj sporta lernejoj. Antaŭ ĝi, en la samnoma skvaro, en 1998 estis starigita busto de Savva Mamontov fare de Vladimir Ŝarapov — la unua monumento al tiu ĉi mecenato<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-i.ru/articles/13694 | titolo = Савва Мамонтов. Страсти по-сибирски | titolo-aldono = | alirdato = 2025-02-03 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Дмитрий Падерин | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-11-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskije Izvestija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref><ref name="по Сретенской17"/>. Trans la strato situas urboĝardeno. Komence de la 20-a jarcento sur tiu loko estis placo, nomita laŭ diversaj fontoj, Pana ({{lang-ru|Хлебная}}) aŭ Vianda ({{lang-ru|Мясная}}). En 1930 komsomolanoj establis sur ĝia loko la urboĝardenon: plantis arbojn, kreis aleojn, konstruis someran kinejon, legejon, manmovan karuselon. En 2009 okaze de la 350-a datreveno de la urbo ĝi estis grave rekonstruita. El la arboj de 1930 restis nur 3 tilioj<ref name="по Сретенской17"/>. Nun ĝi funkcias de majo ĝis la fino de septembro, sed oni planas fari ĝin vizitebla tutjare<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/323518.html | titolo = Концепцию нового городского сада разработают в Ялуторовске | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Юлия Карандашева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-05-21 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220623234405/https://t-l.ru/323518.html | arkivdato = 2022-06-23 | citaĵo = }}</ref>. Antaŭ la ĉefa enirejo ĉe kruciĝo de la stratoj Lenin kaj Obolenskij staras monumento "Stratpurigisto" ({{l-ru|Дворник}}) fare de Vladimir Ŝarapov — [[Eta Princo]], forbalaante de sur sia planedo aĉaĵojn, subskribitajn kiel "Malbono", "Narkotikaĵoj", "Malpuraĵoj" ks. En la ĝardeno troviĝas alia lia skulptaĵo "Senfineco" ({{l-ru|Бесконечность}}) forme de kuŝanta virino rigadranta ĉielo<ref name="От дворника до скульптора"/>. Ĉe la maldekstra flanko staras kulturcentro "Jubilejnij" (Jubilea), en kiu funkcias kinejo "Premiera" (Premiero). La kinejo "Jubilejnij" malfermiĝis la {{daton|30|11|1967}}, spektantoj de la unua filmo estis ĝiaj konstruistoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/215197.html | titolo = Кинотеатр в Ялуторовске вновь откроется 30 ноября | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016-09-26 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20160927131241/https://t-l.ru/215197.html | arkivdato = 2016-09-27 | citaĵo = }}</ref>. Komence de la 21-a jarcento ĝi jam arkaikiĝis fizike kaj teknike, epoko de la kinobendoj finiĝis kaj en [[aŭgusto 2013]] tie okazis lastaj seancoj. Sekvis granda rekonstruado kaj la {{daton|1|12|2016}} la kinejo malfermiĝis denove — oni prezentis filmon "Aviaskipo" ({{lang-ru|Экипаж}})<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://yalutorovsk.admtyumen.ru/mo/yalutorovsk/news/more.htm?id=11397157%40egNews | titolo = В Ялуторовске открылся современный кинотеатр | titolo-aldono = | alirdato = 2025-02-03 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016-12-01 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la registaro de Tjumena provinco | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20161209045000/https://yalutorovsk.admtyumen.ru/mo/yalutorovsk/news/more.htm?id=11397157%40egNews | arkivdato = 2016-12-09 | citaĵo = }}</ref>. Aperis nova ekrano 5 metrojn alta, kun diagonalo 12 metroj, kaj moderna halo je 350 sidlokoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tmn.aif.ru/culture/glava_yalutorovska_ocenil_gorodskoy_kinoteatr_posle_remonta | titolo = Глава Ялуторовска оценил городской кинотеатр после ремонта | titolo-aldono = | alirdato = 2025-02-03 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Юлия Мартьянова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016-10-21 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Argumenti i Fakti | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20161026203510/https://tmn.aif.ru/culture/glava_yalutorovska_ocenil_gorodskoy_kinoteatr_posle_remonta | arkivdato = 2016-10-26 | citaĵo = }}</ref>. Simbolan butonon dum la malferma ceremonio premis Jurij Gilov, kinomekanikisto kiu antaŭ 49 jaroj prezentis en la sama kinejo la unuan filmon<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/218454.html | titolo = Новый кинотеатр открыли в Ялуторовске | titolo-aldono = | alirdato = 2025-02-03 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016-12-01 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20161202113210/https://t-l.ru/218454.html | arkivdato = 2016-12-02 | citaĵo = }}</ref>. Ambaŭflanke de la kinejo staras du skulptaĵoj fare de loka skulptisto Vladimir Ŝarapov: de Aleksandr Suvorov, inaŭgurita la {{daton|21|11|2006}}<ref name="Наука побеждать"/> kaj de la urbofondistoj Pjotr Uljanov kaj Elisej Gilov, inaŭgurita la {{daton|29|7|2007}}. Trans la strato staras statuo de Lenin fare de Vladimir Matrosov, inaŭgurita la {{daton|5|11|1987}}; ĝi estas inter la lastaj Lenin-monumentoj en la mondo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сподвижник Вучетича // Ялуторовск: путь длиною в 360 лет |lasta = Могутова |unua = Любовь |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Павел Белоглазов |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ООО «Офсет Принт» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-6040631-3-2 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 254 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Strato Obolenskij === Meze de la 19-a jarcento la strato nomiĝis Bolniĉnaja (Hospitala). Laŭ iuj fontoj la hospitalo troviĝis sur Vianda placo ({{lang-ru|Мясная площадь}}), nun okupita de urboĝardeno. Eble bazlernejo N 5, situinta en sovetia periodo en la sama loko, okupis la saman konstruaĵon, nur rekonstruitan. En la dua duono de la 19-a jarcento, nomon Obolenskij havis alia, transversa strateto, nuntempe nomata Novikov. En 1911 ĝi estis alinomita kiel Svirelinskaja dum Bolniĉnaja iĝis Obolenskij<ref name="По Оболенского">{{citaĵo el la reto | url = https://tyumedia.ru/224617.html | titolo = По Оболенского | titolo-aldono = | alirdato = 2025-01-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Анатолий Мясников | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-06-01 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Jalutorovskaja Ĵizn | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20180605135745/https://tyumedia.ru/224617.html | arkivdato = 2018-06-05 | citaĵo = }}</ref>. La unuaj kvartaloj, ĝis strato Puŝĉin, plu havas domojn konstruitajn komence de la 20-a jarcento. En la duetaĝa ligna domo N 17 loĝis posedanto de sapfarejo, situinta en la korto. Sur la dua etaĝo ankoraŭ en sovetia periodo estis balkono. Ĉe angulo de stratoj Obolenskij kaj Tobolskaja, dekstre staras la domo N 37 (Tobolskaja 16), kies unua etaĝo estas ruĝbrika kaj la dua estas ligna. Nun tie estas loĝejoj, sed de la Dua mondmilito ĝis la mezo de la 1960-aj tie sidis redakcio de la ĵurnalo "Kolĥoza Vero" ({{lang-ru|Колхозная правда}}). Iam tie funkciis laktoaĉetejo ({{lang-ru|дом маслопрома}}, neformale nomita {{lang-ru|молоканка}}), aĉetinta lakton de privatuloj por laktofabriko. Surloke de la domoj N 43 kaj 45 staris kolbasfarejo kaj surloke de la domo N 55 estis gastejo. Inter stratoj Tobolskaja kaj Novikov staris kelkaj domoj, kies posedanto estis veturigisto ({{lang-ru|ямщик}}) Fjodor Pervuĥin<ref name="По Оболенского"/>. La domo N 52 estas brika, kun pezaj metalaj ŝutroj, inkluzive ĉe la pordo transformita je fenestro. Maldekstre al ĝi estas alkonstruita pli malfrua brika konstruaĵo. Iam en la domo funkciis butiko. La eksa Vianda placo en la 1930-a jaroj estis transformita je urboĝardeno. Komsomolanoj plantis tie acerojn, tiliojn kaj pinojn, aperis atrakcioj. Surloke de la nuna parkumejo ĉe angulo de stratoj Obolenskij kaj Novikov, staris benkoj de somera kinejo, kie oni spektis filmojn subĉiele<ref name="По Оболенского"/>. Ĉe la maldekstra flanko ĝis strato Lenin sekvas lignaj domoj. Ĉe kruciĝo kun strato Lenin maldekstre staras hotelo "Retro" kun samnoma restoracio. De 1937 ĝis 1968 sur tiu ĉi loko troviĝis kinejo "Ruĝa Oktobro" ({{lang-ru|Красный Октябрь}}), kies elirejo estis turnita al strato Obolenskij. En 1958–1959 sur tiu ĉi stratkruciĝo aperis semaforo. Trans la strato, kie nun staras la domo N 38 en strato Lenin, gastiganta nutraĵvendejon, estis la sola urba frizejo. Sur la alia duetaĝa domo N 42, konstruita el brikoj ĉe kruciĝo kun strato Lenin en 1960, pendas memortabulo el blanka marmoro, informanta ke tiu ĉi strato estas nomita omaĝe al decembristo Jevgenij Obolenskij<ref name="По Оболенского"/>. Sekvas kvartalo de lignaj domoj, inter kiuj elstaras la domo N 96 (strato Jakuŝkin 37), agnoskita arkitektura monumento danke al ornamitaj ŝutroj. En la duetaĝa brika domo N 84 en sovetia periodo funkciis entrepreno, riparanta hejmajn teknikaĵojn. En postsovetia epoko ĝi akiris novan fasadon kaj mansardon, kaj gastigas diversajn societojn kaj entreprenojn<ref name="По Оболенского"/>. La strato finiĝas ĉe kruciĝo kun strato Moskovskaja (Moskva). Antaŭe tiuloke troviĝis militista kvartalo, nun funkcias aĉetcentroj<ref name="По Оболенского"/>. === Strato Novikov === En okcidenta parto de la strato troviĝas Verda bulvardo, kiun oni planas transformi je galerio de eminentaj urbanoj. La {{daton|27|6|2019}} tie aperis busto de negocisto Aleksandr Balakŝin fare de Vladimir Ŝarapov<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/265993.html | titolo = Бюст купца Александра Балакшина появится в Ялуторовске | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Инна Пахомова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-06-26 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20190821093430/https://t-l.ru/265993.html | arkivdato = 2019-08-21 | citaĵo = }}</ref>. Samjare la artisto eklaboris pri busto de negocistino Jekaterina Guseva. Ties portreto mankis, do li kreis imagitan personon dum la aŭtoritatoj petis la urbanojn helpi pri eltrovo de fotoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/272018.html | titolo = Память купчихи Екатерины Гусевой планируют увековечить в Ялуторовске | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Инна Пахомова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-10-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20191119172817/https://t-l.ru/272018.html | arkivdato = 2019-11-19 | citaĵo = }}</ref>. == Historio == En 1659 tjumena vojevodo Fjodor Verigin sendis kamparanojn Pjotr Uljanov ({{lang-ru|Петрушка Ульянов}}) kaj Jelisej Gilov ({{lang-ru|Елеська Гилев}}) serĉi lokojn kie oni povus fondi setlejojn, kies loĝantoj pagus dekonan imposton. Ili trovis sur la maldekstra bordo de rivero Tobolo malnovan tataran urbeton Javlutur, jam forlasitan kaj konkludis ke ĝi taŭgas por fondi setlejon kaj fortikaĵon. En raporto al la vojevodo ili rimarkigis ke de du flankoj la loko estas protektita de Tobolo, de la tria situas granda lago Ĉat ({{lang-ru|Чать}}), ĉe la kvara troviĝas du fosaĵoj profundaj je 3 saĵenoj (6,4 metroj), kondukantaj al la lago. Inter la fosaĵoj troviĝas remparo kiu etendiĝas ĝis Tobolo, do eniri la urbeton eblas nur per unusola vojo sekvanta tra tiuj ĉi fosaĵoj kaj la remparo. De Tobolo al la urbeto sekvas suprenvojo por transporti akvon ({{lang-ru|водяной взвоз}}). La urbeto havis dimensiojn 70 x 50 saĵenoj (149,35 x 106,68 metroj). Malsupre laŭ la fluo de Tobolo haveblis paŝtejo pli ol 2 verstojn longa (2,13 km), direkte al Tjumeno plugejoj kaj falĉejoj etendiĝis je pli ol 30 verstoj (32 km). Haveblis grandaj lagoj kaj fontoj por fiŝkaptado. La plugejoj estis ĉirkaŭitaj de densaj arbaroj kaj marĉoj, kiuj protektis kontraŭ subitaj invadoj. La tero estis tre konvena por plugado kaj la herbejoj riĉaj je altaj herboj. Krome tra tiu ĉi areo sekvis itineroj de rusaj kaj tataraj negocistoj, venantaj de Tatario kaj Baŝkirio, de negocistoj, ĉasistoj kaj fiŝkaptistoj venantaj de Tobolsko ktp<ref name="Varlakov">{{citaĵo el gazeto | url = <!-- ligilo al la retpaĝo de la artikolo --> | titolo = Город Ялуторовск | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Варлаков | persona nomo = Григорий | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Тобольские губернские ведомости | volumo = | numero = 16 | paĝoj = | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 1858 | alirdato = | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. En 1659 la vojevodo petis ĉe la caro permeson establi setlejon tiuloke kaj la permeso venis. Historiisto Grigorij Varlakov asertis en 1858, ke la urbeto aperis en la sama jaro, ĉar en teraj registroj de tjumena monaĥejo jam estas menciata Jalutorovska urbeto ({{lang-ru|Ялуторовская слобода}})<ref name="Varlakov"/>. Tamen historiisto Sergej Turov skribis en 2000, ke la konstruado de la Jalutorovska fortikaĵo komenciĝis ne pli frue ol en 1661, kiam aperis ukazo pri ekkonstruado de Jalutorovska setlejo<ref name="Материалы к истории Ялуторовского острога135">{{citaĵo el gazeto | url = <!-- ligilo al la retpaĝo de la artikolo --> | titolo = Материалы к истории Ялуторовского острога | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Туров | persona nomo = С. В. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Лукич | volumo = | numero = 1 | paĝoj = 135 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = февраль 2000 | alirdato = | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭanta la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. Komence de la 18-a jarcento tio estis muro el vertikale starigitaj traboj ({{lang-ru|стоячий тын}}), kun tri turoj kaj preĝejo enkonstruita en la muro. La fortikaĵo estis fojfoje atakata de nomadoj, ekzemple en 1693, kiam apudaj vilaĝoj estis bruligitaj, iliaj loĝantoj mortigitaj aŭ kaptitaj<ref name="Материалы к истории Ялуторовского острога135"/>. La ĉefa danĝero estis atakoj de [[kalmukoj]]<ref name="Varlakov"/>. En 1741 la fortikaĵo jam konsistis el eta citadelo ({{lang-ru|острог}}) kaj ekstera muro. Flanko turnita al la rivero Tobolo ne havis fortikaĵojn. En 1749 la citadela muro havis longecon je {{unuo|210|saĵenoj}} kaj {{unuo|8|arŝinoj}} ({{unuo|453,75|metroj}}) dum la ekstera muro ({{lang-ru|город лежачий}}) estis longa je {{unuo|2|verstoj}} kaj {{unuo|349|saĵenoj}} ({{unuo|2878,23|metroj}})<ref>{{citaĵo el gazeto | url = <!-- ligilo al la retpaĝo de la artikolo --> | titolo = Материалы к истории Ялуторовского острога | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Туров | persona nomo = С. В. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Лукич | volumo = | numero = 1 | paĝoj = 135 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = февраль 2000 | alirdato = | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭanta la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. Tiujare en la urbo estis 172 domoj kaj loĝis 300 viroj aĝaj 16 ĝis 50 jarojn<ref name="Река Тобол с ее притоками83">{{citaĵo el libro |titolo = Река Тобол с ее притоками // Ялуторовск: путь длиною в 360 лет |lasta = Абрамов |unua = Николай |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Павел Белоглазов |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ООО «Офсет Принт» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-6040631-3-2 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 83 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1754 la fortikaĵo estis rekonstruita forme de vertikalaj traboj kun tri travetureblaj turoj ({{lang-ru|выездные башни}}), el kiuj unu kondukis al Tobolsko, alia al Tjumeno kaj la tria al Isetska provinco<ref name="Река Тобол с ее притоками83"/>. Laŭ la tuta perimetro de la ekstera muro staris obstakloj ({{lang-ru|надолбы}}) kaj forkegoj ({{lang-ru|рогатки}}), malebligantaj subitan invadon. Flanke de la kampo haveblis ankaŭ [[ĉirkaŭfosaĵo|fosaĵo]]<ref>{{citaĵo el gazeto | url = <!-- ligilo al la retpaĝo de la artikolo --> | titolo = Материалы к истории Ялуторовского острога | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Туров | persona nomo = С. В. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Лукич | volumo = | numero = 1 | paĝoj = 136 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = февраль 2000 | alirdato = | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭanta la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. En 1763 en la fortikaĵo haveblis stokejoj de pulvo, nutraĵoj, malnovaj kanonoj kaj fajrobrigadejo. En tiu lasta troviĝis interalie kupra fajroestingilo ({{lang-ru|медная пожарная машина}}) forme de "superverŝa tubo" ({{lang-ru|заливная труба}}) — aparato, en kies ujojn oni verŝis per siteloj akvon, post kio eblis ŝpruci ĝin je distanco 8 ĝis 10 metroj. La maŝino postulis priservadon de 50 homoj. Funkciis ankaŭ segejo ({{lang-ru|пильный сарай}}), produktinta tabulojn per ĉevaltira maŝino, konstruita de lokaj metiistoj. Maŝinaj segiloj tiutempe estis maloftaj eĉ en Eŭropa Rusio, kie plu dominis mansegiloj. El unu trabo oni faris unu tabulon ({{lang-ru|тесница}}). En 1710 oni jam ne mencias la eksteran muron, evidente likviditan pro kadukiĝo ({{lang-ru|за ветхостью}}). La citadelo estas menciata ankoraŭ en 1809, ekzakta tempo de ĝia malkonstruado ne estas konata<ref>{{citaĵo el gazeto | url = <!-- ligilo al la retpaĝo de la artikolo --> | titolo = Материалы к истории Ялуторовского острога | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Туров | persona nomo = С. В. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Лукич | volumo = | numero = 1 | paĝoj = 136-137 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = февраль 2000 | alirdato = | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭanta la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. En priskribo de 1741, oni diras ke komence de la 1710-aj jaroj lokanoj konstruis digon, per kiu ili rektigis fluon de la rivero Tobolo, reveniginte ĝin al la fortikaĵo kaj solvinte tiel problemon de akvoprovizado — antaŭe la rivero fluis {{unuo|1,5|verstojn}} ({{unuo|1,6|km}}) for. Tio povas esti vero, ĉar la riveroj en [[Okcidenta Siberio]] ofte ŝanĝas sian fluon, foje minacante setlejojn aŭ inverse foriĝante de ili, pro kio jam en la 18-a jarcento okazis grandaj hidroteknikaj laboroj celintaj korekti tiaĵojn. Tamen jam en 1864 oni konstatis ke Tobolo fluas je la sama distanco for de la urbo, kvankam spuroj de ĝia malnova fluo ankoraŭ videblis proksime de la urbo<ref>{{citaĵo el gazeto | url = <!-- ligilo al la retpaĝo de la artikolo --> | titolo = Материалы к истории Ялуторовского острога | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Туров | persona nomo = С. В. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Лукич | volumo = | numero = 1 | paĝoj = 139-140 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = февраль 2000 | alirdato = | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭanta la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. En 1785 la urbo ricevis blazonon: mueleja rado sur blua kampo kiel signo de tio ke ĉirkaŭ Jalutorovsko abundas muelejoj<ref name="Varlakov"/>. En 1796 en Jalutorovsko estis 2 drinkejoj, 20 negocistaj butikoj kaj 190 domoj. Lernejoj, malsanulejoj, azilejoj kaj fabrikoj mankis. En 1799 en la urbo estis jam 294 domoj, 4 forĝejoj, 4 steataj kaj buteraj fabrikoj, sapfabriko<ref name="Turov80">{{citaĵo el libro |titolo = Старый Ялуторовск: пашенная слобода, острог, город (XVIII-XIX вв.) // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1994 |lasta = Туров |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1997 |eldonejo = ИПП "Тюмень" |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 80 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1812 funkciis 4 drinkejoj kaj unu lernejo<ref name="Turov80"/>. En 1822 la urbo iĝis centro de Jalutorovska distrikto. En 1858 en la urbo funkciis 4 steataj fabrikoj, 1 sapfabriko, 22 brikfarejoj, 4 forĝejoj; nur 4 brikaj domoj. La {{daton|1|7|1846}} estis malfermita junulina lernejo<ref name="Varlakov"/>. Ekde la 1830-aj jaroj la urbo estas prikonstruata surbaze de regula skemo, do dividiĝas je kvadrataj kvartaloj kunigitaj per rektaj stratoj<ref name="Turov80"/>. En 1823 en Jalutorovsko estis 294 domoj<ref name="Varlakov"/>, en 1835 — 438 domoj<ref name="Туров81"/> (aŭ 449)<ref name="Varlakov"/>, en 1851 — 483 domoj<ref name="Туров81">{{citaĵo el libro |titolo = Старый Ялуторовск: пашенная слобода, острог, город (XVIII-XIX вв.) // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1994 |lasta = Туров |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1997 |eldonejo = ИПП "Тюмень" |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 81 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> (aŭ 485)<ref name="Varlakov"/>. En 1858 estis aprobita la ĝenerala plano de Jalutorovsko. En 1860 en la urbo estis 559 domoj, el kiuj nur 5 estis brikaj (4 ŝtataj kaj 1 privata) kaj 554 estis lignaj (2 ŝtataj, 2 komunumaj, 550 privataj). El la brikaj konstruaĵoj plej rimarkindaj estis duetaĝa sidejo de lokaj administraj institucioj kaj hospitalo por 12 litoj. Gastokorto konsistis el 12 brikaj kaj 105 lignaj butikoj. Haveblis 8 lignaj komercaj stokejoj. Funkciis 11 fabrikoj: po 1 steata kaj butera, 2 sapaj, 7 brikaj. En 1862 forbrulis la Jalutorovska lernejo ({{lang-ru|Ялуторовское училище}}). Estis du pontoj, el kiuj unu estis flosa, do funkciis nur somere, kaj la dua konektis la bordojn de ravino en vilaĝo Borouŝenskaja, apudurbo de Jalutorovsko. La urbo konsistis el 4 stratoj, 8 stratetoj kaj 1 placo, sur kiu situis la gastokorto. La stratoj estis larĝaj kaj nepavimitaj, do somere kovriĝis je verda herbo. Fine de la 1880-aj jaroj en la urbo estis 564 domoj (inkluzive 6 brikajn), 14 fabrikoj (inter kiuj aperis 1 leda kaj 2 brikaj, sed komplete malaperis la steataj kaj buteraj)<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Старый Ялуторовск: пашенная слобода, острог, город (XVIII-XIX вв.) // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1994 |lasta = Туров |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1997 |eldonejo = ИПП "Тюмень" |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 82 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ĵurnalisto Ippolit Zavaliŝin atestis en 1861, ke foiro okazinta tiujare la {{daton|26|9}} estis tre malplena (oni alportis varojn je {{unuo|6000|arĝentaj rubloj}} kaj vendis je {{unuo|2000|rubloj}}), kio draste kontrastis kun situacio en [[Jalutorovska distrikto (1782-1923)|Jalutorovska distrikto]], kiun li nomis «eterna foiro». Li plendis ankaŭ pri multnombraj [[Malsaĝulo pro Kristo|malsaĝuloj pro Kristo]], kiuj vagadis laŭ tieaj foiroj kun klaboj enmane kaj minace elpostuladis almozon<ref>{{citaĵo el gazeto | url = <!-- ligilo al la retpaĝo de la artikolo --> | titolo = Путевые заметки (Тобольская губерния) | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Завалишин | persona nomo = И. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Лукич | volumo = | numero = 1 | paĝoj = 93 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = февраль 2000 | alirdato = | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭanta la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. En 1878, kiam al la urbo venis ekzilita revoluciulo Solomon Ĉudnovskij, la urbo konsistis el la ĉefa strato (nun strato Revolucio) kaj du transversaj. Li rememoris ke ĉe unu finaĵo de la ĉefstrato troviĝis policejo kaj fajrobrigadejo kun gvatoturo, kontraŭ ili situis bazaro. Trans la bazarplaco situis blanke stukita brika prizono, konsistinta el kelkaj konstruaĵoj kaj ĉirkaŭita je alta ŝtona barilo. Nemalproksime estis malprofunda lageto (nun Babanovskoje), en kiu sovaĝaj anasoj tiom abundis, ke lokanoj batis ilin per bastonoj, ĉasante por kelkdek birdoj unufoje. Trans la lago, 200–300 [[saĵeno]]jn (426–640 metrojn) for de la urbo, situis kvartalo el 20–30 domoj de forĝistoj, kie loĝis ankaŭ iom da lignaĵistoj. Tiuj ĉi metiistoj hufumis ĉevalojn kaj estis produktantaj ĉarojn kaj sledojn por la urbo, najbaraj vilaĝoj kaj eĉ por Tobolsko, ĉar ilia reputacio estis bona. Haveblis ankaŭ kelkaj flankaj stratoj kaj stratetoj, sed tie staris mizeraj domoj de marĝenuloj, plejparte de krimuloj kaj ekzilitoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[Commons:File:Чудновский С.Л. - Из давних лет. Воспоминания (1934).pdf|Из давних лет. Воспоминания]] |lasta = Чудновский |unua = С. Л. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1934 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Всесоюзное общество политкаторжан и ссыльнопоселенцев |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 175–176 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Li diris ke loĝantaro de Jalutorovsko tiutempe estis {{unuo|2240}} homoj, el kiuj 75% estis ekzilitaj krimuloj, el kiuj siavice 800 ĝis {{unuo|1000}} ĉiam estis fuĝintaj, do efektive en la urbo loĝis ne pli ol {{unuo|1000}}–{{unuo|1500}} homoj. Haveblis 557 domoj. Grandparte tio estis ŝtatoficistoj, la aliaj okupiĝis pri komerco kaj metioj. En la tuta urbo estis unusola tajloro (al kiu tamen ofte mankis laboro), 2 botistoj, 1 lignaĵejo kaj ĉirkaŭ 20 forĝejoj en la apudurba kvartalo ({{l-ru|слободка}}). En la uebo haveblis paroĥa lernejo, distrikta lernejo kaj virina antaŭgimnazio — posteulo de la knabina lernejo de Ivan Jakuŝkin<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[Commons:File:Чудновский С.Л. - Из давних лет. Воспоминания (1934).pdf|Из давних лет. Воспоминания]] |lasta = Чудновский |unua = С. Л. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1934 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Всесоюзное общество политкаторжан и ссыльнопоселенцев |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 184, 215 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Memoro pri la ekzilitaj decembristoj ankoraŭ estis viva tiutempe en la urbo kaj homoj kun plezuro montris iliajn domojn aŭ lokojn, kie ili situis. Speciale bone oni rememoris Ivan Puŝĉin kaj Ivan Jakuŝkin. Ĉe la distrikta lernejo ili establis bonan librejon, sed tiutempe ĝi jam estis plejparte disrabita kaj restis malmultaj bonaj eldonaĵoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[Commons:File:Чудновский С.Л. - Из давних лет. Воспоминания (1934).pdf|Из давних лет. Воспоминания]] |lasta = Чудновский |unua = С. Л. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1934 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Всесоюзное общество политкаторжан и ссыльнопоселенцев |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 185 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Funksiis loka sekcio de la [[Rusia Ruĝa Kruco]], kies membroj estis damoj, fojfoje kunsidantaj kaj aranĝantaj amatorajn spektaklojn por lokanoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[Commons:File:Чудновский С.Л. - Из давних лет. Воспоминания (1934).pdf|Из давних лет. Воспоминания]] |lasta = Чудновский |unua = С. Л. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1934 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Всесоюзное общество политкаторжан и ссыльнопоселенцев |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 186 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La urbo en 1898 havis nur primitivan havenon, kie mankis stokejoj kaj kontoro, do ŝipoj malkargis la varojn rekte sur bordon, la sola konstruaĵo estis eta gardistejo<ref>{{citaĵo el gazeto | url = <!-- ligilo al la retpaĝo de la artikolo --> | titolo = По Туре, Тоболу и Исети | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Носилов | persona nomo = К. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Лукич | volumo = | numero = 2 | paĝoj = 133 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = июнь 2002 | alirdato = | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭanta la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. En la urbo estis eĉ ne unu veturigisto<ref>{{citaĵo el gazeto | url = <!-- ligilo al la retpaĝo de la artikolo --> | titolo = По Туре, Тоболу и Исети | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Носилов | persona nomo = К. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Лукич | volumo = | numero = 2 | paĝoj = 134 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = июнь 2002 | alirdato = | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭanta la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>, nek hotelo aŭ gastejo<ref>{{citaĵo el gazeto | url = <!-- ligilo al la retpaĝo de la artikolo --> | titolo = По Туре, Тоболу и Исети | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Носилов | persona nomo = К. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Лукич | volumo = | numero = 2 | paĝoj = 135 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = июнь 2002 | alirdato = | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭanta la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. Ligna gastokorto staris fermita. Vojaĝanto [[Konstantin Nosilov]] konstatis tiam ke li trovis eĉ ne unu bonan lernejon aŭ alian socian institucion kaj ke la urbo estas nura administra centro, kies ekonomia signifo estas preskaŭ nula, kio speciale rimarkeblas kompare al la riĉa Jalutorovska distrikto<ref name="Nosilov2-137">{{citaĵo el gazeto | url = <!-- ligilo al la retpaĝo de la artikolo --> | titolo = По Туре, Тоболу и Исети | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Носилов | persona nomo = К. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Лукич | volumo = | numero = 2 | paĝoj = 137 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = июнь 2002 | alirdato = | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭanta la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. Haveblis tamen riĉaj komercistoj kiel Kalmikovoj ({{lang-ru|Калмыковы}}), Gusevoj ({{lang-ru|Гусевы}}), kiuj posedis fabrikojn kaj vaporŝipojn. Lokaj foiroj kolektis ĝis {{unuo|15000|homojn}}<ref>{{citaĵo el gazeto | url = <!-- ligilo al la retpaĝo de la artikolo --> | titolo = По Туре, Тоболу и Исети | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Носилов | persona nomo = К. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Лукич | volumo = | numero = 2 | paĝoj = 138 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = июнь 2002 | alirdato = | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭanta la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. En la 1930-aj oni decidis krei en Jalutorovsko produktejojn de nutraĵoj kaj konstruaj materialoj. La {{daton|23|2|1936}} ekfunkciis fabriko de seka lakto, konstruita laŭ ordono N 443 de la Popola Komisariato de Nutraĵindustrio de Sovetunio. Ĝi produktis ĉefe sengrasigitan lakton kaj kazeinon. En 1938 aldoniĝis produktado de ova pulvoro, laktokonservaĵoj kaj butero, inkluzive de tiuj fandita kaj ĉokolada. Dum la Dua mondmilito ekfunkciis produktado de plantotrinkaĵoj ("[[Malto (bierfarejo)|malta]] lakto"). Vintre 1942 komenciĝis sendado de seka lakto, seka acidlakto kaj ova pulvoro al la sieĝita Leningrado. En 1953 la fabriko estis transformita je la Jalutorovska Lakta-Konserva Fabriko. Fine de la 1960-aj ĝi estis grave rekonstruita kaj ricevis statuson de kombinato, unu el plej grandaj de tiu ĉi tipo en Sovetunio. En 1970-aj komenciĝis produktado de [[kondensita lakto]], kiu iĝis speciale populara<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tyumedia.ru/293717.html | titolo = Сухое молоко для Ленинграда | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Евгений Дашунин | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2025-07-15 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Jalutorovskaja Ĵizn | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250908092524/https://tyumedia.ru/293717.html | arkivdato = 2025-09-08 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|22|4|2009}} ekfunkciis la fabriko Porevit, produktanta silikatajn brikojn kaj blokojn el [[porobetono]]<ref name="Ялуторовск: путь длиною в 360 лет8">{{citaĵo el libro |titolo = В новом веке и новом тысячелетии // Ялуторовск: путь длиною в 360 лет |lasta = Белоглазов |unua = Павел |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = П. Белоглазов |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = |eldonejo = ООО «Офсет Принт» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 9785604063132 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 8 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Kulturo == Jalutorovsko havas statuson de la ''patkuka ĉefrubo de Rusio'' ({{l-ru|блинная столица России}}). La ideo aperis en 2007 kiam dum la [[Butera Semajno]] oni decidis baki grandan patkukon. La plado estis bakita surstrate dum la festo sur granda pato farita sur la Jalutorovska Ripara Fabriko, sed transversi ĝin oni malsukcesis — la delikata patkuko rompiĝis. La iniciantoj daurigis la klopodojn kaj en 2016 kreis novan paton kun diametro {{unuo|270|cm}} kaj malaltaj randaĵoj, tamen tio ne donis fruktojn. En 2017 oni unuan fojon sukcesis transversi la patkukon, kvankam ĝi iom fendiĝis kaj rompiĝis<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/222545.html | titolo = В Ялуторовске на Масленицу впервые удалось перевернуть трехметровый блин | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Борис Олейник | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-02-27 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20170227120043/https://t-l.ru/222545.html | arkivdato = 2017-02-27 | citaĵo = }}</ref>. En 2019 estis farita nova pato kun diametro {{unuo|3,02|metroj}}, kio je 32 cm superis grandecon de la pato de Tambovo, kie en 2015 estis farita patkuka rekordo. Tiujare oni sukcesis transversi la patkukon, do ĝi kaj la pato estis listigitaj en la Libro de rekordoj de Rusio. La {{daton|25|6|2022}} estis farita nova rekordo — la patkuko kun diametro {{unuo|295|cm}}. Ĝin faris teamo de lokaj komercistoj, laborintaj 4 horojn; patkuko de la dua teamo estis 8 cm malpli granda<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/325519.html | titolo = Самый большой блин в России испекли в Ялуторовске | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Вера Коршунова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = Анжела Лебедева | redaktinto = | dato = 2022-06-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220625135217/https://t-l.ru/325519.html | arkivdato = 2022-06-25 | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://rg.ru/2022/06/26/reg-urfo/samyj-bolshoj-blin.html?utm_referrer=https%3A%2F%2Ft-l.ru%2F | titolo = В Ялуторовске испекли самый большой в России блин | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-29 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Инна Горбунова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-06-26 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Rossijskaja Gazeta]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. == Sporto == Stadiono "Junost" ({{l-ru|Юность}}, do ''Junaĝo'') troviĝas en strato Karmaluk, ĉe orienta flanko de la [[Decembrista bosko]]. En 2019–2020 ĝi estis komplete rekonstruita<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/268606.html | titolo = Более тридцати восьми миллионов рублей направлено из областного бюджета на реконструкцию стадиона Ялуторовска | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Анжела Лебедева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-08-14 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20190824065405/https://t-l.ru/268606.html | arkivdato = 2019-08-24 | citaĵo = }}</ref>. Funkcias sportejo "Delfin" ({{l-ru|Дельфин}}) kun naĝejo kaj ekzercejo, malfermita en strato Mendelejev en la {{daton|7|7|2022}}. La urbanoj voĉdonis por ĝia konstruado en 2018<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/326108.html | titolo = Новый бассейн с фитнес-залом открыли в Ялуторовске | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-29 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Вера Коршунова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-07-07 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220809134758/https://t-l.ru/326108.html | arkivdato = 2022-08-09 | citaĵo = }}</ref> kaj en [[junio 2020]] ĝi komenciĝis<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/284087.html | titolo = В Ялуторовске начали строить крытый бассейн | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-06-01 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200610083824/https://t-l.ru/284087.html | arkivdato = 2020-06-10 | citaĵo = }}</ref>. == Preĝejoj == Ĝis 1752 la preĝejoj de Jalutorovsko apartenis al la spirita administracio de [[Kurgano (urbo)|Kurgano]]<ref name="Varlakov"/>. La {{daton|1|1|2009}} estis fondita la Jalutorvska subeparĥio ({{lang-ru|Ялуторовское благочиние}}) sub regado de la ĉefpastro Aleksandr Lemeŝko. Al ĝi apartenas Jalutorovsko, [[Zavodoukovsko]], [[Jalutorovska distrikto|Jalutorovska]], [[Zavodoukovska distrikto|Zavodoukovska]], [[Isetska distrikto|Isetska]] kaj [[Uporova distrikto]]j<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://yalutorovskoe.cerkov.ru/ | titolo = Ялуторовское благочиние | titolo-aldono = | alirdato = 2025-07-03 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la Jalutorvska subeparĥio | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220604153905/https://yalutorovskoe.cerkov.ru/ | arkivdato = 2022-06-04 | citaĵo = }}</ref>. La ĉefa kristana preĝejo estas la [[Kandelfesta katedralo (Jalutorovsko)|Kandelfesta katedralo]]. Ĝi unuafoje estas menciita jam en 1740, brika preĝejo aperis en 1777, sed estis malkonstruita en 1931 kaj konstruita denove en 2010. En 1837 ĝin vizitis la carido [[Aleksandro la 2-a (Rusio)|Aleksandr Nikolajeviĉ]]. La {{JULGREGDATO|18|2|1846|FormatJUL=j"-an de"|FormatGREG=[[j"-a de" F|j"-an&nbsp;de&nbsp;"F]]}} tie okazis geedziĝo de la decembristo Jevgenij Obolenskij kaj loka kamparanino Varvara Baranova. La dua laŭ graveco estas la [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)|Endormiĝa-Nikolaa preĝejo]], situanta en la [[Jalutorovska Spirit-Memora Komplekso|Spirit-Memora Komplekso]]. Ĝi estis konstruita en 1872 ĉe la urba tombejo kaj ne funkciis nur en 1938–1947. Nun tio estas paroĥa preĝejo, apud kiu en la sama Spirit-Memora Komplekso, funkcias la [[kapelo de Nikolao de Mira (Jalutorovsko)|kapelo de Nikolao de Mira]], fondita en 2002 kaj rekonstruita en 2004–2005, kaj la [[Kapelo de Sankta Georgo (Jalutorovsko)|kapelo de Sankta Georgo]], fondita kiel memorsigno en 1994 fare de veteranoj de la [[Afgana milito (1979-1989)]] kaj transformita je kapelo en 2021. Al ĝia paroĥo apartenas ankaŭ la hospitala [[Preĝejo de la ikono de Dipatrino Kuracistino (Jalutorovsko)|preĝejo de la ikono de Dipatrino Kuracistino]] ĉe la hospitalo N 23, konstruita en 2006–2016. Ĉe la sanatorio ''La Hela'' funkcias la [[Kapelo de Sankta Olga (Jalutorovsko)|kapelo de Sankta Olga]], konsekrita en 2000. Ekzistis ankaŭ la [[Ĉielira preĝejo (Jalutorovsko)|Ĉielira preĝejo]] konstruita en 1812 apud la ligna samnoma preĝejo, konstruita en 1754. En la 1930-aj ĝi estis detruita. En tiu ĉi preĝejo en 1841 estis baptita la fama mecenato [[Savva Mamontov]]. == Vidindaĵoj == === Jalutorovska fortikaĵo === La amuzejo-muzeo Jalutorovska fortikaĵo ({{lang-ru|Ялуторовский острог}}) estas konstruita en 2007–2009 laŭ iniciato de la muzea direktoro Pavel Beloglazov surloke de la iama fortikaĵo, en la Kandelfesta placo (N 1). Tio estas ligna fortikaĵo kun areo 1,5 hektaroj, kun gardoturo kun pordego, ponteto super fosaĵo, granda korto en kiu situas domo de siberiano, forĝejo, stokejo, pluraj lignaj kaj metalaj skulptaĵoj, popolaj ludiloj, domo de [[Baba Jaga]]. En subterejo sub la stokejo troviĝas ekspoziciejoj, prezentantaj arkeologiajn trovaĵojn — dioramojn de terkabano kaj de sepulta boato kun mortinto, ambaŭ trovitaj ĉirkaŭ la urbo — kaj mezepokajn ĉambrojn kun torturejo kaj oficejo. En aparta konstruaĵo funkcias metiejo de rusaj tradiciaj pupoj kaj argilaĵoj, kaj ekspoziciejo. En la korto haveblas amfiteatro kaj tereno sur kiu okazas festoj kaj koncertoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://nashural.ru/mesta/tyumenskaya-oblast/yalutorovskiy-ostrog/ | titolo = Ялуторовский острог: описание, как добраться, фото. Смотровая башня, кузница, Змей-Горыныч , сувениры и куклы. | titolo-aldono = | alirdato = 2025-07-05 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Варвара Гусева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-03-14 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Naŝ Ural | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250217121242/https://nashural.ru/mesta/tyumenskaya-oblast/yalutorovskiy-ostrog/ | arkivdato = 2025-02-17 | citaĵo = }}</ref>. La skulptaĵojn faris artistoj de Moskvo, Sankt-Peterburgo, Tambovo, Saratovo, Ufa, Tjumeno, partoprenintaj en 2009 simpozion "Ligna skulptarto"<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-i.ru/articles/18090 | titolo = Приехать в Ялуторовск и прикоснуться к истории | titolo-aldono = | alirdato = 2025-07-05 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Любовь Киселёва | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016-04-02 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskije Izvestija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250705080540/https://t-i.ru/articles/18090 | arkivdato = 2025-07-05 | citaĵo = }}</ref>. La fortikaĵo malfermiĝis la {{daton|27|6|2009}}<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://rg.ru/2009/06/25/reg-ural/istoria.html | titolo = В Ялуторовске полностью воссоздали древний острог | titolo-aldono = | alirdato = 2025-07-05 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Ольга Ладина | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2009-06-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Rossijskaja Gazeta]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20201024092916/https://rg.ru/2009/06/25/reg-ural/istoria.html | arkivdato = 2020-10-24 | citaĵo = }}</ref>. Nokte de la 6-a al la {{dato|7|1|2014}} la fortikaĵo forbrulis<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tyumedia.ru/141846.html | titolo = Культурный шок | titolo-aldono = | alirdato = 2025-07-05 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Ульяна Плюснина | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-01-15 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250705081448/https://tyumedia.ru/141846.html | arkivdato = 2025-07-05 | citaĵo = }}</ref>, sed jam la {{daton|14|11|2015}} remalfermiĝis post la rekonstruo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://megatyumen.ru/news/yalutorovskiy-ostrog-otkryvaetsya-posle-restavratsii/ | titolo = Ялуторовский острог открывается после реставрации | titolo-aldono = | alirdato = 2025-07-05 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2015-11-13 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Mega Tyumen | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240804205452/https://megatyumen.ru/news/yalutorovskiy-ostrog-otkryvaetsya-posle-restavratsii/ | arkivdato = 2024-08-04 | citaĵo = }}</ref>. En 2018 en la fortikaĵo aperis [[samovaro]] alta pli ol 2 metrojn, peza preskaŭ 250 kg kaj enspaciganta proksimume 200 litrojn da akvo — la plej granda funkcianta samovaro en Rusio. Samjare venis permeso registri tie geedzecojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = В новом веке и новом тысячелетии // Ялуторовск: путь длиною в 360 лет |lasta = Белоглазов |unua = Павел |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = П. Белоглазов |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = |eldonejo = ООО «Офсет Принт» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 9785604063132 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 37 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Knabina lernejo === En la unuetaĝa ligna domo N 33 ĉe strato Svobodi, konstruita meze de la 19-a jarcento, funkciis knabina lernejo, establita de decembristo Ivan Jakuŝkin helpe de pastro Stefan Znamenskij. Post la revolucio kaj ĝis la Dua mondmilito tie sidis pedagogia lernejo, poste sanatoria orfejo N 87, komence de la 2000-aj jaroj tie gastis ŝtatoficejoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tyumedia.ru/172164.html | titolo = Сибирь приняла и обогрела | titolo-aldono = | alirdato = 2025-01-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Анатолий Мясников | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2015-05-03 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Jalutorovskaja Ĵizn | paĝoj = | lingvo = | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250131075328/https://tyumedia.ru/172164.html | arkivdato = 2025-01-31 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|7|11|1941}} al la urbo venis la unua trajno kun infanoj, evakuitaj el la sieĝita Leningrado — ili estis transportitaj al vilaĝo Odina. En 1943 orfejo en Odina estis malfondita, la georfoj estis translokitaj al Jalutorovsko, kie ekfunkciis orfejo-internulejo N 87. Komence de 1945 tie loĝis 167 infanoj. Ĉe la rivero ili havis legomejon, kie sur 9 hektaroj la infanoj kaj edukistoj plantis terpomojn, brasikon, karoton, rafanon, napon. En plia tereno, kiu situis ĉe la nuntempa vilaĝo Anisimovka kaj estis 1 hektaron granda, ili plantis pizon kaj avenon. La orfejo havis 2 ĉevalojn, 7 bovojn, 8 bovinojn, ŝafojn kaj bovidojn. La infanoj lernis plejparte en la bazlernejo N 5, okjaraj lernejoj N 2 kaj N 4. Funkciis koruso, drama, muzika kaj sporta sekcioj. La {{daton|23|4|2015}} sur la domo estis inaŭgurita memortabulo el nigra marmoro, bildiganta virinon brakumi infanojn, kaj enhavanta surskribon: "Omaĝe al la heroaĵo de la tjumenanoj. En 1941 al la urbo Jalutorovsko el la sieĝita Leningrado estis evakuitaj ĉirkaŭ 250 infanoj. Por ili estis speciale establitaj infana internulejo kaj orfejo. Malalta kliniĝo al la urbanoj de posteuloj de la savitaj infanoj!". La memortabulon konsekris kleriko de la Kandelfesta katedralo Andrej Zavjalov<ref name="В Ялуторовске увековечили память о подвиге жителей области">{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/190476.html | titolo = В Ялуторовске увековечили память о подвиге жителей области, принявших детей в годы войны | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Евгения Шевцова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2015-04-23 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20260530172121/https://t-l.ru/190476.html | arkivdato = 2026-05-30 | citaĵo = }}</ref>. === Decembrista bosko === {{Ĉefartikolo|Decembrista bosko}} [[Dosiero:Тропинка в Роще Декабристов.JPG|eta|maldekstra|200ra|[[Decembrista bosko]]. Septembro 2014.]] En la sudokcidenta urboparto situas [[naturmemorindaĵo]] de regiona signifo [[Decembrista bosko]] ({{l-ru|Роща Декабристов}}), kiu havas areon {{unuo|78,866|hektaroj}}. Tio estas betula arbaro forme de la parko kombinata kun herbejoj, okupantaj 15% de ĝia areo. La bosko estas unu el malmultaj restintaj betulaj arbaroj, kiuj iam ĉirkaŭis la urbon. Inter la arboj dominas [[penda betulo]] kun aldono de [[tremolo]] kaj [[balzama poplo]] (Populus balsamifera). Laŭlonge de aleoj estas plantitaj [[tilio]] kaj [[negundo]]. En [[subarbaraĵo]] renkonteblas [[pomujo]], [[ordinara karagano]] (Caragana arborescens), [[frambujo]]. Inter la herboj dominas [[poacoj]] kaj [[karekso]]j. Situo ene de la urbo kaŭzis ĉeeston de trudherboj kaj tiuj ruderalaj, precipe de [[urtiko]]. Inter la specioj enlistigitaj en la Ruĝa Libro de Tjumena provinco estas [[etfolia tilio]] kaj [[soldata orkido]]. La birdaro konsistas el specioj arbaraj kaj [[Sinantropio|sinantropiaj]]: [[granda paruo]], [[griza turdo]], [[flava motacilo]], [[bombicilo]], [[fringo]], [[sturno]], [[eŭropa pigo]], [[griza korniko]], [[frugilego]], [[malgranda buntpego]] ka<ref name="naturrezervejoj132">{{citaĵo el libro |titolo = Особо охраняемые природные территории Тюменской области |lasta = Глазунов |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Максимова С. Л., Николаенко С. А., Новикова А. А., Петрова О. А., Ситников П. С., Хозяинова Е. Ю., Хозинова Н. В. |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 2 |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2022 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Тюменская областная дума |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 132 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La bosko estis vizitata de pluraj famuloj kiel la ekzilitaj al Jalutorovsko [[decembristoj]], negocisto [[Ivan Mamontov]] kaj ties filo [[Savva Mamontov]], [[Grigorij Rasputin]] ka<ref name="naturrezervejoj132"/>. Decembristo [[Ivan Jakuŝkin]] kolektis tie ampleksan [[herbario]]n kaj sendis ĝin al la Moskva sekcio de la [[Imperiestra Rusa Geografia Societo]]<ref name="naturrezervejoj132"/>. En 1890 la boskon priskribis botanikisto Miĥail Sijazov. La {{daton|22|8|1968}} estis eldonita decido N 515 de la Ekzekutiva Komitato de la Tjumena Provinca Soveto de Deputitoj de Laboristoj per kiu ĝi ricevis statuson de naturmemorindaĵo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://admtyumen.ru/ogv_ru/news/subj/more.htm?id=11561565@egNews | titolo = Пятьдесят лет под охраной | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-22 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-08-29 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Registaro de Tjumena provinco | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. La bosko estas aktive vizitata de lokanoj kaj turistoj. Nordoriente ĝin najbaras stadiono kaj skiejo<ref name="naturrezervejoj132"/>. === Parko de Aleksandr Kaul === La parko estis kreita en 1958 laŭ iniciato de Aleksandr Kaul de la fabriko de seka lakto. Ĝi situas en translinia urboparto inter la stratoj Sovetskaja, Zeljonij, Pavlik Morozov, Komsomolskaja, Sirin. Oni plantis 9 mil acerojn, fraksenojn, betulojn ktp. En 2020 ĝi estis elektita de urbanoj kiel prioritata por plibeligo kaj rekonstruo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/279859.html | titolo = Ялуторовчане выбрали парк Кауля для благоустройства | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Анжела Лебедева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-03-17 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200416172246/https://t-l.ru/279859.html | arkivdato = 2020-04-16 | citaĵo = }}</ref>. === Skvaro de Julia Drunina === La {{daton|22|7|2017}} oni plantis ĉerizujojn en la skvaro<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/229528.html | titolo = Вишневая аллея появится в Ялуторовске | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-07-17 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20170719072430/https://t-l.ru/229528.html | arkivdato = 2017-06-19 | citaĵo = }}</ref>. == Monumentoj == === Historiaj === Statuo de Lenin fare de Vladimir Matrosov estis inaŭgurita la {{daton|5|11|1987}}. Ĝi estas inter la lastaj Lenin-monumentoj en la mondo kaj origine kaŭzis malkontenton de la mendintaj ĝin aŭtoritatoj. Laŭdire dum la transportado la kapo estis difektita kaj pro tio kliniĝis malsupren, impresinte kvazaŭ Lenin bedaŭras pri io aŭ estas malĝoja. La skulptisto, veninta por la inaŭgura ceremonio, helpe de la ĉefarkitekto Vasilij Skokov kaj direktoro de la ripara fabriko Viktor Otjokin penis levi la kapon, sed sukcesis nur parte<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сподвижник Вучетича // Ялуторовск: путь длиною в 360 лет |lasta = Могутова |unua = Любовь |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Павел Белоглазов |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ООО «Офсет Принт» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-6040631-3-2 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 254 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1998 sur la Vokzala placo aperis monumento al la decembristoj fare de Vladimir Matrosov. Ĝi konsistas el 9 bustoj, do prezentas ĉiujn decembristojn ekzilitajn al la urbo, kaj katenitaj manoj premantaj glavon sur podio ĉirkaŭvolvita de rubando kun la vortoj el poemo de [[Aleksandr Odojevskij]] "Flamaj sonoj de la profetaj kordoj..." ({{lang-ru|Струн вещих пламенные звуки…}}): "Al glavoj impetis niaj manoj, sed akiris nur katenojn" ({{lang-ru|К мечам рванулись наши руки, но лишь оковы обрели}}). Origine oni planis instali ĝin apud la [[Decembrista bosko]], kadre de ties grandskala plibeligado kaj prikonstruado. Sed malsufiĉa financado malebligis la konstruadon, dum malnovaj kinejo kaj kafejo en la bosko estis detruitaj pro kadukiĝo, do ne havis sencon instali tie novan monumenton. Fine oni decidis starigi ĝin apud la fervoja stacidomo por ke ĝi impresu la alvenintojn. La bustoj kaj la aliaj monumentoj estis farataj de la skulptisto kaj sendataj al la urbo laŭgrade, de la fino de la 1980-aj ĝis komenco de la 1990-aj jaroj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сподвижник Вучетича // Ялуторовск: путь длиною в 360 лет |lasta = Могутова |unua = Любовь |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Павел Белоглазов |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ООО «Офсет Принт» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-6040631-3-2 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 255 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Busto de Ivan Jakuŝkin fare de Vladimir Ŝarapov estis inaŭgurita la {{daton|24|6|2004}} apud knabina lernejo en strato Svobodi (N 33), establita de la decembristo. Instali ĝin proponis la aŭtoro<ref name="От дворника до скульптора"/><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/98245.html | titolo = В Ялуторовске открыли памятник декабристу Ивану Якушкину | titolo-aldono = | alirdato = 2025-07-05 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2004-06-24 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250705064115/https://t-l.ru/98245.html | arkivdato = 2025-07-05 | citaĵo = }}</ref>. Skulptaĵo de la urbofonditoj Pjotr Uljanov kaj Elisej Gilov fare de loka skulptisto Vladimir Ŝarapov estis inaŭgurita la {{daton|29|7|2007}}<ref name="Наш голос">{{citaĵo el la reto | url = http://old.t-i.ru/article/5979 | titolo = Наш голос — опальная столица декабристов | titolo-aldono = | alirdato = 2025-07-03 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Павел Белоглазов | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2008-02-02 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskije Izvestija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. Statuo de la fama rusia militestro [[Aleksandr Suvorov]] fare de loka skulptisto Vladimir Ŝarapov estis inaŭgurita la {{daton|21|11|2006}}. Dum la Dua mondmilito per Suvorov-ordeno estis premiitaj nur 2 loĝantoj de Tjumena provinco, inter kiuj estis Aleksandr Timofejeviĉ Ŝirobokov (ordeno de la 3-a rango) de Jalutorovsko<ref name="Наука побеждать">{{citaĵo el la reto | url = https://tyumedia.ru/218780.html | titolo = "Наука побеждать" в новом наполнении | titolo-aldono = | alirdato = 2025-01-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Павел Зорин | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-12-28 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Jalutorovskaja Ĵizn | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. La aŭtoro diris ke la statuon iniciatis la tiama urbestro, argumentinta ke tio necesas por patriota edukado de la junularo<ref name="От дворника до скульптора">{{citaĵo el la reto | url = https://tumentoday.ru/2026/02/12/ot_dvornika_do_skulptora_kak_tvorit_yalutorovchanin_vladimir_sharapov/?ysclid=mlt0dxu61u692605178 | titolo = От дворника до скульптора: как творит ялуторовчанин Владимир Шарапов | titolo-aldono = Интервью с почетным жителем Ялуторовска, которого наградил президент России Владимир Путин | alirdato = 2026-02-19 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Ляйсан Айдбаева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2026-02-12 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Oblast Segodnja | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20260219052154/https://tumentoday.ru/2026/02/12/ot_dvornika_do_skulptora_kak_tvorit_yalutorovchanin_vladimir_sharapov/?ysclid=mlt0dxu61u692605178 | arkivdato = 2026-02-19 | citaĵo = }}</ref>. Antaŭ la ĉefa enirejo de la urboĝardeno ĉe kruciĝo de la stratoj Lenin kaj Obolenskij staras monumento "Stratpurigisto" ({{l-ru|Дворник}}) fare de Vladimir Ŝarapov. Li diris ke la urbestro petis fari stratpurigiston kaj li komence planis krei ordinaran barbulon, sed poste decidis fari [[Eta Princo|Etan Princon]], konsiderinte ĝin pli proksima al la junularo, vizitanta la urboĝardenon. Ekde tiam la knabo kun balailo enmane forbalas de sur sia planedo aĉaĵojn, subskribitajn kiel "Malbono", "Narkotikaĵoj", "Malpuraĵoj" ks. Origine la skulptaĵo troviĝis en la ĝardeno, poste ĝi estis translokita al la enirejo<ref name="От дворника до скульптора"/>. Antaŭ la apoteko (strato Krasnoarmejskaja, 50/2) staras monumento ''Patrino kaj Ido'' ({{l-ru|Мать и дитя}}) farita de Vladimir Ŝarapov en 1983 aŭ 1984. Li faris ĝin el betono kaj kovris per aluminio<ref name="От дворника до скульптора"/>. Antaŭ la regiona muzeo ĉe strato Revolucio 75/1 la {{daton|22|8|2013}} estis inaŭgurita busto de Ivan Jurjeviĉ Ozolin, kunfondinto de la muzeo kaj ĝia direktoro en 1930–1947<ref name="Музей в Ялуторовске больше, чем музей"/>. La instaladon iniciatis la muzeo en junio 2010. Aŭtoro: Vladimir Ŝarapov<ref name="Основателю музея">{{citaĵo el la reto | url = https://tyumedia.ru/11003.html | titolo = Основателю музея | titolo-aldono = | alirdato = 2025-01-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Анатолий Мясников | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2010-06-28 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Jalutorovskaja Ĵizn | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20111117055348/https://tyumedia.ru/11003.html | arkivdato = 2011-11-17 | citaĵo = }}</ref>. Monumento omaĝe al la batalantoj de la 1276-a artileria regimento de la 384-a pafista divizio estis instalita en strato Sovetskaja la {{daton|8|9|2020}} laŭ iniciato de regionografo Pavel Beloglazov<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/289838.html | titolo = Монумент в память о бойцах 1276 полка установили в Ялуторовске | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-09-08 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200917080638/https://t-l.ru/289838.html | arkivdato = 2020-09-17 | citaĵo = }}</ref>. === Teknikaj === En 2010 ĉe la fino de strato Voroŝilov aperis monumento al la traktoro T-74 (versio de [[DT-54]]) kun nivelatoro D-20BM^{[[:en:Grader|en]]}, instalita laŭ peto de voja ripara-konstrua administracio ({{lang-ru|ДРСУ}}) omaĝe al granda kontirbuo de tiaj maŝinoj al komfortigado de la urbo<ref name="Ялуторовские технопамятники">{{citaĵo el la reto | url = https://techmonuments.livejournal.com/53973.html | titolo = Ялуторовские технопамятники | titolo-aldono = | alirdato = 2025-07-04 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = mib55 | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2013-10-28 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[LiveJournal]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250704174246/https://techmonuments.livejournal.com/53973.html | arkivdato = 2025-07-04 | citaĵo = }}</ref><ref name="Основателю музея"/>. En teritorio de loka transporta kompanio Avtotrans en strato Meĥanizatorov staras sur sokloj kamiono [[GAZ-51]] kaj buso [[LiAZ-677|LiAZ-677M]], iam funkciintaj en tiu ĉi entrepreno<ref name="Ялуторовские технопамятники"/>. == Ekonomio == En la urbo funkcias pluraj entreprenoj, produktantaj kukojn, konfektojn, viandaĵojn kaj laktaĵojn, meblojn, brikojn kaj aliajn konstruajn materialojn, lignon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Социально-экономическое развитие города Ялуторовска |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://web.archive.org/web/20240514171718/https://www.duma72.ru/upload/iblock/48d/broshyura_yalutorovsk_dlya-pechati.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = la Tjumena Provinca Dumao |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 4–8 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Funkcias la fabriko Porevit, produktanta silikatajn brikojn, betonon, betonajn slabojn, blokojn el [[porobetono]] ktp. En 2007 surbaze de produktejo de la urba nutraĵkombinato ({{l-ru|горпищекомбинат}}) estis kreita sukeraĵeja fabriko "Kuraĵ" (Kuraĝo), kiu produktis la unuajn manĝaĵojn en 2008<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/249382.html | titolo = Александр Моор: фабрика "Кураж" появилась благодаря хорошей инвестиционной среде | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Дарья Казакова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-08-08 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20211202041916/https://t-l.ru/249382.html | arkivdato = 2021-12-02 | citaĵo = }}</ref>. La laktofabriko en 2010 kune kun la aliaj entreprenoj de la kompanio Junimilk iĝis parto de la grupo de kompanioj [[Danone]]-Junimilk<ref name="Ялуторовск: путь длиною в 360 лет8"/> (ekde 2023 — Health & Nutrition). Ekde 2017 la telefonio estas komplete cifereca<ref>{{citaĵo el libro |titolo = В новом веке и новом тысячелетии // Ялуторовск: путь длиною в 360 лет |lasta = Белоглазов |unua = Павел |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = П. Белоглазов |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = |eldonejo = ООО «Офсет Принт» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 9785604063132 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 18 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 2022 funkciis 327 vendejoj (suma areo {{unuo|56825|m|2}}), 65 manĝejoj ({{unuo|5212}} sidlokoj), 131 servejoj<ref name="Пояснительная записка2023"/>. El pli ol 167 km de la vojoj, pli ol 116 estas asfaltitaj, 50 km faritaj el [[rompoŝtono]]j kaj malpli ol 2 km grundaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Социально-экономическое развитие города Ялуторовска |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://web.archive.org/web/20240514171718/https://www.duma72.ru/upload/iblock/48d/broshyura_yalutorovsk_dlya-pechati.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = la Tjumena Provinca Dumao |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 12 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Fine de 2024 en la urbo estis 38 registritaj senlaboruloj<ref name="Основные показатели2024-9">{{citaĵo el la reto | url = https://yalutorovsk.admtyumen.ru/files/upload/OMSU/Yalutorovsk/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%8B/3.%20%D0%9E%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D1%8B%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B8%20%D0%B7%D0%B0%209%20%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%8F%D1%86%D0%B5%D0%B2%202024%20%D0%B3.ods | titolo = Основные показатели социально-экономического развития города Ялуторовска за 9 месяцев 2024 г. | titolo-aldono = | alirdato = 2025-02-02 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2024-12-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la administracio de Jalutorovsko | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}{{404|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, kio egalis al 0,22% de la ekonomie aktiva loĝantaro<ref name="Пояснительная записка2023"/>. == Edukado == Dum jarcentoj la urbo havis eĉ ne unu lernejon kaj eĉ post kiam en 1782 ĝi ricevis urbostatuson kaj en apudaj urboj malfermiĝis distriktaj lernejoj, loka administracio plu rifuzis fari tion reference al manko de necesa financado. Evidente pioniro de la edukado en la urbo estis ukraina nobelo Ignatij Osipoviĉ Olŝevskij, naskiĝinta proksimume en 1757 en Radomiŝla distrikto (Kieva gubernio) kaj ekzilita al Jalutorovsko en 1804. Li aranĝis privatan instruadon de lego, skribo, gramatiko, aritmetiko kaj ortodoksa religio. La {{JULGREGDATO|2|11|1817|akuzativo=jes}} malfermiĝis la Jalutorovska Distrikta Lernejo, konstruita danke al monoferoj de la urbanoj, precipe de komercisto Aleksej Daniloviĉ Bikov ({{l-ru|Быков}}) kaj akceptinta 30 lernantojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = История ялуторовских школ // Ялуторовск: путь длиною в 360 лет |lasta = Палопеженцев |unua = Николай |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Павел Белоглазов |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ООО «Офсет Принт» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-6040631-3-2 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 90–92 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la urbo en 2019 funkciis 5 infanĝardenoj, 5 mezlernejoj kaj ortodoksa gimnazio<ref>{{citaĵo el libro |titolo = В новом веке и новом тысячелетии // Ялуторовск: путь длиною в 360 лет |lasta = Белоглазов |unua = Павел |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Павел Белоглазов |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ООО «Офсет Принт» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-6040631-3-2 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 24 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 2023 oni anoncis konstruadon en la translinia urboparto de la dua korpuso de la mezlernejo de Decembristoj, situanta en strato Sovetskaja<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/349096.html | titolo = Второй корпус школы имени Декабристов построят в залинейной части Ялуторовска | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-29 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Инна Пахомова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-09-22 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20260529161211/https://t-l.ru/349096.html | arkivdato = 2026-05-29 | citaĵo = }}</ref>. En 1958 en triĉambra ligna domo malfermiĝis infana muziklernejo, kie oni instruis ludi [[bajano]]n kaj [[pianego]]n<ref name="Детской музыкальной школе Ялуторовска исполнилось 65 лет">{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/341540.html | titolo = Детской музыкальной школе Ялуторовска исполнилось 65 лет | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-29 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Инна Пахомова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-05-03 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20260529161909/https://t-l.ru/341540.html | arkivdato = 2026-05-29 | citaĵo = }}</ref>. En 1990 aperis artlernejo (en la malnova ligna konstruaĵo en strato Svobodi (Libereco), kie iam funkciis la Domo de Junpioniroj). En [[julio 2008]] muziklernejo estis unuigitata kun ĝi. Ekde [[februaro 2017]] ĝi nomiĝas la artlernejo de Savva Mamontov<ref>{{citaĵo el libro |titolo = В новом веке и новом тысячелетии // Ялуторовск: путь длиною в 360 лет |lasta = Белоглазов |unua = Павел |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = П. Белоглазов |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = |eldonejo = ООО «Офсет Принт» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 9785604063132 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 61 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://ya-dshi.tmn.muzkult.ru/about | titolo = О школе | titolo-aldono = | alirdato = 2025-12-22 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = La artlernejo de Savva Mamontov | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. En 2023 en ĝi lernis {{unuo|1000}} infanoj<ref name="Детской музыкальной школе Ялуторовска исполнилось 65 лет"/>. Ekde la {{dato|1|9|1958}} funkcias sportlernejo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://yadusch.ru/ | titolo = Ялуторовская спортшкола | titolo-aldono = | alirdato = 2025-12-22 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = La sportlernejo de Jalutorovsko | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. Funkcias la Agriteknologia Kolegio, establita per la ordono de la Ministerio pri Agrikulturo de RSFSR la {{daton|2|8|1968}} kiel [[sovĥozo]]-teknikumo. En septembro 1968 venis la unuaj studentoj (librotenistoj), en 1970 ili finis la studadon. En 1972 estis finkonstruita amasloĝejo N 1 por 515 loĝantoj. En januaro 1974 ekfunkciis 4-etaĝa studejo en strato Baĥtijarov (N 53). Samjare ekfunkciis malĉeesta fako. En 1975 zooteknika fako estis transigita al [[Iŝimo]]. En 1979 malfermiĝis praktikejo. En 1982 estis finkonstruita amasloĝejo N 2 por 180 loĝantoj kaj kantino je 200 sidlokoj. La {{daton|14|8|1993}} la sovĥozo-teknikumo estis transformita je sovĥozo-kolegio. En septembro 2001 ĝi iĝis agrikultura kolegio. Samjare surbaze de la kolegio malfermiĝis filio de la Tjumena Ŝtata Agrikultura Akademio, kies unuaj studentoj finis en 2004. En septembro 2003 malfermiĝis la muzeo. La {{daton|30|7|2013}} al la kolegio estis aligita la profesia lernejo N 24, la {{daton|11|6|2015}} — la Niĵnetavda Plurfaka Teknikumo, la {{daton|10|6|2019}} — la Zavodoukovska Agroindustria Teknikumo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://yalagrokoll.ru/o-kolledzhe/istoriya/ | titolo = Агротехнологический колледж: История | titolo-aldono = | alirdato = 2025-08-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la Agroteknologia Kolegio | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250808081244/https://yalagrokoll.ru/o-kolledzhe/istoriya/ | arkivdato = 2025-08-08 | citaĵo = }}</ref>. Funkcias la Jalutorovska Filio de la Tjumena Medicina Kolegio, establita la {{daton|27|5|1965}} kiel la medicina lernejo (la unuaj sukuristoj finis en 1969). La {{daton|26|1|2009}} ĝi estis transformita je kolegio, la {{daton|31|12|2013}} iĝis filio de la Tjumena Medicina Kolegio. Ĝi sidas en strato Revolucio (N 37)<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://yal-med.ru/istorija-kolledzha/ | titolo = История колледжа | titolo-aldono = | alirdato = 2025-08-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la Tjumena Medicina Kolegio | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250805223656/https://yal-med.ru/istorija-kolledzha/ | arkivdato = 2025-08-05 | citaĵo = }}</ref>. == Medicino == Laŭ iuj datumoj, en 1804 en la urbo la [[Kamiŝlovo|Kamiŝlova]] negocisto Karnauĥov konstruigis unuetaĝan domon kun mezanino, en kiu ekfunkciis hospitalo kun 10 litoj, financata de iu bienulo. Tamen lokaj kuracistoj laŭ raportoj estis malspertaj kaj drinkemaj<ref name="Областная больница № 23"/>. [[Miĥail Znamenskij]], kies familio transloĝiĝis al la urbo en 1839, skribis ke "loĝantoj de Polutorovsko<ref>La memoraĵisto modifis preskaŭ ĉiujn toponimojn kaj nomojn en siaj rememoroj.</ref> estis malsaniĝantaj kaj mortantaj sen eĉ unufoje rememori ke ili havas Ivan Pavloviĉ" ({{l-ru|жители Полуторовска хворали и умирали ни разу не вспомнив, что есть у них Иван Павлыч}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Исчезнувшие люди // Исторические окрестности города Тобольска: Сочинения |lasta = Знаменский |unua = М. С. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Ю. Л. Мандрика |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1997 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = СофтДизайн |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5887090855 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 90 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Decembristo [[Andrej Jentalcev]], loĝinta en la urbo kiel ekzilito en 1830–1845, amatore okupiĝis pri medicino, senpage kuracante lokanojn per memfaritaj kuraciloj. En 1906–1909 pacientojn akceptis la ekzilita bolŝevisto [[Ivan Rusakov]], profesia pediatro, loĝinta en la domo N 44 ĉe strato Svobodi<ref name="Областная больница № 23">{{citaĵo el la reto | url = https://ob23.dz72.ru/company/ | titolo = История ГБУЗ ТО «Областная больница № 23» (г. Ялуторовск) | titolo-aldono = | alirdato = 2025-08-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la provinca hospitalo N 23 | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250324031518/https://ob23.dz72.ru/company/ | arkivdato = 2025-03-24 | citaĵo = }}</ref>. En 1914 distrikta kuracisto Aleksej Konstantinoviĉ Seriĥ ({{l-ru|Серых}}) aĉetis la domon ĉe strato Carskaja (strato Revolucio, N 49). Lin asistis akuŝigistino Teplouĥova kaj sukuristino Golubeva. Lia filo Nikolaj iĝis ĥirurgo, kies edzino Zinaida Petrovna estis ftizologo, estro de polikliniko; ilia filino Olga Kungurova en 2023 estis laboranta kiel kuracistino en la fako de funkcia diagnozado en hospitalo<ref name="Областная больница № 23"/>. En la 1920-aj jaroj en la urbo formiĝis sistemo de sanservo. En 1922 surbaze de la urba hospitalo aperis la distrikta hospitalo je 40 litoj. Poste estis konstruita plia hospitalo j 40 litoj. Fine de la 1930-aj en la urbo kaj ĝia distrikto jam funkciis 3 hospitaloj kaj 3 ambulatorioj, en kiuj labboris 9 kuracistoj kaj ĉirkaŭ 80 medicinistoj. En 1940 la distrikta hospitalo estis transformita je plurdistrikta, do priservis ankaŭ Isetskan, Uporovan, Jurginskan kaj Omutinskan distriktojn; nombro de la litoj kreskis ĝis 105. De decembro 1941 ĝis februaro 1943 funkciis evakuaj hospitaloj N 1501 kaj N 1786<ref name="Областная больница № 23"/>. En 1950 estis establita unuigita infana fako. En 1958 komenciĝis konstruado de infektejo por plenkreskuloj. En 1967 estis finkonstruita plia korpuso je 120 litoj. Samjare estis unuigitaj la plenkreskula kaj infana hospitaloj, forminte la Jalutorovskan Centran Distriktan Hospitalon. En 1969 ĝi ricevis unuan etaĝon de loĝdomo por plenkreskula polikliniko, en 1972 similan ejon ricevis infana polikliniko. En 1974 aperis aparta [[sangotransfuzo|sangotransfuza]] fako. En 1984 malfermiĝis terapeŭta korpuso, en 1985 la traŭmatologia je 60 litoj, en 1986 aperis tiu stomatologia. En 1999 estis konstruita plenkreskula polikliniko, en 2002 aperis akceptofako. En 2005 la hospitalo ricevis statuson de la provinca hospitalo N 23<ref name="Областная больница № 23"/>. En 2025 la provinca hospitalo N 23 havis infanan kaj plenkreskulan poliklinikojn, virinan konsultejon, stomatologian poliklinikon, 2 ambulatoriojn, 26 sukurista-akuŝigistajn punktojn, ambulancan fakon, 20 kabinetojn en edukejoj, hospitalon je 251 litoj<ref name="Областная больница № 23"/>. Ĉe la bordo de lago Babanovskoje, funkcias sanatorio ''La Hela'' ({{lang-ru|Светлый|t=Svetlij}}), malfermita la {{daton|19|5|1973}}<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://gutosvet.ru/about/ | titolo = О центре | titolo-aldono = | alirdato = 2025-08-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = sanatorio ''La Hela'' | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250514110630/https://gutosvet.ru/about/ | arkivdato = 2025-05-14 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|24|7|2000}} tie estis konsekrita la [[Kapelo de Sankta Olga (Jalutorovsko)|kapelo de Sankta Olga]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://tobolsk-eparhia.ru/p/blag/php/place.php?id=yal&id1=1&id2=4 | titolo = город Ялуторовск. Часовни и памятники | titolo-aldono = Никольская часовня, город Ялуторовск | alirdato = 2025-02-13 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la Tobolska metropolio | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210127031214/http://tobolsk-eparhia.ru/p/blag/php/place.php?id=yal&id1=1&id2=4 | arkivdato = 2021-01-27 | citaĵo = }}</ref>. En 2014 en strato Baĥtijarov (N 72) malfermiĝis sanatorio "Betula Bosko" ({{lang-ru|Берёзовая роща|t=Berjozovaja roŝĉa}}). Sian nomon ĝi ricevis pro betula bosko sur sia teritorio<ref>{{citaĵo el libro |titolo = В новом веке и новом тысячелетии // Ялуторовск: путь длиною в 360 лет |lasta = Белоглазов |unua = Павел |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Павел Белоглазов |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ООО «Офсет Принт» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-6040631-3-2 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 13 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Transporto == La {{daton|21|10|2014}} estis malfermita nova ponto trans Tobolo je la 78-a km de la ŝoseo [[R-402 (Rusio)|R-402]] en sudorienta urborando. La antaŭa ponto estis konstruita en 1987 kaj ekde 2005 malkongruis al la normoj pro eluziteco kaj trioble pli granda ŝarĝo ol estis planite origine. Samtempe oni larĝigis la ponton ĝis 4 vojstrioj kaj kreis tonelan [[Eksternivela vojkruciĝo|eksternivelan vojkruciĝon]] por ebligi sekurajn turnojn al vilaĝo Pamjatnoje kaj Jalutorovsko<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/182614.html | titolo = Владимир Якушев: открытие моста через Тобол - знаковое событие для региона | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Наталья Плотникова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-10-21 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20171004063738/https://t-l.ru/182614.html | arkivdato = 2017-10-04 | citaĵo = }}</ref>. La urbo atingeblas per busoj kaj trajnoj. La nova busa stacidomo situas en strato Novikov (N 34), kontraŭ la fervoja stacidomo, kaj povas samtempe akcepti ĝis 4 busojn kaj 107 vizitantojn. Ĝi estis malfermita la {{daton|19|11|2007}}<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://vsluh.ru/novosti/obshchestvo/v-yalutorovske-otkryli-novoe-zdanie-avtovokzala_126150/ | titolo = В Ялуторовске открыли новое здание автовокзала | titolo-aldono = | alirdato = 2025-07-04 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Любовь Гордиенко | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2007-11-19 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Vsluh.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250704062827/https://vsluh.ru/novosti/obshchestvo/v-yalutorovske-otkryli-novoe-zdanie-avtovokzala_126150/ | arkivdato = 2025-07-04 | citaĵo = }}</ref>. La fervoja stacidomo situas en strateto Ĵeleznodoroĵnij (N 2a) en la ejo, konstruita tiucele en 1912 kaj grave rekonstruita en 2008–2009<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://yalutorovsk.admtyumen.ru/mo/yalutorovsk/socium/more_.htm?id=10461863%40egNews | titolo = В Ялуторовске после реконструкции открылся железнодорожный вокзал | titolo-aldono = | alirdato = 2025-07-04 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2009-07-02 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la registaro de Tjumena provinco | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}{{404|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. En la urbo mem navedas busoj kaj busetoj. Plejparte tio estas [[LiAZ]], [[Pavlova Aŭtobusa Uzino|PAZ]], [[NefAZ]], [[Yutong]], [[KAvZ]]. En varma periodo foje veturas ankaŭ [[LiAZ-677]], traveturinta ekde la 1990-aj jam pli ol milionon da kilometroj, kaj ekde 2018 uzata kiel surrada monumento<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://rodina-history.ru/2024/06/28/v-tobolske-na-marshrute-rabotaet-retroavtobus-liaz-legendarnyj-lunohod.html | titolo = В Тобольске на маршруте работает ретроавтобус ЛиАЗ - легендарный "Луноход" | titolo-aldono = | alirdato = 2025-07-04 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Артем Локалов | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2024-06-28 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Rodina | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20241008212729/https://rodina-history.ru/2024/06/28/v-tobolske-na-marshrute-rabotaet-retroavtobus-liaz-legendarnyj-lunohod.html | arkivdato = 2024-10-08 | citaĵo = }}</ref>. == Famaj naskiĝintoj == * [[Savva Mamontov]] (1841-1918), entreprenisto kaj mecenato == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} {{ru}} * [https://bus-yalutorovsk.ru/ Horaro de lokaj busoj] {{ru}} * {{citaĵo el la reto | url = http://stanobelov.blogspot.ru/2016/12/vojago-al-jalutorovsko-urbo-de.html | titolo = Vojaĝo al Jalutorovsko — urbo de decembristoj kaj filisteroj | titolo-aldono = | alirdato = 2017-09-18 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = [[Stanislavo Belov]] | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2011-09-19 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Blogger]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20170918165619/http://stanobelov.blogspot.ru/2016/12/vojago-al-jalutorovsko-urbo-de.html | arkivdato = 2017-09-18 | citaĵo = }} ''(blogaĵo pri vojaĝo en 2011)'' == Referencoj == {{Referencoj|2}} {{Urboj de Tjumena provinco}} [[Kategorio:Jalutorovsko| ]] ei20v6wj3o38b5wkltqi0iounhro0rv 0 42064 9413198 9210816 2026-06-25T12:04:26Z Sj1mor 12103 9413198 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filozofo}} '''Henri LURIE''' ([[1905]] - [[7-a de aŭgusto]] [[1994]]) estis [[franca esperantisto]], [[inĝeniero]] kaj [[filozofo]], tradukinto de [[Spinozo]] kaj [[Goeto]], fervora subtenanto de [[Esperanto]]. Li mortis en [[Englewood]] ([[Nov-Ĵerzejo]], [[Usono]]). {{Ĝermo|esperantisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lurie, Henri}} [[Kategorio:Francaj filozofoj]] [[Kategorio:Francaj esperantistoj]] trk7niclblwmlbed31yl6tsmz55q88q 0 43135 9413197 9293624 2026-06-25T12:04:06Z Sj1mor 12103 9413197 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | nomo = Adomas VAITILAVIČIUS | dosiero =[[Dosiero:Adomas Vaitilavicius.jpg|260px]] | priskribo = | pseŭdonomo = | dato de naskiĝo ={{dato|6|februaro|1915}} | loko de naskiĝo = Nausėdai, distrikto [[Skuodas]] ([[Litovio]]) | nacieco = [[litovoj|litovo]] | tradukis = | dato de morto = {{dato|19|decembro|1996}} | loko de morto = [[Vilnius]] | verkis = | aliaj aktivaĵoj = | akademiano = | denaska esperantisto = | esperantistiĝis en =1932 }} '''Adomas VAITILAVIČIUS''' ( naskiĝis la {{daton|6|februaro |1915}} en vilaĝo Nausėdai, distrikto [[Skuodas]], mortis la {{daton|19|decembro|1996}} en [[Vilnius]], enterigita en tombejo Rokantiškės, [https://zemelapiai.vplanas.lt/kapines/map/AF236D68-6723-46CB-B871-6A34BCB7B22A la 18-a sektoro]) estis [[kuracisto]], [[mikrobiologo]], doktoro de medicinaj sciencoj ([[1956]]) kaj [[esperantisto]]. == Vivo == En [[1933]] A. Vaitilavičius finis teknikan mezlernejon pri veterinario en Gruzdžiai (distrikto [[Šiauliai]]), ĝis la jaro [[1945]] laboris kiel veterinaro en Seda (distrikto [[Mažeikiai]]), en [[1950]] finis studojn en Medicina fakultato de Kaŭna universitato. Dum [[1954]]-[[1963]] li estis prelegisto en Medicina fakultato de Vilna Universitato, de [[1956]] - docento. De [[1963]] A. Vaitilavičius estris laboratorion de mikrobiologio en Instituto pri Epidemiologio, Mikrobiologio kaj Higieno. Li publikigis sciencajn artikolojn pri diagnostiko de intestaraj malsanoj (disenterio precipe), ankaŭ artikolojn pri medicina terminologio. A. Vaitilavičius estas unu el aŭtoroj de solida medicina terminaro ([[1958]]). == Esperantista agado == Li lernis Esperanton memstare en fino de 1920-aj jaroj, de [[1932]] komencis skribi al [[Heroldo de Esperanto]]. En [[1933]] li unuafoje partoprenis en kongreso de [[Litova Esperanto-Asocio]] en [[Kaunas]]. Pli vaste li ekagis fine de la 1950-aj jaroj, post 17-jara paŭzo trudita de [[stalinismo]]. A. Vaitilavičius multajn jarojn gvidis E-klubon en [[Vilnius]]. Li estis estrarano de [[Asocio de Sovetiaj Esperantistoj]] ekde la fondo en [[1979]] kaj samtempe vicprezidanto de ties litova filio, kaj de [[1989]] – vicprezidanto de restarigita [[Litova Esperanto-Asocio]]. A. Vaitilavičius estis [[UEA-delegito]], [[fakdelegito]] pri [[esperantologio]] kaj pri [[mikrobiologio]]. Li partoprenis en kvin [[Universalaj Kongresoj]] kaj prelegis en tri, partoprenis preskaŭ en ĉiuj tridek [[Baltiaj Esperanto-Tagoj|Baltiaj Esperanto-Tendaroj]] (BET), li mem organizis kelkajn tendarojn [[BET]] en [[Litovio]]. Ekde la jaro [[1980]] li orgaganizis tradiciajn literaturajn-kulturajn konkursojn ''MUZO''. Li estis pasia popularigisto de la lingvo internacia – prelegis, publikigis artikolojn, partoprenis en televidaj kaj radiaj elsendoj. A. Vaitilavičius edukis multajn novajn lingvanojn, gvidis Esperanto-kursojn, instruis tradukistojn kaj mem tradukis litovan literaturon. Li kompilis ĉiujn dek kajerojn de la almanako ''[[Horizonto de Soveta Litovio]]'' ([[1970]]-[[1971]], [[1979]]-[[1987]]), redaktadis kaj eldonadis ekstercenzurajn periodaĵojn ''Uniĝo'' (Unuiĝo), ''Amikeco'' k.a., iniciatis eldonadon kaj redaktis almanaketon ''Muzo'' kun premiitaj konkursaĵoj en samnoma ĉiu-jara literatura konkurso en [[Vilnius]] dum [[1974]]-[[1983]] (la libretoj nomiĝis ''Muzo-74'',''Muzo-75'', ... ''Muzo-83''). A. Vaitilavičius estis redaktoro de refondita revuo de [[Litova Esperanto-Asocio]] ''[[Litova Stelo]]'' ([[1991]]-[[1994]]), verkis novelojn kaj poemojn (ankaŭ sub pluraj pseŭdonimoj). A. Vaitilavičius estis en Litovio unu el plej bonaj fakuloj de Esperanto. Li publikigis duoncenton da esperantologiaj eseoj. En [[1994]] aperis lia Esperanto-lernolibro por litovoj. Li redaktis la dudirektan Esperanto-litovan vortaron ([[1988]]) de [[Konstantinas Puodėnas]] kaj la terminaron ''Internacia poŝtservo'' ([[1996]]) de [[Algimantas Piliponis]]. == Verkoj == * ''Medicina'' ("Medicino", kun K. Katilius, L. Laucevičius, S. Pavilonis, B. Penkauskas, [[1958]]) * ''Maistas ir mikrobai'' ("Nutraĵo kaj mikroboj", [[1980]]) * ''Metodiniai nurodymai bakteriologinėms laboratorijoms'' ("Metodaj direktivoj al bakteriologiaj laboratorioj", kompilis kun E. Milnerienė, D. Stankaitienė, J. Tumėnaitė, [[1974]]) * ''Tarptautinė esperanto kalba : vadovėlis mokyklai, kursams ir savimokai'' ("Internacia lingvo Esperanto : lernolibro al la lernejo, kursoj kaj memlernado") ([[1994]], [[2005]]) == Tradukoj == === el la litova === * ''Koko kantisto kokerikisto'' de [[Petras Cvirka]] ([[1987]]) * ''El la urbo A al la urbo B'' de Valentinas Zaikauskas (en [[Brajlo|brajla]] skribo, [[1986]]) * ''Beatriĉe'' de Tomas Sakalaukas (en [[Brajlo|brajla]] skribo, [[1988]]) === el Esperanto en la litovan === * ''Japoniškas masažas'' ("Japana masaĝo" de [[Masayuki Saionji]]) (kun Alfredas Maruška, [[1994]]) == Redaktitaj verkoj == * ''Muzo'',10 libretoj (almanaketo de premiitaj konkursaĵoj dum samnoma ĉiu-jara literatura konkurso, [[1974]]-[[1983]]) * ''Esperanto-lietuvių ir lietuvių-esperanto kalbų žodynas'' ("Esperanto-litova kaj litova-Esperato vortaro" de [[Konstantinas Puodėnas]], [[1988]]) * ''Lietuviški-esperantiški pasikalbėjimai'' ("Litovaj-Esperantaj konversacioj" de [[Stasys Gaidamavičius]], [[1994]]) * ''Tarptautinė pašto tarnyba : žinynas lietuvių, prancūzų, anglų, esperanto, rusų ir vokiečių kalbomis'' ("Internacia poŝta servo : informlibro en lingvoj litova, franca, angla, esperanto, rusa kaj germana" de [[Algimantas Piliponis]], ([[1996]]) == Bibliografio == * Vaitilavičius, Adomas 1972 : Esperanto - ĉu pli riĉa, ol naciaj lingvoj?, ''[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]'', 798 (6), p. 107 == Eksteraj ligiloj == * [http://aleph.onb.ac.at/F?func=find-b&request=Vaitilavicius&find_code=WRD&x=8&y=5 Libroj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140221131555/http://aleph.onb.ac.at/F?func=find-b&request=Vaitilavicius&find_code=WRD&x=8&y=5 |date=2014-02-21 }} de kaj pri Adomas Vaitilavičius en la [[Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj|Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo]] * [http://www.esperantoland.org/ebea/ Artikoloj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080509062042/http://www.esperantoland.org/ebea/ |date=2008-05-09 }} de kaj pri Adomas Vaitilavičius en [[Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj]] (EBEA) (serĉu je "Vaitilavi" en ĉiuj kampoj) == Fontoj == * ''Mažoji lietuviškoji tarybinė enciklopedija'', III t., ("Malgranda litova soveta enciklopedio", 3a vol., p.&nbsp;655, [[Vilnius]], [[1971]]) * Adomas Vaitilavičius, ''Mia esperantista kariero'', [[Litova Stelo]], n-ro 2, [[1995]] * [[Antanas Mekys]], ''Esperanto en Litovio'', parto unua, p.&nbsp;74 ([[1997]]) [[Kategorio:Litovaj esperantistoj|Vaitilavičius, Adomas]] 92mlt468etcnqozkwsx67vb5asohun8 0 46092 9413441 9112955 2026-06-25T17:56:30Z LilyKitty 25129 de orsuvereno 9413441 wikitext text/x-wiki La [[monunuo]] de unu lando baziĝas sur '''orbazo''', se la papera mono estas kovrita per [[oro]]. Tio estas: Unu [[monbileto]] egalas al certa kvanto da oro. La tiel kunligita devo de la [[Centra Banko]] eldiras, ke la monbileto estas iam ajn ŝanĝebla al konvena kvanto de oro ([[obligacio]] por internacia ŝanĝebleco). Oni distingas: * '''ora monunuo''': [[ormonero]]j servas kiel [[pagilo]]j. * '''orkerna monunuo''': [[papermono]] cirkulas kaj oro estas rezervita ĉe la Centra Banko kiel rezervaĵo por la interneciaj pagoj. * '''ordeviza monunuo''': La centra-banka rezervaĵo povas konsisti el devizoj de aliaj orbaz-monaj landoj, kile tio okazis antaŭ fino de la ora konvertebleco de la [[usona dolaro]] en 1971 en la [[Germana Federacia Respubliko]]. Se la tuta en cirkulo troviĝanta monkvanto estas kovrita per oro en la [[Centra Banko]], oni parolas pri tuta orbazo (kovrita 100%). La obligacio por ŝanĝebleco limigas la eldonon de la mono tra la Centra Banko kaj ankaŭ obstaklas la komercan kapablecon por respondi la ekonomiajn ŝanceliĝojn, per ebla ŝanĝo de la monpolitiko. Tiel ofte aperas mallongtempaj [[deflacio|deflaciaj]] fazoj. Aliflanke limigas la tuta orbazo eĉ ankaŭ la [[inflacio]]n. La monunuoj, baziĝantaj je orbazo estas dum longa tempo deflecio- kaj inflacioneŭtralaj. Historie, la orbazo estis internacie disvastiĝanta. Porparlantoj de la orbazo asertas, ke ne la firmteno je oro estis respondeca pri la granda depresio, sed la ĉesigo de la klasika orbazo en la jaroj de 1914 kaj 1922, kio kaŭzis la inundon de la mondo per la nove akirita mono kaj kio kondukis al malfavora ekonomia ŝveliĝo en la 1920-aj jaroj kaj kiel sekvo al [[borsa kolapso]], ([[nigra ĵaŭdo]]) kaj al ekonomia krizo en la 1930-aj jaroj. == La evoluo de orbazo en la Usono == Oni ĉesigis en [[1933]] en [[Usono]] la liberan ŝanĝon de papermono al oro kaj la orposedaĵo estas malpermesita je deponado (por la simplaj loĝantoj, por 40 jaroj). Oro estis do fakte uzata por reguligi la kontaktojn inter la [[Centra banko|centraj bankoj]]. La [[18-a de marto|18-an de marto]] en [[1968]], la [[Usona Kongreso]] voĉdonis por ĉesigo de la devo, formi orajn rezervojn. La [[15-a de aŭgusto|15-an de aŭgusto]] de [[1971]] la registaro de [[Richard Nixon]] ĉesigis la ŝanĝeblecon de dolaro je oro ankaŭ por la Centra Banko en [[Ekonomia Modelo de Bretton Woods]]. Tio finis la 150-jaran tradicion. Ekde tiam, la usona registaro havas pli da libereco por difini la (cirkulantan) monkvanton (ĉiutage: ''funkciigi la biletpresadon''), sed ion reguligas leĝaj antaŭskriboj. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.goldseiten.de/content/goldstandard/index.php GoldSeiten.de – La orbazo/germane] * [http://www.zeit-fragen.ch/ARCHIV/ZF_94d/T02.HTM Signifo de la orbazo/germane]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Literaturo == La or-komploto, Ferdinand Lips, ISBN 3-930219-54-9 <gallery> Dosiero:Us-gold-certificate-1922.jpg|[[Orcertigilo]]j estis uzataj kiel [[monbileto]]j en [[Usono]] inter [[1882]] kaj [[1933]]; ili estis libere ŝanĝeblaj al [[ormonero]]j Dosiero:Muntbiljet 1852.jpg| </gallery> {{-}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=or.0bazo}} * [[Arĝentbazo]] * [[Internacia Mona Fonduso]], [[Internacia Mon-Fonduso]] * [[Mono (ekonomiko)]], [[Mono]] * [[Monda Banko]] * [[Orsuvereno]] [[Kategorio:Oro]] [[Kategorio:Ekonomiko]] 6c19qpp6z0glite81yb06k2jblaj78b 0 47748 9413841 9341275 2026-06-26T09:20:05Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413841 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Infraruĝa radiado''' (aŭ transruĝa radiado) estas [[elektromagneta radiado]], kies ondolongo estas pli granda ol 780&nbsp;nm; la supran limon de la ondolongoj oni difinas iom arbitre per 1&nbsp;mm, responde al [[frekvenco]] de 300&nbsp;GHz. [[Dosiero:Infrared dog.jpg|eta|dekstra|300px|Bildo de hundeto en infraruĝa lumo.]] [[Dosiero:Wide-field Infrared Survey Explorer first-light image.jpg|eta|dekstra|260px|Bildo de spaca [[teleskopo]] infraruĝa montras (falsaj koloroj) bluan, verdan kaj ruĝan korespondajn al ondolongoj de 3,4, 4,6 kaj 12 μm, respektive.]] La minimuma ondolongo estas difinita per la vidkapablo de la homa [[okulo]], kiu finiĝas ĉe [[lumo]] de la menciita ondolongo de 780&nbsp;nm. Lumo iom sub tiu longo estas perceptata kiel ruĝa; tial la nomo "infraruĝa" aŭ "transruĝa". Teknike oni jene dividas la gamon de infraruĝaj ondolongoj: * proksima infraruĝo: 0,78 – 1,4 μm; tia radiado estas uzata en [[telekomunikado]] per [[vitrofibro]]j. * mallongonda infraruĝo: 1,4 – 3 μm; tia radiado estas forte absorbata en akvo kaj ne povas profunde penetri en akvon. * mezonda aŭ intera infraruĝo: 3 – 8 μm * longonda infraruĝo: 8 – 15 μm * malproksima infraruĝo: 15 – 1000 μm; ĝi atingas la tre altajn radiofrekvencojn. Infraruĝa radiado estas uzata por hejtado kaj por telekomunikado, aŭ per vitraj fibroj aŭ tra la aero. Ĉi-lasta sistemo estas uzata de hejmaj [[teleregilo]]j kaj inter [[komputilo]]j kaj iliaj [[flankaparato]]j (vidu [[IrDA]]). Kelkaj [[besto]]j kapablas vidi proksiman infraruĝon, ekzemple [[serpento]]j. Eblas fari fotojn en infraruĝa lumo; ili utilas ne nur por vido dum nokto, sed ekzemple por trovi varmo-likaĵojn de domoj. Infraruĝaj vidigiloj estas uzataj en [[armeo]]j por vidi en nokto sen atentigi pri si per lumigiloj. == Historio == [[Dosiero:William Herschel01.jpg|eta|upright|La infraruĝa radiado estis malkovritaj en [[1800]] de [[William Herschel]].]] La infraruĝa radiado estis malkovritaj en [[1800]] de [[William Herschel]], angla [[astronomo]] germandevena. Herschel metis [[termometro]]n el [[hidrargo]] en la [[Frekvenca spektro|spektron]] akiritan per vitra prismo cele al la mezuro de la [[varmo]] eligita de ĉiu koloro. Li malkovris, ke la varmo estas pli forta ĉe la [[ruĝa]] koloro de la [[Frekvenca spektro|spektro]] kaj observis, ke tie ne estas [[lumo]]. Herschel publikigis siajn rezultojn en 1800 antaŭ la [[Reĝa Societo de Londono]].<ref> Herschel, William (1800). [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=pst.000054592520&view=1up&seq=3 «Eksperimentoj pri la refrangibleco de la nevideblaj sunradioj».] Philosophical Transactions of the Royal Society of London 90: 284-292. JSTOR 107057. </ref> Tiu estis la unua eksperimento, kiu pruvis, ke la varmo povas esti transmitita per nevidebla formo de lumo. Herschel nomis tiun radiadon "varmaj radioj", nomo tre populara laŭlonge de la 19-a jarcento, kiu finfine estis anstataŭita per la pli moderna esprimo ''infraruĝa radiado''. La termino "infraruĝa" ne aperis ĝis fino de la 19-a jarcento.<ref> En 1867, la franca fizikisto [[Alexandre Edmond Becquerel]] stampis la terminon ''infra-rouge'' (infraruĝa): Becquerel, Edmond (1867). [https://books.google.es/books?id=SyWP1zBJiv0C&pg=PA141&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false ''La Lumiere: Ses causes et ses effets''] [Lumo: ties kaŭzoj kaj efikoj] (en franca). Parizo, Francio: Didot Frères, Fils et Cie. pp. 141-145. La vorto ''infra-rouge'' estis tradukita al angla kiel "infrared" en 1874, en traduko de artikolo de Vignaud Dupuy de Saint-Florent (1830-1907), inĝeniero de la franca armeo, kiu atingis la rangon de kolonela leŭtenanto kaj kiu dediĉis sin al fotografio kiel ŝatokupo. de Saint-Florent (10a de Aprilo 1874). [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=nyp.33433060399015&view=1up&seq=188 «Fotografio en naturaj koloroj».] The Photographic News 18: 175-176. De la p. 176: "Pri infraruĝaj radioj, ili povas esti absorbitaj pere de malforta solvaĵo de kupra sulfato, ..." Vidu ankaŭ: Rosenberg, Gary (2012). [https://www.americanscientist.org/article/infrared-dating «Letero al eldonistoj: Datado per infraruĝaj».] American Scientist 100 (5): 355.</ref>​ Aliaj gravaj datoj estas jenaj:<ref name="Miller"> Miller, ''Principles of Infrared Technology'' (Van Nostrand Reinhold, 1992), kaj Miller kaj Friedman, ''Photonic Rules of Thumb'', 2004. ISBN 978-0-442-01210-6 </ref> * 1737: [[Émilie du Châtelet]] antaŭdiris tion kio nuntempe estas konata kiel infraruĝa radiado en ''{{lang|fr|Dissertation sur la nature et la propagation du feu}}''.<ref>En 1737, Du Châtelet prezentis anonime sian eseon - ''{{lang|fr|Dissertation sur la nature et la propagation du feu}}'' (Disertacio pri la naturo kaj propagado de fajro) - al la ''{{lang|fr|Académie Royale des Sciences}}'', kiu estis proponinta la naturon de fajro kiel temo de konkurso. Ŝia eseo publikiĝis kiel libro en 1739 kaj dua eldono en 1744. Vidu: {{Cite book|last1=Du Chatelet|first1=Émilie|url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k756786?rk=643780;0|title=Dissertation sur la nature et la propagation du feu|date=1744|publisher=Prault, Fils|edition=2nd|location=Paris, France|language=fr|trans-title=Dissertation on the nature and propagation of fire}} De (Châtelet, 1744), p. 70: {{lang|fr|"Une expérience bien curieuse ... une plus grande chaleur que les ''violets'', &c. ... " ... " ... les ''rouges'' échauffent davantage que les ''violets'', les ''jaunes'' que les ''bleus'', &c. car ils sont des impressions plus fortes sur les yeux; ... "|italic=}} ("Tre kurioza eksperimento (se eblas) estus kunigi separate sufiĉajn homogenajn radiojn [de ĉiu koloro de la sunspektro] por pruvi ĉu la originaj radioj, kiuj ekscitas en ni la senton de malsamaj koloroj, ne havus malsamajn brulpovojn; ĉu la ''ruĝaj'', por ekzemplo, donus pli grandan varmon ol la ''violaj'', ktp. ... " ... " ... la ''ruĝaj'' varmigas pli ol ''violaj'', la ''flavaj'' [pli] ol la ''bluaj'', ktp., ĉar ili faras pli fortajn impresojn en la okuloj; ... ").</ref> * 1830: [[Leopoldo Nobili]] konstruis la unuan "termopilon", kiel detektilo de infraruĝaj.<ref>Vidu: * {{cite journal|last1=Nobili|first1=Leopoldo|title=Description d'un thermo-multiplicateur ou thermoscope électrique|journal=Bibliothèque Universelle|date=1830|volume=44|pages=225-234|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=pst.000052859885 ;view=1up;seq=237|trans-title=Priskribo de termo-multobligilo aŭ elektra termoskopio|language=fr}} * {{cite journal|last1=Nobili|last2=Melloni|title=Recherches sur plusieurs phénomènes calorifiques entreprises au moyen du thermo-multiplicateur|journal=Annales de Chimie et de Physique|date=1831|volume=48|pages=198-218|url=https://babel. hathitrust.org/cgi/pt?id=uva.x002487856;view=1up;seq=202|series=2ª serie|trans-title=Esplorado pri kelkaj termikaj fenomenoj realigitaj pere de termomultobligilo|language=fr}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130724230918/http://babel/ |date=2013-07-24 }} {{Citaĵo el la reto|url=http://babel/|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2022-11-03|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130724230918/http://babel/|arkivdato=2013-07-24}} * {{cite book|last1=Vollmer|first1=Michael|last2=Möllmann|first2=Klaus-Peter|title=Infrared Thermal Imaging: Fundamentals, Research and Applications|date=2010|publisher=Wiley-VCH|location=Berlin, Germany|pages=1–67|edition=2a|url=https://books.google.com/books?id=ClU_DwAAQBAJ&pg=SA1-PA67|isbn=9783527693290}}</ref> * 1840: [[John Herschel]] produktis la unuan termobildon, nomita [[Termografio|termogramo]].<ref>{{cite journal |last1=Herschel |first1=John F.&nbsp;W. |title=On chemical action of rays of solar spectrum on preparation of silver and other substances both metallic and nonmetallic and on some photographic processes |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London |date=1840 |volume=130 |pages=1–59 |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=pst.000054592933;view=1up;seq=47 |bibcode=1840RSPT..130....1H |doi=10.1098/rstl.1840.0002|s2cid=98119765 }} The term "thermograph" is coined on p. 51: " ... I have discovered a process by which the calorific rays in the solar spectrum are made to leave their impress on a surface properly prepared for the purpose, so as to form what may be called a thermograph of the spectrum, ... ".</ref> * 1860: [[Gustav Kirchhoff]] formulis la [[Leĝo de Kirchhoff pri radiado|teoremon de la nigra korpo]] <math>E = J(T, n)</math>.<ref>Vidu: * {{cite journal |last1=Kirchhoff |title=Ueber den Zusammenhang von Emission und Absorption von Licht und Warme |journal=Monatsberichte der Königlich-Preussischen Akademie der Wissenschaften zu Berlin (Ĉiumonataj Informoj de la Reĝa Akademio Prusia de Filozofio de Berlino) |date=1859 |pages=783-787 |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015049219333 ;view=1up;seq=811 |trans-title= Pri la rilato inter la elsendado kaj la absorbado de la lumo kaj de la varmo |language=de}} * {{cite journal |last1=Kirchhoff |first1=G. |title=Ueber das Verhältnis zwischen dem Emissionsvermögen und dem Absorptionsvermögen der Körper für Wärme und Licht |journal=Annalen der Physik und Chemie |date=1860 |volume=109 |issue=2 |pages=275-301 |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=umn.31951 d00326548g;view=1up;seq=291 |trans-title= Pri la rilato inter la kapablo de elsendado de la korpoj kaj la kapablo de absorbado de varmo kaj lumo |language=de|bibcode=1860AnP...185..275K |doi=10.1002/andp.18601850205 }} * Traduko al angla: {{cite journal |last1=Kirchhoff |first1=G. |title=Pri la rilato inter la kapablo de elsendado de diversaj korpoj kaj la kapablo de absorbado de varmo kaj lumo |journal=Philosophical Magazine |date=1860 |volume=20 |pages=1-21 |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=pst.000068485634;view=1up;seq=19 |series=4th series}}</ref> * 1873: [[Willoughby Smith]] malkovris la fotokonduktivecon de [[seleno]].<ref>Vidu: * {{cite journal|last1=Smith|first1=Willoughby|title=La agado de la lumo sur la seleno|journal=Journal of the Society of Telegraph Engineers|date=1873|volume=2|issue=4|pages=31-33|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uiug.30112007449892;view=1up;seq=67|doi=10.1049/jste-1.1873.0023}}. * {{cite journal|last1=Smith|first1=Willoughby|title=Efiko de la lumo sur la seleno dum la pasado de elektra kurento|journal=Nature|date=20a de Februaro 1873|volume=7|issue=173|page=303|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uiug.30112007449892 ;view=1up;seq=67|doi=10.1038/007303e0|bibcode=1873Natur...7R.303.|doi-access=}}</ref> * 1878: [[Samuel Pierpont Langley]] inventis la unuan [[bolometro]]n, nome aparaton kapablan mezuri malgrandajn fluktuadojn de [[temperaturo]] kaj, tial, la potencon de la fontoj de la malproksima infraruĝa radiado. La unuaj detektiloj de infraruĝa radiado estis [[bolometro]]j, nome instrumentoj kiuj kaptas la radiadon pere de la pliigo de temperaturo produktita en absorba detektilo.<ref>Vidu: * {{cite journal |last1=Langley |first1=S.&nbsp;P. |title=La bolometro |journal=Proceedings of the American Metrological Society |date=1880 |volume=2 |pages=184-190 |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=nyp.33433090766035;view=1up;seq=282}} * {{cite journal |last1=Langley |first1=S.&nbsp;P. |title= La bolometro kaj la radiada energio |journal=Proceedings of the American Academy of Arts and Sciences |date=1881 |volume=16 |pages=342-358 |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044106428089;view=1up;seq=360 |doi=10.2307/25138616 |jstor=25138616}}</ref> * 1879: La [[Leĝo de Stefan-Boltzmann]] formulis empirie, ke la potenco radiita de nigra korpo estas proporcia al ''T'' ⁴.<ref>{{cite journal |last1=Stefan |first1=J. |title=Über die Beziehung zwischen der Wärmestrahlung und der Temperatur |journal=Sitzungsberichte der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften [Wien]: Mathematisch-naturwissenschaftlichen Classe (Protokoloj de la Imperia Akademio de Filozofio [en Vieno]: Mathematisch-naturwissenschaftlichen Classe) |date=1879 |volume=79 |pages=391-428 |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044093294874;view=1up;seq=419 |trans-title=Pri la rilato inter la radiado de varmo kaj la temperaturo |language=de}}</ref> * 1880-aj kaj [[1890-aj jaroj]]: [[John William Strutt Rayleigh|Lordo Rayleigh]] kaj [[Wilhelm Wien]] solvis parton de la ekvacio de la nigra korpo, sed ambaŭ solvoj diverĝis en partoj de la elektromagneta spektro. Tiu problemo nomiĝis "katastrofo de la ultraviola kaj katastrofo de la infraruĝa".<ref>Vidu: * {{cite journal |last1=Wien |first1=Willy |title=Ueber die Energieverteilung im Emissionsspektrum eines schwarzen Körpers |journal=Annalen der Physik und Chemie |date=1896 |volume=58 |pages=662-669 |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89048352850 ;view=1up;seq=676 |series=3ª serie |trans-title=Pri la distribuo de energio en la spektro de elsendado de nigra korpo |language=de}} * Traduko al angla: {{cite journal |last1=Wien |first1=Willy |title=On the division of energy in the emission-spectrum of a black body |journal=Philosophical Magazine |date=1897 |volume=43 |issue=262 |pages=214–220 |doi=10.1080/14786449708620983 |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015024088695;view=1up;seq=226 |series=5th series}}</ref> * 1892: Willem Henri Julius publikigis la infraruĝajn spektrojn de 20 organikaj komponaĵoj mezuritaj per bolometro laŭ mezurunuoj de angula translokigo.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=K1AVAAAAIAAJ&q=Bolometrisch+Ondersoek+van+Absorptiespectra&pg=PA44 |title=Bolometrisch onderzoek van absorptiespectra |last=Julius |first=Willem Henri |date=1892 |publisher=J. Müller |language=nl}}</ref> [[Dosiero:Max Planck Nobel 1918.jpg|eta|upright|[[Max Planck]] en 1918, nome la jaro en kiu oni atribuis al li la [[Nobel-premio pri fiziko|Nobel-premion pri fiziko]] pro sia verko pri [[Kvantuma mekaniko|kvantuma teorio]].]] * 1901: [[Max Planck]] publikigis la [[Leĝo de Planck|ekvacion de la nigra korpo]] kaj la korespondan teoremon. Li solvis la problemon per kvantigado de la ebligitaj transigoj de energio.<ref>Vidu: * {{Cite journal|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo.31924056107224;view=1up;seq=516|title=Ueber eine Verbesserung der Wien'schen Spectralgleichung|last1=Planck|first1=M.|date=1900|journal=Verhandlungen der Deutschen Physikalischen Gesellschaft|volume=2|pages=202-204|language=de|trans-title=Pri plibonigo de la spektra ekvacio de Vieno}} * {{Cite journal|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo.31924056107224;view=1up;seq=551|title=Zur Theorie des Gesetzes der Energieverteilung im Normalspectrum|last1=Planck|first1=M.|date=1900|journal=Verhandlungen der Deutschen Physikalischen Gesellschaft|volume=2|pages=237-245|language=de|trans-title=Pri la teorio de la leĝo de distribuado de energio en la normala spektro}} * {{Cite journal|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo.31924066378310 ;view=1up;seq=585|title=Ueber das Gesetz der Energieverteilung im Normalspectrum|last1=Planck|first1=Max|date=1901|journal=Annalen der Physik|volume=4|issue=3|pages=553-563|serie=4ª serie|language=de|bibcode=1901AnP...309..553P|doi=10.1002/andp.19013090310|trans-title=Pri la leĝo de distribuado de energio en la normala spektro}}}</ref> * 1905: [[Albert Einstein]] disvolvigis la teorion de la [[fotoelektra efiko]].<ref>Vidu: * {{cite journal|last1=Einstein|first1=A.|title=Über einen die Erzeugung und Verwandlung des Lichtes betreffenden heuristischen Gesichtspunkt|journal=Annalen der Physik|date=1905|volume=17|issue=6|pages=132-148|url=https://archive. org/stream/annalenderphysi108unkngoog#page/n150/mode/2up|serie=4ª serie|trans-title=Pri la heŭristika vidpunkto rilata al la produktado kaj transformado de la lumo|language=de|bibcode=1905AnP...322..132E|doi=10.1002/andp.19053220607|doi-access=}} * Traduko al angla: {{cite journal|last1=Arons|first1=A. B.|last2=Peppard|first2=M. B.|title=Einstein's proposal of the photon concept—a translation of the Annalen der Physik paper of 1905|journal=American Journal of Physics|date=1965|volume=33|issue=5|pages=367–374|bibcode=1965AmJPh..33..367A|doi=10.1119/1.1971542|s2cid=27091754|url=https://semanticscholar.org/paper/aba2955e7f52c8d95f4e25a0fe5ddefdbdef7d4a}} Available at [https://web.archive.org/web/20141121114532/http://www.esfm2005.ipn.mx/ESFM_Images/paper1.pdf Wayback Machine].</ref> * 1905-1908: [[William Coblentz]] publikigis la infraruĝajn spektrojn en mezurunuoj de ondolongo (mikrometroj) por kelkaj kemiaj komponaĵoj en ''Investigations of Infra-Red Spectra''.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=qVUoHbyKbDsC&q=coblentz,+william+weber&pg=PP7 |title=Investigations of Infra-red Spectra: Part I, II |last=Coblentz |first=William Weber |date=1905 |publisher=[[Carnegie Institution of Washington]] }}</ref><ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/investigationsi01coblgoog |title=Investigations of Infra-red Spectra: Part III, IV |last=Coblentz |first=William Weber |date=1905 |publisher=Washington, D.C., Carnegie Institution of Washington |others=University of Michigan }}</ref><ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/investigationsof03coblrich |title=Investigations of Infra-red Spectra: Part V, VI, VII |last=Coblentz |first=William Weber |date=August 1905 |publisher=Washington, D.C. : Carnegie Institution of Washington |others=University of California Libraries }}</ref> * 1917: [[Theodore Case]] disvolvigis la detektilon de sulfido de [[taliumo]]; brita sciencisto konstruis la unuan serĉilon kaj detektilon de infraruĝaj radioj (''Infrared search and track'', IRST) kapabla detekti [[aviadilo]]jn je distanco de unu [[mejlo]] (1,6&nbsp;km). * 1935: Saloj de plumbo: unua gvidilo de [[misilo]]j en la [[Dua Mondmilito]]. * 1938: Yeou Ta antaŭdiris, ke la piroelektra efiko povus esti uzita por detekti la infraruĝan radiadon.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=OTXABAAAQBAJ&q=yeou+ta+1938&pg=PA406|title=Waste Energy Harvesting: Mechanical and Thermal Energies|page=406|publisher=Springer Science & Business Media|year=2014|isbn=9783642546341|access-date=2020-01-07}}</ref> * 1945: La Zielgerät 1229 "Vampir" estis enkondukita kiel la unua portebla infraruĝa aparato por militaplikaĵoj. * 1952: [[Heinrich Welker]] kultivis sintezajn kristalojn de india antimonido (InSb). * 1950-aj kaj 1960-aj jaroj: Nomenklaturo kaj radiometriaj mezurunuoj estis difinitaj de Fred Nicodemenus, G. J. Zissis kaj R. Clark; [[Robert Clark Jones]] difinis la ''D''. * 1958: W. D. Lawson ([[Royal Radar Establishment]] en Malvern) malkovris la proprecojn de detektado de infraruĝa radiado ĉe la [[Kadmia telurido|telurido de kadmio kaj hidrargo]] (HgCdTe).<ref name=Reine>{{cite document|url=https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/s11664-015-3737-1.pdf|title= Intervjuo kun Paul W. Kruse pri la frua historio de la HgCdTe (1980)|author=Marion B. Reine|year=2015|access-date=2020-01-07|doi=10.1007/s11664-015-3737-1|s2cid=95341284}}</ref> * 1958: Oni disvolvis la [[misilo]]jn Falcon kaj Sidewinder per infraruĝa teknologio. * 1960s: Paul Kruse kaj liaj kolegoj de la Esplorcentro [[Honeywell]] pruvis la uzadon de HgCdTe kiel efika [[Kemia kombinaĵo|kombinaĵo]] por la detektado per infraruĝa radiado.<ref name="Reine" /> * 1962: J. Cooper pruvis la piroelektran detektadon.<ref>{{Cite journal|title=Termika piroelektra detektilo de rapida reago |year=1962|author=J Cooper|journal = Journal of Scientific Instruments|volumen = 39|issue = 9|pages = 467-472|doi=10.1088/0950-7671/39/9/308|bibcode = 1962JScI...39..467C}}</ref> * 1964: W.&nbsp;G. Evans malkovris infraruĝajn termoricevilojn en fajrema [[skarabo]]. * 1965: Unua manlibro pri infraruĝa radiado; unuaj generiloj de komercaj bildoj (Barnes, Agema (nuntempe parto de FLIR Systems Inc.)); referencteksto de Richard Hudson; F4 TRAM FLIR de Hughes Aircraft Company; fenomenologio pionira de Fred Simmons kaj A. T. Stair; oni kreis la laboratorion de [[Nokta vidkapablo|nokta vido]] de la usona armeo (nuntempa ''Night Vision and Electronic Sensors Directorate'' (NVESD)), kaj Rachets disvolvis tie modelojn por detektado, rekognosko kaj identigo. * 1970: [[Willard Boyle]] kaj [[George E. Smith]] proponis la CCD en la [[Laboratorioj Bell]] por la [[videotelefonio]]. * 1973: Programo de komuna modelo iniciatita de la NVESD.<ref>{{Cite web|url=https://c5isr.ccdc.army.mil/inside_c5isr_center/nvesd/history/|title=History of Army Night Vision|publisher=C5ISR Center|access-date=2020-01-07}}{{404|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * 1978: La astronomio per infraruĝaj bildoj alvenis al sia kapablaro, oni planis observatoriojn, oni inaŭguris la Infraruĝan Teleskopion de [[NASA]] en [[Mauna Kea]]; oni produktis arojn de 32&nbsp;×&nbsp;32 kaj 64&nbsp;×&nbsp;64 uzante InSb, HgCdTe kaj aliajn materialojn. * 2013: La 14an de februaro, esploristoj disvolvis [[cerbo|cerban enplantaĵon]] kiu havigas al [[rato]]j la kapablon percepti la infraruĝan lumon, kio por la unua fojo havigis al [[Organismo|vivaj estaĵoj]] novajn kapablojn, anstataŭ simple anstataŭigi aŭ pliigi la jam ekzistintajn kapablojn.<ref>{{cite journal |url=https://www.wired.co.uk/news/archive/2013-02/14/implant-gives-rats-sixth-sense-for-infrared-light |title=Implantaĵo havigas al ratoj sesan senson por la infraruĝa lumo |journal=Wired UK |date=14a de februaro 2013 |access-date=14a de februaro 2013 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130217055046/http://www.wired.co.uk/news/archive/2013-02/14/implant-gives-rats-sixth-sense-for-infrared-light |date=2013-02-17 }}</ref> == Uzado de infraruĝa radiado == [[Dosiero:Television_remote_control.jpg|eta|maldekstra|Televida teleregilo; teleregiloj ĝenerale uzas infraruĝan radiadon.]] La infraruĝa radiado estas uzata en la ekipaĵoj por nokta vidkapablo kiam la kvanto de lumo videbla estas nesufiĉa por vidi la objektojn. La radiado estas ricevita kaj poste montrita sur [[ekrano]]. La plej varmaj objektoj iĝas la plej lumvideblaj. Nuntempa tre ofta uzado estas tiu de la [[teleregilo]]j je distanco kiuj ĝenerale uzas infraruĝan radiadon anstataŭ radiondojn ĉar tiu ne interferas kun aliaj signaloj kiel ekzemple kun la signaloj de [[televido]]. La infraruĝa radiado estas uzata ankaŭ por komuniki je mallonga distanco [[komputilo]]jn kun la periferia ekipaĵaro. La aparatoj kiuj uzas tiun tipon de komunikado ĝenerale plenumas normigaron publikigitan de la ''Infrared Data Association''.<ref>[https://www.irda.org/ Infrared Data Association]</ref> La lumo uzita en la [[optika fibro|optikaj fibroj]] estas ĝenerale de infraruĝa radiado. === Proksima infraruĝa radiado === La proksima infraruĝa radiado estas la regiono de ondolongo plej mallonga en la infraruĝa spektro, inter la lumo videbla kaj la averaĝa infraruĝa radiado, proksimume inter 800 kaj 2500 nanometroj, kvankam ne estas difino universale akceptita. === Industriaj elsendiloj de infraruĝa radiado === Alia inter multaj aplikaĵoj de la infraruĝa radiado estas tiu de la uzado de ekipaĵoj por elsendado de infraruĝa radiado en la [[Industrio|industria sektoro]]. En tiu sektoro la aplikaĵoj okupas ampleksan gamon, sed en tiu oni povas elstarigi ties uzadon en aplikaĵoj kiel la sekigado de [[farbo]]j kaj [[verniso]]j, sekigado de papero, termofiksado de plastoj, antaŭvarmigado de [[lutado|lutaĵoj]], kurbigo, hardigado kaj lamenigo de vitro, inter aliaj. La radiado sur la difinita materialo povas esti plilongigita aŭ momenta konsiderante aspektojn kiel la distanco el la elsendiloj ĝis la materialo, la pasrapideco de la materialo (kiel ĉe la produktoĉenoj) kaj la temperaturo celatingenda. Ĝenerale, se paroli pri ekipaĵoj elsendaj de infraruĝa radiado, oni distingas kvar tipojn laŭ la ondolongo uzataj de ili jene: # Elsendiloj de infraruĝa radiado de mallonga ondo. # Elsendiloj de infraruĝa radiado de rapida mezlonga ondo. # Elsendiloj de infraruĝa radiado de mezlonga ondo. # Elsendiloj de infraruĝa radiado de longa ondo. === Dumnokta vidado === {{Ĉefartikolo|Nokta vidkapablo}} [[Dosiero:Nightvision.jpg|eta|Du [[Usono|usonaj]] soldatoj fotitaj nokte dum la [[Iraka milito]] viditaj pere de bildintensigilo.]] La infraruĝa radiado estas uzata en la ekipaĵoj por nokta vidkapablo kiam la kvanto de lumo videbla estas nesufiĉa por vidi la objektojn.<ref name="hownightvisionworks" /> La radiado estas ricevita kaj poste montrita sur ekrano. La plej varmaj objektoj iĝas la plej lumvideblaj. La aparatoj de nokta vidado funkcias pere de procezo kiu postulas la konverton de la fotonoj de la media lumo en elektronoj kiuj poste estas amplifitaj pere de kemi-elektra procezo kaj rekonvertitaj en videbla lumo.<ref name="hownightvisionworks" /> La fontoj de infraruĝa lumo povas esti uzataj por pliigi la median lumon disponeblan por ties konverto fare de la [[noktovidilo]]j, tiel pliigante la videblecon en la malhelo sen uzi reale fonton de lumo videbla.<ref name="hownightvisionworks" >[https://www.atncorp.com/hownightvisionworks «How Does Night Vision Work».] American Technologies Network Corporation. Konsultita la 12an de Aŭgusto 2007. </ref> La uzado de infraruĝa lumo kaj de noktovidilo ne devas esti konfuzata kun la termika bildigaro, kiu kreas bildojn bazitajn sur la diferencoj de temperaturo de la surfaco detektante la infraruĝan radiadon (varmo) kiu elsendatas el la objektoj kaj el la medio.<ref> Bryant, Lynn (11a de junio 2007). [https://web.archive.org/web/20070728055934/http://www.video-surveillance-guide.com/how-does-thermal-imaging-work.htm How does thermal imaging work? A closer look at what is behind this remarkable technology] «Kiel funkcias la termika bildo? Pli proksima alrigardo al tio kio estas malantaŭ tiu elstara teknologio». Arkivita el la originalo la 28an de julio 2007. Konsultita la 12an de Aŭgusto 2007. </ref>​ === Termografio === {{Ĉefartikolo|Termografio}} [[Dosiero:OpelOmegaBCaravanThermography ty 200609205col1.jpg|eta|275px|maldekstre|Termografio de aŭto, kie oni observas la temperaturojn de ĝiaj partoj.]] La infraruĝa radiado povas esti uzata por determini dedistance la temperaturon de la objektoj (se oni konas la elsendecon). Tio estas nomata "termografio", aŭ ĉe tre varmaj objektoj estas nomata "pirometrio". La termografio (termika bildo) esta uzara ĉefe en militaj kaj industriaj aplikaĵoj, sed tia teknologio jam alvenis al la publika [[merkato]] kiel infraruĝaj kameraoj en [[aŭto]]j pro la granda reduktado de la produktadkostoj. La termografiaj kameraoj detektas la radiadon en la infraruĝa rango de la elektromagneta spektro (proksimume inter 9 000 kaj 14 000 nanometroj aŭ 9-14 μm) kaj produktas bildojn de tiu radiado. Ĉar la infraruĝa radiado estas elsendita de ĉiuj objektoj laŭ ties temperaturo, laŭ la leĝo de la radiado de la nigra korpo, la termografio ebligas "vidi" la medion kun aŭ sen videbla lumo. La kvanto de radiado elsendita de objekto pliiĝas laŭ la [[temperaturo]], pro kio la termografio ebligas vidi la variaĵojn de temperaturo (de tie ties nomo). === Varmigado === [[Dosiero:Hooded dryer for infrared hair drying at hair salon - shown from three perspectives.jpg|eta|desktre|240px|Infraruĝa [[harsekigilo]] por harfrizejo, ĉirkaŭ 2010-aj jaroj.]] Infraruĝa radiado povas esti uzata kiel intenca varmofonto. Por ekzemplo, ĝi estas uzata en infraruĝaj [[saŭno]]j por varmigi la uzantojn. Ĝi povas esti uzata ankaŭ en aliaj varmigaj aplikaĵoj, kiel por forigi [[glacio]]n el [[flugilo]]j de [[aviadilo]] (de-glaciigo).<ref> White, Richard P. (2000) "Infrared deicing system for aircraft" [https://patents.google.com/patent/US6092765 U.S. Patent 6,092,765] </ref> Infraruĝa radiado povas esti uzata ankaŭ en [[kuirado]], konata kiel rostado aŭ eĉ [[Kradrostaĵo|kradrostado]]. Energia avantaĝo estas ke la IR energio varmigas nur netravideblajn objektojn, kiel manĝaĵojn, anstataŭ la aeron ĉirkaŭ ili. Infraruĝa radiado estas ankaŭ iĝanta pli populara en industriaj fabrikprocezoj, ekz. por traktado de ŝirmiloj, formado de [[plasto]]j, retraktado, plastoŝirmigo, kaj pressekigado. En tiuj aplikaĵoj, infraruĝaj varmigiloj anstataŭas konvekciajn [[forno]]jn kaj varmigadon per kontakto. === Malvarmigado === Vario de teknologioj aŭ de proponitaj teknologioj profitas el infraruĝaj elsendoj por malvarmigi konstruaĵojn aŭ aliajn sistemojn. La regiono LWIR (8–15&nbsp;μm) estas speciale utila ĉar kelka radiado de tiuj ondolongoj povas foriri al spaco tra la atmosfera "infraruĝa fenestro". Tiel surfacoj de la nomita pasiva tag-radiada malvarmigo (''passive daytime radiative cooling'', PDRC) kapablas realigi sub-mediajn malvarmajn temperaturojn sub rekta sunintenseco, kio plibonigas teran [[varmotransdono]]n al la ekstera spaco kontraŭ nula [[energio|energikonsumado]] aŭ [[poluado]].<ref name=":5">{{Cite journal |last=Chen |first=Meijie |last2=Pang |first2=Dan |last3=Chen |first3=Xingyu |last4=Yan |first4=Hongjie |last5=Yang |first5=Yuan |date=October 2021 |title=Passive daytime radiative cooling: Fundamentals, material designs, and applications |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.1002/eom2.12153 |journal=EcoMat |volume=4 |quote=Passive daytime radiative cooling (PDRC) dissipates terrestrial heat to the extremely cold outer space without using any energy input or producing pollution. It has the potential to simultaneously alleviate the two major problems of energy crisis and global warming. |via=Wiley}}</ref><ref name=":023">{{Cite journal |last=Munday |first=Jeremy |date=2019 |title=Tackling Climate Change through Radiative Cooling |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S254243511930354X |url-status=live |journal=Joule |volume=3 |issue=9 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222090634/https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S254243511930354X |archive-date=2022-02-22 |access-date=2022-09-27 |quote=By covering the Earth with a small fraction of thermally emitting materials, the heat flow away from the Earth can be increased, and the net radiative flux can be reduced to zero (or even made negative), thus stabilizing (or cooling) the Earth. |via=ScienceDirect}}</ref> Surfacoj de PDRC minimumigas la mallongondan [[albedo|sunreflekton]] por malpliigi varmakiron dum oni retenas fortan longondan infraruĝan [[Varmoradiado|varmoradiadan]] [[varmotransdono]]n (LWIR).<ref name=":1">{{Cite journal |last=Wang |first=Tong |last2=Wu |first2=Yi |last3=Shi |first3=Lan |last4=Hu |first4=Xinhua |last5=Chen |first5=Min |last6=Wu |first6=Limin |date=2021 |title=A structural polymer for highly efficient all-day passive radiative cooling |url=https://www.nature.com/articles/s41467-020-20646-7 |url-status=live |journal=Nature Communications |volume=12 |issue=365 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725003719/https://www.nature.com/articles/s41467-020-20646-7 |archive-date=2022-07-25 |access-date=2022-09-27 |quote=Accordingly, designing and fabricating efficient PDRC with sufficiently high solar reflectance (𝜌¯solar) (λ ~ 0.3–2.5 μm) to minimize solar heat gain and simultaneously strong LWIR thermal emittance (ε¯LWIR) to maximize radiative heat loss is highly desirable. When the incoming radiative heat from the Sun is balanced by the outgoing radiative heat emission, the temperature of the Earth can reach its steady state. |via=nature.com}}</ref><ref name=":4422">{{Cite journal |last=Zevenhovena |first=Ron |last2=Fält |first2=Martin |date=Junio 2018 |title=Radiative cooling through the atmospheric window: A third, less intrusive geoengineering approach |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0360544218304936 |journal=Energy |volume=152 |quote= |via=Elsevier Science Direct}}</ref> Imagita je tutmonda skalo, tiu malvarmiga metodo estis proponita kiel rimedo por malrapidigi kaj eĉ renversi la procezojn de [[tutmonda varmiĝo]], dum kelkaj ĉirkaŭkalkuloj proponas tutmondan surfacarean ŝirmadon de ĉirkaŭ 1-2% por ekvilibrigi la tutmondajn varmofluojn.<ref name=":032">{{Cite journal |last=Munday |first=Jeremy |date=2019 |title=Tackling Climate Change through Radiative Cooling |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S254243511930354X |url-status=live |journal=Joule |volume=3 |issue=9 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222090634/https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S254243511930354X |archive-date=2022-02-22 |access-date=2022-09-27 |quote=If only 1%–2% of the Earth’s surface were instead made to radiate at this rate rather than its current average value, the total heat fluxes into and away from the entire Earth would be balanced and warming would cease. |via=ScienceDirect}}</ref><ref name=":442">{{Cite journal |last=Zevenhovena |first=Ron |last2=Fält |first2=Martin |date=June 2018 |title=Radiative cooling through the atmospheric window: A third, less intrusive geoengineering approach |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0360544218304936 |journal=Energy |volume=152 |quote=With 100 W/m2 as a demonstrated passive cooling effect, a surface coverage of 0.3% would then be needed, or 1% of Earth's land mass surface. If half of it would be installed in urban, built areas which cover roughly 3% of the Earth's land mass, a 17% coverage would be needed there, with the remainder being installed in rural areas. |via=Elsevier Science Direct}}</ref> === Komunikado === [[Dosiero:Hitachi aircon remote control in Japan 20140910.jpg|eta|250px|maldekstre|Teleregilo por [[klimatizilo]].]] IR datumtransmisio estas uzata en mallonggama komunikado inter komputperiferiaĵoj kaj personaj [[poŝkomputilo]]j. Tiuj aparatoj kutime kongruas kun normigoj publikigitaj de [[IrDA]], nome ''Infrared Data Association''. [[Teleregilo]]j kaj aparatoj de IrDA uzas infraruĝajn [[Lum-eliganta diodo|lumeligantajn diodojn]] ([[LED]]-ojn) por elsendi infraruĝan radiadon kiuj povas esti koncentrita per [[lenso]] en radiaro kiun la uzanto celas al la detektilo. La radifasko estas modulata, t.e. (mal)ŝaltita, laŭ kodo kiun la ricevilo interpretas. Kutime oni uzas tre proksiman IR (sub 800 nm) pro praktikaj tialoj. Tiu ondolongo estas efike detektita per malmultekostaj [[silicio|siliciaj]] [[fotodiodo]]j, kiujn la ricevanto uzas por konverti la detektitan radiadon en [[elektra kurento]]. Tiu elektra signalo estas pasata tra [[alta-pasa filtrilo]] kiu retenas la rapidajn pulsojn pere de la IR transmisiilo sed forfiltras malrapide ŝanĝanta infraruĝan radiadon el la media lumo. Infraruĝa komunikado estas utila por hejma uzado en areoj de alta loĝdenseco. IR ne penetras murojn kaj tiel ĝi ne interferas kun aliaj aparatoj kiuj estus en apudaj ĉambroj. Infraruĝa estas la plej ofta rimedo por [[teleregilo]]j kiuj regas aplikaĵojn. Infraruĝaj teleregiloj kiel RC-5, SIRC, estas uzataj por komuniki per infraruĝa radiado. Optika komunikado en libera spaco uzanta infraruĝajn laserojn povas esti relative malmultekosta rimedo por instali komunikilon en urba areo funkciantan je ĝis 4 gigabajtoj/s, kompare kun la kosto enterigi kablon de [[optika fibro]], escepte pro la radiada damaĝo. "Ĉar la okulo ne povas detekti IR, palpebrumi aŭ fermi la okulojn por eviti aŭ malpliigi la damaĝon ne okazas."<ref>[https://www.ishn.com/gdpr-policy?url=https%3A%2F%2Fwww.ishn.com%2Farticles%2F94815-dangers-of-overexposure-to-ultraviolet-infrared-and-high-energy-visible-light Dangers of Overexposure to ultraviolet, infrared and high-energy visible light] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20221014004013/https://www.ishn.com/gdpr-policy?url=https://www.ishn.com/articles/94815-dangers-of-overexposure-to-ultraviolet-infrared-and-high-energy-visible-light |date=2022-10-14 }} | 2013-01-03. ISHN. Alirita en 2017-04-26.</ref> Infraruĝaj laseroj estas uzataj por havigi la lumon por komuniksistemoj per optika fibro. Infraruĝa lumo kun ondolongo de ĉirkaŭ 1,330 nm (malplej granda [[Disperso (optiko)|disperso]]) aŭ 1,550 nm (plej bona transmisio) estas la plej taŭgaj elektoj por normigaj siliciaj fibroj. IR datumtransmisio de ĉifritaj aŭdiversioj de presitaj signaloj estas nun esplorata kiel helpilo por personoj kun nesufiĉa [[vidkapablo]] pere de la projekto RIAS (''Remote Infrared Audible Signage'', Dedistanca Infraruĝa Aŭdebla Signalaro). Transmisii IR datumojn el unu aparato al alia estas foje referencata kiel "radiado". === Spektroskopio === [[Dosiero:Osiris-Rex Ovirs gsfc 20150619 2015-12655 019-023.jpg|eta|dekstre|230px|Instrumento OVIRS de projekto OSIRIS-REx estas kaj videbla kaj infraruĝa spektrometro.]] Infraruĝa vibro-spektroskopio (vidu ankaŭ preskaŭ-infraruĝa spektroskopio) estas tekniko kiu povas esti uzata por identigi [[molekulo]]jn pere de analizo de iliaj konstituaj ligiloj. Ĉiu kemia ligilo en molekulo vibras je frekvenco karaktera de tiu ligilo. Grupo de atomoj en molekulo (ekz., CH2) povas havi plurajn manierojn osciladi okazigitajn per la apartigaj kaj ligaj movadoj de la grupo kiel tuto. Se [[oscilado]] kondukas al ŝanĝo en [[dupoluso]] en la molekulo tiam ĝi absorbos [[fotono]]n kiu havas la saman frekvencon. La vibrofrekvencoj de plej molekuloj korespondas al la frekvencoj de infraruĝa lumo. Tipe, tiu tekniko estas uzata por studi organikajn komponaĵojn uzante lumradiadon el mez-infraruĝa, 4,000–400 cm−1. Tiel oni registras spektron de ĉiuj frekvencoj de absorbado en unu provaĵo. Tio povas esti uzata por akiri informaron pri la kompono de la provaĵo laŭ la kemiaj grupoj kiuj ĉeestas kaj ankaŭ pri ties pureco (por ekzemplo, humida provaĵo montros ampleksan absorbadon de O-H ĉirkaŭ 3200 cm−1). La unuo kiu esprimas radiadon en tiu aplikado, cm−1, estas la spektroskopia ondonombro. Ĝi estas la frekvenco dividita per la [[lumrapido]] en vakuo. === Meteologio === [[Dosiero:NOAA Shares First Infrared Imagery from GOES-17 (43904870711).gif|eta|maldekstre|IR satelita bildo de kumulonimbusaj nuboj super la [[Nordamerikaj Grandaj Ebenaĵoj|Grandaj Ebenaĵoj]] de Usono.]] [[Vetersatelito]]j ekipitaj per skanradiometroj produktas termikajn aŭ infraruĝajn bildojn, kiuj povas poste ebligi trejnitan analiziston determini la altecojn kaj tipojn de [[nubo]]j, kalkuli la temperaturon kaj de la tero kaj de la surfacakvo, kaj lokigi trajtojn de la oceana surfaco. Tiu skanado estas farita tipe en la gamo 10.3–12.5 μm (kanaloj IR4 kaj IR5). Nuboj kun altaj kaj malvarmaj pintoj, kiel [[ciklono]]j aŭ [[kumulonimbuso]]j, estas ofte montritaj ruĝe aŭ nigre, pli malaltaj pli varmaj nuboj kiel [[stratuso]]j aŭ [[stratokumuluso]]j estas montrataj blue aŭ grize, dum intermezaj nuboj nuancas kongrue al tio. Varmaj tersurfacoj estas montrataj malhelgrize aŭ nigre. Malavantaĝo de la infraruĝa bildaro estas ke malalta nubo kiel stratuso aŭ [[nebulo]] povas havi temperaturon similan al la ĉirkaŭa tero aŭ marsurfaco kaj tio ne montriĝas. Tamen, uzante la diferencon laŭ brileco de la IR4 kanalo (10.3–11.5 μm) kaj de la preskaŭ-infraruĝa kanalo (1.58–1.64 μm), malalta nubo povas esti distingita, produktante satelitan bildon de nebulo. La ĉefa avantaĝo de infraruĝo estas ke la bildoj povas esti produktitaj dumnokte, ebligante kontinuan sekvencon de la studota vetero. Tiuj infraruĝaj bildoj povas montri oceanajn kirlaĵojn kaj vorticojn kaj mapigi oceanfluojn kiel tiu de la [[Golfa Marfluo]], kio estas ege valora al la [[fiŝkapta industrio]]. Fiŝkaptistoj kaj terkulturistoj estas tre interesataj en la kono de la temperaturoj kaj de tero kaj de akvo por protekti siajn rikoltojn kontraŭ [[frosto]] aŭ pliigi siajn kaptaĵojn el la maro. Oni povas montri eĉ la fenomenojn de [[El Niño]]. Uzante kolorig-ciferecitajn teknikojn, la griznuancaj termikaj bildoj povas esti konvertitaj al kolorigitaj por pli facila identigo aŭ dezirata informaro. La ĉefa akvovapora kanalo je 6.40 ĝis 7.08 μm povas esti bildigita pere de kelkaj vetersatelitoj kaj montras la kvanton de malsekeco kiu estas en la [[atmosfero]]. === Astronomio === [[Dosiero:Carina Nebula in infrared light (captured by the Hubble Space Telescope).jpg|eta|300px|[[Carina Nebula]] en infraruĝa lumo kaptita pere de la Ampleksa Kampokamerao 3 de la [[Kosmoteleskopo Hubble]].]] [[Astronomo]]j observas objektojn en la infraruĝa parto de la elektromagneta spektro uzante optikajn instrument-komponantojn, kiel [[spegulo]]jn, [[lenso]]jn kaj solidstatajn ciferecajn [[detektilo]]jn. Pro tiu tialo, tiu fako estas klasita kiel parto de la ''optika astronomio''. Por formi bildon, la komponantoj de infraruĝa teleskopo bezonas esti zorgeme ŝirmitaj el varmofontoj, kaj la detektiloj estas malvarmigitaj uzante likvan [[heliumo]]n. La sensiveco de Ter-bazitaj infraruĝaj [[teleskopo]]j estas tre limigita fare de la [[akvovaporo]] en la atmosfero, kiu absorbas parton de la infraruĝa radiado kiu alvenas el la spaco ekster elektitaj atmosferaj fenestroj. Tiu limigo povas esti almenaŭ parte mildigita metante la teleskopan [[observatorio]]n je alta altitudo, aŭ eĉ forportante la teleskopon per [[balono]] aŭ [[aviadilo]]. [[Kosmoteleskopo]]j ne suferas pro tiu malavantaĝo, kaj tiel la ekstera spaco estas konsiderata la ideala loko por la infraruĝa astronomio. == Bildoj == <gallery> Dosiero:Atmosfaerisk spredning.png|Atmosfera infraruĝa radiado. Dosiero:Mobile-infrared.jpeg|Movebla aparato per infraruĝa radiado. Dosiero:Infrared.svg|Hejtado per infraruĝa radiado. </gallery> == Notoj == {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.irda.org IrDA] * [http://www.sciencedirect.com/science/journal/13504495 Transruĝa Fiziko kaj Teknologio] * [http://scienceofspectroscopy.info/wiki/index.php?title=Infrared_Spectroscopy Transruĝa Spektroesploro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060527211210/http://scienceofspectroscopy.info/wiki/index.php?title=Infrared_Spectroscopy |date=2006-05-27 }} * [http://www.idarek.boo.pl/download/download.php?op=getit&id=5 Skemo pri Infraruĝa radiado]{{404|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.omega.com/literature/transactions/volume1/historical1.html Infrared: A Historical Perspective] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070807034953/http://www.omega.com/literature/transactions/volume1/historical1.html |date=2007-08-07 }} (Omega Engineering) * [http://yengal-marumugam.blogspot.com/2011/06/sirc-part-i-basics.html SIRC Protocol ] * [http://www.ocinside.de/html/modding/usb_ir_receiver/usb_ir_receiver.html How to build a USB infrared receiver to control PC's remotely] * [https://web.archive.org/web/20060114051647/http://imagers.gsfc.nasa.gov/ems/infrared.html Infrared Waves]: detailed explanation of infrared light. (NASA) * [https://archive.org/details/philtrans08733349 Herschel's original paper from 1800 announcing the discovery of infrared light] * [http://www.thethermograpiclibrary.org/index.php/Cat%C3%A9gorie:Library The thermographic's library], collection of thermogram * [http://colourlex.com/project/ir-reflectography/ Infrared reflectography in analysis of paintings] at ColourLex * Molly Faries, [http://www.nap.edu/read/11413/chapter/8 Techniques and Applications – Analytical Capabilities of Infrared Reflectography: An Art Historian s Perspective], in Scientific Examination of Art: Modern Techniques in Conservation and Analysis, Sackler NAS Colloquium, 2005 * {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Infrared|revizio=1115756252}} * {{Tradukita|lingvo= es |artikolo=Radiación infrarroja|revizio=146594357}} {{Havenda artikolo|Infraruĝa radiado}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Elektromagneta radiado]] [[Kategorio:Optiko]] 58bsdiorxu1krv3i67i8j6cwj6q3dyv 0 47764 9413444 7926727 2026-06-25T18:03:06Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413444 wikitext text/x-wiki {{Informkesto renkontiĝo}} [[Dosiero:IJK 2005.jpg|eta|300px|<center>kongresa emblemo]] La '''61-a Internacia Junulara Kongreso ([[Internacia Junulara Kongreso|IJK]])''' okazis de la [[31-a de julio]] ĝis la [[7-a de aŭgusto]] [[2005]] en la urbo [[Zakopane]], en la suda montara regiono de [[Pollando]], kie estas [[skiejo]]. Partoprenis multe pli ol 400 kongresanoj, kiuj ĉefe loĝis en [[lernejo]]. Pluvis la tutan kongreson kaj nur ĉesis la tagon por ekskursoj. Okazis ekskursoj inter aliaj al [[koncentrejo]]j de [[naziismo|nazia]] epoko kaj al salminejo. Okazis ankaŭ koncertoj de [[JoMo]] kaj de [[Krio de Morto]]. La fotado de la kongresa grupo daŭris pli ol 15 minutojn per ĉirkaŭ 100 fotiloj kiujn uzis kelkaj volontuloj kiuj cirkuligis ilin de tablo al tablo. En la dumkongresaj traktadoj, la [[komitato de TEJO|komitato]] de [[TEJO]] akceptis la aliĝon de [[Vjetnama Esperantista Junulara Organizo]] kaj elektis novan [[TEJO-estraro|estraron]]. Okazis interalie prelego de [[Małgorzata Handzlik]], [[Eŭropa Parlamento|EU-parlamentanino]], kaj [[Etsuo Miyoshi]] rakontis pri sia vivo.<ref>[http://www.liberafolio.org/2005/Agado/zakopane1 ''Libera Folio''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080509073113/http://www.liberafolio.org/2005/Agado/zakopane1 |date=2008-05-09 }}.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://www.tejo.org/ijk/2005/fotoj.php fotogalerio pri la IJK 2005] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210214005612/https://www.tejo.org/ijk/2005/fotoj.php |date=2021-02-14 }} * [https://www.tejo.org/ijk/2005/zakopane.php?lingvo=eo esperantlingvaj informoj pri Zakopane] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161018230741/http://www.tejo.org/ijk/2005/zakopane.php?lingvo=eo |date=2016-10-18 }} [[dosiero:2005-08-03 08-56-04 AS (13981720240).jpg|eta|maldekstre|300px|<center>antaŭ la kongresejo]] [[Dosiero:IJK 2005 - grupa foto en la koncertejo.jpg|eta|300px|<center>grupa foto en la koncertejo]] {{Projektoj}} {{Internaciaj Junularaj Kongresoj de TEJO}} [[Kategorio:IJK 2005| ]] [[Kategorio:Internacia Junulara Kongreso|61-a IJK]] [[Kategorio:Aranĝoj de PEJ]] [[Kategorio:2005 en Pollando]] [[Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Pollando]] 07dk254ziy2eklhhckeho9k3lyqwy1v 1 48725 9413202 1983565 2026-06-25T12:05:28Z ThomasPusch 1869 9413202 wikitext text/x-wiki Hahaha, kia amuza bildo!--[[Vikipediisto:Ewout|Ewout]] 12:03, 6. Aŭg 2005 (UTC) : He? Evidente jam ne eblas kunridi... kompreneble la paĝo forte ŝanĝiĝis en 21 jaroj... Cetere: Ne forgesu, ke nur frazo havas fine punkton. Frazo estas vortkombino, kiu almenaŭ havas subjekton kaj verbon. En listoj, kiel ekzemple ĉi-tie la listo "Konataj lokuloj", tial ne estas punktoj post ĉiu noto, do estas * [[Klára Ambrus]], hungara [[kuracisto]] * [[Giulio Andreotti]] ([[1919]]-[[2013]]), politikisto -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:05, 25 jun. 2026 (UTC) dps8ol0eazxyv82js11z15pj92qq4vz 9413204 9413202 2026-06-25T12:05:55Z ThomasPusch 1869 9413204 wikitext text/x-wiki Hahaha, kia amuza bildo!--[[Vikipediisto:Ewout|Ewout]] 12:03, 6. Aŭg 2005 (UTC) : He? Evidente jam ne eblas kunridi... kompreneble la paĝo forte ŝanĝiĝis en 21 jaroj... === Cetere: === Ne forgesu, ke nur frazo havas fine punkton. Frazo estas vortkombino, kiu almenaŭ havas subjekton kaj verbon. En listoj, kiel ekzemple ĉi-tie la listo "Konataj lokuloj", tial ne estas punktoj post ĉiu noto, do estas * [[Klára Ambrus]], hungara [[kuracisto]] * [[Giulio Andreotti]] ([[1919]]-[[2013]]), politikisto -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:05, 25 jun. 2026 (UTC) ni9yuss6fj7us6pk73tgfxqq5qh3el7 9413208 9413204 2026-06-25T12:07:25Z ThomasPusch 1869 9413208 wikitext text/x-wiki Hahaha, kia amuza bildo!--[[Vikipediisto:Ewout|Ewout]] 12:03, 6. Aŭg 2005 (UTC) : He? Evidente jam ne eblas kunridi... kompreneble la paĝo forte ŝanĝiĝis en 21 jaroj... === Cetere: === Ne forgesu, ke nur frazo (en Esperanto samkiel en pli-malpli ĉiu alia lingvo) havas fine punkton. Frazo estas vortkombino, kiu almenaŭ havas subjekton kaj verbon. En listoj, kiel ekzemple ĉi-tie la listo "Konataj lokuloj", tial ne estas punktoj post ĉiu noto, do estas * [[Klára Ambrus]], hungara [[kuracisto]] * [[Giulio Andreotti]] ([[1919]]-[[2013]]), politikisto -- Tio estas nur eta detalo, sed ĉiam erare aldone kaj poste reforpreni la punktojn estas stulte. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:05, 25 jun. 2026 (UTC) tqros9pqs114nzgghxkmcq7owqwf7o1 0 49046 9413497 9210660 2026-06-25T20:10:18Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413497 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Ibekso |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero = Alpine_ibex.jpg |dosiero larĝo = 300px |regno = [[Animalo]]j ''Animalia'' |filumo = [[Ĥordulo]]j ''Chordata'' |klaso = [[Mamulo]]j ''Mammalia'' |ordo = [[Parhufulo]]j ''Artiodactyla'' |familio = [[Bovedoj]] ''Bovidae'' |subfamilio = [[Kaprenoj]] ''Caprinae'' |genro = [[Kapro]] ''Capra'' |specio = '''''C. ibex''''' |statuso = LR/lc |dunomo = ''Capra ibex'' |dunomo aŭtoritato = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj =Leefgebied alpensteenbok.JPG |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''alpa ibekso''' (''Capra ibex'') estas mamulo el la ordo de [[parhufuloj]] kaj familio de [[bovedoj]], subfamilio de la [[kaprenoj]], koresponde al sia nomo estas hejma en la eŭropa montaro [[Alpoj]]. == Priskribo == La maskla ibekso estas cent tridek ĝis cent sepdek centimetrojn longa kaj la femala cent dek kvin ĝis cent tridek kvin centimetrojn longa; la maskla altas sepdek du ĝis cent ok centrimetrojn kaj la femala sesdek kvin ĝis sepdek ok centimetrojn; la [[vosto]] estas de ĝis du dek centimetrojn longa; kaj la maskla estas kvardek kvin ĝis cent kvindek tri kilogramojn peza kaj la femala dudek naŭ ĝis naŭdek kilogramojn peza. La [[korno]]j de la maskla ibekso havas okulfrapajn transversajn eĝojn kaj estas sepdek ĝis cent kvardek centimetrojn longaj; la femala ibekso havas maldikajn kornojn, kiuj estas dek kvin ĝis tridek ok centimetrojn longaj. La ibekso havas nigran strion entendiĝantan de la kapo, tra la vertebraro, ĝis la vosto. Somere ĝiaj haroj estas brunflavaj, kun iom helaj haroj ĉe ambaŭ flankoj de la korpo kaj blankaj sur la abdomeno. Vintre la haroj fariĝas flavblankaj aŭ blankaj. == Kutimaro == La ibeksoj vivas sur senarbaj deklivoj de altaj montoj ekzemple de [[Alpoj]] kvincent ĝis trimil metrojn super la [[marnivelo]]. Ili ne timas froston, sed en varmega somero ili sentas sin nekomforte kaj ĉiam ripozas en la ombro de krutaĵo. Dekkelkaj aŭ kelkdekoj da ibeksoj kune aktivadas kaj serĉas manĝaĵojn. Iam la grupo konsistas el cent ĝis cent kvindek ibeksoj. Somere ili translokiĝas alten, vintre ili malsupreniras al lokoj aŭ valoj sen neĝo aŭ kun maldiktavola neĝo. Printempe ili translokiĝas al pli malalta loko por serĉi ĝermojn kaj junajn arbofoliojn. La ibekso aktivadas tre vigle sur krutaĵo kaj estas lerta en kurado kaj saltado. Ĝi manĝas diversspecajn herbojn, junajn foliojn kaj branĉojn de arbetoj. Ĝiaj oreloj kaj okuloj estas akraj, kaj ankaŭ flarado estas tia. Novembre kaj decembre la ibekso estas en la [[oestro]]. La femala ibekso naskas idon inter aprilo kaj junio de la sekvanta jaro. Ĉiufoje ĝi naskas unu idon, iafoje du. La gravedeco daŭras cent kvindek ĝis cent okdek tagojn. Kelkajn tagojn post sia naskiĝo, la ibeksidoj jam povas aktivadi sekvante siajn patrinojn. == Bildaro == <center><gallery> CapraIbex-2.jpg| CapraIbex-3.jpg| Bouquetin01.jpg|Ibeksino (pinto de ''la Tournette'', [[Alta Savojo]]) Íbice (Capra ibex ibex), Tierpark Hellabrunn, Múnich, Alemania, 2012-06-17, DD 01.JPG|[[Bestĝardeno]] de [[Munkeno]] </gallery></center> == Vidu ankaŭ == {{Portalo|Zoologio}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=ibeks}} * [http://www.ultimateungulate.com/Artiodactyla/Capra_ibex.html ĝeneralaj informoj pri ibeksoj (angle)] * [http://www.steinbock.ch svislanda esplora projekto pri ibeksoj (germane)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060218030854/http://www.steinbock.ch/ |date=2006-02-18 }} * [http://www.hribi.net/zivali.asp?lng=1&id=2 Alpine Ibex - Hribi.net (angle)] [[Kategorio:Kaproj]] [[Kategorio:Palearktisa faŭno]] 0citfohoirk97e4tg8bppfwlvzti7s8 0 49623 9413409 9063252 2026-06-25T16:41:15Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413409 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Erhu.png|eta|dekstra|180px|Flanka vido de [[erhuo]], la plej komuna huĉino]] '''Huĉino''' aŭ, pli ĝuste, '''huĉjino''' ([[ĉina lingvo|ĉine]] [[wiktionary:胡琴|胡琴]]; [[pinjino|pinjine]]: húqín) estas ĝenerala nomo de familio de [[Ĉinio|ĉindevenaj]] [[kordinstrumento]]j kun ronda, seslatera aŭ oklatera [[sonkesto]], tra kiu la kolo trabas. La instrumentoj estas sonigataj per [[arĉo]] kaj tenas plej ofte du kordoj (krom [[sihuo]] kiu havas kvar, unuigitaj en du paroj). == Historio == La [[ĉina]] vorto 胡琴 (húqín) laŭlitere tradukatas kiel ''[[barbaroj|barbara]] muzikilo''. Tio plej probable signifas, ke ĝi ne estas inventita de [[hanoj]], sed devenas de aliaj popoloj, kiuj loĝis en nord-okcidento de la [[Ĉina Imperio|Imperio]]. Plej probable, huĉjinoj evoluis de ''ŝjiĉjino'' (奚琴), la instrumento, kiun fama ĉina [[muzika teorio|muzikteoriisto]] [[Ĉen Jang]] en sia verko Je Ŝu (樂書, yuèshū, laŭlitere ''Libro de Muziko'') priskribis kiel "fremdlanda dukorda [[liuto]]". La ŝjiĉjino probable devenis de [[Ŝji]] popolo en [[Centrala Azio]] kaj estis enkondukita en Ĉinio en 10-a jarcento. Historie, arĉaj instrumentoj kiel menciita ''ŝjiĉjino'', ''jagjengo'', ''jaĉjino'' kaj [[Koreo|Korea]] ''ajengo'' estis ludantaj per bastono kovrita je [[kolofono]]. Sed Centr-Aziaj popoloj, kiuj vaste uzis [[ĉevalo]]jn en sia kutima vivo, baldaŭ lernis uzi ĉevalajn [[haro]]jn por arĉoj kaj tiu invento rapide disvastiĝis tra tuta [[Azio]]. == Difinaj Trajtoj == Ĉiuj huĉjinoj konsistas de malgranda sonkesto kaj longa kolo kun du grandaj kejloj (unu po kordo). Kejloj estis directitaj horizontale kaj trairas tra truoj, drilitaj en la kolo. La sonkestoj havas formon de ses- aŭ okflanka [[prismo]] aŭ [[cilindro]], poziciita kun limigantaj flankoj perpendikulare al la kordoj. La antaŭa flanko, kiun kordoj tuŝas, estas kovrita per iu speco de [[ledo]] (tradicie, [[serpento|serpenta]] haŭto) aŭ fajna tavolo de ligno. La sonkestojn mem oni faras el malmolaj tipoj de ligno, aparte el [[sandalo]] kaj aliaj specioj de genro ''[[Pterocarpus]]''. Ironie, ofte tre bonkvalitaj instrumentoj estis kreitaj el pecoj de antikva furnituro. Arĉo de huĉjino plej ofte estas pli-malpli same longa kiel kolo de la instrumento. Haroj de la arĉo situas inter la kordoj, kaj do la muzikisto ne povas apartigi arĉon de la muzikilo mem. La kordoj de huĉjinoj preskaŭ neniam tuŝas la kolon, kaj do la tekniko kiun la muzikistoj uzas por kontroli altecon de sono estas tute alia ol en plimulto de aliaj kordinstrumentoj. La kordojn oni tradicie faris el torditaj bendoj de [[silko]], sed ekde mezo de 20-a jarcento plimulto de muzikistoj komencis uzi metalajn kordojn por pli bona kaj laŭta sono. La plej popularaj instrumentoj de huĉjina familio estas [[erhuo]] ("Ĉina [[violino]]"), [[ĝonghuo]] ("Ĉina [[violo]]") kaj [[gaŭhuo]] (la plej alte sonanta huĉjino, uzata en [[Kantono]]). En 20-a jardeko ankaŭ estis inventitaj [[dihuo]]j, [[gehuo]]j kaj [[dijingehuoj]], kiuj ludas rolon de [[violonĉelo]]j kaj [[kontrabaso]]j en [[Ĉina orkestro]]. Entute ekzistas ĉ. 30 diferaj instrumentoj en hucjina familio. == Plena Listo de Instrumentoj el Huĉjina Familio == * [[Erhuo]] (二胡); ankaŭ nomata ''nanhuo'' ([[wikt:南|南]][[wikt:胡|胡]]) * [[Gaŭhuo]] (高胡); ankaŭ nomata ''jehuo'' ([[wikt:粤|粤]][[wikt:胡|胡]]) * [[Gjinghuo]] (京胡) * [[Gjingerhuo]] (京二胡) * [[Ĝonghuo]] (中胡) * [[Dihuo]] (低胡) ** ''Ĉjaŭdihuo'' (小低胡), ankaŭ nomata ''dahuo'' (大胡) aŭ ''ciĝonghuo'' ** ''Ĝongdihuo'' (中低胡) ** ''Dadihuo'' (大低胡) * [[Gehuo]] (革胡) ** [[Dijingehuo]] (低音革胡) * [[Banhuo]] (板胡) * [[Jehuo]] (椰胡) * [[Erŝjiano]] (二弦) * [[Tiĉjino]] (提琴) * [[Dagŭangŝjiano]] (大广弦) * [[Datongo]] (大筒)^{[http://info.guqu.net/erhuzhishi/20070131170641_752.html foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090822032048/http://info.guqu.net/erhuzhishi/20070131170641_752.html |date=2009-08-22 }}} * [[Datongŝjiano]] (大筒弦)^{[http://stmusic.anow.com.tw/showroom/view.php?C=378076 foto]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061202052909/http://stmusic.anow.com.tw/showroom/view.php?C=378076 |date=2006-12-02 }}} * [[Heŝjiano]] (和弦) * [[Huluhuo]] (tradicia: 葫盧胡; simpla: 葫芦胡) * [[Maguhuo]] (tradicia: 馬骨胡; simpla: 马骨胡) * [[Tuhuo]] (土胡) * [[Gjaŭhuo]] (角胡) * [[Ĝujhuo]] (tradicia: 墜胡; simpla: 坠胡) * [[Ĝujĉjino]] (tradicia: 墜琴; simpla: 坠琴) * [[Lejĉjino]] (雷琴) * [[Sihuo]] (四胡) * [[Sanhuo]] (三胡) * [[Laĵŭano]] (拉阮) ** [[Dalaĵŭano]] (大拉阮) * [[Paĉjino]] (琶琴) ** [[Dapaĉjino]] (大琶琴) * [[Diŝjianĉjino]] ([[wikt:低|低]][[wikt:絃|絃]][[wikt:琴|琴]]) * [[Ĝiĉjino]] (奚琴) * [[Niŭtujĉjino]] aŭ ''niŭbatujo'' (牛腿琴 aŭ 牛巴腿) (en [[Gujĝoŭo]])^{[http://www.n-discover.com/bbŝp/images/upfile/2005-10/2005101605251.jpg foto]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}} * [[Matoŭĉjino]] (馬頭琴) (en [[Mongolio]]) * [[Ajgjekeo]] (艾捷克) (en [[Ŝinĝango]])[http://www.chinamedley.com/langyuan/aijieke/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061212102347/http://www.chinamedley.com/langyuan/aijieke/ |date=2006-12-12 }} * [[Sataero]] (萨它尔) (en [[Ŝinĝango]])^{[http://ent.lnd.com.cn/ent/yysj/mzyq/lxyq/200511/picture/sa.jpg foto]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}} == Huĉin-devenaj kaj parencaj instrumentoj de aliaj landoj == === [[Kamboĝo]] === * [[Tro (instrumento)|Tro]] ** [[Tro che]] ** [[Tro Khmer]] ** [[Tro sau]] ** [[Tro u]] === [[Japanio]] === * [[Kokyu]] === [[Koreo]] === * [[Haegeum]] (Korea varianto de ''[[ŝjiĉjino]]'') ** [[Sohaegeum]] (Nordkorea varianto) === [[Mongolio]] === * [[Morinĥuuro]] === [[Tajlando]] === * Saw ** [[Saw duang]] ** [[Saw ou]] ** [[Saw sam sai]] ** [[Saw peep]] aŭ [[saw krapawng]] (nord-orienta Tailando) ** [[Saw bong]]<!--Romanization needs to be checked--> (nord-orienta Tailando) === [[Barato]] === * [[Ravanastro]] === [[Tuvio]] === * [[Bizaanĉo]] * [[Igilo]] === [[Vjetnamio]] === * [[Đàn gáo]] * [[Đàn hồ]] (''hồ'' devenas de ĉina ''hu'') * [[Đàn nhị]] (ankaŭ nomita ''đàn cò'') === [[Kazaĥstano]] === * [[Kobizo]] === [[Kirgizio]] === * [[Kilkijako]] == Huĉina Societo Ŝi Ŝanpeng == La "Huĉina Societo Ŝi Ŝanpeng" estas familio de de tri-generaciaj huĉin-istoj, en Pekino. La societo estis fondita antaŭ 80 jaroj. Ĝi faris 4 huĉinojn famajn en la tuta opera rondo, kiuj akompanis la eminentajn pekin-operistojn ''Mei Lanfang, Ĉeng Yanqiu, Xun Huiŝeng kaj Ŝang Xiaoyun'' en ilia brila artista vivo. Nun tiuj kord-instrumentoj estas konservataj en teatro de Pekino. Majstro de huĉin-farado Ŝi Ŝanpeng forpasis en la okdekaj jaroj. Lia filo Shi Zhixian heredis la metiarton. Kord-instrumentoj multe diferencas inter si. La huĉin-oj faritaj de la societo estas aparte distingiĝaj. Ili, el bambuaj tubo kaj kano kaj el serpenta haŭto, estas faritaj per eminenta metio. La bambua tubo kiel sonkesto estas rigore elektita, zorgeme polurita kaj borita. La bambua arĉo estas kurbigita super fajro el karboforno. Antaŭe preskaú ĉiuj familioj en Pekino havis karbofornon, sed nun ili uzas gason, tamen la societo de Shi daŭre uzas karbofornon ĝuste por kurbigi la arĉojn super la fajro. Kvankam la huĉinoj estis preparitaj, tamen oni ne vendis ilin tuj. Antaŭe, majstro Shi ĉiam zorgeme agordis la kordojn, por ke ĉi tiuj sonu konforme al la malsamaj voĉoj kaj trajtoj de la majstroj de la pekina opero. S-ro Shi Zhixian bone konas la valoron de la marko "Shi-familia Huĉino". La kord-instrumentoj faritaj de Ia societo ne povas esti enmerkatigitaj sen lia agordado. Li diris: "Nun huĉinoj ne multe profitigas, tamen la metio kaj famo de nia familio ne povas esti ignoritaj. Se troviĝos preferantoj de huĉino, mi do heredigos la metion." Nun Shi Yousheng, lia 34jara filo, heredis lian arton. Li diris, ke, kvankam huĉino valoras malpli ol katokulo kaj brilianto, tamen ĝia muziko neniel perdiĝos. Nun en la [[metiejo]] kun areo de dekkelkaj kvadrataj metroj pendas multaj huĉinoj, kiuj estas rigardataj ne nur kiel ordinaraj muzikiloj, sed ankaŭ kiel simbolo de kulturo kaj historio. == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=hucxin}} * [[Jiang Kemei]] == Eksteraj ligiloj == * http://www.meixinya.com/pages1/buolan(mz.gonĝian1 <!-- .htm Huĉino fotas --> * http://www.meixinya.com/pages1/buolan(mz.gonĝian2 <!-- .htm Huĉino fotas --> * http://www.meixinya.com/pages1/buolan(mz.gonĝian3 <!-- .htm Huĉino fotas --> {{Ĝermo|muziko}} [[Kategorio:Muzikaj instrumentoj]] [[Kategorio:Kordinstrumentoj]] li5iedx3535ufw79pj7z345ojgp1c4g 0 51575 9413505 9412763 2026-06-25T20:23:16Z DidCORN 34571 /* Vidu anǔka */ 9413505 wikitext text/x-wiki {{Informkesto anatomio |nomo = Ŝultro |latine = articulatio humeri |GraySubject = 81 |GrayPage = 313 |dosiero = Gray327.png |priskribo = Anatomia bildo de ŝultro |larĝo = |dosiero2 = |priskribo2 = |mapo = |mapPoz = |mapoPriskribo = |prekurzoro = |sistemo = |sanga vaskulo = |vejno = |nervo = |limfo = |MeshName = |MeshNumber = }} '''Ŝultro''' estas [[artiko]] komponata de tri [[osto]]j: la [[klaviklo]], la [[skapolo]] kaj la [[humero]]. Ĝi estas la konektpunkto de la [[torso]] al la [[brako]]. La alto de [[postkolo]] ĉe bestoj preskaŭ egalas al alto de ŝultro, tiel ĝi estas karakteriza por mamuloj (brutoj, ursoj, vulpoj ktp.), kvarpiede irantoj. == Proverbo == Ekzistas [[proverbo]] pri ŝultro en la [[Proverbaro Esperanta]] de [[L. L. Zamenhof]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |titolo=Lernu |alirdato=2009-03-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111225060747/http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |arkivdato=2011-12-25 }}</ref>: * {{citaĵo|'' Li sidas en ŝuldoj ĝis super la ŝultroj. ''}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu anǔka == {{Projektoj|q=Ŝultro|ReVo=sxultr}} * [[Akselo]] * [[Deltoido (anatomio)|Deltoido]] * [[Klaviklo]] * [[Ŝultra artiko]] [[Kategorio:Homa anatomio]] 574z80dqa6ims8lbh16c44yv8yxaiht 0 53107 9413645 9359648 2026-06-26T04:29:28Z Tirolischleioans 254019 9413645 wikitext text/x-wiki {{Informkesto Brazila urbo <!-- Titolo --> | nomo = Salvador | foto = [[Dosiero:Montage Salvador de Bahía.jpg|300ra]] | mus_info_foto = | kromnomo = São Salvador da Bahia de Todos os Santos <!-- Ĝeneralaĵoj --> | blazono = Brasão de Salvador.svg | ligilo_blazono = neniu | flago = Bandeira de Salvador.svg | ligilo_flago = neniu | datreveno = {{dato|29|marto}} | fondiĝo = [[1549]] | nomo de la loĝanto = soteropolitana | moto = "Sic illa ad arcam reversa est" | urbestro = ACM Neto | partio = Demokratoj | fino_mandato = 2016 <!-- Situo --> | mapo = Bahia Municip Salvador.svg | subŝtato = Bahio | mezoregiono = Metropolitana de Salvador | mikroregiono = Salvador | metropola_regiono = | najbaroj = | al_ĉefurbo = 0 <!-- Geografiaj aspektoj --> | areo = 693 276 | loĝantaro = 2 921 087 | loĝantaro_jaro = IBGE/2010 <ref name="IBGE_Pop_2009">{{citaĵo el la reto | url = http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf| titolo = Estimativas da população para o Brasil em 2008| dato = 14 de aŭgusto 2009 | elŝutita el = Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE) | alirdato = 12 de oktobro 2009}}</ref> | loĝdenso = | alteco = 8,3 | klimato = [[tropika klimato|tropika]] | klimato_mallong = Cwa | horzono = -3 <!-- Indikiloj --> | ihd = 0,759 | ihd_laŭgrado = | dato_ihd = 2010 | mep = 39 866 168 000 | mep_laŭgrado = | dato_mep = 2012 | mep_per_capita = 14 705,51 | dato_mep_per_capita = 2012 |kesteroj={{Informkesto urbo|bildo=|regiono-ISO=BR|mapo=neniu|situo sur mapo=Salvadoro de Bahio|situo de=Situa mapo de Salvadoro de Bahio|zomo=11|subŝablono=jes|dua ŝablono=jes}}}} '''Salvador''' [saŭva'''dor'''], en Esperanto '''Salvadoro''' aŭ je plena nomo '''Salvadoro de Bahio''', estas ĉefurbo kaj municipo de la [[brazilo|brazila]] subŝtato [[Bahio]], kiu taksis 2.675.656 loĝantojn en [[2010]] <ref name="ibge-loĝ">{{citaĵo el la reto|url=http://www.censo2010.ibge.gov.br/|titolo=Censo 2010|jaro=2010|alirdato=12 de novembro 2011|formato=HTML|aŭtoro=IBGE|arkivurl=https://web.archive.org/web/20101126040344/http://www.censo2010.ibge.gov.br/|arkivdato=2010-11-26}}</ref>. Unu el la plej turismaj urboj de Brazilo, Salvadoro, kun sia natura belaĵo, riĉa kulturo, gastemaj kaj ĝoja popolo, ricevas tutjare kaj ĉiujare turistojn el la tuta mondo. La urba aglomeraĵo taksis 3,574 milionojn da loĝantojn (2010). == Vidindaĵoj == 1 - '''Preĝejo de [[Nia Sinjoro de la Bona-fino]]''' (Igreja de Nosso Senhor do Bomfim), sur la t.n. "Sankta Monteto" (Colina Sagrada) – Ĉiujare, je la dua ĵaŭdo de januaro, amaso da bahianoj pilgrimetas el la Preĝejo de Nia Sinjorino de l' Koncipo Ĉe-plaĝo (Igreja de Nossa Senhora da Conceição da Praia), apud la Lifto (2), ĝis Bonfim, en samtempe katolika kaj afro-religia manifestacio. Tie alvenantaj, la bahianinoj, vestantaj tradiciajn vestojn, lavbalaas la preĝejan ŝtuparon per parfumita akvo, dum aŭdeblas famkonata himno de Nia Sinjoro de l' Bona-fino: “Glória a ti, neste dia de glória...” (Gloro al vi, en ĉi tiu tago glora...). Tiu himno aludas la [[2an de julio]] de [[1823]], kiam la tuta bahianaro forpelis la portugalojn k finfine sukcesis sian sendepencigon (“Nossos pais conduziste à vitória / Pelos mares e campos baianos” = Niajn gepatrojn Vi kondukis al venko / tra la bahiaj maroj k kampoj). Tiu festo/pilgrimado nomiĝas 'Lavagem do Bonfim' (Lavado de l' Bonfim). 2 - '''Lifto de Lacerda''' ([[Elevatoro Lacerda]]) - Salvador de Bahio troviĝas en brazila reliefklimata regiono nomata 'Maro da Montoj' (Mares de Morro). Tiu nomo estas memklariga, kaj per ĝi oni komprenas, ke la urbo estas entute malebena. Fakte, [[ebenaĵo]]j en ĝi nur troveblas en la altaĵoj de la montoj, aŭ en la multaj valoj kiujn ĝi posedas. Ĝuste la politika centro (kie estas i.a. la urbdomo), staras en unu el tiuj altaĵoj, dum la financa pracentro (kvartalo nomata “Comércio” - Komercejo) en ĝia malsupro. Por solvi la problemon de interna translokiĝo, en la lastaj jardekoj de la [[19-a jarcento]], [[Antônio de Lacerda]], tiutempe fama bahia inĝeniero el tradicia familio, planis kaj konstruis la lifton, kiu gajnis la nomon Lifto apud la Koncipo ('Elevador da Conceição'), ĉar ĝi ligas la kvartalon Conceição, kiu havas tiun nomon pro la jam menciita preĝejo), al la Praça Municipal. Poste, dum la tria jardeko de [[20-a jarcento]], oni ĝin reformis, aldonis la elstarantan parton k ĝin rebaptis, donante la formon kaj la nomon per kiu ĝi estas konata ĝis nun: Lifto de Lacerda. 3 - '''Pelourinho''' (Piloriejo) - La plej granda urba historia-arkitektura centro de [[Latinameriko]]. Fama pro ĝia baroka arkitekturstilo kaj en ĝiaj preskaŭ dek preĝejoj kaj en ĝia domoj, ĝi estas la plej famkonata loko de la urbo. Tiu nomo devenas de la pilorio (portortura staranta masto) kiu tie troviĝis por torture puni la sklavojn. 4 - '''Fortikaĵo São Marcelo''' - Fortikaĵo konstruita sur sabla marmonteto. En ĝi restis arestita la fama gaŭĉa sendependencigisto [[Bento Gonçalves]] [[1836]]-37. 5 - '''Stadiono Fonte Nova''' Futbala stadiono fama pro ofta popolamaso, malgraŭ la malbonfarto de la bahiaj teamoj... Tiu nomo estas popoleca nomo, k devenas de la kvartalo kie ĝi troviĝas: 'Fonte Nova' (Nova Fonto). Ĝia vera nomo estas 'Estádio Octávio Mangabeira' ([[Octávio Mangabeira]] estis provincestro de Bahio). 6 - '''Digo Tororó''' (Dique do Tororó) - Natura digo, fama pro ĝia verda akvo kaj pro ĝia beleco. Bedaŭrinde ĝi estis tre poluita dum multaj jaroj kaj malgrandigita je preskaŭ kvarono el ĝia pragrando. 7 - '''Lumturo Barra''' (Farol da Barra) - Lumturo kaj marista kazerno, konstruita je la unua jarcento de la koloni-epoko por indiki la tieajn mardanĝerojn (sablaj marmontoj, rifoj, ktp), krom protekti la eksan havenon (Haveno ĉe Golfmalfermo = Porto da Barra) de nederlandaj, anglaj kaj francaj invadoj. Verdire, ĝi protektis nenion: la nederlandanoj invadis la urbon kaj ĝin loĝis dum [[1624]]-25. Hodiaŭ tie funkcias marista muzeo. 8 - '''Statuo de Kristo ĉe Barra''' (Estátua do Cristo da Barra) - Statuo sur marborda monteto. Loko preferata de geamantoj por amindumado, ĉefe dum la vesperiĝo, pro ĝia kokosarbaro kiu, pluse de la marpanoramo, donas al ĝi tre agrablan k [[Bukoliko|bukolikan]] etoson. 9 - '''Kunveneja Centro''' (Centro de Convenções) - Loko kie okazas kongresoj, festivaloj, kulturaj foiroj, kunvenoj, renkontiĝoj, ktp... 10 - '''Lumturo Itapuã''' (Farol de Itapoã) - Lumturo en Plaĝo Itapuã (Praia de Itapuã), multe menciita en kanzonoj de famaj brazilaj kantistoj ([[Dorival Caymmi]], [[Vinicius de Moraes]], [[Toquinho]]). Unu el ĝia allogaĵoj estas la kokosarbaro. Kiu en brazilo ne konas ĉi tiun plaĝecan kanton, preskaŭ himno: 'Passar uma tarde em Itapuã / ao sol que arde em Itapuã...' (Vesperumi en Itapuã / je ardanta suno en Itapuã...). 11 - '''Lageto Abaeté''' (Lagoa do Abaeté) - Ankaŭ fama pro ĝia natura beleco, jam konsiderita netuŝebla natura posedaĵo de la urbo. Tiu lago, ĉirkaŭata de sablaj montetoj, havas malhelan akvon, kio kaŭzis multajn legendojn. Ĉi tiu akva malhelaĵo inspiris kantiston Dorival Caymmi komponi muzikon 'A Lenda do Abaeté' (La Legendo de Abaeté): 'No Abaeté tem uma lagoa escura / arrodeada de areia branca, ôoo' (En Abaeteo estas malhela lageto / ĉirkaŭata de blanka sablaro, hoo). == Socio == === Festoj kaj tradicioj === [[Dosiero:Sob os olhos da Igreja - Giácomo Mancini - MAM BA.jpg|eta|237x237ra|Bahianino]] La [[karnavalo en Salvador de Bahio]] (portugale: ''Carnaval da Bahia'') estas laŭ la [[Guinness-Libro de Rekordoj]] la plej granda strata [[karnavalo]] de la mondo kaj unu el la plej grandaj festoj tutmonde. La festaĵojn partoprenas ĝis 2,7 milionoj da homoj. La karnavalo okazas sur tri ĉefaj lokoj (''circuitos''): Dodô (en Barra-Ondina), Osmar (sur Campo Grande de Avenida Sete) kaj Batatinha (en Centro Histórico, historia centro de Salvador). Krom tio okazas kvartalaj festoj interalie en Cajazeiras, Itapoã, Periperi kaj Pau da Lima. * [[Karnavala bloko]] * La [[rubando de la Sinjoro de la Bonfino]] (portugale ''fita do Senhor do Bonfim'') estas memoraĵo kaj amuleto tradicia de Salvador. == Politiko == === Urbestroj === * [[Antônio Imbassahy]] * [[João Henrique Carneiro]] * ‎[[Antônio Carlos Magalhães Neto]] == Famuloj == * [[Manuel Botelho de Oliveira]] * [[José da Costa Carvalho]] == Esperanto en Salvador == {{Ĉefartikolo|Esperanto en Salvador de Bahio}} Esperanto-movado en Salvador estas longa kaj riĉa ekde [[1910]] ĝis nun. La [[Bahia Esperanto-grupo]], fondita la 7-an de novembro 1910 en Salvador de Bahio, estis la plej aĝa Esperanto-grupo de la subŝtato Bahio de Brazilo. La starigo de la grupo estis registrita en la gazeto "Brazila Esperantisto". Fondaj membroj estis interalie Carlos kaj Deraldo Costa, José Carlos Farias, Sinésio Gotschalk, Francisco da Conceição Meneses, Gildásio de Oliveira, Jaime Martins de Souza kaj Magnus Söndhal. === Vidu ankaŭ === * [[Monumento al L. L. Zamenhof en Salvadoro]] == Fotoj == <gallery> Dosiero:Elevador Lacerda.jpg|Lifto de Lacerda Dosiero:Elevador Lacerda Salvador Bahia.jpg|Lifto de Lacerda kaj la marhaveno Dosiero:Entardecer elevedor lacerda.jpg|Lifto de Lacerda vesperiĝe Dosiero:Salvador Pelorinho.jpg|La kvartalo Pelorinho Dosiero:Salvador Satellite.jpg Dosiero:Museu de Arte Moderna da Bahia--Solar do Unhão 2021-0960.jpg|alt= Dosiero:Museu de Arte Moderna da Bahia--Solar do Unhão 2021-7193.jpg|alt= Dosiero:Bahia Marina--Parque das Esculturas do Museu da Arte Moderna da Bahia 2021.jpg|alt= Dosiero:Museu da Arte Moderna da Bahia--Gamboa de Baixo Salvador 2021.jpg|alt= Dosiero:Capela de Nossa Senhora da Conceição Solar do Unhão Salvador Bahia 2021-8635.jpg|alt= Dosiero:Bairro da Gamboa de Baixo-2021.jpg|alt= Dosiero:Meninos do Rio São Francisco - Gabriela Gomes - MAM BA.jpg|alt= </gallery> [[Dosiero:Salvador_Brazil_skyline_(cropped).jpg|eta|maldekstre|600ra|Panorama vido de la urbocentro je aprilo 2012]] {{-}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Metroo de Salvador]] * [[Municipoj de Bahio]] {{Commons|Salvador}} {{Ĉefurboj de Brazilo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Salvador de Bahio| ]] [[Kategorio:Municipoj de Bahio]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Brazilo]] [[Kategorio:Milionurboj]] py7blfw3hwt7a0qur3r2ai1j7p7c3qk 0 69568 9413361 8552657 2026-06-25T15:18:33Z ThomasPusch 1869 9413361 wikitext text/x-wiki {{Apartigila paĝo|Ruda}} {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Ruda<br /><small>''Rude''</small> | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | dosiero = Chiesa di Santo Stefano Protomartire (Ruda) 01.jpg | regiono = {{Italio FVG}} | provinco = {{Italio UD}} | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 50 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 13 | longitudo_minutoj = 24 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 167 | koord_Y_en_mapo = 45 | alto = 12 | areo = 18,8 | subdividaĵoj = Alture, Cortona, Mortesins, Perteole, Saciletto, San Nicolò | najbaraj_komunumoj = [[Aiello del Friuli]], [[Campolongo al Torre]], [[Cervignano del Friuli]], [[Fiumicello]], [[San Pier d'Isonzo]] (GO), [[Turriaco]] (GO), [[Villa Vicentina]] kaj [[Villesse]] (GO) | nomo_de_loĝantoj = ''rudesi'' | patrono = [[sankta Stefano]] | festo = [[26-a de decembro]], la patrona memortago | retpaĝo = {{oficiala retejo}} | mapo = FVG-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Ruda''' - jen [[itale]], [[friule]] ''Rude'' - estas [[komunumo]] en la orienta parto de norda [[Italio]]. Ĝi situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Friulo-Venecio Julia]] kaj, ene de ĝi, en la tradicia [[provinco Udine]], kiu ekde aprilo 2018 ne plu estas oficiala administra unuo - nun la loko formale apartenas al administra unuo nomata '{{#invoke:Wikidata|claim|P131}}'. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km².. Kristana patrono estas la [[sankta Stefano]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj [[Aiello del Friuli]], [[Campolongo al Torre]], [[Cervignano del Friuli]], [[Fiumicello]], [[San Pier d'Isonzo]] (GO), [[Turriaco]] (GO), [[Villa Vicentina]] kaj [[Villesse]] (GO). == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> [[Dosiero:Castello di Saciletto.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la loka kastelo ''Saciletto''}}]] {{Projektoj}} {{Ĝermo|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Friulo-Venecio Julia]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Udine]] hvtwupodszi3clj5bc7iiplsmwg2q4d 9413364 9413361 2026-06-25T15:22:36Z ThomasPusch 1869 9413364 wikitext text/x-wiki {{Apartigila paĝo|Ruda}} {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Ruda<br /><small>''Rude''</small> | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | dosiero = Chiesa di Santo Stefano Protomartire (Ruda) 01.jpg | regiono = {{Italio FVG}} | provinco = {{Italio UD}} | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 50 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 13 | longitudo_minutoj = 24 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 167 | koord_Y_en_mapo = 45 | alto = 12 | areo = 18,8 | subdividaĵoj = Alture, Cortona, Mortesins, Perteole, Saciletto, San Nicolò | najbaraj_komunumoj = [[Aiello del Friuli]], [[Campolongo al Torre]], [[Cervignano del Friuli]], [[Fiumicello]], [[San Pier d'Isonzo]] (GO), [[Turriaco]] (GO), [[Villa Vicentina]] kaj [[Villesse]] (GO) | nomo_de_loĝantoj = ''rudesi'' | patrono = [[sankta Stefano]] | festo = [[26-a de decembro]], la patrona memortago | retpaĝo = {{oficiala retejo}} | mapo = FVG-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Ruda''' - jen [[itale]], [[friule]] ''Rude'' - estas [[komunumo]] en la orienta parto de norda [[Italio]]. Ĝi situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Friulo-Venecio Julia]] kaj, ene de ĝi, en la tradicia [[provinco Udine]], kiu ekde aprilo 2018 ne plu estas oficiala administra unuo - nun la loko formale apartenas al administra unuo nomata '{{#invoke:Wikidata|claim|P131}}'. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la [[sankta Stefano]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj [[Aiello del Friuli]], [[Campolongo al Torre]], [[Cervignano del Friuli]], [[Fiumicello]], [[San Pier d'Isonzo]] (GO), [[Turriaco]] (GO), [[Villa Vicentina]] kaj [[Villesse]] (GO). == Konataj lokuloj == * [[Tarcisio Burgnich]] (1939-2021), futbalisto kaj futbala trejnisto == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> [[Dosiero:Castello di Saciletto.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la loka kastelo ''Saciletto''}}]] {{Projektoj}} {{Ĝermo|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Friulo-Venecio Julia]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Udine]] fiecu19vs55j38859nkbpyx60o99pfh 0 70779 9413346 8507151 2026-06-25T15:08:00Z ThomasPusch 1869 9413346 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Sassano | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio CAM}} | provinco = {{Italio SA}} | latitudo_gradoj = 40 | latitudo_minutoj = 20 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 15 | longitudo_minutoj = 34 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 219 | koord_Y_en_mapo = 223 | alto = | areo = 47 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Buonabitacolo]], [[Monte San Giacomo]], [[Padula]], [[Sala Consilina]], [[Sanza]] kaj [[Teggiano]] | nomo_de_loĝantoj = | patrono = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P417}}]] | festo = 24-a de junio | retpaĝo = {{oficiala retejo}} | mapo = CAM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''{{PAĜONOMO}}''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] kaj la [[provinco Salerno]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta [[{{#invoke:Wikidata|claim|P417}}]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj [[Buonabitacolo]], [[Monte San Giacomo]], [[Padula]], [[Sala Consilina]], [[Sanza]] kaj [[Teggiano]]. == Konataj lokuloj == * [[Giuseppe Bruscolotti (n. 1951), futbalisto == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Provinco Salerno}} {{Ĝermo|Italio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Salerno]] 2iregym228nqzy07ybj78em3r0zhvn8 9413347 9413346 2026-06-25T15:08:13Z ThomasPusch 1869 /* Konataj lokuloj */ 9413347 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Sassano | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio CAM}} | provinco = {{Italio SA}} | latitudo_gradoj = 40 | latitudo_minutoj = 20 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 15 | longitudo_minutoj = 34 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 219 | koord_Y_en_mapo = 223 | alto = | areo = 47 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Buonabitacolo]], [[Monte San Giacomo]], [[Padula]], [[Sala Consilina]], [[Sanza]] kaj [[Teggiano]] | nomo_de_loĝantoj = | patrono = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P417}}]] | festo = 24-a de junio | retpaĝo = {{oficiala retejo}} | mapo = CAM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''{{PAĜONOMO}}''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] kaj la [[provinco Salerno]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta [[{{#invoke:Wikidata|claim|P417}}]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj [[Buonabitacolo]], [[Monte San Giacomo]], [[Padula]], [[Sala Consilina]], [[Sanza]] kaj [[Teggiano]]. == Konataj lokuloj == * [[Giuseppe Bruscolotti]] (n. 1951), futbalisto == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Provinco Salerno}} {{Ĝermo|Italio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Salerno]] sgneqzvrwidijzahjgz30r5i0z8kk0g 0 72573 9413370 8844493 2026-06-25T15:25:56Z ThomasPusch 1869 9413370 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Gorlago | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio LOM}} | provinco = {{Italio BG}} | alto = 233 m | areo = 5 | kvanto_de_loĝantoj = {{nombro|{{WikidataLoĝantaro}}}} ({{WikidataLoĝantaroDato}}) | denso_de_loĝantoj = {{nombro|{{#expr: {{loĝantaro|{{WikidataLoĝantaro}}}} / 5 round 0}} }} | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Bolgare]], [[Carobbio degli Angeli]], [[Costa di Mezzate]], [[Montello]], [[San Paolo d'Argon]] kaj [[Trescore Balneario]] | poŝtkodo = 24060 | telefona_kodo = 035 | ISTAT_kodo = 016114 | imposta_kodo = E100 | nomo_de_loĝantoj = ''gorlaghesi'' | patrono = [[sankta Pankracio]] | festo = 12-a de majo | retpaĝo = {{oficiala retejo}} | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Gorlago''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi situas en la [[provinco Bergamo]] de la regiono [[Lombardio]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Najbaras la komunumoj [[Bolgare]], [[Carobbio degli Angeli]], [[Costa di Mezzate]], [[Montello]], [[San Paolo d'Argon]] kaj [[Trescore Balneario]]. Kristanisma [[patrono]] de la komunumo estas la sanktulo [[sankta Pankracio|Pankracio]], kies religia memortago sekve estas la komunuma festotago. == Konataj lokuloj == * [[Giuseppe Savoldi]] (1947-2026), futbalisto kaj futbala trejnisto == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> [[Dosiero:Gorlago fiume Cherio.jpg|eta|maldekstra|300px|<center>la rivereto ''Cherio'' en la komunumo]] {{Projektoj}} {{Provinco Bergamo}} {{Ĝermo|Italio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Lombardio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Bergamo]] ot5avp77e7iqb5gr45uwjk8rhdlwlfc 0 75863 9413417 9392173 2026-06-25T16:57:38Z ThomasPusch 1869 plivastigo de la informkesto 9413417 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Altopascio | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 19 | areo = 28 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Bientina]] (PI), [[Capannori]], [[Castelfranco di Sotto]] (PI), [[Chiesina Uzzanese]] (PT), [[Fucecchio]] (FI), [[Montecarlo]], [[Porcari]] | nomo_de_loĝantoj = ''altopascesi'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = [[25-a de julio]] | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Altopascio''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermo|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] rqbwnwlx8a9w7kifzte0gpbcxgdkwm6 9413486 9413417 2026-06-25T19:56:09Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413486 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Altopascio | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 19 | areo = 28 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Bientina]] (PI), [[Capannori]], [[Castelfranco di Sotto]] (PI), [[Chiesina Uzzanese]] (PT), [[Fucecchio]] (FI), [[Montecarlo]], [[Porcari]] | nomo_de_loĝantoj = ''altopascesi'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = [[25-a de julio]] | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Altopascio''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] qk3shd8grdtxyl00xwkqfjnhg0jmwru 9413530 9413486 2026-06-25T21:12:35Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413530 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Altopascio | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 19 | areo = 28 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Bientina]] (PI), [[Capannori]], [[Castelfranco di Sotto]] (PI), [[Chiesina Uzzanese]] (PT), [[Fucecchio]] (FI), [[Montecarlo]], [[Porcari]] | nomo_de_loĝantoj = ''altopascesi'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = [[25-a de julio]] | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Altopascio''' - {{prononco|altoPAŝo}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 0lr29paov91mit9zlhxvzueel8evnof 9413538 9413530 2026-06-25T21:35:23Z ThomasPusch 1869 3 bildoj aldonataj 9413538 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Altopascio | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 19 | areo = 28 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Bientina]] (PI), [[Capannori]], [[Castelfranco di Sotto]] (PI), [[Chiesina Uzzanese]] (PT), [[Fucecchio]] (FI), [[Montecarlo]], [[Porcari]] | nomo_de_loĝantoj = ''altopascesi'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = [[25-a de julio]] | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} [[dosiero:Altopascio - la chiesa di S Jacopo Maggiore.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|la [[sonorila turo]] de la kirko [[Jakobo la pli aĝa]]}}]] '''Altopascio''' - {{prononco|altoPAŝo}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {| |[[dosiero:Altopascio, porta pesciatina.JPG|eta|maldekstra|230ra|{{centre|pordego ''Pesciatina'' de la mezepoka remparo}}]] |[[dosiero:Altopascio - Complesso degli Ospitalieri 01.JPG|eta|maldekstra|260ra|{{centre|interna korto de la mezepoka fortikaĵo komplekso ''Ospitalieri''}}]] |} {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] q3qlyctnwcz9ke3r25a27an2e4eiqc4 0 75870 9413418 8842737 2026-06-25T16:58:14Z ThomasPusch 1869 plivastigo de la informkesto 9413418 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Bagni di Lucca | dosiero = <!--{{#invoke:Wikidata|claim|P18}} la bildo jam estas sube maldekstre... --> | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 150 | areo = 164 | kvanto_de_loĝantoj = {{WikidataLoĝantaro}} ({{WikidataLoĝantaroDato}}) | denso_de_loĝantoj = {{nombro|{{#expr: {{loĝantaro|{{WikidataLoĝantaro}}}} / 164 round 0}} }} | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Abetone]] (PT), [[Borgo a Mozzano]], [[Coreglia Antelminelli]], [[Cutigliano]] (PT), [[Pescia]] (PT), [[Piteglio]] (PT), [[Villa Basilica]] | nomo_de_loĝantoj = ''bagnaioli'' | patrono = [[Sankta Petro|Sanktaj Petro]] [[Sankta Paŭlo|kaj Paŭlo]] | festo = [[29-a de junio]] | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Bagni di Lucca''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi estas parto de la [[provinco Lucca]] en la regiono [[Toskanio]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Kristanaj patronoj de la komunumo estas la sanktuloj [[Sankta Petro|Petro]] [[Sankta Paŭlo|kaj Paŭlo]]. == Famuloj == * [[Francis Marion Crawford]] {{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Ĝermo|Italio}} [[Dosiero:Il Lima a Bagni di Lucca.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|Rivero [[Serchio]] ĉe Bagni di Lucca}}]] [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 4m0x4ki0khyywxfebqjigi9guhhh1nj 9413419 9413418 2026-06-25T17:00:02Z ThomasPusch 1869 9413419 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Bagni di Lucca | dosiero = <!--{{#invoke:Wikidata|claim|P18}} la bildo jam estas sube maldekstre... --> | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 150 | areo = 164 | kvanto_de_loĝantoj = {{WikidataLoĝantaro}} ({{WikidataLoĝantaroDato}}) | denso_de_loĝantoj = {{nombro|{{#expr: {{loĝantaro|{{WikidataLoĝantaro}}}} / 164 round 0}} }} | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Abetone]] (PT), [[Borgo a Mozzano]], [[Coreglia Antelminelli]], [[Cutigliano]] (PT), [[Pescia]] (PT), [[Piteglio]] (PT), [[Villa Basilica]] | nomo_de_loĝantoj = ''bagnaioli'' | patrono = [[Sankta Petro|Sanktaj Petro]] [[Sankta Paŭlo|kaj Paŭlo]] | festo = [[29-a de junio]] | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Bagni di Lucca''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi estas parto de la [[provinco Lucca]] en la regiono [[Toskanio]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Kristanaj patronoj de la komunumo estas la sanktuloj [[Sankta Petro|Petro]] [[Sankta Paŭlo|kaj Paŭlo]]. == Famuloj == * [[Francis Marion Crawford]] {{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) [[Dosiero:Il Lima a Bagni di Lucca.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|Rivero [[Serchio]] ĉe Bagni di Lucca}}]] {{Ĝermo|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 49noyrf9lhw1z0549foibiuycymnlg8 9413529 9413419 2026-06-25T21:12:26Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413529 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Bagni di Lucca | dosiero = <!--{{#invoke:Wikidata|claim|P18}} la bildo jam estas sube maldekstre... --> | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 150 | areo = 164 | kvanto_de_loĝantoj = {{WikidataLoĝantaro}} ({{WikidataLoĝantaroDato}}) | denso_de_loĝantoj = {{nombro|{{#expr: {{loĝantaro|{{WikidataLoĝantaro}}}} / 164 round 0}} }} | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Abetone]] (PT), [[Borgo a Mozzano]], [[Coreglia Antelminelli]], [[Cutigliano]] (PT), [[Pescia]] (PT), [[Piteglio]] (PT), [[Villa Basilica]] | nomo_de_loĝantoj = ''bagnaioli'' | patrono = [[Sankta Petro|Sanktaj Petro]] [[Sankta Paŭlo|kaj Paŭlo]] | festo = [[29-a de junio]] | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Bagni di Lucca''' {{prononco|banji di LUka}} estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristanaj patronoj de la komunumo estas la sanktuloj [[Sankta Petro|Petro]] [[Sankta Paŭlo|kaj Paŭlo]], kaj la memortago de [[Sankta Petro|Simono Petro]] sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Konataj lokuloj == * [[Francis Marion Crawford]] <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> [[Dosiero:Il Lima a Bagni di Lucca.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|Rivero [[Serchio]] ĉe Bagni di Lucca}}]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] oj6w1wmvgwegydoqmk6exsv6dbgo55y 9413533 9413529 2026-06-25T21:21:30Z ThomasPusch 1869 9413533 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Bagni di Lucca | dosiero = Serchio Ponte a Serraglio.JPG | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 150 | areo = 164 | kvanto_de_loĝantoj = {{WikidataLoĝantaro}} ({{WikidataLoĝantaroDato}}) | denso_de_loĝantoj = {{nombro|{{#expr: {{loĝantaro|{{WikidataLoĝantaro}}}} / 164 round 0}} }} | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Abetone]] (PT), [[Borgo a Mozzano]], [[Coreglia Antelminelli]], [[Cutigliano]] (PT), [[Pescia]] (PT), [[Piteglio]] (PT), [[Villa Basilica]] | nomo_de_loĝantoj = ''bagnaioli'' | patrono = [[Sankta Petro|Sanktaj Petro]] [[Sankta Paŭlo|kaj Paŭlo]] | festo = [[29-a de junio]] | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} [[dosiero:BagniDiLuccaFornoliChiesaSantiPietroPaolo.JPG|eta|maldekstra|270ra|{{centre|la kirko [[sanktaj Petro kaj Paŭlo]] en la parto ''Fornoli''}}]] [[Dosiero:Il Lima a Bagni di Lucca.jpg|eta|maldekstra|270ra|{{centre|Rivero [[Serchio]] ĉe Bagni di Lucca}}]] '''Bagni di Lucca''' {{prononco|banji di LUka}} estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristanaj patronoj de la komunumo estas la sanktuloj [[Sankta Petro|Petro]] [[Sankta Paŭlo|kaj Paŭlo]], kaj la memortago de [[Sankta Petro|Simono Petro]] sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Konataj lokuloj == * [[Francis Marion Crawford]] == Partneraj komunumoj == * {{flago|Italio}} [[Longarone]], sur la bordo de [[Piave]] en la [[provinco Beluno]] kaj en la regiono [[Veneto]] en nord-orienta [[Italio]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] hp423li74qxwgjc8k398gcgxisoqt6z 0 75875 9413421 8017697 2026-06-25T17:01:11Z ThomasPusch 1869 plivastigo de la informkesto 9413421 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Barga | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 410 | areo = 66 | subdividaĵoj = Sommocolonia | najbaraj_komunumoj = [[Coreglia Antelminelli]], [[Fosciandora]], [[Gallicano]], [[Molazzana]], [[Pievepelago]] (MO) <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''barghigiani '' <!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 25-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Barga''' estas [[komunumo]] kun 9824 loĝantoj en [[Provinco Luko]] en regiono [[Lombardio]] en [[Italio]]. == Subdistriktoj == Albiano, Castelvecchio Pascoli, Filecchio, Fornaci di Barga, Loppia, Mologno, Ponte all'Ania, Renaio, San Pietro in Campo, Sommocolonia, Tiglio [[Dosiero:Barga2.png|eta|maldekstra|300px|Situo de Barga]] {{-}} == Eksteraj ligiloj == * http://www.barganews.com <!-- _BargaNews_ informa situo --> {{Commons|Barga}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] s9zh7nvqt5oescmu6xjscsqs4xsir74 9413528 9413421 2026-06-25T21:09:41Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413528 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Barga | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 410 | areo = 66 | subdividaĵoj = interalie Sommocolonia - por pli plena listo vidu la tekston | najbaraj_komunumoj = [[Coreglia Antelminelli]], [[Fosciandora]], [[Gallicano]], [[Molazzana]], [[Pievepelago]] (MO) <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''barghigiani '' <!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 25-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} [[dosiero:Panorama Borgo a Mozzano.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|panoramo}}]] [[dosiero:Barga01.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|vidaĵo de supre}}]] '''Barga''' estas [[komunumo]] en norda [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Subdistriktoj == Albiano, Castelvecchio Pascoli, Filecchio, Fornaci di Barga, Loppia, Mologno, Ponte all'Ania, Renaio, San Pietro in Campo, Sommocolonia kaj Tiglio == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] p1j7s6t38nyybx4us1vfrg9noyia818 9413531 9413528 2026-06-25T21:15:38Z ThomasPusch 1869 plia bildo aldonata 9413531 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Barga | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 410 | areo = 66 | subdividaĵoj = interalie Sommocolonia - por pli plena listo vidu la tekston | najbaraj_komunumoj = [[Coreglia Antelminelli]], [[Fosciandora]], [[Gallicano]], [[Molazzana]], [[Pievepelago]] (MO) <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''barghigiani '' <!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 25-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} [[dosiero:Panorama Borgo a Mozzano.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|panoramo}}]] [[dosiero:Barga01.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|vidaĵo de supre}}]] '''Barga''' estas [[komunumo]] en norda [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Subdistriktoj == Albiano, Castelvecchio Pascoli, Filecchio, Fornaci di Barga, Loppia, Mologno, Ponte all'Ania, Renaio, San Pietro in Campo, Sommocolonia kaj Tiglio == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> <br/> [[dosiero:55051 Barga LU, Italy - panoramio - jim walton (21).jpg|eta|centra|280ra|{{centre|la [[teatrejo]] ''Teatro dei Differenti''}}]] {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] ax3hglvfqhhnhufm77mc6zewt0a4ilh 9413535 9413531 2026-06-25T21:27:04Z ThomasPusch 1869 Internaciaj partneroj 9413535 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Barga | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 410 | areo = 66 | subdividaĵoj = interalie Sommocolonia - por pli plena listo vidu la tekston | najbaraj_komunumoj = [[Coreglia Antelminelli]], [[Fosciandora]], [[Gallicano]], [[Molazzana]], [[Pievepelago]] (MO) <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''barghigiani '' <!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 25-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} [[dosiero:Panorama Borgo a Mozzano.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|panoramo}}]] [[dosiero:Barga01.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|vidaĵo de supre}}]] '''Barga''' estas [[komunumo]] en norda [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Subdistriktoj == Albiano, Castelvecchio Pascoli, Filecchio, Fornaci di Barga, Loppia, Mologno, Ponte all'Ania, Renaio, San Pietro in Campo, Sommocolonia kaj Tiglio == Internaciaj partneroj == * {{flago|Britio}} sendepende, la urbo [[Glasgovo]] kaj regiono [[East Lothian]] de {{Skotlando}}, [[Britio]] * {{flago|Francio}} [[Hayange (Hayingen)]] en la historia regiono [[Loreno] de [[Francio]] * {{flago|Svedio}} [[Gällivare]] en [[Svedio]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> <br/> [[dosiero:55051 Barga LU, Italy - panoramio - jim walton (21).jpg|eta|centra|280ra|{{centre|la [[teatrejo]] ''Teatro dei Differenti''}}]] {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 9kb76rupcr6bl3zdh5g4xogls1wa9sa 9413537 9413535 2026-06-25T21:27:54Z ThomasPusch 1869 /* Internaciaj partneroj */ 9413537 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Barga | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 410 | areo = 66 | subdividaĵoj = interalie Sommocolonia - por pli plena listo vidu la tekston | najbaraj_komunumoj = [[Coreglia Antelminelli]], [[Fosciandora]], [[Gallicano]], [[Molazzana]], [[Pievepelago]] (MO) <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''barghigiani '' <!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 25-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} [[dosiero:Panorama Borgo a Mozzano.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|panoramo}}]] [[dosiero:Barga01.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|vidaĵo de supre}}]] '''Barga''' estas [[komunumo]] en norda [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Subdistriktoj == Albiano, Castelvecchio Pascoli, Filecchio, Fornaci di Barga, Loppia, Mologno, Ponte all'Ania, Renaio, San Pietro in Campo, Sommocolonia kaj Tiglio == Internaciaj partneroj == * {{flago|Britio}} sendepende, la urbo [[Glasgovo]] kaj regiono [[East Lothian]] de {{Skotlando}}, [[Britio]] * {{flago|Francio}} [[Hayange (Hayingen)]] en la historia regiono [[Loreno]] de [[Francio]] * {{flago|Svedio}} [[Gällivare]] en [[Svedio]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> <br/> [[dosiero:55051 Barga LU, Italy - panoramio - jim walton (21).jpg|eta|centra|280ra|{{centre|la [[teatrejo]] ''Teatro dei Differenti''}}]] {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] nk5pyi6xf56evg6un4vermz61jdxr03 0 75880 9413422 7952388 2026-06-25T17:02:25Z ThomasPusch 1869 plivastigo de la informkesto 9413422 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Borgo a Mozzano | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 97 | areo = 72 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Bagni di Lucca]], [[Capannori]], [[Coreglia Antelminelli]], [[Fabbriche di Vallico]], [[Gallicano]], [[Lucca]], [[Pescaglia]], [[Villa Basilica]] | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''borghigiani'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Borgo a Mozzano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. [[Dosiero:Ponte della Maddalena.jpg|eta|maldekstra|400px|Ponto [[Maria Magdalena]] aŭ ponto de la diablo]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] f5s4hcluzn7aucz1xwp4oo6u38bdpm7 9413524 9413422 2026-06-25T21:03:47Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413524 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Borgo a Mozzano | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 97 | areo = 72 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Bagni di Lucca]], [[Capannori]], [[Coreglia Antelminelli]], [[Fabbriche di Vallico]], [[Gallicano]], [[Lucca]], [[Pescaglia]] kaj [[Villa Basilica]] <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''borghigiani'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Borgo a Mozzano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> [[Dosiero:Ponte della Maddalena.jpg|eta|maldekstra|400ra|{{centre|ponto [[Maria Magdalena]] aŭ ponto de la diablo}}]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] dy5m6yanstj6ggvlbwnhg4j7srwmnru 9413525 9413524 2026-06-25T21:04:06Z ThomasPusch 1869 9413525 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Borgo a Mozzano | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 97 | areo = 72 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Bagni di Lucca]], [[Capannori]], [[Coreglia Antelminelli]], [[Fabbriche di Vallico]], [[Gallicano]], [[Lucca]], [[Pescaglia]] kaj [[Villa Basilica]] <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''borghigiani'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Borgo a Mozzano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> [[Dosiero:Ponte della Maddalena.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|ponto [[Maria Magdalena]] aŭ ponto de la diablo}}]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] gf1p5ns8blpceib1dg7hol5j0oki3jn 9413526 9413525 2026-06-25T21:04:54Z ThomasPusch 1869 bildo aldonata 9413526 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Borgo a Mozzano | dosiero = Panorama Borgo a Mozzano.jpg | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 97 | areo = 72 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Bagni di Lucca]], [[Capannori]], [[Coreglia Antelminelli]], [[Fabbriche di Vallico]], [[Gallicano]], [[Lucca]], [[Pescaglia]] kaj [[Villa Basilica]] <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''borghigiani'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Borgo a Mozzano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> [[Dosiero:Ponte della Maddalena.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|ponto [[Maria Magdalena]] aŭ ponto de la diablo}}]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] civ9h8534kr5o8aqy01cj5cpkc5alh4 0 75888 9413423 9393392 2026-06-25T17:03:10Z ThomasPusch 1869 plivastigo de la informkesto 9413423 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Camaiore | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 34 | areo = 84 | subdividaĵoj = Lido di Camaiore, Casoli, Vado, Nocchi, Metato, Pieve, Lombrici, Pontemazzori, Marignana, Valpromaro, Pedona, Capezzano Pianore, Monteggiori | najbaraj_komunumoj = [[Lucca]], [[Massarosa]], [[Pescaglia]], [[Pietrasanta]], [[Stazzema]], [[Viareggio]] | poŝtkodo = 55041, Lido di Camaiore 55043, Valpromaro 55068, Pedona, Capezzano Pianore 55040 | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''camaioresi'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = [[1-a de junio]] | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Camaiore''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] i7cfdge92qtqc05erbhx5ik1lgrqx4z 9413515 9413423 2026-06-25T20:34:52Z ThomasPusch 1869 9413515 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Camaiore | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 34 | areo = 84 | subdividaĵoj = Lido di Camaiore, Casoli, Vado, Nocchi, Metato, Pieve, Lombrici, Pontemazzori, Marignana, Valpromaro, Pedona, Capezzano Pianore, Monteggiori | najbaraj_komunumoj = [[Lucca]], [[Massarosa]], [[Pescaglia]], [[Pietrasanta]], [[Stazzema]], [[Viareggio]] | poŝtkodo = 55041, Lido di Camaiore 55043, Valpromaro 55068, Pedona, Capezzano Pianore 55040 | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''camaioresi'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = [[1-a de junio]] | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Camaiore''' {{prononco|kamaJOre}} estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patroneco estas la {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago, la 1-a de junio, sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] bqsdyo6vhpdg0kp60ue4e3n4ukfwz7k 9413516 9413515 2026-06-25T20:35:45Z ThomasPusch 1869 9413516 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Camaiore | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 34 | areo = 84 | subdividaĵoj = Lido di Camaiore, Casoli, Vado, Nocchi, Metato, Pieve, Lombrici, Pontemazzori, Marignana, Valpromaro, Pedona, Capezzano Pianore, Monteggiori | najbaraj_komunumoj = [[Lucca]], [[Massarosa]], [[Pescaglia]], [[Pietrasanta]], [[Stazzema]], [[Viareggio]] | poŝtkodo = 55041, Lido di Camaiore 55043, Valpromaro 55068, Pedona, Capezzano Pianore 55040 | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''camaioresi'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = [[1-a de junio]] | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Camaiore''' {{prononco|kamaJOre}} estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patroneco estas la {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago, la 1-a de junio, sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] gywshy8zba26osmnjr0py6fxjvmnk1g 0 75893 9413424 7958130 2026-06-25T17:03:46Z ThomasPusch 1869 plivastigo de la informkesto 9413424 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Camporgiano | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 475 | areo = 27 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 2393 (2005) | denso_de_loĝantoj = 89 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Careggine]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Minucciano]], [[Piazza al Serchio]], [[Pieve Fosciana]], [[San Romano in Garfagnana]], [[Vagli Sotto]] <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 25-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Camporgiano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] lb0qga4d6gzqf9f4mo3rq0gqdwbmu6s 9413514 9413424 2026-06-25T20:33:42Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413514 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Camporgiano | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 475 | areo = 27 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 2393 (2005) | denso_de_loĝantoj = 89 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Careggine]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Minucciano]], [[Piazza al Serchio]], [[Pieve Fosciana]], [[San Romano in Garfagnana]], [[Vagli Sotto]] <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 25-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Camporgiano''' {{prononco|kamporĜAno}} estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sanktulo {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago, la 25-a de julio, sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] n8m9finy58qvbmjewh11wuzsr4sfiix 9413518 9413514 2026-06-25T20:36:10Z ThomasPusch 1869 9413518 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Camporgiano | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 475 | areo = 27 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 2393 (2005) | denso_de_loĝantoj = 89 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Careggine]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Minucciano]], [[Piazza al Serchio]], [[Pieve Fosciana]], [[San Romano in Garfagnana]], [[Vagli Sotto]] <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 25-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Camporgiano''' {{prononco|kamporĜAno}} estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sanktulo {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago, la 25-a de julio, sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 5n6k93tov556aw8kexlnys99ojvv6ci 0 75897 9413425 9393418 2026-06-25T17:06:20Z ThomasPusch 1869 9413425 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Capannori | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 15 | areo = 156 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Altopascio]], [[Bientina]] (PI), [[Borgo a Mozzano]], [[Buti]] (PI), [[Calci]] (PI), [[Lucca]], [[Montecarlo]], [[Pescia]] (PT), [[Porcari]], [[San Giuliano Terme]] (PI), [[Villa Basilica]]| najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = martiroj knabeto Quiricus kaj sia patrino Julitta <!--{{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}--> | festo = 16-a de junio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Capannori''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}[[Dosiero:Villa torrigiani di lucca 02.JPG|eta|maldekstra|400px|Vilao torrigiani]] [[Dosiero:Kurso de esperanto en Capannori.jpg|eta|maldekstra|400px|Kurso de esperanto en Capannori. 23a de aŭgusto 2008]] [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] mwo0iiety9qrgmu1hg389xuf22xucvd 9413495 9413425 2026-06-25T20:09:14Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413495 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Capannori | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 15 | areo = 156 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Altopascio]], [[Bientina]] (PI), [[Borgo a Mozzano]], [[Buti]] (PI), [[Calci]] (PI), [[Lucca]], [[Montecarlo]], [[Pescia]] (PT), [[Porcari]], [[San Giuliano Terme]] (PI), [[Villa Basilica]]| najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = martiroj knabeto Quiricus kaj sia patrino Julitta <!--{{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}--> | festo = 16-a de junio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Capannori''' {{prononco|kapaNOri}} estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> [[Dosiero:Villa torrigiani di lucca 02.JPG|eta|maldekstra|230ra|{{centre|vilao Torrigiani [toriĜAni]]] [[Dosiero:Kurso de esperanto en Capannori.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|kurso de Esperanto en Capannori la 23-an de aŭgusto 2008]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] kdbqjhacltbgsquekg3te6fncdmavoy 9413496 9413495 2026-06-25T20:09:46Z ThomasPusch 1869 9413496 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Capannori | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 15 | areo = 156 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Altopascio]], [[Bientina]] (PI), [[Borgo a Mozzano]], [[Buti]] (PI), [[Calci]] (PI), [[Lucca]], [[Montecarlo]], [[Pescia]] (PT), [[Porcari]], [[San Giuliano Terme]] (PI), [[Villa Basilica]]| najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = martiroj knabeto Quiricus kaj sia patrino Julitta <!--{{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}--> | festo = 16-a de junio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Capannori''' {{prononco|kapaNOri}} estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> [[Dosiero:Villa torrigiani di lucca 02.JPG|eta|maldekstra|230ra|{{centre|vilao Torrigiani [toriĜAni]}}]] [[Dosiero:Kurso de esperanto en Capannori.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|kurso de Esperanto en Capannori la 23-an de aŭgusto 2008}}]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 88kn379c43hxzstm1uok3fyjh32uabv 9413499 9413496 2026-06-25T20:13:10Z ThomasPusch 1869 Partneraj komunumoj 9413499 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Capannori | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 15 | areo = 156 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Altopascio]], [[Bientina]] (PI), [[Borgo a Mozzano]], [[Buti]] (PI), [[Calci]] (PI), [[Lucca]], [[Montecarlo]], [[Pescia]] (PT), [[Porcari]], [[San Giuliano Terme]] (PI), [[Villa Basilica]]| najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = martiroj knabeto Quiricus kaj sia patrino Julitta <!--{{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}--> | festo = 16-a de junio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Capannori''' {{prononco|kapaNOri}} estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> [[Dosiero:Villa torrigiani di lucca 02.JPG|eta|maldekstra|230ra|{{centre|vilao Torrigiani [toriĜAni]}}]] [[Dosiero:Kurso de esperanto en Capannori.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|kurso de Esperanto en Capannori la 23-an de aŭgusto 2008}}]] == Partneraj komunumoj == * {{flago|Francio}} [[La Gaude]] (jen france, okcitane La Gauda) en la regiono [[Provenco-Alpoj-Bordo Lazura]] de [[Francio]] * {{flago|Germanio}} [[Losheim am See]] en [[Sarlando]], [[Germanio]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] atezyn0bweuoqp1lmfmpfjihsh9441g 9413500 9413499 2026-06-25T20:13:32Z ThomasPusch 1869 9413500 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Capannori | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 15 | areo = 156 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Altopascio]], [[Bientina]] (PI), [[Borgo a Mozzano]], [[Buti]] (PI), [[Calci]] (PI), [[Lucca]], [[Montecarlo]], [[Pescia]] (PT), [[Porcari]], [[San Giuliano Terme]] (PI), [[Villa Basilica]]| najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = martiroj knabeto Quiricus kaj sia patrino Julitta <!--{{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}--> | festo = 16-a de junio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Capannori''' {{prononco|kapaNOri}} estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> [[Dosiero:Villa torrigiani di lucca 02.JPG|eta|maldekstra|230ra|{{centre|vilao Torrigiani [toriĜAni]}}]] [[Dosiero:Kurso de esperanto en Capannori.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|kurso de [[Esperanto]] en Capannori la 23-an de aŭgusto 2008}}]] == Partneraj komunumoj == * {{flago|Francio}} [[La Gaude]] (jen france, okcitane La Gauda) en la regiono [[Provenco-Alpoj-Bordo Lazura]] de [[Francio]] * {{flago|Germanio}} [[Losheim am See]] en [[Sarlando]], [[Germanio]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 1q9v7ja4diad8zqqceravw8tldytx25 9413509 9413500 2026-06-25T20:29:39Z ThomasPusch 1869 /* Partneraj komunumoj */ 9413509 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Capannori | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 15 | areo = 156 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Altopascio]], [[Bientina]] (PI), [[Borgo a Mozzano]], [[Buti]] (PI), [[Calci]] (PI), [[Lucca]], [[Montecarlo]], [[Pescia]] (PT), [[Porcari]], [[San Giuliano Terme]] (PI), [[Villa Basilica]]| najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = martiroj knabeto Quiricus kaj sia patrino Julitta <!--{{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}--> | festo = 16-a de junio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Capannori''' {{prononco|kapaNOri}} estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> [[Dosiero:Villa torrigiani di lucca 02.JPG|eta|maldekstra|230ra|{{centre|vilao Torrigiani [toriĜAni]}}]] [[Dosiero:Kurso de esperanto en Capannori.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|kurso de [[Esperanto]] en Capannori la 23-an de aŭgusto 2008}}]] == Partneraj komunumoj == * {{flago|Francio}} [[La Gaude]] (jen [[france]], [[okcitane]] ''La Gauda'') en la regiono [[Provenco-Alpoj-Bordo Lazura]] de [[Francio]] * {{flago|Germanio}} [[Losheim am See]] en [[Sarlando]], [[Germanio]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] hod1r4f8jrgg6dm9aqhl85ptujyczow 0 75903 9413426 7958488 2026-06-25T17:07:28Z ThomasPusch 1869 9413426 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 882 | areo = 24 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Camporgiano]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Molazzana]], [[Stazzema]] kaj [[Vagli Sotto]] <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 29-a de junio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Careggine''' (IPA: [ka'red͡ʒd͡ʒine]^[3][4]) estas [[komunumo]] <nowiki/>de [[Italio|Italio.]] Kun 580 loĝantoj, ĝi estas la malpli popolita komunumo de la provinco de Lucca; situigas sur la orienta flanko de Alpi Apuane. {{Ĝermeto|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] iz3jh1wjjkp362z83cvd5gt08869bbf 9413494 9413426 2026-06-25T20:07:22Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413494 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 882 | areo = 24 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Camporgiano]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Molazzana]], [[Stazzema]] kaj [[Vagli Sotto]] <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 29-a de junio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Careggine''' (prononco laŭ [[sistemo IFA]]: [ka'red͡ʒine]) estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Kun 580 loĝantoj, ĝi estas la malpli popolita komunumo de la provinco de Lucca; situigas sur la orienta flanko de Alpi Apuane. {{prononco|}} estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Ĝermeto|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] hufzhic9qsrbi80qws3vx4ejy57q51v 9413512 9413494 2026-06-25T20:32:04Z ThomasPusch 1869 9413512 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 882 | areo = 24 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Camporgiano]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Molazzana]], [[Stazzema]] kaj [[Vagli Sotto]] <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 29-a de junio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Careggine''' (prononco laŭ [[sistemo IFA]]: [ka'red͡ʒine]) estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi situas sur la orienta flanko de la montoĉeno ''Alpi Apuane'', en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km², sekve ĝi estas la malplej popolita komunumo de la provinco Lucca. Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Ĝermeto|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] ilb461qv03zbxy9p9ym5vztvbib2839 9413513 9413512 2026-06-25T20:32:31Z ThomasPusch 1869 9413513 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 882 | areo = 24 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Camporgiano]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Molazzana]], [[Stazzema]] kaj [[Vagli Sotto]] <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 29-a de junio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Careggine''' (prononco laŭ [[sistemo IFA]]: [ka'red͡ʒine]) estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi situas sur la orienta flanko de la montoĉeno ''Alpi Apuane'', en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km², sekve ĝi estas la malplej popolita komunumo de la provinco Lucca. Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago, la 29-a de junio, sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Ĝermeto|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 4hng9uy1t1mq8sfh12hb1jdk4dvr4yn 9413517 9413513 2026-06-25T20:36:01Z ThomasPusch 1869 9413517 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 882 | areo = 24 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Camporgiano]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Molazzana]], [[Stazzema]] kaj [[Vagli Sotto]] <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 29-a de junio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Careggine''' (prononco laŭ [[sistemo IFA]]: [ka'red͡ʒine]) estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi situas sur la orienta flanko de la montoĉeno ''Alpi Apuane'', en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km², sekve ĝi estas la malplej popolita komunumo de la provinco Lucca. Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago, la 29-a de junio, sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} {{Ĝermeto|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] qgif1pufz1oca73uotztuy7hf3ortvh 0 75922 9413427 7997028 2026-06-25T17:07:54Z ThomasPusch 1869 plivastigo de la informkesto 9413427 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Castelnuovo di Garfagnana | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 270 | areo = 28,48 | kvanto_de_loĝantoj = 5 862 (2018) | denso_de_loĝantoj = 205,8 | subdividaĵoj = Antisciana, Cerretoli, Colle, Gragnanella, La Croce, Metello, Monteperpoli, Monterotondo, Palleroso, Rontano, Stazzana, Torrite | najbaraj_komunumoj = [[Camporgiano]], [[Careggine]], [[Fosciandora]], [[Gallicano]], [[Molazzana]] kaj [[Pieve Fosciana]] | nomo_de_loĝantoj = ''castelnuovesi'' | patrono = [[Sankta Petro|Sanktaj Petro]] [[Sankta Paŭlo|kaj Paŭlo]] | festo = [[29-a de junio]] | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} [[Dosiero:Bridge in Castelnuovo di Garfagnana - panoramio.jpg|eta|maldekstra|240ra|{{centre|historia ponto super la riveron ''Serchio'' [SERkio]}}]] '''Castelnuovo di Garfagnana''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi estas parto de la [[provinco Luko]] en la regiono [[Toskanio]]. Najbaraj komunumoj estas [[Camporgiano]], [[Careggine]], [[Fosciandora]], [[Gallicano]], [[Molazzana]] kaj [[Pieve Fosciana]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Kristanaj patronoj de la komunumo estas la sanktuloj [[Sankta Petro|Petro]] [[Sankta Paŭlo|kaj Paŭlo]], kaj sekve la 29-a de junio, tradicia memortago pri Petro, estas la komunuma festa tago. == Partneraj urboj == Partnera komunumo estas la samlanda * {{flago|Italio}} [[Dronero]] en [[Piemonto]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <br/> [[Dosiero:Castelnuovo garfagnana, edifici lungo il serchio 00.JPG|eta|centra|320ra|{{centre|historiaj domoj, parto de la mezepoka urbomuro ĉe la apuda valo de la rivero ''Serchio''}}]] [[Dosiero:Castelnuovo garfagnana, santa lucia 05 campanile.JPG|eta|maldekstra|320ra|{{centre|ĉe arbara dekliva urborando: la kirko ''sankta Luĉia'' kaŝita inter domoj}}]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] hqvicbc3esp2pitmb6t4n1gpk65o0qb 9413493 9413427 2026-06-25T20:07:01Z ThomasPusch 1869 + prononco 9413493 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Castelnuovo di Garfagnana | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 270 | areo = 28,48 | kvanto_de_loĝantoj = 5 862 (2018) | denso_de_loĝantoj = 205,8 | subdividaĵoj = Antisciana, Cerretoli, Colle, Gragnanella, La Croce, Metello, Monteperpoli, Monterotondo, Palleroso, Rontano, Stazzana, Torrite | najbaraj_komunumoj = [[Camporgiano]], [[Careggine]], [[Fosciandora]], [[Gallicano]], [[Molazzana]] kaj [[Pieve Fosciana]] | nomo_de_loĝantoj = ''castelnuovesi'' | patrono = [[Sankta Petro|Sanktaj Petro]] [[Sankta Paŭlo|kaj Paŭlo]] | festo = [[29-a de junio]] | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} [[Dosiero:Bridge in Castelnuovo di Garfagnana - panoramio.jpg|eta|maldekstra|240ra|{{centre|historia ponto super la riveron ''Serchio'' [SERkio]}}]] '''Castelnuovo di Garfagnana''' {{prononco|kastelNŬOvo di garfanJAna}} estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi estas parto de la [[provinco Luko]] en la regiono [[Toskanio]]. Najbaraj komunumoj estas [[Camporgiano]], [[Careggine]], [[Fosciandora]], [[Gallicano]], [[Molazzana]] kaj [[Pieve Fosciana]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Kristanaj patronoj de la komunumo estas la sanktuloj [[Sankta Petro|Petro]] [[Sankta Paŭlo|kaj Paŭlo]], kaj sekve la 29-a de junio, tradicia memortago pri Petro, estas la komunuma festa tago. == Partneraj urboj == Partnera komunumo estas la samlanda * {{flago|Italio}} [[Dronero]] en [[Piemonto]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <br/> [[Dosiero:Castelnuovo garfagnana, edifici lungo il serchio 00.JPG|eta|centra|320ra|{{centre|historiaj domoj, parto de la mezepoka urbomuro ĉe la apuda valo de la rivero ''Serchio''}}]] [[Dosiero:Castelnuovo garfagnana, santa lucia 05 campanile.JPG|eta|maldekstra|320ra|{{centre|ĉe arbara dekliva urborando: la kirko ''sankta Luĉia'' kaŝita inter domoj}}]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] hkvjff33p2zeue4sgyl7gpbyp79qlnj 9413521 9413493 2026-06-25T20:37:26Z ThomasPusch 1869 9413521 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Castelnuovo di Garfagnana | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 270 | areo = 28,48 | kvanto_de_loĝantoj = 5 862 (2018) | denso_de_loĝantoj = 205,8 | subdividaĵoj = Antisciana, Cerretoli, Colle, Gragnanella, La Croce, Metello, Monteperpoli, Monterotondo, Palleroso, Rontano, Stazzana, Torrite | najbaraj_komunumoj = [[Camporgiano]], [[Careggine]], [[Fosciandora]], [[Gallicano]], [[Molazzana]] kaj [[Pieve Fosciana]] | nomo_de_loĝantoj = ''castelnuovesi'' | patrono = [[Sankta Petro|Sanktaj Petro]] [[Sankta Paŭlo|kaj Paŭlo]] | festo = [[29-a de junio]] | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} [[Dosiero:Bridge in Castelnuovo di Garfagnana - panoramio.jpg|eta|maldekstra|240ra|{{centre|historia ponto super la riveron ''Serchio'' [SERkjo]}}]] '''Castelnuovo di Garfagnana''' {{prononco|kastelNŬOvo di garfanJAna}} estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi estas parto de la [[provinco Luko]] (''Lucca'') en la regiono [[Toskanio]]. Najbaraj komunumoj estas [[Camporgiano]], [[Careggine]], [[Fosciandora]], [[Gallicano]], [[Molazzana]] kaj [[Pieve Fosciana]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Kristanaj patronoj de la komunumo estas la sanktuloj [[Sankta Petro|Petro]] [[Sankta Paŭlo|kaj Paŭlo]], kaj sekve la 29-a de junio, tradicia memortago pri Petro, estas la komunuma festa tago. == Partneraj urboj == Partnera komunumo estas la samlanda * {{flago|Italio}} [[Dronero]] en [[Piemonto]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <br/> [[Dosiero:Castelnuovo garfagnana, edifici lungo il serchio 00.JPG|eta|centra|320ra|{{centre|historiaj domoj, parto de la mezepoka urbomuro ĉe la apuda valo de la rivero ''Serchio''}}]] [[Dosiero:Castelnuovo garfagnana, santa lucia 05 campanile.JPG|eta|maldekstra|320ra|{{centre|ĉe arbara dekliva urborando: la kirko ''sankta Luĉia'' kaŝita inter domoj}}]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] rmf3n1bxhczy2u6i8thxfp37jwifbqa 0 75928 9413428 8659627 2026-06-25T17:08:55Z ThomasPusch 1869 plivastigo de la informkesto 9413428 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Castiglione di Garfagnana | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 545 | areo = 48 | subdividaĵoj = Chiozza, Campori, San Pellegrino in Alpe, Cerageto, Isola, Valbona, Piandicerreto kaj Mozzanella | najbaraj_komunumoj = [[Frassinoro]] (MO), [[Pieve Fosciana]], [[Pievepelago]] (MO), [[Villa Collemandina]] kaj [[Villa Minozzo]] (RE) <!-- {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} --> | nomo_de_loĝantoj = ''castiglionesi'' | patrono = [[Madono de Monto Karmelo]] | festo = [[16-a de julio]] | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Castiglione di Garfagnana''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Projektoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] b33hwix29mzuncndiwol011llzymg7q 9413492 9413428 2026-06-25T20:06:06Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413492 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Castiglione di Garfagnana | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 545 | areo = 48 | subdividaĵoj = Chiozza, Campori, San Pellegrino in Alpe, Cerageto, Isola, Valbona, Piandicerreto kaj Mozzanella | najbaraj_komunumoj = [[Frassinoro]] (MO), [[Pieve Fosciana]], [[Pievepelago]] (MO), [[Villa Collemandina]] kaj [[Villa Minozzo]] (RE) <!-- {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} --> | nomo_de_loĝantoj = ''castiglionesi'' | patrono = [[Madono de Monto Karmelo]] | festo = [[16-a de julio]] | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Castiglione di Garfagnana''' {{prononco|kastilJOne di garfanJAna}} estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 2v0bq3ok031h9gx7dk2azaihebw5f40 9413519 9413492 2026-06-25T20:36:34Z ThomasPusch 1869 9413519 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Castiglione di Garfagnana | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 545 | areo = 48 | subdividaĵoj = Chiozza, Campori, San Pellegrino in Alpe, Cerageto, Isola, Valbona, Piandicerreto kaj Mozzanella | najbaraj_komunumoj = [[Frassinoro]] (MO), [[Pieve Fosciana]], [[Pievepelago]] (MO), [[Villa Collemandina]] kaj [[Villa Minozzo]] (RE) <!-- {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} --> | nomo_de_loĝantoj = ''castiglionesi'' | patrono = [[Madono de Monto Karmelo]] | festo = [[16-a de julio]] | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Castiglione di Garfagnana''' {{prononco|kastilJOne di garfanJAna}} estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 7nym7to2vqhei0s19tdqljzplk36itp 0 75947 9413430 9393740 2026-06-25T17:10:35Z ThomasPusch 1869 plivastigo de la informkesto 9413430 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Coreglia Antelminelli | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 595 | areo = 52 | subdividaĵoj = "frakcioj": Lucignana, Gromignana, Tereglio, Ghivizzano, Piano di Coreglia, Calavorno | najbaraj_komunumoj = [[Abetone]] (PT), [[Bagni di Lucca]], [[Barga]], [[Borgo a Mozzano]], [[Fiumalbo]] (MO), [[Gallicano]], [[Pievepelago]] (MO) <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''coreglini''<!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 8-a de majo | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Coreglia Antelminelli''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermo|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] dis0dv5ihoj2kkncrk63h40xidzwkx2 9413487 9413430 2026-06-25T20:02:14Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413487 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Coreglia Antelminelli | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 595 | areo = 52 | subdividaĵoj = "frakcioj": Lucignana, Gromignana, Tereglio, Ghivizzano, Piano di Coreglia, Calavorno | najbaraj_komunumoj = [[Abetone]] (PT), [[Bagni di Lucca]], [[Barga]], [[Borgo a Mozzano]], [[Fiumalbo]] (MO), [[Gallicano]], [[Pievepelago]] (MO) <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''coreglini''<!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 8-a de majo | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Coreglia Antelminelli''' {{prononco|koRELja antelmiNEli}} estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 866j9jesbaovpufluib7t7wo6idtt6b 9413489 9413487 2026-06-25T20:04:21Z ThomasPusch 1869 9413489 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Coreglia Antelminelli | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 595 | areo = 52 | subdividaĵoj = "frakcioj": Lucignana, Gromignana, Tereglio, Ghivizzano, Piano di Coreglia, Calavorno | najbaraj_komunumoj = [[Abetone]] (PT), [[Bagni di Lucca]], [[Barga]], [[Borgo a Mozzano]], [[Fiumalbo]] (MO), [[Gallicano]], [[Pievepelago]] (MO) <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''coreglini''<!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 8-a de majo | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Coreglia Antelminelli''' {{prononco|koRELja antelmiNEli}} estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[dosiero:CoregliaAntelminelliPanorama7.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|plia panoramo}}]] [[dosiero:Coreglia Antelminelli, panorama 01.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|la krutaj deklivoj, kiuj limigas la komunumokernon}}]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] n6tllaluoawd5fq1hp1g8kfya4zf985 9413491 9413489 2026-06-25T20:05:19Z ThomasPusch 1869 9413491 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Coreglia Antelminelli | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 595 | areo = 52 | subdividaĵoj = "frakcioj": Lucignana, Gromignana, Tereglio, Ghivizzano, Piano di Coreglia, Calavorno | najbaraj_komunumoj = [[Abetone]] (PT), [[Bagni di Lucca]], [[Barga]], [[Borgo a Mozzano]], [[Fiumalbo]] (MO), [[Gallicano]], [[Pievepelago]] (MO) <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''coreglini''<!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 8-a de majo | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Coreglia Antelminelli''' {{prononco|koRELja antelmiNEli}} estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago, ĉi tie la 8-a de majo, ne kiel krome kutime la 29-a de septembro, sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[dosiero:CoregliaAntelminelliPanorama7.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|plia panoramo}}]] [[dosiero:Coreglia Antelminelli, panorama 01.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|la krutaj deklivoj, kiuj limigas la komunumokernon}}]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 23s7ld4d4mw50czt6ega86kpgy67dlr 9413520 9413491 2026-06-25T20:36:47Z ThomasPusch 1869 9413520 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Coreglia Antelminelli | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 595 | areo = 52 | subdividaĵoj = "frakcioj": Lucignana, Gromignana, Tereglio, Ghivizzano, Piano di Coreglia, Calavorno | najbaraj_komunumoj = [[Abetone]] (PT), [[Bagni di Lucca]], [[Barga]], [[Borgo a Mozzano]], [[Fiumalbo]] (MO), [[Gallicano]], [[Pievepelago]] (MO) <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''coreglini''<!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 8-a de majo | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Coreglia Antelminelli''' {{prononco|koRELja antelmiNEli}} estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago, ĉi tie la 8-a de majo, ne kiel krome kutime la 29-a de septembro, sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[dosiero:CoregliaAntelminelliPanorama7.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|plia panoramo}}]] [[dosiero:Coreglia Antelminelli, panorama 01.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|la krutaj deklivoj, kiuj limigas la komunumokernon}}]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 558nuz5i06crq2pljuyjcf23ig4y10u 0 75953 9413412 9395124 2026-06-25T16:48:25Z ThomasPusch 1869 plivastigo de la informkasto 9413412 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fabbriche di Vallico | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 349 | areo = 15 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fabbriche di Vallico''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}{{Ĝermo|Italio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 7sf9qfztt16qvjzm5a6jrjmzuuq9at3 9413413 9413412 2026-06-25T16:50:53Z ThomasPusch 1869 9413413 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fabbriche di Vallico | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 349 | areo = 15 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fabbriche di Vallico''' ekde 2014 estas parto ("frakcio") de la [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}{{Ĝermo|Italio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] maitey3rpg71l6y1wetx4gw1po7elgq 9413414 9413413 2026-06-25T16:51:46Z ThomasPusch 1869 9413414 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fabbriche di Vallico | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 349 | areo = 15 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} (ĝis 2013) | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fabbriche di Vallico''' ekde 2014 estas parto ("frakcio") de la [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}{{Ĝermo|Italio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] ms0fwf0jare480u23jp6by31prk1oun 9413451 9413414 2026-06-25T19:04:51Z ThomasPusch 1869 9413451 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fabbriche di Vallico | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 349 | areo = 15 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} (ĝis 2013) | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fabbriche di Vallico''' ekde 2014 estas parto ("frakcio") de la [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] de [[Italio]]. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://comune.fabbrichedivergemoli.lu.it}} de la nova [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] ({{it}}) <!-- / == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] hpr9pmzrm2ohjyjvy38ne44u24no2r2 9413455 9413451 2026-06-25T19:11:19Z ThomasPusch 1869 9413455 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fabbriche di Vallico | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 349 | areo = 15 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} (ĝis 2013) | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fabbriche di Vallico''' ekde 2014 per fuzio kun la antaŭe najbara komunumo [[Vergemoli]] iĝis parto ("frakcio") de la [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] de [[Italio]]. La loĝloko kaj kompreneble ankaŭ la tuta nova komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la tradicia [[provinco Luko]]. Fine de 2011 en Vergemoli vivis {{unuo|208|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:(208/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Ĝis 2013 najbaris la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://comune.fabbrichedivergemoli.lu.it}} de la nova [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] ({{it}}) <!-- / == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 586jrihbfp6ziu1znty4p1xhvwji7nb 9413460 9413455 2026-06-25T19:17:21Z ThomasPusch 1869 9413460 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fabbriche di Vallico | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 349 | areo = 15 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} (ĝis 2013) | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fabbriche di Vallico''' ekde 2014 per fuzio kun la antaŭe najbara komunumo [[Vergemoli]] iĝis parto ("frakcio") de la [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] de [[Italio]]. La loĝloko kaj kompreneble ankaŭ la tuta nova komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de 2011 en Vergemoli vivis {{unuo|208|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:(208/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Ĝis 2013 najbaris la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[dosiero:K1 20056.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|la pitoreska ĉefloko}}]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://comune.fabbrichedivergemoli.lu.it}} de la nova [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] cfr5ma72le6eciepibg7zgg5eoxk5za 0 75964 9413358 9395276 2026-06-25T15:17:24Z ThomasPusch 1869 9413358 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Forte dei Marmi | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 2 | areo = 9 | subdividaĵoj = Caranna, Vittoria Apuana,Vaiana | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''fortemarmini'' <!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = [[28-a de aŭgusto]] | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Forte dei Marmi''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la tradicia [[provinco Luko]] - kaj, la fotoj kaj mapoj sur tiu paĝo jam liversas abundajn indikojn, ĝi kuŝas rekte ĉe vasta sabla plaĝo de la [[Mediteranea Maro]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Kristana patrono estas la {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] ratpfiofr2nbaqu9xajymbydwyb5tj3 9413360 9413358 2026-06-25T15:18:25Z ThomasPusch 1869 9413360 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Forte dei Marmi | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 2 | areo = 9 | subdividaĵoj = Caranna, Vittoria Apuana,Vaiana | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''fortemarmini'' <!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = [[28-a de aŭgusto]] | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Forte dei Marmi''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la tradicia [[provinco Luko]] - kaj, la fotoj kaj mapoj sur tiu paĝo jam liversas abundajn indikojn, ĝi kuŝas rekte ĉe vasta sabla plaĝo de la [[Mediteranea Maro]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] oio50buruin6h9svokic61d2sq2hqhk 9413365 9413360 2026-06-25T15:22:46Z ThomasPusch 1869 9413365 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Forte dei Marmi | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 2 | areo = 9 | subdividaĵoj = Caranna, Vittoria Apuana,Vaiana | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''fortemarmini'' <!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = [[28-a de aŭgusto]] | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Forte dei Marmi''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la tradicia [[provinco Luko]] - kaj, la fotoj kaj mapoj sur tiu paĝo jam liversas abundajn indikojn, ĝi kuŝas rekte ĉe vasta sabla plaĝo de la [[Mediteranea Maro]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Konataj lokuloj == * [[Tarcisio Burgnich]] (1939-2021), futbalisto kaj futbala trejnisto == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] r21ctp91fnc6v2n42j76dzi8aqgftdk 9413402 9413365 2026-06-25T16:25:03Z ThomasPusch 1869 /* Eksteraj ligiloj */ 9413402 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Forte dei Marmi | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 2 | areo = 9 | subdividaĵoj = Caranna, Vittoria Apuana,Vaiana | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''fortemarmini'' <!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = [[28-a de aŭgusto]] | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Forte dei Marmi''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la tradicia [[provinco Luko]] - kaj, la fotoj kaj mapoj sur tiu paĝo jam liversas abundajn indikojn, ĝi kuŝas rekte ĉe vasta sabla plaĝo de la [[Mediteranea Maro]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Konataj lokuloj == * [[Tarcisio Burgnich]] (1939-2021), futbalisto kaj futbala trejnisto == Partneraj komunumoj == * {{flago|Belgio}} [[Etterbeek]] en [[Belgio]] * {{flago|Germanio}} [[Haan]] en [[Germanio]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 9b1wkbckyvgafrzcwcveovdnb4a4bi5 9413404 9413402 2026-06-25T16:26:20Z ThomasPusch 1869 /* Partneraj komunumoj */ 9413404 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Forte dei Marmi | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 2 | areo = 9 | subdividaĵoj = Caranna, Vittoria Apuana,Vaiana | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''fortemarmini'' <!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = [[28-a de aŭgusto]] | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Forte dei Marmi''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la tradicia [[provinco Luko]] - kaj, la fotoj kaj mapoj sur tiu paĝo jam liversas abundajn indikojn, ĝi kuŝas rekte ĉe vasta sabla plaĝo de la [[Mediteranea Maro]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Konataj lokuloj == * [[Tarcisio Burgnich]] (1939-2021), futbalisto kaj futbala trejnisto == Partneraj komunumoj == * [[dosiero:flago de Belgio malpli alta.svg|20ra]] [[Etterbeek]] en [[Belgio]] * {{flago|Germanio}} [[Haan]] en [[Germanio]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 9pgleiyfaglpnqv0q7lc0maye1leld0 9413573 9413404 2026-06-25T23:05:33Z Arbarulo 135469 9413573 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Forte dei Marmi | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 2 | areo = 9 | subdividaĵoj = Caranna, Vittoria Apuana,Vaiana | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''fortemarmini'' <!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = [[Sankta Hermeso]] | festo = [[28-a de aŭgusto]] | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Forte dei Marmi''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la tradicia [[provinco Luko]] - kaj, la fotoj kaj mapoj sur tiu paĝo jam liversas abundajn indikojn, ĝi kuŝas rekte ĉe vasta sabla plaĝo de la [[Mediteranea Maro]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Konataj lokuloj == * [[Tarcisio Burgnich]] (1939-2021), futbalisto kaj futbala trejnisto == Partneraj komunumoj == * [[dosiero:flago de Belgio malpli alta.svg|20ra]] [[Etterbeek]] en [[Belgio]] * {{flago|Germanio}} [[Haan]] en [[Germanio]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 83latjgteeuv8kawp6rt2b5pgcfza71 0 75965 9413415 8893313 2026-06-25T16:53:24Z ThomasPusch 1869 plivastigo de la informkesto 9413415 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fosciandora | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 390 | areo = 19 | subdividaĵoj = Ponte di Ceserana, Ceserana, La Villa, Lupinaia, Fosciandora, Migliano, Treppignana, Riana | najbaraj_komunumoj = [[Barga]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Gallicano]], [[Pieve Fosciana]] kaj [[Pievepelago]] (MO) <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''fosciandorini'' <!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 20-a de januaro | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fosciandora''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermo|geografio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] bng3t2aqfeemzyr4zevdr6c1drodpxh 9413467 9413415 2026-06-25T19:32:53Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413467 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fosciandora | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 390 | areo = 19 | subdividaĵoj = Ponte di Ceserana, Ceserana, La Villa, Lupinaia, Fosciandora, Migliano, Treppignana, Riana | najbaraj_komunumoj = [[Barga]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Gallicano]], [[Pieve Fosciana]] kaj [[Pievepelago]] (MO) <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''fosciandorini'' <!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 20-a de januaro | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fosciandora''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 1bb0wy57k8x54mfpbgo1i32geo7sz5z 9413468 9413467 2026-06-25T19:33:25Z ThomasPusch 1869 9413468 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fosciandora | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 390 | areo = 19 | subdividaĵoj = Ponte di Ceserana, Ceserana, La Villa, Lupinaia, Fosciandora, Migliano, Treppignana, Riana | najbaraj_komunumoj = [[Barga]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Gallicano]], [[Pieve Fosciana]] kaj [[Pievepelago]] (MO) <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''fosciandorini'' <!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 20-a de januaro | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fosciandora''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] s8apng73bc8xoid7gacikfrz225d88p 9413473 9413468 2026-06-25T19:44:32Z ThomasPusch 1869 9413473 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fosciandora | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 390 | areo = 19 | subdividaĵoj = Ponte di Ceserana, Ceserana, La Villa, Lupinaia, Fosciandora, Migliano, Treppignana, Riana | najbaraj_komunumoj = [[Barga]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Gallicano]], [[Pieve Fosciana]] kaj [[Pievepelago]] (MO) <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''fosciandorini'' <!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 20-a de januaro | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fosciandora''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[dosiero:Fosciandora - Municipio.JPG|eta|maldekstra|230ra|{{centre|la administrejo}}]] <!-- [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] rri0d9iqh6qomnh5mn5cn98vavfhtzd 9413474 9413473 2026-06-25T19:45:03Z ThomasPusch 1869 9413474 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fosciandora | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 390 | areo = 19 | subdividaĵoj = Ponte di Ceserana, Ceserana, La Villa, Lupinaia, Fosciandora, Migliano, Treppignana, Riana | najbaraj_komunumoj = [[Barga]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Gallicano]], [[Pieve Fosciana]] kaj [[Pievepelago]] (MO) <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''fosciandorini'' <!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 20-a de januaro | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fosciandora''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago, la 20-a de januaro, sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[dosiero:Fosciandora - Municipio.JPG|eta|maldekstra|230ra|{{centre|la administrejo}}]] <!-- [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] ie66a2uclrz9bj2c85kj4m3at072gmi 9413482 9413474 2026-06-25T19:52:48Z ThomasPusch 1869 9413482 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fosciandora | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 390 | areo = 19 | subdividaĵoj = Ponte di Ceserana, Ceserana, La Villa, Lupinaia, Fosciandora, Migliano, Treppignana, Riana | najbaraj_komunumoj = [[Barga]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Gallicano]], [[Pieve Fosciana]] kaj [[Pievepelago]] (MO) <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''fosciandorini'' <!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 20-a de januaro | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fosciandora''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 1bb0wy57k8x54mfpbgo1i32geo7sz5z 9413485 9413482 2026-06-25T19:55:55Z ThomasPusch 1869 9413485 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fosciandora | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 390 | areo = 19 | subdividaĵoj = Ponte di Ceserana, Ceserana, La Villa, Lupinaia, Fosciandora, Migliano, Treppignana, Riana | najbaraj_komunumoj = [[Barga]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Gallicano]], [[Pieve Fosciana]] kaj [[Pievepelago]] (MO) <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''fosciandorini'' <!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 20-a de januaro | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fosciandora''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] ngahln23oqbqeb1pvl1mg1mpj2dpxln 9413540 9413485 2026-06-25T21:38:24Z ThomasPusch 1869 9413540 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fosciandora | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 390 | areo = 19 | subdividaĵoj = Ponte di Ceserana, Ceserana, La Villa, Lupinaia, Fosciandora, Migliano, Treppignana, Riana | najbaraj_komunumoj = [[Barga]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Gallicano]], [[Pieve Fosciana]] kaj [[Pievepelago]] (MO) <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''fosciandorini'' <!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 20-a de januaro | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fosciandora''' - {{prononco|foŝanDOra}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] euk524xmo8wx8qxp3ozceceyxb7h3zq 9413544 9413540 2026-06-25T22:02:12Z ThomasPusch 1869 9413544 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fosciandora | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 390 | areo = 19 | subdividaĵoj = Ponte di Ceserana, Ceserana, La Villa, Lupinaia, Fosciandora, Migliano, Treppignana, Riana | najbaraj_komunumoj = [[Barga]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Gallicano]], [[Pieve Fosciana]] kaj [[Pievepelago]] (MO) <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''fosciandorini'' <!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 20-a de januaro | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fosciandora''' - {{prononco|foŝanDOra}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] rw5qz2nel5yxy6xaohja5aepbbvi2sc 0 75969 9413416 9396125 2026-06-25T16:56:07Z ThomasPusch 1869 plivastigo de la informkesto 9413416 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Gallicano | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 186 | areo = 30 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Barga]], [[Borgo a Mozzano]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Coreglia Antelminelli]], [[Fabbriche di Vallico]], [[Fosciandora]], [[Molazzana]] kaj [[Vergemoli]] <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''gallicanesi '' <!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = [[Jakobo la pli aĝa]] <!--{{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}--> | festo = 25-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Gallicano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] n6z3wzop0xzdr6s4qqdick4y84qqrjo 9413469 9413416 2026-06-25T19:33:50Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413469 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Gallicano | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 186 | areo = 30 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Barga]], [[Borgo a Mozzano]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Coreglia Antelminelli]], [[Fabbriche di Vallico]], [[Fosciandora]], [[Molazzana]] kaj [[Vergemoli]] <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''gallicanesi '' <!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = [[Jakobo la pli aĝa]] <!--{{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}--> | festo = 25-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Gallicano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 67jvzuanqlqfsclp03nycpy08rrksdc 9413472 9413469 2026-06-25T19:43:54Z ThomasPusch 1869 9413472 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Gallicano | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 186 | areo = 30 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Barga]], [[Borgo a Mozzano]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Coreglia Antelminelli]], [[Fabbriche di Vallico]], [[Fosciandora]], [[Molazzana]] kaj [[Vergemoli]] <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''gallicanesi '' <!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = [[Jakobo la pli aĝa]] <!--{{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}--> | festo = 25-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Gallicano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sanktulo [[Jakobo la pli aĝa]], kies memortago, la 25-a de julio, sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 1k28l82ahao8en286u7a7e11x71kgmk 9413481 9413472 2026-06-25T19:51:33Z ThomasPusch 1869 9413481 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Gallicano | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 186 | areo = 30 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Barga]], [[Borgo a Mozzano]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Coreglia Antelminelli]], [[Fabbriche di Vallico]], [[Fosciandora]], [[Molazzana]] kaj [[Vergemoli]] <!--{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}--> | nomo_de_loĝantoj = ''gallicanesi '' <!--''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}''--> | patrono = [[Jakobo la pli aĝa]] <!--{{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}--> | festo = 25-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Gallicano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sanktulo [[Jakobo la pli aĝa]], kies memortago, la 25-a de julio, sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] b911mbhlff80axmz66ers5g4j5zcfmr 0 75972 9413470 8205628 2026-06-25T19:35:51Z ThomasPusch 1869 9413470 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Giuncugnano | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 834 | areo = 18 | kvanto_de_loĝantoj = 483 (2010) | denso_de_loĝantoj = 30 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Casola in Lunigiana]] (MS), [[Fivizzano]] (MS), [[Minucciano]], [[Piazza al Serchio]] kaj [[Sillano]] | nomo_de_loĝantoj = ''giuncugnani'' | patrono = Antonino de Apamea (martiro de la 1-a jarcento) | festo = 2-a de septembro | retpaĝo = {{oficiala retejo}} ({{it}}) | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Giuncugnano''' estas ekde 2015 parto de la [[komunumo]] [[Sillano Giuncugnano]] de [[Italio]], kreita nur komence de 2015. Ĝi apartenas al la regiono [[Toskanio]] kaj al la [[provinco Lucca]]. Fine de 2010 en la komunumo vivis {{unuo|483|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:(483/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortagosekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) --> [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 3sn2trxhyeh5xugeg8oist2iu6dqjhb 9413476 9413470 2026-06-25T19:47:19Z ThomasPusch 1869 9413476 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Giuncugnano | dosiero = Giuncugnano-santuario ns della guardia-esterno.jpg | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 834 | areo = 18 | kvanto_de_loĝantoj = 483 (2010) | denso_de_loĝantoj = 30 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Casola in Lunigiana]] (MS), [[Fivizzano]] (MS), [[Minucciano]], [[Piazza al Serchio]] kaj [[Sillano]] | poŝtkodo = 55030 | telefona_kodo = 0583 | ISTAT_kodo = 046016 | imposta_kodo = E059 | nomo_de_loĝantoj = ''giuncugnani'' | patrono = Antonino de Apamea (martiro de la 1-a jarcento) | festo = 2-a de septembro | retpaĝo = {{oficiala retejo}} ({{it}}) | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Giuncugnano''' estas parto de la [[komunumo]] [[Sillano Giuncugnano]] de [[Italio]], kreita nur komence de 2015. Ĝi apartenas al la regiono [[Toskanio]] kaj al la [[provinco Lucca]]. Fine de 2010 en la komunumo vivis {{unuo|483|loĝantoj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] azwtr2a0y0isp283ieccs2b6u1fxx1s 9413477 9413476 2026-06-25T19:49:43Z ThomasPusch 1869 9413477 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Giuncugnano | dosiero = Giuncugnano-santuario ns della guardia-esterno.jpg | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 834 | areo = 18 | kvanto_de_loĝantoj = 483 (2010) | denso_de_loĝantoj = 30 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Casola in Lunigiana]] (MS), [[Fivizzano]] (MS), [[Minucciano]], [[Piazza al Serchio]] kaj [[Sillano]] | poŝtkodo = 55030 | telefona_kodo = 0583 | ISTAT_kodo = 046016 | imposta_kodo = E059 | nomo_de_loĝantoj = ''giuncugnani'' | patrono = Antonino de Apamea (martiro de la 1-a jarcento) | festo = 2-a de septembro | retpaĝo = {{oficiala retejo}} ({{it}}) | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Giuncugnano''' estas parto de la [[komunumo]] [[Sillano Giuncugnano]] de [[Italio]], kreita nur komence de 2015. Ĝi apartenas al la regiono [[Toskanio]] kaj al la [[provinco Lucca]]. Fine de 2010 en la komunumo vivis {{unuo|483|loĝantoj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://comune.sillanogiuncugnano.lu.it}} de la nova [[komunumo]] [[Sillano Giuncugnano]] ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] e9ops6rlhl8d2xnxjesmbb9tlh935bk 9413480 9413477 2026-06-25T19:51:22Z ThomasPusch 1869 9413480 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Giuncugnano | dosiero = Giuncugnano-santuario ns della guardia-esterno.jpg | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 834 | areo = 18 | kvanto_de_loĝantoj = 483 (2010) | denso_de_loĝantoj = 30 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Casola in Lunigiana]] (MS), [[Fivizzano]] (MS), [[Minucciano]], [[Piazza al Serchio]] kaj [[Sillano]] | poŝtkodo = 55030 | telefona_kodo = 0583 | ISTAT_kodo = 046016 | imposta_kodo = E059 | nomo_de_loĝantoj = ''giuncugnani'' | patrono = Antonino de Apamea (martiro de la 1-a jarcento) | festo = 2-a de septembro | retpaĝo = {{oficiala retejo|https://comune.sillanogiuncugnano.lu.it}} | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Giuncugnano''' estas parto de la [[komunumo]] [[Sillano Giuncugnano]] de [[Italio]], kreita nur komence de 2015. Ĝi apartenas al la regiono [[Toskanio]] kaj al la [[provinco Lucca]]. Fine de 2010 en la komunumo vivis {{unuo|483|loĝantoj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://comune.sillanogiuncugnano.lu.it}} de la nova [[komunumo]] [[Sillano Giuncugnano]] ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 8mod5k1122gx6ax2fs9131yb396jje9 0 75990 9413541 9077025 2026-06-25T21:38:52Z ThomasPusch 1869 /* Eksteraj ligiloj */ 9413541 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Luko | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | dosiero_priskribo = Luko | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 19 | areo = 185 | subdividaĵoj = liston de la urbopartoj vidu en la teksto | najbaraj_komunumoj = [[Borgo a Mozzano]], [[Camaiore]], [[Capannori]], [[Massarosa]], [[Pescaglia]], [[San Giuliano Terme]] (PI) kaj [[Vecchiano]] (PI) | patrono = sankta Paŭlino de [[Antioĥio]] <!-- {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} --> | festo = [[12-a de julio]] | tipo1 = reliefo | zomo = 10 }} '''Luko''' ({{Lang-it|Lucca}}) estas [[komunumo]] en la [[regiono]] [[Toskanio]], en [[Italio]]. [[Dosiero:Dome Lucques Duomo San Martino Lucca.jpg|270px|eta|maldekstre|La Katedralo Sankta Martino, en Luko.]] == Vidindaĵoj == * La [[Katedralo Sankta Marteno (Luko)|Katedralo Sankta Marteno]] * La placo de la amfiteatro estas la interna parto de la antikva amfiteatro. La originaj muroj nun estas uzataj por vendejoj, kafejoj ktp. De ekstere oni povas pli bone rimarki, kiuj partoj de la muroj estas originaj. [[Dosiero:Anfiteatro_Lucca.png|eta|maldekstra|300px|Piazza Anfiteatro de supre (bedaŭrinde ne en bona lumo).]] == Urbopartoj == Lucca konsistas el 81 urbopartoj: Antraccoli, Aquileia, Arancio, Arliano, Arsina, Balbano, Cappella, Carignano, Castagnori, Castiglioncello, Cerasomma, Chiatri, Ciciana, Deccio di Brancoli, Fagnano, Farneta, Gattaiola, Gignano di Brancoli, Maggiano, Massa Pisana, Mastiano, Meati, Monte San Quirico, Montuolo, Mutigliano, Mugnano, Nave, Nozzano, Nozzano San Pietro, Nozzano Vecchia, Ombreglio di Brancoli, Palmata, Piaggione, Piazza di Brancoli, Piazzano, Picciorana, Pieve di Brancoli, Pieve Santo Stefano, Ponte a Moriano, Ponte del Giglio, Ponte San Pietro, Pontetetto, Saltocchio, San Cassiano a Vico, San Cassano di Moriano, San Concordio di Moriano, San Donato, San Filippo, San Gemegnano, San Giusto di Brancoli, San Lorenzo a Vaccoli, San Lorenzo di Moriano, San Macario in monte, San Macario in piano, San Michele di Moriano, San Michele in Escheto, San Pancazio, San Pietro a Vico, San Quirico in Moriano, San Vito, Sant'Alessio, Sant'Angelo in Campo, Sant'Ilario di Brancoli, Santa Maria a Colle, Santa Maria del Giudice, Santissima Annunziata, Santo Stefano di Moriano, Sesto di Moriano, Sorbano del Giudice, Sorbano del Vescovo, Stabbiano, Tempagnano di Lunata, Torre, Torre alla Maddalena, Torre Alta, Tramonte, Tramonte di Brancoli, Vallebuia, Vecoli, Vicopelago kaj Vinchiana. [[Dosiero:Lucca_z00.jpg|500px|maldekstre|eta|Panoramo de la placo de la amfiteatro en Luko]] {{-l}} == Famuloj == * [[Ugo de' Borgognoni]] * [[Teodorico de' Borgognoni]] * [[Santes Pagninus]] * [[Giacomo Puccini]] * [[Luigi Boccherini]] * [[Francesco Geminiani]] * [[Sankta Zita]] == Vidu ankaŭ == * ''[[Lucca Comics & Games]]'' * [[Lucca (stacidomo)]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) * http://www.luccatourist.it <!-- _Sito_ _turistico_ _dell_'_APT_ --> * http://www.turismo.provincia.lucca.it {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160620215615/http://www.turismo.provincia.lucca.it/ |date=2016-06-20 }} <!-- _Sito_ _turistico_ _della_ provinco --> * http://www.lucca.turismo.toscana.it/home0.html <!-- _Sito_ _turistico_ _sulla_ urbo --> * http://www.luccatourism.eu {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070114211523/http://www.luccatourism.eu/ |date=2007-01-14 }} <!-- _Sito_ _turistico_ _sulla_ urbo --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Lucca| ]] [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 0x5p53humcsnkjoube47u1bf4shhxo0 9413542 9413541 2026-06-25T21:41:56Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413542 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Luko | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | dosiero_priskribo = Luko | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 19 | areo = 185 | subdividaĵoj = liston de la urbopartoj vidu en la teksto | najbaraj_komunumoj = [[Borgo a Mozzano]], [[Camaiore]], [[Capannori]], [[Massarosa]], [[Pescaglia]], [[San Giuliano Terme]] (PI) kaj [[Vecchiano]] (PI) | patrono = sankta Paŭlino de [[Antioĥio]] <!-- {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} --> | festo = [[12-a de julio]] | tipo1 = reliefo | zomo = 10 }} '''Luko''' ({{Lang-it|Lucca}}) estas [[komunumo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]], en [[Italio]]. Ĝi estas la la administra centro de la samnoma [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta Paŭlino de [[Antioĥio]], kies memortago, la [12-a de julio]], sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[Dosiero:Dome Lucques Duomo San Martino Lucca.jpg|270px|eta|maldekstre|La Katedralo Sankta Martino, en Luko.]] == Vidindaĵoj == * La [[Katedralo Sankta Marteno (Luko)|Katedralo Sankta Marteno]] * La placo de la amfiteatro estas la interna parto de la antikva amfiteatro. La originaj muroj nun estas uzataj por vendejoj, kafejoj ktp. De ekstere oni povas pli bone rimarki, kiuj partoj de la muroj estas originaj. [[Dosiero:Anfiteatro_Lucca.png|eta|maldekstra|300px|Piazza Anfiteatro de supre (bedaŭrinde ne en bona lumo).]] == Urbopartoj == Lucca konsistas el 81 urbopartoj: Antraccoli, Aquileia, Arancio, Arliano, Arsina, Balbano, Cappella, Carignano, Castagnori, Castiglioncello, Cerasomma, Chiatri, Ciciana, Deccio di Brancoli, Fagnano, Farneta, Gattaiola, Gignano di Brancoli, Maggiano, Massa Pisana, Mastiano, Meati, Monte San Quirico, Montuolo, Mutigliano, Mugnano, Nave, Nozzano, Nozzano San Pietro, Nozzano Vecchia, Ombreglio di Brancoli, Palmata, Piaggione, Piazza di Brancoli, Piazzano, Picciorana, Pieve di Brancoli, Pieve Santo Stefano, Ponte a Moriano, Ponte del Giglio, Ponte San Pietro, Pontetetto, Saltocchio, San Cassiano a Vico, San Cassano di Moriano, San Concordio di Moriano, San Donato, San Filippo, San Gemegnano, San Giusto di Brancoli, San Lorenzo a Vaccoli, San Lorenzo di Moriano, San Macario in monte, San Macario in piano, San Michele di Moriano, San Michele in Escheto, San Pancazio, San Pietro a Vico, San Quirico in Moriano, San Vito, Sant'Alessio, Sant'Angelo in Campo, Sant'Ilario di Brancoli, Santa Maria a Colle, Santa Maria del Giudice, Santissima Annunziata, Santo Stefano di Moriano, Sesto di Moriano, Sorbano del Giudice, Sorbano del Vescovo, Stabbiano, Tempagnano di Lunata, Torre, Torre alla Maddalena, Torre Alta, Tramonte, Tramonte di Brancoli, Vallebuia, Vecoli, Vicopelago kaj Vinchiana. [[Dosiero:Lucca_z00.jpg|500px|maldekstre|eta|Panoramo de la placo de la amfiteatro en Luko]] {{-l}} == Famuloj == * [[Ugo de' Borgognoni]] * [[Teodorico de' Borgognoni]] * [[Santes Pagninus]] * [[Giacomo Puccini]] * [[Luigi Boccherini]] * [[Francesco Geminiani]] * [[Sankta Zita]] == Vidu ankaŭ == * ''[[Lucca Comics & Games]]'' * [[Lucca (stacidomo)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{it}}) * http://www.luccatourist.it <!-- _Sito_ _turistico_ _dell_'_APT_ --> * http://www.turismo.provincia.lucca.it {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160620215615/http://www.turismo.provincia.lucca.it/ |date=2016-06-20 }} <!-- _Sito_ _turistico_ _della_ provinco --> * http://www.lucca.turismo.toscana.it/home0.html <!-- _Sito_ _turistico_ _sulla_ urbo --> * http://www.luccatourism.eu {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070114211523/http://www.luccatourism.eu/ |date=2007-01-14 }} <!-- _Sito_ _turistico_ _sulla_ urbo --> [[Kategorio:Lucca| ]] [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] eg12kabztw0an5870elknvbihohzq3t 9413543 9413542 2026-06-25T21:43:34Z ThomasPusch 1869 9413543 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Luko | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | dosiero_priskribo = Luko | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 19 | areo = 185 | subdividaĵoj = liston de la urbopartoj vidu en la teksto | najbaraj_komunumoj = [[Borgo a Mozzano]], [[Camaiore]], [[Capannori]], [[Massarosa]], [[Pescaglia]], [[San Giuliano Terme]] (PI) kaj [[Vecchiano]] (PI) | patrono = sankta Paŭlino de [[Antioĥio]] <!-- {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} --> | festo = [[12-a de julio]] | tipo1 = reliefo | zomo = 10 }} '''Luko''' ({{Lang-it|Lucca}}) estas [[komunumo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]], en [[Italio]]. Ĝi estas la la administra centro de la samnoma [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta Paŭlino de [[Antioĥio]], kies memortago, la [[12-a de julio]], sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[Dosiero:Dome Lucques Duomo San Martino Lucca.jpg|270px|eta|maldekstre|La Katedralo Sankta Martino, en Luko.]] == Vidindaĵoj == * La [[Katedralo Sankta Marteno (Luko)|Katedralo Sankta Marteno]] * La placo de la amfiteatro estas la interna parto de la antikva amfiteatro. La originaj muroj nun estas uzataj por vendejoj, kafejoj ktp. De ekstere oni povas pli bone rimarki, kiuj partoj de la muroj estas originaj. [[Dosiero:Anfiteatro_Lucca.png|eta|maldekstra|300px|Piazza Anfiteatro de supre (bedaŭrinde ne en bona lumo).]] == Urbopartoj == Lucca konsistas el 81 urbopartoj: Antraccoli, Aquileia, Arancio, Arliano, Arsina, Balbano, Cappella, Carignano, Castagnori, Castiglioncello, Cerasomma, Chiatri, Ciciana, Deccio di Brancoli, Fagnano, Farneta, Gattaiola, Gignano di Brancoli, Maggiano, Massa Pisana, Mastiano, Meati, Monte San Quirico, Montuolo, Mutigliano, Mugnano, Nave, Nozzano, Nozzano San Pietro, Nozzano Vecchia, Ombreglio di Brancoli, Palmata, Piaggione, Piazza di Brancoli, Piazzano, Picciorana, Pieve di Brancoli, Pieve Santo Stefano, Ponte a Moriano, Ponte del Giglio, Ponte San Pietro, Pontetetto, Saltocchio, San Cassiano a Vico, San Cassano di Moriano, San Concordio di Moriano, San Donato, San Filippo, San Gemegnano, San Giusto di Brancoli, San Lorenzo a Vaccoli, San Lorenzo di Moriano, San Macario in monte, San Macario in piano, San Michele di Moriano, San Michele in Escheto, San Pancazio, San Pietro a Vico, San Quirico in Moriano, San Vito, Sant'Alessio, Sant'Angelo in Campo, Sant'Ilario di Brancoli, Santa Maria a Colle, Santa Maria del Giudice, Santissima Annunziata, Santo Stefano di Moriano, Sesto di Moriano, Sorbano del Giudice, Sorbano del Vescovo, Stabbiano, Tempagnano di Lunata, Torre, Torre alla Maddalena, Torre Alta, Tramonte, Tramonte di Brancoli, Vallebuia, Vecoli, Vicopelago kaj Vinchiana. [[Dosiero:Lucca_z00.jpg|500px|maldekstre|eta|Panoramo de la placo de la amfiteatro en Luko]] {{-l}} == Famuloj == * [[Ugo de' Borgognoni]] * [[Teodorico de' Borgognoni]] * [[Santes Pagninus]] * [[Giacomo Puccini]] * [[Luigi Boccherini]] * [[Francesco Geminiani]] * [[Sankta Zita]] == Vidu ankaŭ == * ''[[Lucca Comics & Games]]'' * [[Lucca (stacidomo)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{it}}) * http://www.luccatourist.it <!-- _Sito_ _turistico_ _dell_'_APT_ --> * http://www.turismo.provincia.lucca.it {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160620215615/http://www.turismo.provincia.lucca.it/ |date=2016-06-20 }} <!-- _Sito_ _turistico_ _della_ provinco --> * http://www.lucca.turismo.toscana.it/home0.html <!-- _Sito_ _turistico_ _sulla_ urbo --> * http://www.luccatourism.eu {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070114211523/http://www.luccatourism.eu/ |date=2007-01-14 }} <!-- _Sito_ _turistico_ _sulla_ urbo --> [[Kategorio:Lucca| ]] [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 2hapsegqfppt1yhwup5hb6jstnvl9aa 0 76002 9413546 8356725 2026-06-25T22:15:10Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413546 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Massarosa | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 10 | areo = 68 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Camaiore]], [[Lucca]], [[Vecchiano]] (PI), [[Viareggio]] (2005) | poŝtkodo = 55054 (2005) | telefona_kodo = 0584 (2005) | ISTAT_kodo = 046018 (2005) | imposta_kodo = F035 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comune.massarosa.lu.it/ | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Massarosa''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Lago Massaciuccoli]] [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] nyp3cxgl7iops55xu0gddl4lo7e4lz5 9413609 9413546 2026-06-25T23:48:22Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9413609 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Massarosa | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 10 | areo = 68 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Camaiore]], [[Lucca]], [[Vecchiano]] (PI), [[Viareggio]] | nomo_de_loĝantoj = ''massarosesi'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 25-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Massarosa''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[dosiero:Comune di massarosa.JPG|eta|maldekstra|230ra|{{centre|la administrejo}}]] <!-- [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[Lago Massaciuccoli]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] fp63uopbte4fgj0d2jkvkteqfitp8bz 9413758 9413609 2026-06-26T07:33:52Z ThomasPusch 1869 /* Vidu ankaŭ */ 9413758 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Massarosa | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 10 | areo = 68 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Camaiore]], [[Lucca]], [[Vecchiano]] (PI), [[Viareggio]] | nomo_de_loĝantoj = ''massarosesi'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 25-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Massarosa''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[dosiero:Comune di massarosa.JPG|eta|maldekstra|230ra|{{centre|la administrejo}}]] <!-- [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[Lago Massaciuccoli]], {{prononco|LAgo masaŜUkoli}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] tvbxio316q3v64ck8njh3wcje1umc2a 0 76003 9413547 9406787 2026-06-25T22:17:10Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413547 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Minucciano | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 697 | areo = 57 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Camporgiano]], [[Casola in Lunigiana]] (MS), [[Fivizzano]] (MS), [[Giuncugnano]], [[Massa]] (MS), [[Piazza al Serchio]], [[Vagli Sotto]] (2005) | poŝtkodo = 55034 (2005) | telefona_kodo = 0583 (2005) | ISTAT_kodo = 046019 (2005) | imposta_kodo = F225 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comunediminucciano.it/ | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Minucciano''' - {{prononco|minuĈJAno}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] e0e0anthegcz0n0x7h0lnhkk478lsez 9413608 9413547 2026-06-25T23:46:20Z ThomasPusch 1869 9413608 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Minucciano | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 697 | areo = 57 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Camporgiano]], [[Casola in Lunigiana]] (MS), [[Fivizzano]] (MS), [[Giuncugnano]], [[Massa]] (MS), [[Piazza al Serchio]], [[Vagli Sotto]] (2005) | poŝtkodo = 55034 (2005) | telefona_kodo = 0583 (2005) | ISTAT_kodo = 046019 (2005) | imposta_kodo = F225 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comunediminucciano.it/ | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Minucciano''' - {{prononco|minuĈJAno}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] qur8gpvsujjhtgayq257ff2sb2poffe 0 76004 9413548 9218693 2026-06-25T22:17:38Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413548 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Molazzana | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 474 | areo = 31 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Barga]], [[Careggine]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Gallicano]], [[Stazzema]], [[Vergemoli]] (2005) | poŝtkodo = 55020 (2005) | telefona_kodo = 0583 (2005) | ISTAT_kodo = 046020 (2005) | imposta_kodo = F283 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Molazzana''' - {{prononco|molaCAna}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] irnge5p4pwa33681chyd96zdhirv2sr 0 76056 9413549 9407681 2026-06-25T22:18:01Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413549 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Montecarlo | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 162 | areo = 15 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Altopascio]], [[Capannori]], [[Chiesina Uzzanese]] (PT), [[Pescia]] (PT), [[Porcari]] (2005) | poŝtkodo = 55015 (2005) | telefona_kodo = 0583 (2005) | ISTAT_kodo = 046021 (2005) | imposta_kodo = F452 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Montecarlo''' - {{prononco|monteKARlo}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] [[Kategorio:Fondita de Karolo la 4-a]] day6osdil4p5wlfsm0p9b0ox36cc0xg 0 76087 9413550 8400036 2026-06-25T22:19:51Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413550 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Pescaglia | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 504 | areo = 70 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Borgo a Mozzano]], [[Camaiore]], [[Fabbriche di Vallico]], [[Lucca]], [[Stazzema]], [[Vergemoli]] (2005) | poŝtkodo = 55064 (2005) | telefona_kodo = 0583 (2005) | ISTAT_kodo = 046022 (2005) | imposta_kodo = G480 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Pescaglia''' - {{prononco|pesKALja}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> [[Dosiero:Pescaglia (il poggio) veduta.JPG|eta|meza|280ra|{{centre|vidaĵo (distrikto il Poggio)}}]] [[Dosiero:PescagliaPanorama2.jpg|eta|meza|280ra|{{centre|panoramo}}]] <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 7fzg9eff0v9cmcd7ghw4pexjhtu5ywo 0 76091 9413551 9361051 2026-06-25T22:21:13Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413551 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Piazza al Serchio | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 536 | areo = 27 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Camporgiano]], [[Giuncugnano]], [[Minucciano]], [[San Romano in Garfagnana]], [[Sillano]] (2005) | poŝtkodo = 55035 (2005) | telefona_kodo = 0583 (2005) | ISTAT_kodo = 046023 (2005) | imposta_kodo = G582 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Piazza al Serchio''' - {{prononco|}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Vidu ankaŭ == * Aliaj lokoj kun la nomo [[Piazza]] [[Dosiero:Piazza al Serchio-panorama.JPG|eta|maldekstra|280ra|{{centre|panoramo}}]] <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 6lkeh16trtxv5kqn96qffv219lipe6p 9413553 9413551 2026-06-25T22:22:19Z ThomasPusch 1869 + prononco 9413553 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Piazza al Serchio | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 536 | areo = 27 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Camporgiano]], [[Giuncugnano]], [[Minucciano]], [[San Romano in Garfagnana]], [[Sillano]] (2005) | poŝtkodo = 55035 (2005) | telefona_kodo = 0583 (2005) | ISTAT_kodo = 046023 (2005) | imposta_kodo = G582 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Piazza al Serchio''' - {{prononco|PJAca al SERkjo}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Vidu ankaŭ == * Aliaj lokoj kun la nomo [[Piazza]] [[Dosiero:Piazza al Serchio-panorama.JPG|eta|maldekstra|280ra|{{centre|panoramo}}]] <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] akce28b1yb7l9h5925ng2c5r1prz44e 0 76093 9413552 8406744 2026-06-25T22:21:41Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413552 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Pietrasanta | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 14 | areo = 41 | subdividaĵoj = Capezzano Monte, Capriglia, Crociale, Marina di Pietrasanta (Fiumetto, Tonfano, Motrone kaj Focette) | najbaraj_komunumoj = [[Camaiore]], [[Forte dei Marmi]], [[Montignoso]] (MS), [[Seravezza]] kaj [[Stazzema]] (2005) | poŝtkodo = 55044 Marina di Pietrasanta, 55045 capoluogo e altre frazioni (2005) | telefona_kodo = 0584 (2005) | ISTAT_kodo = 046024 (2005) | imposta_kodo = G628 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''pietrasantini'' | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comune.pietrasanta.lu.it/ | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Pietrasanta''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] nhr7cb5ql2xj3q5mhhvn4jowj8urd0v 0 76094 9413554 9268076 2026-06-25T22:24:30Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413554 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Pieve Fosciana | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 369 | areo = 28 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Camporgiano]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Castiglione di Garfagnana]], [[Fosciandora]], [[Pievepelago]] (MO), [[San Romano in Garfagnana]], [[Villa Collemandina]] (2005) | poŝtkodo = 55036 (2005) | telefona_kodo = 0583 (2005) | ISTAT_kodo = 046025 (2005) | imposta_kodo = G648 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Pieve Fosciana''' - {{prononco|PJEve foŜAna}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[Dosiero:Pieve fosciana, pieve di san giovanni battista, esterno, absidi 01.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{cenre|la loka kirko [[Johano la Baptisto]]}}]] <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 9zofwaygn02z34rnfrjem7zp5y4r6w1 9413555 9413554 2026-06-25T22:25:01Z ThomasPusch 1869 9413555 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Pieve Fosciana | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 369 | areo = 28 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Camporgiano]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Castiglione di Garfagnana]], [[Fosciandora]], [[Pievepelago]] (MO), [[San Romano in Garfagnana]], [[Villa Collemandina]] (2005) | poŝtkodo = 55036 (2005) | telefona_kodo = 0583 (2005) | ISTAT_kodo = 046025 (2005) | imposta_kodo = G648 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Pieve Fosciana''' - {{prononco|PJEve foŜAna}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sanktulo {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[Dosiero:Pieve fosciana, pieve di san giovanni battista, esterno, absidi 01.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{cenre|la loka kirko [[Johano la Baptisto]]}}]] <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 9jj4lusgkj6wez6r425uo8z6kj2hgio 9413556 9413555 2026-06-25T22:28:15Z ThomasPusch 1869 plia bildo aldonata 9413556 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Pieve Fosciana | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 369 | areo = 28 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Camporgiano]], [[Castelnuovo di Garfagnana]], [[Castiglione di Garfagnana]], [[Fosciandora]], [[Pievepelago]] (MO), [[San Romano in Garfagnana]], [[Villa Collemandina]] (2005) | poŝtkodo = 55036 (2005) | telefona_kodo = 0583 (2005) | ISTAT_kodo = 046025 (2005) | imposta_kodo = G648 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} [[Dosiero:Pieve fosciana, pieve di san giovanni battista, esterno, absidi 01.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la loka kirko [[Johano la Baptisto]]}}]] [[dosiero:Pieve fosciana, oratorio della madonna del buon consiglio e di san giuseppe, esterno 00.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|plia loka kirko, [[Madono]] de bona konsilo kaj [[sankta Jozefo]]}}]] '''Pieve Fosciana''' - {{prononco|PJEve foŜAna}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sanktulo {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 7bxo339s7me713jhupqlkll0mirrgtl 0 76111 9413557 9403964 2026-06-25T22:29:21Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413557 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Porcari | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 32 | areo = 17 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Altopascio]], [[Capannori]], [[Montecarlo]] (2005) | poŝtkodo = 55016 (2005) | telefona_kodo = 0583 (2005) | ISTAT_kodo = 046026 (2005) | imposta_kodo = G882 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comune.porcari.lu.it/ | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Porcari''' - {{prononco|porKAri}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] ock24us9huxopgag34v0m1urmh8lvlu 0 76142 9413558 9401711 2026-06-25T22:30:11Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413558 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = San Romano in Garfagnana | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 555 | areo = 26 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Camporgiano]], [[Piazza al Serchio]], [[Pieve Fosciana]], [[Sillano]], [[Villa Collemandina]] (2005) | poŝtkodo = 55038 (2005) | telefona_kodo = 0583 (2005) | ISTAT_kodo = 046027 (2005) | imposta_kodo = I142 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''San Romano in Garfagnana''' - {{prononco|san roMAno in garfanJAa}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] jeivtv6a5xht531waoaop0984e1llal 0 76157 9413560 9401843 2026-06-25T22:41:27Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413560 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Seravezza | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 50 | areo = 39 | subdividaĵoj = Pozzi, 'Naceri, Rimagno, Ruosina, Ripa, Querceta (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Forte dei Marmi]], [[Massa]] (MS), [[Montignoso]] (MS), [[Pietrasanta]], [[Stazzema]] (2005) | poŝtkodo = 55046 Querceta, 55047 capoluogo e Riomagno (2005) | telefona_kodo = 0584 (2005) | ISTAT_kodo = 046028 (2005) | imposta_kodo = I622 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''carlo, jacopo, giacomo, giovanni, marco'' | patrono = [[San Lorenzo]] | festo = [[10-a de aŭgusto]] (2005) | retpaĝo = http://www.comune.seravezza.lucca.it/ | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Seravezza''' - {{prononco|seraVEca}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[Dosiero:Piazza Carducci (Seravezza).jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|placo Caducci}}]] [[Dosiero:Seravezza 220208 Kirche am- Fluss.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|kirko ĉe rivero}}]] <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 3mc7qvmtvrodpt6bdzl3n7csurhal5l 9413561 9413560 2026-06-25T22:47:12Z ThomasPusch 1869 Partneraj komunumoj 9413561 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Seravezza | dosiero = Seravezza-chiesa santi lorenzo e barbara-campanile.jpg | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 50 | areo = 39 | subdividaĵoj = Pozzi, 'Naceri, Rimagno, Ruosina, Ripa, Querceta (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Forte dei Marmi]], [[Massa]] (MS), [[Montignoso]] (MS), [[Pietrasanta]], [[Stazzema]] (2005) | poŝtkodo = 55046 Querceta, 55047 capoluogo e Riomagno (2005) | telefona_kodo = 0584 (2005) | ISTAT_kodo = 046028 (2005) | imposta_kodo = I622 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''carlo, jacopo, giacomo, giovanni, marco'' | patrono = [[San Lorenzo]] | festo = [[10-a de aŭgusto]] (2005) | retpaĝo = http://www.comune.seravezza.lucca.it/ | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} [[Dosiero:Seravezza, piazza carducci 02.JPG|eta|maldekstra|290ra|{{centre|placo Caducci}}]] [[Dosiero:Seravezza 220208 Kirche am- Fluss.jpg|eta|maldekstra|290ra|{{centre|kirko ĉe rivero}}]] '''Seravezza''' - {{prononco|seraVEca}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Partneraj komunumoj == * {{flago|Hispanio}} [[Calatorao]], [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|regiono]] [[Aragono]] en [[Hispanio]] * {{flago|Ĉeĥio}} [[Kyjov]] en [[Ĉeĥio]] <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|290ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|290ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] t4iv9gdxh7mp207k5bhlk946w21k4u6 9413564 9413561 2026-06-25T22:50:11Z ThomasPusch 1869 /* Partneraj komunumoj */ 9413564 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Seravezza | dosiero = Seravezza-chiesa santi lorenzo e barbara-campanile.jpg | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 50 | areo = 39 | subdividaĵoj = Pozzi, 'Naceri, Rimagno, Ruosina, Ripa, Querceta (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Forte dei Marmi]], [[Massa]] (MS), [[Montignoso]] (MS), [[Pietrasanta]], [[Stazzema]] (2005) | poŝtkodo = 55046 Querceta, 55047 capoluogo e Riomagno (2005) | telefona_kodo = 0584 (2005) | ISTAT_kodo = 046028 (2005) | imposta_kodo = I622 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''carlo, jacopo, giacomo, giovanni, marco'' | patrono = [[San Lorenzo]] | festo = [[10-a de aŭgusto]] (2005) | retpaĝo = http://www.comune.seravezza.lucca.it/ | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} [[Dosiero:Seravezza, piazza carducci 02.JPG|eta|maldekstra|290ra|{{centre|placo Caducci}}]] [[Dosiero:Seravezza 220208 Kirche am- Fluss.jpg|eta|maldekstra|290ra|{{centre|kirko ĉe rivero}}]] '''Seravezza''' - {{prononco|seraVEca}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Partneraj komunumoj == * {{flago|Hispanio}} [[Calatorao]], [[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|regiono]] [[Aragono]] en [[Hispanio]] * {{flago|Ĉeĥio}} [[Kyjov]] en [[Ĉeĥio]] <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|290ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|290ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] r7pjbjw79zptwbn6msbf0c69v7slnhb 0 76162 9413478 8450593 2026-06-25T19:50:02Z ThomasPusch 1869 /* Eksteraj ligiloj */ 9413478 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Sillano | dosiero = Sillano-panorama1.jpg | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | latitudo_gradoj = 44 | latitudo_minutoj = 14 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 10 | longitudo_minutoj = 18 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 93 | koord_Y_en_mapo = 97 | alto = 735 | areo = 62 | kvanto_de_loĝantoj = 706 (2010) | denso_de_loĝantoj = 13 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Collagna]] (RE), [[Fivizzano]] (MS), [[Giuncugnano]], [[Ligonchio]] (RE), [[Piazza al Serchio]], [[San Romano in Garfagnana]], [[Villa Collemandina]], [[Villa Minozzo]] (RE) (2005) | poŝtkodo = 55030 | telefona_kodo = 0583 | ISTAT_kodo = 046029 | imposta_kodo = I737 | nomo_de_loĝantoj = ''sillanesi'' | patrono = [[Apostolo Bartolomeo]] | festo = | retpaĝo = {{oficiala retejo}} ({{it}}) | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Sillano''' estas parto de la [[komunumo]] [[Sillano Giuncugnano]] de [[Italio]], kreita nur komence de 2015. La loĝloko estas la administra centro de la komunumo. Ĝi apartenas al la regiono [[Toskanio]] kaj al la [[provinco Lucca]]. Fine de 2010 en la komunumo vivis {{unuo|706|loĝantoj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://comune.sillanogiuncugnano.lu.it}} de la nova [[komunumo]] [[Sillano Giuncugnano]] ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 2yjyygysjutyi5jfhtycwuofsr6wbqj 9413479 9413478 2026-06-25T19:51:03Z ThomasPusch 1869 9413479 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Sillano | dosiero = Sillano-panorama1.jpg | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 735 | areo = 62 | kvanto_de_loĝantoj = 706 (2010) | denso_de_loĝantoj = 13 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Collagna]] (RE), [[Fivizzano]] (MS), [[Giuncugnano]], [[Ligonchio]] (RE), [[Piazza al Serchio]], [[San Romano in Garfagnana]], [[Villa Collemandina]], [[Villa Minozzo]] (RE) (2005) | poŝtkodo = 55030 | telefona_kodo = 0583 | ISTAT_kodo = 046029 | imposta_kodo = I737 | nomo_de_loĝantoj = ''sillanesi'' | patrono = [[Apostolo Bartolomeo]] | festo = | retpaĝo = {{oficiala retejo|https://comune.sillanogiuncugnano.lu.it}} | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Sillano''' estas parto de la [[komunumo]] [[Sillano Giuncugnano]] de [[Italio]], kreita nur komence de 2015. La loĝloko estas la administra centro de la komunumo. Ĝi apartenas al la regiono [[Toskanio]] kaj al la [[provinco Lucca]]. Fine de 2010 en la komunumo vivis {{unuo|706|loĝantoj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://comune.sillanogiuncugnano.lu.it}} de la nova [[komunumo]] [[Sillano Giuncugnano]] ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 9x4lrns7v25x5vvqgrp9y6b6mhogycz 9413565 9413479 2026-06-25T22:52:53Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413565 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Sillano | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 735 | areo = 62 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Collagna]] (RE), [[Fivizzano]] (MS), [[Giuncugnano]], [[Ligonchio]] (RE), [[Piazza al Serchio]], [[San Romano in Garfagnana]], [[Villa Collemandina]], [[Villa Minozzo]] (RE) (2005) | poŝtkodo = 55030 | telefona_kodo = 0583 | ISTAT_kodo = 046029 | imposta_kodo = I737 | nomo_de_loĝantoj = ''sillanesi'' | patrono = [[Apostolo Bartolomeo]] | festo = | retpaĝo = {{oficiala retejo|https://comune.sillanogiuncugnano.lu.it}} | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Sillano''' estas parto de la [[komunumo]] [[Sillano Giuncugnano]] de [[Italio]], kreita nur komence de 2015. La loĝloko estas la administra centro de la komunumo. Ĝi apartenas al la regiono [[Toskanio]] kaj al la [[provinco Lucca]]. Fine de 2010 en la komunumo vivis {{unuo|706|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:(706/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Ĝis fino de 2014 najbaris la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://comune.sillanogiuncugnano.lu.it}} de la nova [[komunumo]] [[Sillano Giuncugnano]] ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 355cmqfdqubs37k1a9nn2t3a55egmn0 0 76166 9413570 8900112 2026-06-25T23:01:38Z ThomasPusch 1869 9413570 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Stazzema | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 916 | areo = 80 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Camaiore]], [[Careggine]], [[Massa]] (MS), [[Molazzana]], [[Pescaglia]], [[Pietrasanta]], [[Seravezza]], [[Vagli Sotto]], [[Vergemoli]] (2005) | poŝtkodo = 55040 (2005) | telefona_kodo = 0584 (2005) | ISTAT_kodo = 046030 (2005) | imposta_kodo = I942 (2005) | nomo_de_loĝantoj = Stazzemesi | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Stazzema''' - {{prononco|staCEma}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Vilaĝoj == * ''Pruno '' * ''Volegno'' * ''Cardoso'' * ''Pontestazzemese'' (Sidejo de la Urbodomo). * ''Mulina'' * ''Stazzema'' * ''Farnocchia'' * ''Ruosina'' * ''Gallena'' * ''Retignano'' * ''Levigliani'' * [[Terrinca]] * ''Arni'' * ''Palagnana'' * ''La Culla '' <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] j2jrpobliqlhwovvnadc1wsr86xqoqm 9413582 9413570 2026-06-25T23:13:41Z ThomasPusch 1869 9413582 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Stazzema | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 916 | areo = 80 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Camaiore]], [[Careggine]], [[Massa]] (MS), [[Molazzana]], [[Pescaglia]], [[Pietrasanta]], [[Seravezza]], [[Vagli Sotto]], [[Vergemoli]] (2005) | poŝtkodo = 55040 (2005) | telefona_kodo = 0584 (2005) | ISTAT_kodo = 046030 (2005) | imposta_kodo = I942 (2005) | nomo_de_loĝantoj = Stazzemesi | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Stazzema''' - {{prononco|staCEma}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[Dosiero:La_vilaĝo_Terrinca,_de_loko_Contra.JPG|eta|maldekstra|280ra|{{centre|La vilaĝo Terrinca}}]] == Vilaĝoj == * ''Pruno '' * ''Volegno'' * ''Cardoso'' * ''Pontestazzemese'' (Sidejo de la Urbodomo). * ''Mulina'' * ''Stazzema'' * ''Farnocchia'' * ''Ruosina'' * ''Gallena'' * ''Retignano'' * ''Levigliani'' * [[Terrinca]] * ''Arni'' * ''Palagnana'' * ''La Culla '' <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] nmawuvqpuofxtvkg6uq5ofdh2o5pd5p 9413586 9413582 2026-06-25T23:16:11Z ThomasPusch 1869 /* Vilaĝoj */ 9413586 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Stazzema | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 916 | areo = 80 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Camaiore]], [[Careggine]], [[Massa]] (MS), [[Molazzana]], [[Pescaglia]], [[Pietrasanta]], [[Seravezza]], [[Vagli Sotto]], [[Vergemoli]] (2005) | poŝtkodo = 55040 (2005) | telefona_kodo = 0584 (2005) | ISTAT_kodo = 046030 (2005) | imposta_kodo = I942 (2005) | nomo_de_loĝantoj = Stazzemesi | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Stazzema''' - {{prononco|staCEma}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[Dosiero:La_vilaĝo_Terrinca,_de_loko_Contra.JPG|eta|maldekstra|280ra|{{centre|La vilaĝo Terrinca}}]] == Vilaĝoj == {{Div col|cols = 2}} * ''Pruno '' * ''Volegno'' * ''Cardoso'' * ''Pontestazzemese'' (administra ĉefloko) * ''Mulina'' * ''Stazzema'' * ''Farnocchia'' * ''Ruosina'' * ''Gallena'' * ''Retignano'' * ''Levigliani'' * [[Terrinca]] * ''Arni'' * ''Palagnana'' * ''La Culla '' {{Div col end}} <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] enb49vvc7gutw4yuuwawae9pu1gccju 0 76178 9413587 8659677 2026-06-25T23:16:50Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413587 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vagli Sotto | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 600 | areo = 40 | subdividaĵoj = Roggio, Vagli Sopra (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Camporgiano]], [[Careggine]], [[Massa]] (MS), [[Minucciano]], [[Stazzema]] (2005) | poŝtkodo = 55030 (2005) | telefona_kodo = 0583 (2005) | ISTAT_kodo = 046031 (2005) | imposta_kodo = L533 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''vaglini'' | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.valledelserchio.net/comuni/vagli_di_sotto.htm | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Vagli Sotto''' - {{prononco|VALji SOto}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] b96wyuk447eiq13lcmcri6s4h2fjh4p 0 76182 9413452 9400449 2026-06-25T19:06:07Z ThomasPusch 1869 9413452 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vergemoli | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = | areo = | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} (ĝis 2013) | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Vergemoli''' ekde 2014 estas parto ("frakcio") de la [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] de [[Italio]]. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://comune.fabbrichedivergemoli.lu.it}} de la nova [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] fdlspfp50i3jp3922j60rholjltahao 9413453 9413452 2026-06-25T19:07:00Z ThomasPusch 1869 9413453 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vergemoli | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = | areo = | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} (ĝis 2013) | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 13-a de junio, 16-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Vergemoli''' ekde 2014 estas parto ("frakcio") de la [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] de [[Italio]]. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://comune.fabbrichedivergemoli.lu.it}} de la nova [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 5rf0au4q7dtxgw3ckywq0s8ez8zsf0c 9413454 9413453 2026-06-25T19:08:33Z ThomasPusch 1869 9413454 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vergemoli | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = | areo = | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} (ĝis 2013) | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 13-a de junio, 16-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Vergemoli''' ekde 2014 estas parto ("frakcio") de la [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] de [[Italio]]. La la loĝloko kaj kompreneble ankaŭ la tuta nova komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la tradicia [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en Vergemoli vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Ĝis 2013 najbaris la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://comune.fabbrichedivergemoli.lu.it}} de la nova [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 2tif6064bmbnyfkp0lehqkxf9obwn5n 9413456 9413454 2026-06-25T19:13:43Z ThomasPusch 1869 9413456 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vergemoli | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = | areo = 27,35 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} (ĝis 2013) | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 13-a de junio, 16-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Vergemoli''' ekde 2014 estas parto ("frakcio") de la [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] de [[Italio]]. La la loĝloko kaj kompreneble ankaŭ la tuta nova komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la tradicia [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en Vergemoli vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Ĝis 2013 najbaris la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://comune.fabbrichedivergemoli.lu.it}} de la nova [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 11bzrhlxl6jszbui0vvuextr368s2iw 9413457 9413456 2026-06-25T19:15:47Z ThomasPusch 1869 9413457 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vergemoli | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 665 | areo = 27,35 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} (ĝis 2013) | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 13-a de junio, 16-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Vergemoli''' - prononcata kun akcento sur la dua silabo, do {{prononco|verĜEmoli}} - ekde 2014 estas parto ("frakcio") de la [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] de [[Italio]]. La la loĝloko kaj kompreneble ankaŭ la tuta nova komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la tradicia [[provinco Luko]]. Fine de 2011 en Vergemoli vivis {{unuo|140|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:(140/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Ĝis 2013 najbaris la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://comune.fabbrichedivergemoli.lu.it}} de la nova [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 0zxdibr7ypvib2pjflvwa98z5tpcz3m 9413458 9413457 2026-06-25T19:16:05Z ThomasPusch 1869 9413458 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vergemoli | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 665 | areo = 27,35 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} (ĝis 2013) | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 13-a de junio, 16-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Vergemoli''' - prononcata kun akcento sur la dua silabo, do {{prononco|verĜEmoli}} - ekde 2014 estas parto ("frakcio") de la [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] de [[Italio]]. La la loĝloko kaj kompreneble ankaŭ la tuta nova komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de 2011 en Vergemoli vivis {{unuo|140|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:(140/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Ĝis 2013 najbaris la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://comune.fabbrichedivergemoli.lu.it}} de la nova [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 7mwomk3qxv820yfp0fydhuperpdi47r 9413464 9413458 2026-06-25T19:29:13Z ThomasPusch 1869 9413464 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vergemoli | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 665 | areo = 27,35 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} (ĝis 2013) | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 13-a de junio, 16-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Vergemoli''' - prononcata kun akcento sur la dua silabo, do {{prononco|verĜEmoli}} - ekde 2014 estas parto ("frakcio") de la [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] de [[Italio]]. La la loĝloko kaj kompreneble ankaŭ la tuta nova komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de 2011 en Vergemoli vivis {{unuo|140|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:(140/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristanaj patronoj estas la {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, knabeto kaj sia patrino, kiuj kune laŭlegende estis martire mortigitaj, kies komuna memortago sekve estas la komunuma festotago. Ĝis 2013 najbaris la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://comune.fabbrichedivergemoli.lu.it}} de la nova [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] pdnfa962itqtelfwznd0ynw6tuha0yf 9413465 9413464 2026-06-25T19:29:28Z ThomasPusch 1869 9413465 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vergemoli | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 665 | areo = 27,35 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} (ĝis 2013) | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 13-a de junio, 16-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Vergemoli''' - prononcata kun akcento sur la dua silabo, do {{prononco|verĜEmoli}} - ekde 2014 estas parto ("frakcio") de la [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] de [[Italio]]. La la loĝloko kaj kompreneble ankaŭ la tuta nova komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de 2011 en Vergemoli vivis {{unuo|140|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:(140/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristanaj patronoj estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, knabeto kaj sia patrino, kiuj kune laŭlegende estis martire mortigitaj, kies komuna memortago sekve estas la komunuma festotago. Ĝis 2013 najbaris la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://comune.fabbrichedivergemoli.lu.it}} de la nova [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] ludnshwrkmwakga80ff76lauib4wcps 9413466 9413465 2026-06-25T19:30:04Z ThomasPusch 1869 9413466 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vergemoli | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 665 | areo = 27,35 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} (ĝis 2013) | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 13-a de junio, 16-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Vergemoli''' - prononcata kun akcento sur la dua silabo, do {{prononco|verĜEmoli}} - ekde 2014 estas parto ("frakcio") de la [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] de [[Italio]]. La la loĝloko kaj kompreneble ankaŭ la tuta nova komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de 2011 en Vergemoli vivis {{unuo|140|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:(140/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristanaj patronoj estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, knabeto kaj sia patrino, kiuj kune laŭlegende estis martire mortigitaj, kies memortagoj sekve estas la komunumaj festotagoj. Ĝis 2013 najbaris la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://comune.fabbrichedivergemoli.lu.it}} de la nova [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 0o514r62p5y63xh473y3cmb0mw0jtvp 9413484 9413466 2026-06-25T19:54:57Z ThomasPusch 1869 9413484 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vergemoli | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 665 | areo = 27,35 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} (ĝis 2013) | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = 13-a de junio, 16-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Vergemoli''' - prononcata kun akcento sur la dua silabo, do {{prononco|verĜEmoli}} - ekde 2014 estas parto ("frakcio") de la [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] de [[Italio]]. La la loĝloko kaj kompreneble ankaŭ la tuta nova komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de 2011 en Vergemoli vivis {{unuo|140|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:(140/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristanaj patronoj estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, knabeto kaj sia patrino, kiuj kune laŭlegende estis martire mortigitaj, kies memortagoj sekve estas la komunumaj festotagoj. Ĝis 2013 najbaris la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://comune.fabbrichedivergemoli.lu.it}} de la nova [[komunumo]] [[Fabbriche di Vergemoli]] ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 5wsir71jed8vhw31xnkw21bqwx88mi8 0 76184 9413590 8544597 2026-06-25T23:19:38Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413590 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Viareggio | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 2 | areo = 31,88 | subdividaĵoj = Torre del Lago Puccini (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Camaiore]], [[Massarosa]], [[Vecchiano]] (PI) (2005) | poŝtkodo = 55049 (Viareggio), 55048 (Torre del Lago Puccini) (2005) | telefona_kodo = 0584 (2005) | ISTAT_kodo = 046033 (2005) | imposta_kodo = L833 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''viareggini, torrelaghesi'' | patrono = [[Sankta Antonio]] | festo = | retpaĝo = http://www.comune.viareggio.lu.it | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Viareggio''' - {{prononco|viaREĝo}} - estas urba [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Famuloj == * [[Barbara Cupisti]] * [[Paula Koralek]] * [[Stefania Sandrelli]] <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[Lago Massaciuccoli]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] eejd1ynm0a2q63c9aqfkylj2mi33dq0 9413591 9413590 2026-06-25T23:20:23Z ThomasPusch 1869 9413591 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Viareggio | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 2 | areo = 31,88 | subdividaĵoj = Torre del Lago Puccini (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Camaiore]], [[Massarosa]], [[Vecchiano]] (PI) (2005) | poŝtkodo = 55049 (Viareggio), 55048 (Torre del Lago Puccini) (2005) | telefona_kodo = 0584 (2005) | ISTAT_kodo = 046033 (2005) | imposta_kodo = L833 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''viareggini, torrelaghesi'' | patrono = [[Sankta Antonio]] | festo = | retpaĝo = http://www.comune.viareggio.lu.it | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Viareggio''' - {{prononco|viaREĝo}} - estas urba [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patroneco estas la novtestamenta legenda evento {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Famuloj == * [[Barbara Cupisti]] * [[Paula Koralek]] * [[Stefania Sandrelli]] <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[Lago Massaciuccoli]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] kyqli187auh8zwa29nlil33spttrqvz 9413595 9413591 2026-06-25T23:28:18Z ThomasPusch 1869 /* Famuloj */ 9413595 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Viareggio | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 2 | areo = 31,88 | subdividaĵoj = Torre del Lago Puccini (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Camaiore]], [[Massarosa]], [[Vecchiano]] (PI) (2005) | poŝtkodo = 55049 (Viareggio), 55048 (Torre del Lago Puccini) (2005) | telefona_kodo = 0584 (2005) | ISTAT_kodo = 046033 (2005) | imposta_kodo = L833 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''viareggini, torrelaghesi'' | patrono = [[Sankta Antonio]] | festo = | retpaĝo = http://www.comune.viareggio.lu.it | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Viareggio''' - {{prononco|viaREĝo}} - estas urba [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patroneco estas la novtestamenta legenda evento {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Famuloj == * [[Paula Koralek]] (1876-1924), hungara-itala operkantistino * [[Stefania Sandrelli]] (n. 1946), itala aktorino * [[Barbara Cupisti]] (n. 1960), itala aktorino kaj reĝisorino de dokumentfilmoj, interalie parolanta Esperanton <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[Lago Massaciuccoli]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 10tl4ap1j1pz2ocok67kex9cr8xdmoz 0 76187 9413588 9400463 2026-06-25T23:17:36Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413588 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Villa Basilica | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 330 | areo = 36 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Bagni di Lucca]], [[Borgo a Mozzano]], [[Capannori]], [[Pescia]] (PT) (2005) | poŝtkodo = 55019 (2005) | telefona_kodo = 0572 (2005) | ISTAT_kodo = 046034 (2005) | imposta_kodo = L913 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Villa Basilica''' - {{prononco|vila baSIlika}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 9d4ectf47qxjo0ylhff62ql078ue7yv 9413603 9413588 2026-06-25T23:39:13Z ThomasPusch 1869 9413603 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Villa Basilica | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 330 | areo = 36 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Bagni di Lucca]], [[Borgo a Mozzano]], [[Capannori]], [[Pescia]] (PT) (2005) | poŝtkodo = 55019 (2005) | telefona_kodo = 0572 (2005) | ISTAT_kodo = 046034 (2005) | imposta_kodo = L913 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} [[dosiero:Villa Basilica - Chiesa dei Santi Jacopo e Ginese - 2023-09-17 15-54-00 001.jpeg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|katolioka kirko en la parto ''Boveglio''}}]] [[dosiero:BoveglioVillaBasilicaTorre.JPG|eta|maldekstra|230ra|{{centre|la horloĝa turo}}]] '''Villa Basilica''' - {{prononco|vila baSIlika}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <br/> [[dosiero:Villa Basilica dall'alto della Rocca.jpg|eta|centra|330ra|{{centre|vidata de supre, de la roko}}]] {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 9lh4kueo8z2n03vefg643uuwfe2ofa7 0 76188 9413589 9400466 2026-06-25T23:17:49Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9413589 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Villa Collemandina | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 549 | areo = 34 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Castiglione di Garfagnana]], [[Pieve Fosciana]], [[San Romano in Garfagnana]], [[Sillano]], [[Villa Minozzo]] (RE) (2005) | poŝtkodo = 55030 (2005) | telefona_kodo = 0583 (2005) | ISTAT_kodo = 046035 (2005) | imposta_kodo = L926 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Villa Collemandina''' - {{prononco|vila kolemanDIna}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo2|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] h82vgtlv1kr7v8ohfg0tw521i5vqspf 9413606 9413589 2026-06-25T23:43:17Z ThomasPusch 1869 bildo aldonata 9413606 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Villa Collemandina | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 549 | areo = 34 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Castiglione di Garfagnana]], [[Pieve Fosciana]], [[San Romano in Garfagnana]], [[Sillano]], [[Villa Minozzo]] (RE) (2005) | poŝtkodo = 55030 (2005) | telefona_kodo = 0583 (2005) | ISTAT_kodo = 046035 (2005) | imposta_kodo = L926 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} [[dosiero:Villa Collemandina-chiesa ss sisto e margherita-campanile1.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|katoloika kirko [[sankta Siksto|sanktaj Siksto]] kaj [[sankta Margareta|Margareta]]}}]] '''Villa Collemandina''' - {{prononco|vila kolemanDIna}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] ey7a751el4d2qz8ep3d0b10jy8ob0bh 9413607 9413606 2026-06-25T23:43:40Z ThomasPusch 1869 9413607 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Villa Collemandina | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 549 | areo = 34 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Castiglione di Garfagnana]], [[Pieve Fosciana]], [[San Romano in Garfagnana]], [[Sillano]], [[Villa Minozzo]] (RE) (2005) | poŝtkodo = 55030 (2005) | telefona_kodo = 0583 (2005) | ISTAT_kodo = 046035 (2005) | imposta_kodo = L926 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} [[dosiero:Villa Collemandina-chiesa ss sisto e margherita-campanile1.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|katolika kirko [[sankta Siksto|sanktaj Siksto]] kaj [[sankta Margareta|Margareta]]}}]] '''Villa Collemandina''' - {{prononco|vila kolemanDIna}} - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] hcr1jzfd4q76xo0ydvxev0fiif3eldr 0 76868 9413532 8330320 2026-06-25T21:20:05Z ThomasPusch 1869 9413532 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Longarone | dosiero = Longarone_panoramica.jpg | regiono = {{Italio VEN}} | provinco = {{Italio BL}} | latitudo_gradoj = 46 | latitudo_minutoj = 16 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 12 | longitudo_minutoj = 18 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 141 | koord_Y_en_mapo = 31 | alto = {{Vikidata ero|p-kodo=P2044}} | areo = 103 | kvanto_de_loĝantoj = {{WikidataLoĝantaro}} ({{WikidataLoĝantaroDato}}) | denso_de_loĝantoj = 40 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Castellavazzo]], [[Erto e Casso]] (PN), [[Forno di Zoldo]], [[Ponte nelle Alpi]] kaj [[Soverzene]] | poŝtkodo = 32013 | telefona_kodo = 0437 | ISTAT_kodo = 025031 | imposta_kodo = M342 | nomo_de_loĝantoj = ''longaronesi'' | patrono = [[Sankta Maria]] | festo = [[8-a de decembro]] | retpaĝo = {{oficiala retejo}} | mapo = Map of Veneto.svg | mapamplekso = 300 }} '''Longarone''' estas vilaĝo kaj komunumo en [[Italio]], sur la bordo de [[Piave]] en la [[provinco Beluno]] en nord-orienta [[Italio]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Najbaraj komunumoj estas [[Castellavazzo]], [[Erto e Casso]] (PN), [[Forno di Zoldo]], [[Ponte nelle Alpi]] kaj [[Soverzene]]. Longarone situas en valo de la montoĉeno [[Dolomitoj]], suda kalkoŝtona parto (aŭ laŭ alia difino antaŭmontaro) de la [[Alpoj]]. La vilaĝo estis detruita en la katastrofo de la akvobaraĵo ''Vajont'', la 9-an de oktobro [[1963]], kiam 50 milionoj de kubmetroj da akvo trafluis la akvobaraĵon kaj subenfluis en la valon kaj inundis la vilaĝon. Mortis 1909 vilaĝanoj. Longarone estis rekonstruita. Pri la postvivo de la katastrofo verkis ''Mauro Corona''. Ekde [[2014]] al la teritorio apartenas ankaŭ la antaŭ sendependa najbara komunumo [[Castellavazzo]]. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Provinco Beluno}} {{Ĝermo|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Veneto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Belluno]] {{-}} 8sqxjvnu0jf87p0uqs3m7c5rwz2wtup 1 86995 9413832 8907465 2026-06-26T09:08:20Z ThomasPusch 1869 9413832 wikitext text/x-wiki == Ĉu leginda? == La artikolo estas longa kaj ne malinteresa, sed skribita en lingvaĵo je certa parto esperantlingva, iom itala kaj iom fantazia... Necesus komplete traduki la tekston al normala Esperanto: Mi dubas, ĉu en la nuna formo ĝi meritas la etikedon "leginda". [[Vikipediisto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:25, 27. Okt 2008 (UTC) :Mi tre miras ke tiu artikolo sukcesis fariĝi "leginda" - mi jam faris kelkajn korektojn sed restas multo farenda, interalie "la + jaro", kie "la" estas superflua, ŝablonigo de datoj, inter-artikolaj ligiloj, forestas sekcioj "kulturo" kaj "administrado"... Fi! --[[Vikipediisto:Dominik|Dominik]] 17:50, 23. Feb 2010 (UTC) ::Kiu donis al la artikolon la atributon "leginda"? Ĝi pro amaso de malplenaj ĉapitroj tutcerte ne estas tia. Mi tial pledas por forpreno de la atributo. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 08:39, 19 Jun. 2013 (UTC) :::{{re|Tlustulimu}} Mi hazarde ĵus vidis ke ĝin proponis por legindeco Marcos je 09:38, 3 jun. 2008 - tiam ĝi aspektis kompare dece, havis fotojn kaj blazonon kiuj poste forpreniĝis el la komunejo kaj tute ne havis ruĝajn ligilojn. Tiam sendube okazis pozitiva voĉdono, kaj ekde rezulto de la voĉdono la teksto estis leginda. Eblas facile fuŝigi ĉiun tekston, ankaŭ legindan aŭ elstaran, se oni ne daŭre atentas, kaj daŭre atenti pri ĉiuj tekstoj simple ne eblas. Mi eĉ dubas ĉu nun valoras la penon iniciati formalan voĉdonon por mallegindigo (en [[VP:NPLA]]). Mi provizore metis super la "leginda" teksto kritikan keston "polurinda", kaj esperas ke eblas ankaŭ sen puna malklasigo rebonigi la tekston... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:15, 1 nov. 2024 (UTC) ::: Mi ĵus rimarkis, ke je 20:03, 19 jun. 2026 anonima konto ~2026-35854-19 forprenis de la teksto la ŝablonon {{ŝ|leginda}}. Persone mi ne rimarkis ke intertempe okazis formala voĉdono por mallegindigo en [[VP:NPLA]]. Se estis tiel, estas bone, kaj tiam klaras ke la voĉoj de mi, Dominik kaj Tlustulimu ankaŭ tendencus favore al forpreno de la honorigo, sed se ne okazis formala voĉdono, estsa fuŝo simple forviŝi la ŝablonon {{ŝ|leginda}} en la teksto mem. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:08, 26 jun. 2026 (UTC) == Esperanto en Milano == Ĉu vere "Milano estas sidejo [...] de la Universala Esperanto Asocio (UEA), de la Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO) [...]"? --aldonis, sen subskribo, uzanto Jorge CAMACHO je 20:36, 30 okt. 2008 :Vere estis bone atentigi pri la evidentaj malĝustaj informoj. Kvankam mi aŭ Kani en la monatoj antaŭ oktobro 2008 korektis ion supre en la paĝo, ni evidente ne tralegis la plenan tekston, ĝis la eraroj pri TEJO, UEA kaj IKUE, kiuj estis tute sube (mi ne scias ĉu iam IKUE havis sian sidejon en la urbo, tiom bone mi ne konas tiun asocion aŭ fakgrupon, sed ĉiukaze en 2008 certe ne). Mi nun prenis al mi la tempon trovi kiu fine trovis kaj forigis la eraron: estis uzanto Surfo je 16:40, 8 dec. 2008, kiu aldonis redaktoresumon "forigis okulfrapajn malĝustaĵojn". Prave! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:15, 1 nov. 2024 (UTC) 8nb2ug84t5xinyhsafq0igjh6dffmuc 9413845 9413832 2026-06-26T09:29:18Z ThomasPusch 1869 /* Ĉu leginda? */ 9413845 wikitext text/x-wiki == Ĉu leginda? == La artikolo estas longa kaj ne malinteresa, sed skribita en lingvaĵo je certa parto esperantlingva, iom itala kaj iom fantazia... Necesus komplete traduki la tekston al normala Esperanto: Mi dubas, ĉu en la nuna formo ĝi meritas la etikedon "leginda". --[[Vikipediisto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:25, 27. Okt 2008 (UTC) :Mi tre miras ke tiu artikolo sukcesis fariĝi "leginda" - mi jam faris kelkajn korektojn sed restas multo farenda, interalie "la + jaro", kie "la" estas superflua, ŝablonigo de datoj, inter-artikolaj ligiloj, forestas sekcioj "kulturo" kaj "administrado"... Fi! --[[Vikipediisto:Dominik|Dominik]] 17:50, 23. Feb 2010 (UTC) ::Kiu donis al la artikolon la atributon "leginda"? Ĝi pro amaso de malplenaj ĉapitroj tutcerte ne estas tia. Mi tial pledas por forpreno de la atributo. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 08:39, 19 Jun. 2013 (UTC) :::{{re|Tlustulimu}} Mi hazarde ĵus vidis ke ĝin proponis por legindeco Marcos je 09:38, 3 jun. 2008 - tiam ĝi aspektis kompare dece, havis fotojn kaj blazonon kiuj poste forpreniĝis el la komunejo kaj tute ne havis ruĝajn ligilojn. Tiam sendube okazis pozitiva voĉdono, kaj ekde rezulto de la voĉdono la teksto estis leginda. Eblas facile fuŝigi ĉiun tekston, ankaŭ legindan aŭ elstaran, se oni ne daŭre atentas, kaj daŭre atenti pri ĉiuj tekstoj simple ne eblas. Mi eĉ dubas ĉu nun valoras la penon iniciati formalan voĉdonon por mallegindigo (en [[VP:NPLA]]). Mi provizore metis super la "leginda" teksto kritikan keston "polurinda", kaj esperas ke eblas ankaŭ sen puna malklasigo rebonigi la tekston... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:15, 1 nov. 2024 (UTC) ::: Mi ĵus rimarkis, ke je 20:03, 19 jun. 2026 anonima konto ~2026-35854-19 forprenis de la teksto la ŝablonon {{ŝ|leginda}}. Persone mi ne rimarkis ke intertempe okazis formala voĉdono por mallegindigo en [[VP:NPLA]]. Se estis tiel, estas bone, kaj tiam klaras ke la voĉoj de mi, Dominik kaj Tlustulimu ankaŭ tendencus favore al forpreno de la honorigo, sed se ne okazis formala voĉdono, estsa fuŝo simple forviŝi la ŝablonon {{ŝ|leginda}} en la teksto mem. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:08, 26 jun. 2026 (UTC) :::En la diskutejo [[VP:NPLA]] mi ne trovis formalan voĉdonon por mallegindigo. Tial mi nun komencas tian voĉdonon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:29, 26 jun. 2026 (UTC) == Esperanto en Milano == Ĉu vere "Milano estas sidejo [...] de la Universala Esperanto Asocio (UEA), de la Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO) [...]"? --aldonis, sen subskribo, uzanto Jorge CAMACHO je 20:36, 30 okt. 2008 :Vere estis bone atentigi pri la evidentaj malĝustaj informoj. Kvankam mi aŭ Kani en la monatoj antaŭ oktobro 2008 korektis ion supre en la paĝo, ni evidente ne tralegis la plenan tekston, ĝis la eraroj pri TEJO, UEA kaj IKUE, kiuj estis tute sube (mi ne scias ĉu iam IKUE havis sian sidejon en la urbo, tiom bone mi ne konas tiun asocion aŭ fakgrupon, sed ĉiukaze en 2008 certe ne). Mi nun prenis al mi la tempon trovi kiu fine trovis kaj forigis la eraron: estis uzanto Surfo je 16:40, 8 dec. 2008, kiu aldonis redaktoresumon "forigis okulfrapajn malĝustaĵojn". Prave! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:15, 1 nov. 2024 (UTC) lfrw1h83aqxir6xqe7255vrv6rt7agp 0 94365 9413733 9325046 2026-06-26T06:59:47Z Sj1mor 12103 9413733 wikitext text/x-wiki {{Informkesto greka dio}}'''Eroso''' ([[helena|helene]] ''' Ἔρως ''', [[latino|latine]] ''Amoro'' aŭ ''Cupido'') en [[helena mitologio]] estas dio de amo kaj amo mem; filo de dio de la milito [[Areso]] kaj diino de amo kaj beleco [[Afrodito]], adorata ankaŭ kiel diino de rikolto. Ĝia romia ekvivalento estis [[Amoro (dio)|Amoro]]. Kiel Dionizo, estis ankaŭ li iam menciata kiel Eleŭtero, „liberiganto“. Laŭ pli malnovaj mitoj estas Eroso personigo de la potenca kaj ĉioviviganta forto, kiu naskiĝis post komenca [[Ĥaoso]].[[Dosiero:Eros bobbin Louvre CA1798.jpg|eta|Eroso, Ateno, ĉ. 470–450 a.Kr.]] La nomo venas de la verbo ἔρασθαι (erastai), "arde deziri" kun la ĉefa signifo de "deziro de la sensoj". En la prahindeŭropa lingvo oni trovas la rekonstruitan elementon (e)rem "kompleziĝi" "delektiĝi". Laŭ [[Heziodo]] Eroso naskiĝis sammomente kun patrino de la tero [[Gaja]]. Li kunigis la eligitajn komencoj de aferoj el kiuj ekestis ĉiuj vivantaj estaĵoj, dioj, homoj kaj bestoj. == Imagoj pri Eroso == [[Dosiero:Eros Kitharoidos Louvre Myr178.jpg|eta|Eroso ludanta liron, Muzeo Luvro]] Helenoj agnoskis du konceptojn de nocio Eroso; en la unua, laŭ orfisma mito pri kreo de la mondo, li estas primara dio, kiu ne nur personigas forton de erota amo, sed ankaŭ urĝan naturan instinkton, la unuan trembrilon de lumo respondantan pri komenco kaj ordo de ĉiuj aferoj en kosmo. En Hezioda verko ''Theogonia'', la plej fama greka mito pri la kreo, Eroso aperis el la origina Ĥaoso kune kun Gaja, tero kaj [[Tartaro]], submondo; laŭ [[Aristofano|Aristofana]] ludo ''Birdoj'' li eloviĝis el arĝenta ovo, kiun metis diino Noci, kiun amindumis Vento. En [[Eleŭsina misterio]] li estis adorata kiel ''[[Protogono]]'', la ''unuenaskita''. Alterne, en pli posta antikva epoko estis Eroso sciigata kiel filo de [[Afrodito]] kaj aŭ [[Areo]], [[Hermeso]] aŭ [[Hefesto]], aŭ ke liaj gepatroj estis [[Poro]] kaj [[Penio]], aŭ alifoje [[Iriso (mitologio)|Iriso]] kaj [[Zefiro]]; tiu ĉi Eroso akompanis Afroditon, ligatan originan forton de amo portante ĝin al mortemuloj. Eroso alportas ĝojon kaj ĉagrenon, regas super ĉio kaj ĉie: ŝvebas per oraj flugiloj armita per pafarko kaj sagoj. Kiun li trafos per sia pafaĵo subiĝos pro amo. Eroso estas kaj aminda kaj kruela, gaja kaj artifika, homoj sopiras lin, laŭdkantas kaj malbenas lin. [[Zeŭso]] bone sciis, ke Eroso alportos teren ankaŭ suferojn kaj sciis ankaŭ, ke li mem kontraŭ liaj sagoj ne kontraŭstaros sukcese. Li volis tuj post naskiĝo pereigi lin, sed Afrodito sian filon kaŝis en profunda arbaro kaj donis infanon en edukadon al la sovaĝaj leoninoj. Kiam li maturiĝis, revenis al sia patrino sur [[Olimpo]]n kaj ĉiuj dioj bonvenigis lin pro lia beleco kaj ĉarmo. Li fariĝis helpanto de Afrodita kaj ĉiam estis okupita tiom, ke alprenis kiel helpantoj Erosetojn, alivorte Amoretojn. Ili onidire estis liaj fratoj, inter ili ankaŭ [[Anteroso]] („Kontraŭamo“); mencioj pri li aperas nur en relative pli malfruaj mitoj. En aro estis Eroso kutime bildigata kie nuda flugilhava knabo aŭ kiel infano (kvankam tiu ĉi imago estas ligita pli kun Amoro el romiana religio, ĉe grekoj li estis pli junulo) kun sia pafarko kaj sagoj en la mano. Li uzis du specojn de sagoj: unu oran kun flugiletoj el kolombaj plumoj, kiu kaŭzadis tujan amon; alian kun flugiletoj el strigaj plumoj, kiu naskis flegmecon. Poetino [[Sapfo]] priskribis lin per vortoj „dolĉdoloriga“ kaj „kruela“ al siaj oferoj; li estis ankaŭ senkonscienca, nebridebla kaj ĥarisma. En [[orfismo|orfisma]] mito pri kreo de la mondo oni nomis lin ankaŭ Faneso. Eroso estis ĉi tie priskribita kiel hermafrodito, kiu kreis teron, firmamenton, sunon kaj lunon. Onidire li havis kvar kapojn kaj iam roris kiel leono, blekis kiel virbovo, siblis kiel serpento kaj beis kiel virŝafo. Kelkokaze li estis bildigata kiel blindulo aŭ kun benditaj okuloj. En frua Grekio ne estis adorado de Eroso kutima, sed iom post iom fariĝis pli vastigita. Estis fanatike adorata en kulto de fekundeco en [[Tespio]] kaj rolis grave en [[Eleŭsinaj misterioj]]. En [[Ateno]] li dividis tre popularan kulton kune kun [[Afrodito]] kaj ĉiu kvara tago en la monato estis dediĉita ĝuste al li. En iuj partoj de la antikva Grekio li estis adorata kiel dio de [[pederastio]] (ekz. en Kreto, en Tebo kaj en Sparto), aliloke estis lia kulto [[ambaŭseksemo|ambaŭseksema]] (ekz. en Trojo kaj Lakonio). En la moderna tempo estas Eroso glorata dum Erosa tago, festo de amo kaj seksumado, la 22an de januaro, kiam estas planedeto Eroso plej proksima al la tero. == Mitoj ligitaj al Eroso == [[Dosiero:_File-Eros_-_Pompeiian_statue_-_Naples_Archeological_Museum.jpg|eta|upright|Statuo de Eroso el trovejo en [[Pompejo]]]] Eroso mem estis ankaŭ kontraŭ la amo senpova (ĝis helpis al li [[Anteroso]]). Mitoj sciigas kelkajn liaj amhistoriojn. Unu el la konataj mitoj estas historieto de Eroso kaj [[Apolono]], kiu mokis Eroson pro lia pafado per la ora pafarko. Eroso pro tio kaŭzis per sia sago, ke Apolono enamiĝis nimfon [[Dafna]]n, filinon de [[Ladono]], sed ŝi Apolonon malŝatis. Ankaŭ tion responsis Eroso, kiu trafis ŝin per sago la amon mortiganta. Dafna pro teruro kontraŭ Apolono, kvankam tiu estis la plej bela el la dioj, petis ŝian patron pri ŝanĝo de sia fiziognomio kaj tiu kontentigis ŝin. Li transformis Dafnan en laŭran arbon, per kies folioj poste Apolono ornamadis sian kapon memore al sia unua amo. Epizodo pri Eroso kaj Psiĥo havas multjaran tradicion kiel popola historieto de antikva greka-romia mondo longe antaŭ ĝia publiko; la unua estis [[Apuleo]] en sia novelo [[Ora azeno]]. Novelo mem estas skribita en romia pikareska stilo, eĉ se Psiĥo kaj Afrodita tenas al si grekajn signojn. Estas nur Eroso, kies rolo devenis el lia tasko en roma [[panteono]]. Tiu ĉi historieto estas nur deflankiĝo kaj struktura paralelo de la ĉefa okazaĵo en Apulea novelo kaj estas rakontata por gajigo de iu maljunulino al knabino kaptita de rabistoj. Oni en ĝi rakontas pri amo plena de kontraŭagoj inter Eroso kaj Psiĥo, kies nomo estas malfacile tradukebla, eble oni opinias "animon", aŭ "menson", aŭ prefere tiujn nociojn ambaŭ. Psiĥo estis tiom bela, ke ŝia beleco ekscitis eĉ diinon de beleco Afroditon, ĉar homoj pro ŝi forlasadis altaron de Afrodito kaj anstataŭe adoris tiun ĉi mortemulinon. Pro tio Afrodito ordonis al sia filo Eroso, ke li vundu ŝin per sago de amo al la plej malbona viro en la mondo. Sed Eroso anstataŭ tio mem enamiĝis Psiĥon kaj traportigis ŝin en sian rezidejon, kie li ĉiunokte en mallumo renkontiĝadis ŝin. Ilia trankvilo kaj paco estis rompita fare de enviemaj fratinoj de Psiĥo, kiuj kaŭzis, ke Psiĥo volis ekscii veran fiziognomion de Eroso. Eroso, brulvundita per oleo de lampo, per kiu ŝi strebis rekoni lin, forflugis de ŝi kaj Psiĥo poste klopodis serĉi lin en la tuta mondo. Se Psiĥo volas reakiri sian amon, devas plenumi tri taskojn kaj unu el ili venigas ŝin en la submondon. La taskojn ŝi sukcesis plenumi kaj fine ŝi interpaciĝis kun sia bopatrino kaj estis akceptita en panteonon de dioj kiel nemortebla edzino de Eroso. Rezulto de la amo inter Eroso kaj Psiĥo estis ilia filino nomata Hedono, do Volupto. La vizito kaj reveno de Psiĥo el la submondo faris el ŝi simbolon de fideleco, simile kiel estis [[Dionizo]] kaj [[Persefono]]. Ŝi fariĝis objekto de kelkaj religiaj misterioj kaj estis ne ofte menciata kun popularaj [[Eleŭsinaj misterioj]]. Kelkaj homoj kredas, ke tiu ĉi historieto rakontas, ke amo venas kiam la homo en sia sopiro (Eroso) revas prefere pri animo (Psiĥo) de sia partnero, ol sopiri pri lia korpo. La duopo povas trovi amon, sed pli facile ĝi povas perdi ĝin pro malfido. == Eroso en arto == Eroso estis ofta temo de la artaj verkoj ekz.: * statuo "Eroso Centocela'' (trovita en saqmnoma vilaĝo apud Romo kaj eble estas verko de Praksitela patro Kefisodotoje snad dílem Praxitelova otce Kéfísódota) * same fama estas "Eroso Kapitola", rigardata kopio de Lisipa statuo * ''Eroso pritranĉata arkpafilon", falma statuo de Praxitel, el kiu konserviĝis nur kopioj El novtempaj skulptaĵoj ni nomu: * ''Amoro eltranĉata arkpafilon'' de E.Bouchardon (el la jaroj 1747–1750) * ''Amoro kun papilio'' de A.D.Chaudet (el la jaro 1802) * statueton "Eroso" de A. Gilberta povas vidi la plej granda nombro da homoj meze de placo Picadilly en Londono Pentristajn ilustraĵojn de Eroso oni praktike ne povas prikalkuli. Inter la plej konataj el ili apartenas: * ''Venuso kun Amoro'' de [[Tizian]] (ĉirkaŭ la jaro 1550 en [[Firenzo|firenza]] galerio [[Uffizi]] * ''Edukado de Kupido'' finita fare de D. Mazza post la jaro 1599 * ''Venuso kun Amoro'' de [[Alessandro Allori]] en Muzeo Fabre en [[Montpeliero]] * ''Puno de Kupido'', pentrita ĉirkaŭ la jaro 1610 Bartlomeo Manfredi troviĝas en la Arta Instituto en [[Ĉikago]] * ''Dormanta Kupido'' de [[Caravaggio]] el la jaro 1600 env Palatina galerio en [[Firenze]] * ''Venuso kun Amoretoj'' en madrida [[Prado-Muzeo|Prad]] de [[Petro Paŭlo Rubens]] el la jaroj 1630 - 1640. * 'Kaptita Kupido'' de [[François Boucher]] el tempo ĉirkaŭ la jaro 1754 (Kolekto deWallace en Londono) * ''Dormantaj Amoroj'', kiun arte formis ĉirkaŭ la jaro 1766 [[Jean-Honoré Fragonard]] (Kolekto deWallace en Londono) * ''Amoro kaj Psiĥo'' de [[François Gérard]] el la jaro 1795 (Luvro en Parizo) * ''Venkanta Amoro'' de [[Orazio Gentileschi]] el komenco de la 17-a jarcento (Bildgalerio de Praga Burgo) * ''Matenmanĝo de Amoro'' [[Josef Mánes]] el la jaro 1850 (Bildgalerio de Praga Burgo) * ''Venuso, Kupido, Bakĥo kaj Pomona'', de [[Godfried Schalcken]], 1643, (Nacia Galerio en Prago) == Tradukfonto == {{Trad|cs|Klytios|10107768}} {{Projektoj|ReVo=eros}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Fikciaj arkpafistoj]] [[Kategorio:Bazaj dioj de la helena mitologio]] [[Kategorio:Dioj pri amo kaj sekso]] [[Kategorio:Dioj pri fekundeco]] [[Kategorio:Idaro de Afrodito]] [[Kategorio:Personigoj de la helena mitologio]] 0nma52gbjl3ff045rg6b06os06cdvpd 0 123261 9413605 9411883 2026-06-25T23:42:28Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9413605 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Koracioformaj |koloro = pink |dosiero = Coraciiformes collage.jpg |dosiero larĝo=300px |priskribo de dosiero = |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdo]]j |ordo = '''Koracioformaj''' |ordo aŭtoritato = [[William Alexander Forbes|Forbes]], 1884 |specioj de subdivizio = Familioj |subdivizio2 = [[Koraciedoj]]<br /> [[Brakipteraciedoj]]<br /> [[Meropedoj]]<br /> [[Todedoj]]<br /> [[Momotedoj]]<br /> [[Alcedinedoj]]<br /> [[Halcionedoj]]<br /> [[Ceriledoj]]<br /> |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj =Kingfisher range.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Koracioformaj birdoj''' (''Coraciiformes'') enhavas proksimume 194 speciojn. Entute estas tre varia [[ordo (biologio)|ordo]] kun precipe tropikaj kaj tre kolorbuntaj birdoj, kiuj havas tre diversajn vivmanierojn. Ili havas nur unu komunan distingilon: la piedfingroj ofte estas diversaj ol la normo, ili parte estas [[sindaktila]]j, kun tri antaŭenaj fingroj (kies tria kaj kvara estas kunigitaj ĉebaze), kvankam en multaj alcionoj unu el tiuj malaperis. Tiu ordo enhavas: * la [[Alcededoj|alcionojn]], * la [[abelmanĝuloj]]n, kaj * la [[koracioj]]n Estas ordo ĉefe el la [[Malnova Mondo]], kun reprezentantaro en [[Ameriko]] limigita al nur ĉirkaŭ dekduo da specioj de [[todio]]j kaj [[momoto]]j, kaj nur kelkaj el la pli ol 80 specioj de alcionoj. La nomo '''Koracioformaj''' signifas "Korvecaj" aŭ "Korakecaj", kio estas fakte [[misnomo]]. (Korakoj estas kantobirdoj). Laŭlitere, la nomo devenas el la [[latina]]j vortoj "Corax", signike "Korako", kaj "Forma", signife "formo", kio estas komuna finaĵo por taksonoj. [Terres p 104] == Taksonomio == Tiu ordo ŝajnas kiel tro miksita grupo, kaj la Koracioformaj povus esti konsiderata kiel inkludanta nur la koraciojn. Ĉiuj aliaj familioj estus konsiderataj stirpoj tre malproksimaj al la Koracioformaj. Alimaniere Koracioformaj formas tro ampleksan [[klado]]n. Analizoj de [[DNA]] demonstras, ke la Koracioformaj povas esti dividitaj en baza grupo, kiu ne estas tre malproksima disde la [[Pegoformaj]], kaj disda [[subordo]] enhavanta ĉefe la alcionojn (Johansson & Ericson, 2003). La veraj parencecoj de la [[kukolkoracio]] estus alie. La trogonoj kaj kornobekuloj estas ĉu tre bazaj stirpoj, ĉu devus esti konsiderataj kiel distingaj propraj ordoj; La laste menciitaj estas ŝajne iome pli proksimaj al la koracioj ol la unue menciitaj. Tiu entera grupo (eble ekskludante la Kukolkoracion) kaj la Pegoformaj estas tre rilataj al la [[Paseroformaj]] (Johansson & Ericson 2003). Multaj formortintaj koracioformaj familioj estas konataj nur el fosilioj de la [[Paleogeno]]. Ili probable apartenas al la baza grupo kaj estas foje malfacile atribui ilin, ĉar ili estas eĉ pli proksimaj al la [[Pegoformaj]]. Krome, estas kelkaj prahistoriaj [[genro]]j kiuj estas ankaŭ malfacile lokeblaj en familio. Almenaŭ la ''Eokoraciedoj'' estas tre bazaj, sed la [[Geranopteredoj]] de la malfrua [[Eoceno]] formas [[superfamilio]]n ''Coracioidea'' kun la nunaj koracioj kaj la grundokoracioj (Mayr & Mourer-Chauviré 2000). Oni priskribis kelkajn prahistoriajn [[taksono]]jn de nuntempaj familioj; vidu la familiartikolojn por detaloj. En subordo [[Alcededoj]] aŭ ''Alcedines'' oni enmetas la tri similajn familiojn, nome: * [[Alcedinedoj]] (Alcedinidae) * [[Halcionedoj]] (Halcyonidae) * [[Ceriledoj]] (Cerylidae) == Familioj == '''Nesolvitaj''' * Genro ''Quasisyndactylus'' ([[fosilio]]; Meza Eoceno de Messel, Germanio) - alcediniforma, baza? * Genro ''Cryptornis'' ([[fosilio]]; Malfrua Eoceno de Francio) - bucerotedo? geranopteredo?<!-- AmMusNovit2400. Condor53:153. JVertPaleontol20:533. --> * Familio ''Primobukonedoj'' ([[fosilio]])<!-- JSystPaleontol2:1 --> * Genro kaj specio nedet. De Koracioformaj. PQ 1216, QU 15640 ([[fosilio]]; Malfrua Eoceno de Quercy, Francio: Mayr & Mourer-Chauviré 2000) * Familio [[Bucerotedoj]] (''Bucerotidae'') (kornobekuloj) - distinga ordo? * La ''Paleospizedoj'' de Malfrua Eoceno<!-- Emu97:43 --> estas foje ankaŭ lokitaj en la Koracioformaj, kiel la ''Primobukonedoj'' de Frua al Meza Eoceno kaj la ''Silfornitedoj'' de Meza Eoceno al Frua Oligoceno. La Primobukonedoj almenaŭ ŝajne apartenas ĉi tie. '''Baza grupo''' * Familio Eokoraciedoj ([[fosilio]]; Meza Eoceno de Messel, Germanio)<!-- Auk120:202. *JVertPaleontol20:533. --> * Familio Meselirisoredoj ([[fosilio]]; Meza Eoceno) * Familio Geranopteredoj ([[fosilio]]; Malfrua Eoceno de Quercy, Francio - Frua Mioceno de Ĉeĥio) - inkludas ''"Nupharanassa" bohemica''<!-- JVertPaleontol20:533 --> * Familio [[Koraciedoj]] (''Coraciidae'') (koracioj) * Familio [[Brakipteraciedoj]] (''Brachypteraciidae'') (grundokoracioj) * Familio [[Meropedoj]] (abelmanĝuloj) '''Subordo ''Alcedini''''' * Familio [[Todedoj]] (todoj) * Familio [[Momotedoj]] (momotoj) * Familio [[Alcedinedoj]] (riveralcionoj) * Familio [[Halcionedoj]] (arbalcionoj) * Familio [[Ceriledoj]] (akvalcionoj) == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="200"> Coracias garrulus in Shirahmad wildlife refuge of Sabzevar 001.jpg|[[Koracio]] Broad billed tody 4.jpg|''Todus subulatus'' Leptosomusdiscolorcrop.jpg|[[Leptosomatedoj]] Brown-headed Paradise-Kingfisher.jpg|[[Alcededo]] de specio Tanysiptera danae Southern carmine bee-eater, Merops nubicoides, Savuti marsh, Chobe National Park, Botswana (32421989116).jpg|[[Sudkarmina abelmanĝulo]] Motmot1.jpg|''Eumomota superciliosa'' </gallery> == Referencoj == * '''Johansson''', Ulf S. & '''Ericson''', Per G. P. (2003): Molecular support for a sister group relationship between Pici and Galbulae (Piciformes sensu Wetmore 1960). ''Journal of Avian Biology'' '''34'''(2): 185–197. <small>{{doi|10.1034/j.1600-048X.2003.03103.x}}</small> [http://www.nrm.se/download/18.4e32c81078a8d9249800021325/Johansson%2520&%2520Ericson%2520-%2520Piciformes%5B1%5D.pdf PDF plena teksto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181004210235/http://www.nrm.se/download/18.4e32c81078a8d9249800021325/Johansson%2520%26%2520Ericson%2520-%2520Piciformes%5B1%5D.pdf |date=2018-10-04 }} * '''Mayr''', Gerald & '''Mourer-Chauviré''', Cécile (2000): Rollers (Aves: Coraciiformes. s.s.) from the Middle Eocene of Messel (Germany) and the Upper Eocene of the Quercy (France). ''Society of Vertebrate Paleontology'' '''20'''(3): 533–546. <small>[[Digital Object Identifier|DOI]]:10.1671/0272-4634(2000)020[0533:RACSSF]2.0.CO;2</small> [http://www.senckenberg.de/files/content/forschung/abteilung/terrzool/ornithologie/rollers.pdf PDF plena teksto] * '''Terres''', John K. (1980) The Audubon Society Encyclopedia of North American Birds. ISBN 0-394-46651-9 {{projektoj|commonscat=Coraciiformes|Rackenvögel}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj| ]] [[Kategorio:Birdordoj]] j8248xckcl39ts67b05bnm7py6on66d 0 148638 9413510 8889927 2026-06-25T20:30:36Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413510 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Ibogao |koloro = lightgreen |dosiero = Iboga.jpg |dosiero larĝo = 200px |priskribo de dosiero = ''Tabernanthe iboga'' |regno = [[Plantoj]] ''Plantae'' |subregno = ''Tracheobionta'' |divizio = [[Angiospermoj]] ''Magnoliophyta'' |klaso = [[Dukotiledonaj plantoj]] ''Magnoliopsida'' |subklaso = [[Asteredoj]] ''Asteridae'' > ''Lamiidae'' |ordo = [[Gencianaloj]] ''Gentianales'' |familio = [[Apocinacoj]] ''Apocynaceae'' |subfamilio = ''Rauvolfioideae'' |tribo = ''Tabernaemontaneae'' |genro = ''Tabernanthe'' |specio = ''T. Iboga'' |dunomo = ''Tabernanthe iboga (L.) Baill.'' |vikispecio = |komunejo = }}La '''Tabernanthe Iboga''' estas [http://perso.orange.fr/eric.coffinet/Iboga/ibkph_2-esp.htm arbusto] [[Apocinacoj|apocinaca]], kiu kreskas en la ekvatora arbaro afrika, precipe en [[Gabono]], en [[Ekvatora Gvineo]], en la du [[Kongolando]]j kaj en [[Kameruno]]. Ĝi estas uzata por inicado kaj kuracado. == Botaniko == En [[1864]] la kirurgo de la [[Franca Mararmeo]] ''Griffon du Bellay'' esploris Gabonon kaj alportis du specimenojn de tiu planto al [[Eŭropo]] kun la unua raporto de ĝia uzado kiel stimulilo kaj seksekscitilo. En [[1889]] la Profesoro ''Henri Baillon'' de la franca "Muzeo Nacia pri Historio Natura" (''Museum National d'Histoire Naturelle'' en la ĉefurbo [[Parizo]]) verkis la unuan priskribon botanikan de tiu planto, kiun li nomis ''Tabernanthe iboga''. Ĝi estas apocinaca arbusto, kiu kutime kreskas sub la ombro de la ekvatora arbaro afrika ĝis alteco 1 aŭ 1.5 metra, sed kiun foje kultivas la indiĝenoj. Ĝia suko estas latekso blanka kaj forte odoraĉa. Ĝia radiko estas dika kaj vertikala. La folioj situas pare kaj kontraŭstare sur la branĉetoj dikotomecaj. Ili estas ĉirkaŭ 10cm longaj kaj 3cm larĝaj, simple ovalformaj kun pinto, glataj, moletaj, kun malsupra parto flaveta. La petiolo estas ĉirkaŭ 2mm longa. La floroj similas al tiuj de la aliaj tribanoj Tabernaemontanaj. Ili estas tre malgrandaj sed multaj, blankaj aŭ blanketaj iomete ĉu flavaj ĉu rozkoloraj, kaj 5-12 ope kreskas pinte de maldika pedunklo ĉe la dikotomiĝo de la branĉetoj. La kaliko konsistas el kvin kuniĝaj sepaloj kaj la korolo estas krateroforma (5mm longa kaj maldika tubeto fine funeliĝanta) kun kvin petaloj kunvolvitaj. La floroj estas ambaŭseksaj kaj estas nur unu ovario sur flava glandringo, kiu entenas unu kavon kun du paralelaj placentoj portantaj multajn ovolojn sur sia interna flanko. Estas kvin apartaj stamenoj alternantaj al petaloj, kaj la anteroj estas sage pintaj. La fruktoj kreskas duope kaj similas al longaj olivoj flavoranĝaj kun pinto. Iliaj grajnoj ebenaj aspektas brunaj kaj sulkiĝintaj. == Inica Uzado == La efikon de tiu arbusto konas la migrantaj [[pigmoj]] jam de obskuraj pratempoj. Ili konigis ĝin al la popolo [[Micogo-o]], kiu ellaboris la kulton [[Buitio]] kontraŭ la prapatroj kaj siavice konigis la ibogaon al la popolo [[Fang-o]] amase kristanigita. Tiu lasta kreis diversajn formojn de sinkretisma kulto Buiti', kiujn alportis hejmen kun la planto [[arbohakisto]]j el diversaj etnoj kaj landoj afrikaj. Iboga-on ili uzas por kuraci la frenezulojn kaj dum la inica rito de la transiro al la plen-kreskeco. Manĝado de raspitaj radikoj kaŭzas sperton tre similan al "Sperto ĉe Mortosojlo" ([http://perso.orange.fr/eric.coffinet/Iboga/nde-esp.html "''Near Death Experience''"]). Cetere la inicitoj estas konvinkitaj, ke ili vojaĝis al la "reĝlando de la mortintoj" kaj ke ili renaskiĝis kiel novaj homoj posedantaj la scion kaj la povon por kiel eble plej bone mastri sian vivon. Se oni konas la neŭrokemiajn efikojn de la ibogaino kaj scias ke "ensorĉado" kaj "demonhavo" estas en [[Afriko]] tradiciaj manifestiĝoj de psikosociaj perturboj, estas kompreneble ke la [http://perso.orange.fr/eric.coffinet/Iboga/eboga-esp.html religioj de la ibogao] estas kontraŭsorĉaj kultoj kun senfine readaptiĝantaj mitoj. == Medicina Uzado == [[Dosiero:Ibogaine.svg|eta|dekstra|200px|kemia strukturo de ibogaino (12-metoksi-ibogamino / CAS:83-74-9)]] [[Dosiero:Ibogaine-3d-sticks.png|eta|dekstra|200px|kemia strukturo de ibogaino (12-metoksi-ibogamino / CAS:83-74-9)]] La francaj esploristoj malkovris la planton kaj la kulton dum la [[19-a jarcento]], kaj [http://perso.orange.fr/eric.coffinet/Iboga/goutarel-esp.html farmakologiajn studojn] por difini la strukturon de la ibogaino ekfaris du taĉmentoj de serĉistoj : svisa taĉmento gvidata de la Profesoro ''E. Schlitter'' (''Organisch Chemische Anstalt der Universität, Basel'') kaj franca-svisa taĉmento kun la Profesoro ''V. Prelog'', Nobel-premiita pri Kemio (''École Polytechnique Fédérale de Zurich''), la Profesoro ''M.M. Janot'' (''Faculté de Pharmacie de Paris'') kaj ''R. Goutarel''. La radikoj kaj ŝelo de tiu arbusto entenas [http://perso.orange.fr/eric.coffinet/Iboga/plante02-esp.html alkaloidojn] : la [[ibogaino]] aŭ [[12 metoksi-ibogamino]] (C20-H26-N2-O) en granda kvanto kaj ankaŭ kelkaj aliaj alkaloidoj en malpligrandaj kvantoj. La ibogaino estas [[indol-azepino]] devenanta de la [[serotonino]], kaj estis por la unua fojo izolita en [[1901]] de ''Dybowsky'' kaj ''Landrin''. El tio rezultis malkovrojn pli "sciencajn" pri la efikoj de la ibogaino : * efiko kontraŭ la laciĝo fizika kaj psika (kiel folioj de kokao), kaj la farmacia firmao franca ''Houdé'' eĉ oficiale vendis medikamenton el ''Tabernanthe manii'' nomitan ''Lambarène'' ekde [[1939]] sed finfine rezignis en [[1967]] pro koraj kromefikoj malbonaj. * halucina efiko, aŭ pli ĝuste efiko por rememorigi al iu lian/ŝian plej foran pasintecon, kaj ebligi regreson ĝis la plej frua infanaĝo. Aldone estas ebleco denove taksi dank'al tiu nova prilumo sian pasintan vivon kaj lerni kiel mastri sian estontan vivon. Iuj psikiatroj kiel ''Naranjo'' uzis tiujn efikojn por kuraci multajn [http://perso.orange.fr/eric.coffinet/Iboga/goutnajo-esp.html psikmalsanulojn]. * Efiko por ĉesigi la dependecon je la opiaĵoj, metadono, kokaino, alkoholo kaj tabako. Post unusola gluto da ibogao la simptomoj de la drogomanko estas tute nuligitaj, kaj la paciento ĝuas periodon de kelkaj semajnoj ĝis kelkaj monatoj, dum kiu li/ŝi sentas nenian bezonon uzi sian kutiman drogon. La unua eksperimentinto de tiu efiko estas ''Howard Lotsof'', kiu baraktadas jam de 30 jaroj por medicine utiligi ĝin oficiale kontraŭ la [http://perso.orange.fr/eric.coffinet/Iboga/addction-esp.html toksomanio]. == Tokseco == S-ro ''Delourme-Houdé'' verkis por sia doktoriĝo pri farmacio en Parizo rimarkindan tezon titolitan ''Etude de l'Iboga, Tabernanthe iboga H. Bn.'', kiun li publikigis en [[1944]] kaj en kiu li eksperimente determinis la toksecon de la ibogaino : la "Dozo Letala 50" (kvanto mortiganta duonon de la bestoj) estas taksita je 82 mg/kg se oni injektas ibogainon per enperitonea vojo al kobajoj. En [[1971]] S-ro ''H.I. Dhahir'' pruvis en sia tezo por doktoriĝo (''A Comparative Study of the Toxicity of Ibogaine and Serotonin'', University Microfilm International 71-25-341, Ann Arbor, Mich.), ke la tokseco akuta kaj kronika de la ibogaino estas malforta kaj malpli ol tiu de la serotonino. Dum la buitia inicado la glutitaj kvantoj estas grandegaj, ĝis pluraj hektogramoj da raspitaj radikoj, kaj tio povas superi 5 gramojn da pura alkaloido, sed la majstroj de la Buiti' havas antidoton, kiu ebligas al ili iam ajn tuj ĉesigi la vizian proceson se minacas danĝero. La dozoj uzataj por sentoksiga kuracado varias laù la korpopezo, ĝenerale po 25 mg/kg, kaj tio estas 1.5/2 gramoj da ibogaino por normala plenkreskulo. Tamen oni scias, ke kelkaj homoj mortis post uzo de la ibogaïno, verŝajne ne pro la planto mem sed pro toksaj miksaĵoj kun aliaj drogoj aŭ medikamentoj. Tial ĝi estas malpermesita aŭ kontrolita en iuj landoj : * En [[Usono]] ĝi estas enlistigita en la kategorio 1-a sub la titolo "ibogaino"; tio signifas ke neniu rajtas ĝin kreskigi, aĉeti, posedi aŭ distribui sen permeso de la D.E.A (''Drug Enforcement Administration''). * En [[Aŭstralio]] ĝi estas enlistigita en la kategorio 4-a; tio signifas, ke oni ne rajtas importadi ĝin sen oficiala permeso. * En [[1989]] ibogaino estis enlistigita de la [[Internacia Olimpika Komitato]] kiel malpermesita "stimulilo". * En [[Francio]] 26-jara viro mortis je la [[18-a de julio]] [[2006]] post la uzo de tiu planto por provi kuraci lian toksomanion. Polico estas daŭre enketanta pri tio en [[2007]]... (vidu artikolojn pri tiu evento en la franca lingvo : [http://savoirsdafrique.org/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070401105446/http://savoirsdafrique.org/ |date=2007-04-01 }} [http://www.psyvig.com/default_page.php?menu=40&page=69] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061124130713/http://www.psyvig.com/default_page.php?menu=40&page=69 |date=2006-11-24 }} kaj [http://www.lemonde.fr/web/article/0,1-0@2-3224,36-876308@51-876421,0.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070403092930/http://www.lemonde.fr/web/article/0,1-0@2-3224,36-876308@51-876421,0.html |date=2007-04-03 }}). La planto, ĝiaj alkaloïdoj kaj ĝiaj substancoj similaj estas klasifikitaj kiel [http://admi.net/jo/20070325/SANP0721148A.html NARKOTAĴOJ] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070929091502/http://admi.net/jo/20070325/SANP0721148A.html |date=2007-09-29 }} en Francio ekde la [[12-a de marto]] [[2007]] laŭ la "Oficiala Ĵurnalo de la Franca Respubliko" (n° 72 en la 25-a de marto 2007 - paĝo 5609 - teksto n° 22 NOR: SANP0721148A). Por pli komplete informiĝi pri tiu afero, bonvolu ankaŭ legi la leteron skribitan de S-ro Mallendi en la franca lingvo dum septembro 2006 kaj publikigitan de la asocio [http://savoirsdafrique.org/ ''Savoirs d’Afrique''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070401105446/http://savoirsdafrique.org/ |date=2007-04-01 }}. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://erowid.org/plants/iboga/ Tabernanteh Iboga] ĉe "Erowid" en la angla lingvo. * [http://ibogaine.desk.nl/bwiti1.html Pharmacodynamics and Therapeutic Applications of Iboga and Ibogaine]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927190318/http://ibogaine.desk.nl/bwiti1.html |date=2007-09-27 }} (Farmakologiaj kaj kuracaj uzoj de ibogao kaj de ibogaino) verkita de ''Robert Goutarel'', ''Otto Gollnhofer'' kaj ''Roger Sillans'' (C.N.R.S.), kaj publikigita en "Psychedelic Monographs and Essays", Volume 6:70-111, 1993 (en la angla lingvo). * [http://perso.orange.fr/eric.coffinet/Iboga/goutbbl-esp.html franca bibliografio] pri sciencaj studoj kaj eksperimentoj. * [http://pharmrev.aspetjournals.org/cgi/reprint/47/2/235.pdf 100 years of ibogaine]{{404|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}: neurochemical and pharmacological actions of a putative anti-addictive... Popik et al. Pharmacol Rev.1995; 47: 235-253 * [http://www.cures-not-wars.org/ibogaine/iboga.html The Ibogaine Story: Report on the STATEN ISLAND PROJECT] verkita en la angla lingvo de ''Dana Beal'' kaj ''Paul de Rienzo'' kaj eldonita de "Autonomedia" (1997), ISBN 1570270295. * [http://ibogaine.desk.nl/clin-perspectives.html Ibogaine in the Treatment of Chemical Dependence Disorders : Clinical Perspectives] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/19970122031859/http://www.ibogaine.desk.nl/clin-perspectives.html |date=1997-01-22 }}, verkita en la angla lingvo de ''H.S. Lotsof'' kaj unue publikigita en "MAPS Bulletin", (1995), V(3):19-26. * [http://ibogaine.desk.nl/index.html La ibogaina dosiero] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161012043531/http://www.ibogaine.desk.nl/index.html |date=2016-10-12 }} (en la angla lingvo). * [http://www.f-i-a.org/ebando Ebando] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070202045733/http://www.f-i-a.org/ebando/ |date=2007-02-02 }} (franclingva retejo pri inicado per ibogao en la afrika kulto Buitio) * [http://www.iboga.com/ Tabernanthe Iboga] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070113071737/http://www.iboga.com/ |date=2007-01-13 }} (france) * [http://www.iboga.org/ Meyaya] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070202030534/http://www.iboga.org/ |date=2007-02-02 }} la unua trilingva retejo pri ibogao kaj buitio [http://www.iboga.org/fr/meyaya.htm france] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070203210539/http://www.iboga.org/fr/meyaya.htm |date=2007-02-03 }}, [http://www.iboga.org/esp/meyaya-esp.htm esperante] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070207095159/http://www.iboga.org/esp/meyaya-esp.htm |date=2007-02-07 }}, kaj [http://www.iboga.org/us/index.htm angle] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070207095126/http://www.iboga.org/us/index.htm |date=2007-02-07 }} * [http://www.savoirsdafrique.org/ Savoirs d'Afrique (france)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070202044406/http://www.savoirsdafrique.org/ |date=2007-02-02 }} (humana asocio afrika por helpo al la Okcidento) [[Kategorio:Sanscienco]] [[Kategorio:Medikamentoj]] [[Kategorio:Drogoj]] [[Kategorio:Apocinacoj]] [[Kategorio:Afrotropisa flaŭro]] [[Kategorio:Kuracplantoj]] [[Kategorio:Religio]] [[Kategorio:Animismo]] [[Kategorio:Afrika Kulto]] [[Kategorio:Buitio]] 21miltxgs8osg58troeaaerygojrufg 0 165959 9413885 9341870 2026-06-26T11:20:39Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413885 wikitext text/x-wiki {{Informkesto insularo |nomo=Insularo Juan Fernández |dosiero1=Isla Juan Fernandez (vista hacia Robinson Crusoe desde Montaña).jpg |priskribo de dosiero1=La insulo Robinsón Crusoe, ĉefa insulo de la arkipelago |dosiero2=Archpielago Juan Fernandez (Vista hacia Robinson Crusoe).jpg |priskribo de dosiero2=La urbo [[San Juan Bautista (Insularo Juan Fernández)|San Juan Bautista]] en la Cumberland Golfeto, Robinson Crusoe Insulo |akvejo=[[Pacifika oceano]] |latitudo=33/40//S |longitudo=78/50//W |regiono-ISO=CL-VS |mapo=Juan Fernandez Islands in its region.svg |situo sur mapo= |insuloj=3 |ĉefa insulo=[[Robinsón Crusoe (insulo)|Robinsón Crusoe]] |areo=143 |loĝantoj=633 |censo=2002 |kesteroj= {{Informkesto geografiaĵo|ekoregiono|subŝablono=jes|neniukoordinato=jes}} }} [[Dosiero:Robinson Crusoe.JPG|eta|350px|Arkipelago Juan Fernández]] La '''Insularo Juan Fernández''' aŭ la '''Fernandezoj''' estas [[Ĉilio|ĉilia]] [[arkipelago]] ĉ. 670 km for de la ĉilia kontinento je {{koordinatoj|33_40_00_S_78_50_00_W|33° 40' S, 78° 50' U}}, proks. samlatitude kun la urbo [[Valparaíso]]. La arkipelago konsistas el la sekvaj insul(et)oj: * [[Juan Fernández]] (ankaŭ nomata [[Robinson Crusoe (insulo)|Robinson Crusoe]] {{koordinatoj|33_37_00_S_78_50_00_W|33º 37' S, 78º 50' U}} * [[Alejandro Selkirk]] (Aleksandro Selkirk) {{koordinatoj|33_45_00_S_80_46_00_W|33º 45' S, 80º 46' U}}, 181 km okcidente de Robinson Crusoe) * [[Santa Clara (insulo)|Santa Clara]] (je 1 km sudokcidente de Robinson Crusoe) * Nombro da tre etaj insuloj La insuloj [[Administracio|administracie]] apartenas al la regiono [[Valparaiso (regiono de Ĉilio)|Valparaíso]]. Robinson Crusoe estas la nura loĝata insulo kun 633 loĝantoj (censo 2002), de kiuj 598 loĝas en la vilaĝo [[San Juan Bautista (Insularo Juan Fernández)|San Juan Bautista]] je la norda flanko de la [[Cumberland]] [[Golfo|golfeto]]. La insuloj precipe disfamiĝis pro la restado de la maristo [[Alexander Selkirk]] (Aleksandro Selkirk) dum kvar jaroj. La verkisto [[Daniel Defoe]] estis inspirita pro tio kaj verkis sian libron ''[[Robinson Crusoe]]''. == Faŭno == Nur en tiu insularo kaj en la [[Malfeliĉaj Insuloj]] nestumas la endanĝerita birdospecio [[Defilipia petrelo]], dum la [[Longbeka petrelo]] reproduktiĝas nur en Juan Fernández. La [[Fernandezinsula kolibro]] vivas nur en la insulo Robinson Crusoe. == Vidu ankaŭ == * [[Listo de maraj ekoregionoj]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20120111092510/http://www.chilediscover.com/IMAGES/maps/robinson_mapzoom.gif Detala mapo de Robinson Crusoe] * {{en}} [http://www.travel-images.com/juan-fernandez.html Bildoj de la de arkipelago] * {{en}} [http://www.bsc-eoc.org/avibase/avibase.jsp?lang=NL&pg=checklist&region=CLJF Birdoj de la insuloj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930174746/http://www.bsc-eoc.org/avibase/avibase.jsp?lang=NL&pg=checklist&region=CLJF |date=2007-09-30 }} * {{en}} [http://worldwildlife.org/ecoregions/nt0401 Ekoregiono NA0401 : Fernandezaj mezvarmaj arbaroj (WWF)] [[Kategorio:Insuloj en Ĉilio|Juan Fernández, Insularo]] [[Kategorio:Insuloj en la Pacifiko|Juan Fernández, Insularo]] [[Kategorio:Mezvarmaj foliaj kaj miksaj arbaroj]] [[Kategorio:Global 200]] [[Kategorio:Neotropisaj ekoregionoj]] [[Kategorio:Maraj ekoregionoj]] m9sjttufkeqvz4i2lsyr4qdglnp9ey1 0 178862 9413502 9069340 2026-06-25T20:15:59Z ThomasPusch 1869 9413502 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Losheim am See COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = Losheim in MZG.svg |federacia_lando = [[Sarlando]] |distrikto = [[Distrikto Merzig-Wadern]] |alto = 330 - 510 |areo = 96,79 |poŝtkodo = 66679 |tel_antaŭkodo = 06872 |aŭtokodo = MZG |oficiala_kodo = 10042112 |subdivido = 12 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Merziger Str. 3 |retpaĝaro = [https://www.losheim-stausee.de/ www.losheim-stausee.de] |komunumestro = Lothar Christ |komunumestro-partio = SPD }} '''Losheim am See''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Merzig-Wadern]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Sarlando]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Sarlando||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Sarlando|{{#invoke:Wikidata|claim|P439}}}}}} loĝantojn. == Partneraj komunumoj == * {{flago|Italio}} [[Capannori]] en [[Toskanio]], [[Italio]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Losheim Rathaus Gebäude Ortszentrum.JPG|eta|maldekstra|la moderna komunuma administrejo]] [[Dosiero:Losheim Zug.jpg|eta|maldekstra|historia vaporlokomotivo de la loka fervoja muzeo]] [[Dosiero:Stausee Losheim.JPG|eta|maldekstra|loka akvobaraĵo, akvosporte uzata]] {{projektoj}} {{Distrikto Merzig-Wadern}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Merzig-Wadern]] [[Kategorio:Urboj de Sarlando]] 0lif3s4wr7ac0ke4ri910au0kdtdbiw 9413504 9413502 2026-06-25T20:18:08Z ThomasPusch 1869 /* Partneraj komunumoj */ 9413504 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Losheim am See COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = Losheim in MZG.svg |federacia_lando = [[Sarlando]] |distrikto = [[Distrikto Merzig-Wadern]] |alto = 330 - 510 |areo = 96,79 |poŝtkodo = 66679 |tel_antaŭkodo = 06872 |aŭtokodo = MZG |oficiala_kodo = 10042112 |subdivido = 12 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Merziger Str. 3 |retpaĝaro = [https://www.losheim-stausee.de/ www.losheim-stausee.de] |komunumestro = Lothar Christ |komunumestro-partio = SPD }} '''Losheim am See''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Merzig-Wadern]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Sarlando]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Sarlando||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Sarlando|{{#invoke:Wikidata|claim|P439}}}}}} loĝantojn. == Partneraj komunumoj == * {{flago|Italio}} [[Capannori]] en [[Toskanio]], [[Italio]] * {{flago|Francio}} [[Lacroix-Saint-Ouen]] en [[departemento Oise]], regiono [[Hauts-de-France]] de norda [[Francio]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Losheim Rathaus Gebäude Ortszentrum.JPG|eta|maldekstra|la moderna komunuma administrejo]] [[Dosiero:Losheim Zug.jpg|eta|maldekstra|historia vaporlokomotivo de la loka fervoja muzeo]] [[Dosiero:Stausee Losheim.JPG|eta|maldekstra|loka akvobaraĵo, akvosporte uzata]] {{projektoj}} {{Distrikto Merzig-Wadern}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Merzig-Wadern]] [[Kategorio:Urboj de Sarlando]] 0ghrmkhnhiqucm5odp25wgpu4z8449e 9413506 9413504 2026-06-25T20:25:38Z ThomasPusch 1869 9413506 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Losheim am See COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = Losheim in MZG.svg |federacia_lando = [[Sarlando]] |distrikto = [[Distrikto Merzig-Wadern]] |alto = 330 |areo = 96,79 |poŝtkodo = 66679 |tel_antaŭkodo = 06872 |aŭtokodo = MZG |oficiala_kodo = 10042112 |subdivido = 12 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Merziger Str. 3 |retpaĝaro = [https://www.losheim-stausee.de/ www.losheim-stausee.de] |komunumestro = Lothar Christ |komunumestro-partio = SPD }} '''Losheim am See''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Merzig-Wadern]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Sarlando]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Sarlando||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Sarlando|{{#invoke:Wikidata|claim|P439}}}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Laŭ [[horloĝa direkto]] ekde nordoriente najbaras la komunumoj [[Weiskirchen]], [[Wadern]], [[Schmelz]], [[Beckingen]], [[Merzig]] kaj [[Mettlach]] en la sama federacia lando Sarlando, kaj poste ankoraŭ la komunumo [[Greimerath]] en la najbara [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Rejnlando-Palatinato]]. == Partneraj komunumoj == * {{flago|Italio}} [[Capannori]] en [[Toskanio]], [[Italio]] * {{flago|Francio}} [[Lacroix-Saint-Ouen]] en [[departemento Oise]], regiono [[Hauts-de-France]] de norda [[Francio]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Losheim Rathaus Gebäude Ortszentrum.JPG|eta|maldekstra|{{centre|la moderna komunuma administrejo}}]] [[Dosiero:Losheim Zug.jpg|eta|maldekstra|{{centre|historia vaporlokomotivo de la loka fervoja muzeo}}]] [[Dosiero:Stausee Losheim.JPG|eta|maldekstra|{{centre|loka akvobaraĵo, akvosporte uzata}}]] {{projektoj}} {{Distrikto Merzig-Wadern}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Merzig-Wadern]] [[Kategorio:Urboj de Sarlando]] rdvh11n16a6lu921zj2ak3nlk5izdr4 9413507 9413506 2026-06-25T20:27:00Z ThomasPusch 1869 9413507 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Losheim am See COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = Losheim in MZG.svg |federacia_lando = [[Sarlando]] |distrikto = [[Distrikto Merzig-Wadern]] |alto = 330 |areo = 96,79 |poŝtkodo = 66679 |tel_antaŭkodo = 06872 |aŭtokodo = MZG |oficiala_kodo = 10042112 |subdivido = 12 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Merziger Str. 3 |retpaĝaro = [https://www.losheim-stausee.de/ www.losheim-stausee.de] |komunumestro = Lothar Christ |komunumestro-partio = SPD }} '''Losheim am See''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Merzig-Wadern]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Sarlando]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Sarlando||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Sarlando|{{#invoke:Wikidata|claim|P439}}}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Laŭ [[horloĝa direkto]] ekde nordoriente najbaras la komunumoj [[Weiskirchen]], [[Wadern]], [[Schmelz]], [[Beckingen]], [[Merzig]] kaj [[Mettlach]] en la sama federacia lando Sarlando, kaj poste ankoraŭ la komunumo [[Greimerath]] en la najbara [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Rejnlando-Palatinato]]. == Partneraj komunumoj == * {{flago|Italio}} [[Capannori]] en [[Toskanio]], [[Italio]] * {{flago|Francio}} [[Lacroix-Saint-Ouen]] en [[departemento Oise]], regiono [[Hauts-de-France]] de norda [[Francio]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Losheim Rathaus Gebäude Ortszentrum.JPG|eta|maldekstra|la moderna komunuma administrejo]] [[Dosiero:Losheim Zug.jpg|eta|maldekstra|historia vaporlokomotivo de la loka fervoja muzeo]] [[Dosiero:Stausee Losheim.JPG|eta|maldekstra|loka akvobaraĵo, akvosporte uzata]] {{projektoj}} {{Distrikto Merzig-Wadern}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Merzig-Wadern]] [[Kategorio:Urboj de Sarlando]] cqpfll5xgvnhhyfds0ih1xfurnrbg7q 9413508 9413507 2026-06-25T20:28:56Z ThomasPusch 1869 9413508 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Losheim am See COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = Losheim in MZG.svg |federacia_lando = [[Sarlando]] |distrikto = [[Distrikto Merzig-Wadern]] |alto = 330 |areo = 96,79 |poŝtkodo = 66679 |tel_antaŭkodo = 06872 |aŭtokodo = MZG |oficiala_kodo = 10042112 |subdivido = 12 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Merziger Str. 3 |retpaĝaro = [https://www.losheim-stausee.de/ www.losheim-stausee.de] |komunumestro = Helmut Harth |komunumestro-partio = (ekde junio 2019, senpartia) }} '''Losheim am See''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Merzig-Wadern]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Sarlando]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Sarlando||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Sarlando|{{#invoke:Wikidata|claim|P439}}}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Laŭ [[horloĝa direkto]] ekde nordoriente najbaras la komunumoj [[Weiskirchen]], [[Wadern]], [[Schmelz]], [[Beckingen]], [[Merzig]] kaj [[Mettlach]] en la sama federacia lando Sarlando, kaj poste ankoraŭ la komunumo [[Greimerath]] en la najbara [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Rejnlando-Palatinato]]. == Partneraj komunumoj == * {{flago|Italio}} [[Capannori]] en [[Toskanio]], [[Italio]] * {{flago|Francio}} [[Lacroix-Saint-Ouen]] en [[departemento Oise]], regiono [[Hauts-de-France]] de norda [[Francio]] * {{flago|Benino}} Copargo en [[Benino]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Losheim Rathaus Gebäude Ortszentrum.JPG|eta|maldekstra|la moderna komunuma administrejo]] [[Dosiero:Losheim Zug.jpg|eta|maldekstra|historia vaporlokomotivo de la loka fervoja muzeo]] [[Dosiero:Stausee Losheim.JPG|eta|maldekstra|loka akvobaraĵo, akvosporte uzata]] {{projektoj}} {{Distrikto Merzig-Wadern}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Merzig-Wadern]] [[Kategorio:Urboj de Sarlando]] qmn9je7rdl7e0qceqcomg5ne7z1jamq 0 196375 9413337 9413100 2026-06-25T14:51:17Z Arbarulo 135469 9413337 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Pollando | pola_nomo = Czeladź | slogano = | genitivo = Czeladzi | blazono = POL Czeladź COA old.svg | flago = | mapo = POL Będzin map.svg | provinco = [[Silezio (provinco de Pollando)]] | distrikto-rajta = | distrikto = [[Distrikto Będzin]] | komunumo = Czeladź | komunumo-speco = Urba | estro-titolo = Komisaro | estro = Zbigniew Szaleniec | urba_komunumo = Jes | retpoŝto = czeladz@um.czeladz.pl | adreso-estraro = ul. Katowicka 45 | poŝtkodo-estraro = 41-250 | telefono-estraro = 32 763-36-91, <br /> 76-37-910 | fakso-estraro = 32 763-36-94 | poŝto-estraro = | areo = 16.57 | alto = | latitudo = 50/20 | longitudo = 19/05 | loĝantaro-dato = 2004 | loĝantaro = 34402 | denso = 2076.2 | tel_antaŭkodo = 32 | poŝtkodo = 41-250 | aglomeraĵo = 3487000 ([[Katowice]]) | aŭtokodo = SBE | TERYT = 2243301021 | SIMC = | fondita = Proksimume [[1257]] | urborajtoj = Ekde antaŭ [[1300]] | ĝemelaj_urboj = ([[Francio]]) [[Auby]]<br />([[Ukrainio]]) {{Q|Q997359}}, <small>historie ankaŭ pole ''Żydaczów'' [ĵiDAĉuf]</small><br />([[Latvio]]) [[Viesīte]] | retpaĝaro = http://www.czeladz.pl | domajno = | vikinovaĵoj = }} '''Czeladź''' estas urbo en [[Silezia provinco]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al komunumo Czeladź en [[distrikto Będzin]]. == Partneraj urboj == * [[Dosiero:flago-de-Hungario.svg|20px]] [[Várpalota]], Hungario == Esperanto == [[Dosiero:Flag of Esperanto.svg|border|maldekstra|40px]] En la urbo loĝas fama Esperanto-eldonisto, la posedanto de la '''[[Hejme (pola esperantista eldonejo)|E-eldonejo "Hejme]]"''' kaj la eks-redaktoro de la revuo [[Pola Esperantisto]] [[Kazimierz Leja]]. [[Dosiero:Czeladź-Rynek.JPG|eta|maldekstra|220ra|{{centre|La centra placo}}]] Fine de decembro [[2013]] venis de [[Sosnowiec]] dum sia turneo tra [[Pollando]] la Senata [[Esperanto]]-ekspozicio (<ref>http://www.muzeum-saturn.czeladz.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=603&Itemid=1</ref>), kiu unue estis oktobre [[2012]] en [[Varsovio]] en la Pola [[Senato]] kaj estis organizita okaze de la '''125-jara Jubileo de Esperanto''' fare de [[Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto]] ([[EDE]]-Pollando) kun financa helpo de '''Mecenato de Esperanto''' [[Etsuo Miyoshi]]. Post la [[Senato]] la ekspozicio estis en [[Malborko]], [[Nowy Staw]], [[Tczew]], [[Gdynia]], [[Pelplin]], [[Wołów]], [[Złotoryja]] kaj [[Vroclavo]]. Al Sosnowiec la ekspozicion invitis la loka Klubo de [[EDE]]-Pollando kun la prezidanto de [[EDE]]-Pollando [[Jerzy Antoni Walaszek]], li ankaŭ kun lokaj esperantistoj de Czeladź prizorgis la ekspozicion en la loka '''Minista Muzeo "Saturno"''' kiu estis ĝis fino de januaro [[2014]]. Poste ĝi veturos al alia urbo [[Będzin]] ankaŭ en [[Supra Silezio]]. [[Dosiero:Górnośląski Związek Metropolitalny.svg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|La situo de la urbo en la Silezia aglomeraĵo}}]] [[Dosiero:Cemetery in Czeladz.JPG|eta|maldekstra|220ra|{{centre|La tombejo en Czeladź dum la Festotago de Ĉiuj Sanktuloj}}]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.czeladz.pl/ Oficiala paĝo de la komunuma aŭtonomio de Czeladź] * [http://www.czeladz.pl/informator/mapa.php Plano de Urbo Czeladź] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130217021137/http://www.czeladz.pl/informator/mapa.php |date=2013-02-17 }} [[Kategorio:Urboj de Silezia provinco]] [[Kategorio:Urboj en Pollando]] bzzcqi8x4l210eb2014rrhwqh33gi5d 0 197054 9413293 9412212 2026-06-25T14:27:16Z ~2026-35601-37 258882 /* Mortoj */ 9413293 wikitext text/x-wiki {{Futuro}} {{Jaroj}} {{Jaro en la aliaj kalendaroj|jaro=2026}} '''2026''' estas [[normala jaro komenciĝanta ĵaŭde|normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (vidu ĉi tie kalendaron)]]. Dum la jaro 2026 post Kristo okazis, interalie: == Eventoj == === Januaro === * [[1-a de januaro]]: [[Bulgario]] ekuzis [[eŭro|eŭron]] * [[3-a de januaro]]: [[Usono]] lanĉis plurajn aviadilajn atakojn sur pluraj lokoj tra norda [[Venezuelo]], kaptante la venezuelan prezidanton [[Nicolás Maduro]] kaj la prezidentedzinon [[Cilia Flores]] === Februaro === * [[28-a de februaro]]: Israelo kaj Usono atakis Iranon === Marto === * [[6-a de marto|6-a]] ĝis [[15-a de marto]]: La [[Vintra Paralimpiko 2026|Vintraj Paralimpiko 2026]] okazis en [[Milano]] kaj [[Cortina d'Ampezzo]], [[Italio]] === Aprilo === * [[1-a de aprilo]]: [[NASA]] lanĉis la mision Artemis II, markante la unuan lunan preterflugon kun pilotata kosmoŝipo ekde [[Apollo 17]] en 1972 * [[10-a de aprilo]]: Artemis II sukcese revenis al la [[Tero]], ŝprucigante sekure en la [[Pacifiko|Pacifika Oceano]] proksime de [[San-Diego]] * [[12-a de aprilo]] ** [[Hungario|hungara]] parlamenta elekto ** [[Peruo|Perua]] ĝenerala elekto ** [[Benino|benina]] prezidanta elekto *[[13-a de aprilo]]: Blokado de [[Irano|iranaj]] havenoj fare de [[Usono]] ekvalidas, kaj prezidanto [[Donald Trump|Trump]] avertas, ke ĉiuj iranaj ŝipoj provantaj defii ĝin estos "tuj eliminitaj". Maraj aŭtoritatoj konsilas ŝipojn en la regiono atendi pliigitan militan agadon kaj eblajn interkaptoprocedurojn == Naskiĝoj == Ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj... == Mortoj == {{Projektoj}} * [[1-a de januaro]]: [[Mohamed Harbi]], alĝeria historiisto (n. [[1933]]) * [[5-a de januaro]]: [[Ĵak Lepŭil']], franca esperantisto (n. [[1940]]) * [[6-a de januaro]]: [[Béla Tarr]], hungara reĝisoro (n. [[1955]]) * [[10-a de januaro]]: [[Erich von Däniken]], svisa aŭtoro (n. [[1935]]) * [[13-a de januaro]]: [[Scott Adams]], usona bildstriisto (n. [[1957]]) * [[19-a de januaro]]: [[Valentino Garavani]], itala mododesegnisto (n. [[1932]]) * [[24-a de januaro]]: [[Michael Parenti]], usona historiisto kaj politikologo (n. [[1933]]) * [[25-a de januaro]]: [[Lee Hae-chan]], ĉefministro de Sud-Koreio 2004-2006 (n. [[1952]]) * [[26-a de januaro]]: [[Richard Beirach]], usona ĵazpianisto (n. [[1947]]) * [[30-a de januaro]]: [[Catherine O'Hara]], usona aktorino kaj scenaristino (n. [[1954]]) * [[31-a de januaro]]: [[Wolfgang Schwanzer]], germana esperantisto (n. [[1953]]) * [[11-a de februaro]]: [[Cees Nooteboom]], nederlanda verkisto (n. [[1933]]) * [[11-a de februaro]]: [[James Van Der Beek]], usona aktoro (n. [[1977]]) * [[15-a de februaro]]: [[Robert Duvall]], usona aktoro (n. [[1941]]) * [[16-a de februaro]]: [[Frederick Wiseman]], usona filmreĝisoro (n. [[1930]]) * [[17-a de februaro]]: [[Jesse Jackson]], usona politika aktivulo (n. [[1941]]) * [[25-a de februaro]]: [[Antonio Tejero]], hispana puĉisto (n. [[1932]]) * [[28-a de februaro]]: [[Ali Ĥamenei]], prezidanto kaj plej Supera Gvidanto de Irano (n. [[1939]]) * [[5-a de marto]]: [[António Lobo Antunes]], portugala verkisto (n. [[1942]]) * [[8-a de marto]]: [[Anthony Leggett]], brit-usona fizikisto Nobelpremiita (n. [[1938]]) * [[8-a de marto]]: [[Radojica Petrović]], serba esperantisto (n. [[1949]]) * [[10-a de marto]]: [[Susan Haack]], usona filozofino (n. [[1945]]) * [[13-a de marto]]: [[Paul R. Ehrlich]], usona biologo kaj demografo (n. [[1932]]) * [[14-a de marto]]: [[Jürgen Habermas]]: germana filozofo (n. [[1929]]) * [[15-a de marto]]: [[Len Deighton]], brita verkisto (n. [[1929]]) * [[17-a de marto]]: [[Ilia la 2-a]], patriarko de Kartvelio (n. [[1933]]) * [[19-a de marto]]: [[Umberto Bossi]], itala politikisto (n. [[1941]]) * [[19-a de marto]]: [[Chuck Norris]], usona lukt-artisto kaj aktoro (n. [[1940]]) * [[23-a de marto]]: [[Lionel Jospin]], ĉefministro de Francio 1997-2002 (n. [[1937]]) * [[24-a de marto]]: [[Birutė Galdikas]], kanada primatologo (n. [[1946]]) * [[25-a de marto]]: [[Alexander Kluge]], germana kinoreĝisoro (n. [[1932]]) * [[9-a de aprilo]]: [[Afrika Bambaataa]], usona repisto (n. [[1957]]) * [[9-a de aprilo]]: [[Stephen M. Schwebel]], usona juristo, prezidanto de la Internacia Kortumo (n. [[1929]]) * [[11-a de aprilo]]: [[Sonja Barend]], nederlanda televidoprezentistino (n. [[1940]]) * [[12-a de aprilo]]: [[Aŝa Bhosle]], barata kantistino (n. [[1933]]) * [[17-a de aprilo]]: [[Nathalie Baye]], franca aktorino (n. [[1948]]) * [[19-a de aprilo]]: [[Desmond Morris]], brita zoologo kaj etologo (n. [[1928]]) * [[29-a de aprilo]]: [[Craig Venter]], usona biologo (n. [[1946]]) * [[30-a de aprilo]]: [[Georg Baselitz]], germana pentristo (n. [[1938]]) * [[6-a de majo]]: [[Ted Turner]], usona amaskomunikila entreprenisto (n. [[1938]]) * [[8-a de majo]]: [[Festus Mogae]], prezidanto de Bocvano 1998-2008 (n. [[1939]]) * [[15-a de majo]]: [[Edmund S. Phelps]], usona ekonomikisto (n. [[1933]]) * [[25-a de majo]]: [[Sonny Rollins]], usona saksofonisto (n. [[1930]]) * [[29-a de majo]]: [[Edgar Morin]], franca filozofo (n. [[1921]]) * [[4-a de junio]]: [[Marjane Satrapi]], iran-franca bildliteraturistino (n. [[1969]]) * [[11-a de junio]]: [[David Hockney]], brita pentristo (n. [[1937]]) * [[11-a de junio]]: [[Ivo Osibov]], kroata esperantisto (n. [[1937]]) * [[18-a de junio]]: [[François Englert]], belga fizikisto Nobelpremiita (n. [[1932]]) * [[21-a de junio]]: [[Yaacov Agam]], isrela artisto (n. [[1928]]) * [[22-a de junio]]: [[Alan Greenspan]], usona bankisto, Prezidanto de la [[Federacia Rezerva Sistemo (Usono)|Federacia Rezerva Sistemo]] (n. [[1926]]) jy2p7sj8qmbbzk0clw6ftag0l357awt 9413298 9413293 2026-06-25T14:30:31Z ~2026-35601-37 258882 /* Mortoj */ 9413298 wikitext text/x-wiki {{Futuro}} {{Jaroj}} {{Jaro en la aliaj kalendaroj|jaro=2026}} '''2026''' estas [[normala jaro komenciĝanta ĵaŭde|normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (vidu ĉi tie kalendaron)]]. Dum la jaro 2026 post Kristo okazis, interalie: == Eventoj == === Januaro === * [[1-a de januaro]]: [[Bulgario]] ekuzis [[eŭro|eŭron]] * [[3-a de januaro]]: [[Usono]] lanĉis plurajn aviadilajn atakojn sur pluraj lokoj tra norda [[Venezuelo]], kaptante la venezuelan prezidanton [[Nicolás Maduro]] kaj la prezidentedzinon [[Cilia Flores]] === Februaro === * [[28-a de februaro]]: Israelo kaj Usono atakis Iranon === Marto === * [[6-a de marto|6-a]] ĝis [[15-a de marto]]: La [[Vintra Paralimpiko 2026|Vintraj Paralimpiko 2026]] okazis en [[Milano]] kaj [[Cortina d'Ampezzo]], [[Italio]] === Aprilo === * [[1-a de aprilo]]: [[NASA]] lanĉis la mision Artemis II, markante la unuan lunan preterflugon kun pilotata kosmoŝipo ekde [[Apollo 17]] en 1972 * [[10-a de aprilo]]: Artemis II sukcese revenis al la [[Tero]], ŝprucigante sekure en la [[Pacifiko|Pacifika Oceano]] proksime de [[San-Diego]] * [[12-a de aprilo]] ** [[Hungario|hungara]] parlamenta elekto ** [[Peruo|Perua]] ĝenerala elekto ** [[Benino|benina]] prezidanta elekto *[[13-a de aprilo]]: Blokado de [[Irano|iranaj]] havenoj fare de [[Usono]] ekvalidas, kaj prezidanto [[Donald Trump|Trump]] avertas, ke ĉiuj iranaj ŝipoj provantaj defii ĝin estos "tuj eliminitaj". Maraj aŭtoritatoj konsilas ŝipojn en la regiono atendi pliigitan militan agadon kaj eblajn interkaptoprocedurojn == Naskiĝoj == Ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj... == Mortoj == {{Projektoj}} * [[1-a de januaro]]: [[Mohamed Harbi]], alĝeria historiisto (n. [[1933]]) * [[5-a de januaro]]: [[Ĵak Lepŭil']], franca esperantisto (n. [[1940]]) * [[6-a de januaro]]: [[Béla Tarr]], hungara reĝisoro (n. [[1955]]) * [[10-a de januaro]]: [[Erich von Däniken]], svisa aŭtoro (n. [[1935]]) * [[13-a de januaro]]: [[Scott Adams]], usona bildstriisto (n. [[1957]]) * [[19-a de januaro]]: [[Valentino Garavani]], itala mododesegnisto (n. [[1932]]) * [[24-a de januaro]]: [[Michael Parenti]], usona historiisto kaj politikologo (n. [[1933]]) * [[25-a de januaro]]: [[Lee Hae-chan]], ĉefministro de Sud-Koreio 2004-2006 (n. [[1952]]) * [[26-a de januaro]]: [[Richard Beirach]], usona ĵazpianisto (n. [[1947]]) * [[30-a de januaro]]: [[Catherine O'Hara]], usona aktorino kaj scenaristino (n. [[1954]]) * [[31-a de januaro]]: [[Wolfgang Schwanzer]], germana esperantisto (n. [[1953]]) * [[11-a de februaro]]: [[Cees Nooteboom]], nederlanda verkisto (n. [[1933]]) * [[11-a de februaro]]: [[James Van Der Beek]], usona aktoro (n. [[1977]]) * [[15-a de februaro]]: [[Robert Duvall]], usona aktoro (n. [[1941]]) * [[16-a de februaro]]: [[Frederick Wiseman]], usona filmreĝisoro (n. [[1930]]) * [[17-a de februaro]]: [[Jesse Jackson]], usona politika aktivulo (n. [[1941]]) * [[25-a de februaro]]: [[Antonio Tejero]], hispana puĉisto (n. [[1932]]) * [[28-a de februaro]]: [[Ali Ĥamenei]], prezidanto kaj plej Supera Gvidanto de Irano (n. [[1939]]) * [[5-a de marto]]: [[António Lobo Antunes]], portugala verkisto (n. [[1942]]) * [[8-a de marto]]: [[Anthony Leggett]], brit-usona fizikisto Nobelpremiita (n. [[1938]]) * [[8-a de marto]]: [[Radojica Petrović]], serba esperantisto (n. [[1949]]) * [[10-a de marto]]: [[Susan Haack]], usona filozofino (n. [[1945]]) * [[13-a de marto]]: [[Paul R. Ehrlich]], usona biologo kaj demografo (n. [[1932]]) * [[14-a de marto]]: [[Jürgen Habermas]]: germana filozofo (n. [[1929]]) * [[15-a de marto]]: [[Len Deighton]], brita verkisto (n. [[1929]]) * [[17-a de marto]]: [[Ilia la 2-a]], patriarko de Kartvelio (n. [[1933]]) * [[19-a de marto]]: [[Umberto Bossi]], itala politikisto (n. [[1941]]) * [[19-a de marto]]: [[Chuck Norris]], usona lukt-artisto kaj aktoro (n. [[1940]]) * [[23-a de marto]]: [[Lionel Jospin]], ĉefministro de Francio 1997-2002 (n. [[1937]]) * [[24-a de marto]]: [[Birutė Galdikas]], kanada primatologo (n. [[1946]]) * [[25-a de marto]]: [[Alexander Kluge]], germana kinoreĝisoro (n. [[1932]]) * [[9-a de aprilo]]: [[Afrika Bambaataa]], usona repisto (n. [[1957]]) * [[9-a de aprilo]]: [[Stephen M. Schwebel]], usona juristo, prezidanto de la Internacia Kortumo (n. [[1929]]) * [[11-a de aprilo]]: [[Sonja Barend]], nederlanda televidoprezentistino (n. [[1940]]) * [[12-a de aprilo]]: [[Aŝa Bhosle]], barata kantistino (n. [[1933]]) * [[17-a de aprilo]]: [[Nathalie Baye]], franca aktorino (n. [[1948]]) * [[19-a de aprilo]]: [[Desmond Morris]], brita zoologo kaj etologo (n. [[1928]]) * [[29-a de aprilo]]: [[Craig Venter]], usona biologo (n. [[1946]]) * [[30-a de aprilo]]: [[Georg Baselitz]], germana pentristo (n. [[1938]]) * [[6-a de majo]]: [[Ted Turner]], usona amaskomunikila entreprenisto (n. [[1938]]) * [[8-a de majo]]: [[Festus Mogae]], prezidanto de Bocvano 1998-2008 (n. [[1939]]) * [[15-a de majo]]: [[Edmund S. Phelps]], usona ekonomikisto (n. [[1933]]) * [[25-a de majo]]: [[Sonny Rollins]], usona saksofonisto (n. [[1930]]) * [[29-a de majo]]: [[Edgar Morin]], franca filozofo (n. [[1921]]) * [[4-a de junio]]: [[Marjane Satrapi]], iran-franca bildliteraturistino (n. [[1969]]) * [[11-a de junio]]: [[David Hockney]], brita pentristo (n. [[1937]]) * [[11-a de junio]]: [[Ivo Osibov]], kroata esperantisto (n. [[1937]]) * [[18-a de junio]]: [[François Englert]], belga fizikisto Nobelpremiita (n. [[1932]]) * [[21-a de junio]]: [[Yaacov Agam]], israela artisto (n. [[1928]]) * [[22-a de junio]]: [[Alan Greenspan]], usona bankisto, Prezidanto de la [[Federacia Rezerva Sistemo (Usono)|Federacia Rezerva Sistemo]] (n. [[1926]]) gtmupcd4w8rddl0rr5dfmp9cq9y39a7 9413305 9413298 2026-06-25T14:35:17Z ~2026-35601-37 258882 /* Mortoj */ 9413305 wikitext text/x-wiki {{Futuro}} {{Jaroj}} {{Jaro en la aliaj kalendaroj|jaro=2026}} '''2026''' estas [[normala jaro komenciĝanta ĵaŭde|normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (vidu ĉi tie kalendaron)]]. Dum la jaro 2026 post Kristo okazis, interalie: == Eventoj == === Januaro === * [[1-a de januaro]]: [[Bulgario]] ekuzis [[eŭro|eŭron]] * [[3-a de januaro]]: [[Usono]] lanĉis plurajn aviadilajn atakojn sur pluraj lokoj tra norda [[Venezuelo]], kaptante la venezuelan prezidanton [[Nicolás Maduro]] kaj la prezidentedzinon [[Cilia Flores]] === Februaro === * [[28-a de februaro]]: Israelo kaj Usono atakis Iranon === Marto === * [[6-a de marto|6-a]] ĝis [[15-a de marto]]: La [[Vintra Paralimpiko 2026|Vintraj Paralimpiko 2026]] okazis en [[Milano]] kaj [[Cortina d'Ampezzo]], [[Italio]] === Aprilo === * [[1-a de aprilo]]: [[NASA]] lanĉis la mision Artemis II, markante la unuan lunan preterflugon kun pilotata kosmoŝipo ekde [[Apollo 17]] en 1972 * [[10-a de aprilo]]: Artemis II sukcese revenis al la [[Tero]], ŝprucigante sekure en la [[Pacifiko|Pacifika Oceano]] proksime de [[San-Diego]] * [[12-a de aprilo]] ** [[Hungario|hungara]] parlamenta elekto ** [[Peruo|Perua]] ĝenerala elekto ** [[Benino|benina]] prezidanta elekto *[[13-a de aprilo]]: Blokado de [[Irano|iranaj]] havenoj fare de [[Usono]] ekvalidas, kaj prezidanto [[Donald Trump|Trump]] avertas, ke ĉiuj iranaj ŝipoj provantaj defii ĝin estos "tuj eliminitaj". Maraj aŭtoritatoj konsilas ŝipojn en la regiono atendi pliigitan militan agadon kaj eblajn interkaptoprocedurojn == Naskiĝoj == Ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj... == Mortoj == {{Projektoj}} * [[1-a de januaro]]: [[Mohamed Harbi]], alĝeria historiisto (n. [[1933]]) * [[5-a de januaro]]: [[Ĵak Lepŭil']], franca esperantisto (n. [[1940]]) * [[6-a de januaro]]: [[Béla Tarr]], hungara reĝisoro (n. [[1955]]) * [[10-a de januaro]]: [[Erich von Däniken]], svisa aŭtoro (n. [[1935]]) * [[13-a de januaro]]: [[Scott Adams]], usona bildstriisto (n. [[1957]]) * [[19-a de januaro]]: [[Valentino Garavani]], itala mododesegnisto (n. [[1932]]) * [[24-a de januaro]]: [[Michael Parenti]], usona historiisto kaj politikologo (n. [[1933]]) * [[25-a de januaro]]: [[Lee Hae-chan]], ĉefministro de Sud-Koreio 2004-2006 (n. [[1952]]) * [[26-a de januaro]]: [[Richard Beirach]], usona ĵazpianisto (n. [[1947]]) * [[30-a de januaro]]: [[Catherine O'Hara]], usona aktorino kaj scenaristino (n. [[1954]]) * [[31-a de januaro]]: [[Wolfgang Schwanzer]], germana esperantisto (n. [[1953]]) * [[11-a de februaro]]: [[Cees Nooteboom]], nederlanda verkisto (n. [[1933]]) * [[11-a de februaro]]: [[James Van Der Beek]], usona aktoro (n. [[1977]]) * [[15-a de februaro]]: [[Robert Duvall]], usona aktoro (n. [[1941]]) * [[16-a de februaro]]: [[Frederick Wiseman]], usona filmreĝisoro (n. [[1930]]) * [[17-a de februaro]]: [[Jesse Jackson]], usona politika aktivulo (n. [[1941]]) * [[25-a de februaro]]: [[Antonio Tejero]], hispana puĉisto (n. [[1932]]) * [[28-a de februaro]]: [[Ali Ĥamenei]], prezidanto kaj plej Supera Gvidanto de Irano (n. [[1939]]) * [[5-a de marto]]: [[António Lobo Antunes]], portugala verkisto (n. [[1942]]) * [[8-a de marto]]: [[Anthony Leggett]], brit-usona fizikisto Nobelpremiita (n. [[1938]]) * [[8-a de marto]]: [[Radojica Petrović]], serba esperantisto (n. [[1949]]) * [[10-a de marto]]: [[Susan Haack]], usona filozofino (n. [[1945]]) * [[13-a de marto]]: [[Paul R. Ehrlich]], usona biologo kaj demografo (n. [[1932]]) * [[14-a de marto]]: [[Jürgen Habermas]]: germana filozofo (n. [[1929]]) * [[15-a de marto]]: [[Len Deighton]], brita verkisto (n. [[1929]]) * [[17-a de marto]]: [[Ilia la 2-a]], patriarko de Kartvelio (n. [[1933]]) * [[19-a de marto]]: [[Umberto Bossi]], itala politikisto (n. [[1941]]) * [[19-a de marto]]: [[Chuck Norris]], usona lukt-artisto kaj aktoro (n. [[1940]]) * [[23-a de marto]]: [[Lionel Jospin]], ĉefministro de Francio 1997-2002 (n. [[1937]]) * [[24-a de marto]]: [[Birutė Galdikas]], kanada primatologo (n. [[1946]]) * [[25-a de marto]]: [[Alexander Kluge]], germana kinoreĝisoro (n. [[1932]]) * [[9-a de aprilo]]: [[Afrika Bambaataa]], usona repisto (n. [[1957]]) * [[9-a de aprilo]]: [[Stephen M. Schwebel]], usona juristo, prezidanto de la Internacia Kortumo (n. [[1929]]) * [[11-a de aprilo]]: [[Sonja Barend]], nederlanda televidoprezentistino (n. [[1940]]) * [[12-a de aprilo]]: [[Aŝa Bhosle]], barata kantistino (n. [[1933]]) * [[17-a de aprilo]]: [[Nathalie Baye]], franca aktorino (n. [[1948]]) * [[19-a de aprilo]]: [[Desmond Morris]], brita zoologo kaj etologo (n. [[1928]]) * [[29-a de aprilo]]: [[Craig Venter]], usona biologo (n. [[1946]]) * [[30-a de aprilo]]: [[Georg Baselitz]], germana pentristo (n. [[1938]]) * [[6-a de majo]]: [[Ted Turner]], usona amaskomunikila entreprenisto (n. [[1938]]) * [[8-a de majo]]: [[Festus Mogae]], prezidanto de Bocvano 1998-2008 (n. [[1939]]) * [[15-a de majo]]: [[Edmund S. Phelps]], usona ekonomikisto (n. [[1933]]) * [[25-a de majo]]: [[Sonny Rollins]], usona saksofonisto (n. [[1930]]) * [[29-a de majo]]: [[Edgar Morin]], franca filozofo (n. [[1921]]) * [[4-a de junio]]: [[Marjane Satrapi]], iran-franca bildliteraturistino (n. [[1969]]) * [[11-a de junio]]: [[David Hockney]], brita pentristo (n. [[1937]]) * [[11-a de junio]]: [[Ivo Osibov]], kroata esperantisto (n. [[1937]]) * [[18-a de junio]]: [[François Englert]], belga fizikisto Nobelpremiita (n. [[1932]]) * [[20-a de junio]]: [[Slavenka Drakulić]], kroata verkistino (n. [[1949]]) * [[21-a de junio]]: [[Yaacov Agam]], israela artisto (n. [[1928]]) * [[22-a de junio]]: [[Alan Greenspan]], usona bankisto, Prezidanto de la [[Federacia Rezerva Sistemo (Usono)|Federacia Rezerva Sistemo]] (n. [[1926]]) h8n5pmtsj1sdl2hdwa2yabraz8ls2da 0 199316 9413571 9260328 2026-06-25T23:02:41Z ThomasPusch 1869 9413571 wikitext text/x-wiki {{Polurinda}} {{Informkesto urbo|regiono-ISO=IT-52|situo sur mapo2=Italio}} '''Terrinca''' (Terrinka) estas vilaĝeto de la Komunumo [[Stazzema]] (Stacema), [[Provinco Lucca]] (Lukka), Regiono [[Toskanio]], Lando [[Italio]]. Lokata ĉe la piedo de la monto [[Pania]] (Panja) kaj de la monto [[Corchia]] (Korkja), montoj de la montoĉeno ''[[Alpi Apuane]]''. <center><gallery> Dosiero:La_vilaĝo_Terrinca,_de_loko_Contra.JPG|La vilaĝo Terrinca, de loko Contra (Kontra) Dosiero:terrinca1.jpg|Terrinca (Terrinka): suda panoramo de la vilaĝeto] Dosiero:terrinca.jpg|Terrinca (Terrinka) sub malmulte da neĝo Dosiero:terrinca2.jpg|Terrinca (Terrinka): panoramo kun monto Corchia Dosiero:Monto_Altissimo_kun_Cervaiole.JPG|Monto Altissimo Kun marmoraj minejoj "Cervaiole" Dosiero:La_Monto_Corchia.JPG|La Monto Corchia (Korkia), de lokp Contra (Kontra) Dosiero:La_Monto_Corchia_(detalo).JPG |La Monto Corchia (Korkia) (detalo) </gallery></center> Ferieja vilaĝo, mergata en la arbarverdaĵo, distancas malmultajn kilometrojn de la maro [[Tirreno]]. == Antikva historio == La unua arkeologia establiĝo estas nekropolo de la [[Ligure-Apuana]] popolo de la tria jarcento antaŭ Kristo, kie estas troviĝitaj pintoj de sagoj, ujoj kaj aliaj aĵoj, signoj de antikva civilizeco. Dum la jaro 181 a. K. la loka popolo, post akra batalado kun la Antikvaj [[Romianoj]], estis deportitaj amase al la [[Sannio]]-an regionon, en la suda [[Italio]]. Nur kelkaj homoj saviĝis, kaj daŭrigis la lokajn tradiciojn. Ni ne plu sciiĝas ĝis ĉirkaŭ la jaro 766 post Kristo, kiam iu '''[[Tassilone]]''', nobela longobardo, filio de Autchisio, mortante, testamentis. En la propraĵlisto, verkita latinlingue, troviĝas ankaŭ la nomo '''Terrinca''', kiel vilaĝo ĉe kiu lokiĝis ankaŭ kelkaj Tassilone-aj propraĵoj (''"res in loco Terrinca"''). La redaktinto de la testamento nomiĝis Teudeperto. == Priskribo == Ĉi tiu estis vilaĝo, antaŭ ne longa tempo, kiu vivteniĝis per agrikulturo kaj per ekstraktado de la [[marmoro]]. Fakte tiuj, kiuj ne okupiĝis pri la [[agrikulturo]], okupiĝis pri la marmorekstraktado aŭ marmorprilaborado. La [[marmoro]] estis, kaj eĉ nun estas, ekstraktita de la [[minejo]]j, kies la plej fama estas la "Cava delle [[Cervaiole]]" (Kava delle Ĉervajole), dirita ankaŭ Minejo de [[Mikelanĝelo]], itale "Cava di Michelangelo" (Kava de [[Mikelanĝelo]]), ĉar ŝajnas ke vere el ĉi tiu minejo la famega skulptisto Mikelanĝelo prenis la blankegan marmoron, diritan itale "statuario" (statumarmoron, kaŭze de sia eksterordinara blankeco kaj delikateco, kiu taŭgas esti prilaborita de la skulptistoj), por iuj siaj famegaj ĉefaj verkoj. === Agrikulturo === La [[Agrikulturo]] estis tia tipa de la montaj vilaĝoj. Grava estis la [[kaŝtanarbo|kaŝtanarba]] kultivado, kun la sekva [[kaŝtan]]rikoltado, aŭtune, kaj sia transformado en [[faruno]]n, kiu estis bezonata por kuiri iujn simplajn vintrajn manĝaĵojn, kiel la jenajn: * [[polento]] el kaŝtanfaruno; * [[rostitaj kaŝtanoj]]; * [[boligitaj kaŝtanoj]]; * "manifregoli": speco de polento, sed pli likva ol ĝi, manĝita en telero kun iom da lakto; Alia tipa kultivado estis la [[terpomkultivado]]. Ankaŭ la [[terpomo]]jn oni rikoltas aŭtune kaj oni konservas dum la tuta vintro. Aliaj lokaj kultivadoj: * [[maizo]]; * [[hordeo]]; * [[sekalo]]; * furaĝa kaj sema [[trifolio]]; * [[fazeolo]]; * [[pizo]] ([[legomo]]); * k.t.p. Esenca estis la [[brutbredado]]. El la [[ŝafo]]j kaj el la [[bovo]]j oni akiris: * [[lakto]]n, kaj de ĉi tion: plurajn specojn de [[fromaĝo]] kaj [[selaktaĵo]]; * [[viando]]; * [[lano]]. {{Unua}} [[Kategorio:Provinco Lucca]] gec0hnsxi9jmw0g70nhpez7unnnnbhg 9413574 9413571 2026-06-25T23:06:51Z ThomasPusch 1869 9413574 wikitext text/x-wiki {{Polurinda}} {{Informkesto urbo|regiono-ISO=IT-52|situo sur mapo2=Italio}} '''Terrinca''' (Terrinka) estas vilaĝeto de la komunumo [[Stazzema]] (Stacema), [[provinco Luko]] (''Lucca''), regiono [[Toskanio]], lando [[Italio]]. Ĝi lokiĝas ĉe la piedo de la monto Pania (Panja) kaj de la monto [[Corchia]] (Korkja), montoj de la montoĉeno ''[[Alpi Apuane]]'', la [[Apuanaj Alpoj]]. <center><gallery> Dosiero:La_vilaĝo_Terrinca,_de_loko_Contra.JPG|La vilaĝo Terrinca, de loko Contra (Kontra) Dosiero:terrinca1.jpg|Terrinca (Terrinka): suda panoramo de la vilaĝeto] Dosiero:terrinca.jpg|Terrinca (Terrinka) sub malmulte da neĝo Dosiero:terrinca2.jpg|Terrinca (Terrinka): panoramo kun monto Corchia Dosiero:Monto_Altissimo_kun_Cervaiole.JPG|Monto Altissimo Kun marmoraj minejoj "Cervaiole" Dosiero:La_Monto_Corchia.JPG|La Monto Corchia (Korkia), de loko Contra (Kontra) Dosiero:La_Monto_Corchia_(detalo).JPG |La Monto Corchia (Korkia) (detalo) </gallery></center> Ferieja vilaĝo, mergata en la arbarverdaĵo, distancas malmultajn kilometrojn de la maro [[Tirreno]]. == Antikva historio == La unua arkeologia establiĝo estas nekropolo de la [[Ligure-Apuana]] popolo de la tria jarcento antaŭ Kristo, kie estas troviĝitaj pintoj de sagoj, ujoj kaj aliaj aĵoj, signoj de antikva civilizeco. Dum la jaro 181 a. K. la loka popolo, post akra batalado kun la antikvaj [[romianoj]], estis deportitaj amase al la regiono [[Sannio]] en suda [[Italio]]. Nur kelkaj homoj saviĝis, kaj daŭrigis la lokajn tradiciojn. Ni ne plu sciiĝas ĝis ĉirkaŭ la jaro 766 post Kristo, kiam iu '''[[Tassilone]]''', nobela longobardo, filio de Autchisio, mortante, testamentis. En la propraĵlisto, verkita latinlingue, troviĝas ankaŭ la nomo '''Terrinca''', kiel vilaĝo ĉe kiu lokiĝis ankaŭ kelkaj Tassilone-aj propraĵoj (''"res in loco Terrinca"''). La redaktinto de la testamento nomiĝis Teudeperto. == Priskribo == Ĉi tiu estis vilaĝo, antaŭ ne longa tempo, kiu vivteniĝis per agrikulturo kaj per ekstraktado de la [[marmoro]]. Fakte tiuj, kiuj ne okupiĝis pri la [[agrikulturo]], okupiĝis pri la marmorekstraktado aŭ marmorprilaborado. La [[marmoro]] estis, kaj eĉ nun estas, ekstraktita de la [[minejo]]j, kies la plej fama estas la "Cava delle [[Cervaiole]]" (Kava delle Ĉervajole), dirita ankaŭ Minejo de [[Mikelanĝelo]], itale "Cava di Michelangelo" (Kava de [[Mikelanĝelo]]), ĉar ŝajnas ke vere el ĉi tiu minejo la famega skulptisto Mikelanĝelo prenis la blankegan marmoron, diritan itale "statuario" (statumarmoron, kaŭze de sia eksterordinara blankeco kaj delikateco, kiu taŭgas esti prilaborita de la skulptistoj), por iuj siaj famegaj ĉefaj verkoj. === Agrikulturo === La [[Agrikulturo]] estis tia tipa de la montaj vilaĝoj. Grava estis la [[kaŝtanarbo|kaŝtanarba]] kultivado, kun la sekva [[kaŝtan]]rikoltado, aŭtune, kaj sia transformado en [[faruno]]n, kiu estis bezonata por kuiri iujn simplajn vintrajn manĝaĵojn, kiel la jenajn: * [[polento]] el kaŝtanfaruno; * [[rostitaj kaŝtanoj]]; * [[boligitaj kaŝtanoj]]; * "manifregoli": speco de polento, sed pli likva ol ĝi, manĝita en telero kun iom da lakto; Alia tipa kultivado estis la [[terpomkultivado]]. Ankaŭ la [[terpomo]]jn oni rikoltas aŭtune kaj oni konservas dum la tuta vintro. Aliaj lokaj kultivadoj: * [[maizo]]; * [[hordeo]]; * [[sekalo]]; * furaĝa kaj sema [[trifolio]]; * [[fazeolo]]; * [[pizo]] ([[legomo]]); * k.t.p. Esenca estis la [[brutbredado]]. El la [[ŝafo]]j kaj el la [[bovo]]j oni akiris: * [[lakto]]n, kaj de ĉi tion: plurajn specojn de [[fromaĝo]] kaj [[selaktaĵo]]; * [[viando]]; * [[lano]]. {{Unua}} [[Kategorio:Provinco Lucca]] pladrpfk9pluoq2l1c33o3ieln2y4tw 0 204483 9413220 9332895 2026-06-25T12:40:12Z ThomasPusch 1869 /* Elstaraj teamanoj */ 9413220 wikitext text/x-wiki {{Informkesto futbalteamo |dosiero = [[Dosiero:SSC Napoli 2025 (white and azure).svg|190ra|<center>emblemo]] |nomo = SSC Napoli |plena nomo = Società Sportiva Calcio Napoli S.p.A. |kromnomo = ''Azzurri'', ''Partenopei'' |fondita = la 1-a de aŭgusto 1926 |stadiono = ''Stadio Diego Armando Maradona'' |kapacito = 54 726 |prezidanto = Aurelio De Laurentiis |trejnisto = {{#invoke:Wikidata|claim|P286}} |ttt = www.sscnapoli.it |ligo = ''Serie A'' |sezono = 2024/25 |pozicio = 1-a pozicio |modelo de maldekstra brako1= _napoli2526h1 |modelo de korpo1= _napoli2526h1 |modelo de dekstra brako1= _napoli2526h1 |modelo de ŝorto1= |modelo de ŝtrumpoj1= |maldekstra brako1= |korpo1= 0686CB |dekstra brako1= 0686CB |ŝorto1= ffffff |ŝtrumpoj1= 0686CB |modelo de maldekstra brako2 = _napoli2526a1 |modelo de korpo2= _napoli2526a1 |modelo de dekstra brako2= _napoli2526a1 |modelo de ŝorto2= |modelo de ŝtrumpoj2= |maldekstra brako2= eae2df |korpo2= eae2df |dekstra brako2= eae2df |ŝorto2= eae2df |ŝtrumpoj2= eae2df }} '''Società Sportiva Calcio Napoli''' estas profesia [[futbalo|futbalklubo]] en [[Napoli]], [[Italio]]. Ĝi estis fondita la [[1-a de aŭgusto]] [[1926]]. Ĝia [[stadiono]] nomiĝas ''Stadio Diego Armando Maradona''. Aktuale, la trejnisto de la unua vira teamo estas {{#invoke:Wikidata|claim|P286}}. == Ĝeneralaj informoj == * Fondo: 1-a de aŭgusto 1926 * Adreso: Via del Maio di Porto 9, 80133 Napoli * Telefono: (39) 0815095344 * Retpaĝo: [http://www.sscnapoli.it http://www.sscnapoli.it] == Rezultoj de la klubo == [[Dosiero:19870510 sanpaolo.jpg|eta|Festadoj por la Scudetto-venko en 1987]] * '''Italiana ĉampionado''': 4 ** 1986/87, 1989/90, 2022/23, 2024/25 * Italiana Pokalo: 6 ** 1961/62, 1975/76, 1986/87, 2011/12, 2013/14, 2019/20 * Italiana Superpokalo: 3 ** 1990, 2014, 2025 * [[UEFA-pokalo]]: 1 ** 1988/89 == Elstaraj teamanoj == [[Dosiero:Presentacion maradona napoli.jpg|eta|La prezento de Maradona en Napolo]] {| |valign="top"| * {{flago|Paragvajo}} [[Attila Sallustro]] ([[1926]]-[[1937]]) * {{flago|Italio}} [[Giuseppe Cavanna]] ([[1929]]-[[1935]]) * {{flago|Italio}} [[Antonio Vojak]] ([[1929]]-[[1935]]) * {{flago|Italio}} [[Amedeo Amadei]] ([[1950]]-[[1956]]) * {{flago|Svedio}} [[Hasse Jeppson]] ([[1952]]-[[1956]]) * {{flago|Argentino}} [[Bruno Pesaola]] ([[1952]]-[[1960]]) * {{flago|Italio}} [[Ottavio Bugatti]] ([[1953]]-[[1961]]) * {{flago|Brazilo}} [[Faustino Canè]] ([[1962]]-[[1969]] / [[1972]]-[[1975]]) * {{flago|Italio}} [[Antonio Juliano]] ([[1962]]-[[1978]]) * {{flago|Argentino}} [[Omar Sivori]] ([[1965]]-[[1969]]) * {{flago|Brazilo}} [[José Altafini]] ([[1965]]-[[1972]]) * {{flago|Italio}} [[Dino Zoff]] ([[1967]]-[[1972]]) * {{flago|Italio}} [[Giuseppe Bruscolotti]] ([[1972]]-[[1988]]) * {{flago|Brazilo}}{{flago|Italio}} [[Sergio Clerici]] ([[1973]]-[[1975]]) * {{flago|Italio}} [[Tarcisio Burgnich]] ([[1974]]-[[1977]]) * {{flago|Italio}} [[Giuseppe Savoldi]] ([[1975]]-[[1979]]) * {{flago|Italio}} [[Luciano Castellini]] ([[1978]]-[[1985]]) * {{flago|Nederlando}} [[Ruud Krol]] ([[1980]]-[[1984]]) * {{flago|Argentino}} [[Daniel Bertoni]] ([[1984]]-[[1986]]) * {{flago|Italio}} [[Salvatore Bagni]] ([[1984]]-[[1988]]) |width="50"|&nbsp; |valign="top"| * {{flago|Argentino}} [[Diego Maradona]] ([[1984]]-[[1991]]) * {{flago|Italio}} [[Ciro Ferrara]] ([[1984]]-[[1994]]) * {{flago|Italio}} [[Alessandro Renica]] ([[1985]]-[[1991]]) * {{flago|Italio}} [[Andrea Carnevale]] ([[1986]]-[[1990]]) * {{flago|Italio}} [[Fernando De Napoli]] ([[1986]]-[[1992]]) * {{flago|Brazilo}} [[Careca]] ([[1987]]-[[1993]]) * {{flago|Brazilo}} [[Alemão]] ([[1988]]-[[1992]]) * {{flago|Italio}} [[Gianfranco Zola]] ([[1989]]-[[1993]]) * {{flago|Urugvajo}} [[Daniel Fonseca]] ([[1992]]-[[1994]]) * {{flago|Italio}} [[Fabio Cannavaro]] ([[1993]]-[[1995]]) * {{flago|Argentino}} [[Roberto Ayala]] ([[1995]]-[[1998]]) * {{flago|Argentino}} [[Ezequiel Lavezzi]] ([[2007]]-[[2012]]) * {{flago|Slovakio}} [[Marek Hamšík]] ([[2007]]-[[2019]]) * {{flago|Urugvajo}} [[Edinson Cavani]] ([[2010]]-[[2013]]) * {{flago|Belgio}} [[Dries Mertens]] ([[2013]]-[[2022]]) |} == Trejnistoj == [[Dosiero:AC Napoli - Bruno Pesaola.jpg|eta|Pesaola, kiu estis futbalisto kaj tiam trejnisto de Napoli]] * {{flago|Aŭstrio}} Antonio Kreutzer ([[1926]] - [[1927]]) * {{flago|Hungario}} Ferenc Molnár ([[1927]] - [[1928]]) * {{flago|Italio}} Giovanni Terrile ([[1927]] - [[1928]]) * {{flago|Aŭstrio}} Rolf Steiger ([[1927]] - [[1928]]) * {{flago|Aŭstrio}} Otto Fischer ([[1928]] - [[1929]]) * {{flago|Italio}} Giovanni Terrile ([[1928]] - [[1929]]) * {{flago|Anglio}} William Garbutt ([[1929]] - [[1935]]) * {{flago|Hungario}} Károly Csapkay ([[1935]] - [[1936]]) * {{flago|Italio}} Angelo Mattea ([[1936]] - [[1938]]) * {{flago|Hungario}} Eugen Payer ([[1938]] - [[1939]]) * {{flago|Italio}} Paolo Iodice ([[1938]] - [[1939]]) * {{flago|Italio}} Adolfo Baloncieri ([[1939]] - [[1940]]) * {{flago|Italio}} Antonio Vojak ([[1940]] - [[1943]]) * {{flago|Brazilo}} Paolo Innocenti ([[1943]]) * {{flago|Urugvajo}} Raffaele Sansone ([[1945]] - [[1946]]) * {{flago|Italio}} Giovanni Vecchina ([[1947]] - [[1948]]) * {{flago|Italio}} Felice Borel ([[1948]] - [[1949]]) * {{flago|Italio}} Luigi De Manes ([[1948]] - [[1949]]) * {{flago|Italio}} Vittorio Mosele ([[1948]] - [[1949]]) * {{flago|Italio}} Eraldo Monzeglio ([[1948]] - [[1956]] / [[1962]] - [[1963]]) * {{flago|Italio}} Amedeo Amadei ([[1956]] - [[1961]]) * {{flago|Italio}} Annibale Frossi ([[1959]]) * {{flago|Paragvajo}} Attila Sallustro ([[1961]]) * {{flago|Italio}} Fioravante Baldi ([[1961]] - [[1962]]) * {{flago|Argentino}} Bruno Pesaola ([[1962]] - [[1968]] / [[1976]] - [[1977]] / [[1982]] - [[1983]]) * {{flago|Italio}} Roberto Lerici ([[1963]] - [[1964]]) * {{flago|Italio}} Giovanni Molino ([[1963]] - [[1964]]) * {{flago|Italio}} Giuseppe Chiappella ([[1968]] - [[1973]]) * {{flago|Italio}} Egidio Di Costanzo ([[1968]] - [[1969]]) * {{flago|Brazilo}} Luís Vinício ([[1973]] - [[1976]] / [[1978]] - [[1980]]) * {{flago|Italio}} Alberto Del Frati ([[1976]]) * {{flago|Italio}} Rosario Rivellino ([[1976]]) * {{flago|Italio}} Gianni Di Marzio ([[1977]] - [[1979]]) * {{flago|Brazilo}} Angelo Benedicto Sormani ([[1979]] - [[1980]]) * {{flago|Italio}} Rino Marchesi ([[1980]] - [[1982]] / [[1983]] - [[1984]]) * {{flago|Italio}} Massimo Giacomini ([[1982]] - [[1983]]) * {{flago|Italio}} Gennaro Rambone ([[1982]] - [[1983]]) * {{flago|Italio}} Piero Santin ([[1983]] - [[1984]]) * {{flago|Italio}} Ottavio Bianchi ([[1985]] - [[1989]] / [[1992]] - [[1993]]) * {{flago|Italio}} Alberto Bigon ([[1989]] - [[1991]]) * {{flago|Italio}} Claudio Ranieri ([[1991]] - [[1993]]) * {{flago|Italio}} [[Marcello Lippi]] ([[1993]] - [[1994]]) * {{flago|Italio}} Vincenzo Guerini ([[1994]]) * {{flago|Serbio+Montenegro}} Vujadin Boškov ([[1995]] - [[1996]]) * {{flago|Italio}} Luigi Simoni ([[1996]] - [[1997]] / [[2003]] - [[2004]]) * {{flago|Italio}} Vincenzo Montefusco ([[1997]] / [[1998]] / [[1999]]) * {{flago|Italio}} Bortolo Mutti ([[1997]] - [[1998]]) * {{flago|Italio}} Carlo Mazzone ([[1997]] - [[1998]]) * {{flago|Italio}} Giovanni Galeone ([[1997]] - [[1998]]) * {{flago|Italio}} Renzo Ulivieri ([[1998]] - [[1999]]) * {{flago|Italio}} Walter Novellino ([[1999]] - [[2000]]) * {{flago|Ĉeĥio}} Zdeněk Zeman ([[2000]]) * {{flago|Italio}} Emiliano Mondonico ([[2000]] - [[2001]]) * {{flago|Italio}} Luigi De Canio ([[2001]] - [[2002]]) * {{flago|Italio}} Franco Colomba ([[2002]] - [[2003]]) * {{flago|Italio}} Franco Scoglio ([[2002]] - [[2003]]) * {{flago|Italio}} Andrea Agostinelli ([[2003]] - [[2004]]) * {{flago|Italio}} Giampiero Ventura ([[2004]] - [[2005]]) * {{flago|Italio}} Edoardo Reja ([[2005]] - [[2009]]) * {{flago|Italio}} Roberto Donadoni ([[2009]]) * {{flago|Italio}} Walter Mazzarri ([[2009]] - [[2013]]) * {{flago|Hispanio}} Rafael Benítez ([[2013]] - [[2015]]) * {{flago|Italio}} Maurizio Sarri ([[2015]] - [[2018]]) * {{flago|Italio}} [[Carlo Ancelotti]] ([[2018]] - [[2019]]) * {{flago|Italio}} [[Gennaro Gattuso]] ([[2019]] - [[2021]]) * {{flago|Italio}} Luciano Spalletti ([[2021]] - [[2023]]) * {{flago|Francio}} Rudi García ([[2023]]) * {{flago|Italio}} Walter Mazzarri ([[2023]] - [[2024]]) * {{flago|Italio}} Francesco Calzona ([[2024]]) * {{flago|Italio}} [[Antonio Conte]] ([[2024]] -) == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.sscnapoli.it/ sscnapoli.it] ({{it}}, {{en}} kaj {{zh}}) [[Kategorio:Italaj futbalteamoj]] [[Kategorio:Napolo]] [[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1926]] [[Kategorio:Sporto en Kampanio]] 15gnlzf7ryuqrh5yi4vnk63x9ec7oa6 9413393 9413220 2026-06-25T16:00:05Z ThomasPusch 1869 9413393 wikitext text/x-wiki {{Informkesto futbalteamo |dosiero = [[Dosiero:SSC Napoli 2025 (white and azure).svg|190ra|<center>emblemo]] |nomo = SSC Napoli |plena nomo = Società Sportiva Calcio Napoli S.p.A. |kromnomo = ''Azzurri'', ''Partenopei'' |fondita = la 1-a de aŭgusto 1926 |stadiono = ''Stadio Diego Armando Maradona'' |kapacito = 54 726 |prezidanto = Aurelio De Laurentiis |trejnisto = {{#invoke:Wikidata|claim|P286|parameter=link}} |ttt = www.sscnapoli.it |ligo = ''Serie A'' |sezono = 2024/25 |pozicio = 1-a pozicio |modelo de maldekstra brako1= _napoli2526h1 |modelo de korpo1= _napoli2526h1 |modelo de dekstra brako1= _napoli2526h1 |modelo de ŝorto1= |modelo de ŝtrumpoj1= |maldekstra brako1= |korpo1= 0686CB |dekstra brako1= 0686CB |ŝorto1= ffffff |ŝtrumpoj1= 0686CB |modelo de maldekstra brako2 = _napoli2526a1 |modelo de korpo2= _napoli2526a1 |modelo de dekstra brako2= _napoli2526a1 |modelo de ŝorto2= |modelo de ŝtrumpoj2= |maldekstra brako2= eae2df |korpo2= eae2df |dekstra brako2= eae2df |ŝorto2= eae2df |ŝtrumpoj2= eae2df }} '''Società Sportiva Calcio Napoli''' estas profesia [[futbalo|futbalklubo]] en [[Napoli]], [[Italio]]. Ĝi estis fondita la [[1-a de aŭgusto]] [[1926]]. Ĝia [[stadiono]] nomiĝas ''Stadio Diego Armando Maradona''. Aktuale, la trejnisto de la unua vira teamo estas {{#invoke:Wikidata|claim|P286|parameter=link}} (fakte, [[Antonio Conte]] estis la ĉeftrjnisto de julio 2024 ĝis majo 2026 - momente estas serĉata posteulo). == Ĝeneralaj informoj == * Fondo: 1-a de aŭgusto 1926 * Adreso: Via del Maio di Porto 9, 80133 Napoli * Telefono: (39) 0815095344 * Retpaĝo: [http://www.sscnapoli.it http://www.sscnapoli.it] == Rezultoj de la klubo == [[Dosiero:19870510 sanpaolo.jpg|eta|Festadoj por la Scudetto-venko en 1987]] * '''Italiana ĉampionado''': 4 ** 1986/87, 1989/90, 2022/23, 2024/25 * Italiana Pokalo: 6 ** 1961/62, 1975/76, 1986/87, 2011/12, 2013/14, 2019/20 * Italiana Superpokalo: 3 ** 1990, 2014, 2025 * [[UEFA-pokalo]]: 1 ** 1988/89 == Elstaraj teamanoj == [[Dosiero:Presentacion maradona napoli.jpg|eta|La prezento de Maradona en Napolo]] {| |valign="top"| * {{flago|Paragvajo}} [[Attila Sallustro]] ([[1926]]-[[1937]]) * {{flago|Italio}} [[Giuseppe Cavanna]] ([[1929]]-[[1935]]) * {{flago|Italio}} [[Antonio Vojak]] ([[1929]]-[[1935]]) * {{flago|Italio}} [[Amedeo Amadei]] ([[1950]]-[[1956]]) * {{flago|Svedio}} [[Hasse Jeppson]] ([[1952]]-[[1956]]) * {{flago|Argentino}} [[Bruno Pesaola]] ([[1952]]-[[1960]]) * {{flago|Italio}} [[Ottavio Bugatti]] ([[1953]]-[[1961]]) * {{flago|Brazilo}} [[Faustino Canè]] ([[1962]]-[[1969]] / [[1972]]-[[1975]]) * {{flago|Italio}} [[Antonio Juliano]] ([[1962]]-[[1978]]) * {{flago|Argentino}} [[Omar Sivori]] ([[1965]]-[[1969]]) * {{flago|Brazilo}} [[José Altafini]] ([[1965]]-[[1972]]) * {{flago|Italio}} [[Dino Zoff]] ([[1967]]-[[1972]]) * {{flago|Italio}} [[Giuseppe Bruscolotti]] ([[1972]]-[[1988]]) * {{flago|Brazilo}}{{flago|Italio}} [[Sergio Clerici]] ([[1973]]-[[1975]]) * {{flago|Italio}} [[Tarcisio Burgnich]] ([[1974]]-[[1977]]) * {{flago|Italio}} [[Giuseppe Savoldi]] ([[1975]]-[[1979]]) * {{flago|Italio}} [[Luciano Castellini]] ([[1978]]-[[1985]]) * {{flago|Nederlando}} [[Ruud Krol]] ([[1980]]-[[1984]]) * {{flago|Argentino}} [[Daniel Bertoni]] ([[1984]]-[[1986]]) * {{flago|Italio}} [[Salvatore Bagni]] ([[1984]]-[[1988]]) |width="50"|&nbsp; |valign="top"| * {{flago|Argentino}} [[Diego Maradona]] ([[1984]]-[[1991]]) * {{flago|Italio}} [[Ciro Ferrara]] ([[1984]]-[[1994]]) * {{flago|Italio}} [[Alessandro Renica]] ([[1985]]-[[1991]]) * {{flago|Italio}} [[Andrea Carnevale]] ([[1986]]-[[1990]]) * {{flago|Italio}} [[Fernando De Napoli]] ([[1986]]-[[1992]]) * {{flago|Brazilo}} [[Careca]] ([[1987]]-[[1993]]) * {{flago|Brazilo}} [[Alemão]] ([[1988]]-[[1992]]) * {{flago|Italio}} [[Gianfranco Zola]] ([[1989]]-[[1993]]) * {{flago|Urugvajo}} [[Daniel Fonseca]] ([[1992]]-[[1994]]) * {{flago|Italio}} [[Fabio Cannavaro]] ([[1993]]-[[1995]]) * {{flago|Argentino}} [[Roberto Ayala]] ([[1995]]-[[1998]]) * {{flago|Argentino}} [[Ezequiel Lavezzi]] ([[2007]]-[[2012]]) * {{flago|Slovakio}} [[Marek Hamšík]] ([[2007]]-[[2019]]) * {{flago|Urugvajo}} [[Edinson Cavani]] ([[2010]]-[[2013]]) * {{flago|Belgio}} [[Dries Mertens]] ([[2013]]-[[2022]]) |} == Trejnistoj == [[Dosiero:AC Napoli - Bruno Pesaola.jpg|eta|Pesaola, kiu estis futbalisto kaj tiam trejnisto de Napoli]] * {{flago|Aŭstrio}} Antonio Kreutzer ([[1926]] - [[1927]]) * {{flago|Hungario}} Ferenc Molnár ([[1927]] - [[1928]]) * {{flago|Italio}} Giovanni Terrile ([[1927]] - [[1928]]) * {{flago|Aŭstrio}} Rolf Steiger ([[1927]] - [[1928]]) * {{flago|Aŭstrio}} Otto Fischer ([[1928]] - [[1929]]) * {{flago|Italio}} Giovanni Terrile ([[1928]] - [[1929]]) * {{flago|Anglio}} William Garbutt ([[1929]] - [[1935]]) * {{flago|Hungario}} Károly Csapkay ([[1935]] - [[1936]]) * {{flago|Italio}} Angelo Mattea ([[1936]] - [[1938]]) * {{flago|Hungario}} Eugen Payer ([[1938]] - [[1939]]) * {{flago|Italio}} Paolo Iodice ([[1938]] - [[1939]]) * {{flago|Italio}} Adolfo Baloncieri ([[1939]] - [[1940]]) * {{flago|Italio}} Antonio Vojak ([[1940]] - [[1943]]) * {{flago|Brazilo}} Paolo Innocenti ([[1943]]) * {{flago|Urugvajo}} Raffaele Sansone ([[1945]] - [[1946]]) * {{flago|Italio}} Giovanni Vecchina ([[1947]] - [[1948]]) * {{flago|Italio}} Felice Borel ([[1948]] - [[1949]]) * {{flago|Italio}} Luigi De Manes ([[1948]] - [[1949]]) * {{flago|Italio}} Vittorio Mosele ([[1948]] - [[1949]]) * {{flago|Italio}} Eraldo Monzeglio ([[1948]] - [[1956]] / [[1962]] - [[1963]]) * {{flago|Italio}} Amedeo Amadei ([[1956]] - [[1961]]) * {{flago|Italio}} Annibale Frossi ([[1959]]) * {{flago|Paragvajo}} Attila Sallustro ([[1961]]) * {{flago|Italio}} Fioravante Baldi ([[1961]] - [[1962]]) * {{flago|Argentino}} Bruno Pesaola ([[1962]] - [[1968]] / [[1976]] - [[1977]] / [[1982]] - [[1983]]) * {{flago|Italio}} Roberto Lerici ([[1963]] - [[1964]]) * {{flago|Italio}} Giovanni Molino ([[1963]] - [[1964]]) * {{flago|Italio}} Giuseppe Chiappella ([[1968]] - [[1973]]) * {{flago|Italio}} Egidio Di Costanzo ([[1968]] - [[1969]]) * {{flago|Brazilo}} Luís Vinício ([[1973]] - [[1976]] / [[1978]] - [[1980]]) * {{flago|Italio}} Alberto Del Frati ([[1976]]) * {{flago|Italio}} Rosario Rivellino ([[1976]]) * {{flago|Italio}} Gianni Di Marzio ([[1977]] - [[1979]]) * {{flago|Brazilo}} Angelo Benedicto Sormani ([[1979]] - [[1980]]) * {{flago|Italio}} Rino Marchesi ([[1980]] - [[1982]] / [[1983]] - [[1984]]) * {{flago|Italio}} Massimo Giacomini ([[1982]] - [[1983]]) * {{flago|Italio}} Gennaro Rambone ([[1982]] - [[1983]]) * {{flago|Italio}} Piero Santin ([[1983]] - [[1984]]) * {{flago|Italio}} Ottavio Bianchi ([[1985]] - [[1989]] / [[1992]] - [[1993]]) * {{flago|Italio}} Alberto Bigon ([[1989]] - [[1991]]) * {{flago|Italio}} Claudio Ranieri ([[1991]] - [[1993]]) * {{flago|Italio}} [[Marcello Lippi]] ([[1993]] - [[1994]]) * {{flago|Italio}} Vincenzo Guerini ([[1994]]) * {{flago|Serbio+Montenegro}} Vujadin Boškov ([[1995]] - [[1996]]) * {{flago|Italio}} Luigi Simoni ([[1996]] - [[1997]] / [[2003]] - [[2004]]) * {{flago|Italio}} Vincenzo Montefusco ([[1997]] / [[1998]] / [[1999]]) * {{flago|Italio}} Bortolo Mutti ([[1997]] - [[1998]]) * {{flago|Italio}} Carlo Mazzone ([[1997]] - [[1998]]) * {{flago|Italio}} Giovanni Galeone ([[1997]] - [[1998]]) * {{flago|Italio}} Renzo Ulivieri ([[1998]] - [[1999]]) * {{flago|Italio}} Walter Novellino ([[1999]] - [[2000]]) * {{flago|Ĉeĥio}} Zdeněk Zeman ([[2000]]) * {{flago|Italio}} Emiliano Mondonico ([[2000]] - [[2001]]) * {{flago|Italio}} Luigi De Canio ([[2001]] - [[2002]]) * {{flago|Italio}} Franco Colomba ([[2002]] - [[2003]]) * {{flago|Italio}} Franco Scoglio ([[2002]] - [[2003]]) * {{flago|Italio}} Andrea Agostinelli ([[2003]] - [[2004]]) * {{flago|Italio}} Giampiero Ventura ([[2004]] - [[2005]]) * {{flago|Italio}} Edoardo Reja ([[2005]] - [[2009]]) * {{flago|Italio}} Roberto Donadoni ([[2009]]) * {{flago|Italio}} Walter Mazzarri ([[2009]] - [[2013]]) * {{flago|Hispanio}} Rafael Benítez ([[2013]] - [[2015]]) * {{flago|Italio}} Maurizio Sarri ([[2015]] - [[2018]]) * {{flago|Italio}} [[Carlo Ancelotti]] ([[2018]] - [[2019]]) * {{flago|Italio}} [[Gennaro Gattuso]] ([[2019]] - [[2021]]) * {{flago|Italio}} Luciano Spalletti ([[2021]] - [[2023]]) * {{flago|Francio}} Rudi García ([[2023]]) * {{flago|Italio}} Walter Mazzarri ([[2023]] - [[2024]]) * {{flago|Italio}} Francesco Calzona ([[2024]]) * {{flago|Italio}} [[Antonio Conte]] ([[2024]] -) == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.sscnapoli.it/ sscnapoli.it] ({{it}}, {{en}} kaj {{zh}}) [[Kategorio:Italaj futbalteamoj]] [[Kategorio:Napolo]] [[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1926]] [[Kategorio:Sporto en Kampanio]] c9mpzu56xg99c4d3wrxvwhpk19kxg0o 9413394 9413393 2026-06-25T16:00:44Z ThomasPusch 1869 9413394 wikitext text/x-wiki {{Informkesto futbalteamo |dosiero = [[Dosiero:SSC Napoli 2025 (white and azure).svg|190ra|<center>emblemo]] |nomo = SSC Napoli |plena nomo = Società Sportiva Calcio Napoli S.p.A. |kromnomo = ''Azzurri'', ''Partenopei'' |fondita = la 1-a de aŭgusto 1926 |stadiono = ''Stadio Diego Armando Maradona'' |kapacito = 54 726 |prezidanto = Aurelio De Laurentiis |trejnisto = {{#invoke:Wikidata|claim|P286|parameter=link}} |ttt = www.sscnapoli.it |ligo = ''Serie A'' |sezono = 2024/25 |pozicio = 1-a pozicio |modelo de maldekstra brako1= _napoli2526h1 |modelo de korpo1= _napoli2526h1 |modelo de dekstra brako1= _napoli2526h1 |modelo de ŝorto1= |modelo de ŝtrumpoj1= |maldekstra brako1= |korpo1= 0686CB |dekstra brako1= 0686CB |ŝorto1= ffffff |ŝtrumpoj1= 0686CB |modelo de maldekstra brako2 = _napoli2526a1 |modelo de korpo2= _napoli2526a1 |modelo de dekstra brako2= _napoli2526a1 |modelo de ŝorto2= |modelo de ŝtrumpoj2= |maldekstra brako2= eae2df |korpo2= eae2df |dekstra brako2= eae2df |ŝorto2= eae2df |ŝtrumpoj2= eae2df }} '''Società Sportiva Calcio Napoli''' estas profesia [[futbalo|futbalklubo]] en [[Napoli]], [[Italio]]. Ĝi estis fondita la [[1-a de aŭgusto]] [[1926]]. Ĝia [[stadiono]] nomiĝas ''Stadio Diego Armando Maradona''. Aktuale, la trejnisto de la unua vira teamo estas {{#invoke:Wikidata|claim|P286|parameter=link}} (fakte, [[Antonio Conte]] estis la ĉeftrjnisto de julio 2024 ĝis majo 2026 - en junio estis serĉata posteulo). == Ĝeneralaj informoj == * Fondo: 1-a de aŭgusto 1926 * Adreso: Via del Maio di Porto 9, 80133 Napoli * Telefono: (39) 0815095344 * Retpaĝo: [http://www.sscnapoli.it http://www.sscnapoli.it] == Rezultoj de la klubo == [[Dosiero:19870510 sanpaolo.jpg|eta|Festadoj por la Scudetto-venko en 1987]] * '''Italiana ĉampionado''': 4 ** 1986/87, 1989/90, 2022/23, 2024/25 * Italiana Pokalo: 6 ** 1961/62, 1975/76, 1986/87, 2011/12, 2013/14, 2019/20 * Italiana Superpokalo: 3 ** 1990, 2014, 2025 * [[UEFA-pokalo]]: 1 ** 1988/89 == Elstaraj teamanoj == [[Dosiero:Presentacion maradona napoli.jpg|eta|La prezento de Maradona en Napolo]] {| |valign="top"| * {{flago|Paragvajo}} [[Attila Sallustro]] ([[1926]]-[[1937]]) * {{flago|Italio}} [[Giuseppe Cavanna]] ([[1929]]-[[1935]]) * {{flago|Italio}} [[Antonio Vojak]] ([[1929]]-[[1935]]) * {{flago|Italio}} [[Amedeo Amadei]] ([[1950]]-[[1956]]) * {{flago|Svedio}} [[Hasse Jeppson]] ([[1952]]-[[1956]]) * {{flago|Argentino}} [[Bruno Pesaola]] ([[1952]]-[[1960]]) * {{flago|Italio}} [[Ottavio Bugatti]] ([[1953]]-[[1961]]) * {{flago|Brazilo}} [[Faustino Canè]] ([[1962]]-[[1969]] / [[1972]]-[[1975]]) * {{flago|Italio}} [[Antonio Juliano]] ([[1962]]-[[1978]]) * {{flago|Argentino}} [[Omar Sivori]] ([[1965]]-[[1969]]) * {{flago|Brazilo}} [[José Altafini]] ([[1965]]-[[1972]]) * {{flago|Italio}} [[Dino Zoff]] ([[1967]]-[[1972]]) * {{flago|Italio}} [[Giuseppe Bruscolotti]] ([[1972]]-[[1988]]) * {{flago|Brazilo}}{{flago|Italio}} [[Sergio Clerici]] ([[1973]]-[[1975]]) * {{flago|Italio}} [[Tarcisio Burgnich]] ([[1974]]-[[1977]]) * {{flago|Italio}} [[Giuseppe Savoldi]] ([[1975]]-[[1979]]) * {{flago|Italio}} [[Luciano Castellini]] ([[1978]]-[[1985]]) * {{flago|Nederlando}} [[Ruud Krol]] ([[1980]]-[[1984]]) * {{flago|Argentino}} [[Daniel Bertoni]] ([[1984]]-[[1986]]) * {{flago|Italio}} [[Salvatore Bagni]] ([[1984]]-[[1988]]) |width="50"|&nbsp; |valign="top"| * {{flago|Argentino}} [[Diego Maradona]] ([[1984]]-[[1991]]) * {{flago|Italio}} [[Ciro Ferrara]] ([[1984]]-[[1994]]) * {{flago|Italio}} [[Alessandro Renica]] ([[1985]]-[[1991]]) * {{flago|Italio}} [[Andrea Carnevale]] ([[1986]]-[[1990]]) * {{flago|Italio}} [[Fernando De Napoli]] ([[1986]]-[[1992]]) * {{flago|Brazilo}} [[Careca]] ([[1987]]-[[1993]]) * {{flago|Brazilo}} [[Alemão]] ([[1988]]-[[1992]]) * {{flago|Italio}} [[Gianfranco Zola]] ([[1989]]-[[1993]]) * {{flago|Urugvajo}} [[Daniel Fonseca]] ([[1992]]-[[1994]]) * {{flago|Italio}} [[Fabio Cannavaro]] ([[1993]]-[[1995]]) * {{flago|Argentino}} [[Roberto Ayala]] ([[1995]]-[[1998]]) * {{flago|Argentino}} [[Ezequiel Lavezzi]] ([[2007]]-[[2012]]) * {{flago|Slovakio}} [[Marek Hamšík]] ([[2007]]-[[2019]]) * {{flago|Urugvajo}} [[Edinson Cavani]] ([[2010]]-[[2013]]) * {{flago|Belgio}} [[Dries Mertens]] ([[2013]]-[[2022]]) |} == Trejnistoj == [[Dosiero:AC Napoli - Bruno Pesaola.jpg|eta|Pesaola, kiu estis futbalisto kaj tiam trejnisto de Napoli]] * {{flago|Aŭstrio}} Antonio Kreutzer ([[1926]] - [[1927]]) * {{flago|Hungario}} Ferenc Molnár ([[1927]] - [[1928]]) * {{flago|Italio}} Giovanni Terrile ([[1927]] - [[1928]]) * {{flago|Aŭstrio}} Rolf Steiger ([[1927]] - [[1928]]) * {{flago|Aŭstrio}} Otto Fischer ([[1928]] - [[1929]]) * {{flago|Italio}} Giovanni Terrile ([[1928]] - [[1929]]) * {{flago|Anglio}} William Garbutt ([[1929]] - [[1935]]) * {{flago|Hungario}} Károly Csapkay ([[1935]] - [[1936]]) * {{flago|Italio}} Angelo Mattea ([[1936]] - [[1938]]) * {{flago|Hungario}} Eugen Payer ([[1938]] - [[1939]]) * {{flago|Italio}} Paolo Iodice ([[1938]] - [[1939]]) * {{flago|Italio}} Adolfo Baloncieri ([[1939]] - [[1940]]) * {{flago|Italio}} Antonio Vojak ([[1940]] - [[1943]]) * {{flago|Brazilo}} Paolo Innocenti ([[1943]]) * {{flago|Urugvajo}} Raffaele Sansone ([[1945]] - [[1946]]) * {{flago|Italio}} Giovanni Vecchina ([[1947]] - [[1948]]) * {{flago|Italio}} Felice Borel ([[1948]] - [[1949]]) * {{flago|Italio}} Luigi De Manes ([[1948]] - [[1949]]) * {{flago|Italio}} Vittorio Mosele ([[1948]] - [[1949]]) * {{flago|Italio}} Eraldo Monzeglio ([[1948]] - [[1956]] / [[1962]] - [[1963]]) * {{flago|Italio}} Amedeo Amadei ([[1956]] - [[1961]]) * {{flago|Italio}} Annibale Frossi ([[1959]]) * {{flago|Paragvajo}} Attila Sallustro ([[1961]]) * {{flago|Italio}} Fioravante Baldi ([[1961]] - [[1962]]) * {{flago|Argentino}} Bruno Pesaola ([[1962]] - [[1968]] / [[1976]] - [[1977]] / [[1982]] - [[1983]]) * {{flago|Italio}} Roberto Lerici ([[1963]] - [[1964]]) * {{flago|Italio}} Giovanni Molino ([[1963]] - [[1964]]) * {{flago|Italio}} Giuseppe Chiappella ([[1968]] - [[1973]]) * {{flago|Italio}} Egidio Di Costanzo ([[1968]] - [[1969]]) * {{flago|Brazilo}} Luís Vinício ([[1973]] - [[1976]] / [[1978]] - [[1980]]) * {{flago|Italio}} Alberto Del Frati ([[1976]]) * {{flago|Italio}} Rosario Rivellino ([[1976]]) * {{flago|Italio}} Gianni Di Marzio ([[1977]] - [[1979]]) * {{flago|Brazilo}} Angelo Benedicto Sormani ([[1979]] - [[1980]]) * {{flago|Italio}} Rino Marchesi ([[1980]] - [[1982]] / [[1983]] - [[1984]]) * {{flago|Italio}} Massimo Giacomini ([[1982]] - [[1983]]) * {{flago|Italio}} Gennaro Rambone ([[1982]] - [[1983]]) * {{flago|Italio}} Piero Santin ([[1983]] - [[1984]]) * {{flago|Italio}} Ottavio Bianchi ([[1985]] - [[1989]] / [[1992]] - [[1993]]) * {{flago|Italio}} Alberto Bigon ([[1989]] - [[1991]]) * {{flago|Italio}} Claudio Ranieri ([[1991]] - [[1993]]) * {{flago|Italio}} [[Marcello Lippi]] ([[1993]] - [[1994]]) * {{flago|Italio}} Vincenzo Guerini ([[1994]]) * {{flago|Serbio+Montenegro}} Vujadin Boškov ([[1995]] - [[1996]]) * {{flago|Italio}} Luigi Simoni ([[1996]] - [[1997]] / [[2003]] - [[2004]]) * {{flago|Italio}} Vincenzo Montefusco ([[1997]] / [[1998]] / [[1999]]) * {{flago|Italio}} Bortolo Mutti ([[1997]] - [[1998]]) * {{flago|Italio}} Carlo Mazzone ([[1997]] - [[1998]]) * {{flago|Italio}} Giovanni Galeone ([[1997]] - [[1998]]) * {{flago|Italio}} Renzo Ulivieri ([[1998]] - [[1999]]) * {{flago|Italio}} Walter Novellino ([[1999]] - [[2000]]) * {{flago|Ĉeĥio}} Zdeněk Zeman ([[2000]]) * {{flago|Italio}} Emiliano Mondonico ([[2000]] - [[2001]]) * {{flago|Italio}} Luigi De Canio ([[2001]] - [[2002]]) * {{flago|Italio}} Franco Colomba ([[2002]] - [[2003]]) * {{flago|Italio}} Franco Scoglio ([[2002]] - [[2003]]) * {{flago|Italio}} Andrea Agostinelli ([[2003]] - [[2004]]) * {{flago|Italio}} Giampiero Ventura ([[2004]] - [[2005]]) * {{flago|Italio}} Edoardo Reja ([[2005]] - [[2009]]) * {{flago|Italio}} Roberto Donadoni ([[2009]]) * {{flago|Italio}} Walter Mazzarri ([[2009]] - [[2013]]) * {{flago|Hispanio}} Rafael Benítez ([[2013]] - [[2015]]) * {{flago|Italio}} Maurizio Sarri ([[2015]] - [[2018]]) * {{flago|Italio}} [[Carlo Ancelotti]] ([[2018]] - [[2019]]) * {{flago|Italio}} [[Gennaro Gattuso]] ([[2019]] - [[2021]]) * {{flago|Italio}} Luciano Spalletti ([[2021]] - [[2023]]) * {{flago|Francio}} Rudi García ([[2023]]) * {{flago|Italio}} Walter Mazzarri ([[2023]] - [[2024]]) * {{flago|Italio}} Francesco Calzona ([[2024]]) * {{flago|Italio}} [[Antonio Conte]] ([[2024]] -) == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.sscnapoli.it/ sscnapoli.it] ({{it}}, {{en}} kaj {{zh}}) [[Kategorio:Italaj futbalteamoj]] [[Kategorio:Napolo]] [[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1926]] [[Kategorio:Sporto en Kampanio]] 89xyucmd58psdb3b6mczmn78t0lqpxy 9413395 9413394 2026-06-25T16:01:07Z ThomasPusch 1869 9413395 wikitext text/x-wiki {{Informkesto futbalteamo |dosiero = [[Dosiero:SSC Napoli 2025 (white and azure).svg|190ra|<center>emblemo]] |nomo = SSC Napoli |plena nomo = Società Sportiva Calcio Napoli S.p.A. |kromnomo = ''Azzurri'', ''Partenopei'' |fondita = la 1-a de aŭgusto 1926 |stadiono = ''Stadio Diego Armando Maradona'' |kapacito = 54 726 |prezidanto = Aurelio De Laurentiis |trejnisto = {{#invoke:Wikidata|claim|P286|parameter=link}} |ttt = www.sscnapoli.it |ligo = ''Serie A'' |sezono = 2024/25 |pozicio = 1-a pozicio |modelo de maldekstra brako1= _napoli2526h1 |modelo de korpo1= _napoli2526h1 |modelo de dekstra brako1= _napoli2526h1 |modelo de ŝorto1= |modelo de ŝtrumpoj1= |maldekstra brako1= |korpo1= 0686CB |dekstra brako1= 0686CB |ŝorto1= ffffff |ŝtrumpoj1= 0686CB |modelo de maldekstra brako2 = _napoli2526a1 |modelo de korpo2= _napoli2526a1 |modelo de dekstra brako2= _napoli2526a1 |modelo de ŝorto2= |modelo de ŝtrumpoj2= |maldekstra brako2= eae2df |korpo2= eae2df |dekstra brako2= eae2df |ŝorto2= eae2df |ŝtrumpoj2= eae2df }} '''Società Sportiva Calcio Napoli''' estas profesia [[futbalo|futbalklubo]] en [[Napoli]], [[Italio]]. Ĝi estis fondita la [[1-a de aŭgusto]] [[1926]]. Ĝia [[stadiono]] nomiĝas ''Stadio Diego Armando Maradona''. Aktuale, la trejnisto de la unua vira teamo estas {{#invoke:Wikidata|claim|P286|parameter=link}} (fakte, [[Antonio Conte]] estis la ĉeftrejnisto de julio 2024 ĝis majo 2026 - en junio estis serĉata posteulo). == Ĝeneralaj informoj == * Fondo: 1-a de aŭgusto 1926 * Adreso: Via del Maio di Porto 9, 80133 Napoli * Telefono: (39) 0815095344 * Retpaĝo: [http://www.sscnapoli.it http://www.sscnapoli.it] == Rezultoj de la klubo == [[Dosiero:19870510 sanpaolo.jpg|eta|Festadoj por la Scudetto-venko en 1987]] * '''Italiana ĉampionado''': 4 ** 1986/87, 1989/90, 2022/23, 2024/25 * Italiana Pokalo: 6 ** 1961/62, 1975/76, 1986/87, 2011/12, 2013/14, 2019/20 * Italiana Superpokalo: 3 ** 1990, 2014, 2025 * [[UEFA-pokalo]]: 1 ** 1988/89 == Elstaraj teamanoj == [[Dosiero:Presentacion maradona napoli.jpg|eta|La prezento de Maradona en Napolo]] {| |valign="top"| * {{flago|Paragvajo}} [[Attila Sallustro]] ([[1926]]-[[1937]]) * {{flago|Italio}} [[Giuseppe Cavanna]] ([[1929]]-[[1935]]) * {{flago|Italio}} [[Antonio Vojak]] ([[1929]]-[[1935]]) * {{flago|Italio}} [[Amedeo Amadei]] ([[1950]]-[[1956]]) * {{flago|Svedio}} [[Hasse Jeppson]] ([[1952]]-[[1956]]) * {{flago|Argentino}} [[Bruno Pesaola]] ([[1952]]-[[1960]]) * {{flago|Italio}} [[Ottavio Bugatti]] ([[1953]]-[[1961]]) * {{flago|Brazilo}} [[Faustino Canè]] ([[1962]]-[[1969]] / [[1972]]-[[1975]]) * {{flago|Italio}} [[Antonio Juliano]] ([[1962]]-[[1978]]) * {{flago|Argentino}} [[Omar Sivori]] ([[1965]]-[[1969]]) * {{flago|Brazilo}} [[José Altafini]] ([[1965]]-[[1972]]) * {{flago|Italio}} [[Dino Zoff]] ([[1967]]-[[1972]]) * {{flago|Italio}} [[Giuseppe Bruscolotti]] ([[1972]]-[[1988]]) * {{flago|Brazilo}}{{flago|Italio}} [[Sergio Clerici]] ([[1973]]-[[1975]]) * {{flago|Italio}} [[Tarcisio Burgnich]] ([[1974]]-[[1977]]) * {{flago|Italio}} [[Giuseppe Savoldi]] ([[1975]]-[[1979]]) * {{flago|Italio}} [[Luciano Castellini]] ([[1978]]-[[1985]]) * {{flago|Nederlando}} [[Ruud Krol]] ([[1980]]-[[1984]]) * {{flago|Argentino}} [[Daniel Bertoni]] ([[1984]]-[[1986]]) * {{flago|Italio}} [[Salvatore Bagni]] ([[1984]]-[[1988]]) |width="50"|&nbsp; |valign="top"| * {{flago|Argentino}} [[Diego Maradona]] ([[1984]]-[[1991]]) * {{flago|Italio}} [[Ciro Ferrara]] ([[1984]]-[[1994]]) * {{flago|Italio}} [[Alessandro Renica]] ([[1985]]-[[1991]]) * {{flago|Italio}} [[Andrea Carnevale]] ([[1986]]-[[1990]]) * {{flago|Italio}} [[Fernando De Napoli]] ([[1986]]-[[1992]]) * {{flago|Brazilo}} [[Careca]] ([[1987]]-[[1993]]) * {{flago|Brazilo}} [[Alemão]] ([[1988]]-[[1992]]) * {{flago|Italio}} [[Gianfranco Zola]] ([[1989]]-[[1993]]) * {{flago|Urugvajo}} [[Daniel Fonseca]] ([[1992]]-[[1994]]) * {{flago|Italio}} [[Fabio Cannavaro]] ([[1993]]-[[1995]]) * {{flago|Argentino}} [[Roberto Ayala]] ([[1995]]-[[1998]]) * {{flago|Argentino}} [[Ezequiel Lavezzi]] ([[2007]]-[[2012]]) * {{flago|Slovakio}} [[Marek Hamšík]] ([[2007]]-[[2019]]) * {{flago|Urugvajo}} [[Edinson Cavani]] ([[2010]]-[[2013]]) * {{flago|Belgio}} [[Dries Mertens]] ([[2013]]-[[2022]]) |} == Trejnistoj == [[Dosiero:AC Napoli - Bruno Pesaola.jpg|eta|Pesaola, kiu estis futbalisto kaj tiam trejnisto de Napoli]] * {{flago|Aŭstrio}} Antonio Kreutzer ([[1926]] - [[1927]]) * {{flago|Hungario}} Ferenc Molnár ([[1927]] - [[1928]]) * {{flago|Italio}} Giovanni Terrile ([[1927]] - [[1928]]) * {{flago|Aŭstrio}} Rolf Steiger ([[1927]] - [[1928]]) * {{flago|Aŭstrio}} Otto Fischer ([[1928]] - [[1929]]) * {{flago|Italio}} Giovanni Terrile ([[1928]] - [[1929]]) * {{flago|Anglio}} William Garbutt ([[1929]] - [[1935]]) * {{flago|Hungario}} Károly Csapkay ([[1935]] - [[1936]]) * {{flago|Italio}} Angelo Mattea ([[1936]] - [[1938]]) * {{flago|Hungario}} Eugen Payer ([[1938]] - [[1939]]) * {{flago|Italio}} Paolo Iodice ([[1938]] - [[1939]]) * {{flago|Italio}} Adolfo Baloncieri ([[1939]] - [[1940]]) * {{flago|Italio}} Antonio Vojak ([[1940]] - [[1943]]) * {{flago|Brazilo}} Paolo Innocenti ([[1943]]) * {{flago|Urugvajo}} Raffaele Sansone ([[1945]] - [[1946]]) * {{flago|Italio}} Giovanni Vecchina ([[1947]] - [[1948]]) * {{flago|Italio}} Felice Borel ([[1948]] - [[1949]]) * {{flago|Italio}} Luigi De Manes ([[1948]] - [[1949]]) * {{flago|Italio}} Vittorio Mosele ([[1948]] - [[1949]]) * {{flago|Italio}} Eraldo Monzeglio ([[1948]] - [[1956]] / [[1962]] - [[1963]]) * {{flago|Italio}} Amedeo Amadei ([[1956]] - [[1961]]) * {{flago|Italio}} Annibale Frossi ([[1959]]) * {{flago|Paragvajo}} Attila Sallustro ([[1961]]) * {{flago|Italio}} Fioravante Baldi ([[1961]] - [[1962]]) * {{flago|Argentino}} Bruno Pesaola ([[1962]] - [[1968]] / [[1976]] - [[1977]] / [[1982]] - [[1983]]) * {{flago|Italio}} Roberto Lerici ([[1963]] - [[1964]]) * {{flago|Italio}} Giovanni Molino ([[1963]] - [[1964]]) * {{flago|Italio}} Giuseppe Chiappella ([[1968]] - [[1973]]) * {{flago|Italio}} Egidio Di Costanzo ([[1968]] - [[1969]]) * {{flago|Brazilo}} Luís Vinício ([[1973]] - [[1976]] / [[1978]] - [[1980]]) * {{flago|Italio}} Alberto Del Frati ([[1976]]) * {{flago|Italio}} Rosario Rivellino ([[1976]]) * {{flago|Italio}} Gianni Di Marzio ([[1977]] - [[1979]]) * {{flago|Brazilo}} Angelo Benedicto Sormani ([[1979]] - [[1980]]) * {{flago|Italio}} Rino Marchesi ([[1980]] - [[1982]] / [[1983]] - [[1984]]) * {{flago|Italio}} Massimo Giacomini ([[1982]] - [[1983]]) * {{flago|Italio}} Gennaro Rambone ([[1982]] - [[1983]]) * {{flago|Italio}} Piero Santin ([[1983]] - [[1984]]) * {{flago|Italio}} Ottavio Bianchi ([[1985]] - [[1989]] / [[1992]] - [[1993]]) * {{flago|Italio}} Alberto Bigon ([[1989]] - [[1991]]) * {{flago|Italio}} Claudio Ranieri ([[1991]] - [[1993]]) * {{flago|Italio}} [[Marcello Lippi]] ([[1993]] - [[1994]]) * {{flago|Italio}} Vincenzo Guerini ([[1994]]) * {{flago|Serbio+Montenegro}} Vujadin Boškov ([[1995]] - [[1996]]) * {{flago|Italio}} Luigi Simoni ([[1996]] - [[1997]] / [[2003]] - [[2004]]) * {{flago|Italio}} Vincenzo Montefusco ([[1997]] / [[1998]] / [[1999]]) * {{flago|Italio}} Bortolo Mutti ([[1997]] - [[1998]]) * {{flago|Italio}} Carlo Mazzone ([[1997]] - [[1998]]) * {{flago|Italio}} Giovanni Galeone ([[1997]] - [[1998]]) * {{flago|Italio}} Renzo Ulivieri ([[1998]] - [[1999]]) * {{flago|Italio}} Walter Novellino ([[1999]] - [[2000]]) * {{flago|Ĉeĥio}} Zdeněk Zeman ([[2000]]) * {{flago|Italio}} Emiliano Mondonico ([[2000]] - [[2001]]) * {{flago|Italio}} Luigi De Canio ([[2001]] - [[2002]]) * {{flago|Italio}} Franco Colomba ([[2002]] - [[2003]]) * {{flago|Italio}} Franco Scoglio ([[2002]] - [[2003]]) * {{flago|Italio}} Andrea Agostinelli ([[2003]] - [[2004]]) * {{flago|Italio}} Giampiero Ventura ([[2004]] - [[2005]]) * {{flago|Italio}} Edoardo Reja ([[2005]] - [[2009]]) * {{flago|Italio}} Roberto Donadoni ([[2009]]) * {{flago|Italio}} Walter Mazzarri ([[2009]] - [[2013]]) * {{flago|Hispanio}} Rafael Benítez ([[2013]] - [[2015]]) * {{flago|Italio}} Maurizio Sarri ([[2015]] - [[2018]]) * {{flago|Italio}} [[Carlo Ancelotti]] ([[2018]] - [[2019]]) * {{flago|Italio}} [[Gennaro Gattuso]] ([[2019]] - [[2021]]) * {{flago|Italio}} Luciano Spalletti ([[2021]] - [[2023]]) * {{flago|Francio}} Rudi García ([[2023]]) * {{flago|Italio}} Walter Mazzarri ([[2023]] - [[2024]]) * {{flago|Italio}} Francesco Calzona ([[2024]]) * {{flago|Italio}} [[Antonio Conte]] ([[2024]] -) == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.sscnapoli.it/ sscnapoli.it] ({{it}}, {{en}} kaj {{zh}}) [[Kategorio:Italaj futbalteamoj]] [[Kategorio:Napolo]] [[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1926]] [[Kategorio:Sporto en Kampanio]] f27fyip3ux6f35bcokmq1nsf1wd4rjb 2 205775 9413577 6433818 2026-06-25T23:09:54Z ThomasPusch 1869 9413577 wikitext text/x-wiki {{BabelLando| lingvonombro=2| l1=it-D| l3=fr-2| l2=eo-1| l4=en-1| l5=la-1| lando=Italio| loko=Capannori| lokospeco=u| nomo=Coppede' Vinicio }} Mi naskiĝis en [[Terrinca]] (Terrinka), eta vilaĝo apud la montaro [[Apuanaj Alpoj]], sed nun mi loĝas en [[Capannori]], apud [[Lucca]], belega murcirkaŭita urbo, kune kun mia edzino Elizabeta kaj miaj gefiloj: Marko kaj Eliza. Mi magistriĝis en [[agrarsciencoj]] ĉe la [[Piza Universitato]], poste diplomiĝis kaj kvalifikiĝis kiel [[agronomo]]. Nun mi profesias ĉe la apuda urbeto de [[Viareggio]] pri [[terkulturo]] kaj administrado de florkultivantaj [[farmo]]j. Mi ŝatas klasikan muzikon, kiun tamen mi ne praktikas. Mi praktikas, anstataŭe, desegnadon, pentradon kaj dancon, kiun mi faras ŝatokupe, kune kun mia edzino. Mi ankaŭ hobias, fine, artan historion kaj artan kritikon. qvcbk9g5wxz5gh3yz3f90vq554vuum5 9413579 9413577 2026-06-25T23:11:08Z ThomasPusch 1869 9413579 wikitext text/x-wiki {{BabelLando| lingvonombro=2| l1=it-D| l3=fr-2| l2=eo-1| l4=en-1| l5=la-1| lando=Italio| loko=Capannori| lokospeco=u| nomo=Coppede' Vinicio }} Mi naskiĝis en [[Terrinca]] (Terrinka), eta vilaĝo apud la montaro [[Apuanaj Alpoj]], sed nun mi loĝas en [[Capannori]], apud [[Lucca]], belega murcirkaŭita urbo, kune kun mia edzino Elizabeta kaj miaj gefiloj: Marko kaj Eliza. Mi magistriĝis en [[agrarscienco]] ĉe la [[Piza Universitato]], poste diplomiĝis kaj kvalifikiĝis kiel [[agronomo]]. Nun mi profesias ĉe la apuda urbeto de [[Viareggio]] pri [[terkulturo]] kaj administrado de florkultivantaj [[farmo]]j. Mi ŝatas klasikan muzikon, kiun tamen mi ne praktikas. Mi praktikas, anstataŭe, desegnadon, pentradon kaj dancon, kiun mi faras ŝatokupe, kune kun mia edzino. Mi ankaŭ hobias, fine, artan historion kaj artan kritikon. az17kw2d7c0rx4m7h8p3su32k2ggm69 9413581 9413579 2026-06-25T23:13:00Z ThomasPusch 1869 9413581 wikitext text/x-wiki {{BabelLando| lingvonombro=2| l1=it-D| l3=fr-2| l2=eo-1| l4=en-1| l5=la-1| lando=Italio| loko=Capannori| lokospeco=u| nomo=Coppede' Vinicio }} Mi naskiĝis en [[Terrinca]] (Terrinka), eta vilaĝo apud la montaro [[Apuanaj Alpoj]], sed nun mi loĝas en [[Capannori]], apud [[Lucca]], belega murcirkaŭita urbo, kune kun mia edzino Elizabeta kaj miaj gefiloj: Marko kaj Eliza. Mi magistriĝis en [[agrarscienco]] ĉe la [[Piza Universitato]], poste diplomiĝis kaj kvalifikiĝis kiel [[agronomo]]. Nun mi profesias ĉe la apuda urbeto de [[Viareggio]] pri [[terkulturo]] kaj administrado de florkultivantaj [[farmo]]j. Mi ŝatas klasikan muzikon, kiun tamen mi ne praktikas. Mi praktikas, anstataŭe, desegnadon, pentradon kaj dancon, kiun mi faras ŝatokupe, kune kun mia edzino. Mi ankaŭ hobias, fine, artan historion kaj artan kritikon. [[Dosiero:La_vilaĝo_Terrinca,_de_loko_Contra.JPG|eta|maldekstra|280ra|{{centre|La vilaĝo Terrinca}}]] qt06tntqmy33vygpmscfrhqjbexiwrm 9413584 9413581 2026-06-25T23:14:53Z ThomasPusch 1869 9413584 wikitext text/x-wiki {{BabelLando| lingvonombro=2| l1=it-D| l3=fr-2| l2=eo-1| l4=en-1| l5=la-1| lando=Italio| loko=Capannori| lokospeco=u| nomo=Coppede' Vinicio }} Mi naskiĝis en [[Terrinca]] (Terrinka), eta vilaĝo apud la montaro [[Apuanaj Alpoj]], sed nun mi loĝas en [[Capannori]], apud [[Lucca]], belega murcirkaŭita urbo, kune kun mia edzino Elizabeta kaj miaj gefiloj: Marko kaj Eliza. Mi magistriĝis en [[agrarscienco]] ĉe la [[Piza Universitato]], poste diplomiĝis kaj kvalifikiĝis kiel [[agronomo]]. Nun mi profesias ĉe la apuda urbeto de [[Viareggio]] pri [[terkulturo]] kaj administrado de florkultivantaj [[farmo]]j. Mi ŝatas klasikan muzikon, kiun tamen mi ne praktikas. Mi praktikas, anstataŭe, desegnadon, pentradon kaj dancon, kiun mi faras ŝatokupe, kune kun mia edzino. Mi ankaŭ hobias, fine, artan historion kaj artan kritikon. [[Dosiero:La_vilaĝo_Terrinca,_de_loko_Contra.JPG|eta|maldekstra|280ra|{{centre|La vilaĝo Terrinca (mia foto)}}]] crdxwbdyook83p2ak2xu4vvt6f13oc6 0 209647 9413708 9404802 2026-06-26T06:20:05Z Sj1mor 12103 9413708 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, je proksimume de 1787 ĝis 1788,<br> oleo sur tolo}} '''Thomas LAWRENCE''' (naskiĝis la [[13-a de aprilo|13-an de aprilo]] [[1769]] en [[Bristol]] - mortis la [[7-a de januaro|7-an de januaro]] [[1830]]) estis fama [[Anglio|angla]] [[pentristo]], kiu precipe verkis [[portreto]]jn. [[Dosiero:Thomas Lawrence Pinkie.jpg|eta|200ra|''Pinkie'' (1794)]]Lawrence enloĝiĝis en [[Londono]]n en [[1787]], kie li estis bonvenita de [[Joshua Reynolds]], kaj li fariĝis studanto en la [[Royal Academy]]. Li pentris multajn portretojn de [[Caroline de Brunswick]], kaj estis verŝajne ŝia amanto. La pentristo estis nobeligita en [[1815]]. Li iris al [[Aachen]] en [[1818]], por pentri la monarkojn kaj diplomatojn ĉeestintaj la trian kongreson. Li sekve vizitis [[Vieno]]n kaj [[Romo]]n, kaj estis ĉie bonvenigita de la lokaj princoj. {{Projektoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Listo de pentristoj]] {{Ĝermo|brito}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lawrence, Thomas}} [[Kategorio:Britaj pentristoj]] 6jeaax045bhau2gpw6cy6spn3qwfhea 0 209653 9413682 9225011 2026-06-26T05:59:55Z Sj1mor 12103 9413682 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto je 1773, oleofarbo sur lignotabulo}} [[Dosiero:Raphael Mengs Selfportrait.jpg|eta|Memportreto ([[1773]])]] '''Anton Raphael MENGS''' (naskiĝis la [[12-a de marto|12-an de marto]] [[1728]] en [[Ústí nad Labem|Aussig]], [[Bohemio]] - mortis la [[29-a de junio|29-an de junio]] [[1779]] en [[Romo]]) estis [[Germanio|germana]] [[pentristo]] kaj artverkisto. Li estis la plej eminenta reprezentanto de la [[Novklasikismo|novklasika pentrado]] en sia lando. En la tekstoj, kiujn li redaktis en la [[hispana lingvo|hispana]], [[Itala lingvo|itala]] kaj [[Germana lingvo|germana]], Mengs emfazas sian eksternorman teorion pri arto : li opinias, ke perfektecon oni povas atingi nur per lerta kombinado de la [[greka arto]], de la esprimema stilo de [[Rafaelo]], de la ''[[chiaroscuro]]'' de [[Correggio]] kaj de la koloroj de [[Tiziano]]. Mengs estis fama pro sia rivaleco kun sia itala samtempulo, la pentristo [[Pompeo Girolamo Batoni]]. == Galerio == <gallery> File:Mengs, Urteil des Paris.jpg|''La juĝo de Pariso'' File:Mengs, Perseus befreit Andromeda.jpg Image:Anton Raphael Mengs 009.jpg Image:Anton Raphael Mengs 010.jpg Image:Charles III of Spain.jpg Image:Anton_Raphael_Mengs,_Prince_of_Asturias,_Future_Charles_IV_of_Spain_(са_1765)_-_02.jpg|Estonta Karolo la 4-a de Hispanio Image:Maria Luisa of Parma by Anton Raphael Mengs.jpg </gallery> == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Listo de pentristoj]] {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Mengs, Raphaël}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] [[Kategorio:Novklasikaj pentristoj]] [[Kategorio:Dandevenaj germanoj]] ooj5i3ntfziluojpdnws37lchrbravy 0 212894 9413461 8594542 2026-06-25T19:19:13Z DidCORN 34571 Bildo 9413461 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Gray327.png|eta|200ra|<center>la '''ŝultra artiko''' de homo (la artika kapsulo blue kolorigita)]] La '''ŝultra artiko''' aŭ '''humera artiko''' ({{Lang-la|articulatio humeri}}) estas [[artiko]] en la [[skeleto]] de [[vertebrulo]]j, kiu ligas la [[skapolo]]n kaj la [[humero]]n, do konektas la [[ŝultro]]n kun la [[brako]] (respektive ''antaŭa kruro'') de homo aŭ besto. [[Dosiero :Shoulder_motion_with_rotator_cuff_(supraspinatus).gif|eta|maldekstra|Movo de la gleno-humera artiko (la gleno estas la kavo inter la skapolo kaj la humero)]] [[Dosiero:Luxation epaule.PNG|eta|dekstra|200ra|<center>[[rentgeno|rentgena bildo]] de [[luksacio]] de la ŝultra artiko]] Ĉar la movoj de tiu artiko apenaŭ limiĝas fare de ostoj, kaj kontroliĝas preskaŭ ekskluzive de grupo da fortaj [[muskolo]]j, almenaŭ ĉe la homoj temas pri la plej movebla artiko de la korpo. Krome movoj de la skapulo rekte efikas la artikon: tial tre flekseble eblas movi la brakon en multaj diversaj pozicioj. La [[artika kapsulo]] konektiĝas kun la supra [[tendineo]] de la muskolo ''[[biceps brachii]]''. {{Projektoj}} [[Kategorio:Artikoj]] [[Kategorio:Skeleta sistemo]] enaxz93g3lugh2hlahc0f1s2dv8pw5i 0 215547 9413651 9350199 2026-06-26T04:56:05Z Crosstor 3176 /* Famuloj */ 9413651 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=HU}} '''Bodonhely''' [bodonhej] estas malgranda [[vilaĝo]] en [[Hungario]] en [[regiono]] [[Okcidenta Transdanubio]], en [[departemento]] [[Győr-Moson-Sopron]], en [[Distrikto Csorna]]. == Bazaj informoj == * [[Poŝtkodo]]: 9134 * [[Areo]]: 11 &nbsp;km * [[Loĝantaro]]: 320 * [[Telefonprefikso]]: 96 == Situo == Bodonhely situas sur [[ebenaĵo]], for de ĉef[[vojo]] kaj [[fervojo]], laŭ flankovojo, laŭ maldekstra flanko de [[Rába]]. Tie estas [[ponto]], grava trapasejo, kiu daŭriĝas al ponto tra [[Marcal]]. Tét troviĝas 12, [[Csorna]] 16, [[Győr]] 27 km-ojn. == Historio == La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el [[1446]] laŭ tiama hungara [[ortografio]] ''"Bodonhel"''. Post la [[mezepoko]] antaŭ la [[turkoj|turkaj]] atakoj [[fortikaĵo]] konstruiĝis por defendi la trapasejon. En Bodonhely [[migra poŝto]] servas. == Vidindaĵoj == Vidindaĵo estas la katolika [[preĝejo]]. == Famuloj == En Bodonhely naskiĝis paŭlano [[Máté Simon]]. == Famaj nomportantoj == * [[József Bodonhelyi]] [[Kategorio:Vilaĝoj de Hungario]] [[Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron]] fwhqzuuehwojf1ia5rx4fy67dey9knf 0 219288 9413613 9261147 2026-06-25T23:58:23Z Arbarulo 135469 9413613 wikitext text/x-wiki {{Informkesto komunumo en Svislando |nomo=Soloturno |blazono=[[Dosiero:Coat of arms of Solothurn.svg|eta|120ra|centre|Blazono de Soloturno]] |bildo=[[Dosiero:Solothurn St.-Ursen- Kathedrale.JPG|eta|285ra|centre|Katedralo Sankt-Ursen en Soloturno]] |kantono=Soloturno |distrikto=[[Soloturno (distrikto)|Soloturno]] |latitudo=47/12/30/N |longitudo=7/32/15/E |regiono-ISO=CH-SO |loĝantaro=15511 |areo=6,29 |alteco=430 |poŝtkodo=4500 |kesteroj={{Informkesto urbo|bildo=|regiono-ISO=CH|mapo=|situo sur mapo=Soloturno (urbo)|situo de=Situa mapo de la urbo Soloturno|zomo=11|subŝablono=jes|dua ŝablono=jes}}}} '''Soloturno''' ({{lang-de|Solothurn}} [SO:loturn], {{lang-fr|Soleure}} [soLÖ:R], {{lang-it|Soletta}} [soLETta]) estas la ĉefurbo de la samnoma [[Kantono Soloturno]]. Ĝi havis {{formatnum:15511}} loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. == Geografio == La urbo situas je bordo de la rivero [[Aro (rivero)]] je 430 m super la marnivelo kaj kovras areon de 6.29&nbsp;km². == Trafiko == Soloturno estas loka trafiknodo. La urbo situas ĉe la trajnlinio de [[Svisaj Federaciaj Fervojoj]] de [[Romanshorn]] tra [[Zuriko]], [[Araŭo]], [[Olten]], Soloturno, [[Bielo]], [[Neŭŝatelo]], [[Yverdon-les-Bains]] al [[Laŭzano]] kaj [[Ĝenevo]]. Paralele al tiu trajnlinio pasas la [[svisa aŭtovojo A5]]. == Episkopa urbo == Soloturno estas la sidejo de la katolika [[episkopujo de Bazelo|episkopo de Bazelo]], kiu tie dum la [[Reformacio]] trovis ekzilon. == Lingvoj == [[Oficiala lingvo]] estas la [[germana lingvo|germana]], parolata estas dialekto de la [[alemana lingvo|alemana]]. == Historio == Soloturno estis fondita inter la jaro [[14]] kaj [[37]] kiel ''Salodurum'' de la [[Romio|romianoj]] sur la bazo de malnova [[keltoj|kelta]] setlejo en la epoko de la imperiestro [[Tiberio]]. En la jaro [[932]] estis fondita la [[Monaĥejo Sankt-Ursen]], kiu nomiĝis laŭ unu de la du en antikva tempo laŭ la legendo senkapigitaj kristanaj romiaj legionistoj (Ursus kaj Victor), kiuj misiis en Soloturno. En [[1218]] Soloturno fariĝis [[libera imperia urbo]]. En [[1481]] Soloturno aliĝis al la [[Svisa Ĵurkomunumo]]. Ek de [[1978]] en Soloturno okazas je iniciativo de la svisaj verkistoj [[Peter Bichsel]] kaj [[Otto F. Walter]] la [[Soluturnaj Literaturtagoj]]. == Kulturo == Soloturno estas fama pro sia [[Soloturnaj Filmtagoj|filmfestivalo]] kaj literaturtagoj. Soloturne okazas ankaŭ [[Internacia Baletkonkurso de Soloturno|Internacia Baletkonkurso]]. Soloturno estas la sidejo de la [[Fondaĵo ch]], kiu zorgas pri tradukado de svisaj verkistoj al aliaj svisaj lingvoj. Plie tiu Fondaĵo zorgas pri ĉiuj eŭropaj interŝanĝprogramoj [[Erasmus]], [[Komenio]] kaj [[Grundtvig]]. == Famuloj rilataj al la urbo == * [[Ursus de Soloturno]], [[sanktulo]] kaj [[patrono]] de la katedralo de Soloturno * [[Jean d'Estrées la 2-a]], [[militisto]] de [[Ludoviko la 14-a]] * [[Charles Sealsfield]], [[verkisto]] * [[Hans-Erich Keller]], filologo * [[Krokus]], svisa [[rokgrupo]]. * [[Otto F. Walter]], svisa verkisto * [[Peter Bichsel]], svisa verkisto * [[Victor Sterki]], [[kuracisto]] kaj [[malakologio|malakologo]] == Partnerurboj == Partnerurboj de Soloturno estas [[Heilbronn]] en [[Germanio]], [[Krakovo]] en [[Pollando]] kaj [[Le Landeron]] en [[Kantono Neŭŝatelo]] en [[Svislando]]. == Mond- kaj planlingva movado == === Volapük === En la jaro [[1891]]-[[1893]] en Soluturno aperis la loka [[Volapük|volapuka]] gazeto ''Glids volapükik se Solothurn'' (en Esperanto ''Salutoj volapukaj el Soloturno''), kiun redaktis [[Konrad Meisterhans]] kaj lia edzino [[Anna Meisterhans]]. === Esperanto === Laŭ [[Svisa Espero]] en [[1909]] estis fondita loka Esperanto-grupo en Soloturno. En [[1956]] la [[Svisa Esperanto-Junularo]] organizis sian unuan {{N|Esperanto-junulara semajnfino}} en Soloturno. === Fontoj === {{ULS|p=152 kaj 194}} == Vidu ankaŭ == * [[Solothurn (stacidomo)]] * [[Solothurn Allmend (stacidomo)]] * [[Solothurn Baseltor (stacidomo)]] * [[Solothurn Sternen (stacidomo)]] * [[Solothurn West (stacidomo)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.stadt-solothurn.ch Oficiala retejo de la urbo Soloturno] * [http://www.solothurn-city.ch/ Retejo de la turisma oficejo de la urbo Soloturno] * [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D41638.php La Soloturnaj Literaturtagoj en la Historia Leksikono de Svislando] {{Komunejokat}} [[Kategorio:Urboj de Svislando]] [[Kategorio:Kantonĉefkomunumoj de Svislando]] [[Kategorio:Esperanto-movado en Svislando laŭ lokoj]] kym63btwrcwggnjn4yvqsbb55gckyla 0 232756 9413567 9318900 2026-06-25T22:56:47Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413567 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Igor Markoviĉ GINDIS''' ({{lang-ru|Игорь Маркович Гиндис}}) (naskiĝinta la {{daton|8|februaro|1965}}<ref>Laŭ ruslingva Vikipedio http://ru.wikipedia.org/wiki/Гиндис{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Игорь Маркович</ref>) estas [[Rusio|rusia]] teleĵurnalisto, rokmuzikisto kaj aktoro, gvidanto de rubriko "Deĵoranto sur la urbo" en "Televiza servo de novaĵoj" de kanalo "[[Rifej-Perm]]".<ref>[http://www.rifey.ru/peredachi/?id=8 Передачи / ТСН] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080205072233/http://rifey.ru/peredachi/?id=8 |date=2008-02-05 }} — Рифей-Пермь.</ref> En 1996 Ginis fondis rokbando "Batraĥomiomaĥia". La bando ricevis tion namon de antikva greka komedio "[[Batraĥomiomaĥia]]" ({{LingvoKunNomo|el|grek|Βατραχομυομαχια}}, "milito de musoj kaj ranoj").<ref name="Bogatey">[http://www.bogatey.org/number3/page9.php Игорь Гиндис: никуда не тороплюсь.]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // on-line журнал «Богатей».</ref> En 2006, laŭ la demandaro de publika opinio, plenumita per sekcio de sociologia monitorado de administracio de [[Permja regiono]], Igor Gindis ekĉefis la trio de plej fama ĵurnalistoj de [[Permjo]] kaj [[Permja regiono]]. Li ricevis 22,5&nbsp;% de la voĉoj in Permja regiono kaj 35,1&nbsp;% de la voĉoj in Permjo ([[Anna Vodovatova]], lia kolego en la rubriko "Deĵoranto sur la urbo", obtenis la duan lokon en la urbo kaj la trian lokon en la regiono).<ref>[http://www.business-class.su/economics/details/?id=2759 ''Сергей Дмитриев.'' Таланты и поклонники.] {{Webarchiv|url=https://archive.is/20070722150021/http://www.business-class.su/economics/details/?id=2759 |date=2007-07-22 }} // Business Class №&nbsp;43&nbsp;(108) от 23 Октября 2006 года.</ref><ref>[http://www.permv.ru/archive/?article=6413 Пермское телевидение в зеркале цифр и мнений.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111003102101/http://www.permv.ru/archive/?article=6413 |date=2011-10-03 }} // Местное время №&nbsp;42 от 25 октября 2006 года.</ref> Malgraŭ foresto de prefessia aktora klerigo, Igor Gindis prezentis kelkajn rolon en spektakloj de permja teatroj. Lia debuto estis la ĉefa rolo in spektaklo de Nova teatro "Tuta Shakespear en du horoj".<ref name="FMB">[http://www.fmb.perm.ru/guest/13.html Интервью] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131216184714/http://www.fmb.perm.ru/guest/13.html |date=2013-12-16 }} // Факультет менеджмента и бизнеса РМЦПК.</ref> En la komedio "Tago de hamstreto" li prezentis du roloj, de Irina Ĥakamada kaj "homo-revo".<ref>[http://afisha59.ru/today/49.html День сурка по-русски] {{Webarchiv|url=https://archive.is/20071224081255/http://afisha59.ru/today/49.html |date=2007-12-24 }} // Сегодня в Перми. — Afisha59.ru</ref> En 2007 li prezentis la rolo de Taĥir Zakirov in spektaklo de [[Permja akademia teatro de dramo]] "Reprezentante viktimon" el la teatraĵo de Fratoj Presnjakovoj in surscenigo de [[Boris Milgram]].<ref name="FMB"/> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.permv.ru/archive/?article=4033 УвидимсЯ в эфире!] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111003102149/http://www.permv.ru/archive/?article=4033 |date=2011-10-03 }} // Местное время №&nbsp;34 от 14 сентября 2005 года. * [http://novostipermi.ru/radioarticle.php?id=7555&part_id=2&class=efir Можно ли привить любовь к Пермскому краю?] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160303213031/http://novostipermi.ru/radioarticle.php?id=7555&part_id=2&class=efir |date=2016-03-03 }} — интервью на радио «Эхо Перми» {{ru}} {{Ĝermo|ruso}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gindis, Igor}} [[Kategorio:Televidaj ĵurnalistoj]] [[Kategorio:Rusiaj ĵurnalistoj]] ftalvlnrufdzujya8wzyq6k73ge1naf 0 233026 9413269 8601291 2026-06-25T13:25:16Z Sj1mor 12103 9413269 wikitext text/x-wiki {{informkesto muzeo|regiono-ISO = GB|tersituo = Centra Londono|zomo=13}} [[Dosiero:London NPG.JPG|eta|dekstra|Enirejo de la portretgalerio.]] La '''Nacia Portretgalerio''' estas [[Muzeo|artgalerio]] lokita centre de [[Londono]] kaj fondita en la jaro [[1856]]. Ĝi entenas la [[portreto]]jn de historie gravaj [[Britio|britaj]] eminentuloj, elektitaj ne laŭ la pentristoj aŭ la arta valoro de la verkoj sed laŭ la graveco de la pentritaj personoj. La kolekto inkludas [[pentraĵo]]jn, sed ankaŭ [[foto]]jn, [[karikaturo]]jn, [[Desegno|desegnaĵojn]] kaj [[Skulptarto|skulptaĵojn]]. Ĉiuj portretoj ne estas rimarkindaj laŭ arta vidpunkto, kvankam kelkaj el ili estas notindaj memportretoj de [[William Hogarth]], [[Joshua Reynolds]] aŭ aliaj renomitaj artistoj. Kelkaj verkoj, ekzemple la grupportreto de la partoprenantoj al la konferenco de [[Somerset House]] en [[1604]], cetere havas historian valoron. Sed la ekspoziciitaj verkoj estas plejofte kuriozaĵoj kaj ne aŭtentaj artaĵoj. La portretoj de vivantaj personoj estis permesitaj en [[1969]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{en}} [http://www.npg.org.uk/ Oficiala TTT-ejo] [[Kategorio:Muzeoj en Londono]] 5trnynks6npnobbq8phv0b46vnbidk4 0 238001 9413445 9266317 2026-06-25T18:06:40Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413445 wikitext text/x-wiki {{Informkesto renkontiĝo}} [[Dosiero:IJK2009.png|eta|200px|[[#Emblemo|Emblemo]] de la 65-a IJK en Liberec'.]] [[Dosiero:Ijk2009-ARD.jpg|eta|300px|Raporton pri la IJK de la [[Germanio|germana]] televido [[Arbeitsgemeinschaft der öffentlich-rechtlichen Rundfunkanstalten der Bundesrepublik Deutschland|ARD]], kun voĉo en [[Esperanto]] kaj [[germana lingvo|germanaj]] [[subtekstoj]], vidis pli ol 500.000 spektantoj. Ĝi daŭre [http://www.youtube.com/watch?v=rwqJITm5xrM spekteblas rete].]] La '''65-a Internacia Junulara Kongreso ([[IJK]]) de TEJO''' okazis inter la [[18-a de julio|18-a]] kaj la [[25-a de julio]] [[2009]] en la urbo [[Liberec']] en [[Ĉeĥio]]. La kongresa temo estis ''[[Libereco|Liberec']]'' kaj la kongreson organizis kune [[Ĉeĥa Esperanto-Junularo|Ĉeĥa]], [[Germana Esperanto-Junularo|Germana]] kaj [[Pola Esperanto-Junularo]]j. Temis pri la unua IJK okazinta sur la teritorio de [[Ĉeĥoslovakio|Ĉeĥ(oslovak)io]]. Partoprenis 343 esperantistoj el 41 landoj. == Antaŭaj eventoj == === Kandidatiĝo === [[Dosiero:NeisseHartau.jpg|eta|dekstra|300px|Rivero [[Niso (rivero)|Niso]] apud la [[trilandlimo]] [[Ĉeĥio]]-[[Germanio]]-[[Pollando]].]] <!-- ĉi tie priskribi ion pri la komencaj fazoj de la ideo pri IJK en Liberec' kaj la decido okazigi IJK-n en Ĉeĥio, kunlabore de tri landoj --> La [[estraro de TEJO]] ne diskonigas informojn pri aliaj kandidatiĝintoj ol tiu elektita, sed estas sciate, ke krom la Libereca teamo estis ankoraŭ unu aŭ kelkaj aliaj kandidatoj. Rilate al la 65-a IJK apartan intereson vekis la mem-anoncita<ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://esperantujo.org/nun/15910 IJK 2009 en Serbio | titolo = IJK 2009 en Serbio | alirdato = 2014-12-13 | familia nomo = Kivenić | persona nomo = Bedun E | dato = 2008-04-01 | eldoninto = [[NUN (retejo)|NUN]] | arkivurl = https://web.archive.org/web/20080513041847/http://esperantujo.org/nun/15910 | arkivdato = 2008-05-13 }}</ref> venko de teamo gvidata de [[serbaj esperantistoj|serba esperantisto]] [[Bedun E. Kivenić]], kiu la [[1-a de aprilo|1-an de aprilo]] [[2008]], do tuj post la fino de la limdato starigita de [[TEJO]], publike anoncis, ke onidire pro manko de aliaj kandidatoj aŭtomate akceptiĝis komuna invito de la [[Serba Esperanto-Junularo|Serba]], [[Montenegra Esperanto-Junularo|Montenegra]] kaj [[Albana Esperanto-Junularo]]j por IJK 2009 en urbo [[Tutin|Tutin']], dediĉita al [[virino]]j en la mondo. Kelkaj rimarkis, ke la dato de 1-a de aprilo estas kutima tago de ŝercoj en iuj landoj, kaj opiniis la mesaĝon [[aprila ŝerco]].<ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://www.liberafolio.org/2008/aprile | titolo = Akademio ĉe Suda poluso kaj Tutina IJK | alirdato = 2014-12-13 | dato = 2008-04-02 | eldoninto = [[Libera Folio]] | arkivurl = https://web.archive.org/web/20141213163801/http://www.liberafolio.org/2008/aprile | arkivdato = 2014-12-13 }}</ref> Al la mesaĝo de Kivenić tuj reagis ekmirinta [[Adje Adjevi]],<ref>[http://groups.yahoo.com/group/landa-agado/message/12190 IJK en Serbio, chu trompo... au misinformo?]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – reago de Adje Adjevi el Togolando al la mesaĝo de Bedun E. Kivenić en dissendolisto "landa-agado" ĉe [[Yahoo! Groups]]</ref> sekretario de LKK por IJK 2009 en [[Togolando]], tiel malkaŝante sian landon kiel alian kandidatiĝinton. Dum [[IJK 2019]] oni anoncis dum prelego pri ĉi tiu IJK, ke temis pri ŝerco pro la [[ŝercotago]]. La nomo de tiu esperantisto estas anagramo de la ĉeĥa vorto "duben" kaj la pola vorto "kwiecień", kiuj ambaŭ signifas "aprilo". [[Vildana Delalić]], la TEJO-estraranino pri kongresoj, sekve la informon pri jama elekto de IJK-organizanto malkonfirmis kaj petis atendon ĝis efektiva diskonigo de la decido de TEJO, kio fine okazis la [[9-a de aprilo|9-an de aprilo]] 2008, kiam la elekto de Liberec' estis anoncita. Bedun E. Kivenić reagis la [[13-a de aprilo|13-an de aprilo]], agnoskante sian eraron kaj esprimante esperon pri Tutina IJK en [[2010]].<ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://www.ipernity.com/blog/bedun/57722 | titolo = IJK tamen ne en Serbio | alirdato = 2014-12-13 | familia nomo = Kivenić | persona nomo = Bedun E | dato = 2008-04-13 | eldoninto = ipernity}}</ref> === Antaŭa IJK === Solena transpreno de la [[IJK-flago]] fare de reprezentantoj de la tri organizantaj junularaj Esperanto-organizoj okazis fine de la Internacia Arta Vespero dum la [[64-a IJK]] en [[Szombathely]] ([[Hungario]]). Dum tiu kongreso estis ankaŭ kolektitaj unuaj 27 antaŭpagoj kaj kadre de la TEJO-vespero atribuita la aliĝnumero 1 (al [[Rolf Fantom]]). === Preparlaboroj === <!-- ĉi tie priskribi ankaŭ la kunvenojn (ia. Szombathely, Brno, Biedenkopf; viziton de la kongresejo fare de grupeto revenanta el AS ks.; retkunsidojn) kaj la fakton ke neniam okazis ĉeesta kunsido de ĉiuj aŭ eĉ ne plej multaj organizantoj ktp. --> Post fermo de la reta aliĝado la [[12-a de julio|12-an de julio]] [[2009]] estis 401 alvenontaj aliĝintoj el 51 landoj. Kune kun personoj aperintaj nur surloke la 65-a IJK havis entute 472 aliĝintojn el 54 landoj, el kiuj efektive alvenis kaj partoprenis la aranĝon sume 343 esperantistoj el 41 landoj. == Ĝenerale pri la kongreso == === Kongresurbo === [[Dosiero:Jested.jpg|eta|300px|Monto [[Ještěd]] kun [[Ještěd (hotelo kaj televidturo)|televidturo]], unu el la [[Liberec#Urbaj simboloj|simboloj]] de [[Liberec']].]] {{Ĉefartikolo|Liberec'}} [[Liberec]] (lige kun la IJK literumata ''Liberec''' por egali al la [[Esperanto|esperanta]] vorto "[[libereco]]") estas kun siaj pli ol 100 000 loĝantoj la 5-a plej granda [[Urboj de Ĉeĥio|urbo de Ĉeĥio]] kaj ĉefurbo de [[Regiono Liberec]]. Ĝi troviĝas 100 [[kilometro|km]] norde de la ĉefurbo [[Prago]], proksime al la [[trilandlimo]] de Ĉeĥio kun [[Germanio]] kaj [[Pollando]]. En Liberec funkcias malgranda [[Esperanto-klubo]], kunlaboris pri la IJK ankaŭ la pli vigla klubo en proksima urbo [[Mladá Boleslav]]. Jam en 1907 esperantistoj aktivis en Liberec kaj ĝi estis centro de la [[Germana Esperanto-Ligo en Ĉeĥoslovakio|germanlingvaj esperantistoj]] en [[Ĉeĥoslovakio]]. El lastaj Esperanto-aranĝoj en Liberec menciindas Jarkonferenco de la [[Ĉeĥa Fervojista Sekcio|Ĉeĥa sekcio]] de [[Internacia Fervojista Esperanto-Federacio|IFEF]], okazinta inter la [[12-a de oktobro|12-a]] kaj la [[14-a de oktobro]] [[2007]]. De la [[7-a de majo|7-a]] ĝis la [[14-a de majo]] [[2011]] okazigis IFEF (pere de [[Ĉeĥa Fervojista Esperanto-Asocio]]) en Liberec sian 63-an tutmondan kongreson, en ĉeesto de 173 partoprenantoj el 15 landoj. === Kongresejo === [[Dosiero:Ijk2009-kongresejo.jpg|eta|dekstra|300px|Unu el la blokoj de la [[studenthejmo Harcov]] de la [[Teĥnika universitato en Liberec]] kiu estis la kongresejo de la 65-a IJK.]] {{Ĉefartikolo|Studenthejmo Harcov}} La kongreson gastigis bloko C de la [[studenthejmo Harcov]] ({{Koord|50|46.237|N|15|5.201|E|montru=entekste,titolo|nekat=1}}), kiu estas unu el tri apudaj terasaj (kaj ses entutaj) studentdomoj apartenantaj al la [[Teĥnika universitato en Liberec]]. Antaŭe, dum februaro de 2009, en la sama ejo loĝis sportistoj kaj vizitantoj de la [[Monda ĉampionado pri nordia skiado 2009]], okazinta en Liberec. ==== Partoprenkondiĉoj ==== <!-- ĉi tie ankaŭ skribi pri la maniero aliĝi, limdatoj, ekzemplaj kostoj ktp.; ankaŭ pri la sistemo de du valutoj; ankaŭ pri la uzita administrilo --> Loĝi eblis en dulita [[ĉambro]], unu el la du [[amasloĝejo]]j (por kio servis du salonoj en la kongresejo), en [[tendo]] (troviĝantaj inter la kongresejo kaj la apuda bloko B) aŭ memzorge ekster la IJK-ejoj. Manĝi eblis en la tujapuda universitata manĝejo, kun[[viando|viande]] aŭ [[vegetaranismo|vegetarane]]. === Organiza teamo === La [[Loka Kongresa Komitato|Lokan Kongresan Komitaton]] (LKK), kies membroj okupiĝis pri ĝeneralaj partoj de la organiza laboro, konsistigis 24&nbsp;personoj. Tri pintajn postenojn okupis prezidantoj de la tri kunorganizantaj junularaj Esperanto-asocioj: Prezidanto de la LKK estis [[Marek Blahuš]] ([[Ĉeĥa Esperanto-Junularo]]), sekretariino estis [[Julia Hell]] ([[Germana Esperanto-Junularo]]) kaj program-kunordiganto estis [[Łukasz Żebrowski]] ([[Pola Esperanto-Junularo]]). Laŭ nacieco troviĝis en la LKK: 7&nbsp;[[Pollando|poloj]], 6&nbsp;[[Ĉeĥio|ĉeĥoj]], 4&nbsp;[[Germanio|germanoj]], 4&nbsp;[[Ukrainio|ukrainoj]], 1&nbsp;[[Britio|brito]], 1&nbsp;[[Kroatio|kroato]] kaj 1&nbsp;[[Slovakio|slovako]]. Notindas ankaŭ ke kiel ne tute kutime la LKK konsistis el preskaŭ nur junaj homoj – [[mediano (statistiko)|meza]] aĝo de LKK-ano estis 24 jaroj kaj ĉiuj krom unu estis en [[TEJO]]-aĝo (sub 30 jaroj). La LKK-anoj en la ĉi-suba listo troviĝas ordigitaj laŭ [[persona nomo|persona]] kaj sekve [[familia nomo]], kun indiko pri sia [[ŝtataneco]]) kaj sia kampo de respondeco: * [[Agnieszka Mozer]] {{flago|Pollando}} Helpantoj * [[Agnieszka Rzetelska]] {{flago|Pollando}} Distra programo * [[Aleš Tomeček]] {{flago|Ĉeĥio}} Retejo * [[Alisa Nikitina]] {{flago|Ukrainio}} Program- kaj informtabuloj * [[Arkadiusz Zychewicz|Arek Zychewicz]] {{flago|Pollando}} Teĥnikaĵoj * [[Daniel Mrázek|Dan Mrázek]] {{flago|Ĉeĥio}} Eksteraj rilatoj en Ĉeĥio * [[Dagmar Chvátalová|Dáša Chvátalová]] {{flago|Ĉeĥio}} Ejoj * [[Ireneusz Bobrzak|Irek Bobrzak]] {{flago|Pollando}} Filmado * [[Irmina Szustak]] {{flago|Pollando}} Kultur-lingva festivalo * [[Julia Hell]] {{flago|Germanio}} Sekretario * [[Julija Schlapsi]] {{flago|Ukrainio}} Kasisto * [[Liesa Marie Alfier]] {{flago|Germanio}} Eksteraj rilatoj en Germanio * [[Łukasz Żebrowski]] {{flago|Pollando}} Program-kunordiganto * [[Marek Blahuš]] {{flago|Ĉeĥio}} Prezidanto * [[Martin Sawitzki]] {{flago|Germanio}} Akceptado * [[Oksana Palyvoda]] {{flago|Ukrainio}} Program- kaj informtabuloj * [[Paulína Kožuchová|Paulínka Kožuchová]] {{flago|Slovakio}} Tema kaj movada programo * [[Paul Ebermann|Paŭlo Ebermann]] {{flago|Germanio}} Datumbazo * [[Pavel Brom]] {{flago|Ĉeĥio}} Ekskursoj * [[Rolf Fantom]] {{flago|Britio}} Vespera kaj nokta programo * [[Oleksandra Kovyazina|Saŝa Kovyazina]] {{flago|Ukrainio}} Kultur-lingva festivalo * [[Tina Tišljar]] {{flago|Kroatio}} Vespera kaj nokta programo, Anoncanto * [[Tobiasz Kaźmierski]] {{flago|Pollando}} Eksteraj rilatoj en Pollando * [[Tomáš Břicháček]] {{flago|Ĉeĥio}} Vizoj Aldone pluraj aliaj personoj okupiĝis pri konkretaj taskoj dum la semajno, kontribuis al la programo aŭ diversmaniere helpis. Interalie: [[Andreas Diemel]], [[Barbora Závodská|Bára Závodská]], [[Carolin Weemeyer]], [[Carsten Mischke]], [[Miroslav Hruška|Mirek Hruška]], [[Petr Adam Dohnálek|Petr Dohnálek]], [[Robert Weemeyer]], [[Tomislav Divjak]]. === Patronoj === [[Dosiero:Premysl Sobotka.jpg|eta|200px|Přemysl Sobotka, senatprezidanto, devenanta el Liberec, unu el patronoj de la 65-a IJK.]] La 65-an IJK-n konsentis [[aŭspicio|aŭspicii]] pluraj gravuloj de la ĉeĥa publika vivo, pluraj kun proksimaj ligoj al la regiono de Liberec aŭ [[Esperanto]]. Kongrue kun la internacieco de la LKK, krom la kongreslando Ĉeĥio, oni serĉis patronojn ankaŭ en la ceteraj du organizantaj landoj Germanio kaj Pollando. Jen la listo de personoj, kiuj fine transprenis aŭspicion super la 65-a IJK: * Ing. '''[[Mirek Topolánek]]''' – eksa [[ĉefministro]] de la ĉeĥa [[registaro]] * Lia Eminenco Mons. PhDr. '''[[Miloslav Vlk|Miloslav kardinalo Vlk]]''' – [[primaso]] ĉeĥa kaj [[ĉefepiskopo]] [[Prago|praga]] ([[kardinalo]], junaĝe aktiva [[esperantisto]]) * MUDr. '''[[Přemysl Sobotka]]''' – prezidanto de la [[senato]] de la ĉeĥa [[parlamento]] (eksĉef[[kuracisto]] en Liberec, naskiĝinto en proksima [[Mladá Boleslav]]) * Ing. '''[[Miloslav Vlček]]''' – prezidanto de la [[deputito|deputita]] ĉambro de la ĉeĥa [[parlamento]] * Bc. '''[[Radek Cikl]]''' – vic[[hetmano]] de [[Regiono Liberec]] pri edukado, junularo, korpa edukado kaj sporto * Ing. '''[[Jiří Kittner]]''' – [[urbestro]] de la urbo [[Liberec]] * Dr. '''[[Kurt Gribl]]''' – ĉef[[urbestro]] de [[Augsburg]], la [[ĝemela urbo]] de Liberec en [[Germanio]] El tiuj, post la lastmomenta senkulpiĝo de Přemysl Sobotka kiu antaŭe akceptis esperantistojn kaj planis veni sed devis rezigni pro eksterordinara senata kunsido, vizitis la kongreson persone nur la kardinalo Miloslav Vlk, kiu publike celebris [[katolikismo|katolikan]] [[sankta meso|sanktan meson]] en Esperanto dimanĉe la 19-an de julio en la ĉefdekana [[kirko]] de sankta [[Antonio la Granda]] en la urbocentro. Přemysl Sobotka tamen, simile kiel Kurt Gribl, sendis al la kongresanoj salutvortojn, kiuj aperis en la kongreslibro, kaj lastmomente sian salutmesaĝon al la kongreso sendis ankaŭ Bc. [[Stanislav Eichler]], hetmano de la Regiono Liberec, kaj [[Probal Dasgupta]], prezidanto de [[Universala Esperanto-Asocio|UEA]] kies vortojn oni laŭtlegis dum la inaŭguro. === Emblemo === [[Dosiero:Ijk2009-t-ĉemizo.png|eta|200px|Oficiala [[t-ĉemizo]] de la IJK sur kiu aperas la emblemo.]] Oficialan [[emblemo]]n de la IJK ([[#top|vidu supre]]) oni publike prezentis la [[30-a de junio|30-an de junio]] [[2009]]. Per konkurso inter kelkaj [[grafikisto]]j estis elektita propono verkita de [[Ondřej Kostiha]], juna [[ĉeĥa esperantisto]]. Kiel premion li ricevis eblon de senpaga partopreno en la IJK, sed aliaj devoj malhelpis al li partopreni. La emblemon la aŭtoro mem komentis jene:<ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://ijk.esperanto.cz/emblemo/ | titolo = Oficiala emblemo por la 65-a IJK en Liberec' | alirdato = 2014-12-13 | arkivurl = https://web.archive.org/web/20141213205030/http://ijk.esperanto.cz/emblemo/ | arkivdato = 2014-12-13 }}</ref> <blockquote>''"Motivon de la urbodomo de Liberec kiel dominaĵo de [[Liberec|la urbo]] mi elektis pro ties simpla simboleco - kunlaboro inter la unuopaj sekcioj de la movado el Ĉeĥio, Germanio kaj Pollando ĉe organizado de tiu ĉi kongreso estas simboligata per la tri urbodomaj turoj. Tiu ĉi bruna varianto estas inspirita de la koloroj de la urbo Liberec ([[Liberec#Urbaj simboloj|blazono kaj flago]]). La blanka "ŝmiraĵo" kiu apartigas la tekston disde la urbodomo prezentas dinamikecon kaj junecon, kaj samtempe ankaŭ freŝan venton, kiu simbolu la ĉefan temon de la kongreso - [[Libereco]]n. La teksto sub la ĉefa emblemo ("65-a internacia junulara kongreso / 65. mezinárodní kongres esperantské mládeže") estas ellasebla; ĝi estu aperigata precipe sur afiŝoj kaj reklamiloj."''</blockquote> La emblemo sekve aperis sur ĉiuj oficialaj dokumentoj kaj eldonaĵoj de la IJK, plej videble sur la oficialaj t-ĉemizoj, sed ankaŭ ekzemple kiel identiga signo de la IJK-ekskursaj busoj. === Eldonaĵoj === Ekde la 28-a de novembro 2008 konstante pri la kongreso informis oficiala retpaĝaro en [[Esperanto]], al kio la 2-an de aprilo 2009 aldoniĝis ankaŭ lingvoversioj [[ĉeĥa lingvo|ĉeĥa]], [[germana lingvo|germana]] kaj [[pola lingvo|pola]]. Ĉiu aliĝinto tuj post sia aliĝo ricevis aŭtomatan konfirman [[retmesaĝo]]n kun ripeto de ĉiuj enmetitaj indikoj kaj ekde februaro ankaŭ kun [[kotizo|kotiz]]kalkulo. La 3-an de aprilo 2009 dissendiĝis al 253 tiamaj aliĝintoj informmesaĝo kun utilaj informoj, krom en Esperanto laŭpete ankaŭ nacilingve (ĉeĥe, germane aŭ pole). La 3-an de julio 2009 estis dissendita dua konfirmilo (denove plurlingve) kune kun 11-paĝa antaŭkongresa ''Informilo de Liberec<nowiki>'</nowiki>''.<ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://ijk.esperanto.cz/dokumentoj/antaukongresilo_ijk2009.pdf | titolo = Informilo de Liberec' | alirdato = 2014-12-13 | jaro = 2009 | formato = PDF | arkivurl = https://web.archive.org/web/20141213202858/http://ijk.esperanto.cz/dokumentoj/antaukongresilo_ijk2009.pdf | arkivdato = 2014-12-13 }}</ref> Netradicie, ĉiu partoprenanto anstataŭ [[kongreslibro]] ricevis ''kongresan mapon'' – [[formato|A2]]-folion kiu faldeblas en formaton [[formato|A6]] kiel kutima [[mapo]]. Programo aperis forme de aparta ''programlibreto'', kies ĝisdata versio ankaŭ pendis apud kaj en la liftoj en la kongresejo. Por reklami la publikajn aranĝojn okazantajn kadre de la kongreso oni produktis ankaŭ [[formato|A1]]-formatan [[afiŝo]]n, kiu pendis diversloke tra la urbo kaj informis pri la surĉefplacaj koncerto de JoMo kaj la KLF kaj pri la koncerto de Supernova. Partoprenintoj povis aĉeti ankaŭ oficialajn [[t-ĉemizo]]jn de la IJK, kiuj estis produktitaj en la kvanto de 100 ekzempleroj – en diversaj grandecoj (S, M, L, XL kaj XXL /nur viraj/), [[koloro]]j (oranĝa, flava, verda kaj sabla /vira/ respektive roza /virinaj/) kaj [[sekso|seksaj]] variantoj (vira kaj virina). == Programo == === Tema programo === La tema programo rilatis al la temo de la kongreso, kiu kongrue kun la nomo de la kongresurbo estis ''[[Libereco|<nowiki>Liberec'</nowiki>]]''. Prezentoj kaj diskutoj pri libereco okazis dumtage kadre de programeroj kiel ekz. ''"Ĉu dezirindas Liberec'?", "[[Eŭro]] kaj Eŭro en Ĉeĥio", "[[InterCityExpress|Germanaj rapidtrajnoj]] – kiel ŝtata firmao veturas al la tuta mondo", "Kiom da [[korpo]]j havas [[Jesuo Kristo|Kristo]]? – enkonduka prelego kaj diskutrondo pri la [[ekumenismo|ekumena movado]]", "[[Krimeo]]", "La Infanopero [[Brundibár]] de la ĉeĥ-juda komponisto [[Hans Krása]] – surscenejigita en la [[koncentrejo]] [[Terezín]] (Theresienstadt)", "La prezidanteco de Ĉeĥio en [[Eŭropa Unio|EU]]", "Libera [[Muziko]] per [[Creative Commons]]?", "[[Libera programaro|Liberaj programoj]] en konkreta ekzemplo: Administrilo por [[Esperanto-renkontiĝo]]j", "Libereco en [[trafiko]]", "Libereco – filozofio, protektado, respekto", "Libereco laŭ la [[psiĥologio|psikologia]] vidpunkto", "Lingva libereco!", "Malliberec' en [[Palestino]]", "[[Nuklea energio]] kaj la libereco de la [[Okcidenta civilizo|okcidento]]"'' (ne okazis), ''"[[OpenStreetMap]] – Kio? Kial? Kaj kiel?", "Prelego pri libereco (aŭ mallibereco) de [[kulturo]]j", "Prelego pri [[mono|mona]] libereco", "Specifaĵoj de [[ortodoksismo]] kaj ĝia tradicio en Ĉeĥio".'' ==== Citaĵo ==== Partopreninto de la 65-a IJK en Liberec', [[Nguyễn Thị Phương Mai]], la vicprezidantino de [[Vjetnama Esperanto-Asocio]], kontribuis al diskuto pri la kongresa temo per jena kontribuo: {{citaĵo|Por mi, kiu estas [[:Kategorio:Vjetnamaj esperantistoj|vjetnama esperantistino]], se temas pri [[libereco]], mi preferas antaŭ ĉio konsideri ĝin sur la lingva tereno. La “[[interna ideo]]” de [[Esperanto]] formiĝis surbaze de la spirito de egaleco inter ĉiuj lingvoj kaj ĉiuj popoloj. Tio signifas, ke sen egaleco, ne povus ekzisti libereco. La esperantistaro laboras, luktas por nova mondo, en kiu ne plu ekzistos ia ajn imperiisma tendenco eĉ sur la lingva kampo, en kiu neniu unusola nacilingvo regos super ĉiuj aliaj nacilingvoj, kiuj devas esti egalrajtaj. Esperanto genie kreita de [[L. L. Zamenhof|Doktoro Zamenhof]], dum pli ol cent lastaj jaroj pruvis sian kapablon kaj sian taŭgecon ludi la rolon de la neŭtrala komunikilo de ĉiuj homoj el diversaj haŭtkoloroj, kaj el malsamaj kulturoj, por ĉiuj internaciaj rilatoj efektivigeblaj en plena libereco. Esperanto alportos sian konsiderindan kontribuon por edifi mondon de paco, de kooperado kaj de libereco pro ĉiuj.<br /><br /> Mi pensas, ke tiu penso neniel estas utopia sed tute realisma, ĉar tion atestas la nuna evoluo de la homaro al la “tutmondiĝo”, kiam la mondo estos liberigita de ĉiaj militoj, de ĉiaj formoj de malegaleco inklude la sferon de lingvoj. Mi pensas, ke tiu respondeco kuŝas sur la ŝultroj de la junaj generacioj, kaj ĝuste ni mem, la tutmondaj junaj esperantistoj havas la grandan honoron ŝarĝi sur sin la taskon realigi tiun belan estonton de nia mondo.|[[Nguyễn Thị Phương Mai]]}} === Movada programo === Prezentoj, diskutoj kaj kunsidoj rilataj al la [[Esperanto-movado]] okazis dumtage kadre de programeroj kiel ekz. ''"[[Aligatorejo]]", "[[BEMI]]-kunsido", "Ĉu vi ŝatus paroli beste?", "[[E@I]] – nova defio por nova jarcento", "Esperanto en [[Burundio]]"'' (ne okazis), ''"[[Francisko Valdomiro Lorenz]] – La homo, kiu scias multe", "[[Herzberg am Harz|Herzberg]] – la Esperanto-urbo jam ekzistas", "Informado pri Esperanto en la 21a jarcento – ebloj kaj defioj", "Kial mi instruas esperanton? NE por krei esperantistojn!", "[[Komitato de TEJO|Komitatkunsido]]", "[[Kubo (lando)|Kuba]] junularo sin preparas por la [[IJK 2010|66a IJK]] en [[2010]]".'' Kunlabore kun [[Universala Esperanto-Asocio|UEA]], la partoprenantoj havis eblecon oficiale ekzameniĝi en Esperanto por la nivelo C1 laŭ la [[Komuna eŭropa referenckadro|KERK]], kies Esperanto-rilataj reguloj estis starigitaj nur fine de la jaro 2008. Okazis ankaŭ speciala [[TEJO]]-vespero kun oficiala lanĉo de la nova reta versio de [[Pasporta Servo]]. ==== TEJO-komitatkunsido ==== En aparta TEJO-ĉambro en la teretaĝo dum kvar sesioj (en dimanĉo, lundo, merkredo kaj vendredo) kunsidis 21 [[komitato de TEJO|komitatanoj]] de [[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo|TEJO]] aŭ ties anstataŭantoj (kun sume 24 voĉoj) kaj 2 membroj de la [[estraro de TEJO|estraro]] (la [[prezidanto de TEJO|prezidanto]] [[Gregor Hinker]] kaj la estrarano pri landa agado [[Rogener Pavinski]]). Dum la '''nula sesio''', dimanĉe la '''19-an de julio 2009''', okazis prezentoj de la [[landa sekcio de TEJO|landaj]] kaj [[faka sekcio de TEJO|fakaj sekcioj]] de TEJO kaj kelkaj interkonatiĝaj ludoj. Dum la '''unua sesio''', lunde la '''20-an de julio 2009''', unue formiĝis la necesaj kunsidaj organoj kaj akceptiĝis la tagordo de la kunsido. Post tio la komitato diskutis kaj aprobis la ''Jaran raporton de TEJO-estraro kaj -komisiitoj 2009'' pritraktantan la agadon ekde la [[IJK 2008|antaŭa IJK]]. Al [[Derk Ederveen]] estis pro lia longdaŭra kaj elstara laboro por [[Pasporta Servo]] atribuita [[honoraj membroj de TEJO|honora membreco]] en TEJO. Kiel reprezentantoj de TEJO en la [[komitato de UEA|komitato]] de [[Universala Esperanto-Asocio|UEA]] estis konfirmita [[Peter Baláž]] kaj nove nomumita [[Nico Huurman]] (anstataŭ demisiinta [[Haris Subašić]]). Dum la '''dua sesio''', merkrede la '''22-an de julio 2009''', la komitato deklaris estontan okazigon de IJK en [[Subsahara Afriko|subsahara]] [[Afriko]] kiel strategian celon de TEJO (menciata kiel nesindeviga estis la jaro [[2012]]) kaj tiucele taskigis al la estraro starigi komisionon kiu priesploru la cirkonstancojn, preparu la kondiĉojn kaj prezentu konkretan proponon. La konsisto de la komisiono tamen estu antaŭ ĝia ekfunkcio ankoraŭ aprobita de la komitato. Plue dum tiu tago la komitato de TEJO akceptis la taskon starigi [[interreto|interretan]] [[mapo]]n de [[esperanto]]-[[kurso]]j laŭ propono de [[Felix Zesch]]. Dum la merkreda sesio la komitato ankaŭ elektis novan estraron de TEJO por la dujara periodo [[2009]]-[[2011]], en jena konsisto:<ref>[https://uea.org/dokumentoj/komunikoj/gk.php?no=333#1 ''TEJO ricevis novan Estraron'' en ''Gazetaraj Komunikoj de UEA'', N-ro 333 (2009-07-23)]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.tejo.org/eo/node/976 |titolo=Estrara kaj aliaj elektoj en Liberec' |alirdato=2019-06-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130515043204/http://www.tejo.org/eo/node/976 |arkivdato=2013-05-15 }}</ref> * [[Gregor Hinker]] {{flago|Aŭstrio}} Prezidanto, Eksteraj Rilatoj ''(reelektita)'' * [[Paulína Kožuchová]] {{flago|Slovakio}} Ĝenerala Sekretario * [[Sergeo Tyrin]] {{flago|Israelo}} Kasisto ''(reelektita)'' * [[Olexandra Kovyazina|Saŝa Kovjazina]] {{flago|Ukrainio}} Unua Vicprezidanto, Informado * [[Irmina Szustak]] {{flago|Pollando}} Dua Vicprezidanto, Landa Agado * [[Łukasz Żebrowski]] {{flago|Pollando}} Tria Vicprezidanto, Kongresoj, Seminarioj kaj Aktivula Trejnado Aldone la komitato elektis [[Marek Blahuŝ]] el [[Ĉeĥio]] kiel [[komisiito de TEJO|komisiito]]n pri [[interreto|Reta Agado]]. Dum la '''tria sesio''', vendrede la '''24-an de julio 2009''', estis prezentitaj rezultoj de komitataj laborgrupoj kiuj laboris ekde la unua kunsido kaj okupiĝis pri: * ''Aliĝpetoj de la [[Benino|benina]] kaj [[Meksiko|meksika]] [[esperanto-junularo]]j, BOJE kaj MEJ'' (gvidanto [[Rogener Pavinski]]) – la streboj estis bonvenigitaj kaj koncerna estrarano komisiita en kunlaboro plibonigi la statutojn de tiuj asocioj. * ''Reta membreco'' (gvidanto [[Nico Huurman]]) – estis akceptita starpunkto en kiu TEJO kontraŭas enkondukon de [[interreto|reta]] membreco en UEA/TEJO proponitan en la komitato de UEA, se ĝi ne estos parto de larĝa strategio rilate al la reta agado de tiuj organizoj. * ''Kien iru TEJO.org?'' (gvidanto [[Felix Zesch]]) – kreiĝis [[mensomapo]] prezentanta la deziratajn erojn de estonta nova [[retpaĝaro]] de TEJO. Plue dum tiu kunsido estis konfirmita ekuzo de jam preta sistemo por perinterreta komitata voĉdonado, diskutita la emo de [[E@I]] malfariĝi [[faka sekcio de TEJO]], planita nomumo de [[komisiito de TEJO|komisiito]] pri [[Mezoriento]] kaj [[Norda Afriko]], laŭtlegita kaj aprobita [[#Kongresa rezolucio|kongresa rezolucio]], kaj elektita elekta komisiono por la oficperiodo [[2009]]-[[2011]]. Fine de la kunsido estis ekstere farita komuna [[fotografaĵo|foto]] de la ĉeestintaj komitatanoj. === Distra programo === Prezentoj kaj kursoj [[distro|distraj]] okazis dumtage kadre de programeroj kiel ekz. ''"Agado per Esperanto: projekto [[Nabouba]]", "[[Danco]]j el [[Okcitanio]]", "Kulturo de [[don]]aj [[kosako]]j", "Kurso de [[otomanoj|otomana]] [[skribmaniero]]", "Lernado de [[Esperanto-muziko|Esperanto-kantoj]]", "[[popolmuziko|Popolmuzika]] ateliero", "Skribil[[ĵonglado]]", "[[mezepoko|Mezepokaj]] dancoj", "Modernaj dancoj", "[[Vikipedio]] – Kio? Kial? Kiel?".'' === Vespera programo === Ĉiutage post la [[vespermanĝo]] ekde 20:30 okazis komuna vespera programo, kiun gastigis laŭokaze kelkaj ejoj: * salono en la kulturcentro '''Lidové Sady''' (15 minutojn piede de la kongresejo, loko por ĝis 450 sidantoj) * klubejo '''Vlak''' en bloko A de la [[studenthejmo Harcov]] (2 minutojn piede de la kongresejo, loko por ĝis 300 starantoj) * '''ĉefa placo''' en la urbocentro de Liberec (''Náměstí [[Edvard Beneš|Dr. Edvarda Beneše]]'') * '''tegmento''' de la 8-etaĝa kongresejo (bloko C de la studenthejmo Harcov) Vespera programo sabate la '''18-an de julio''' en Lidové Sady – ''la solena malfermo'' – estis la unua oficiala programero de la tuta kongreso, kvankam ĝin pro daŭra alvenado kaj akceptado multaj partoprenantoj ne povis ĉeesti. Inaŭguris la vesperon internacie fama infana koruso [[Severáček]] el Liberec. Sekvis salutmesaĝoj de la LKK-prezidanto [[Marek Blahuš]], de reprezentanto de la loka [[Esperanto-klubo]] [[Milan Kazdera]], de la prezidanto de [[Universala Esperanto-Asocio|UEA]] [[Probal Dasgupta]] (pro lia neĉeesto laŭtlegis alia persono) kaj de la prezidanto de [[TEJO]] [[Gregor Hinker]]. Per samtempa triobla tondo de ŝnuro oficiale deklaris la kongreson malfermita triopo de reprezentantoj de la kunorganizantaj landoj ([[Marek Blahuš]] nome de [[Ĉeĥio]], [[Julia Hell]] nome de [[Germanio]] kaj [[Łukasz Żebrowski]] nome de [[Pollando]]). La ceremonion per [[gitaro|gitar]]ludado sekvis [[Pavla Dvořáková]], prezentante Esperanto-version de la kanto "Krásný je vzduch" (''<nowiki>Belas aer'</nowiki>'') de ĉeĥa kantisto [[Jaroslav Hutka]] kiun kun li kunkantis 800.000 homoj en Prago la [[26-a de novembro|26-an de novembro]] [[1989]] (antaŭ 20 jaroj), kelkajn tagojn post la liberiĝo de [[Ĉeĥoslovakio]]. Finis la vesperon prezento de dumkongresaj ekskursoj fare de [[Pavel Brom]] kaj gravaj anoncoj prezentitaj de la moderatoroj. La oficialan parton ankoraŭ samloke sekvis jam malpli oficiala ''interkona vespero''. Dimanĉe la '''19-an de julio''' kadre de ''la nacia vespero'' koncertis en la klubejo Vlak populara [[rokmuziko|rok]]-[[rokenrolo|rokenrola]] junulara [[muzikgrupo]] el Liberec [[PECH]], kiu pliriĉigis sian ĉeĥlingvan koncerton ankaŭ per kelkaj esperantlingvaj frazoj kriataj inter la kantoj kaj unu improviza kanteto ritme ripetanta kune kun la aŭskultantaro la vorton "Esperanto". Lunde la '''20-an de julio''' vespere prezentiĝis en Lidové Sady parodia miksaĵo de modernaj britaj televidkonkursoj transplantitaj en la Esperanto-mondon - aktorata ''kvizo'' aranĝita de [[Rolf Fantom]] kune kun [[Tim Owen]], [[Michela Peisino]], [[Felix Zesch]] kaj [[Emmanuel Bosquet]]. Fine de la vespero okazis samloke komuna fotado kun oficiala fotisto [[Ivo Miesen]]. Marde la '''21-an de julio''' vespere koncertis la [[Danio|dana]] [[akordeono|akordeonisto]] [[Kim J. Henriksen|Kimo]], kies koncerto estis lastmomente translokita el klubejo Vlak sur la tegmenton de la 8-etaĝa kongresejo kio donis al la koncerto aparte specialan etoson. Merkrede la '''22-an de julio''' okazis sur la ĉefa placo rekordrompa koncerto de [[JoMo]] (legu detale en la sekcio [[#Publikaj eventoj|Publikaj eventoj]]). Ĵaŭde la '''23-an de julio''' kadre de invito al la [[UK 2009|94-a UK]] okazonta la sekvan semajnon en [[Bjalistoko]] prezentiĝis en klubejo Vlak per sia [[premiero|entute unua]] publika koncerto la [[Brazilo|brazila]] [[rokmuziko|rok]]grupo [[Supernova]]. Vendreda vespero '''la 24-an de julio''' estis la lasta vespero de la IJK. Tiam okazis tradicia ''internacia vespero'' por kiu ĉiu partoprenanto povis proponi propran mallongan artan programeron. Meze de la vespero okazis ankaŭ prezento de la novelektitaj [[TEJO]]-estraranoj kaj oficiala lanĉo de la nova interreta versio de [[Pasporta Servo]]. Fine de la vespero la LKK-prezidanto [[Marek Blahuš]] dum mallevado kaj faldado de la [[IJK-flago]] fare de la ceteraj organizantoj fermis la kongreson dankante al ĉiuj partoprenintoj, kontribuintoj kaj organizintoj. La IJK-flagon sekve simbole transdonis [[Łukasz Żebrowski]] (membro de la organiza teamo kaj novelektita TEJO-estrarano pri kongresoj) al [[Ariadna García Gutiérrez]], prezidantino de la LKK de la sekva [[IJK 2010|66-a IJK]] okazonta en [[2010]] en [[Santa Cruz del Norte]] ([[Kubo (lando)|Kubo]]). === Nokta programo === Nokta programo, kiu sekvis la vesperan programon kaj daŭris ofte ĝis la matenaj horoj de la sekva tago, proponis elekton inter la sekvaj eroj: * '''diskejo''', kie [[DĴ]] [[Leo Sakaguchi]] helpata de [[Martin Sawitzki]] kaj [[Gunnar Fischer]] aŭdigis esperantan kaj ankaŭ alilingvan popularan muzikon; * '''drinkejo''', kie sub gvidado de [[Tina Tišljar]] kaj [[Rolf Fantom]] helpataj de [[Agnieszka Mozer]] kaj aliaj volontuloj eblis trinki [[alkoholo|alkoholajn]] kaj senalkoholajn trinkaĵojn (aparte furoris kelkaj specoj de la ĉeĥa [[biero]]) kaj kune babili en iom brua etoso; * '''gufujo''', kie sub gvidado de [[Carolin Weemeyer|Carolin]] kaj [[Robert Weemeyer]] helpataj de [[Barbara Nollen]] kaj [[Johannes Mueller]] eblis trinki [[teo]]n kaj kune babili en malpli brua kaj pli intima etoso; * '''filmejo''', kie sub gvidado de [[Mirek Hruška]] kaj [[Aleš Tomeček]] helpataj de [[Marek Blahuš]] eblis spekti diverslandajn filmojn kun esperantlingvaj [[subtekstoj]]. Krom tiu ĉiutaga sĥemo okazis en kelkaj tagoj kadre de la noktaj programeroj ankaŭ ekstervicaj prezentoj, ekzemple [[karaokeo]] en la drinkejo, koncerto de la [[Brazilo|brazila]] [[repo|repisto]] [[Tone]] en la diskejo, koncertoj de [[Elena Melnikova]] kaj [[Robert von dem Borne]] en la gufujo, aŭ projekciado de la furora ĉeĥa senparola animacia filmetserio [[Krtek]] en la filmejo. === Ekskursoj === [[Dosiero:IJK 2009 Praga burgo.jpg|eta|300px|Partoprenintoj de la tuttaga ekskurso al [[Prago]] antaŭ la [[Praga burgo]].]] Inter la proponataj ekskursoj troviĝis ekskurso al la ĉefurbo de Ĉeĥio [[Prago]], naturhistoria ekskurso al [[Bohemia Paradizo]], ekskursoj sur la montopintojn [[Ještěd]] (tuj apud Liberec) aŭ [[Sněžka]] (plej alta monto de Ĉeĥio en la montaro [[Krkonoše]]), ekskurso al la [[Valo de Kryštof]] aŭ [[biero|bier]]fabriko en [[Klášter Hradiště nad Jizerou]]; ne mankis ankaŭ malpli longaj ekskursoj al la [[ZOO Liberec|zoologia]] aŭ [[Botanika ĝardeno Liberec|botanika ĝardeno]]j en Liberec (ambaŭ plej malnovaj en Ĉeĥio), [[aŭtomobilo|aŭtomobila]] muzeo de [[Škoda Auto]] en [[Mladá Boleslav]], aŭ muzeo de [[vitro|vitraĵoj]] en la apuda urbo [[Jablonec nad Nisou]] (atingebla per [[tramvojo inter Liberec kaj Jablonec|interurba tramo]]). === Publikaj eventoj === [[Dosiero:Esperanta meso dum IJK en Liberec 006.jpg|dekstra|300px|eta|Reprezentantoj de la kongreso kun kardinalo [[Miloslav Vlk|Vlk]].]] Praga [[kardinalo]] [[Miloslav Vlk]], kiu egidis la kongreson, alvenis dimanĉe la 19-an de julio 2009 por celebri por kongresanoj kaj por lokaj Liberecaj katolikoj [[sankta meso|sanktan meson]] en Esperanto.<ref>''Katolický týdeník'', 30.&nbsp;6.–13.&nbsp;7.&nbsp;2009, 14.–15. neděle, ročník&nbsp;XX, č.&nbsp;27–28, pĝ.&nbsp;14, kolumno&nbsp;Litoměřice. ISSN 0862-5557.</ref><ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://www.apha.cz/kardinal-vlk-bude-slouzit-msi-v-esperantu | titolo = Kardinál Vlk bude sloužit mši v esperantu | alirdato = 2014-12-13 | dato = 2009-07-13 | eldoninto = La Praga Ĉefepiskopejo | lingvo = cs | arkivurl = https://web.archive.org/web/20180403051622/http://www.apha.cz/kardinal-vlk-bude-slouzit-msi-v-esperantu | arkivdato = 2018-04-03 }}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://www.christnet.cz/magazin/zprava.asp?zprava=18055 | titolo = Kardinál Vlk bude v Liberci sloužit mši v esperantu | alirdato = 2014-12-13 | dato = 2009-07-13 | eldoninto = Christnet.cz | lingvo = cs}}</ref> Ĝi okazis je la 10-horo, en la ĉefdekana [[kirko]] de [[Antonio (sankta)|sankta Antonio la Granda]], en la urbocentro. Merkrede la 22-an de julio 2009 okazis sur la ĉefa placo de Liberec publika koncerto de la [[Francio|franca]] kantisto [[JoMo]], kiu provis rompi sian propran [[Guinness-libro de rekordoj|rekordo]]n kaj fine kantis dum la koncerto kantojn en 19 malsamaj [[lingvo]]j ([[franca lingvo|franca]], [[hispana lingvo|hispana]], [[angla lingvo|angla]], [[kataluna lingvo|kataluna]], [[mohoka lingvo|mohoka]], [[portugala lingvo|portugala]], [[itala lingvo|itala]], [[okcitana lingvo|okcitana]], [[eŭska lingvo|eŭska]], [[nederlanda lingvo|nederlanda]], [[pola lingvo|pola]], [[ukraina lingvo|ukraina]], [[jida lingvo|jida]], [[rusa lingvo|rusa]], [[hebrea lingvo|hebrea]], [[germana lingvo|germana]], [[serbokroata lingvo|serbokroata]], [[ĉeĥa lingvo|ĉeĥa]] kaj [[Esperanto]]). Ĵaŭde la 23-an de julio 2009 sur la ĉefa placo okazis [[kultur-lingva festivalo]] (KLF), malfermita al la ekstera publiko, dum kiu pluraj landoj po du en budoj prezentis sin per specimenoj de [[lingvo|lingvaĵo]], [[geografio]], [[kulturo]], [[vestaĵo]]j, [[manĝaĵo]]j kaj [[trinkaĵo]]j. Tuj antaŭ la KLF okazis provo pri unua esperantista [[fleŝmobo]]. Ĝuste kiam la KLF estis finiĝanta, komenciĝis subite forta pluvo, kiu daŭris dum kvaronhoro kaj krom helpi abrupte fini la aranĝon ankaŭ ĝojigis grupon de partoprenantoj kiuj dancis malsekaj meze de la placo dum aliaj kaŝis sin en la budoj, en enirejo de la urbodomo aŭ aliaj sekaj lokoj. Ankaŭ la ĵaŭdvespera [[premiero|premiera]] koncerto de la [[Brazilo|brazila]] Esperanto-[[rokmuziko|rok]]grupo [[Supernova]] en klubejo Vlak en la bloko A de la [[studenthejmo Harcov]] estis malfermita al la ekstera publiko. === Ceteraj programeroj === Kadre de la programo funkciis dum la tuta semajno en la enirhalo de la kongresejo ankaŭ [[ludejo]] organizata de [[Carolin Weemeyer]] kaj [[libroservo]]j de [[Johann Pachter]] kaj [[Peter Baláž]]. == Rezultoj == === Amaskomunikilaj aperoj === Antaŭ, dum kaj post la IJK, Esperanto, la kongreso kaj la kongresanoj plurfoje aperis en la [[amaskomunikiloj]] – raportis pri la temo ne nur la [[ĉeĥa lingvo|ĉeĥlingvaj]] en [[Ĉeĥio]], sed kongrue kun la internacieco de la organiza teamo ankaŭ la [[germana lingvo|germanlingva]] programo de la [[Ĉeĥa radio]] kaj la nokta programo de la ĉefa [[Germanio|germana]] televido [[Arbeitsgemeinschaft der öffentlich-rechtlichen Rundfunkanstalten der Bundesrepublik Deutschland|ARD]], kies [http://www.youtube.com/watch?v=rwqJITm5xrM triminutan raporton] kun voĉo en [[Esperanto]] kaj germanaj [[subtekstoj]] vidis pli ol 500.000 spektantoj en [[Germanio]]. Informado pri Esperanto en amaskomunikiloj daŭris ankaŭ post la kongreso - la ĉeĥa [[kristanismo|kristana]] [[TV Noe]] projekciis dum aŭgusto kaj septembro ĉiujn ses partojn de la filmo [[Esperanto estas...]] de [[E@I]] (po unu por semajno, ĉiam kvinfoje la saman) kaj en la novembra numero de la porknabina kristana revuo ''In!'' aperis artikolo pri Esperanto.<ref>[http://www.in.cz/ukazky-casopisu/?idUkazky=ukazka_200911 ''Esperanto: jazyk přátelství'' ("Esperanto: lingvo de amikeco") In ''In!'', listopad 2009]</ref> === Kongresa rezolucio === En lasta sesio de sia kunsido dum la IJK, la [[komitato de TEJO|komitato]] de [[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo|TEJO]] aprobis sub la nomo ''Rezolucio de Liberec<nowiki>'</nowiki>'' kongresan [[rezolucio]]n pri libereco elekti sian [[identeco]]n, kiu estis intencita kiel reago al la publike aperintaj opinioj de [[Václav Klaus]], prezidento de la [[Ĉeĥa Respubliko]], pri malaperado de [[nacio|naciaj]] [[identeco]]j kaj pri [[esperanto]] kiel [[lingvo]] [[morto|morta]]. [[s:Rezolucio de la 65-a Internacia Junulara Kongreso de TEJO|Tekston de la rezolucio]] kunverkis interalie [[Gregor Hinker]] kaj [[Michael Boris Mandirola]]. === Sekvaj aranĝoj === La german-pola grupo, kiu kune kun ĉeĥoj kaj alilandanoj organizis la 65-an IJK-n, poste kune preparis ankaŭ la unuan okazon de la nova vintra junulara [[Esperanto-aranĝo]] JES ([[Junulara E-Semajno]]), kiu okazis dum la jarŝanĝo [[2009]]/[[2010]] en [[Zakopane]] ([[Pollando]]). Aldone Łukasz Żebrowski, program-kunordiganto de la 65-a IJK, elektiĝis TEJO-estrarano respondeca pri kongresoj kaj en tiu posteno li havu gravan rolon pri kunordigado de la sekvaj du IJK-j (la [[IJK 2010|66-a IJK]] en [[2010]] en [[Santa Cruz del Norte]], kaj la [[IJK 2011|67-a IJK]] en [[Kievo]] en [[2011]]). == Kuriozaĵoj == * Ĉiuj dum la kongreso novelektitaj '''[[TEJO]]-[[TEJO-estraro|estraranoj]]''' estis membroj de la programa teamo de tiu IJK. Du pliaj teamanoj elektiĝis en TEJO-estraron en [[IJK 2011|2011]]. * Pro granda geografia diseco de la organizantoj okazis '''neniu surloka LKK-kunsido''' kaj la preparoj grandparte okazis helpe de interreto ([[dissendolisto]], [[vikio]], [[tujmesaĝilo]]j). * Kadre de la kongreso okazis la '''unua [[koncerto]]''' de la muzikgrupo [[Supernova]] (kiu antaŭe jam eldonis [[albumo]]n). * Vespere la 21-an de julio okazis aparte sukcesa koncerto de [[Kim J. Henriksen|Kimo]] – '''sur tegmento''' de la 8-etaĝa kongresejo, kun cirkla rigardo al la lumanta urbo Liberec kaj la [[Ještěd]]-turo, inkluzive de eblo spekti la [[sunsubiro]]n. Sur la tegmento stariĝis eĉ provizora drinkejo. La organizantoj sukcesis kredigi al multaj partoprenintoj ke tiu koncertejo estis dekomence intencata, kaj multaj partoprenintoj post la koncerto tre laŭdis tiun elekton, dum efektive temis pri lastmomente elpensita kriza solvo anstataŭ la klubejo Vlak kiun ne eblis eniri pro mankanta ŝlosilo. * La 24-an de julio kadre de la TEJO-vespero estis oficiale lanĉita la nova reta versio de [[Pasporta Servo]], nomata '''Pasporta Servo 2.0'''. * Unuafoje en IJK ekzistis '''nur [[interreto|interretaj]] aliĝiloj''' kaj oni ne plu disponigis paperajn. * [[Nomŝildo]]j sur kolŝnuro kiujn la partoprenantoj ricevis por pli facile rekoni unu la alian estis '''ambaŭflankaj''' (kun ambaŭ flankoj identaj) por elimini la ĝenon de libervola turniĝo kiu igas unuflankan nomŝildon neuzebla. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj | wikisource=Rezolucio de la 65-a Internacia Junulara Kongreso de TEJO | wikisource_title=Rezolucio de Liberec' }} * [http://ijk.esperanto.cz/ Oficiala retpaĝaro de la 65-a IJK en Liberec'] – informoj pri la kongreso kaj reta aliĝilo ([http://ijk.esperanto.cz/eo/ esperanto], [http://ijk.esperanto.cz/cs/ ĉeĥe], [http://ijk.esperanto.cz/de/ germane] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090415135104/http://ijk.esperanto.cz/de/ |date=2009-04-15 }}, [http://ijk.esperanto.cz/pl/ pole] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090415135108/http://ijk.esperanto.cz/pl/ |date=2009-04-15 }}) * [http://ijk.esperanto.cz/eo/Ehxoj/ Eĥoj pri la 65-a IJK en Liberec'] – kolekto de fotoj, videoj kaj raportoj pri la okazinta kongreso * [http://www.youtube.com/results?search_query=IJK+Liberec+2009 YouTube.com] – videoj pri la 65-a IJK en Liberec' alŝutitaj de la partoprenintoj * [https://www.tejo.org/files/protokolo-kk-ijk-2009-kun-aldonajxoj.pdf Protokolo de la kunveno de la Komitato de TEJO]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} okazinta dum la IJK en Liberec' * [https://tejo.org/node/12 IJK 2009] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100621000831/http://tejo.org/node/12 |date=2010-06-21 }}, [https://www.tejo.org/eo/node/626 Kandidatoj por IJK 2009 serĉata] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110806134948/http://www.tejo.org/eo/node/626 |date=2011-08-06 }} – alvokoj de TEJO kandidatiĝi por organizado de IJK 2009 (en la paĝaro de TEJO) * [https://www.tejo.org/eo/node/704 IJK 2009 en Liberec, Ĉeĥio]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – decido de la TEJO-estraro pri IJK 2009 (en la paĝaro de TEJO) {{Internaciaj Junularaj Kongresoj de TEJO}} {{leginda}} {{ADLS|2009|52}} <!-- kaj de semajno 53 --> [[Kategorio:IJK 2009| ]] [[Kategorio:Liberec]] [[Kategorio:Aranĝoj de PEJ]] [[Kategorio:Ĉeĥa Esperanto-Junularo]] [[Kategorio:Germana Esperanto-Junularo]] [[Kategorio:2009 en Ĉeĥio]] [[Kategorio:Eventoj en Regiono Liberec]] n8a6lbg3a2rpe19c3ik24nsqkis4y8o 0 238132 9413401 8918727 2026-06-25T16:20:44Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413401 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|regiono |kategorio=Regiono |lando = Germanio |mapo = {{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |mapo1 = |mapo1 priskribo = |regiono-ISO = DE |loĝantaro denseco = auto |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |zomo=6 |mapo2 lokumilo = iso |mapligilo = jes }} {| class="infobox" align=right |[[Dosiero:Hunsrück - Deutsche Mittelgebirge, Serie A-de.png|eta|Hunsrück]] |- |[[Dosiero:Hunsrueck-Rhein-Saar.png|eta|Situo de la montaro Hunsrück (helflave) ene de [[Rejnlando-Palatinato]] kaj [[Sarlando]]]] |- |[[Dosiero:Binger Wald.jpg|eta|Arbaro ''Binger Wald'']] |- |[[Dosiero:Hunsrueck01.jpg|eta|Tipa Hunsrück-pejzaĝo en [[Seibersbach]]]] |- |[[Dosiero:Burg Baldenau.jpeg|eta|[[Burgo]] ''Baldenau'']] |- |[[Dosiero:SulzbachHunsrück.jpg|eta|Preĝejo de Sulzbach ĉe [[Idar-Oberstein]] kun "roka orgeno"]] |- | |- |[[Dosiero:Felsenkirche Idar Oberstein.jpg|eta|La roka preĝejo en [[Idar-Oberstein]]]] |} La pejzaĝa regiono '''Hunsrück''' (esperante: Hunsruko) estas [[mezalta montaro]] en la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Rejnlando-Palatinato]] de [[Germanio]] kaj malgrandparte ankaŭ en la pleja nordo de la najbara federacia lando [[Sarlando]], do sume situas en la okcidento de Germanio. Ĝi estas parto de la [[Rejnlanda Ardeza Montaro]]. == Etimologio == La signifo de la nomo Hunsrück ĝis nun malklaras. Unue la mezalta montaro dum la jaro 1074 menciiĝis en dokumento de la monaĥejo Ravengiersburg - tiam la ortografio estis „hundesrucha". Por la klarigo de la nomo ekzistas pluraj teorioj: * Hunda dorso, [[germane]] "Hunderücken": indiko por tio estas, ke dum la mezepoko oni ofte tiel komprenis la nomon kaj koresponde tradukis ĝin al aliaj lingvoj. Ekzistas ekzemple la sekvaj vortumoj: Cynonotus (laŭ la [[greka lingvo]]. 15-a jarcento), Hundsrücken (1250), Dorsum canis ([[latine]], 1320), Hondesruck (1380). – En suda Germanio kaj en Svislando ekzistas pluraj montoj, kiuj nomiĝas Hunsrück kaj ĉe kiuj al etimologio estas pli klara, ekzemple pro la noma variaĵo „Hundsbuckel". Krome en tuta sudokcidenta Germanlingvio pluraj montroj estas nomataj laŭ la dorso de bestoj: ekzemploj estas la mont(et)oj Roßrück (ĉevala dorso), Rindsrück (bova dorso), Katzenbuckel (kata dorso) kaj Eselsrück (azena dorso). * Rilato al la popolo de [[hunoj]]: indiko por tio estas, ke en la loka lingvouzo multaj kelkaj cirklaj remparoj de la montara teritorio nomatas "hunaj ringoj". * Eble la montaro ankaŭ ricevis la nomon de la malnovaltgermana vorto „Hont", do la dum la tempo de la [[frankoj]] kutima vorto por armea gvidanto de cent soldatoj (en moderna germana lingvo ''Hundertschaftsführer'', [[latine]] ''centurio''). Mezepokaj mapoj signas du areojn de la regiono kiel „Hunnesrucha"/ „Hundsric", „ric" estis la regno de centestro, kaj lia juĝista distrikto nomatis „Hundsrüge" (la verbo „rügen" en la germana lingvo signifas skoldi, juĝi). * Rilato al la vorto ''Hundswrock'', la paŝta teritorio de cent-soldataro. Laŭ tio „Hun" estus mallongigo de "Hundert" (cent) kaj „Rock", „Rück" aŭ „Röck" estis limbarilo. * Krom tio eĉ ekzistas pliaj teorioj. <ref>Gustav Schellack: [http://www.hunsnet.de/fh/region/name.htm ''Was bedeutet der Name „Hunsrück"?'' (Kion signifas la nomo Hünsrück)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080120031427/http://www.hunsnet.de/fh/region/name.htm |date=2008-01-20 }}</ref> == Geografio == {{Ĉefartikolo|Listo de montoj kaj altaĵoj en la Hunsruko}} La kernon de la montaro Hunsrücks konsistigas la Hunsrück-altebenaĵo kaj vasta valego ĉirkaŭ la urbo [[Simmern]]. Nordokcidente la montaro limiĝas per la rivero [[Mozelo]] kaj oriente de la rivero [[Rejno]]. La arbaroj ''Binger Wald, Soonwald'' kaj ''Lützelsoon'' estas la suda limo, la arbaroj ''Idarwald, [[Hochwald (Hunsruko)|Hochwald]]'' kaj ''Wildenburger Kopf'' la sudokcidenta limo. La du pliaj arbaroj ''Osburger Hochwald'' plus ''Schwarzwälder Hochwald'' kaj la riveroj [[Saro]] kaj [[Ruwer]] limigas la teritorion okcidente. La valo de la unua duono de la rivero [[Nahe]] kalkuliĝas kiel parto de la regiono Hunsrück. Plej alta punkto de la montaro - kaj entute de la lando [[Rejnlando-Palatinato]] estas la monto [[Erbeskopf]], kiu altas 816&nbsp;metrojn. ''[[An den zwei Steinen]]'' (esperante: „ĉe la du ŝtonoj“) estas 766, 2 m alta monto de la montaro [[Idarwald]], kiu estas parto de la montaro Hunsrück en la distriktoj Birkenfeld kaj Bernkastel-Wittlich en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. La monto [[Rösterkopf]] estas kun alteco de 708,1 m super marnivelo la plej alta altaĵo de la Osburger Hochwald en la mezmontaro Hunsrück. La monto [[Ellerspring]] apud Winterbach en la rejnlando-Palatinata [[distrikto Bad Kreuznach]] estas kun alteco de 657,5 m la plej alta monto en [[Soonwald]], parto de la mezmontaro Hunsrück. La [[Womrather Höhe]] estas kun alteco de 599,1 m super marnivelo la plej alta monto en Lützelsoon, kiu estas parto de la mezmontaro Hunsrück. La monto situas inter Schlierschied en la distrikto Rhein-Hunsrück kaj Kellenbach en la distrikto Bad Kreuznach en Rejnlando-Palatinato. La arbokovrita monto ricevis sian nomon de la komunumo [[Womrath]], kiu situas 7 km norde de la montopinto. La monto [[Steingerüttelkopf]] estas 756,6 m alta monto en la montaro [[Idarwald]] (Hunsrück) en la distriktoj [[Bernkastel-Wittlich]] kaj [[Birkenfeld]] en Rejnlando-Palatinato. La monto [[Sandkopf (Damflos)|Sandkopf]] en Schwarzwälder Hochwald (Hunsrück) estas kun alteco de 757,4 m la plej alta monto en la [[distrikto Trier-Saarburg]], Rejnlando-Palatinato. La monto [[Ruppelstein]], ankaŭ nomata '''Ruppenstein''' estas 762,7 m alta monto de Schwarzwälder Hochwald (Hunsrück) en la [[distrikto Birkenfeld]] en [[Rejnlando-Palatinato]]. La [[Idarkopf]] apud [[Stipshausen]] en Hunsrück estas 745,7m alta [[monto]] de la [[Idarwald]] en la distriktoj [[distrikto Birkenfeld|Birkenfeld]] kaj [[distrikto Bernkastel-Wittlich|Bernkastel-Wittlich]]. Ĝi estas unu el la plej altaj [[listo de montoj en Rejnlando-Palatinato|montoj de Rejnlando-Palatinato]]. La [[Usarkopf]] estas 725,4 m alta altaĵo de la Idarwald (Hunsrück) en la distriktoj Bernkastel-Wittlich kaj Birkenfeld en Rejnlando-Palatinato. La [[Teufelskopf]] (kapo de la diablo) estas 695,0 m alta altaĵo en Irrwald, parto de la Schwarzwälder Hochwald (Hunsrück) apud Waldweiler proksime al la landa limo inter Rejnlando-Palatinato kaj Sarlando. Sur la altaĵo troviĝas la elsendostacio Teufelskopf. La [[Friedrichskopf (Dollberge)|Friedrichskopf]] apud Brücken en Rejnlando-Palatinata distrikto Birkenfeld estas kun alteco de 707,4 m la plej alta monto de la Dollberge, kiu estas parto de Schwarzwälder Hochwald (Hunsrück). La monto [[Schimmelkopf]] aŭ Weiskircher Höhe situas en la Schwarzwälder Hochwald (parto de la Hunsrück) sur la limo de la distriktoj Trier-Saarburg (Rejnlando-Palatinato) kaj Merzig-Wadern (Sarlando) kaj havas altecon de 694,8 m super marnivelo. Ĝi estas la dua plej alta monto en Sarlando (Germanio). La monto [[Mückenbornberg]] estas 692,6 m alta monto en la mezmontaro [[Schwarzwälder Hochwald]], suda parto de la mezmontaro [[Hunsrück]], apud [[Kell am See]] en [[Rejnlando-Palatinato]], proksime al la limo al [[Sarlando]]. La [[Hohe Wurzel (Hunsrück)|Hohe Wurzel]] estas kun alteco de 669 m la dua plej alta monto de Osburger Hochwald en la mezmontaro Hunsrück en Rejnlando-Palatinato. La monto situas sur la teritorio de la komunumo [[Beuren (Hochwald)]]. La [[Sandkopf (Neuhütten)|Sandkopf]] en Schwarzwälder Hochwald (Hunsrück) estas 757,4 m alta monto en la distrikto Trier-Saarburg, Rejnlando-Palatinato. La monta arbaro [[Osburger Hochwald]] situas sudoriente de Osburger Hunsrück. Ĝi havas areon de 75 kvadrataj kilometroj. Ĝi formas kune kun Schwarzwälder Hochwald la Hochwald (alta arbaro) en la mezmontaro Hunsrück (sudokcidenta parto de la Rejnlanda ardeza montaro) en Rejnlando-Palatinato. La monto [[Wildenburger Kopf]] estas monto kun alteco de 664 m super marnivelo en [[Idarwald]] en Hunsrück proksime de [[Kempfeld]]. La monto [[Hochsteinchen]] (esperante „alta ŝtoneto“) en la mezmontaro [[Hunsrück]] estas kun sia alteco de 648 m post la [[Simmerkopf]] la plej alta monto en la [[distrikto Rhein-Hunsrück]]. La monto situas inter [[Ellern (Hunsrück)|Ellern]] kaj [[Seibersbach]] en [[Soonwald]], tri kilometrojn sude de [[Rheinböllen]]. La monto [[Mörschieder Burr]] estas 646 m alta monto en suda parto de [[Idarwald]], centra regiono de la mezmontaro [[Hunsrück]]. La monto situas sur la teritorio de komunumo [[Mörschied]] ([[komunumaro Herrstein]]) en la [[distrikto Birkenfeld]]. === Geologio === Antaŭ 400 milionoj da jaroj la hodiaŭa [[Mezeŭropo]] estis kovrita per tropika maro. Sur ties fundo dum la jarmiloj kolektiĝis pli kaj pli da sedimentoj, el kiuj la subaj pro premo de pli supraj tavoloj densiĝis kaj fariĝis mineraloj: Sablaj sedimentoj iĝis [[kvarco]] kaj la premita [[ŝlimo]] iĝis [[ardezo]]. Post kiam la [[eŭrazia plato|eŭrazia kontinenta plato]] pli kaj pli leviĝis kaj la maro retiriĝis, dum la epoko [[Devonio]] ekestis unue insulo "Hunsrück" kaj poste altebenaĵo. Ekde tiam la vetero prilaboris la mineralajn rokojn. Pluvo, frosto kaj varmo iom post iom forviŝis la argilon kaj ardezon kaj skulptis la malmolajn rokojn el kvarco, kiuj iĝis montoj. Ĝis la 1950-aj jaroj oni en la regiono forprenis el la grundo grandajn kvantojn da ardezo, per kiu oni tegis la murojn kaj tegole kovris la tegmentojn de domoj. Ekde tiam ardezo el aliaj landoj estis senkonkurence pli malmultekosta, kaj krome malmodiĝis la tradicia konstrumaniero de ardeze protektitaj domoj, tial ke la fosado pri ardezo en la regiono ĉesis. En la ardeza fosejo en [[Bundenbach]] ankoraŭ muzee videblas la malnovaj teknikoj. Ekzistis minejoj pri aliaj mineraloj kaj metaloj, kiuj simile dum la 1950-aj jaroj fermiĝis. Ekzemple en [[Fischbach (Nahe)|Fischbach]] fosiĝis [[kupro]]. En kaj ĉirkaŭ la urbo [[Idar-Oberstein]] dum minado kolektiĝis juvelaj [[gemo]]j kiel [[agato]], [[ametisto]], [[jaspo]] kaj [[kvarco]]. La prilaboro de tiuj gemoj en la urbo konatiĝis en tuta Mezeŭropo. Pliaj gravaj ekonomiaj branĉoj en la regiono estis la kreskigo de arboj cele al havigo de ligno kaj la bovobredado, cele al produktado unuavide de lakto, duavice de viando. Pro la kompare tre maldensa loĝado post la Dua Mondmilito la usona armeo, kiu milite okupis la sudon de Germanio, starigis aparte multajn armeajn bazojn en la montaro, ĉar en la ĉielo super la apenaŭ loĝataj montaj arbaroj eblis bone praktiki flugojn per rapidegaj kaj same laŭtaj armeaj aviadiloj. Loĝejoj estis luigitaj preskaŭ ekskluzive al usonaj armeanoj, kiuj grandparte forlasis la landon post la jaro 1990, kaj ankaŭ krome ili estis gravaj klientoj. Fine de la 20-a jarcento, ĉiuj el tiuj ekonomiaj branĉoj iĝis neprofitodonaj. Tial multaj junaj homoj forlasas la regionon kaj prenas laborpostenojn en ekonomie pli prosperaj regionoj de Germanio. La grandan armean [[flughaveno Hahn|flughavenon Hahn]] oni tre sukcese transformis en civilan, turisman flughavenon - de tie aparte aviadiloj de la malmultekosta aviada kompanio [[Ryanair]] flugas al celoj ĉie en Eŭropo. Aliaj montoj estas [[Dollberg]], == Distriktoj kaj aparte gravaj loĝlokoj en la montaro Hunsrück == * [[Distrikto Bad Kreuznach]]: [[Bad Sobernheim]], [[Kirn]], [[Stromberg (Hunsrück)|Stromberg]] * [[Distrikto Bernkastel-Wittlich]]: [[Morbach]], [[Thalfang am Erbeskopf]] * [[Distrikto Birkenfeld]]: [[Birkenfeld (Nahe)|Birkenfeld]], [[Herrstein]], [[Idar-Oberstein]], [[Rhaunen]] * [[Distrikto Cochem-Zell]]: [[Blankenrath]] * [[Distrikto Mainz-Bingen]]: [[Bacharach]] * [[Distrikto Merzig-Wadern]]: [[Wadern]], [[Weiskirchen]] * [[Distrikto Trier-Saarburg]]: [[Hermeskeil]], [[Kell am See]], [[Ruwer]] * [[Distrikto Rhein-Hunsrück]]: [[Boppard]], [[Sohren]], [[Emmelshausen]], [[Kastellaun]], [[Kirchberg (Hunsrück)|Kirchberg]], [[Oberwesel]], [[Sankt Goar]], [[Simmern]], [[Rheinböllen]] === Vidindaĵoj === * La [[burgo Balduinseck]], ankaŭ nomata ''Baldeneck'', estas la ruino de montburgo sur ĉ. 20 m alta ardeza konuso en valo de la mezmontaro Hunsrück ĉe la kunfluejo de la rojoj Wohnrother Bach kaj Schumbach, ekde tiam Mörsdorfer Bach, sur la teritorio de la komunumo [[Buch]]. == Notoj kaj referencoj == {{referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Soonwald]] * [[Idarwald]] * [[Hochwald]] * [[Hunsruko-Ejfelo-kulturo]] [[Dosiero:Schnep-ro-hahnenbachtal.jpg|eta|maldekstra|833x833px|valo de la rivereto ''Hahnenbach'' apud la loko [[Bundenbach]]]] == Eksteraj ligiloj == <small>ĉiuj baze germanlingvaj</small> * [http://www.hunsrueck-museum.de paĝoj de la muzeo "Hunsrückmuseum" (germane)] * [http://www.mgas.de/fundstellen/hunsrueck/uebersicht.htm pri la geologio de la montaro (same germane)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20151215040614/http://www.mgas.de/fundstellen/hunsrueck/uebersicht.htm |date=2015-12-15 }} * [http://www.hunsrueck.nl/ privata paĝaro kun pliaj informoj ekzemple pri migrado en la montaro (nederlande)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180809092128/http://hunsrueck.nl/ |date=2018-08-09 }} {{projektoj|commonscat=Hunsrueck}} [[Kategorio:Hunsrück| ]] etrqtqd3frjrgqecl7xwzm47kwuie72 0 239086 9413649 9261551 2026-06-26T04:54:48Z Crosstor 3176 famulo 9413649 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=HU}} '''Fülöpszállás''' (fulopsAlAŝ) estas [[vilaĝo]] kun [[titolo]] [[vinvilaĝo]] en [[Hungario]], en regiono ''Suda Ebenaĵo'', en [[departemento]] [[Bács-Kiskun]], en subregiono de [[Kiskőrös]]. La [[loknomo]] signifas: [[Filipo]]tranoktejo. [[Dosiero:Fülöpszállás.jpg|eta|300ra|Kalvinana preĝejo de Fülöpszállás]] == Bazaj informoj == * [[Areo]]: 91&nbsp;km² * [[Loĝantaro]]: 2500 * [[Poŝtkodo]]: 6085 * [[Telefonprefikso]]: 78 == Situo == Fülöpszállás situas sur [[ebenaĵo]], laŭ [[fervojo]] [[Budapeŝto]]-[[Beogrado]], (krome estas fervojeto al [[Kecskemét]]), laŭ ĉef[[vojo]] Fülöpszállás-Kecskemét. == Historio == Antaŭ la [[hungaroj]] [[avaroj]] loĝis tie. [[Kumanoj]] alvenis en [[1124]]. Tiam la vilaĝo nomiĝis ''Buzgánszállás''. Laŭ la onidiro Filipo estis [[episkopo]], kiu post la [[tataroj|tatara]] invado en [[1241]] alvenis por kristanigi la kumanojn. Dum la [[turkoj|turka]] erao la regiono senhomiĝis, la loĝantoj loĝis nur en [[urbo]]j, ekzemple en [[Nagykőrös]], Kecskemét, [[Szeged]], [[Szabadka]]. Post la turkoj senfina serio de farmoj formiĝis, ĉar el la urboj la kamparanoj ne povis kulturi la teron kaj bredadi bestojn. En [[1882]] la fervojo atingis la nunan vilaĝon. == Vidindaĵoj == * baroka kalvinana [[preĝejo]] de [[1750]] * baroka katolika preĝejo * vilaĝdomo de [[1908]] == Famuloj == * en Fülöpszállás naskiĝis: ** kalvinana [[pastro]] [[József Bodonhelyi]] ** [[operkantisto]] [[András Faragó]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Vilaĝoj de Hungario]] [[Kategorio:Vinvilaĝoj]] gbqd5xb5jhufvvzke2fqj4nt1cok6n9 9413654 9413649 2026-06-26T04:59:36Z Crosstor 3176 9413654 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=HU}} '''Fülöpszállás''' (fulopsAlAŝ) estas [[vilaĝo]] kun [[titolo]] [[vinvilaĝo]] en [[Hungario]], en regiono ''Suda Ebenaĵo'', en [[departemento]] [[Bács-Kiskun]], en subregiono de [[Kiskőrös]]. La [[loknomo]] signifas: [[Filipo]]tranoktejo. [[Dosiero:Fülöpszállás.általános.iskola.JPG|eta|maldekstre|Bazlernejo de Fülöpszállás]] == Bazaj informoj == * [[Areo]]: 91&nbsp;km² * [[Loĝantaro]]: 2500 * [[Poŝtkodo]]: 6085 * [[Telefonprefikso]]: 78 == Situo == Fülöpszállás situas sur [[ebenaĵo]], laŭ [[fervojo]] [[Budapeŝto]]-[[Beogrado]], (krome estas fervojeto al [[Kecskemét]]), laŭ ĉef[[vojo]] Fülöpszállás-Kecskemét. == Historio == Antaŭ la [[hungaroj]] [[avaroj]] loĝis tie. [[Kumanoj]] alvenis en [[1124]]. Tiam la vilaĝo nomiĝis ''Buzgánszállás''. Laŭ la onidiro Filipo estis [[episkopo]], kiu post la [[tataroj|tatara]] invado en [[1241]] alvenis por kristanigi la kumanojn. Dum la [[turkoj|turka]] erao la regiono senhomiĝis, la loĝantoj loĝis nur en [[urbo]]j, ekzemple en [[Nagykőrös]], Kecskemét, [[Szeged]], [[Szabadka]]. Post la turkoj senfina serio de farmoj formiĝis, ĉar el la urboj la kamparanoj ne povis kulturi la teron kaj bredadi bestojn. En [[1882]] la fervojo atingis la nunan vilaĝon. == Vidindaĵoj == * baroka kalvinana [[preĝejo]] de [[1750]] * baroka katolika preĝejo * vilaĝdomo de [[1908]] == Famuloj == * en Fülöpszállás naskiĝis: ** kalvinana [[pastro]] [[József Bodonhelyi]] ** [[operkantisto]] [[András Faragó]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Vilaĝoj de Hungario]] [[Kategorio:Vinvilaĝoj]] 3gljarefmzvjq27herkyho619nlvom5 0 254624 9413884 8322802 2026-06-26T11:19:28Z ThomasPusch 1869 9413884 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} [[Dosiero:Leonard Bernstein 1971.jpg|eta|140px|Leonard Bernstein en 1971]] '''Leonard BERNSTEIN''' (naskiĝis la [[25-an de aŭgusto]] [[1918]] en [[Lawrence]], [[Massachusetts]] – mortis la [[14-an de oktobro]] [[1990]] en [[New York City]]) estis [[usona]] komponisto, dirigento, pianisto kaj populariganto de muziko. Aŭtoro de sukcesaj muzikaloj (''[[West Side Story]]'' 1957, filmigita en 1961, ''Candide'', ''On the Town''), operoj (''Trouble in Tahiti'', ''A Quiet Place''), baletoj (''Dybbuk''), simfonioj (''Jeremiah'', ''The Age of Anxiety''), kantoj, scena kaj filma muziko. Infano de [[polo|polaj]] - [[judo|judaj]] enmigrintoj el [[Ukrainio]], studis muzikon en [[Harvard]] kaj en [[Filadelfio]]. En [[1958]]-[[1969]] li agis kiel dirigento de la [[Novjorka filharmonio]] kaj gastis en la plej elstaraj operscenejoj de la tuta mondo. [[Dosiero:Leonard Bernstein NYWTS 1945.jpg|eta|140x|maldekstra|Leonard Bernstein en 1945]] En sia verkaro ofte kunligis elementojn de [[ĵazo|ĵaza]] kaj [[populara muziko]] kun tradiciaj muzikaj formoj (ekz. en scena'' Meso''). Li uzis specifan ritmon (oftajn [[sinkopo]]jn, ŝanĝiĝantajn ritmojn, nesimetrian akcentigon) kaj kolorplenan instrumentkonsiston. Li konsiderinde meritas pri altigo de arta nivelo de populara muziko kaj muzikaloj. Li famiĝis ankaŭ kiel populariganto de muziko (precipe en televido kaj radio) kaj aŭtoro de libroj pri muziko, per kiuj li kapablis veki ĉe multaj homoj intereson pri klasika muzika ĝenro. Estas interese, ke multaj el liaj kantkomponaĵoj estas plurlingvaj, ofte miksiĝas la [[angla]], la [[hebrea]] kaj aliaj lingvoj inkluzive la [[latina]]n. == Bibliografio de Bernstein == * ''Findings'' (Trovitaĵoj) – Simon and Schuster, New York, 1982; Anchor Books, Novjorko, 1993 – ISBN 0-385-42437-X. * ''The Infinite Variety of Music'' (La senfinaj transformoj de muziko) – [[Novjorko]]: eldonejo [[Simon & Schuster]], 1966; Anchor Books, Novjorko, 1993 – ISBN 0-385-42438-8. * ''The Joy of Music'' (La ĝojo pro muziko) – Pompton Plains, New Jersey, 1959; Amadeus Press edition, 2004 – ISBN 1-57467-104-9. * ''Leonard Bernstein's Young People's Concerts'' (Koncertoj de Bernstein por junuloj), eld. Gottlieb – Anchor Books, New York, 1962 a 1992 – ISBN 0-385-42435-3 * ''The Unanswered Question'' (La nerespondita demando) – [[Harvard University Press]], Cambridge, Mass, 1976 – ISBN 0-674-92000-7 == Bibliografio pri Bernstein == * Humprey Burton: ''Leonard Bernstein''. Doubleday 1994, ISBN 0-385-42345-4 kaj ISBN 0-385-42352-7 {{en}} * Peter Gradenwitz: ''Leonard Bernstein: 1918–1990; unendliche Vielfalt eines Musikers.'' Atlantis, Zürich 1995, ISBN 3-254-00174-5 {{de}} * Joan Peyser: ''Leonard Bernstein: die Biographie eines Musikgenies.'' [[Heyne]], München 1991, ISBN 3-453-04626-9 {{de}} == Videografio == * The Unanswered Question: Six Talks at Harvard. West Long Branch, NJ: Kultur Video. VHS ISBN 1-56127-570-0. DVD ISBN 0-7697-1570-2. * Leonard Bernstein's Young People's Concerts with the New York Philharmonic. West Long Branch, NJ: Kultur Video. DVD ISBN 0-7697-1503-6. == Vidu ankaŭ == * [[4476 Bernstein]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.leonardbernstein.com/ leonardbernstein.com] Oficiala retpaĝo * [http://memory.loc.gov/ammem/lbhtml/lbhome.html Leonard Bernstein] Bibliografio sur retpaĝo de la Kongresa Biblioteko en Vaŝingtono * [http://www.sonyclassical.com/artists/bernstein] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080719002512/http://www.sonyclassical.com/artists/bernstein |date=2008-07-19 }} Diskografio sur la retpaĝo de Sony Music === Videodosieroj === * [http://www.youtube.com/watch?v=422-yb8TXj8 Uverturo al opero Candide] * [http://www.youtube.com/watch?v=HqgOwGkGYbU La lasta verko Dance Suite] * [http://www.youtube.com/watch?v=imv2M64t_og Bernstein kiel dirigento de la 9-a simfonio de Beethoven] * [http://www.youtube.com/watch?v=S8YUIG3YĝQ&feature=related Bernstein kiel dirigento de la finalo de la 9-a simfonio de Mahler] * [http://www.youtube.com/watch?v=14VhzlcSuT0 Bernstein instruanta en Harvard] * [http://www.youtube.com/watch?v=VpdB6CN7jww&feature=related West Side Story - kanto Maria] {{Ĝermo|biografio}} {{Commons|Leonard Bernstein}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bernstein, Leonard}} [[Kategorio:Judaj muzikistoj]] [[Kategorio:Usonaj komponistoj]] [[Kategorio:Klasikaj komponistoj]] [[Kategorio:Dirigentoj]] [[Kategorio:Ukrainaj usonanoj]] sk6w43bpbu4kzxjpqv1wafnel79188r 9413886 9413884 2026-06-26T11:22:31Z ThomasPusch 1869 9413886 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} [[Dosiero:Leonard Bernstein 1971.jpg|eta|140px|Leonard Bernstein en 1971]] '''Leonard BERNSTEIN''' (naskiĝis la [[25-an de aŭgusto]] [[1918]] en Lawrence, [[kantono Essex (Masaĉuseco)|kantono Essex]], [[Masaĉuseco]] – mortis la [[14-an de oktobro]] [[1990]] en [[Novjorko]]) estis [[usona]] komponisto, dirigento, pianisto kaj populariganto de muziko. Aŭtoro de sukcesaj [[muzikalo]]j (''[[West Side Story]]'' 1957, filmigita en 1961, ''Candide'', ''On the Town''), operoj (''Trouble in Tahiti'', ''A Quiet Place''), baletoj (''Dybbuk''), simfonioj (''Jeremiah'', ''The Age of Anxiety''), kantoj, scena kaj filma muziko. Infano de [[judo|judaj]] [[aŝkenazoj|aŝkenazaj]] enmigrintoj el [[Ukrainio]], li studis muzikon en [[Harvard]] kaj en [[Filadelfio]]. En [[1958]]-[[1969]] li agis kiel dirigento de la [[Novjorka filharmonio]] kaj gastis en la plej elstaraj operscenejoj de la tuta mondo. [[Dosiero:Leonard Bernstein NYWTS 1945.jpg|eta|140x|maldekstra|Leonard Bernstein en 1945]] En sia verkaro ofte kunligis elementojn de [[ĵazo|ĵaza]] kaj [[populara muziko]] kun tradiciaj muzikaj formoj (ekz. en scena'' Meso''). Li uzis specifan ritmon (oftajn [[sinkopo]]jn, ŝanĝiĝantajn ritmojn, nesimetrian akcentigon) kaj kolorplenan instrumentkonsiston. Li konsiderinde meritas pri altigo de arta nivelo de populara muziko kaj muzikaloj. Li famiĝis ankaŭ kiel populariganto de muziko (precipe en televido kaj radio) kaj aŭtoro de libroj pri muziko, per kiuj li kapablis veki ĉe multaj homoj intereson pri klasika muzika ĝenro. Estas interese, ke multaj el liaj kantkomponaĵoj estas plurlingvaj, ofte miksiĝas la [[angla]], la [[hebrea]] kaj aliaj lingvoj inkluzive la [[latina]]n. == Bibliografio de Bernstein == * ''Findings'' (Trovitaĵoj) – Simon and Schuster, New York, 1982; Anchor Books, Novjorko, 1993 – ISBN 0-385-42437-X. * ''The Infinite Variety of Music'' (La senfinaj transformoj de muziko) – [[Novjorko]]: eldonejo [[Simon & Schuster]], 1966; Anchor Books, Novjorko, 1993 – ISBN 0-385-42438-8. * ''The Joy of Music'' (La ĝojo pro muziko) – Pompton Plains, New Jersey, 1959; Amadeus Press edition, 2004 – ISBN 1-57467-104-9. * ''Leonard Bernstein's Young People's Concerts'' (Koncertoj de Bernstein por junuloj), eld. Gottlieb – Anchor Books, New York, 1962 a 1992 – ISBN 0-385-42435-3 * ''The Unanswered Question'' (La nerespondita demando) – [[Harvard University Press]], Cambridge, Mass, 1976 – ISBN 0-674-92000-7 == Bibliografio pri Bernstein == * Humprey Burton: ''Leonard Bernstein''. Doubleday 1994, ISBN 0-385-42345-4 kaj ISBN 0-385-42352-7 {{en}} * Peter Gradenwitz: ''Leonard Bernstein: 1918–1990; unendliche Vielfalt eines Musikers.'' Atlantis, Zürich 1995, ISBN 3-254-00174-5 {{de}} * Joan Peyser: ''Leonard Bernstein: die Biographie eines Musikgenies.'' [[Heyne]], München 1991, ISBN 3-453-04626-9 {{de}} == Videografio == * The Unanswered Question: Six Talks at Harvard. West Long Branch, NJ: Kultur Video. VHS ISBN 1-56127-570-0. DVD ISBN 0-7697-1570-2. * Leonard Bernstein's Young People's Concerts with the New York Philharmonic. West Long Branch, NJ: Kultur Video. DVD ISBN 0-7697-1503-6. == Vidu ankaŭ == * [[4476 Bernstein]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.leonardbernstein.com/ leonardbernstein.com] Oficiala retpaĝo * [http://memory.loc.gov/ammem/lbhtml/lbhome.html Leonard Bernstein] Bibliografio sur retpaĝo de la Kongresa Biblioteko en Vaŝingtono * [http://www.sonyclassical.com/artists/bernstein] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080719002512/http://www.sonyclassical.com/artists/bernstein |date=2008-07-19 }} Diskografio sur la retpaĝo de Sony Music === Videodosieroj === * [http://www.youtube.com/watch?v=422-yb8TXj8 Uverturo al opero Candide] * [http://www.youtube.com/watch?v=HqgOwGkGYbU La lasta verko Dance Suite] * [http://www.youtube.com/watch?v=imv2M64t_og Bernstein kiel dirigento de la 9-a simfonio de Beethoven] * [http://www.youtube.com/watch?v=S8YUIG3YĝQ&feature=related Bernstein kiel dirigento de la finalo de la 9-a simfonio de Mahler] * [http://www.youtube.com/watch?v=14VhzlcSuT0 Bernstein instruanta en Harvard] * [http://www.youtube.com/watch?v=VpdB6CN7jww&feature=related West Side Story - kanto Maria] {{Ĝermo|biografio}} {{Commons|Leonard Bernstein}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bernstein, Leonard}} [[Kategorio:Judaj muzikistoj]] [[Kategorio:Usonaj komponistoj]] [[Kategorio:Klasikaj komponistoj]] [[Kategorio:Dirigentoj]] [[Kategorio:Ukrainaj usonanoj]] q51n4qe0y58ihhlaidylytvxijcr8qe 9413887 9413886 2026-06-26T11:23:32Z ThomasPusch 1869 9413887 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} [[Dosiero:Leonard Bernstein 1971.jpg|eta|maldekstra|140px|Leonard Bernstein en 1971]] '''Leonard BERNSTEIN''' (naskiĝis la [[25-an de aŭgusto]] [[1918]] en Lawrence, [[kantono Essex (Masaĉuseco)|kantono Essex]], [[Masaĉuseco]] – mortis la [[14-an de oktobro]] [[1990]] en [[Novjorko]]) estis [[usona]] komponisto, dirigento, pianisto kaj populariganto de muziko. Aŭtoro de sukcesaj [[muzikalo]]j (''[[West Side Story]]'' 1957, filmigita en 1961, ''Candide'', ''On the Town''), operoj (''Trouble in Tahiti'', ''A Quiet Place''), baletoj (''Dybbuk''), simfonioj (''Jeremiah'', ''The Age of Anxiety''), kantoj, scena kaj filma muziko. Infano de [[judo|judaj]] [[aŝkenazoj|aŝkenazaj]] enmigrintoj el [[Ukrainio]], li studis muzikon en [[Harvard]] kaj en [[Filadelfio]]. En [[1958]]-[[1969]] li agis kiel dirigento de la [[Novjorka filharmonio]] kaj gastis en la plej elstaraj operscenejoj de la tuta mondo. [[Dosiero:Leonard Bernstein NYWTS 1945.jpg|eta|140x|maldekstra|Leonard Bernstein en 1945]] En sia verkaro ofte kunligis elementojn de [[ĵazo|ĵaza]] kaj [[populara muziko]] kun tradiciaj muzikaj formoj (ekz. en scena'' Meso''). Li uzis specifan ritmon (oftajn [[sinkopo]]jn, ŝanĝiĝantajn ritmojn, nesimetrian akcentigon) kaj kolorplenan instrumentkonsiston. Li konsiderinde meritas pri altigo de arta nivelo de populara muziko kaj muzikaloj. Li famiĝis ankaŭ kiel populariganto de muziko (precipe en televido kaj radio) kaj aŭtoro de libroj pri muziko, per kiuj li kapablis veki ĉe multaj homoj intereson pri klasika muzika ĝenro. Estas interese, ke multaj el liaj kantkomponaĵoj estas plurlingvaj, ofte miksiĝas la [[angla]], la [[hebrea]] kaj aliaj lingvoj inkluzive la [[latina]]n. == Bibliografio de Bernstein == * ''Findings'' (Trovitaĵoj) – Simon and Schuster, New York, 1982; Anchor Books, Novjorko, 1993 – ISBN 0-385-42437-X. * ''The Infinite Variety of Music'' (La senfinaj transformoj de muziko) – [[Novjorko]]: eldonejo [[Simon & Schuster]], 1966; Anchor Books, Novjorko, 1993 – ISBN 0-385-42438-8. * ''The Joy of Music'' (La ĝojo pro muziko) – Pompton Plains, New Jersey, 1959; Amadeus Press edition, 2004 – ISBN 1-57467-104-9. * ''Leonard Bernstein's Young People's Concerts'' (Koncertoj de Bernstein por junuloj), eld. Gottlieb – Anchor Books, New York, 1962 a 1992 – ISBN 0-385-42435-3 * ''The Unanswered Question'' (La nerespondita demando) – [[Harvard University Press]], Cambridge, Mass, 1976 – ISBN 0-674-92000-7 == Bibliografio pri Bernstein == * Humprey Burton: ''Leonard Bernstein''. Doubleday 1994, ISBN 0-385-42345-4 kaj ISBN 0-385-42352-7 {{en}} * Peter Gradenwitz: ''Leonard Bernstein: 1918–1990; unendliche Vielfalt eines Musikers.'' Atlantis, Zürich 1995, ISBN 3-254-00174-5 {{de}} * Joan Peyser: ''Leonard Bernstein: die Biographie eines Musikgenies.'' [[Heyne]], München 1991, ISBN 3-453-04626-9 {{de}} == Videografio == * The Unanswered Question: Six Talks at Harvard. West Long Branch, NJ: Kultur Video. VHS ISBN 1-56127-570-0. DVD ISBN 0-7697-1570-2. * Leonard Bernstein's Young People's Concerts with the New York Philharmonic. West Long Branch, NJ: Kultur Video. DVD ISBN 0-7697-1503-6. == Vidu ankaŭ == * [[4476 Bernstein]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.leonardbernstein.com/ leonardbernstein.com] Oficiala retpaĝo * [http://memory.loc.gov/ammem/lbhtml/lbhome.html Leonard Bernstein] Bibliografio sur retpaĝo de la Kongresa Biblioteko en Vaŝingtono * [http://www.sonyclassical.com/artists/bernstein] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080719002512/http://www.sonyclassical.com/artists/bernstein |date=2008-07-19 }} Diskografio sur la retpaĝo de Sony Music === Videodosieroj === * [http://www.youtube.com/watch?v=422-yb8TXj8 Uverturo al opero Candide] * [http://www.youtube.com/watch?v=HqgOwGkGYbU La lasta verko Dance Suite] * [http://www.youtube.com/watch?v=imv2M64t_og Bernstein kiel dirigento de la 9-a simfonio de Beethoven] * [http://www.youtube.com/watch?v=S8YUIG3YĝQ&feature=related Bernstein kiel dirigento de la finalo de la 9-a simfonio de Mahler] * [http://www.youtube.com/watch?v=14VhzlcSuT0 Bernstein instruanta en Harvard] * [http://www.youtube.com/watch?v=VpdB6CN7jww&feature=related West Side Story - kanto Maria] {{Ĝermo|biografio}} {{Commons|Leonard Bernstein}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bernstein, Leonard}} [[Kategorio:Judaj muzikistoj]] [[Kategorio:Usonaj komponistoj]] [[Kategorio:Klasikaj komponistoj]] [[Kategorio:Dirigentoj]] [[Kategorio:Ukrainaj usonanoj]] 567o9pmwp3vpe2z47buoz7xkr6mvibf 0 255035 9413391 9093589 2026-06-25T15:54:03Z DidCORN 34571 Kategorio 9413391 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Riding crop.jpeg|eta|Vipo por [[rajdado]].]] [[Dosiero:Fomfr whip.jpg|eta|250ra|Vipo de la muzeo pri torturo en [[Freiburg]].]] '''Vipo''' estas batilo konsistanta el [[ŝnuro]] aŭ [[rimeno]] alligita al ligna [[tenilo]]. Tra la historio estis du uzoj por vipoj: * Kiel [[pelilo]] por bestoj, ekzemple [[ĉevalo]]j tiranta [[ĉaro]]n aŭ [[bovo]]j tirantaj [[plugilo]]n. * Al homoj, por doni [[puno]]n aŭ eĉ [[torturo]]n (laŭ tiu senco estas sinonimo de skurĝo). {{Projektoj|q=Vipo|ReVo=vip}} [[Kategorio:Iloj]] [[Kategorio:Armiloj]] [[Kategorio:Dresado]] o66i2t7byexpl8x0nl0lwgdurw8zo41 9413575 9413391 2026-06-25T23:07:10Z Arbarulo 135469 9413575 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Riding crop.jpeg|eta|Vipo por [[rajdado]].]] [[Dosiero:Fomfr whip.jpg|eta|250ra|Vipo de la muzeo pri torturo en [[Freiburg]].]] '''Vipo''' estas [[batilo]] konsistanta el [[ŝnuro]] aŭ [[rimeno]] alligita al ligna [[tenilo]]. Tra la historio estis du uzoj por vipoj: * Kiel [[pelilo]] por bestoj, ekzemple [[ĉevalo]]j tiranta [[ĉaro]]n aŭ [[bovo]]j tirantaj [[plugilo]]n. * Al homoj, por doni [[puno]]n aŭ eĉ [[torturo]]n (laŭ tiu senco estas sinonimo de skurĝo). {{Projektoj|q=Vipo|ReVo=vip}} [[Kategorio:Iloj]] [[Kategorio:Armiloj]] [[Kategorio:Dresado]] qi9rgs4uwyz8q8scdewicf4e3dcclnl 0 272649 9413643 9253161 2026-06-26T03:54:17Z CommonsDelinker 2357 Forigis la dosieron [[commons:File:Donezk_Donbass_Arena_09.JPG|Donezk_Donbass_Arena_09.JPG]] forigitan el la Komunejo de [[commons:User:Krd|Krd]]: [[:c:Commons:Deletion requests/File:Donezk Donbass Arena 09.JPG|]] 9413643 wikitext text/x-wiki {{Informkesto futbala turniro | nomo = | aliaj_nomoj = Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej 2012 <br/> УЄФА Чемпіонат Європи з футболу Польща/Україна 2012 | dosiero = [[dosiero:UEFA Euro 2012 logo.svg|100ra]]<br/><br/>[[dosiero:Logo UEFA Euro 2012 (7216769848).jpg|280ra]] | emblemo = | titolo = | loko = {{Pollando}} kaj <br /> {{Ukrainio}} | datoj = [[8-a de junio]] ([[Varsovio]]) - [[1-a de julio]] ([[Kievo]]) | nombro de teamoj = 16 | ejoj = 8 | urboj = 8 | ĉampiono = {{HispanioFB}} | dua = {{ItalioFB}} | tria = {{GermanioFB}} kaj {{PortugalioFB}} | kvara = | ludoj = | goloj = | spektantoj = | golreĝo = | ludisto = }} La '''[[Eŭropa Futbal-Ĉampionado]] 2012''', mallonge Eŭro 2012 (''[[pole]]'': Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej 2012, ''[[ukraine]]'': Чемпіонат Європи з футболу 2012) - estis la dek kvara finala ĉampionado de vira futbalo en Eŭropo. La turniro estis organizata de du ŝtatoj: [[Pollando]] kaj [[Ukrainio]] (do jam la trian fojon la Eŭropan Futbal-Ĉampionadon organizis du ŝtatoj, antaŭe temis pri [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2000|Belgio/Nederlando en 2000]] kaj [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008|Aŭstrio/Svisio en 2008]]). La finala fazo malfermiĝis la [[8-an de junio]] [[2012]] per malfermada matĉo en [[Varsovio]] kaj ĝi finiĝis la [[1-an de julio]] per finala matĉo en [[Kievo]]: En la finala matĉo la [[hispana nacia teamo de futbalo]] per 4 goloj kontraŭ 0 gajnis kontraŭ la [[itala nacia teamo de futbalo|itala teamo]]. Slogano de la ĉampionado estis "Verku historion kune". [[Dosiero:EURO 2012 Lvov clock.jpg|eta|maldekstra|300ra|<center>Horloĝo en Lvivo montras kiom da tempo restis ĝis Eŭro 2012.]] {{-|maldekstre}} == Urboj kaj stadionoj == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! [[Varsovio]] ! [[Poznano]] ! [[Gdansko]] ! [[Vroclavo]] |- | Nacia<br />Kapacito: 53 224 | Enurba<br />Kapacito: 42 004 | PGE Areno<br />Kapacito: 40 818 | Enurba<br />Kapacito: 40 610 |- | [[Dosiero:Narodowy-otwarcie19.JPG|150ra]] | [[Dosiero:Stadion Miejski Poznan, 2011-08-23.jpg|150ra]] | [[Dosiero:PGE Arena outside.jpg|160ra]] | [[Dosiero:Stadion Wroclaw z lotu ptaka.jpg|150ra]] |- !colspan="4" | [[Dosiero:UEFA Euro 2012 eo.svg|300ra]] |- ! [[Kievo|Kievo (Kijivo)]] ! [[Ĥarkivo]] ! [[Donecko]] ! [[Lvivo]] |- | Olimpijskij<br />Kapacito: 63 195 | Metalist<br />Kapacito: 35 721 | Donbas-Areno<br />Kapacito: 50 055 | Lviv-Areno<br />Kapacito: 32 105 |- | [[Dosiero:Stadium by Grechina in Kiev.jpg|150ra]] | [[Dosiero:"Metallist" palace of culture Kharkov.JPG|150ra]] | | [[Dosiero:Новий стадіон у Львові (жовтень 2011, Стрийська).jpg|150ra]] |} [[Dosiero:EUFA Euro 2012 pluken.png|eta|dekstra|300ra|<center>voja infrastrukturo en Pollando kaj en Ukrainio por la Eŭropa Ĉampionado 2012. Verde la [[eŭropa ŝoseo|eŭropaj ŝoseoj]], ruĝe kaj blue la regionaj aŭtovojoj. Per grandaj globoj simboliĝas la urboj gastigantaj ĉampionadajn matĉojn, per etaj globoj aliaj urboj gravaj de la du landoj.]] == Partoprenantaj teamoj == === Kvalifikiĝo === [[Dosiero:UEFA Euro 2012 qualifying - Austria vs Germany 2011-06-03 (34).jpg|eta|200ra|<center>sceno el la kvalifikiga matĉo Aŭstrio kontraŭ Germanio en la grupo A (1:2)]] La kvalifikigaj matĉoj por la finala parto de la Eŭropa Ĉampionado okazis inter la 11-a de aŭgusto 2010 ĝis la 15-a de novembro 2011. Kandidatis teamoj de 51 el la sume 53 membroŝtataj asocioj de la eŭropa federacio [[UEFA]]. Unuafoje partoprenis teamo makedona, kies asocio ekde la jaro 2006 estas membro de UEFA. La [[pola nacia teamo de futbalo|pola]] kaj [[ukraina nacia teamo de futbalo|ukraina]] naciaj teamoj de futbalo aŭtomate partoprenas, ĉar la turniro okazas en iliaj landoj, kaj aldoniĝas 14 pliaj teamoj de la finala turniroparto. La 51 teamoj dividiĝis en naŭ grupojn: la grupoj A ĝis F konsistis el po 6, kaj la grupoj G ĝis I el po 5 teamoj. Ĉiu el la grupaj teamoj havis po du matĉojn unu la alia: Sekve la 9 grupaj gajnantoj kvalifikiĝis, aldone la plej bona grupe duaranga teamo, kaj la ok pliaj grupe duarangaj teamoj en kvalifikiga kromturniro luktis pri la kvar restaj lokoj. [[Dosiero:2012 euro qualification.png|eta|200ra|{{priskribo|#0000FF|kvalifikiĝis}} {{priskribo|#FF0000|ne kvalifikiĝis }} {{priskribo|#ababab|ne membroŝtato de la federacio UEFA}}]] {| class="wikitable sortable" |- ! width=300 | teamo !! width=200 | kvalifikiĝis kiel !! width=150 | je dato |- | {{flago|POL}} [[Pola nacia teamo de futbalo]] ||gastiganta teamo|| {{dato|18|aprilo|2007}} |- | {{flago|UKR}} [[Ukraina nacia teamo de futbalo]] ||gastiganta teamo|| {{dato|18|aprilo|2007}} |- | {{flago|DEU}} [[Germana nacia teamo de futbalo]] ||venkanto de grupo A || {{dato|2|septembro|2011}} |- | {{flago|ITA}} [[Itala nacia teamo de futbalo]] ||venkanto de grupo C || {{dato|6|septembro|2011}} |- |{{flago|Nederlando}} [[Nederlanda nacia teamo de futbalo]] ||venkanto de grupo E || {{dato|6|septembro|2011}} |- |{{flago|ESP}} [[Hispana nacia teamo de futbalo]] ||venkanto de grupo I || {{dato|6|septembro|2011}} |- |{{flago|Anglio}} [[Angla nacia teamo de futbalo]] ||venkanto de grupo G || {{dato|7|oktobro|2011}} |- |{{flago|Danio}} [[Dana nacia teamo de futbalo]] ||venkanto de grupo H || {{dato|11|oktobro|2011}} |- |{{flago|FRA}} [[Franca nacia teamo de futbalo]] ||venkanto de grupo D || {{dato|11|oktobro|2011}} |- |{{flago|GRC}} [[Greka nacia teamo de futbalo]] ||venkanto de grupo F || {{dato|11|oktobro|2011}} |- |{{flago|RUS}} [[Rusia nacia teamo de futbalo]] ||venkanto de grupo B || {{dato|11|oktobro|2011}} |- |{{flago|SWE}} [[Sveda nacia teamo de futbalo]] ||plej bona grupe dua teamo || {{dato|11|oktobro|2011}} |- | {{flago|IRL}} [[Irlanda nacia teamo de futbalo]] ||venkanto de kvalifikiga kromturniro || {{dato|15|novembro|2011}} |- | {{flago|HRV}} [[Kroata nacia teamo de futbalo]]|| venkanto de kvalifikiga kromturniro || {{dato|15|novembro|2011}} |- | {{flago|PRT}} [[Portugala nacia teamo de futbalo]] || venkanto de kvalifikiga kromturniro || {{dato|15|novembro|2011}} |- | {{flago|CZE}} [[Ĉeĥa nacia teamo de futbalo]]|| venkanto de kvalifikiga kromturniro || {{dato|15|novembro|2011}} |} La 2-an de decembro 2011 la 16 teamoj en Kievo per lotumo dividiĝis en la kvar grupojn: {| class="prettytable" align="left" width="80%" |- bgcolor="#CCDDEE" ! width="25%" | grupo A ! width="25%" | grupo B ! width="25%" | grupo C ! width="25%" | grupo D |- align="left" bgcolor="#DDEEFF" | {{flago|POL}} [[Pola nacia teamo de futbalo|pola teamo]] || {{flago|Nederlando}} [[Nederlanda nacia teamo de futbalo|nederlanda teamo]] || {{flago|Hispanio}} [[Hispana nacia teamo de futbalo|hispana teamo]] || {{flago|UKR}} [[Ukraina nacia teamo de futbalo|ukraina teamo]] |- bgcolor="#DDEEFF" | {{flago|GRC}} [[Greka nacia teamo de futbalo|greka teamo]] || {{flago|Danio}} [[Dana nacia teamo de futbalo|dana teamo]] || {{flago|ITA}} [[Itala nacia teamo de futbalo|itala teamo]] || {{flago|SWE}} [[Sveda nacia teamo de futbalo|sveda teamo]] |- bgcolor="#DDEEFF" | {{flago|RUS}} [[Rusia nacia teamo de futbalo|rusia teamo]] || {{flago|Germanio}} [[Germana nacia teamo de futbalo|germana teamo]] || {{flago|IRL}} [[Irlanda nacia teamo de futbalo|irlanda teamo]] || {{flago|Francio}} [[Franca nacia teamo de futbalo|franca teamo]] |- bgcolor="#DDEEFF" | {{flago|CZE}} [[Ĉeĥa nacia teamo de futbalo|ĉeĥa teamo]] || {{flago|PRT}} [[Portugala nacia teamo de futbalo|portugala teamo]] || {{flago|HRV}} [[Kroata nacia teamo de futbalo|kroata teamo]] || {{flago|Anglio}} [[Angla nacia teamo de futbalo|angla teamo]] |} {{-}} == Grupa fazo == En la sekvaj tabeloj aperas la jenaj kurtigoj: * Lj = totalaj matĉoj '''l'''udita'''j''' * G = totalaj matĉoj '''g'''ajnitaj * E = totalaj matĉoj '''e'''galitaj * P = totalaj matĉoj '''p'''erditaj * GP = totalaj '''g'''oloj '''p'''or * GK = totalaj '''g'''oloj '''k'''ontraŭ * GD = '''g'''ola '''d'''iferenco (GP-GK) * Pj = totalaj '''p'''oentoj akumulita'''j''' === Grupo A === {| style="float:right; width:350px;" |----- bgcolor=#CCDDEE ! Lokumo ! style="width:200px;" | Teamo ! style="width:20px;" | Lj ! style="width:20px;" | G ! style="width:20px;" | E ! style="width:20px;" | P ! style="width:20px;" | GP ! style="width:20px;" | GK ! style="width:20px;" | GD ! style="width:20px;" | Pj |- |----- bgcolor=#DDEEFF | align="center" | 1 | {{ĈeĥioFB}} | align="center" | 3 | align="center" | 2 | align="center" | 0 | align="center" | 1 | align="center" | 4 | align="center" | 5 | align="center" | -1 | align="center" | 6 |- |----- bgcolor=#DDEEFF | align="center" | 2 | {{GrekioFB}} | align="center" | 3 | align="center" | 1 | align="center" | 1 | align="center" | 1 | align="center" | 3 | align="center" | 3 | align="center" | 0 | align="center" | 4 |- |----- bgcolor=#DDEEFF | align="center" | 3 | {{RusioFB}} | align="center" | 3 | align="center" | 1 | align="center" | 1 | align="center" | 1 | align="center" | 5 | align="center" | 3 | align="center" | +2 | align="center" | 4 |- |----- bgcolor=#DDEEFF | align="center" | 4 | {{PollandoFB}} | align="center" | 3 | align="center" | 0 | align="center" | 2 | align="center" | 1 | align="center" | 2 | align="center" | 3 | align="center" | -1 | align="center" | 2 |} {| class="prettytable" style="width: 350px;" |- bgcolor="#eeeeee" | colspan="4" | vendrede, la 8-an de junio 2008, 18:00, en Varsovio |- | Pollando || style="text-align: center;" | – || Grekio || 1:1 |- bgcolor="#eeeeee" | colspan="4" | vendrede, la 8-an de junio 2012, 20:45, en Vroclavo |- | Rusio || style="text-align: center;" | – || Ĉeĥio || 4:1 |- bgcolor="#eeeeee" | colspan="4"| marde, la 12-an de junio 2012, 18:00, en Vroclavo |- | Grekio || style="text-align: center;" | – || Ĉeĥio || 1:2 |- bgcolor="#eeeeee" | colspan="4" | marde, la 12-an de junio 2012, 20:45, en Varsovio |- | Pollando || style="text-align: center;" | – || Rusio || 1:1 |- bgcolor="#eeeeee" | colspan="4"| sabate, la 16-an de junio 2012, 20:45, en Vroclavo |- | Pollando || style="text-align: center;" | – || Ĉeĥio || 0:1 |- bgcolor="#eeeeee" | colspan="4" | sabate, la 16-an de junio 2012, 20:45, en Varsovio |- | Grekio || style="text-align: center;" | – || Rusio || 1:0 |} === Grupo B === {| style="float:right; width:350px;" |----- bgcolor=#CCDDEE ! Lokumo ! style="width:200px;" | Teamo ! style="width:20px;" | Lj ! style="width:20px;" | G ! style="width:20px;" | E ! style="width:20px;" | P ! style="width:20px;" | GP ! style="width:20px;" | GK ! style="width:20px;" | GD ! style="width:20px;" | Pj |- |----- bgcolor=#DDEEFF | align="center" | 1 | {{GermanioFB}} | align="center" | 3 | align="center" | 3 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 5 | align="center" | 2 | align="center" | +3 | align="center" | 9 |- |----- bgcolor=#DDEEFF | align="center" | 2 | {{PortugalioFB}} | align="center" | 3 | align="center" | 2 | align="center" | 0 | align="center" | 1 | align="center" | 5 | align="center" | 4 | align="center" | +1 | align="center" | 6 |- |----- bgcolor=#DDEEFF | align="center" | 3 | {{DanioFB}} | align="center" | 3 | align="center" | 1 | align="center" | 0 | align="center" | 2 | align="center" | 4 | align="center" | 5 | align="center" | -1 | align="center" | 3 |- |----- bgcolor=#DDEEFF | align="center" | 4 | {{NederlandoFB}} | align="center" | 3 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 3 | align="center" | 2 | align="center" | 5 | align="center" | -3 | align="center" | 0 |} {| class="prettytable" style="width: 350px;" |- bgcolor="#eeeeee" | colspan="4" | sabate, la 9-an de junio 2012, 18:00, en Ĥarkivo |- | Nederlando || style="text-align: center;" | – || Danio || 0:1 |- bgcolor="#eeeeee" | colspan="4" | sabate, la 9-an de junio 2012, 20:45, en Lvivo |- | Germanio || style="text-align: center;" | – || Portugalio || 1:0 |- bgcolor="#eeeeee" | colspan="4"| merkrede, la 13-an de junio 2012, 18:00, en Lvivo |- | Danio || style="text-align: center;" | – || Portugalio || 2:3 |- bgcolor="#eeeeee" | colspan="4" | merkrede, la 13-an de junio 2012, 20:45, en Ĥarkivo |- | Nederlando || style="text-align: center;" | – || Germanio || 1:2 |- bgcolor="#eeeeee" | colspan="4"| dimanĉe, la 17-an de junio 2012, 20:45, en Ĥarkivo |- | Portugalio || style="text-align: center;" | – || Nederlando || 2:1 |- bgcolor="#eeeeee" | colspan="4" | dimanĉe, la 17-an de junio 2012, 20:45, en Lvivo |- | Danio || style="text-align: center;" | – || Germanio || 1:2 |} === Grupo C === {| style="float:right; width:350px;" |----- bgcolor=#CCDDEE ! Lokumo ! style="width:200px;" | Teamo ! style="width:20px;" | Lj ! style="width:20px;" | G ! style="width:20px;" | E ! style="width:20px;" | P ! style="width:20px;" | GP ! style="width:20px;" | GK ! style="width:20px;" | GD ! style="width:20px;" | Pj |- |----- bgcolor=#DDEEFF | align="center" | 1 | {{HispanioFB}} | align="center" | 3 | align="center" | 2 | align="center" | 1 | align="center" | 0 | align="center" | 6 | align="center" | 1 | align="center" | +5 | align="center" | 7 |- |----- bgcolor=#DDEEFF | align="center" | 2 | {{ItalioFB}} | align="center" | 3 | align="center" | 1 | align="center" | 2 | align="center" | 0 | align="center" | 4 | align="center" | 2 | align="center" | +2 | align="center" | 5 |- |----- bgcolor=#DDEEFF | align="center" | 3 | {{KroatioFB}} | align="center" | 3 | align="center" | 1 | align="center" | 1 | align="center" | 1 | align="center" | 4 | align="center" | 3 | align="center" | +1 | align="center" | 4 |- |----- bgcolor=#DDEEFF | align="center" | 4 | {{IrlandoFB}} | align="center" | 3 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 3 | align="center" | 1 | align="center" | 9 | align="center" | -8 | align="center" | 0 |} {| class="prettytable" style="width: 350px;" |- bgcolor="#eeeeee" | colspan="4" | dimanĉe, la 10-an de junio 2012, 18:00, en Gdansko |- | Hispanio || style="text-align: center;" | – || Italio || 1:1 |- bgcolor="#eeeeee" | colspan="4" | dimanĉe, la 10-an de junio 2012, 20:45, en Poznano |- | Irlando || style="text-align: center;" | – || Kroatio || 1:3 |- bgcolor="#eeeeee" | colspan="4"| ĵaŭde, la 14-an de junio 2012, 18:00, en Poznano |- | Italio || style="text-align: center;" | – || Kroatio || 1:1 |- bgcolor="#eeeeee" | colspan="4" | ĵaŭde, la 14-an de junio 2012, 20:45, en Gdansko |- | Hispanio || style="text-align: center;" | – || Irlando || 4:0 |- bgcolor="#eeeeee" | colspan="4"| dimanĉe, la 17-an de junio 2012, 20:45, en Gdansko |- | Kroatio || style="text-align: center;" | – || Hispanio || 0:1 |- bgcolor="#eeeeee" | colspan="4" | lundee, la 18-an de junio 2012, 20:45, en Poznano |- | Italio || style="text-align: center;" | – || Irlando || 2:0 |} === Grupo D === {| style="float:right; width:350px;" |----- bgcolor=#CCDDEE ! Lokumo ! style="width:200px;" | Teamo ! style="width:20px;" | Lj ! style="width:20px;" | G ! style="width:20px;" | E ! style="width:20px;" | P ! style="width:20px;" | GP ! style="width:20px;" | GK ! style="width:20px;" | GD ! style="width:20px;" | Pj |- |----- bgcolor=#DDEEFF | align="center" | 1 | {{AnglioFB}} | align="center" | 3 | align="center" | 2 | align="center" | 1 | align="center" | 0 | align="center" | 5 | align="center" | 3 | align="center" | +2 | align="center" | 7 |- |----- bgcolor=#DDEEFF | align="center" | 2 | {{FrancioFB}} | align="center" | 3 | align="center" | 1 | align="center" | 1 | align="center" | 1 | align="center" | 3 | align="center" | 3 | align="center" | 0 | align="center" | 3 |- |----- bgcolor=#DDEEFF | align="center" | 3 | {{UkrainioFB}} | align="center" | 3 | align="center" | 1 | align="center" | 0 | align="center" | 2 | align="center" | 2 | align="center" | 4 | align="center" | -2 | align="center" | 3 |- |----- bgcolor=#DDEEFF | align="center" | 4 | {{SvedioFB}} | align="center" | 3 | align="center" | 1 | align="center" | 0 | align="center" | 2 | align="center" | 5 | align="center" | 5 | align="center" | 0 | align="center" | 3 |} {| class="prettytable" style="width: 350px;" |- bgcolor="#eeeeee" | colspan="4" | lunde, la 11-an de junio 2012, 18:00, en Donecko |- | Francio || style="text-align: center;" | – || Anglio || 1:1 |- bgcolor="#eeeeee" | colspan="4" | lunde, la 11-an de junio 2012, 20:45, en Kievo |- | Ukrainio || style="text-align: center;" | – || Svedio || 2:1 |- bgcolor="#eeeeee" | colspan="4"| vendrede, la 15-an de junio 2012, 18:00, en Donecko |- | Ukrainio || style="text-align: center;" | – || Francio || 0:2 |- bgcolor="#eeeeee" | colspan="4" | vendrede, la 15-an de junio 2012, 20:45, en Kievo |- | Svedio|| style="text-align: center;" | – || Anglio|| 2:3 |- bgcolor="#eeeeee" | colspan="4"| marde, la 19-an de junio 2012, 20:45, en Donecko |- | Anglio || style="text-align: center;" | – || Ukrainio || 1:0 |- bgcolor="#eeeeee" | colspan="4" | marde, la 19-an de junio 2012, 20:45, en Kievo |- | Svedio || style="text-align: center;" | – || Francio || 2:0 |} == Finala fazo == {{Turniro8 <!--Dato - Loko|Teamo 1|Goloj 1|Teamo 2|Goloj 2 --> <!--kvaronfinaloj --> |21-a de junio 2012 - [[Varsovio]]|{{ĈeĥioFB}}|0|{{PortugalioFB}}|1 |23-a de junio 2012 - [[Donecko]]|{{HispanioFB}}|2|{{FrancioFB}}|0 |22-a de junio 2012 - [[Gdansko]]|{{GermanioFB}}|4|{{GrekioFB}}|2 |24-a de junio 2012 - [[Kievo]]|{{AnglioFB}}|0 (2)|{{ItalioFB}}|0 (4) <!--duonfinaloj --> |27-a de junio 2012 - [[Donecko]]|{{PortugalioFB}}|0 (2)|{{HispanioFB}}|0 (4) |28-a de junio 2012 - [[Varsovio]]|{{GermanioFB}}|1|{{ItalioFB}}|2 <!--finalo --> |1-a de julio 2012 - [[Kievo]]|{{HispanioFB}}|4|{{ItalioFB}}|0 }} == Plej bonaj golfaristoj == Laŭ oficiala listigo de la federacio [[UEFA]]. En kazo de sama nombro de goloj, atingo de la goloj per malpli da matĉaj minutoj donas pli altan pozicion. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- bgcolor="#c0c0c0" ! width="20" | pozicio ! width="200" | futbalisto ! width="50" | goloj ! width="50" | golpreparoj ! width="50" | matĉaj minutoj |- | 1|| align="left" | {{flago|ESP}} [[Fernando Torres]] || 3|| 1 || 188 |- | 2|| align="left" | {{flago|DEU}} [[Mario Gómez]] || 3|| 1|| 292 |- | 3|| align="left" | {{flago|ITA}} [[Mario Balotelli]] || 3|| 0|| 231 |- | 4|| align="left" | {{flago|RUS}} [[Alan Dzagojev]] || 3|| 0|| 253 |- | 5|| align="left" | {{flago|HRV}} [[Mario Mandžukić]] || 3|| 0|| 270 |- | 6|| align="left" | {{flago|PRT}} [[Cristiano Ronaldo]] || 3|| 0|| 480 |- | rowspan="2" | 7|| align="left" | {{flago|DNK}} [[Nicklas Bendtner]] || 2|| 1 || 270 |- | align="left" | {{flago|DNK}} [[Michael Krohn-Dehli]] || 2|| 1|| 270 |- | 9|| align="left" | {{flago|GRC}} [[Dimitrios Salpingidis]] || 2|| 1 || 307 |- | 10|| align="left" | {{flago|UKR}} [[Andrij Ŝevĉenko]] || 2|| 0|| 192 |- | 11|| align="left" | {{flago|ESP}} [[Cesc Fàbregas]] || 2|| 0|| 242 |- | 12|| align="left" | {{flago|SWE}} [[Zlatan Ibrahimović]] || 2|| 0|| 270 |- | 13 || align="left" | {{flago|CZE}} [[Petr Jiráček]] || 2|| 0|| 340 |- | 14 || align="left" | {{flago|CZE}} [[Václav Pilař]] || 2|| 0|| 356 |- | 15 || align="left" | {{flago|ESP}} [[Xabi Alonso]] || 2|| 0|| 455 |- |} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://retejo.info/Euro2012.html Eŭro 2012] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304123810/http://retejo.info/Euro2012.html |date=2016-03-04 }} ([[Esperanto|Esperante]]) * [http://www.youtube.com/watch?v=11z3GggtWv8 filmeto pri la oficiala emblemo de Eŭro 2012] * [http://www.facebook.com/pages/E%C5%ADro-2012-en-Esperanto/211373122246252 esperantlingva grupo ĉi-tema en Vizaĝlibro] {{Eŭropa Futbal-Ĉampionado}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Eŭropa Futbal-Ĉampionado]] [[Kategorio:Futbalo en Ukrainio]] [[Kategorio:Futbalo en Pollando]] [[Kategorio:Futbalo en 2012]] th8bhxoh58192g0qbsyivox7x3dcewj 0 281889 9413313 8986189 2026-06-25T14:41:21Z Sj1mor 12103 9413313 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|parko |kategorio=Publika parko |dosiero = |priskribo de bildo= |lando = Usono |situo = Novjorko |establita = |establita tipo=Publika malfermo |regiono-ISO =US-NY |mapo lokumilo =Manhatano |mapo1 lokumilo =Novjorko |Mapo en angulo = |zomo =12 |areo =3.41 }} [[Dosiero:Central Park, November 2001.png|eta|Bildo de la Centra Parko kun la silueto de Manhatano]] La '''Centra Parko''' ({{lang-en|Central Park}}) en [[Novjorko]] estis kreita dum la jaro [[1859]] kiel pejzaĝa parko kaj ekde tiam estas grava ripozejo, promenejo kaj sportejo por la loĝantoj de la urbego. La parko nuntempe etendiĝas je 4,1 kilometroj inter la 59-a kaj la 110-a stratoj kaj je 840 metroj inter la 5-a kaj 8-a avenuoj. La tereno, ankaŭ nomata la "verda pulmo de Novjorko" kovras areon de {{unuo|3.4|kvadrataj kilometroj}} kaj ampleksas pli-malpli 5 procentojn de la areo de la centra urboparto [[Manhatano]]. == La baza ideo == La origina ideo pri la parko estis de la tiutempe plej signifa pejzaĝa arkitekto de Usono, ''Andrew Jackson Downing''. Li reagis al la deziro de multaj urbanoj pri urbocentra ripozejo, ĉar en la tiama urbo apenaŭ ekzistis eblecoj ripoze aŭ sporte pasigi la liberan tempon. En artikolo de la ĵurnalo ''Horticulturist'' li dum la jaro 1848 publikigis la ideon de granda publika parko, en kiu eblu promeni, [[rajdado|rajdi]], [[remado|remi]], ludi [[basbalo]]n kaj [[kriketo]]n kaj kiu havu plurajn infanludejojn. [[Dosiero:Centralpark_fg01.jpg|eta|centre|600ra|{{centre|la Centra Parko dum 2004}}]] [[Dosiero:Central Park Summer.JPG|eta|centre|600ra|{{centre|la parko vidita de sude}}]] {{-}} == Historio == [[Dosiero:Location_of_Central_Park-fr.svg|eta|Situo de la parko]] Downing vojaĝis al Eŭropo, por en la tieaj pejzaĝaj parkoj kolekti inspirojn por sia propono. Dum la jaro 1851 la ideo pro letero de la urbestro al la urba konsilio unuafoje publike diskutiĝis. Fondiĝis komitato cele al la realigo de la parko. Kiel lokon oni elektis marĉan, montetan kaj arbaran areon proksime de la Orienta Rivero (<!--[[East River (Novjorko)]] - paĝo ne jam ekzistas-->''East River''), kie loĝis proksimume 1600, plejparte malriĉaj, enmigrintoj. Dum julio 1851 decidiĝis ke la urbo rajtu aĉeti la terenon. Dum 1857 nomumiĝis parka komisiono, kiu deklaris konkurson pri la pejzaĝa arkitekturo de la parko. Klaris ke necesus stratoj tra la parko, por ligi la 5-an kaj 8-an avenuojn. Krome fiksiĝis ke nepre estu infanludejoj, granda flora parko, lago kaj loko por ekspoziciejo kaj koncertejo. La sukcesinta propono antaŭvidis prezenti la malsamajn regionojn de Usono kiel natura parko, sed ankaŭ inkluzivis multnombrajn placojn, ludejojn kaj lokojn por gastigo kaj distriĝo – ekzemple restoraciojn kaj panoraman turon. Oni antaŭvidis malaltigi la stratojn, kiuj seneviteble devus tranĉi la parkon, por ke ili ne ĝenu la parkan impreson, kaj krome laŭeble volis rezigni pri arkitekturaj strukturoj en la parko, por atingi laŭeble naturecan aspekton. La piediraj vojoj situu laŭeble for de la stratoj, kaj sportejo norda facile atingeblu. La parka komisiono akceptis la proponon, kaj nur minimume modifis ĝin. Pluraj elstaraj pejzaĝaj arkitektoj kaj inĝenieroj realigis la koncepton, aranĝis vojojn kaj montetojn, la lagojn kaj kompleksan sistemon de kanaloj kaj riveretoj, elektis plantojn, dezajnis pontojn kaj parkajn konstruaĵojn. [[Dosiero:NYC_Central_Park_pano_from_Top_of_the_Rock.jpg|eta|500ra|Rigardo de la ''Rockefeller-centro'', komplekso el 21 [[nubskrapulo]]j, sur la parkon]] La konstrua laboro komenciĝis dum la jaro [[1858]] kaj fakte daŭras ĝis nun, kvankam la ĝenerala pejzaĝa parka aspekto restis la sama. Ĝis la jaro [[1866]] 20.000 laboristoj estis dungitaj en la parka konstruejo. Instaliĝis multaj statuoj pri amerikaj kaj ankaŭ elstaraj eŭropaj konatuloj. Inter la unuaj estis memorejoj pri la eŭropaj poeto [[Friedrich Schiller]] kaj sciencisto [[Alexander von Humboldt]]. Aldone al la originaj planoj, sude de la parko oni ankoraŭ integrigis [[bestoĝardeno]]n ("Central Park Zoo"). [[Dosiero:Centralpark 20040520 121402 1.1504.jpg|eta|maldekstra|Malspektakla ponto en la parko, konceptita de ''Calvert Vaŭ'' – ĉiu parka ponto estas unikaĵo]] Post la jaro [[1900]] la urbo Novjorko plue gigante ekspansiis. Ĉiam pli da [[nubskrapulo]]j ekestis rande de la parko kaj malgraŭ la parka aspekto memorigis pri ĝia situo meze de monda metropolo. Aŭtoj pli kaj pli multis, kaj oni aparte limigis la rapidecon sur la parkaj stratoj, por laŭeble gvidi la trafikon ĉirkaŭ anstataŭ tra la parko. Ĉiam denove ekestis diskutoj uzi parton de la parka tereno por la konstruo de novaj urbaj domegoj. Inter la planoj estis pluraj projektoj deklaritaj socie aparte valoraj, ekzemple aldonaj ekspoziciejoj kaj sportejoj, operejo aŭ katedralo – sed ĉiam regis sukcesaj protestoj, kiuj malebligis realigojn de tiuj planoj. Nur la ''Metropola Muzeo pri Arto'' realiĝis. Ekestis tamen multaj pliaj infanludejoj – fine temis pri 424. [[Dosiero:The Lake Central Park.jpg|eta|La plej granda parka lago, fone la apartamentaro ''The Beresford'']] Post la [[Dua Mondmilito]] [[Novjorko]] kreskis ĝis la metropolo de la internacia [[kapitalismo]]. Malgraŭ la ekonomia prospero de multaj entreprenoj kaj ties dungitoj, ankaŭ kreskis la nombro de la urbaj povruloj. Sekve pli kaj pli oftiĝis rabaj atakoj al vizitantoj de la parko. Oni forte malkonsentis plu nokte esti en la parko. Pli kaj pli senhejmuloj, droguloj kaj prostituitoj karakterizis la parkan aspekton. Dum la [[1960-aj jaroj]] la parko ekestis preferata scenejo por koncertoj de la Novjorka Filharmonia Orkestro, la [[Metropolitena Operejo]] kaj por grandaj politikaj manifestacioj. Dum la ekonomie malprospera fazo de la [[1970-aj jaroj]] al la urbo draste mankis mono por la parka konservo kaj ties aspekto pli kaj pli malboniĝis. Kiam dum [[1981]] la urba administracio pripensis fermi la parkon, pluraj muzikistoj tie organizis koncertojn, kies enspezoj iĝis donacoj por la parka konservo. La 19-an de septembro 1981 la muzikistoj ''Simon and Garfunkel'' havis sian faman parkan koncerton antaŭ pli ol 500.000 aŭskultantoj. Jam jaron antaŭe fondiĝis privata organizo kun la ''Central Park Conservancy'', kiu kolektis multajn donacojn de privatuloj, sed aparte de la novjorkaj entreprenoj kaj bankoj, kaj kies merito estis vivteni kaj renovigi la parkon. En sennombraj romanoj, televidaj kaj kinejaj filmoj, kanzonoj kaj poemoj la parko ludas centran rolon. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.centralparknyc.org/ oficiala retejo de la parka administracio] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Parkoj de Novjorko]] [[Kategorio:Manhatano]] q0qu65yqiysgscibmleq5dqgty6zc5e 9413314 9413313 2026-06-25T14:41:39Z Sj1mor 12103 9413314 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|parko |kategorio=Publika parko |dosiero = |priskribo de bildo= |lando = Usono |situo = Novjorko |establita = |establita tipo=Publika malfermo |regiono-ISO =US-NY |mapo lokumilo =Manhatano |mapo1 lokumilo =Novjorko |Mapo en angulo = |zomo =12 |areo =3.41 }} [[Dosiero:Central Park, November 2001.png|eta|Bildo de la Centra Parko kun la silueto de Manhatano]] La '''Centra Parko''' ({{lang-en|Central Park}}) en [[Novjorko]] estis kreita dum la jaro [[1859]] kiel pejzaĝa parko kaj ekde tiam estas grava ripozejo, promenejo kaj sportejo por la loĝantoj de la urbego. La parko nuntempe etendiĝas je 4,1 kilometroj inter la 59-a kaj la 110-a stratoj kaj je 840 metroj inter la 5-a kaj 8-a avenuoj. La tereno, ankaŭ nomata la "verda pulmo de Novjorko" kovras areon de {{unuo|3.4|kvadrataj kilometroj}} kaj ampleksas pli-malpli 5 procentojn de la areo de la centra urboparto [[Manhatano]]. == La baza ideo == La origina ideo pri la parko estis de la tiutempe plej signifa pejzaĝa arkitekto de Usono, ''Andrew Jackson Downing''. Li reagis al la deziro de multaj urbanoj pri urbocentra ripozejo, ĉar en la tiama urbo apenaŭ ekzistis eblecoj ripoze aŭ sporte pasigi la liberan tempon. En artikolo de la ĵurnalo ''Horticulturist'' li dum la jaro 1848 publikigis la ideon de granda publika parko, en kiu eblu promeni, [[rajdado|rajdi]], [[remado|remi]], ludi [[basbalo]]n kaj [[kriketo]]n kaj kiu havu plurajn infanludejojn. [[Dosiero:Centralpark_fg01.jpg|eta|centre|600ra|{{centre|la Centra Parko dum 2004}}]] [[Dosiero:Central Park Summer.JPG|eta|centre|600ra|{{centre|la parko vidita de sude}}]] {{-}} == Historio == [[Dosiero:Location_of_Central_Park-fr.svg|eta|Situo de la parko]] Downing vojaĝis al Eŭropo, por en la tieaj pejzaĝaj parkoj kolekti inspirojn por sia propono. Dum la jaro 1851 la ideo pro letero de la urbestro al la urba konsilio unuafoje publike diskutiĝis. Fondiĝis komitato cele al la realigo de la parko. Kiel lokon oni elektis marĉan, montetan kaj arbaran areon proksime de la Orienta Rivero (<!--[[East River (Novjorko)]] - paĝo ne jam ekzistas-->''East River''), kie loĝis proksimume 1600, plejparte malriĉaj, enmigrintoj. Dum julio 1851 decidiĝis ke la urbo rajtu aĉeti la terenon. Dum 1857 nomumiĝis parka komisiono, kiu deklaris konkurson pri la pejzaĝa arkitekturo de la parko. Klaris ke necesus stratoj tra la parko, por ligi la 5-an kaj 8-an avenuojn. Krome fiksiĝis ke nepre estu infanludejoj, granda flora parko, lago kaj loko por ekspoziciejo kaj koncertejo. La sukcesinta propono antaŭvidis prezenti la malsamajn regionojn de Usono kiel natura parko, sed ankaŭ inkluzivis multnombrajn placojn, ludejojn kaj lokojn por gastigo kaj distriĝo – ekzemple restoraciojn kaj panoraman turon. Oni antaŭvidis malaltigi la stratojn, kiuj seneviteble devus tranĉi la parkon, por ke ili ne ĝenu la parkan impreson, kaj krome laŭeble volis rezigni pri arkitekturaj strukturoj en la parko, por atingi laŭeble naturecan aspekton. La piediraj vojoj situu laŭeble for de la stratoj, kaj sportejo norda facile atingeblu. La parka komisiono akceptis la proponon, kaj nur minimume modifis ĝin. Pluraj elstaraj pejzaĝaj arkitektoj kaj inĝenieroj realigis la koncepton, aranĝis vojojn kaj montetojn, la lagojn kaj kompleksan sistemon de kanaloj kaj riveretoj, elektis plantojn, dezajnis pontojn kaj parkajn konstruaĵojn. [[Dosiero:NYC_Central_Park_pano_from_Top_of_the_Rock.jpg|eta|500ra|Rigardo de la ''Rockefeller-centro'', komplekso el 21 [[nubskrapulo]]j, sur la parkon]] La konstrua laboro komenciĝis dum la jaro [[1858]] kaj fakte daŭras ĝis nun, kvankam la ĝenerala pejzaĝa parka aspekto restis la sama. Ĝis la jaro [[1866]] 20.000 laboristoj estis dungitaj en la parka konstruejo. Instaliĝis multaj statuoj pri amerikaj kaj ankaŭ elstaraj eŭropaj konatuloj. Inter la unuaj estis memorejoj pri la eŭropaj poeto [[Friedrich Schiller]] kaj sciencisto [[Alexander von Humboldt]]. Aldone al la originaj planoj, sude de la parko oni ankoraŭ integrigis [[bestoĝardeno]]n ("Central Park Zoo"). [[Dosiero:Centralpark 20040520 121402 1.1504.jpg|eta|maldekstra|Malspektakla ponto en la parko, konceptita de ''Calvert Vaŭ'' – ĉiu parka ponto estas unikaĵo]] Post la jaro [[1900]] la urbo Novjorko plue gigante ekspansiis. Ĉiam pli da [[nubskrapulo]]j ekestis rande de la parko kaj malgraŭ la parka aspekto memorigis pri ĝia situo meze de monda metropolo. Aŭtoj pli kaj pli multis, kaj oni aparte limigis la rapidecon sur la parkaj stratoj, por laŭeble gvidi la trafikon ĉirkaŭ anstataŭ tra la parko. Ĉiam denove ekestis diskutoj uzi parton de la parka tereno por la konstruo de novaj urbaj domegoj. Inter la planoj estis pluraj projektoj deklaritaj socie aparte valoraj, ekzemple aldonaj ekspoziciejoj kaj sportejoj, operejo aŭ katedralo – sed ĉiam regis sukcesaj protestoj, kiuj malebligis realigojn de tiuj planoj. Nur la ''Metropola Muzeo pri Arto'' realiĝis. Ekestis tamen multaj pliaj infanludejoj – fine temis pri 424. [[Dosiero:The Lake Central Park.jpg|eta|La plej granda parka lago, fone la apartamentaro ''The Beresford'']] Post la [[Dua Mondmilito]] [[Novjorko]] kreskis ĝis la metropolo de la internacia [[kapitalismo]]. Malgraŭ la ekonomia prospero de multaj entreprenoj kaj ties dungitoj, ankaŭ kreskis la nombro de la urbaj povruloj. Sekve pli kaj pli oftiĝis rabaj atakoj al vizitantoj de la parko. Oni forte malkonsentis plu nokte esti en la parko. Pli kaj pli senhejmuloj, droguloj kaj prostituitoj karakterizis la parkan aspekton. Dum la [[1960-aj jaroj]] la parko ekestis preferata scenejo por koncertoj de la Novjorka Filharmonia Orkestro, la [[Metropola Operejo]] kaj por grandaj politikaj manifestacioj. Dum la ekonomie malprospera fazo de la [[1970-aj jaroj]] al la urbo draste mankis mono por la parka konservo kaj ties aspekto pli kaj pli malboniĝis. Kiam dum [[1981]] la urba administracio pripensis fermi la parkon, pluraj muzikistoj tie organizis koncertojn, kies enspezoj iĝis donacoj por la parka konservo. La 19-an de septembro 1981 la muzikistoj ''Simon and Garfunkel'' havis sian faman parkan koncerton antaŭ pli ol 500.000 aŭskultantoj. Jam jaron antaŭe fondiĝis privata organizo kun la ''Central Park Conservancy'', kiu kolektis multajn donacojn de privatuloj, sed aparte de la novjorkaj entreprenoj kaj bankoj, kaj kies merito estis vivteni kaj renovigi la parkon. En sennombraj romanoj, televidaj kaj kinejaj filmoj, kanzonoj kaj poemoj la parko ludas centran rolon. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.centralparknyc.org/ oficiala retejo de la parka administracio] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Parkoj de Novjorko]] [[Kategorio:Manhatano]] b7pi1eoxkk256ckxy5i9sf3sb4tpyu4 9413333 9413314 2026-06-25T14:46:18Z Sj1mor 12103 9413333 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|parko |kategorio=Publika parko |dosiero = |priskribo de bildo= |lando = Usono |situo = Novjorko |establita = |establita tipo=Publika malfermo |regiono-ISO =US-NY |mapo lokumilo =Manhatano |mapo1 lokumilo =Novjorko |Mapo en angulo = |zomo =12 |areo =3.41 }} [[Dosiero:Central Park, November 2001.png|eta|Bildo de la Centra Parko kun la silueto de Manhatano]] La '''Centra Parko''' ({{lang-en|Central Park}}) en [[Novjorko]] estis kreita dum la jaro [[1859]] kiel pejzaĝa parko kaj ekde tiam estas grava ripozejo, promenejo kaj sportejo por la loĝantoj de la urbego. La parko nuntempe etendiĝas je 4,1 kilometroj inter la 59-a kaj la 110-a stratoj kaj je 840 metroj inter la 5-a kaj 8-a avenuoj. La tereno, ankaŭ nomata la "verda pulmo de Novjorko" kovras areon de {{unuo|3.4|kvadrataj kilometroj}} kaj ampleksas pli-malpli 5 procentojn de la areo de la centra urboparto [[Manhatano]]. == La baza ideo == La origina ideo pri la parko estis de la tiutempe plej signifa pejzaĝa arkitekto de Usono, ''Andrew Jackson Downing''. Li reagis al la deziro de multaj urbanoj pri urbocentra ripozejo, ĉar en la tiama urbo apenaŭ ekzistis eblecoj ripoze aŭ sporte pasigi la liberan tempon. En artikolo de la ĵurnalo ''Horticulturist'' li dum la jaro 1848 publikigis la ideon de granda publika parko, en kiu eblu promeni, [[rajdado|rajdi]], [[remado|remi]], ludi [[basbalo]]n kaj [[kriketo]]n kaj kiu havu plurajn infanludejojn. == Historio == [[Dosiero:Location_of_Central_Park-fr.svg|eta|Situo de la parko]] Downing vojaĝis al Eŭropo, por en la tieaj pejzaĝaj parkoj kolekti inspirojn por sia propono. Dum la jaro 1851 la ideo pro letero de la urbestro al la urba konsilio unuafoje publike diskutiĝis. Fondiĝis komitato cele al la realigo de la parko. Kiel lokon oni elektis marĉan, montetan kaj arbaran areon proksime de la Orienta Rivero (<!--[[East River (Novjorko)]] - paĝo ne jam ekzistas-->''East River''), kie loĝis proksimume 1600, plejparte malriĉaj, enmigrintoj. Dum julio 1851 decidiĝis ke la urbo rajtu aĉeti la terenon. Dum 1857 nomumiĝis parka komisiono, kiu deklaris konkurson pri la pejzaĝa arkitekturo de la parko. Klaris ke necesus stratoj tra la parko, por ligi la 5-an kaj 8-an avenuojn. Krome fiksiĝis ke nepre estu infanludejoj, granda flora parko, lago kaj loko por ekspoziciejo kaj koncertejo. La sukcesinta propono antaŭvidis prezenti la malsamajn regionojn de Usono kiel natura parko, sed ankaŭ inkluzivis multnombrajn placojn, ludejojn kaj lokojn por gastigo kaj distriĝo – ekzemple restoraciojn kaj panoraman turon. Oni antaŭvidis malaltigi la stratojn, kiuj seneviteble devus tranĉi la parkon, por ke ili ne ĝenu la parkan impreson, kaj krome laŭeble volis rezigni pri arkitekturaj strukturoj en la parko, por atingi laŭeble naturecan aspekton. La piediraj vojoj situu laŭeble for de la stratoj, kaj sportejo norda facile atingeblu. La parka komisiono akceptis la proponon, kaj nur minimume modifis ĝin. Pluraj elstaraj pejzaĝaj arkitektoj kaj inĝenieroj realigis la koncepton, aranĝis vojojn kaj montetojn, la lagojn kaj kompleksan sistemon de kanaloj kaj riveretoj, elektis plantojn, dezajnis pontojn kaj parkajn konstruaĵojn. [[Dosiero:NYC_Central_Park_pano_from_Top_of_the_Rock.jpg|eta|500ra|Rigardo de la ''Rockefeller-centro'', komplekso el 21 [[nubskrapulo]]j, sur la parkon]] La konstrua laboro komenciĝis dum la jaro [[1858]] kaj fakte daŭras ĝis nun, kvankam la ĝenerala pejzaĝa parka aspekto restis la sama. Ĝis la jaro [[1866]] 20.000 laboristoj estis dungitaj en la parka konstruejo. Instaliĝis multaj statuoj pri amerikaj kaj ankaŭ elstaraj eŭropaj konatuloj. Inter la unuaj estis memorejoj pri la eŭropaj poeto [[Friedrich Schiller]] kaj sciencisto [[Alexander von Humboldt]]. Aldone al la originaj planoj, sude de la parko oni ankoraŭ integrigis [[bestoĝardeno]]n ("Central Park Zoo"). [[Dosiero:Centralpark 20040520 121402 1.1504.jpg|eta|maldekstra|Malspektakla ponto en la parko, konceptita de ''Calvert Vaŭ'' – ĉiu parka ponto estas unikaĵo]] Post la jaro [[1900]] la urbo Novjorko plue gigante ekspansiis. Ĉiam pli da [[nubskrapulo]]j ekestis rande de la parko kaj malgraŭ la parka aspekto memorigis pri ĝia situo meze de monda metropolo. Aŭtoj pli kaj pli multis, kaj oni aparte limigis la rapidecon sur la parkaj stratoj, por laŭeble gvidi la trafikon ĉirkaŭ anstataŭ tra la parko. Ĉiam denove ekestis diskutoj uzi parton de la parka tereno por la konstruo de novaj urbaj domegoj. Inter la planoj estis pluraj projektoj deklaritaj socie aparte valoraj, ekzemple aldonaj ekspoziciejoj kaj sportejoj, operejo aŭ katedralo – sed ĉiam regis sukcesaj protestoj, kiuj malebligis realigojn de tiuj planoj. Nur la ''Metropola Muzeo pri Arto'' realiĝis. Ekestis tamen multaj pliaj infanludejoj – fine temis pri 424. [[Dosiero:The Lake Central Park.jpg|eta|La plej granda parka lago, fone la apartamentaro ''The Beresford'']] Post la [[Dua Mondmilito]] [[Novjorko]] kreskis ĝis la metropolo de la internacia [[kapitalismo]]. Malgraŭ la ekonomia prospero de multaj entreprenoj kaj ties dungitoj, ankaŭ kreskis la nombro de la urbaj povruloj. Sekve pli kaj pli oftiĝis rabaj atakoj al vizitantoj de la parko. Oni forte malkonsentis plu nokte esti en la parko. Pli kaj pli senhejmuloj, droguloj kaj prostituitoj karakterizis la parkan aspekton. Dum la [[1960-aj jaroj]] la parko ekestis preferata scenejo por koncertoj de la Novjorka Filharmonia Orkestro, la [[Metropola Operejo]] kaj por grandaj politikaj manifestacioj. Dum la ekonomie malprospera fazo de la [[1970-aj jaroj]] al la urbo draste mankis mono por la parka konservo kaj ties aspekto pli kaj pli malboniĝis. Kiam dum [[1981]] la urba administracio pripensis fermi la parkon, pluraj muzikistoj tie organizis koncertojn, kies enspezoj iĝis donacoj por la parka konservo. La 19-an de septembro 1981 la muzikistoj ''Simon and Garfunkel'' havis sian faman parkan koncerton antaŭ pli ol 500.000 aŭskultantoj. Jam jaron antaŭe fondiĝis privata organizo kun la ''Central Park Conservancy'', kiu kolektis multajn donacojn de privatuloj, sed aparte de la novjorkaj entreprenoj kaj bankoj, kaj kies merito estis vivteni kaj renovigi la parkon. En sennombraj romanoj, televidaj kaj kinejaj filmoj, kanzonoj kaj poemoj la parko ludas centran rolon. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.centralparknyc.org/ oficiala retejo de la parka administracio] [[Dosiero:Centralpark_fg01.jpg|eta|centre|600ra|{{centre|la Centra Parko dum 2004}}]] [[Dosiero:Central Park Summer.JPG|eta|centre|600ra|{{centre|la parko vidita de sude}}]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Parkoj de Novjorko]] [[Kategorio:Manhatano]] skmuc6mm3fnq0rpu7ifkik9oq2pghsh 9413334 9413333 2026-06-25T14:47:08Z Sj1mor 12103 9413334 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|parko |kategorio=Publika parko |dosiero = |priskribo de bildo= |lando = Usono |situo = Novjorko |establita = |establita tipo=Publika malfermo |regiono-ISO =US-NY |mapo lokumilo =Manhatano |mapo1 lokumilo =Novjorko |Mapo en angulo = |zomo =12 |areo =3.41 }} [[Dosiero:Central Park, November 2001.png|eta|Bildo de la Centra Parko kun la silueto de Manhatano]] La '''Centra Parko''' ({{lang-en|Central Park}}) en [[Novjorko]] estis kreita dum la jaro [[1859]] kiel pejzaĝa parko kaj ekde tiam estas grava ripozejo, promenejo kaj sportejo por la loĝantoj de la urbego. La parko nuntempe etendiĝas je 4,1 kilometroj inter la 59-a kaj la 110-a stratoj kaj je 840 metroj inter la 5-a kaj 8-a avenuoj. La tereno, ankaŭ nomata la "verda pulmo de Novjorko" kovras areon de {{unuo|3.4|kvadrataj kilometroj}} kaj ampleksas pli-malpli 5 procentojn de la areo de la centra urboparto [[Manhatano]]. == La baza ideo == La origina ideo pri la parko estis de la tiutempe plej signifa pejzaĝa arkitekto de Usono, ''Andrew Jackson Downing''. Li reagis al la deziro de multaj urbanoj pri urbocentra ripozejo, ĉar en la tiama urbo apenaŭ ekzistis eblecoj ripoze aŭ sporte pasigi la liberan tempon. En artikolo de la ĵurnalo ''Horticulturist'' li dum la jaro 1848 publikigis la ideon de granda publika parko, en kiu eblu promeni, [[rajdado|rajdi]], [[remado|remi]], ludi [[basbalo]]n kaj [[kriketo]]n kaj kiu havu plurajn infanludejojn. == Historio == [[Dosiero:Location_of_Central_Park-fr.svg|eta|Situo de la parko]] Downing vojaĝis al Eŭropo, por en la tieaj pejzaĝaj parkoj kolekti inspirojn por sia propono. Dum la jaro 1851 la ideo pro letero de la urbestro al la urba konsilio unuafoje publike diskutiĝis. Fondiĝis komitato cele al la realigo de la parko. Kiel lokon oni elektis marĉan, montetan kaj arbaran areon proksime de la Orienta Rivero (<!--[[East River (Novjorko)]] - paĝo ne jam ekzistas-->''East River''), kie loĝis proksimume 1600, plejparte malriĉaj, enmigrintoj. Dum julio 1851 decidiĝis ke la urbo rajtu aĉeti la terenon. Dum 1857 nomumiĝis parka komisiono, kiu deklaris konkurson pri la pejzaĝa arkitekturo de la parko. Klaris ke necesus stratoj tra la parko, por ligi la 5-an kaj 8-an avenuojn. Krome fiksiĝis ke nepre estu infanludejoj, granda flora parko, lago kaj loko por ekspoziciejo kaj koncertejo. La sukcesinta propono antaŭvidis prezenti la malsamajn regionojn de Usono kiel natura parko, sed ankaŭ inkluzivis multnombrajn placojn, ludejojn kaj lokojn por gastigo kaj distriĝo – ekzemple restoraciojn kaj panoraman turon. Oni antaŭvidis malaltigi la stratojn, kiuj seneviteble devus tranĉi la parkon, por ke ili ne ĝenu la parkan impreson, kaj krome laŭeble volis rezigni pri arkitekturaj strukturoj en la parko, por atingi laŭeble naturecan aspekton. La piediraj vojoj situu laŭeble for de la stratoj, kaj sportejo norda facile atingeblu. La parka komisiono akceptis la proponon, kaj nur minimume modifis ĝin. Pluraj elstaraj pejzaĝaj arkitektoj kaj inĝenieroj realigis la koncepton, aranĝis vojojn kaj montetojn, la lagojn kaj kompleksan sistemon de kanaloj kaj riveretoj, elektis plantojn, dezajnis pontojn kaj parkajn konstruaĵojn. La konstrua laboro komenciĝis dum la jaro [[1858]] kaj fakte daŭras ĝis nun, kvankam la ĝenerala pejzaĝa parka aspekto restis la sama. Ĝis la jaro [[1866]] 20.000 laboristoj estis dungitaj en la parka konstruejo. Instaliĝis multaj statuoj pri amerikaj kaj ankaŭ elstaraj eŭropaj konatuloj. Inter la unuaj estis memorejoj pri la eŭropaj poeto [[Friedrich Schiller]] kaj sciencisto [[Alexander von Humboldt]]. Aldone al la originaj planoj, sude de la parko oni ankoraŭ integrigis [[bestoĝardeno]]n ("Central Park Zoo"). [[Dosiero:Centralpark 20040520 121402 1.1504.jpg|eta|maldekstra|Malspektakla ponto en la parko, konceptita de ''Calvert Vaŭ'' – ĉiu parka ponto estas unikaĵo]] Post la jaro [[1900]] la urbo Novjorko plue gigante ekspansiis. Ĉiam pli da [[nubskrapulo]]j ekestis rande de la parko kaj malgraŭ la parka aspekto memorigis pri ĝia situo meze de monda metropolo. Aŭtoj pli kaj pli multis, kaj oni aparte limigis la rapidecon sur la parkaj stratoj, por laŭeble gvidi la trafikon ĉirkaŭ anstataŭ tra la parko. Ĉiam denove ekestis diskutoj uzi parton de la parka tereno por la konstruo de novaj urbaj domegoj. Inter la planoj estis pluraj projektoj deklaritaj socie aparte valoraj, ekzemple aldonaj ekspoziciejoj kaj sportejoj, operejo aŭ katedralo – sed ĉiam regis sukcesaj protestoj, kiuj malebligis realigojn de tiuj planoj. Nur la ''Metropola Muzeo pri Arto'' realiĝis. Ekestis tamen multaj pliaj infanludejoj – fine temis pri 424. [[Dosiero:The Lake Central Park.jpg|eta|La plej granda parka lago, fone la apartamentaro ''The Beresford'']] Post la [[Dua Mondmilito]] [[Novjorko]] kreskis ĝis la metropolo de la internacia [[kapitalismo]]. Malgraŭ la ekonomia prospero de multaj entreprenoj kaj ties dungitoj, ankaŭ kreskis la nombro de la urbaj povruloj. Sekve pli kaj pli oftiĝis rabaj atakoj al vizitantoj de la parko. Oni forte malkonsentis plu nokte esti en la parko. Pli kaj pli senhejmuloj, droguloj kaj prostituitoj karakterizis la parkan aspekton. Dum la [[1960-aj jaroj]] la parko ekestis preferata scenejo por koncertoj de la Novjorka Filharmonia Orkestro, la [[Metropola Operejo]] kaj por grandaj politikaj manifestacioj. Dum la ekonomie malprospera fazo de la [[1970-aj jaroj]] al la urbo draste mankis mono por la parka konservo kaj ties aspekto pli kaj pli malboniĝis. Kiam dum [[1981]] la urba administracio pripensis fermi la parkon, pluraj muzikistoj tie organizis koncertojn, kies enspezoj iĝis donacoj por la parka konservo. La 19-an de septembro 1981 la muzikistoj ''Simon and Garfunkel'' havis sian faman parkan koncerton antaŭ pli ol 500.000 aŭskultantoj. Jam jaron antaŭe fondiĝis privata organizo kun la ''Central Park Conservancy'', kiu kolektis multajn donacojn de privatuloj, sed aparte de la novjorkaj entreprenoj kaj bankoj, kaj kies merito estis vivteni kaj renovigi la parkon. En sennombraj romanoj, televidaj kaj kinejaj filmoj, kanzonoj kaj poemoj la parko ludas centran rolon. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.centralparknyc.org/ oficiala retejo de la parka administracio] [[Dosiero:NYC_Central_Park_pano_from_Top_of_the_Rock.jpg|centre|eta|600ra|Rigardo de la ''Rockefeller-centro'', komplekso el 21 [[nubskrapulo]]j, sur la parkon]] [[Dosiero:Centralpark_fg01.jpg|eta|centre|600ra|{{centre|la Centra Parko dum 2004}}]] [[Dosiero:Central Park Summer.JPG|eta|centre|600ra|{{centre|la parko vidita de sude}}]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Parkoj de Novjorko]] [[Kategorio:Manhatano]] m6kugcjtdl6675c693pbjcejt34xw6o 9413335 9413334 2026-06-25T14:47:50Z Sj1mor 12103 9413335 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|parko |kategorio=Publika parko |dosiero = |priskribo de bildo= |lando = Usono |situo = Novjorko |establita = |establita tipo=Publika malfermo |regiono-ISO =US-NY |mapo lokumilo =Manhatano |mapo1 lokumilo =Novjorko |Mapo en angulo = |zomo =12 |areo =3.41 }} [[Dosiero:Central Park, November 2001.png|eta|Bildo de la Centra Parko kun la silueto de Manhatano]] La '''Centra Parko''' ({{lang-en|Central Park}}) en [[Novjorko]] estis kreita dum la jaro [[1859]] kiel pejzaĝa parko kaj ekde tiam estas grava ripozejo, promenejo kaj sportejo por la loĝantoj de la urbego. La parko nuntempe etendiĝas je 4,1 kilometroj inter la 59-a kaj la 110-a stratoj kaj je 840 metroj inter la 5-a kaj 8-a avenuoj. La tereno, ankaŭ nomata la "verda pulmo de Novjorko" kovras areon de {{unuo|3.4|kvadrataj kilometroj}} kaj ampleksas pli-malpli 5 procentojn de la areo de la centra urboparto [[Manhatano]]. == La baza ideo == La origina ideo pri la parko estis de la tiutempe plej signifa pejzaĝa arkitekto de Usono, ''Andrew Jackson Downing''. Li reagis al la deziro de multaj urbanoj pri urbocentra ripozejo, ĉar en la tiama urbo apenaŭ ekzistis eblecoj ripoze aŭ sporte pasigi la liberan tempon. En artikolo de la ĵurnalo ''Horticulturist'' li dum la jaro 1848 publikigis la ideon de granda publika parko, en kiu eblu promeni, [[rajdado|rajdi]], [[remado|remi]], ludi [[basbalo]]n kaj [[kriketo]]n kaj kiu havu plurajn infanludejojn. == Historio == [[Dosiero:Location_of_Central_Park-fr.svg|maldekstre|eta|Situo de la parko]] Downing vojaĝis al Eŭropo, por en la tieaj pejzaĝaj parkoj kolekti inspirojn por sia propono. Dum la jaro 1851 la ideo pro letero de la urbestro al la urba konsilio unuafoje publike diskutiĝis. Fondiĝis komitato cele al la realigo de la parko. Kiel lokon oni elektis marĉan, montetan kaj arbaran areon proksime de la Orienta Rivero (<!--[[East River (Novjorko)]] - paĝo ne jam ekzistas-->''East River''), kie loĝis proksimume 1600, plejparte malriĉaj, enmigrintoj. Dum julio 1851 decidiĝis ke la urbo rajtu aĉeti la terenon. Dum 1857 nomumiĝis parka komisiono, kiu deklaris konkurson pri la pejzaĝa arkitekturo de la parko. Klaris ke necesus stratoj tra la parko, por ligi la 5-an kaj 8-an avenuojn. Krome fiksiĝis ke nepre estu infanludejoj, granda flora parko, lago kaj loko por ekspoziciejo kaj koncertejo. La sukcesinta propono antaŭvidis prezenti la malsamajn regionojn de Usono kiel natura parko, sed ankaŭ inkluzivis multnombrajn placojn, ludejojn kaj lokojn por gastigo kaj distriĝo – ekzemple restoraciojn kaj panoraman turon. Oni antaŭvidis malaltigi la stratojn, kiuj seneviteble devus tranĉi la parkon, por ke ili ne ĝenu la parkan impreson, kaj krome laŭeble volis rezigni pri arkitekturaj strukturoj en la parko, por atingi laŭeble naturecan aspekton. La piediraj vojoj situu laŭeble for de la stratoj, kaj sportejo norda facile atingeblu. La parka komisiono akceptis la proponon, kaj nur minimume modifis ĝin. Pluraj elstaraj pejzaĝaj arkitektoj kaj inĝenieroj realigis la koncepton, aranĝis vojojn kaj montetojn, la lagojn kaj kompleksan sistemon de kanaloj kaj riveretoj, elektis plantojn, dezajnis pontojn kaj parkajn konstruaĵojn. La konstrua laboro komenciĝis dum la jaro [[1858]] kaj fakte daŭras ĝis nun, kvankam la ĝenerala pejzaĝa parka aspekto restis la sama. Ĝis la jaro [[1866]] 20.000 laboristoj estis dungitaj en la parka konstruejo. Instaliĝis multaj statuoj pri amerikaj kaj ankaŭ elstaraj eŭropaj konatuloj. Inter la unuaj estis memorejoj pri la eŭropaj poeto [[Friedrich Schiller]] kaj sciencisto [[Alexander von Humboldt]]. Aldone al la originaj planoj, sude de la parko oni ankoraŭ integrigis [[bestoĝardeno]]n ("Central Park Zoo"). [[Dosiero:Centralpark 20040520 121402 1.1504.jpg|eta|maldekstra|Malspektakla ponto en la parko, konceptita de ''Calvert Vaŭ'' – ĉiu parka ponto estas unikaĵo]] Post la jaro [[1900]] la urbo Novjorko plue gigante ekspansiis. Ĉiam pli da [[nubskrapulo]]j ekestis rande de la parko kaj malgraŭ la parka aspekto memorigis pri ĝia situo meze de monda metropolo. Aŭtoj pli kaj pli multis, kaj oni aparte limigis la rapidecon sur la parkaj stratoj, por laŭeble gvidi la trafikon ĉirkaŭ anstataŭ tra la parko. Ĉiam denove ekestis diskutoj uzi parton de la parka tereno por la konstruo de novaj urbaj domegoj. Inter la planoj estis pluraj projektoj deklaritaj socie aparte valoraj, ekzemple aldonaj ekspoziciejoj kaj sportejoj, operejo aŭ katedralo – sed ĉiam regis sukcesaj protestoj, kiuj malebligis realigojn de tiuj planoj. Nur la ''Metropola Muzeo pri Arto'' realiĝis. Ekestis tamen multaj pliaj infanludejoj – fine temis pri 424. [[Dosiero:The Lake Central Park.jpg|eta|La plej granda parka lago, fone la apartamentaro ''The Beresford'']] Post la [[Dua Mondmilito]] [[Novjorko]] kreskis ĝis la metropolo de la internacia [[kapitalismo]]. Malgraŭ la ekonomia prospero de multaj entreprenoj kaj ties dungitoj, ankaŭ kreskis la nombro de la urbaj povruloj. Sekve pli kaj pli oftiĝis rabaj atakoj al vizitantoj de la parko. Oni forte malkonsentis plu nokte esti en la parko. Pli kaj pli senhejmuloj, droguloj kaj prostituitoj karakterizis la parkan aspekton. Dum la [[1960-aj jaroj]] la parko ekestis preferata scenejo por koncertoj de la Novjorka Filharmonia Orkestro, la [[Metropola Operejo]] kaj por grandaj politikaj manifestacioj. Dum la ekonomie malprospera fazo de la [[1970-aj jaroj]] al la urbo draste mankis mono por la parka konservo kaj ties aspekto pli kaj pli malboniĝis. Kiam dum [[1981]] la urba administracio pripensis fermi la parkon, pluraj muzikistoj tie organizis koncertojn, kies enspezoj iĝis donacoj por la parka konservo. La 19-an de septembro 1981 la muzikistoj ''Simon and Garfunkel'' havis sian faman parkan koncerton antaŭ pli ol 500.000 aŭskultantoj. Jam jaron antaŭe fondiĝis privata organizo kun la ''Central Park Conservancy'', kiu kolektis multajn donacojn de privatuloj, sed aparte de la novjorkaj entreprenoj kaj bankoj, kaj kies merito estis vivteni kaj renovigi la parkon. En sennombraj romanoj, televidaj kaj kinejaj filmoj, kanzonoj kaj poemoj la parko ludas centran rolon. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.centralparknyc.org/ oficiala retejo de la parka administracio] [[Dosiero:NYC_Central_Park_pano_from_Top_of_the_Rock.jpg|centre|eta|600ra|Rigardo de la ''Rockefeller-centro'', komplekso el 21 [[nubskrapulo]]j, sur la parkon]] [[Dosiero:Centralpark_fg01.jpg|eta|centre|600ra|{{centre|la Centra Parko dum 2004}}]] [[Dosiero:Central Park Summer.JPG|eta|centre|600ra|{{centre|la parko vidita de sude}}]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Parkoj de Novjorko]] [[Kategorio:Manhatano]] fek0vabhw1ib4db6j2cas5sf6dl4dce 9413336 9413335 2026-06-25T14:48:38Z Sj1mor 12103 9413336 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|parko |kategorio=Publika parko |dosiero = |priskribo de bildo= |lando = Usono |situo = Novjorko |establita = |establita tipo=Publika malfermo |regiono-ISO =US-NY |mapo lokumilo =Manhatano |mapo1 lokumilo =Novjorko |Mapo en angulo = |zomo =12 |areo =3.41 }} La '''Centra Parko''' ({{lang-en|Central Park}}) en [[Novjorko]] estis kreita dum la jaro [[1859]] kiel pejzaĝa parko kaj ekde tiam estas grava ripozejo, promenejo kaj sportejo por la loĝantoj de la urbego. La parko nuntempe etendiĝas je 4,1 kilometroj inter la 59-a kaj la 110-a stratoj kaj je 840 metroj inter la 5-a kaj 8-a avenuoj. La tereno, ankaŭ nomata la "verda pulmo de Novjorko" kovras areon de {{unuo|3.4|kvadrataj kilometroj}} kaj ampleksas pli-malpli 5 procentojn de la areo de la centra urboparto [[Manhatano]]. == La baza ideo == La origina ideo pri la parko estis de la tiutempe plej signifa pejzaĝa arkitekto de Usono, ''Andrew Jackson Downing''. Li reagis al la deziro de multaj urbanoj pri urbocentra ripozejo, ĉar en la tiama urbo apenaŭ ekzistis eblecoj ripoze aŭ sporte pasigi la liberan tempon. En artikolo de la ĵurnalo ''Horticulturist'' li dum la jaro 1848 publikigis la ideon de granda publika parko, en kiu eblu promeni, [[rajdado|rajdi]], [[remado|remi]], ludi [[basbalo]]n kaj [[kriketo]]n kaj kiu havu plurajn infanludejojn. == Historio == [[Dosiero:Location_of_Central_Park-fr.svg|maldekstre|eta|Situo de la parko]] Downing vojaĝis al Eŭropo, por en la tieaj pejzaĝaj parkoj kolekti inspirojn por sia propono. Dum la jaro 1851 la ideo pro letero de la urbestro al la urba konsilio unuafoje publike diskutiĝis. Fondiĝis komitato cele al la realigo de la parko. Kiel lokon oni elektis marĉan, montetan kaj arbaran areon proksime de la Orienta Rivero (<!--[[East River (Novjorko)]] - paĝo ne jam ekzistas-->''East River''), kie loĝis proksimume 1600, plejparte malriĉaj, enmigrintoj. Dum julio 1851 decidiĝis ke la urbo rajtu aĉeti la terenon. Dum 1857 nomumiĝis parka komisiono, kiu deklaris konkurson pri la pejzaĝa arkitekturo de la parko. Klaris ke necesus stratoj tra la parko, por ligi la 5-an kaj 8-an avenuojn. Krome fiksiĝis ke nepre estu infanludejoj, granda flora parko, lago kaj loko por ekspoziciejo kaj koncertejo. La sukcesinta propono antaŭvidis prezenti la malsamajn regionojn de Usono kiel natura parko, sed ankaŭ inkluzivis multnombrajn placojn, ludejojn kaj lokojn por gastigo kaj distriĝo – ekzemple restoraciojn kaj panoraman turon. Oni antaŭvidis malaltigi la stratojn, kiuj seneviteble devus tranĉi la parkon, por ke ili ne ĝenu la parkan impreson, kaj krome laŭeble volis rezigni pri arkitekturaj strukturoj en la parko, por atingi laŭeble naturecan aspekton. La piediraj vojoj situu laŭeble for de la stratoj, kaj sportejo norda facile atingeblu. La parka komisiono akceptis la proponon, kaj nur minimume modifis ĝin. Pluraj elstaraj pejzaĝaj arkitektoj kaj inĝenieroj realigis la koncepton, aranĝis vojojn kaj montetojn, la lagojn kaj kompleksan sistemon de kanaloj kaj riveretoj, elektis plantojn, dezajnis pontojn kaj parkajn konstruaĵojn. La konstrua laboro komenciĝis dum la jaro [[1858]] kaj fakte daŭras ĝis nun, kvankam la ĝenerala pejzaĝa parka aspekto restis la sama. Ĝis la jaro [[1866]] 20.000 laboristoj estis dungitaj en la parka konstruejo. Instaliĝis multaj statuoj pri amerikaj kaj ankaŭ elstaraj eŭropaj konatuloj. Inter la unuaj estis memorejoj pri la eŭropaj poeto [[Friedrich Schiller]] kaj sciencisto [[Alexander von Humboldt]]. Aldone al la originaj planoj, sude de la parko oni ankoraŭ integrigis [[bestoĝardeno]]n ("Central Park Zoo"). [[Dosiero:Centralpark 20040520 121402 1.1504.jpg|eta|maldekstra|Malspektakla ponto en la parko, konceptita de ''Calvert Vaŭ'' – ĉiu parka ponto estas unikaĵo]] [[Dosiero:Central Park, November 2001.png|eta|Bildo de la Centra Parko kun la silueto de Manhatano]] Post la jaro [[1900]] la urbo Novjorko plue gigante ekspansiis. Ĉiam pli da [[nubskrapulo]]j ekestis rande de la parko kaj malgraŭ la parka aspekto memorigis pri ĝia situo meze de monda metropolo. Aŭtoj pli kaj pli multis, kaj oni aparte limigis la rapidecon sur la parkaj stratoj, por laŭeble gvidi la trafikon ĉirkaŭ anstataŭ tra la parko. Ĉiam denove ekestis diskutoj uzi parton de la parka tereno por la konstruo de novaj urbaj domegoj. Inter la planoj estis pluraj projektoj deklaritaj socie aparte valoraj, ekzemple aldonaj ekspoziciejoj kaj sportejoj, operejo aŭ katedralo – sed ĉiam regis sukcesaj protestoj, kiuj malebligis realigojn de tiuj planoj. Nur la ''Metropola Muzeo pri Arto'' realiĝis. Ekestis tamen multaj pliaj infanludejoj – fine temis pri 424. [[Dosiero:The Lake Central Park.jpg|eta|La plej granda parka lago, fone la apartamentaro ''The Beresford'']] Post la [[Dua Mondmilito]] [[Novjorko]] kreskis ĝis la metropolo de la internacia [[kapitalismo]]. Malgraŭ la ekonomia prospero de multaj entreprenoj kaj ties dungitoj, ankaŭ kreskis la nombro de la urbaj povruloj. Sekve pli kaj pli oftiĝis rabaj atakoj al vizitantoj de la parko. Oni forte malkonsentis plu nokte esti en la parko. Pli kaj pli senhejmuloj, droguloj kaj prostituitoj karakterizis la parkan aspekton. Dum la [[1960-aj jaroj]] la parko ekestis preferata scenejo por koncertoj de la Novjorka Filharmonia Orkestro, la [[Metropola Operejo]] kaj por grandaj politikaj manifestacioj. Dum la ekonomie malprospera fazo de la [[1970-aj jaroj]] al la urbo draste mankis mono por la parka konservo kaj ties aspekto pli kaj pli malboniĝis. Kiam dum [[1981]] la urba administracio pripensis fermi la parkon, pluraj muzikistoj tie organizis koncertojn, kies enspezoj iĝis donacoj por la parka konservo. La 19-an de septembro 1981 la muzikistoj ''Simon and Garfunkel'' havis sian faman parkan koncerton antaŭ pli ol 500.000 aŭskultantoj. Jam jaron antaŭe fondiĝis privata organizo kun la ''Central Park Conservancy'', kiu kolektis multajn donacojn de privatuloj, sed aparte de la novjorkaj entreprenoj kaj bankoj, kaj kies merito estis vivteni kaj renovigi la parkon. En sennombraj romanoj, televidaj kaj kinejaj filmoj, kanzonoj kaj poemoj la parko ludas centran rolon. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.centralparknyc.org/ oficiala retejo de la parka administracio] [[Dosiero:NYC_Central_Park_pano_from_Top_of_the_Rock.jpg|centre|eta|600ra|Rigardo de la ''Rockefeller-centro'', komplekso el 21 [[nubskrapulo]]j, sur la parkon]] [[Dosiero:Centralpark_fg01.jpg|eta|centre|600ra|{{centre|la Centra Parko dum 2004}}]] [[Dosiero:Central Park Summer.JPG|eta|centre|600ra|{{centre|la parko vidita de sude}}]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Parkoj de Novjorko]] [[Kategorio:Manhatano]] tng8i1gi8gb8r54eo58mqka3c3npesv 0 283711 9413216 9009048 2026-06-25T12:21:11Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413216 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|bildo-priskribo=piedira zono|regiono-ISO=DK-82|Mapo en angulo=|situo sur mapo=|tipo1=reliefo|zomo=9}} '''Horsens''' [ˈhɒːsn̩s] estas urbo en [[Danio]] kun {{Unuo|63162}} loĝantoj ([[2023]]), igante ĝin la tria plej granda urbo en Orienta Jutlando post [[Arhuzo]] kaj [[Randers]]. La urbo estas la administra sidejo de la samnoma municipo, kiu apartenas al la regiono [[Midtjylland]]. Ĝi situas ĉe la fino de Horsens [[Fjordo]] sur la Jutlanda orienta marbordo. [[Dosiero:European_Medieval_Festival_Horsens_1997.png|maldekstra|eta|Vido de la Eŭropa Mezepoka Festivalo]] La urbo unue estas menciita en la [[12-a jarcento]] kaj estis signifa urbo en la [[Mezepoko]] kun pluraj [[Monaĥejo|monaĥejoj]] kaj [[Fortikaĵo|fortikaĵoj]]. Ĝi formiĝis ĉirkaŭ la haveno, Horsens Havn kaj ĝi estas loko kun metal- kaj tabakindustrio kaj ofte estas la scenejo por mondfamaj muzikistoj <ref>{{Cite web|title=Disse verdenskendte kunstnere har optrådt i Horsens|url=https://www.visithorsens.dk/horsens/oplevelser/begivenheder/disse-stjerner-har-besoegt-horsens|access-date=2021-03-11|website=VisitHorsens|language=da|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220524152507/https://www.visithorsens.dk/horsens/oplevelser/begivenheder/disse-stjerner-har-besoegt-horsens|archivedate=2022-05-24}}</ref>. Oriente preterpasas la urbon la dana ŝoseo ''Østjyske Motorvej'', kiu etendiĝas apud eŭropa Itinero 45 <ref name="DSBHorsensStation">{{cite web|url=https://www.dsb.dk/kundeservice/stationer/horsens/|title=staciodomo Horsens|publisher=DSB|language=da|accessdate=la 4-an de majo 2021}}</ref>. La antaŭa ŝtata [[malliberejo]] de Horsens, establita en 1853 kaj fermita en 2006, hodiaŭ estas kultura centro. == Edukado == * Horsens Teknika Lernejo * Lernejo de Inĝenierio * Horsens Building Technical College == Famaj homoj el Horsens == * [[Vitus Bering]] - [[esploristo]] * Jan Trøjborg - dana [[politikisto]] == Partnera urbo == * {{Flago|Norvegio}} [[Moss]] en [[Norvegio]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Urboj de Danio]] e7vgc3licm1n3a1v64pp288vjobi616 0 289595 9413669 8814551 2026-06-26T05:28:30Z Tirolischleioans 254019 /* Famuloj */ 9413669 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Marchena (stacidomo)}} {{informkesto urbo | nomo=Marchena | lando= | statuso=Municipo | flago= | blazono= | devizo= | patrono= | mapo=Andalucia municipalities.png | bildo-priskribo=Marchena (Sevilla, Andaluzio) | bildo= | regiono-ISO=ES-SE | situo sur mapo2=Hispanio | ŝtato={{ESP}} | aŭtonomio = {{Andaluzio}} | provinco = [[Dosiero:Flag_of_Diputacion_de_Sevilla_Spain.svg|22px]] [[Provinco Sevilo|Sevilla]] | municipo = [[Marchena]] | regiono= | mikroregiono= | departemento= | arondismento= | distriktaro= | kantono= | distrikto= | fondo= | registaro=Ayuntamiento de Marchena | estro=Juan Rodríguez Aguilera (PA) | komunumestro-titolo = Alcalde | komunumestro-partio = | alto= 131 m | areo= 378 km² | loĝ= 19310 | referenco por loĝantaro=[http://www.juntadeandalucia.es/institutodeestadistica/sima/htm/sm41060.htm SIMA] | jaro=2007 | HDI= | interkom= | ĝemel= | horzono= | pk= | tel= | aŭto= | kodo= | laŭ= | TTTejo=[http://www.marchena.es marchena.es] | }} '''Marchena''' [marĈEna] estas [[urbeto]] kaj [[municipo]] de la Aŭtonoma Komunumo [[Andaluzio]], en la [[provinco]] [[Sevilla (provinco)|Sevilla]], sude de [[Hispanio]]. La areo de la municipo estas 378 km² kie loĝas 19 310 geloĝantoj, do loĝdenso estas 51.1 loĝ./km². Marchena situas je 60 km de la provinca ĉefurbo [[Sevilo]]. == Demografio == Laŭ statistikoj de la andaluza registaro ([http://www.juntadeandalucia.es/institutodeestadistica/sima/htm/sm41060.htm SIMA] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090809014145/http://www.juntadeandalucia.es/institutodeestadistica/sima/htm/sm41060.htm |date=2009-08-09 }}, 2007) la 19310 geloĝantoj de la municipo '''Marchena''' estas 9699 inoj kaj 9611 viroj. En la 378-kvadratkilometra teritorio estas la vilaĝo Marchena, kie loĝas 18663 geloĝantoj, kaj aliaj 647 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 249, 118 inoj kaj 131 viroj, kaj mortis 174, 68 inoj kaj 106 viroj. Tiel la [[natura kresko]] estis 75 (0.4%). La laborkapabla loĝantaro estis 7367 homoj (38.2%). ==Famuloj== *[[Luis de Bolaños]], misiito kaj filologo * [[Pepe Marchena]] == Vidu ankaŭ == * [[Marchena (stacidomo)]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.juntadeandalucia.es/institutodeestadistica/sima/htm/sm41060.htm Marchena] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090809014145/http://www.juntadeandalucia.es/institutodeestadistica/sima/htm/sm41060.htm |date=2009-08-09 }} - Statistikoj en ''Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía''. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Municipoj de Provinco Sevilla}} [[Kategorio:Marchena| ]] [[Kategorio:Municipoj de Andaluzio]] [[Kategorio:Geografio de Andaluzio]] m937h0n269upuey3zuxxunutmkiz7ek 0 299208 9413373 9145871 2026-06-25T15:29:38Z ThomasPusch 1869 /* Famuloj */ 9413373 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=subŝtato|urbo|San-Paŭlo (urbo)}} {{Informkesto brazila subŝtato |nomo = San-Paŭlo |nomopt = São Paulo |bildo_flago = Bandeira do estado de São Paulo.svg |info_flago = Flago de San-Paŭlo |bildo_blazono = Brasao Estado SaoPaulo Brasil.svg |mus_infO_flago = Flago de San-Paŭlo |info_blazono = Blazono de San-Paŭlo |mus_infO_blazono = Blazono de San-Paŭlo |moto = Pro Brasilia fiant eximia |himno = Hino dos Bandeirantes |situo = Sao Paulo in Brazil.svg |regiono = Sudorienta |mezoregionoj = 15 |mikroregionoj = 63 |municipoj = 645 |mapo = SaoPaulo MesoMicroMunicip.svg |nomo de la loĝanto = paulista |ĉefurbo = [[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]] |najbaroj = [[Paraná]] (sude)<br />·[[Mato Grosso do Sul]] (okcidente)<br />·[[Minas Gerais]] (norde, nordoriente)<br />·[[Rio de Janeiro]] (oriente) |latitudo = |longitudo = |subŝtatestro = João Doria |partio_subŝtatestro = [[Partido da Social Democracia Brasileira|PSDB]] |vicsubŝtatestro = Márcio França |partio_vic = [[Partido Socialista Brasileiro|PSB]] |feder_deputitoj = 70 |subŝtata_deputitoj = 94 |areo_entute = {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} |areo_laŭgrade = 12 |loĝantoj_jaro = {{WikidataLoĝantaroDato}} |loĝantoj = {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|}} |loĝantoj_laŭgrade = |loĝantoj_urbe = |loĝdenso = {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |loĝdenso_laŭgrade = |MEP_jaro = 2010 |MEP_tuta = 1,428 bilionoj<ref name="IBGE_MEP">[ftp://ftp.ibge.gov.br/Contas_Regionais/2010/pdf/tab01.pdf]</ref> |MEP_laŭgrade = 1 |MEP_kape = 30 243<ref name="IBGE_MEP"/> |MEP_kape_laŭgrade = 2 |IHD_jaro = 2005 |IHD = 0,833 (2005)<ref name="IHD_2005">[http://www.pnud.org.br/pobreza_desigualdade/reportagens/index.php?id01=3039&lay=pde]</ref> |IHD_laŭgrade = 3 |IHD_kategorio = alta |vivdaŭro = 74,8 |vivdaŭro_laŭgrade = 4 |infan_morto = 14,5 |infan_morto_laŭgrade = 2 |analfabetismo = 4,0 |analfabetismo_laŭgrade = 5 |horzono = UTC-3 |horzono_DST = UTC-2 |klimato = Subtropika |pri_klimato = Aw/Cfa/Cfb/Cwa/Cwb |mallongigo = BR-SP |retejo = [http://www.saopaulo.sp.gov.br/ www.saopaulo.sp.gov.br] |zomo = 6 }} '''San-Paŭlo'''<ref>laŭ [[PMEG]]</ref> aŭ '''Sanpaŭlo''' ({{lang-pt|Estado de São Paulo}}) estas unu el la 27 [[Subŝtatoj de Brazilo|federacieroj de Brazilo]]. Ĝia ĉefurbo estas [[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]] ({{lang-pt|São Paulo}}) kaj ĝia nuna estro estas ''João Doria'', kiu en [[2018]] transprenis ĝin de [[Geraldo Alckmin]]. Oni ankaŭ povas skribi '''San-Paŭlio''', por distingi la [[subŝtatoj de Brazilo|subŝtaton]] de la ĉefurbo. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la subŝtato vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj (t.e. 2,91% de tuta surfaco de Brazilo), kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Limnajbaroj estas {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Politike ĝi konsistas el 645 municipoj kaj sia areo estas de 248.209,426 km², Troveblas tri diversaj partoj: la metropola areo de la ĉefurbo (konata kiel Granda San-Paŭlo, {{lang-pt|Grande São Paulo}}), la marbordo kaj la interlando. Regionoj proksime de la ĉefurbo ankaŭ estas metropolaj areoj, kiel [[Campinas|Kampino]], [[Santos]], [[Sorocaba]] kaj [[São José dos Campos]]; aliaj regionoj estas la [[ABC Paulista]]. La sumo de loĝantoj de tiuj areoj kaj de la ĉefurbo surpasas 29 milionojn da loĝantoj, t.e., proksimume 75% de la tuta populacio de San-Paŭlo. San-Paŭlo havas la plej grandan populacion de [[Brazilo]], kun pli ol 40 milionoj da loĝantoj, ĉirkaŭ 22% de Brazilo. Tio igas ĝin la plej populacia ŝtato de Brazilo kaj la tria plej populacia politika divido en [[Sud-Ameriko]], malantaŭ nur [[Kolombio]] kaj Brazilo mem. Ĝia popolo estas unu el la plej miksitaj de la lando, komponata ĉefe de portugaloj kaj italaj elmigrintoj. Aliaj malnovaj popolgrupoj konsistas el afrikanoj kaj indianoj. Elmigrintaron konsistigas aliaj grupoj, kiel araboj, germanoj, hispanoj, japanoj kaj ĉinoj. Ĝi estas la plej aktiva ŝtato industrie kaj ekonomie. Krom la granda ekonomia povo, la ŝtato havas relative bonajn sociajn indicojn: la tria plej granda IHD, dua MEP kape kaj kvara plej malgranda nivelo de senalfabetismo inter ĉiuj ŝtatoj de Brazilo. == Historio == === Koloniado === En la komenco de la [[16-a jarcento]], la san-paŭla marbordo jam estis vizitita de portugalaj kaj hispanaj navigistoj, sed nur en [[1532]] okazis la unua popoligo en [[São Vicente]], fare de [[Martim Afonso de Sousa]], kie nun estas la [[Baixada Santista]]. Post fondiĝo de Vilaĝo São Vicente, estis kreita la unua parlamento en Ameriko: La Ĉambro de Vilaĝo São Vicente, kie estis organizita la unua balotado en la amerika kontinento. La serĉo por multevaloraj metaloj faris, ke portugaloj surpasis [[Serra do Mar]]-n, tra la jam ekzistanta indiĝena irvojo, [[Peabiru]]. En la altebenaĵo post Mara Montaro (Serra do Mar), estis fondita en la jaro [[1554]] la vilaĝo de [[San-Paŭlo (urbo)|Sankta Paŭlo de Piratininga]], de la jesuitoj, gviditaj de [[Manuel da Nóbrega]]. Ĝis la fino de la 16-a jarcento multajn aliajn vilaĝojn oni fondis en la altebena regiono, kiel [[Santana de Parnaíba]], kiuj garantiis la sekurecon kaj subtenon de vilaĝo San-Paŭlo.<ref>SP Turismo. «[http://www.sp-turismo.com/historia.htm História - SP Turismo]»{{ref|pt}}.</ref> [[Dosiero:Benedito Calixto de Jesus - Fundação de São Vicente, Acervo do Museu Paulista da USP.jpg|eta|270ra|''Fondiĝo de [[São Vicente (São Paulo)|São Vicente]]'', fare de [[Benedito Calixto]].]] Fondiĝo de São Vicente en la san-paŭla marbordo iniciatis la procezon de [[koloniado de Brazilo]] kiel kutima politiko de la [[Portugala Registaro|portugala registaro]], kaŭzita de alesteco de aliaj fremduloj, kiuj minacis ekposedi tiun teritorion.<ref>Prefeitura de São Vicente. «[http://www.saovicente.sp.gov.br/conheca/povoacao.asp Povoação de São Vicente] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111103154705/http://www.saovicente.sp.gov.br/conheca/povoacao.asp |date=2011-11-03 }}»{{ref|pt}}.</ref> Antaŭ tio, jam ekzistis tie centro de la [[Portugala Imperio]], kiu, simile al aliaj marbordaj centroj, ekestis post ŝip-drono, probable en la komenco de la 16-a jarcento. Tamen nur post fondiĝo de Vilaĝo São Vicente, far Martim Afonso de Souza, oni konsideris ĝin kiel veran markon de la brazila koloniado.<ref>Prefeitura de São Vicente. «[http://www.saovicente.sp.gov.br/conheca/cellulamater.asp] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110905011645/http://www.saovicente.sp.gov.br/conheca/cellulamater.asp|date=2011-09-05}}»{{ref|pt}}.</ref> La mallarĝa marbordo, barita de la Mara Montaro, malfaciligis ekeston de agrikulturo. Aliflanke, la altebenaĵo restis izolita, kiu malpermesis al ĝi atingi la oceanon kaj tiel, malfacile transporti varojn. Tiel, tiu teritorio iĝis ekonomie malsupera, sen ebleco produkti la ĉefan varon de [[kolonia Brazilo]], la [[sukerkano]]n, tiam kultivate ĉefe en [[Pernambuco]] kaj [[Bahia]].<ref>Governo de São Paulo. «[http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/historia_colonia A Colônia] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120107034051/http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/historia_colonia |date=2012-01-07 }}»{{ref|pt}}.</ref> Okazis en Piratininga kvazaŭ-sklaveca kulturo, bazita sur la perforta laboro de indianoj. La izoliĝo de la vilaĝo kreis apartan societon. Alveni al la tiama San-Paŭlo postulis grandan malfacilaĵojn, pro la montaro, la atakoj de indianoj, malsato kaj malsanoj. == Geografio == La [[Valo de Paraibao]] (portugale ''Vale do Paraíba'') estas regiono en la orienta parto de San-Paŭlio kaj okcidenta parto de Rio-de-Ĵanejrio, en Brazilo. La regiono lokiĝas laŭlonge de la rivero Paraibao, inter la urboj Rio-de-Ĵanejro kaj San-Paŭlo. Ĝi estas kaj estis historie unu el la plej gravaj ekonomiaj regionoj de Brazilo ekde la komenco de kafo-produktado dum la 19-a jarcento. == Famuloj == * En San-Paŭlo naskiĝis inter multaj aliaj ** [[Sergio Clerici]] (n. 1941), brazila-itala futbalisto kaj futbala trejnisto Tie mortis, same inter multaj aliaj: ** hungardevena [[Dezső Somkuthy]] ([[aktoro]], [[pentristo]]) ** hungardevena [[Rudolf Icsey]], [[kameraisto]]. == Servoj == * [[Universitato de San-Paŭlo]] * [[Universitato de San-Paŭlio]] * [[Universitato Federacia de San-Paŭlo]] == Amaskomunikiloj == * ĵurnaloj ''[[O Estado de São Paulo]]'' kaj ''[[Folha de S. Paulo]]'' == Esperanto kaj San-Paŭlo == La [[Esperanto-Asocio de San-Paŭlo]] (EASP) estas neprofitcela kultura asocio por progresigo de Esperanto en la ŝtato San-Paŭlo, kiu fondiĝis la 29-an de marto 1937. Ekde tiam la asocio sen interrompo laboras en la antaŭenigo de Esperanto, kun la valora helpo kaj dediĉo de multaj lokaj idealistoj kiuj rekte aŭ nerekte kontribuis kaj kontribuas en tiu tasko. Kiel parto de siaj aktivecoj, la asocio subtenas lingvokursojn de Esperanto, regule okazigas kulturajn kunvenojn; ĉiujare gastigas Esperanto-renkontiĝon en la urbo San-Paŭlo (Encontro de Esperanto da Cidade de São Paulo, ERUSP) kaj la San-Paŭlan Kongreson de Esperanto. == Vidu ankaŭ == * [[Paŭlistanio]] == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.saopaulo.sp.gov.br Oficiala paĝaro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111010024842/http://www.saopaulo.sp.gov.br/ |date=2011-10-10 }} {{Projektoj|n=Kategorio:Sanpaŭlo (ŝtato)}} {{Subŝtatoj de Brazilo}} [[Kategorio:San-Paŭlo (subŝtato)| ]] [[Kategorio:Subŝtatoj de Brazilo]] gtgt6wthph1dg7tn38nahy2ntre3vvx 9413374 9413373 2026-06-25T15:30:04Z ThomasPusch 1869 /* Famuloj */ 9413374 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=subŝtato|urbo|San-Paŭlo (urbo)}} {{Informkesto brazila subŝtato |nomo = San-Paŭlo |nomopt = São Paulo |bildo_flago = Bandeira do estado de São Paulo.svg |info_flago = Flago de San-Paŭlo |bildo_blazono = Brasao Estado SaoPaulo Brasil.svg |mus_infO_flago = Flago de San-Paŭlo |info_blazono = Blazono de San-Paŭlo |mus_infO_blazono = Blazono de San-Paŭlo |moto = Pro Brasilia fiant eximia |himno = Hino dos Bandeirantes |situo = Sao Paulo in Brazil.svg |regiono = Sudorienta |mezoregionoj = 15 |mikroregionoj = 63 |municipoj = 645 |mapo = SaoPaulo MesoMicroMunicip.svg |nomo de la loĝanto = paulista |ĉefurbo = [[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]] |najbaroj = [[Paraná]] (sude)<br />·[[Mato Grosso do Sul]] (okcidente)<br />·[[Minas Gerais]] (norde, nordoriente)<br />·[[Rio de Janeiro]] (oriente) |latitudo = |longitudo = |subŝtatestro = João Doria |partio_subŝtatestro = [[Partido da Social Democracia Brasileira|PSDB]] |vicsubŝtatestro = Márcio França |partio_vic = [[Partido Socialista Brasileiro|PSB]] |feder_deputitoj = 70 |subŝtata_deputitoj = 94 |areo_entute = {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} |areo_laŭgrade = 12 |loĝantoj_jaro = {{WikidataLoĝantaroDato}} |loĝantoj = {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|}} |loĝantoj_laŭgrade = |loĝantoj_urbe = |loĝdenso = {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |loĝdenso_laŭgrade = |MEP_jaro = 2010 |MEP_tuta = 1,428 bilionoj<ref name="IBGE_MEP">[ftp://ftp.ibge.gov.br/Contas_Regionais/2010/pdf/tab01.pdf]</ref> |MEP_laŭgrade = 1 |MEP_kape = 30 243<ref name="IBGE_MEP"/> |MEP_kape_laŭgrade = 2 |IHD_jaro = 2005 |IHD = 0,833 (2005)<ref name="IHD_2005">[http://www.pnud.org.br/pobreza_desigualdade/reportagens/index.php?id01=3039&lay=pde]</ref> |IHD_laŭgrade = 3 |IHD_kategorio = alta |vivdaŭro = 74,8 |vivdaŭro_laŭgrade = 4 |infan_morto = 14,5 |infan_morto_laŭgrade = 2 |analfabetismo = 4,0 |analfabetismo_laŭgrade = 5 |horzono = UTC-3 |horzono_DST = UTC-2 |klimato = Subtropika |pri_klimato = Aw/Cfa/Cfb/Cwa/Cwb |mallongigo = BR-SP |retejo = [http://www.saopaulo.sp.gov.br/ www.saopaulo.sp.gov.br] |zomo = 6 }} '''San-Paŭlo'''<ref>laŭ [[PMEG]]</ref> aŭ '''Sanpaŭlo''' ({{lang-pt|Estado de São Paulo}}) estas unu el la 27 [[Subŝtatoj de Brazilo|federacieroj de Brazilo]]. Ĝia ĉefurbo estas [[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]] ({{lang-pt|São Paulo}}) kaj ĝia nuna estro estas ''João Doria'', kiu en [[2018]] transprenis ĝin de [[Geraldo Alckmin]]. Oni ankaŭ povas skribi '''San-Paŭlio''', por distingi la [[subŝtatoj de Brazilo|subŝtaton]] de la ĉefurbo. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la subŝtato vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj (t.e. 2,91% de tuta surfaco de Brazilo), kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Limnajbaroj estas {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Politike ĝi konsistas el 645 municipoj kaj sia areo estas de 248.209,426 km², Troveblas tri diversaj partoj: la metropola areo de la ĉefurbo (konata kiel Granda San-Paŭlo, {{lang-pt|Grande São Paulo}}), la marbordo kaj la interlando. Regionoj proksime de la ĉefurbo ankaŭ estas metropolaj areoj, kiel [[Campinas|Kampino]], [[Santos]], [[Sorocaba]] kaj [[São José dos Campos]]; aliaj regionoj estas la [[ABC Paulista]]. La sumo de loĝantoj de tiuj areoj kaj de la ĉefurbo surpasas 29 milionojn da loĝantoj, t.e., proksimume 75% de la tuta populacio de San-Paŭlo. San-Paŭlo havas la plej grandan populacion de [[Brazilo]], kun pli ol 40 milionoj da loĝantoj, ĉirkaŭ 22% de Brazilo. Tio igas ĝin la plej populacia ŝtato de Brazilo kaj la tria plej populacia politika divido en [[Sud-Ameriko]], malantaŭ nur [[Kolombio]] kaj Brazilo mem. Ĝia popolo estas unu el la plej miksitaj de la lando, komponata ĉefe de portugaloj kaj italaj elmigrintoj. Aliaj malnovaj popolgrupoj konsistas el afrikanoj kaj indianoj. Elmigrintaron konsistigas aliaj grupoj, kiel araboj, germanoj, hispanoj, japanoj kaj ĉinoj. Ĝi estas la plej aktiva ŝtato industrie kaj ekonomie. Krom la granda ekonomia povo, la ŝtato havas relative bonajn sociajn indicojn: la tria plej granda IHD, dua MEP kape kaj kvara plej malgranda nivelo de senalfabetismo inter ĉiuj ŝtatoj de Brazilo. == Historio == === Koloniado === En la komenco de la [[16-a jarcento]], la san-paŭla marbordo jam estis vizitita de portugalaj kaj hispanaj navigistoj, sed nur en [[1532]] okazis la unua popoligo en [[São Vicente]], fare de [[Martim Afonso de Sousa]], kie nun estas la [[Baixada Santista]]. Post fondiĝo de Vilaĝo São Vicente, estis kreita la unua parlamento en Ameriko: La Ĉambro de Vilaĝo São Vicente, kie estis organizita la unua balotado en la amerika kontinento. La serĉo por multevaloraj metaloj faris, ke portugaloj surpasis [[Serra do Mar]]-n, tra la jam ekzistanta indiĝena irvojo, [[Peabiru]]. En la altebenaĵo post Mara Montaro (Serra do Mar), estis fondita en la jaro [[1554]] la vilaĝo de [[San-Paŭlo (urbo)|Sankta Paŭlo de Piratininga]], de la jesuitoj, gviditaj de [[Manuel da Nóbrega]]. Ĝis la fino de la 16-a jarcento multajn aliajn vilaĝojn oni fondis en la altebena regiono, kiel [[Santana de Parnaíba]], kiuj garantiis la sekurecon kaj subtenon de vilaĝo San-Paŭlo.<ref>SP Turismo. «[http://www.sp-turismo.com/historia.htm História - SP Turismo]»{{ref|pt}}.</ref> [[Dosiero:Benedito Calixto de Jesus - Fundação de São Vicente, Acervo do Museu Paulista da USP.jpg|eta|270ra|''Fondiĝo de [[São Vicente (São Paulo)|São Vicente]]'', fare de [[Benedito Calixto]].]] Fondiĝo de São Vicente en la san-paŭla marbordo iniciatis la procezon de [[koloniado de Brazilo]] kiel kutima politiko de la [[Portugala Registaro|portugala registaro]], kaŭzita de alesteco de aliaj fremduloj, kiuj minacis ekposedi tiun teritorion.<ref>Prefeitura de São Vicente. «[http://www.saovicente.sp.gov.br/conheca/povoacao.asp Povoação de São Vicente] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111103154705/http://www.saovicente.sp.gov.br/conheca/povoacao.asp |date=2011-11-03 }}»{{ref|pt}}.</ref> Antaŭ tio, jam ekzistis tie centro de la [[Portugala Imperio]], kiu, simile al aliaj marbordaj centroj, ekestis post ŝip-drono, probable en la komenco de la 16-a jarcento. Tamen nur post fondiĝo de Vilaĝo São Vicente, far Martim Afonso de Souza, oni konsideris ĝin kiel veran markon de la brazila koloniado.<ref>Prefeitura de São Vicente. «[http://www.saovicente.sp.gov.br/conheca/cellulamater.asp] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110905011645/http://www.saovicente.sp.gov.br/conheca/cellulamater.asp|date=2011-09-05}}»{{ref|pt}}.</ref> La mallarĝa marbordo, barita de la Mara Montaro, malfaciligis ekeston de agrikulturo. Aliflanke, la altebenaĵo restis izolita, kiu malpermesis al ĝi atingi la oceanon kaj tiel, malfacile transporti varojn. Tiel, tiu teritorio iĝis ekonomie malsupera, sen ebleco produkti la ĉefan varon de [[kolonia Brazilo]], la [[sukerkano]]n, tiam kultivate ĉefe en [[Pernambuco]] kaj [[Bahia]].<ref>Governo de São Paulo. «[http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/historia_colonia A Colônia] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120107034051/http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/historia_colonia |date=2012-01-07 }}»{{ref|pt}}.</ref> Okazis en Piratininga kvazaŭ-sklaveca kulturo, bazita sur la perforta laboro de indianoj. La izoliĝo de la vilaĝo kreis apartan societon. Alveni al la tiama San-Paŭlo postulis grandan malfacilaĵojn, pro la montaro, la atakoj de indianoj, malsato kaj malsanoj. == Geografio == La [[Valo de Paraibao]] (portugale ''Vale do Paraíba'') estas regiono en la orienta parto de San-Paŭlio kaj okcidenta parto de Rio-de-Ĵanejrio, en Brazilo. La regiono lokiĝas laŭlonge de la rivero Paraibao, inter la urboj Rio-de-Ĵanejro kaj San-Paŭlo. Ĝi estas kaj estis historie unu el la plej gravaj ekonomiaj regionoj de Brazilo ekde la komenco de kafo-produktado dum la 19-a jarcento. == Famuloj == En San-Paŭlo naskiĝis inter multaj aliaj * [[Sergio Clerici]] (n. 1941), brazila-itala futbalisto kaj futbala trejnisto Tie mortis, same inter multaj aliaj: * hungardevena [[Dezső Somkuthy]] ([[aktoro]], [[pentristo]]) * hungardevena [[Rudolf Icsey]], [[kameraisto]]. == Servoj == * [[Universitato de San-Paŭlo]] * [[Universitato de San-Paŭlio]] * [[Universitato Federacia de San-Paŭlo]] == Amaskomunikiloj == * ĵurnaloj ''[[O Estado de São Paulo]]'' kaj ''[[Folha de S. Paulo]]'' == Esperanto kaj San-Paŭlo == La [[Esperanto-Asocio de San-Paŭlo]] (EASP) estas neprofitcela kultura asocio por progresigo de Esperanto en la ŝtato San-Paŭlo, kiu fondiĝis la 29-an de marto 1937. Ekde tiam la asocio sen interrompo laboras en la antaŭenigo de Esperanto, kun la valora helpo kaj dediĉo de multaj lokaj idealistoj kiuj rekte aŭ nerekte kontribuis kaj kontribuas en tiu tasko. Kiel parto de siaj aktivecoj, la asocio subtenas lingvokursojn de Esperanto, regule okazigas kulturajn kunvenojn; ĉiujare gastigas Esperanto-renkontiĝon en la urbo San-Paŭlo (Encontro de Esperanto da Cidade de São Paulo, ERUSP) kaj la San-Paŭlan Kongreson de Esperanto. == Vidu ankaŭ == * [[Paŭlistanio]] == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.saopaulo.sp.gov.br Oficiala paĝaro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111010024842/http://www.saopaulo.sp.gov.br/ |date=2011-10-10 }} {{Projektoj|n=Kategorio:Sanpaŭlo (ŝtato)}} {{Subŝtatoj de Brazilo}} [[Kategorio:San-Paŭlo (subŝtato)| ]] [[Kategorio:Subŝtatoj de Brazilo]] nde1sbnh8toqh4z3vuqub4fj2pikn1z 9413375 9413374 2026-06-25T15:30:44Z ThomasPusch 1869 /* Famuloj */ 9413375 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=subŝtato|urbo|San-Paŭlo (urbo)}} {{Informkesto brazila subŝtato |nomo = San-Paŭlo |nomopt = São Paulo |bildo_flago = Bandeira do estado de São Paulo.svg |info_flago = Flago de San-Paŭlo |bildo_blazono = Brasao Estado SaoPaulo Brasil.svg |mus_infO_flago = Flago de San-Paŭlo |info_blazono = Blazono de San-Paŭlo |mus_infO_blazono = Blazono de San-Paŭlo |moto = Pro Brasilia fiant eximia |himno = Hino dos Bandeirantes |situo = Sao Paulo in Brazil.svg |regiono = Sudorienta |mezoregionoj = 15 |mikroregionoj = 63 |municipoj = 645 |mapo = SaoPaulo MesoMicroMunicip.svg |nomo de la loĝanto = paulista |ĉefurbo = [[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]] |najbaroj = [[Paraná]] (sude)<br />·[[Mato Grosso do Sul]] (okcidente)<br />·[[Minas Gerais]] (norde, nordoriente)<br />·[[Rio de Janeiro]] (oriente) |latitudo = |longitudo = |subŝtatestro = João Doria |partio_subŝtatestro = [[Partido da Social Democracia Brasileira|PSDB]] |vicsubŝtatestro = Márcio França |partio_vic = [[Partido Socialista Brasileiro|PSB]] |feder_deputitoj = 70 |subŝtata_deputitoj = 94 |areo_entute = {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} |areo_laŭgrade = 12 |loĝantoj_jaro = {{WikidataLoĝantaroDato}} |loĝantoj = {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|}} |loĝantoj_laŭgrade = |loĝantoj_urbe = |loĝdenso = {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |loĝdenso_laŭgrade = |MEP_jaro = 2010 |MEP_tuta = 1,428 bilionoj<ref name="IBGE_MEP">[ftp://ftp.ibge.gov.br/Contas_Regionais/2010/pdf/tab01.pdf]</ref> |MEP_laŭgrade = 1 |MEP_kape = 30 243<ref name="IBGE_MEP"/> |MEP_kape_laŭgrade = 2 |IHD_jaro = 2005 |IHD = 0,833 (2005)<ref name="IHD_2005">[http://www.pnud.org.br/pobreza_desigualdade/reportagens/index.php?id01=3039&lay=pde]</ref> |IHD_laŭgrade = 3 |IHD_kategorio = alta |vivdaŭro = 74,8 |vivdaŭro_laŭgrade = 4 |infan_morto = 14,5 |infan_morto_laŭgrade = 2 |analfabetismo = 4,0 |analfabetismo_laŭgrade = 5 |horzono = UTC-3 |horzono_DST = UTC-2 |klimato = Subtropika |pri_klimato = Aw/Cfa/Cfb/Cwa/Cwb |mallongigo = BR-SP |retejo = [http://www.saopaulo.sp.gov.br/ www.saopaulo.sp.gov.br] |zomo = 6 }} '''San-Paŭlo'''<ref>laŭ [[PMEG]]</ref> aŭ '''Sanpaŭlo''' ({{lang-pt|Estado de São Paulo}}) estas unu el la 27 [[Subŝtatoj de Brazilo|federacieroj de Brazilo]]. Ĝia ĉefurbo estas [[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]] ({{lang-pt|São Paulo}}) kaj ĝia nuna estro estas ''João Doria'', kiu en [[2018]] transprenis ĝin de [[Geraldo Alckmin]]. Oni ankaŭ povas skribi '''San-Paŭlio''', por distingi la [[subŝtatoj de Brazilo|subŝtaton]] de la ĉefurbo. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la subŝtato vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj (t.e. 2,91% de tuta surfaco de Brazilo), kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Limnajbaroj estas {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Politike ĝi konsistas el 645 municipoj kaj sia areo estas de 248.209,426 km², Troveblas tri diversaj partoj: la metropola areo de la ĉefurbo (konata kiel Granda San-Paŭlo, {{lang-pt|Grande São Paulo}}), la marbordo kaj la interlando. Regionoj proksime de la ĉefurbo ankaŭ estas metropolaj areoj, kiel [[Campinas|Kampino]], [[Santos]], [[Sorocaba]] kaj [[São José dos Campos]]; aliaj regionoj estas la [[ABC Paulista]]. La sumo de loĝantoj de tiuj areoj kaj de la ĉefurbo surpasas 29 milionojn da loĝantoj, t.e., proksimume 75% de la tuta populacio de San-Paŭlo. San-Paŭlo havas la plej grandan populacion de [[Brazilo]], kun pli ol 40 milionoj da loĝantoj, ĉirkaŭ 22% de Brazilo. Tio igas ĝin la plej populacia ŝtato de Brazilo kaj la tria plej populacia politika divido en [[Sud-Ameriko]], malantaŭ nur [[Kolombio]] kaj Brazilo mem. Ĝia popolo estas unu el la plej miksitaj de la lando, komponata ĉefe de portugaloj kaj italaj elmigrintoj. Aliaj malnovaj popolgrupoj konsistas el afrikanoj kaj indianoj. Elmigrintaron konsistigas aliaj grupoj, kiel araboj, germanoj, hispanoj, japanoj kaj ĉinoj. Ĝi estas la plej aktiva ŝtato industrie kaj ekonomie. Krom la granda ekonomia povo, la ŝtato havas relative bonajn sociajn indicojn: la tria plej granda IHD, dua MEP kape kaj kvara plej malgranda nivelo de senalfabetismo inter ĉiuj ŝtatoj de Brazilo. == Historio == === Koloniado === En la komenco de la [[16-a jarcento]], la san-paŭla marbordo jam estis vizitita de portugalaj kaj hispanaj navigistoj, sed nur en [[1532]] okazis la unua popoligo en [[São Vicente]], fare de [[Martim Afonso de Sousa]], kie nun estas la [[Baixada Santista]]. Post fondiĝo de Vilaĝo São Vicente, estis kreita la unua parlamento en Ameriko: La Ĉambro de Vilaĝo São Vicente, kie estis organizita la unua balotado en la amerika kontinento. La serĉo por multevaloraj metaloj faris, ke portugaloj surpasis [[Serra do Mar]]-n, tra la jam ekzistanta indiĝena irvojo, [[Peabiru]]. En la altebenaĵo post Mara Montaro (Serra do Mar), estis fondita en la jaro [[1554]] la vilaĝo de [[San-Paŭlo (urbo)|Sankta Paŭlo de Piratininga]], de la jesuitoj, gviditaj de [[Manuel da Nóbrega]]. Ĝis la fino de la 16-a jarcento multajn aliajn vilaĝojn oni fondis en la altebena regiono, kiel [[Santana de Parnaíba]], kiuj garantiis la sekurecon kaj subtenon de vilaĝo San-Paŭlo.<ref>SP Turismo. «[http://www.sp-turismo.com/historia.htm História - SP Turismo]»{{ref|pt}}.</ref> [[Dosiero:Benedito Calixto de Jesus - Fundação de São Vicente, Acervo do Museu Paulista da USP.jpg|eta|270ra|''Fondiĝo de [[São Vicente (São Paulo)|São Vicente]]'', fare de [[Benedito Calixto]].]] Fondiĝo de São Vicente en la san-paŭla marbordo iniciatis la procezon de [[koloniado de Brazilo]] kiel kutima politiko de la [[Portugala Registaro|portugala registaro]], kaŭzita de alesteco de aliaj fremduloj, kiuj minacis ekposedi tiun teritorion.<ref>Prefeitura de São Vicente. «[http://www.saovicente.sp.gov.br/conheca/povoacao.asp Povoação de São Vicente] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111103154705/http://www.saovicente.sp.gov.br/conheca/povoacao.asp |date=2011-11-03 }}»{{ref|pt}}.</ref> Antaŭ tio, jam ekzistis tie centro de la [[Portugala Imperio]], kiu, simile al aliaj marbordaj centroj, ekestis post ŝip-drono, probable en la komenco de la 16-a jarcento. Tamen nur post fondiĝo de Vilaĝo São Vicente, far Martim Afonso de Souza, oni konsideris ĝin kiel veran markon de la brazila koloniado.<ref>Prefeitura de São Vicente. «[http://www.saovicente.sp.gov.br/conheca/cellulamater.asp] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110905011645/http://www.saovicente.sp.gov.br/conheca/cellulamater.asp|date=2011-09-05}}»{{ref|pt}}.</ref> La mallarĝa marbordo, barita de la Mara Montaro, malfaciligis ekeston de agrikulturo. Aliflanke, la altebenaĵo restis izolita, kiu malpermesis al ĝi atingi la oceanon kaj tiel, malfacile transporti varojn. Tiel, tiu teritorio iĝis ekonomie malsupera, sen ebleco produkti la ĉefan varon de [[kolonia Brazilo]], la [[sukerkano]]n, tiam kultivate ĉefe en [[Pernambuco]] kaj [[Bahia]].<ref>Governo de São Paulo. «[http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/historia_colonia A Colônia] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120107034051/http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/historia_colonia |date=2012-01-07 }}»{{ref|pt}}.</ref> Okazis en Piratininga kvazaŭ-sklaveca kulturo, bazita sur la perforta laboro de indianoj. La izoliĝo de la vilaĝo kreis apartan societon. Alveni al la tiama San-Paŭlo postulis grandan malfacilaĵojn, pro la montaro, la atakoj de indianoj, malsato kaj malsanoj. == Geografio == La [[Valo de Paraibao]] (portugale ''Vale do Paraíba'') estas regiono en la orienta parto de San-Paŭlio kaj okcidenta parto de Rio-de-Ĵanejrio, en Brazilo. La regiono lokiĝas laŭlonge de la rivero Paraibao, inter la urboj Rio-de-Ĵanejro kaj San-Paŭlo. Ĝi estas kaj estis historie unu el la plej gravaj ekonomiaj regionoj de Brazilo ekde la komenco de kafo-produktado dum la 19-a jarcento. == Famuloj == En San-Paŭlo naskiĝis inter multaj aliaj * [[Sergio Clerici]] (n. 1941), brazila-itala futbalisto kaj futbala trejnisto Tie mortis, same inter multaj aliaj: * hungardevena [[Dezső Somkuthy]] (1906-1993), [[aktoro]] kaj [[pentristo]], kaj * hungardevena [[Rudolf Icsey]], [[kameraisto]]. == Servoj == * [[Universitato de San-Paŭlo]] * [[Universitato de San-Paŭlio]] * [[Universitato Federacia de San-Paŭlo]] == Amaskomunikiloj == * ĵurnaloj ''[[O Estado de São Paulo]]'' kaj ''[[Folha de S. Paulo]]'' == Esperanto kaj San-Paŭlo == La [[Esperanto-Asocio de San-Paŭlo]] (EASP) estas neprofitcela kultura asocio por progresigo de Esperanto en la ŝtato San-Paŭlo, kiu fondiĝis la 29-an de marto 1937. Ekde tiam la asocio sen interrompo laboras en la antaŭenigo de Esperanto, kun la valora helpo kaj dediĉo de multaj lokaj idealistoj kiuj rekte aŭ nerekte kontribuis kaj kontribuas en tiu tasko. Kiel parto de siaj aktivecoj, la asocio subtenas lingvokursojn de Esperanto, regule okazigas kulturajn kunvenojn; ĉiujare gastigas Esperanto-renkontiĝon en la urbo San-Paŭlo (Encontro de Esperanto da Cidade de São Paulo, ERUSP) kaj la San-Paŭlan Kongreson de Esperanto. == Vidu ankaŭ == * [[Paŭlistanio]] == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.saopaulo.sp.gov.br Oficiala paĝaro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111010024842/http://www.saopaulo.sp.gov.br/ |date=2011-10-10 }} {{Projektoj|n=Kategorio:Sanpaŭlo (ŝtato)}} {{Subŝtatoj de Brazilo}} [[Kategorio:San-Paŭlo (subŝtato)| ]] [[Kategorio:Subŝtatoj de Brazilo]] metkmji3u1fvex9a1j5co31txdqdjcd 9413376 9413375 2026-06-25T15:31:10Z ThomasPusch 1869 /* Famuloj */ 9413376 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=subŝtato|urbo|San-Paŭlo (urbo)}} {{Informkesto brazila subŝtato |nomo = San-Paŭlo |nomopt = São Paulo |bildo_flago = Bandeira do estado de São Paulo.svg |info_flago = Flago de San-Paŭlo |bildo_blazono = Brasao Estado SaoPaulo Brasil.svg |mus_infO_flago = Flago de San-Paŭlo |info_blazono = Blazono de San-Paŭlo |mus_infO_blazono = Blazono de San-Paŭlo |moto = Pro Brasilia fiant eximia |himno = Hino dos Bandeirantes |situo = Sao Paulo in Brazil.svg |regiono = Sudorienta |mezoregionoj = 15 |mikroregionoj = 63 |municipoj = 645 |mapo = SaoPaulo MesoMicroMunicip.svg |nomo de la loĝanto = paulista |ĉefurbo = [[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]] |najbaroj = [[Paraná]] (sude)<br />·[[Mato Grosso do Sul]] (okcidente)<br />·[[Minas Gerais]] (norde, nordoriente)<br />·[[Rio de Janeiro]] (oriente) |latitudo = |longitudo = |subŝtatestro = João Doria |partio_subŝtatestro = [[Partido da Social Democracia Brasileira|PSDB]] |vicsubŝtatestro = Márcio França |partio_vic = [[Partido Socialista Brasileiro|PSB]] |feder_deputitoj = 70 |subŝtata_deputitoj = 94 |areo_entute = {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} |areo_laŭgrade = 12 |loĝantoj_jaro = {{WikidataLoĝantaroDato}} |loĝantoj = {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|}} |loĝantoj_laŭgrade = |loĝantoj_urbe = |loĝdenso = {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |loĝdenso_laŭgrade = |MEP_jaro = 2010 |MEP_tuta = 1,428 bilionoj<ref name="IBGE_MEP">[ftp://ftp.ibge.gov.br/Contas_Regionais/2010/pdf/tab01.pdf]</ref> |MEP_laŭgrade = 1 |MEP_kape = 30 243<ref name="IBGE_MEP"/> |MEP_kape_laŭgrade = 2 |IHD_jaro = 2005 |IHD = 0,833 (2005)<ref name="IHD_2005">[http://www.pnud.org.br/pobreza_desigualdade/reportagens/index.php?id01=3039&lay=pde]</ref> |IHD_laŭgrade = 3 |IHD_kategorio = alta |vivdaŭro = 74,8 |vivdaŭro_laŭgrade = 4 |infan_morto = 14,5 |infan_morto_laŭgrade = 2 |analfabetismo = 4,0 |analfabetismo_laŭgrade = 5 |horzono = UTC-3 |horzono_DST = UTC-2 |klimato = Subtropika |pri_klimato = Aw/Cfa/Cfb/Cwa/Cwb |mallongigo = BR-SP |retejo = [http://www.saopaulo.sp.gov.br/ www.saopaulo.sp.gov.br] |zomo = 6 }} '''San-Paŭlo'''<ref>laŭ [[PMEG]]</ref> aŭ '''Sanpaŭlo''' ({{lang-pt|Estado de São Paulo}}) estas unu el la 27 [[Subŝtatoj de Brazilo|federacieroj de Brazilo]]. Ĝia ĉefurbo estas [[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]] ({{lang-pt|São Paulo}}) kaj ĝia nuna estro estas ''João Doria'', kiu en [[2018]] transprenis ĝin de [[Geraldo Alckmin]]. Oni ankaŭ povas skribi '''San-Paŭlio''', por distingi la [[subŝtatoj de Brazilo|subŝtaton]] de la ĉefurbo. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la subŝtato vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj (t.e. 2,91% de tuta surfaco de Brazilo), kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Limnajbaroj estas {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Politike ĝi konsistas el 645 municipoj kaj sia areo estas de 248.209,426 km², Troveblas tri diversaj partoj: la metropola areo de la ĉefurbo (konata kiel Granda San-Paŭlo, {{lang-pt|Grande São Paulo}}), la marbordo kaj la interlando. Regionoj proksime de la ĉefurbo ankaŭ estas metropolaj areoj, kiel [[Campinas|Kampino]], [[Santos]], [[Sorocaba]] kaj [[São José dos Campos]]; aliaj regionoj estas la [[ABC Paulista]]. La sumo de loĝantoj de tiuj areoj kaj de la ĉefurbo surpasas 29 milionojn da loĝantoj, t.e., proksimume 75% de la tuta populacio de San-Paŭlo. San-Paŭlo havas la plej grandan populacion de [[Brazilo]], kun pli ol 40 milionoj da loĝantoj, ĉirkaŭ 22% de Brazilo. Tio igas ĝin la plej populacia ŝtato de Brazilo kaj la tria plej populacia politika divido en [[Sud-Ameriko]], malantaŭ nur [[Kolombio]] kaj Brazilo mem. Ĝia popolo estas unu el la plej miksitaj de la lando, komponata ĉefe de portugaloj kaj italaj elmigrintoj. Aliaj malnovaj popolgrupoj konsistas el afrikanoj kaj indianoj. Elmigrintaron konsistigas aliaj grupoj, kiel araboj, germanoj, hispanoj, japanoj kaj ĉinoj. Ĝi estas la plej aktiva ŝtato industrie kaj ekonomie. Krom la granda ekonomia povo, la ŝtato havas relative bonajn sociajn indicojn: la tria plej granda IHD, dua MEP kape kaj kvara plej malgranda nivelo de senalfabetismo inter ĉiuj ŝtatoj de Brazilo. == Historio == === Koloniado === En la komenco de la [[16-a jarcento]], la san-paŭla marbordo jam estis vizitita de portugalaj kaj hispanaj navigistoj, sed nur en [[1532]] okazis la unua popoligo en [[São Vicente]], fare de [[Martim Afonso de Sousa]], kie nun estas la [[Baixada Santista]]. Post fondiĝo de Vilaĝo São Vicente, estis kreita la unua parlamento en Ameriko: La Ĉambro de Vilaĝo São Vicente, kie estis organizita la unua balotado en la amerika kontinento. La serĉo por multevaloraj metaloj faris, ke portugaloj surpasis [[Serra do Mar]]-n, tra la jam ekzistanta indiĝena irvojo, [[Peabiru]]. En la altebenaĵo post Mara Montaro (Serra do Mar), estis fondita en la jaro [[1554]] la vilaĝo de [[San-Paŭlo (urbo)|Sankta Paŭlo de Piratininga]], de la jesuitoj, gviditaj de [[Manuel da Nóbrega]]. Ĝis la fino de la 16-a jarcento multajn aliajn vilaĝojn oni fondis en la altebena regiono, kiel [[Santana de Parnaíba]], kiuj garantiis la sekurecon kaj subtenon de vilaĝo San-Paŭlo.<ref>SP Turismo. «[http://www.sp-turismo.com/historia.htm História - SP Turismo]»{{ref|pt}}.</ref> [[Dosiero:Benedito Calixto de Jesus - Fundação de São Vicente, Acervo do Museu Paulista da USP.jpg|eta|270ra|''Fondiĝo de [[São Vicente (São Paulo)|São Vicente]]'', fare de [[Benedito Calixto]].]] Fondiĝo de São Vicente en la san-paŭla marbordo iniciatis la procezon de [[koloniado de Brazilo]] kiel kutima politiko de la [[Portugala Registaro|portugala registaro]], kaŭzita de alesteco de aliaj fremduloj, kiuj minacis ekposedi tiun teritorion.<ref>Prefeitura de São Vicente. «[http://www.saovicente.sp.gov.br/conheca/povoacao.asp Povoação de São Vicente] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111103154705/http://www.saovicente.sp.gov.br/conheca/povoacao.asp |date=2011-11-03 }}»{{ref|pt}}.</ref> Antaŭ tio, jam ekzistis tie centro de la [[Portugala Imperio]], kiu, simile al aliaj marbordaj centroj, ekestis post ŝip-drono, probable en la komenco de la 16-a jarcento. Tamen nur post fondiĝo de Vilaĝo São Vicente, far Martim Afonso de Souza, oni konsideris ĝin kiel veran markon de la brazila koloniado.<ref>Prefeitura de São Vicente. «[http://www.saovicente.sp.gov.br/conheca/cellulamater.asp] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110905011645/http://www.saovicente.sp.gov.br/conheca/cellulamater.asp|date=2011-09-05}}»{{ref|pt}}.</ref> La mallarĝa marbordo, barita de la Mara Montaro, malfaciligis ekeston de agrikulturo. Aliflanke, la altebenaĵo restis izolita, kiu malpermesis al ĝi atingi la oceanon kaj tiel, malfacile transporti varojn. Tiel, tiu teritorio iĝis ekonomie malsupera, sen ebleco produkti la ĉefan varon de [[kolonia Brazilo]], la [[sukerkano]]n, tiam kultivate ĉefe en [[Pernambuco]] kaj [[Bahia]].<ref>Governo de São Paulo. «[http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/historia_colonia A Colônia] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120107034051/http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/historia_colonia |date=2012-01-07 }}»{{ref|pt}}.</ref> Okazis en Piratininga kvazaŭ-sklaveca kulturo, bazita sur la perforta laboro de indianoj. La izoliĝo de la vilaĝo kreis apartan societon. Alveni al la tiama San-Paŭlo postulis grandan malfacilaĵojn, pro la montaro, la atakoj de indianoj, malsato kaj malsanoj. == Geografio == La [[Valo de Paraibao]] (portugale ''Vale do Paraíba'') estas regiono en la orienta parto de San-Paŭlio kaj okcidenta parto de Rio-de-Ĵanejrio, en Brazilo. La regiono lokiĝas laŭlonge de la rivero Paraibao, inter la urboj Rio-de-Ĵanejro kaj San-Paŭlo. Ĝi estas kaj estis historie unu el la plej gravaj ekonomiaj regionoj de Brazilo ekde la komenco de kafo-produktado dum la 19-a jarcento. == Famuloj == En San-Paŭlo naskiĝis inter multaj aliaj * [[Sergio Clerici]] (n. 1941), brazila-itala futbalisto kaj futbala trejnisto Tie mortis, same inter multaj aliaj: * hungardevena [[Dezső Somkuthy]] (1906-1993), [[aktoro]] kaj [[pentristo]], kaj * hungardevena [[Rudolf Icsey]] (1905-1986), [[kameraisto]]. == Servoj == * [[Universitato de San-Paŭlo]] * [[Universitato de San-Paŭlio]] * [[Universitato Federacia de San-Paŭlo]] == Amaskomunikiloj == * ĵurnaloj ''[[O Estado de São Paulo]]'' kaj ''[[Folha de S. Paulo]]'' == Esperanto kaj San-Paŭlo == La [[Esperanto-Asocio de San-Paŭlo]] (EASP) estas neprofitcela kultura asocio por progresigo de Esperanto en la ŝtato San-Paŭlo, kiu fondiĝis la 29-an de marto 1937. Ekde tiam la asocio sen interrompo laboras en la antaŭenigo de Esperanto, kun la valora helpo kaj dediĉo de multaj lokaj idealistoj kiuj rekte aŭ nerekte kontribuis kaj kontribuas en tiu tasko. Kiel parto de siaj aktivecoj, la asocio subtenas lingvokursojn de Esperanto, regule okazigas kulturajn kunvenojn; ĉiujare gastigas Esperanto-renkontiĝon en la urbo San-Paŭlo (Encontro de Esperanto da Cidade de São Paulo, ERUSP) kaj la San-Paŭlan Kongreson de Esperanto. == Vidu ankaŭ == * [[Paŭlistanio]] == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.saopaulo.sp.gov.br Oficiala paĝaro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111010024842/http://www.saopaulo.sp.gov.br/ |date=2011-10-10 }} {{Projektoj|n=Kategorio:Sanpaŭlo (ŝtato)}} {{Subŝtatoj de Brazilo}} [[Kategorio:San-Paŭlo (subŝtato)| ]] [[Kategorio:Subŝtatoj de Brazilo]] e6sizm63wox80o2450tkwwfxva9beo3 9413377 9413376 2026-06-25T15:32:02Z ThomasPusch 1869 /* Eksteraj ligiloj */ 9413377 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=subŝtato|urbo|San-Paŭlo (urbo)}} {{Informkesto brazila subŝtato |nomo = San-Paŭlo |nomopt = São Paulo |bildo_flago = Bandeira do estado de São Paulo.svg |info_flago = Flago de San-Paŭlo |bildo_blazono = Brasao Estado SaoPaulo Brasil.svg |mus_infO_flago = Flago de San-Paŭlo |info_blazono = Blazono de San-Paŭlo |mus_infO_blazono = Blazono de San-Paŭlo |moto = Pro Brasilia fiant eximia |himno = Hino dos Bandeirantes |situo = Sao Paulo in Brazil.svg |regiono = Sudorienta |mezoregionoj = 15 |mikroregionoj = 63 |municipoj = 645 |mapo = SaoPaulo MesoMicroMunicip.svg |nomo de la loĝanto = paulista |ĉefurbo = [[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]] |najbaroj = [[Paraná]] (sude)<br />·[[Mato Grosso do Sul]] (okcidente)<br />·[[Minas Gerais]] (norde, nordoriente)<br />·[[Rio de Janeiro]] (oriente) |latitudo = |longitudo = |subŝtatestro = João Doria |partio_subŝtatestro = [[Partido da Social Democracia Brasileira|PSDB]] |vicsubŝtatestro = Márcio França |partio_vic = [[Partido Socialista Brasileiro|PSB]] |feder_deputitoj = 70 |subŝtata_deputitoj = 94 |areo_entute = {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} |areo_laŭgrade = 12 |loĝantoj_jaro = {{WikidataLoĝantaroDato}} |loĝantoj = {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|}} |loĝantoj_laŭgrade = |loĝantoj_urbe = |loĝdenso = {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |loĝdenso_laŭgrade = |MEP_jaro = 2010 |MEP_tuta = 1,428 bilionoj<ref name="IBGE_MEP">[ftp://ftp.ibge.gov.br/Contas_Regionais/2010/pdf/tab01.pdf]</ref> |MEP_laŭgrade = 1 |MEP_kape = 30 243<ref name="IBGE_MEP"/> |MEP_kape_laŭgrade = 2 |IHD_jaro = 2005 |IHD = 0,833 (2005)<ref name="IHD_2005">[http://www.pnud.org.br/pobreza_desigualdade/reportagens/index.php?id01=3039&lay=pde]</ref> |IHD_laŭgrade = 3 |IHD_kategorio = alta |vivdaŭro = 74,8 |vivdaŭro_laŭgrade = 4 |infan_morto = 14,5 |infan_morto_laŭgrade = 2 |analfabetismo = 4,0 |analfabetismo_laŭgrade = 5 |horzono = UTC-3 |horzono_DST = UTC-2 |klimato = Subtropika |pri_klimato = Aw/Cfa/Cfb/Cwa/Cwb |mallongigo = BR-SP |retejo = [http://www.saopaulo.sp.gov.br/ www.saopaulo.sp.gov.br] |zomo = 6 }} '''San-Paŭlo'''<ref>laŭ [[PMEG]]</ref> aŭ '''Sanpaŭlo''' ({{lang-pt|Estado de São Paulo}}) estas unu el la 27 [[Subŝtatoj de Brazilo|federacieroj de Brazilo]]. Ĝia ĉefurbo estas [[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]] ({{lang-pt|São Paulo}}) kaj ĝia nuna estro estas ''João Doria'', kiu en [[2018]] transprenis ĝin de [[Geraldo Alckmin]]. Oni ankaŭ povas skribi '''San-Paŭlio''', por distingi la [[subŝtatoj de Brazilo|subŝtaton]] de la ĉefurbo. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la subŝtato vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj (t.e. 2,91% de tuta surfaco de Brazilo), kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Limnajbaroj estas {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Politike ĝi konsistas el 645 municipoj kaj sia areo estas de 248.209,426 km², Troveblas tri diversaj partoj: la metropola areo de la ĉefurbo (konata kiel Granda San-Paŭlo, {{lang-pt|Grande São Paulo}}), la marbordo kaj la interlando. Regionoj proksime de la ĉefurbo ankaŭ estas metropolaj areoj, kiel [[Campinas|Kampino]], [[Santos]], [[Sorocaba]] kaj [[São José dos Campos]]; aliaj regionoj estas la [[ABC Paulista]]. La sumo de loĝantoj de tiuj areoj kaj de la ĉefurbo surpasas 29 milionojn da loĝantoj, t.e., proksimume 75% de la tuta populacio de San-Paŭlo. San-Paŭlo havas la plej grandan populacion de [[Brazilo]], kun pli ol 40 milionoj da loĝantoj, ĉirkaŭ 22% de Brazilo. Tio igas ĝin la plej populacia ŝtato de Brazilo kaj la tria plej populacia politika divido en [[Sud-Ameriko]], malantaŭ nur [[Kolombio]] kaj Brazilo mem. Ĝia popolo estas unu el la plej miksitaj de la lando, komponata ĉefe de portugaloj kaj italaj elmigrintoj. Aliaj malnovaj popolgrupoj konsistas el afrikanoj kaj indianoj. Elmigrintaron konsistigas aliaj grupoj, kiel araboj, germanoj, hispanoj, japanoj kaj ĉinoj. Ĝi estas la plej aktiva ŝtato industrie kaj ekonomie. Krom la granda ekonomia povo, la ŝtato havas relative bonajn sociajn indicojn: la tria plej granda IHD, dua MEP kape kaj kvara plej malgranda nivelo de senalfabetismo inter ĉiuj ŝtatoj de Brazilo. == Historio == === Koloniado === En la komenco de la [[16-a jarcento]], la san-paŭla marbordo jam estis vizitita de portugalaj kaj hispanaj navigistoj, sed nur en [[1532]] okazis la unua popoligo en [[São Vicente]], fare de [[Martim Afonso de Sousa]], kie nun estas la [[Baixada Santista]]. Post fondiĝo de Vilaĝo São Vicente, estis kreita la unua parlamento en Ameriko: La Ĉambro de Vilaĝo São Vicente, kie estis organizita la unua balotado en la amerika kontinento. La serĉo por multevaloraj metaloj faris, ke portugaloj surpasis [[Serra do Mar]]-n, tra la jam ekzistanta indiĝena irvojo, [[Peabiru]]. En la altebenaĵo post Mara Montaro (Serra do Mar), estis fondita en la jaro [[1554]] la vilaĝo de [[San-Paŭlo (urbo)|Sankta Paŭlo de Piratininga]], de la jesuitoj, gviditaj de [[Manuel da Nóbrega]]. Ĝis la fino de la 16-a jarcento multajn aliajn vilaĝojn oni fondis en la altebena regiono, kiel [[Santana de Parnaíba]], kiuj garantiis la sekurecon kaj subtenon de vilaĝo San-Paŭlo.<ref>SP Turismo. «[http://www.sp-turismo.com/historia.htm História - SP Turismo]»{{ref|pt}}.</ref> [[Dosiero:Benedito Calixto de Jesus - Fundação de São Vicente, Acervo do Museu Paulista da USP.jpg|eta|270ra|''Fondiĝo de [[São Vicente (São Paulo)|São Vicente]]'', fare de [[Benedito Calixto]].]] Fondiĝo de São Vicente en la san-paŭla marbordo iniciatis la procezon de [[koloniado de Brazilo]] kiel kutima politiko de la [[Portugala Registaro|portugala registaro]], kaŭzita de alesteco de aliaj fremduloj, kiuj minacis ekposedi tiun teritorion.<ref>Prefeitura de São Vicente. «[http://www.saovicente.sp.gov.br/conheca/povoacao.asp Povoação de São Vicente] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111103154705/http://www.saovicente.sp.gov.br/conheca/povoacao.asp |date=2011-11-03 }}»{{ref|pt}}.</ref> Antaŭ tio, jam ekzistis tie centro de la [[Portugala Imperio]], kiu, simile al aliaj marbordaj centroj, ekestis post ŝip-drono, probable en la komenco de la 16-a jarcento. Tamen nur post fondiĝo de Vilaĝo São Vicente, far Martim Afonso de Souza, oni konsideris ĝin kiel veran markon de la brazila koloniado.<ref>Prefeitura de São Vicente. «[http://www.saovicente.sp.gov.br/conheca/cellulamater.asp] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110905011645/http://www.saovicente.sp.gov.br/conheca/cellulamater.asp|date=2011-09-05}}»{{ref|pt}}.</ref> La mallarĝa marbordo, barita de la Mara Montaro, malfaciligis ekeston de agrikulturo. Aliflanke, la altebenaĵo restis izolita, kiu malpermesis al ĝi atingi la oceanon kaj tiel, malfacile transporti varojn. Tiel, tiu teritorio iĝis ekonomie malsupera, sen ebleco produkti la ĉefan varon de [[kolonia Brazilo]], la [[sukerkano]]n, tiam kultivate ĉefe en [[Pernambuco]] kaj [[Bahia]].<ref>Governo de São Paulo. «[http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/historia_colonia A Colônia] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120107034051/http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/historia_colonia |date=2012-01-07 }}»{{ref|pt}}.</ref> Okazis en Piratininga kvazaŭ-sklaveca kulturo, bazita sur la perforta laboro de indianoj. La izoliĝo de la vilaĝo kreis apartan societon. Alveni al la tiama San-Paŭlo postulis grandan malfacilaĵojn, pro la montaro, la atakoj de indianoj, malsato kaj malsanoj. == Geografio == La [[Valo de Paraibao]] (portugale ''Vale do Paraíba'') estas regiono en la orienta parto de San-Paŭlio kaj okcidenta parto de Rio-de-Ĵanejrio, en Brazilo. La regiono lokiĝas laŭlonge de la rivero Paraibao, inter la urboj Rio-de-Ĵanejro kaj San-Paŭlo. Ĝi estas kaj estis historie unu el la plej gravaj ekonomiaj regionoj de Brazilo ekde la komenco de kafo-produktado dum la 19-a jarcento. == Famuloj == En San-Paŭlo naskiĝis inter multaj aliaj * [[Sergio Clerici]] (n. 1941), brazila-itala futbalisto kaj futbala trejnisto Tie mortis, same inter multaj aliaj: * hungardevena [[Dezső Somkuthy]] (1906-1993), [[aktoro]] kaj [[pentristo]], kaj * hungardevena [[Rudolf Icsey]] (1905-1986), [[kameraisto]]. == Servoj == * [[Universitato de San-Paŭlo]] * [[Universitato de San-Paŭlio]] * [[Universitato Federacia de San-Paŭlo]] == Amaskomunikiloj == * ĵurnaloj ''[[O Estado de São Paulo]]'' kaj ''[[Folha de S. Paulo]]'' == Esperanto kaj San-Paŭlo == La [[Esperanto-Asocio de San-Paŭlo]] (EASP) estas neprofitcela kultura asocio por progresigo de Esperanto en la ŝtato San-Paŭlo, kiu fondiĝis la 29-an de marto 1937. Ekde tiam la asocio sen interrompo laboras en la antaŭenigo de Esperanto, kun la valora helpo kaj dediĉo de multaj lokaj idealistoj kiuj rekte aŭ nerekte kontribuis kaj kontribuas en tiu tasko. Kiel parto de siaj aktivecoj, la asocio subtenas lingvokursojn de Esperanto, regule okazigas kulturajn kunvenojn; ĉiujare gastigas Esperanto-renkontiĝon en la urbo San-Paŭlo (Encontro de Esperanto da Cidade de São Paulo, ERUSP) kaj la San-Paŭlan Kongreson de Esperanto. == Vidu ankaŭ == * [[Paŭlistanio]] == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{pt}}) {{Projektoj|n=Kategorio:Sanpaŭlo (ŝtato)}} {{Subŝtatoj de Brazilo}} [[Kategorio:San-Paŭlo (subŝtato)| ]] [[Kategorio:Subŝtatoj de Brazilo]] 09guz5xy60i44ma7fxtx40ym702yl9z 9413378 9413377 2026-06-25T15:32:41Z ThomasPusch 1869 /* Famuloj */ 9413378 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=subŝtato|urbo|San-Paŭlo (urbo)}} {{Informkesto brazila subŝtato |nomo = San-Paŭlo |nomopt = São Paulo |bildo_flago = Bandeira do estado de São Paulo.svg |info_flago = Flago de San-Paŭlo |bildo_blazono = Brasao Estado SaoPaulo Brasil.svg |mus_infO_flago = Flago de San-Paŭlo |info_blazono = Blazono de San-Paŭlo |mus_infO_blazono = Blazono de San-Paŭlo |moto = Pro Brasilia fiant eximia |himno = Hino dos Bandeirantes |situo = Sao Paulo in Brazil.svg |regiono = Sudorienta |mezoregionoj = 15 |mikroregionoj = 63 |municipoj = 645 |mapo = SaoPaulo MesoMicroMunicip.svg |nomo de la loĝanto = paulista |ĉefurbo = [[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]] |najbaroj = [[Paraná]] (sude)<br />·[[Mato Grosso do Sul]] (okcidente)<br />·[[Minas Gerais]] (norde, nordoriente)<br />·[[Rio de Janeiro]] (oriente) |latitudo = |longitudo = |subŝtatestro = João Doria |partio_subŝtatestro = [[Partido da Social Democracia Brasileira|PSDB]] |vicsubŝtatestro = Márcio França |partio_vic = [[Partido Socialista Brasileiro|PSB]] |feder_deputitoj = 70 |subŝtata_deputitoj = 94 |areo_entute = {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} |areo_laŭgrade = 12 |loĝantoj_jaro = {{WikidataLoĝantaroDato}} |loĝantoj = {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|}} |loĝantoj_laŭgrade = |loĝantoj_urbe = |loĝdenso = {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |loĝdenso_laŭgrade = |MEP_jaro = 2010 |MEP_tuta = 1,428 bilionoj<ref name="IBGE_MEP">[ftp://ftp.ibge.gov.br/Contas_Regionais/2010/pdf/tab01.pdf]</ref> |MEP_laŭgrade = 1 |MEP_kape = 30 243<ref name="IBGE_MEP"/> |MEP_kape_laŭgrade = 2 |IHD_jaro = 2005 |IHD = 0,833 (2005)<ref name="IHD_2005">[http://www.pnud.org.br/pobreza_desigualdade/reportagens/index.php?id01=3039&lay=pde]</ref> |IHD_laŭgrade = 3 |IHD_kategorio = alta |vivdaŭro = 74,8 |vivdaŭro_laŭgrade = 4 |infan_morto = 14,5 |infan_morto_laŭgrade = 2 |analfabetismo = 4,0 |analfabetismo_laŭgrade = 5 |horzono = UTC-3 |horzono_DST = UTC-2 |klimato = Subtropika |pri_klimato = Aw/Cfa/Cfb/Cwa/Cwb |mallongigo = BR-SP |retejo = [http://www.saopaulo.sp.gov.br/ www.saopaulo.sp.gov.br] |zomo = 6 }} '''San-Paŭlo'''<ref>laŭ [[PMEG]]</ref> aŭ '''Sanpaŭlo''' ({{lang-pt|Estado de São Paulo}}) estas unu el la 27 [[Subŝtatoj de Brazilo|federacieroj de Brazilo]]. Ĝia ĉefurbo estas [[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]] ({{lang-pt|São Paulo}}) kaj ĝia nuna estro estas ''João Doria'', kiu en [[2018]] transprenis ĝin de [[Geraldo Alckmin]]. Oni ankaŭ povas skribi '''San-Paŭlio''', por distingi la [[subŝtatoj de Brazilo|subŝtaton]] de la ĉefurbo. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la subŝtato vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj (t.e. 2,91% de tuta surfaco de Brazilo), kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Limnajbaroj estas {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Politike ĝi konsistas el 645 municipoj kaj sia areo estas de 248.209,426 km², Troveblas tri diversaj partoj: la metropola areo de la ĉefurbo (konata kiel Granda San-Paŭlo, {{lang-pt|Grande São Paulo}}), la marbordo kaj la interlando. Regionoj proksime de la ĉefurbo ankaŭ estas metropolaj areoj, kiel [[Campinas|Kampino]], [[Santos]], [[Sorocaba]] kaj [[São José dos Campos]]; aliaj regionoj estas la [[ABC Paulista]]. La sumo de loĝantoj de tiuj areoj kaj de la ĉefurbo surpasas 29 milionojn da loĝantoj, t.e., proksimume 75% de la tuta populacio de San-Paŭlo. San-Paŭlo havas la plej grandan populacion de [[Brazilo]], kun pli ol 40 milionoj da loĝantoj, ĉirkaŭ 22% de Brazilo. Tio igas ĝin la plej populacia ŝtato de Brazilo kaj la tria plej populacia politika divido en [[Sud-Ameriko]], malantaŭ nur [[Kolombio]] kaj Brazilo mem. Ĝia popolo estas unu el la plej miksitaj de la lando, komponata ĉefe de portugaloj kaj italaj elmigrintoj. Aliaj malnovaj popolgrupoj konsistas el afrikanoj kaj indianoj. Elmigrintaron konsistigas aliaj grupoj, kiel araboj, germanoj, hispanoj, japanoj kaj ĉinoj. Ĝi estas la plej aktiva ŝtato industrie kaj ekonomie. Krom la granda ekonomia povo, la ŝtato havas relative bonajn sociajn indicojn: la tria plej granda IHD, dua MEP kape kaj kvara plej malgranda nivelo de senalfabetismo inter ĉiuj ŝtatoj de Brazilo. == Historio == === Koloniado === En la komenco de la [[16-a jarcento]], la san-paŭla marbordo jam estis vizitita de portugalaj kaj hispanaj navigistoj, sed nur en [[1532]] okazis la unua popoligo en [[São Vicente]], fare de [[Martim Afonso de Sousa]], kie nun estas la [[Baixada Santista]]. Post fondiĝo de Vilaĝo São Vicente, estis kreita la unua parlamento en Ameriko: La Ĉambro de Vilaĝo São Vicente, kie estis organizita la unua balotado en la amerika kontinento. La serĉo por multevaloraj metaloj faris, ke portugaloj surpasis [[Serra do Mar]]-n, tra la jam ekzistanta indiĝena irvojo, [[Peabiru]]. En la altebenaĵo post Mara Montaro (Serra do Mar), estis fondita en la jaro [[1554]] la vilaĝo de [[San-Paŭlo (urbo)|Sankta Paŭlo de Piratininga]], de la jesuitoj, gviditaj de [[Manuel da Nóbrega]]. Ĝis la fino de la 16-a jarcento multajn aliajn vilaĝojn oni fondis en la altebena regiono, kiel [[Santana de Parnaíba]], kiuj garantiis la sekurecon kaj subtenon de vilaĝo San-Paŭlo.<ref>SP Turismo. «[http://www.sp-turismo.com/historia.htm História - SP Turismo]»{{ref|pt}}.</ref> [[Dosiero:Benedito Calixto de Jesus - Fundação de São Vicente, Acervo do Museu Paulista da USP.jpg|eta|270ra|''Fondiĝo de [[São Vicente (São Paulo)|São Vicente]]'', fare de [[Benedito Calixto]].]] Fondiĝo de São Vicente en la san-paŭla marbordo iniciatis la procezon de [[koloniado de Brazilo]] kiel kutima politiko de la [[Portugala Registaro|portugala registaro]], kaŭzita de alesteco de aliaj fremduloj, kiuj minacis ekposedi tiun teritorion.<ref>Prefeitura de São Vicente. «[http://www.saovicente.sp.gov.br/conheca/povoacao.asp Povoação de São Vicente] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111103154705/http://www.saovicente.sp.gov.br/conheca/povoacao.asp |date=2011-11-03 }}»{{ref|pt}}.</ref> Antaŭ tio, jam ekzistis tie centro de la [[Portugala Imperio]], kiu, simile al aliaj marbordaj centroj, ekestis post ŝip-drono, probable en la komenco de la 16-a jarcento. Tamen nur post fondiĝo de Vilaĝo São Vicente, far Martim Afonso de Souza, oni konsideris ĝin kiel veran markon de la brazila koloniado.<ref>Prefeitura de São Vicente. «[http://www.saovicente.sp.gov.br/conheca/cellulamater.asp] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110905011645/http://www.saovicente.sp.gov.br/conheca/cellulamater.asp|date=2011-09-05}}»{{ref|pt}}.</ref> La mallarĝa marbordo, barita de la Mara Montaro, malfaciligis ekeston de agrikulturo. Aliflanke, la altebenaĵo restis izolita, kiu malpermesis al ĝi atingi la oceanon kaj tiel, malfacile transporti varojn. Tiel, tiu teritorio iĝis ekonomie malsupera, sen ebleco produkti la ĉefan varon de [[kolonia Brazilo]], la [[sukerkano]]n, tiam kultivate ĉefe en [[Pernambuco]] kaj [[Bahia]].<ref>Governo de São Paulo. «[http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/historia_colonia A Colônia] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120107034051/http://www.saopaulo.sp.gov.br/conhecasp/historia_colonia |date=2012-01-07 }}»{{ref|pt}}.</ref> Okazis en Piratininga kvazaŭ-sklaveca kulturo, bazita sur la perforta laboro de indianoj. La izoliĝo de la vilaĝo kreis apartan societon. Alveni al la tiama San-Paŭlo postulis grandan malfacilaĵojn, pro la montaro, la atakoj de indianoj, malsato kaj malsanoj. == Geografio == La [[Valo de Paraibao]] (portugale ''Vale do Paraíba'') estas regiono en la orienta parto de San-Paŭlio kaj okcidenta parto de Rio-de-Ĵanejrio, en Brazilo. La regiono lokiĝas laŭlonge de la rivero Paraibao, inter la urboj Rio-de-Ĵanejro kaj San-Paŭlo. Ĝi estas kaj estis historie unu el la plej gravaj ekonomiaj regionoj de Brazilo ekde la komenco de kafo-produktado dum la 19-a jarcento. == Servoj == * [[Universitato de San-Paŭlo]] * [[Universitato de San-Paŭlio]] * [[Universitato Federacia de San-Paŭlo]] == Amaskomunikiloj == * ĵurnaloj ''[[O Estado de São Paulo]]'' kaj ''[[Folha de S. Paulo]]'' == Esperanto kaj San-Paŭlo == La [[Esperanto-Asocio de San-Paŭlo]] (EASP) estas neprofitcela kultura asocio por progresigo de Esperanto en la ŝtato San-Paŭlo, kiu fondiĝis la 29-an de marto 1937. Ekde tiam la asocio sen interrompo laboras en la antaŭenigo de Esperanto, kun la valora helpo kaj dediĉo de multaj lokaj idealistoj kiuj rekte aŭ nerekte kontribuis kaj kontribuas en tiu tasko. Kiel parto de siaj aktivecoj, la asocio subtenas lingvokursojn de Esperanto, regule okazigas kulturajn kunvenojn; ĉiujare gastigas Esperanto-renkontiĝon en la urbo San-Paŭlo (Encontro de Esperanto da Cidade de São Paulo, ERUSP) kaj la San-Paŭlan Kongreson de Esperanto. == Vidu ankaŭ == * [[Paŭlistanio]] == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{pt}}) {{Projektoj|n=Kategorio:Sanpaŭlo (ŝtato)}} {{Subŝtatoj de Brazilo}} [[Kategorio:San-Paŭlo (subŝtato)| ]] [[Kategorio:Subŝtatoj de Brazilo]] 270rpqvhql0mg2hs22rt8x7urikl1gq 0 301907 9413341 8785834 2026-06-25T15:02:18Z Arbarulo 135469 9413341 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} [[Dosiero:Vladimir Putin 11 September 2001-1.jpg|eta|250ra|<center>kun [[Vladimir Putin]] septembre 2001]] '''Zhu Rongji''' ([[ĉina|ĉine]] simpligite: 朱镕基, ĉine tradicie: 朱鎔基, kun [[pinjino|tonsignoj]] Zhū Róngjī, laŭ transskriba sistemo [[Wade-Giles]]: Chu Jung-chi; naskiĝis la [[20-an de oktobro]] [[1928]] en [[Ĉangŝao]], provinco [[Hunano]], [[Ĉinio]]) estas politikisto de la [[Popola Respubliko Ĉinio]]. Ekde [[1949]] li membras en la [[Komunista Partio de Ĉinio]]. Inter [[1947]] kaj [[1951]] li studis ĉe la [[Universitato Tsinghua]] en [[Pekino]]. Inter [[1987]] kaj [[1991]] li estis [[urbestro]] de [[Ŝanhajo]]. En [[1992]] li iĝis vica ĉefministro en la [[Ŝtata Konsilio de la Popola Respubliko Ĉinio]], kaj en [[1998]] ties ĉefministro. Krome li inter [[1993]] kaj [[1995]] estis prezidanto de la [[Centra Banko de Ĉinio]]. En [[2003]] li pro maljuneco eksiĝis el la posteno de ĉefministro. Lia posteulo estis [[Wen Jiabao]]. Zhu Rongji estas pranepo de la [[dinastio Ming]]. <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990691-2,00.html |titolo=teksto pri li el la anglalingva magazino ''Time'' |alirdato=2009-11-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20091023052738/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990691-2,00.html |arkivdato=2009-10-23 }}</ref> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.chinavitae.com/biography/Zhu_Rongji anglalingva biografio pri li] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120709181918/http://www.chinavitae.com/biography/Zhu_Rongji |date=2012-07-09 }} == Notoj == {{Referencoj}} {{Sinsekvo |titolo=[[Ĉefministro de Ĉina Popola Respubliko]] |dosiero=Flago-de-Ĉinio.svg |periodo=1998–2003 |antaŭ=[[Li Peng]] |post=[[Wen Jiabao]] }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Zhu Rongji}} [[Kategorio:Ĉefministroj de Ĉinio]] g3jpsm4b8qy7zgqjk1qna3kwepmfkno 9413342 9413341 2026-06-25T15:02:53Z Arbarulo 135469 Arbarulo movis paĝon [[Ĵu Ronĝi]] al [[Zhu Rongji]] anstataŭigante alidirektilon: pinjino 9413341 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} [[Dosiero:Vladimir Putin 11 September 2001-1.jpg|eta|250ra|<center>kun [[Vladimir Putin]] septembre 2001]] '''Zhu Rongji''' ([[ĉina|ĉine]] simpligite: 朱镕基, ĉine tradicie: 朱鎔基, kun [[pinjino|tonsignoj]] Zhū Róngjī, laŭ transskriba sistemo [[Wade-Giles]]: Chu Jung-chi; naskiĝis la [[20-an de oktobro]] [[1928]] en [[Ĉangŝao]], provinco [[Hunano]], [[Ĉinio]]) estas politikisto de la [[Popola Respubliko Ĉinio]]. Ekde [[1949]] li membras en la [[Komunista Partio de Ĉinio]]. Inter [[1947]] kaj [[1951]] li studis ĉe la [[Universitato Tsinghua]] en [[Pekino]]. Inter [[1987]] kaj [[1991]] li estis [[urbestro]] de [[Ŝanhajo]]. En [[1992]] li iĝis vica ĉefministro en la [[Ŝtata Konsilio de la Popola Respubliko Ĉinio]], kaj en [[1998]] ties ĉefministro. Krome li inter [[1993]] kaj [[1995]] estis prezidanto de la [[Centra Banko de Ĉinio]]. En [[2003]] li pro maljuneco eksiĝis el la posteno de ĉefministro. Lia posteulo estis [[Wen Jiabao]]. Zhu Rongji estas pranepo de la [[dinastio Ming]]. <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990691-2,00.html |titolo=teksto pri li el la anglalingva magazino ''Time'' |alirdato=2009-11-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20091023052738/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990691-2,00.html |arkivdato=2009-10-23 }}</ref> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.chinavitae.com/biography/Zhu_Rongji anglalingva biografio pri li] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120709181918/http://www.chinavitae.com/biography/Zhu_Rongji |date=2012-07-09 }} == Notoj == {{Referencoj}} {{Sinsekvo |titolo=[[Ĉefministro de Ĉina Popola Respubliko]] |dosiero=Flago-de-Ĉinio.svg |periodo=1998–2003 |antaŭ=[[Li Peng]] |post=[[Wen Jiabao]] }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Zhu Rongji}} [[Kategorio:Ĉefministroj de Ĉinio]] g3jpsm4b8qy7zgqjk1qna3kwepmfkno 9413345 9413342 2026-06-25T15:06:43Z Arbarulo 135469 9413345 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} [[Dosiero:Vladimir Putin 11 September 2001-1.jpg|eta|250ra|<center>kun [[Vladimir Putin]] septembre 2001]] '''Zhu Rongji''' ([[ĉina|ĉine]] simpligite: 朱镕基, ĉine tradicie: 朱鎔基, kun [[pinjino|tonsignoj]] Zhū Róngjī, laŭ transskriba sistemo [[Wade-Giles]]: Chu Jung-chi; naskiĝis la [[20-an de oktobro]] [[1928]] en [[Ĉangŝao]], provinco [[Hunano]], [[Ĉinio]]) estas politikisto de la [[Popola Respubliko Ĉinio]]. Ekde [[1949]] li membras en la [[Komunista Partio de Ĉinio]]. Inter [[1947]] kaj [[1951]] li studis ĉe la [[Universitato Qinghua]] en [[Pekino]]. Inter [[1987]] kaj [[1991]] li estis [[urbestro]] de [[Ŝanhajo]]. En [[1992]] li iĝis vica ĉefministro en la [[Ŝtata Konsilio de la Popola Respubliko Ĉinio]], kaj en [[1998]] ties ĉefministro. Krome li inter [[1993]] kaj [[1995]] estis prezidanto de la [[Ĉina Popola Banko]]. En [[2003]] li pro maljuneco eksiĝis el la posteno de ĉefministro. Lia posteulo estis [[Wen Jiabao]]. Zhu Rongji estas pranepo de la [[dinastio Ming]]. <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990691-2,00.html |titolo=teksto pri li el la anglalingva magazino ''Time'' |alirdato=2009-11-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20091023052738/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990691-2,00.html |arkivdato=2009-10-23 }}</ref> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.chinavitae.com/biography/Zhu_Rongji anglalingva biografio pri li] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120709181918/http://www.chinavitae.com/biography/Zhu_Rongji |date=2012-07-09 }} == Notoj == {{Referencoj}} {{Sinsekvo |titolo=[[Ĉefministro de Ĉina Popola Respubliko]] |dosiero=Flago-de-Ĉinio.svg |periodo=1998–2003 |antaŭ=[[Li Peng]] |post=[[Wen Jiabao]] }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Zhu Rongji}} [[Kategorio:Ĉefministroj de Ĉinio]] r23h8tec81nc3c69xct89ehhkarwmvz 0 306374 9413389 9412681 2026-06-25T15:52:11Z Goren 4701 /* Distribuo kaj habitato */ 9413389 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Blankgorĝa silvio |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero2 = Tallareta vulgar 01 (Sylvia communis).jpg |dosiero=Common Whitethroat.jpg | dosiero larĝo=300px | dosiero2 larĝo=300px | priskribo de dosiero=Blankgorĝa silvio | priskribo de dosiero2= |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Paseroformaj]] ''Passeriformes'' |familio = [[Silviedoj]] ''Sylviidae'' |genro = ''[[Curruca]]'' |specio = ''C. communis'' |statuso = LC |dunomo = ''Curruca communis'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Latham (ornitologo)|Latham]], [[1787]]) |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo = {{bt|Sylvia communis|([[John Latham (ornitologo)|Latham]], [[1787]])}} |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = SylviaCommunisIUCN2019-3.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]] <div style="text-align:left;margin-left:25px;"> {{Priskribo|#00FF00|Reproduktaj teritorioj}} {{Priskribo|#00FFFF|Migrado}} {{Priskribo|#007FFF|Vintrejoj}} </div> }} '''Blankgorĝa silvio''' (''Curruca communis'') estas [[specio]] de [[paseroformaj birdoj]] el familio [[Silviedoj]]. Samkiel aliaj birdoj en tiu ĉi familio, ĝi estas malgranda, grizece bruna [[insektovorulo]]. Ĝi estas forte [[birdomigrado|migranta]]: la birdoj nestas tra [[Eŭropo]] kaj [[Palearktiso|moderklimata okcidenta Azio]], kaj vintrumas en [[Subsahara Afriko]]. Dum migrosezonoj oni ofte renkontas la birdojn en intermediaj regionoj, ekzemple en [[Arabia duoninsulo]], [[Centra Azio]] kaj okcidenta [[Pakistano]]. == Taksonomio == [[File:Nederlandsche vogelen (KB) - Sylvia communis (096b).jpg|left|thumb|Ilustraĵo pri ''blankgorĝa silvio'' el libro ''Nederlandsche Vogelen'' (Nederlandaj Birdoj), Vol. 2 (1789).]] Blankgorĝan silvion unue formale priskribis angla ornitologo [[John Latham (ornitologo)|John Latham]] en sia libro ''A General Synopsis of Birds'' de jaro [[1783]], sed proponis la [[dunomo]]n ''Sylvia communis'' nur en la aldonaĵo al la verko, kiu aperis iom poste, jam en [[1787]].<ref>{{ cite book | last=Latham | first=John | author-link=John Latham (ornitologo) | year=1783 | title=A General Synopsis of Birds | volume=2, Part 1 | publisher=Printed for Leigh and Sotheby | location=London | pages=428–429 | url=http://biodiversitylibrary.org/page/33730507 }}</ref><ref>{{ cite book | last=Latham| first= John | author-link=John Latham (ornitologo) | year=1787 | title=Supplement to the General Synopsis of Birds | publisher=Printed for Leigh & Sotheby | location=London | page=287 | url=http://biodiversitylibrary.org/page/33046886 }}</ref> La specia epiteto ''communis'' estas [[latina]] vorto por "komuna".<ref name=job>{{cite book | last= Jobling | first= James A | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher= Christopher Helm | location = London | isbn = 978-1-4081-2501-4 | pages = [https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n115 115], 376}}</ref> Dum longa tempo la specio apartenis al [[genro (biologio)|genro]] ''[[Sylvia]]'', sed laŭ nuna sistematiko ĝi estas movigita al genro ''[[Curruca]]'' kiun enkondukis germana naturalisto [[Johann Matthäus Bechstein]] en [[1802]].<ref>{{ cite book | last=Bechstein | first=Johann Matthäus | author-link=Johann Matthäus Bechstein | year=1802 | title=Ornithologisches Taschenbuch von und für Deutschland, oder, Kurze Beschreibung aller Vögel Deutschlands für Liebhaber dieses Theils der Naturgeschichte | language=German | location=Leipzig | publisher=Carl Friedrich Enoch Richter | page=165 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/41098775 }}</ref><ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=July 2025 | title=Sylviid babblers, parrotbills, white-eyes | work=IOC World Bird List Version 15.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/sylvias/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=7 July 2025}}</ref> Antaŭe oni konsideris tiun ĉi specion la plej parenca al [[babilema silvio]], supozante ke ili dispartiĝis nur dum la [[lasta glaciepoĥo]]. Sed nun oni opinias ke blanka gorĝo ne estas fidinda morfologia kriterio por parencaj interrilatoj en ''Curruca'', kaj la blankgorĝa kaj la babilema silvioj ne estas vere tre parencaj.<ref name=helbig>Helbig, A. J. (2001): Phylogeny and biogeography of the genus ''Sylvia''. ''In:'' Shirihai, Hadoram: ''Sylvia warblers'': 24–25 Princeton University Press, Princeton, N.J. {{ISBN|0-691-08833-0}}</ref><ref>{{Cite journal | last1=Dietzen | first1=C. | last2=Garcia-del-Rey | first2=E. | last3=Castro | first3=G.D. | last4=Wink | first4=M. | date=2008 | title=Phylogenetic differentiation of ''Sylvia'' species (Aves: Passeriformes) of the Atlantic islands (Macaronesia) based on mitochondrial DNA sequence data and morphometrics | journal=Biological Journal of the Linnean Society | volume=95 | issue=1 | pages=157–174 | doi=10.1111/j.1095-8312.2008.01005.x | doi-access=free}}</ref><ref>Jønsson, Knud A. & Fjeldså, Jon (2006): A phylogenetic supertree of oscine passerine birds (Aves: Passeri). ''Zoologica Scripta'' 35(2): 149–186. {{doi|:10.1111/j.1463-6409.2006.00221.x}}</ref> [[Molekula filogenetiko|Molekulfilogenetika]] esploro de [[Silviedoj]] de jaro [[2011]] montris ke blankgorĝa silvio kaj babilema silvio apartenas al malsamaj [[klado]]j ene de ''Curruca'' kaj ne estas [[fratogrupo]]j.<ref>{{ cite journal | last1=Voelker | first1=Gary | last2=Light | first2=Jessica E. | year=2011 | title=Palaeoclimatic events, dispersal and migratory losses along the Afro-European axis as drivers of biogeographic distribution in ''Sylvia'' warblers | journal=BMC Evolutionary Biology | volume=11 | issue=163 | page= 163| doi=10.1186/1471-2148-11-163 | pmid=21672229 | pmc=3123607 | doi-access=free }}</ref> [[IOC]] agnoskas kvar [[subspecio]]jn de blankgorĝa silvio,<ref name=ioc/> kiuj havas iom malsamajn [[arealo]]jn:<ref name=BotW/><ref name=avibase/><ref name=facts>[https://www.rspb.org.uk/birds-and-wildlife/whitethroat Whitethroat] — Bird Facts</ref> * {{bt|C. c. communis|([[John Latham (ornitologo)|Latham]], 1787)}} – nestas en [[Eŭropo]], norda [[Turkio]] kaj [[Norda Afriko]]; vintrumas en [[Okcidenta Afriko|Uesta]] kaj [[Centra Afriko]] * {{bt|C. c. volgensis|([[Janusz Domaniewski|Domaniewski]], 1915)}} – nestas en sudeostaj partoj de Eŭropa [[Rusio]], uesta [[Siberio]] kaj norda [[Kazaĥio]]; vintrumas en [[Orienta Afriko|Eosta]] kaj [[Suda Afriko]] * {{bt|C. c. icterops|([[Édouard Ménétries|Ménétries]], 1832)}} – nestas en centra Turkio, [[Turkmenio]] kaj [[Irano]]; vintrumas en Eosta kaj Suda Afriko * {{bt|C. c. rubicola|([[Erwin Stresemann|Stresemann]], 1928)}} – nestas en montaj regionoj de [[Centra Azio]]; vintrumas en Eosta kaj Suda Afriko ==Priskribo == [[file:Common Whitethroat (Sylvia communis) (W1CDR0001503 BD6).ogg|eta|Kanto de blankgorĝa silvio]] Blankgorĝa silvio estas relative malgranda [[paseroforma birdo]] kun maldiketa korpo, relative granda kapo kaj longa vosto.<ref name=PoB>[https://planetofbirds.com/passeriformes-sylviidae-whitethroat-sylvia-communis/ Whitethroat (Sylvia communis)] — Planet of Birds</ref> Ĝi estas averaĝe 13–15&nbsp;cm longa, kun [[enverguro]] de 18–23&nbsp;cm.<ref name=PoB/><ref name=LuontoPortti>[https://luontoportti.com/en/t/578 Whitethroat, Sylvia communis] — LuontoPortti</ref> Plenkreskuloj pezas inter 12 kaj 16&nbsp;g kun averaĝo de 14&nbsp;g.<ref name=animalia>[https://animalia.bio/common-whitethroat Common whitethroat] — animalia.bio</ref><ref>[https://kyrgyzstan.birding.day/m/v2taxon.php?s=282&l=en Common whitethroat (Sylvia communis)] — Birds of Kyrgyzstan</ref> La birdo havas maldikan grizece-brunan [[beko]]n kun bluece-haŭtkolora bazo de malsupra [[makzelo]], adaptitan por kapti insektojn de grundo.<ref name=LuontoPortti/> Blankgorĝa silvio estas unu el malmultaj [[Silviedoj]], kiuj havas almenaŭ iom rimarkeblan {{N|seksa duformismo}}. La diferenco estas minimuma, sed tamen rimarkebla por nuda okulo. Ambaŭ seksoj estas ĉefe brunaj supre kaj helsablokoloraj sube, kun helbruna nuanco en brusto kaj flankoj kaj brunaj areoj en la duarangaj flugilplumoj, kaj la flankaj bordoj de la vosto estas blankaj. Plenkreskaj iĉoj havas grizan kapon kaj blankan gorĝon, kiu donis al la specio ĝian {{N|komunlingva nomo}}. La ino havas brunan kapon anstataŭ la griza, kaj ŝia gorĝo estas pli senkolora.<ref name=oi>[https://www.oiseaux.net/birds/common.whitethroat.html Common whitethroat] — Oiseaux.net</ref> Krome, iĉoj havas averaĝe pli longajn flugilojn (71.4&nbsp;mm kontraŭ 70.1&nbsp;mm), sed inoj estas iomete pli pezaj (14.2&nbsp;g kontraŭ 13.3&nbsp;g averaĝe). Adoleskuloj aspektas ĝenerale same kiel plenkreskuloj, sed iom pli malgrandaj kaj maldikaj,<ref name=animalia/> kaj adoleska [[plumaro]] estas iom pli pala kaj solidkolora.<ref name=oi/> Subspecioj iom varias inter si laŭ grando kaj kolorigo, aparte je kolorigo de flugiloj. Ekzemple, eosta subspecio ''C. c. icterops'' havas pli palajn marĝenojn de flugilaj plumojn kompare kun la kaŝtankoloraj ĉe la baza subspecio ''C. c. communis'', kaj ''C. c. volgensis'' kaj ''C. c. rubicola'' havas pli varme brunajn malsuprajn partojn pro siaj [[stepo|stepaj]] kaj montaj habitatoj.<ref name=oi/> La diferencoj, tamen, estas tre subtilaj kaj prekaŭ nerimarkeblaj dum observado de la birdoj en naturo.<ref name=birdlife>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/common-whitethroat-curruca-communis Common Whitethroat species factsheet] — BirdLife DataZone</ref> == Distribuo kaj habitato == [[Dosiero:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.150.38.jpg|eta|Ovo de ''[[Kukolo|Cuculus canorus canorus]]'' en nesto de ''Sylvia communis'' — [[Muzeo de Tuluzo]].]] Blankgorĝa silvio havas vastan nestan [[arealo]]n tra [[palearktiso|Palearktisa regiono]] kaj renkonteblas somere en pliparto de Eŭropo kaj uesta Azio. Nordueste ĝi nestas en [[Skandinavio]] kaj [[Britaj insuloj]], kaj ĝiaj vivareoj disvastiĝas tra centra kaj eosta Eŭropo ĝis norda Rusio kaj [[Ukrainio]], suden ĝis norda [[Turkio]] kaj [[Norda Afriko]], en uesta Azio tra [[Kaŭkazio]], [[Turkmenio]] kaj norda [[Irano]], dum la plej eostaj populacioj nestas en uesta [[Siberio]], norda [[Kazaĥio]], [[Altajo]], [[Uzbekio]], kaj eĉ norda [[Mongolio]] kaj suda [[Transbajkalio]].<ref name=BotW>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/grewhi1/cur/introduction Common whitethroat] — Birds of the World</ref><ref name=avibase>[https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=14AFBA82D556918C Curruca communis] — Avibase</ref> Vintre blankgorĝaj silvioj [[birdomigrado|migras]] al [[Subsahara Afriko]], kie la birdoj vintrumas en vasta areo de [[Senegalo]] kaj [[Maŭretanio]] ĝis [[Sudafrika Respubliko]]. Iuj individuoj ankaŭ vintrumas en [[Arabio]] kaj partoj de [[Pakistano]]. Kutime uestaj subspecioj (''C. c. communis'') vintrumas en Uesta kaj Centra Afriko, kaj la eostaj (''C. c. volgensis'', ''C. c. icterops'', kaj ''C. c. rubicola'') vintrumas en nord-centraj, eostaj kaj sudaj partoj de Afriko.<ref name=BotW/><ref name=avibase/><ref name=facts/> La kutimaj someraj [[habitato]]j de blankgorĝa silvio estas malfermaj [[modera klimato|moderklimataj]] areoj de Eŭropo kaj Uesta Azio preferante [[arbustejo]]jn, [[duonarbaro]]jn kaj arbarajn frinĝojn kun densaj plantoj 1–2&nbsp;m altaj kaj pecoj de malferma tero taŭga por furaĝado.<ref name=birdlife/> Ĝi preferas diversan kaj heterogenan plantaron kun tiaj plantoj kiel [[rubuso (genro)|rubusoj]] (''Rubus Spp.'') kaj [[urtiko]] (''Urtica dioica'') kiuj protektas la birdojn kaj iliajn nestojn kontraŭ eblaj predantoj kaj samtempe kaŝas en si grandan kvanton de [[insekto]]j, kiujn ili povas ĉasi.<ref name=bto>[https://www.bto.org/learn/about-birds/birdfacts/whitethroat Whitethroat] — BTO.org</ref> Ili ankaŭ utiligas [[kamparo]]jn kaj kultivejojn, kiuj uzas liniojn de arbustoj kiel limigilojn de kampoj. Tiuj arbustlinioj havas kondiĉojn sufiĉe similajn al natura arbustaro.<ref name=hansen>{{citaĵo el gazeto |persona nomo = Knejd |familia nomo = Hansen |url = https://www.researchgate.net/publication/381279419_Moult_in_Common_Whitethroat_in_a_confined_breeding_population_in_relation_to_date_sex_breeding_history_and_weight |titolo = Moult in Common Whitethroat in a confined breeding population in relation to date, sex, breeding history and weight |jaro = 2024 |gazeto = ResearchGate }}</ref> Vintre la specio renkonteblas en pli malfermaj habitatoj de [[Subsahara Afriko]], aparte en [[akacio|akaciaj]] [[savano]]j kaj sekaj arbustejoj de [[Sahelo]].<ref name=birdlife/> Oni pli ofte renkontas la birdojn en areoj kun mezaltaj arboj de diversaj specioj, kiel ''[[Balanites aegyptiaca]]'' aŭ ''[[Guiera senegalensis]]'', kies ombroj kreas mikrohabitatojn por populacioj de [[senvertebrulo]]j.<ref name=bto/><ref name=hewitt>{{citaĵo el gazeto |persona nomo = Godfrey M. |familia nomo = Hewitt |titolo = Post-glacial re-colonization of European biota |gazeto = Biological Journal of the Linnean Society |volumo = 68 |numero = 1–2 |jaro = 1999 |paĝoj = 87–112 |doi = 10.1006/bijl.1999.0332 |url = https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0024406699903322 |issn = 0024-4066}}</ref> La birdoj evitas tro varmajn kaj tro aridajn partojn de Sahelo, kie plantaro kaj senvertebruloj ne tiom abundas.<ref name=bto/> == Ekologio kaj konduto== Kiel plej parto de silvioj, ankaŭ tiu ĉi estas [[insektovora]], sed povas manĝi ankaŭ berojn kaj aliajn mildajn [[frukto]]jn. La nesto estas konstruita en malalta [[arbusto]] aŭ [[rubuso]], la ino demetas 3-7 ovojn. La [[birdokanto|kanto]] de la blankgorĝa silvio estas rapida kaj raspa, kun plendema tono, iom simila al tiu de [[purpura silvio]]. == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.ibercajalav.net/img/372_WhitethroatScommunis.pdf Diferencoj laŭ aĝo kaj seksoj (PDF) de Javier Blasco-Zumeta] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131112130108/http://www.ibercajalav.net/img/372_WhitethroatScommunis.pdf |date=2013-11-12 }} * [http://www.bsc-eoc.org/avibase/species.jsp?lang=EN&id=3CB22B05218D22C0&ts=1221723916479&sec=summary Avibase]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.naturlichter.de/gallery2/main.php?g2_view=keyalbum.KeywordAlbum&g2_keyword=Whitethroat Images ĉe www.naturlichter.com] {{Commons|Sylvia communis}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Silviedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] [[Kategorio:Birdoj de Azio]] [[Kategorio:Birdoj de Eŭropo]] fdjfqpuwkta2ns2hz0ihw9gfwyt0rq6 0 308428 9413263 9386159 2026-06-25T13:18:15Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413263 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Howard ZINN''' (naskiĝis la {{daton|24|aŭgusto|1922}} en [[Brooklyn]], [[Nov-Jorko]], mortis la {{daton|27|januaro|2010}} en [[Santa Monica]], [[Kalifornio]]) estis [[Usono|usona]] [[historiisto]] kaj [[politikologo]], iama profesoro de la departemento pri [[Politika scienco|politikaj sciencoj]] de la [[Universitato de Bostono]], aŭtoro de dudeko da libroj el kiuj la [[furorlibro]] "A People's History of the United States" (Popola Historio de Usono, 1980). Li laste vivis en [[Newton (Masaĉuseco)|Newton]] en [[Masaĉuseco]]. Lia edzino Roslyn, kiu estis mem [[arto|artistino]] kaj [[eldono|eldonistino]], aktive partoprenis en la publikigo de ĉiuj libroj de sia edzo. Ŝi mortis la 14-an de majo 2008, ili estis geedzoj jam de 64 jaroj. La verkoj de Zinn inspiriĝas el [[Markso|marksismo]], [[anarkiismo]] kaj el la [[socialismo|socialdemokrata]] penso. Ekde la jardeko 1960, li fariĝis unuaranga figuro sur la tereno de movadoj por [[Movado por civitanaj rajtoj|civitanaj]] kaj [[civilaj rajtoj]] same kiel [[Kontraŭmilita movado|kontraŭmilita]] en Usono. == Junaĝo == Zinn naskiĝis el [[judo|juda]] familio de enmigrantoj en [[Brooklyn]]. Lia patro, Eddie Zinn, naskiĝinta en [[Aŭstrio-Hungario]], migris al Usono kun sia frato Phil antaŭ la komenco de la [[Unua Mondmilito]]. La patrino de Howard Zinn, Jenny, estis elmigrinta el [[Irkutsko]], en orienta [[Siberio]]. La gepatroj estis laboristoj en uzinoj kun limigita edukado, kiam ili renkontiĝis kaj geedziĝis. Estis nek libroj, nek magazinoj en la apartamentoj, en kiuj ili edukis siajn infanojn. Ili iniciis Zinn al literaturo per sendo de 25 cendoj kaj unu [[kupono]] al "[[New York Post]]" por ĉiu el la 20 volumoj de la kompleta verkaro de [[Charles Dickens]] <ref>http://hhh.gavilan.edu/lhalper/hist1/zinninterview.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110504065021/http://hhh.gavilan.edu/lhalper/hist1/zinninterview.htm |date=2011-05-04 }} Howard Zinn-One Step Ahead of the Landlord.</ref> Li ankaŭ lernis kreivan skribadon en altlernejo (''Thomas Jefferson High School'', Brooklyn, Novjorko) en speciala programo, kiun kreis la poeto [[Elias Lieberman]] <ref>[http://www.educationupdate.com/archives/2004/apr04/issue/col_howardzinn.html Appel, Jacob Chronicling Lives from Spelman College to Boston U. de Jacob M. Appel, aprilo 2004] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220205060044/http://www.educationupdate.com/archives/2004/apr04/issue/col_howardzinn.html |date=2022-02-05 }}.</ref>. Kiel juna plenkreskulo, Zinn laboris kiel laboristo en ŝipfarejo kaj kiel organizanto de la laboro en la ŝipfarejoj de Brooklyn. [[Dosiero:Howard Zinn at B-Fest 2009.jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|Howard Zinn en 2009}}]] == Profesia kariero == Zinn estis profesoro pri historio en ''Spelman College'' en [[Atlanta]], en [[Georgio]], de 1956 ĝis 1963. Pli poste profesoro pri politika scienco en la Universitato de [[Bostono]], li estis samtempe invitita al la universitatoj de [[Parizo]] kaj de [[Universitato de Bolonjo|Bolonjo]]. Dum la [[Dua Mondmilito]], li estis sub-leŭtenanto kaj bombisto en la [[Usona Aerarmeo|usona Aer-Armeo]] (U.S. Army Air Corps), en kiu li gvidis batalmisiojn en Eŭropo sur aviadilo [[Boeing B–17]] kun la 490a Grupo de Bombado inter 1943 kaj 1945. El tio, kion li vidis poste pri bombado trafinta civilajn loĝantarojn rezultis lia opozicio al milito kaj aerbombado. Post la Dua Mondmilito, Zinn studis en la [[universitato de Novjorko]] kaj de [[Columbia University|Columbia]], kie li ricevis diplomojn, i.a. doktorecon pri politikaj sciencoj, en 1958. Li partoprenis ankaŭ en ekstrem-orientaj studoj en la [[Universitato de Harvard]] en 1960 kaj 1961. == La movado por la civitanaj rajtoj == Ekde 1956, Howard Zinn fariĝis direktoro de la departemento pri Historio kaj Sociaj Sciencoj de Spelman College en [[Atlanta]], universitato pri [[liberalaj artoj]] rezervita al [[Afrik-usonanoj|afrik-usonaj]] studentoj. Dum siaj jaroj de instruado en [[Georgio]], li aktive partoprenis en la afrik-usona [[movado por civitanaj rajtoj]]. Sur la intelekta kampo, li aktivis kun la historiisto [[August Meier]] por "''ĉesigi la kunvenojn de la historiistoj de la Sudo''" (''Southern Historical Association'') en la hoteloj praktikantaj la [[Rasa segregacio|rasan segregacion]]<ref>John Bracey, "Biography of August Meier", ''Organization of american historian newsletter'', majo 2003.</ref>. En Spelman prezentiĝis ankaŭ okazo por li kunlabori kun la historiisto [[Staughton Lynd]] kaj sekvi junajn aktivistajn studentinojn, inter kiuj estis [[Alice Walker]], [[Betty Stevens]], [[Marie Thomas]], la [[Kenjo|kenjanino]] [[Dorcas Boit]], [[Lana Taylor]] kaj [[Marian Wright Edelman]], kiu fariĝis prezidantino de la Fonduso por defendo de la Infanoj (''Children's defense fund''). Lia proksimeco kun la studentaj movadoj kondukis lin, i.a., servi kiel konsilanto de la Komitato de Kunordigado de Neperfortaj Studentoj (''[[Student Nonviolent Coordinating Committee]]'' — SNCC). Pri tio li skribis, en 1964, verkon sub la titolo ''SNCC : the new abolitionnists''. Kvankam Zinn estis titulara profesoro, li estis elpelita el Spelman College en junio 1963 ĉar li subtenis studentinojn, kiuj defiis la tradician instruadon de Spelman College en tio ke ili partoprenis en manifestacio kontraŭ rasa segregacio. La jaroj de Zinn en Spelman estis, laŭ lia diro, probable la plej interesaj, ekscitaj kaj instruaj de lia vivo. Li rakontis ilin en sia aŭtobiografio ''You Can't Be Neutral on a Moving Train : A Personal History of Our Times''<ref>''L'impossible neutralité. Autobiographie d'un historien et militant''. Marsejlo : Agone. 2006.</ref>. Kiam li estis en Spelman, Zinn notis tridek malobservojn pri la amendoj unua kaj dekkvara de la [[Usona Konstitucio]] en [[Albany]] (Georgio), inkluzivantaj [[Esprimlibereco|esprimliberecon]], liberecon kunveni kaj egalrajtecon antaŭ la leĝo. Li publike malaprobis la rezerviĝemon de la prezidento [[John F. Kennedy]] por aplikigi la leĝon kaj substrekis lian pasivecon kaj tiun de lia ministro pri justico [[Robert Kennedy]] aŭ de [[FBI]], de [[J. Edgar Hoover|John Edgar Hoover]], antaŭ la brutalaĵoj de la segregaciistoj rilate al la manifestaciantoj por la civitanaj rajtoj<ref>Vidu lian artikolon "[http://mediafilter.org/mff/fbi.html Federal Bureau of Intimidation] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091010221611/http://mediafilter.org/MFF/FBI.html |date=2009-10-10 }}" (Federacia Buroo de timigo).</ref>. Zinn multe skribis pri la lukto por la civitanaj rajtoj, samtempe kiel [[aktivulo]], tiel same kiel historiisto. En 1961, li ĉesis instruadon dum unu jaro por verki ''SNCC : the New Abolitionists'' kaj ''The southern mystique''. Li asertas ĉefe, en sia verko pri SNCC, ke la surstrataj sidadoj kontraŭ segregacio estis iniciatitaj de la studentoj, do sendepende de la plej instalitaj organizaĵoj de defendo de la civitanaj rajtoj. Li reiris al Spelman en 2005 por prelegi pri la temo "Against discouragement" (Kontraŭ senkuraĝiĝo)<ref>Tiu prelego estas [http://www.tomdispatch.com/post/2728/graduation_day_with_howard_zinn interrete alirebla]</ref>. == Pacista engaĝiĝo == === La bombardado de Royan === Post Spelman-Kolegio, Zinn ricevis postenon en la departemento pri politikaj sciencoj de la Universitato de [[Bostono]] en 1964. Liaj kursoj dediĉitaj al la publikaj liberecoj estis, kun 400 enskribitoj ĉiun trimonaton, inter la plej popularaj de la tuta universitato, kvankam ili estis fakultativaj. Li instruis dum 24 jaroj en Bostono antaŭ ol emeritiĝi en 1988. Dum la jaroj, kiam li instruis en Bostono, li verkis la unuan libron en kiu estis pritraktita la retiriĝo de la usonaj trupoj el [[Vjetnamio]]. ''Vietnam : the logic of withdrawal'' (Vjetnamio : la logiko de retiriĝo) estis publikigita jam en 1967, surbaze de artikoloj antaŭe aperintaj en ''Commonweal'', ''[[The Nation]]'', ''The Register-leader'' kaj ''Ramparts''. Pro kontraŭfaŝista konvinko, Zinn volontuliĝis por eniri la usonajn aerfortojn (United States Air Force — US Air Force) dum la Dua Mondmilito. En tiu kadro, li partoprenis en misioj de bombado sur [[Berlino]]n, eksan-[[Ĉeĥoslovakio]]n kaj [[Hungario]]n tiel, kiel li tion priskribas en tiu [http://www.youtube.com/v/Ehc3V1g5pm0&rel=1&border=0 filmo]. La kontraŭmilita sinteno de Zinn sekve baziĝas grandparte sur lia propra sperto pri la batalo. En aprilo 1945, li i.a. partoprenis en unu el la unuaj militistaj uzadoj de [[napalmo]], en [[Royan]] ([[Francio]]). Tiuj bombadoj celis germanajn soldatojn, kiuj, laŭ diroj de Zinn, retiriĝis atendante la kapitulacon de Germanio kaj sekve ne plu reprezentis ian ajn militistan danĝeron. Liaj atakoj mortigis ne nur germanajn soldatojn, sed ankaŭ francajn civilulojn. Naŭ jarojn poste, Zinn revenis al [[Royan]] por konsulti dokumentojn en rilato kun tiu operaco kaj intervjui loĝantojn. En siaj libroj ''The politics of history''' ( La politikaj aspektoj de historio) kaj ''The Zinn reader'' (La Zinn-leganto), li priskribis kiel la bombado estis decidita fare de la militista hierarkio pro kialoj, kiuj pli rilatis al karieristaj konsideroj ol al pravigeblaj militistaj celoj. Laŭ Zinn, lia sperteco kiel bombisto, kombinita kun liaj esploroj pri la motivo kaj la efekto de la bombado de Royan, konsciigis lin pri moralaj dilemoj ligitaj al ĉiu armita interveno, sed ĉefe al la kruelegaĵoj kulpe faritaj je la nomo de la defendo de necertaj militistaj interesoj. En sia pamfleto ''Hiroshima : breaking the silence'' (Hiroŝimo : rompi la silenton), li interalie pritraktis demandojn pri pravigo de militistaj operacoj trafantaj la civilulojn; se li publike kondamnas aparte la atomajn bombadojn de [[Hiroŝimo]] kaj [[Nagasako]], li celas ankaŭ la bombadojn de la Aliancanoj kontraŭ Germanion ([[Dresdeno]], [[Essen]]...), [[Japanio]]n ([[Tokio]]n) eĉ Francion ([[Royan]]), dum la Dua Mondmilito. Li reliefigis kontinuecon inter tiuj bombadoj kaj tiuj, kiuj trafis [[Hanojo]]n dum la [[Vjetnama milito]], kaj [[Bagdado]]n dum la [[Golfa Milito]] (1990-1991)<ref>. La dua [[Iraka Milito]] ne estis okazinta en 1995, kiam tiu pamfleto estis redaktita [http://cps-www.bu.edu/~amaral/Personal/zinn.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070523203839/http://cps-www.bu.edu/~amaral/Personal/zinn.html|date=2007-05-23}}. Pri la dua Iraka Milito, vidu "After the War" (Post la milito), ''The Progressive'', januaro 2006 [http://progressive.org/mag_zinn0106].</ref>. === Vjetnamio === Zinn estis taskita, dum la [[Vjetnama Milito]], pri diplomatia misio kun la aktivista kantisto [[Daniel Berrigan]]. Lia vizito al Hanojo, dum ofensivo de ''Têt Nguyên Dán'' (Festo de la vjetnama Novjaro, januaro 1968), ebligis la revenon de tri usonaj aviadistoj, la unuaj militistoj liberigitaj fare de la nordvjetnamaj batalantoj depost la komenco de la usona bombado. La evento estis larĝe pritraktita fare de la amasinformiloj kaj pridiskutata en pluraj verkoj, kiel tiu de Nancy Zaroulis kaj Gerard Sullivan, ''Who Spoke Up? American Protest Against the War in Vietnam 1963-1975'' (Kiuj esprimis sian opinion ? Usona Protesto Kontraŭ la Milito en Vjetnamio 1963-1975) <ref>Horizon book promotions, 1989. ISBN 0-385-17547-7.</ref>. Zinn restis amiko kun la fratoj Dan kaj Philipp Berrigan longtempe post tiu epizodo. Dum la konflikto, [[Daniel Ellsberg]], iama analisto de la [[RAND Korporacio]]<ref>Usona neprofitcela institucio fondita en 1945 kun celo plibonigi la politikon kaj la procezon de decido per esplorado kaj analizo — kompreneble laŭ kapitalista logiko. Ĝi estas bazita en Kalifornio kaj estas konsiderata kiel [[pensfabriko]] ("''think tank''").</ref>, havigis al Howard kaj Roslyn Zinn sekretan usonan registaran raporton pri la Vjetnama Milito, konata sub la nomo ''Pentagone Papers''. Kun helpo de [[Noam Chomsky]], Zinn eldonis kaj prinotis la raporton, kiun publikigis Beacon Press, eldonisto pri kiu Zinn fidis, konata kiel eldonisto de la senatano Mike Gravel de "Pentagon Papers"<ref>''The Pentagon Papers : the Defense department history of United States decisionmaking on Vietnam'', Beacon Press, Boston, 5 vol. ISBN 0-8070-0526-6 & ISBN 0-8070-0522-3. </ref>. Tiu lasta konsistis el kvar volumoj kaj unu dediĉita al la analizo fare de Chomsky kaj Zinn. Dum la proceso de Ellsberg, akuzita pri ŝtelo, konspirado kaj spionado sekve de la publikigo de eltiraĵoj el "Pentagon Papers" fare de ''[[The New York Times|New York Times]]'', Zinn estis vokita de advokato de la defendo kiel eksperto pri la historio de la usona engaĝiĝo en Vjetnamio depost la Dua Mondmilito ĝis 1963. Zinn prezentis tiun historion dum pluraj horoj. "''Mi klarigis ke estis nenio en tiuj paperoj, kiu havus militistan intereson povanta malfortigi la defendon de Usono, ke la informoj, kiujn ili enhavis estis simple embarasaj por nia registaro, ĉar ili rivelis, surbaze de ĝiaj propraj interŝanĝoj inter servoj, kiel ĝi mensogis al la usona popolo. La sekretoj troviĝantaj en "Pentagon Papers" povintus embarasi politikistojn, malutili al kompanioj ekspluatantaj [[stano]]n, [[kaŭĉuko]]n, [[nafto]]n. Sed tio ne estas sama afero kiel vundi la nacion, la popolon''", skribis Zinn en sia aŭtobiografio. La persekutado kontraŭ Ellsberg estis forlasita pro la motivo, ke la akuzado estis makulita pro ŝtelo okazinta en la oficejo de la psikiatro de Ellsberg fare de skipo, kiun kondukis la usona spiono [[Howard Hunt]], laboranta por la prezidento [[Richard Nixon]]. La atesto de Zinn pri la motivadoj, kiuj puŝis la registaron konservi sekreta la raporton estis konfirmita en 1989 far Erwin Griswold, kiu, kiel ĝenerala advokato de Usono sub la administracio Nixon, persekutis la gazeton ''[[The New York Times|New York Times]]'' en la afero de la Paperoj de Pentagono en 1971. Grisswold sukcesis persvadi tri juĝistojn de la Supera Kortumo de Usono malhelpi ''New York Times'' daŭrigi la publikigadon de eltiraĵoj de la Paperoj de Pentagono sen, tamen, obteni plimulton el la Kortumo.<ref>La Supera Kortumo efektive konsistas el naŭ juĝistoj. En usona juro, malpermeso je publikigo estas nomata "''antaŭa limigo''" ("''prior restraint''"); ĝi estas en kontraŭdiro kun la unua amendo de la usona Konstitucio kaj estis deklarita nur en malmultaj okazoj, interalie post argumentado pri la endanĝerigo de la nacia sekureco.</ref>. En 1989, Zinn tamen agnoskis, en ''[[The Washington Post|Washington Post]]'', ke la publikigo de "Pentagon Papers" ne damaĝis la nacian sekurecon. "''Rapide aperis al kiu ajn havis certan sperton pri klasifikitaj dokumentoj, ke estis tro-klasifiko kaj ke la ĉefa zorgo de la organizantoj de la klasifiko ne estis la nacia sekureco, sed, laŭ maniero aŭ alia, registara embaraso''".<ref>Tom Blanton, [http://www.commondreams.org/views06/0521-26.htm ''The lie behind the secrets''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071016181305/http://commondreams.org/views06/0521-26.htm |date=2007-10-16 }} (La mensogo malantaŭ la sekretoj), ''Los Angeles Times'', 21an de majo 2006.</ref>. Zinn subtenis la {{N|kontraŭmilita movado}} de la veteranaj soldatoj de la Vjetmama Milito. En la filmo ''Unfinished symphony'', kies titolo referencas al la [[simfonio]] n°3 de la pola komponisto [[Henryk Gorecki]], li revenas al la historia situacio de la pacista marŝado de 1971 de la Veteranoj el Vjetnamio kontraŭ la milito, t.e. asocio de malnovaj batalantoj aktivantaj por la usona retiriĝo el Vjetnamio. La marŝantoj, ekde [[Lexington]] ([[Masaĉuseco]]) ĝis [[Bunker Hill]] simbole sekvis la vojon, kiun uzis [[Paul Revere]] dum la nokto de la 18a kaj 19a de aprilo 1775 por alarmi pri alveno de britaj militistaj trupoj. La marŝado finiĝis per amasa arestado de 410 veteranoj kaj civiluloj fare de la loka polico. La filmo priskribas aparte la scenojn de "Winter soldier investigations", dum kiu 109 malnovaj usonaj soldatoj ("GIs") kaj 16 civiluloj publike kunvenis en [[Detroit]] por atesti pri kruelegaĵoj, kiujn ili faris aŭ kiujn ili konstatis en Vjetnamio.<ref>{{en}} {{pdf}} [http://www.chss.montclair.edu/english/furr/unfinished.pdf Resumo de la filmo].</ref>. === Irako === Zinn kontraŭstaris al invado kaj okupacio de Irako, kaj pri tio li verkis plurajn librojn. Li antaŭvidis, ke Usono ĉesos sian milliton kaj okupacion de Irako, kiam kreskos rezistado sine de la armeo, sammaniere kiel rezistadi sine de la armeo kontribuis al ĉesigo de la usona milito en Vjetnamio. Li komparis la aferon per kreskanta nombro da familioj de nuntempaj usonaj soldatoj por ĉesigo de la milito en Irako paralele kun la Konferederacio, dum la civila milito, kiam la edzinoj de soldatoj ribelis, ĉar iliaj edzoj estis mortantaj kaj la posedantoj de plantejoj riĉiĝis per vendo de kotono, rifuzante kultivi cerealojn por havigi manĝaĵon al la civiluloj.<ref>[http://www.tomdispatch.com/index.mhtml?emx=x&pid=20715 {en} Intervjuo kun Zinn].</ref>. Zinn opiniis ke "''Ne estas flago sufiĉe granda por kovri la honton mortigi senkulpulojn por neatingebla celo.''"<ref>http://www.thirdworldtraveler.com/Zinn/Tripoli_ZR.html" "Terrorism Over Tripoli" from Zinn Reader, Seven Stories Press (1993) excerpted online.</ref> Jean-Christophe Agnew, profesoro pri historio en la Universitato de [[Yale]], diris al ''[[Yale Daily News]]'', en majo 2007, ke la historia verko de Zinn estas "''tre influa kaj el la plej uzataj''".<ref>[http://www.yaledailynews.com/articles/view/21049 Yale Daily News - {en} Zinn calls for activism (Zinn vokas al aktivismo)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071016182602/http://yaledailynews.com/articles/view/21049 |date=2007-10-16 }}.</ref>. Li rimarkigis, ke ne estas maloftaĵo, ke eminentaj profesoroj, kiaj Zinn, influas la nuntempajn eventojn, citante rezolucion kontraŭstaranta la militon en Irako, kiu estis freŝdate ratifikita fare de la Usona Asocio pri Historio (''American Historical Association'').<ref>http://blog.historians.org/news/166/iraq-war-resolution-is-ratified-by-aha-members {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110116074414/http://blog.historians.org/news/166/iraq-war-resolution-is-ratified-by-aha-members |date=2011-01-16 }} {en} American Historical Association Blog: Iraq War Resolution is Ratified by AHA Members (La Rezolucio pri la Iraka Milito estas ratifikita fare de membroj de AHA)].</ref> Agnew aldonis : "''En tiuj krizaj momentoj, kiam la lando estas dividita — do, ankaŭ la historiistoj malsamopinias.''"<ref>[http://www.commondreams.org/archive/2007/05/04/963/ Historian Howard Zinn Calls for Activism] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081216133233/http://www.commondreams.org/archive/2007/05/04/963 |date=2008-12-16 }} - CommonDreams.org (La historiisto Howard Zinn invitas al aktivismo).</ref>. Zinn estas membro de la Internacia Komitato por Subteno al la vjetnamaj viktimoj de la [[Agent Orange|Oranĝa Aganto]] kaj al la proceso de Novjorko (CIS), kiun kondukas André Bouny, prezidanto de la Komitato de Subteno al la Viktimoj de la Oranĝa Aganto (''Comité de Soutien aŭ Victimes de l'Agent Orange''). == Populara historio de Usono == [[Dosiero:Howard Zinn.jpg|eta|maldekstra|250px|Howard Zinn en Marlboro College la {{daton|17|februaro|2004}}.]] Zinn opinias, ke la tradicia vidpunkto alprenita en la historiaj verkoj estas sufiĉe limigita. Tiel, li decidis mem redakti verkon pri la Historio de Usono por proponi malsimilan perspektivon. Tiel naskiĝis ''A People's History of the United States'' (Populara Historio de Usono). Tiu libro priskribas la batalojn, kiuj kontraŭstarigis indianojn de Ameriko al la eŭropanoj, la ekspansion de Usono, la ribelojn de la sklavoj kontraŭ la sistemon, kiu subpremis ilin, la opoziciojn inter sindikatistoj — aŭ simplaj laboristoj — kaj kapitalistoj, la batalojn de la virinoj kontraŭ patriarkecon, la movadon, kiujn kondukis nigruloj kontraŭ rasismon kaj por civitanaj rajtoj, kaj aliajn partojn el la usona Historio, kiuj tradicie ne aperas en la libroj. Post la unua publikigo de la "populara historio", la libro estis legaĵo ofte rekomendata al la lernantoj kaj studentoj; ĝi estas ankaŭ konata kiel bona ekzemplo de kritika pedagogio. Ĝi fariĝis libreja sukceso, kio estas maloftaĵo por akademinivela verko. Eldonita en 1980 en Usono, ĝi aperis en kvin reeldonoj en 22 jaroj<ref>Ekzistas ankaŭ versio, kiun legis la usona aktoro [[Matt Damon]].</ref>. Dum printempo 2003, por marki la vendon de la miliona kopio de la verko, vendo estis organizita en Novjorko. Howard Zinn kaj deko da rakontantoj legis tiun tekston. La tuto estis rekte reelsendita fare de ''Democracy Now!'', prezentita fare de [[Amy Goodman]], kaj interrete disponigita al la publiko. En 2004, Zinn publikigis ''Voices of A People's History of the United States'' (Voĉoj el la Populara Historio de Usono) kun la eldonisto Anthony Arnove, aktiva en la Socialista Internacio. Tiu libro, kiu kompletigas la popularan historion (ili cetere havas paralelajn strukturojn), atentas pri kontraŭfluaj atestoj. En 2008, sub la titolo ''A People's History of American Empire'' (Populara Historio de la Usona Imperio), li publikigis eltiraĵojn el sia libro sub formo de [[bildrakonto]] en kunlaboro kun la desegnisto Mike Konopacki kaj kun la historiisto Paul Buhle<ref>{{en}} [http://www.zmag.org/zbooks/511 ''A People's History of American Empire''] kaj {{en}} Ian Sinclair, [http://www.zmag.org/zbooks/review/132 ''Zinn's Empire''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090307054212/http://www.zmag.org/zbooks/review/132 |date=2009-03-07 }}, 3an de marto 2009.</ref>. Zinn kunlaboris ankaŭ al kreo de dokumentara serio, kiun produktis Alvin H. Perlmutter, ankaŭ nomita '''Populara historio de Usono'''. La franca historiisto Pierre Mélandri kaj Serge Ricard, profesoro pri usona civilizacio en [[Sorbono]], substrekas ke la laboro de Zinn estas motivita pro zorgo pri "''entuta kompreno de la usona historio, artikanta la eksterlandan politikon kaj la internan politikon''" kaj ke, laŭ historiografia vidpunkto, tiu verko enskribiĝas en la renovigo de la socia historio iniciatita per publikigo, en 1963, de ''The Making of the English Working Class'' (La genezo de la angla laborista klaso) de la brita historiisto [[Edward Palmer Thompson]], kies intelekta influo estis decida en la projekto de Zinn.<ref>Pierre Mélandri kaj Serge Ricard, ''La politique extérieure des États-Unis au XXe siècle : le poids des déterminants intérieurs'' (La ekstera politiko de Usono en la 20a jarcento : la pezo de la eksteraj determinantoj). Parizo : L'Harmattan. 2008, p. 55-76.</ref>. == Teatra verkaro == * 1976 — ''Emma'' baziĝas sur la vivo de [[Emma Goldman]], anarkiistino kaj feministino de la komenco de la 20a jarcento, liberpensulino, kiun elpelis el Usono [[J. Edgar Hoover]], la fondinto kaj direktoro de FBI (Federacia Oficejo de Enketado), post la Unua Mondmilito pro ŝia vidpunkto, inkluzive ŝia kondamno de [[konskripcio]] kaj milito.<ref>Howard Zinn, Emma 2002, eld., Pp. XVI, XIX, South End Press, 138 pp. ISBN 0-89608-664-X].</ref> Kiel Zinn skribis en sia enkonduko : "''Ŝi devis esti nelacigebla, ŝi trairis la landon prelegante ĉie antaŭ vasta aŭskultantaro pri la kontrolo de naskiĝoj''" ( "''Virino devas memdecidi''"), pri la problemoj de geedzeco kiel institucio ("''Geedziĝo estas sen rilato kun amo''"), pri patriotismo ("''la lasta rifuĝejo de fiulo''"), pri libera amo ("''Kia estas amo se ĝi ne estas libera ?''") * 1985 — ''Daughter of Venus'' (Filino de Venuso), verkita dum la [[Malvarma Milito]]. Ĝi estas familia dramo komence fiksita en la kadro de la kampanjo por [[nuklea senarmiĝo]]. * 1999 — ''Marx in Soho'' (Markso en Soho) estas teatraĵo pri la vivo de [[Karl Marx]]. Ĝi estis ofte prezentita. La teatraĵo bildigas Markson resurektita por defendi la idealojn de [[komunismo]].<ref>F. Kathleen Foley, "Communism Alive and, Well, Pithy With Marx", En ''Los Angeles Times'', 31an de majo 2001. Ree publikigita 2009-12-16.</ref> == Rekompencoj, referencoj en populara kulturo, aliaj realigaĵoj == * Zinn ricevis la premion [[Thomas Merton]] (''Thomas Merton Award'') en 1991<ref>La Premion Thomas Merton atribuas ĉiujare depost 1972 la Thomas Merton Center for Peace and Social Justice de Pitsburgo. Ĝi estas atribuita al "''personoj luktantaj por justico en Usono aŭ en la mondo''".</ref> kaj la Premion [[Eugene V. Debs]] (''Eugene V. Debs Award''). * En 1998, li gajnis la Premion Lannan Literary (''Lannan Literary Award'') <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.lannan.org/lf/bios/detail/howard-zinn/ |titolo=http://www.lannan.org/lf/bios/detail/howard-zinn |alirdato=2010-01-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100125083310/http://www.lannan.org/lf/bios/detail/howard-zinn/ |arkivdato=2010-01-25 }}</ref> por nefikciaĵo kaj la sekvantan jaron li gajnis la premion [[Upton Sinclair]] (''Upton Sinclair Award''), kiu honorigas la socian aktivismon. * La unua libro de Zinn, ''La Guardia in Congress'' (La Gvardio en la Kongreso), ricevis de [[American Historical Association]] la premion Beveridge kiel plej bona anglalingva verko pri la historio de Usono. * Zinn estis finalisto por la "National Book Award" en 1981 por ''Populara Historio de Usono''<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.nationalbook.org/nba_winners_finalist_50_07.pdf |titolo=www.nationalbook.org/nba_winners_finalist_50_07.pdf |alirdato=2010-01-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100620052756/http://www.nationalbook.org/nba_winners_finalist_50_07.pdf |arkivdato=2010-06-20 }}</ref>. * En 2003, Zinn ricevis la Premion de la Amikoj de "[[Le Monde Diplomatique]]" ("Prix des Amis du Monde diplomatique").<ref>[http://www.amis.monde-diplomatique.fr/article.php3?id_article=252 Prix des Amis du Monde diplomatique 2003 - Les Amis du Monde Diplomatique].</ref> por la franca versio de sia populara historio de Usono — ''Une histoire populaire des États-Unis.'' * La [[5an de oktobro]] [[2006]], Howard Zinn ricevis la Haven's Center-Premion por sia dumviva kontribuaĵo al kritikaj studstipendioj en [[Madison]], [[Wisconsin]].<ref>[http://www.news.wisc.edu/12985.html Zinn to receive Havens Center award (4an de oktobro, 2006 )] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070312015459/http://www.news.wisc.edu/12985.html |date=2007-03-12 }}.</ref> * Dokumentara biografia filmo pri Zinn estis projekciita en elektitaj kinejoj en 2004 sub la titolo ''Howard Zinn: You Can't Be Neutral sur un Moving Train'' (Vi ne povas esti neŭtrala en veturanta trajno). La filmo, sur DVD, fare de Deb Ellis kaj Denis Mueller enhavas muzikon, kiun komponis Richard Martinez kaj muzikon de [[Billy Bragg]], [[Woodie Guthrie]] kaj [[Pearl Jam]]. La filmo enhavas sekvencojn pri Howard Zinn kaj Roslyn, [[Noam Chomsky]], [[Marian Wright Edelman]], [[Daniel Ellsberg]], [[Tom Hayden]] kaj [[Alice Walker]]. La 78 minutoj de la filmo sur DVD enhavas tiujn apartaĵojn : Pri homa naturo kaj agresemo; paroladon de Zinn al la Veteranoj por la Pac-Konferenco 2004, kaj sonregistraĵon pri lia parolado de 1971 en [[Boston Common]] pri civila malobeo. En la filmo, Noam Chomsky klarigas, ke Zinn "''ŝanĝis la konsciencon de unu generacio.''" * Zinn partoprenis en dokumentara filmo pri [[Sacco kaj Vanzetti]] projekciita en kinejoj de Usono en 2007. * Zinn estas membro de la Eduk-Fonduso por senarmiĝo.<ref>[http://www.disarm.org Retejo Disarm.org].</ref> == Libroj == * ''Artists in Times of War'' (2003) (Artistoj dum milittempoj). ISBN 1-58322-602-8. * ''The Cold War & the University: Toward an Intellectual History of the Postwar Years''. Noam Chomsky (Eldonisto), aŭtoroj : Ira Katznelson, R. C. Lewontin, David Montgomery, Laura Nader, Richard Ohmann, Ray Siever, Immanuel Wallerstein, Howard Zinn (1997) ISBN 1-56584-005-4. * ''Declarations of Independence: Cross-Examining American Ideology'' (1991) ISBN 0-06-092108-0[42] * ''Disobedience and Democracy: Nine Fallacies on Law and Order'' (1968, re-issued 2002) ISBN 0-89608-675-5. * ''Emma: A Play in Two Acts About Emma Goldman, American Anarchist'' (2002) ISBN 0-89608-664-X. * ''Failure to Quit: Reflections of an Optimistic Historian'' (1993) ISBN 0-89608-676-3. * ''The Future of History: Interviews With David Barsamian'' (1999) ISBN 1-56751-157-0. * ''Hiroshima: Breaking the Silence''' (pamfleto, 1995) ISBN 1-884519-14-8. * ''Howard Zinn On Democratic''. Education Donaldo Macedo, Eld. (2004) ISBN 1-59451-054-7. * ''Howard Zinn on History'' (2000) ISBN 1-58322-048-8. * ''Howard Zinn on War'' (2000) ISBN 1-58322-049-6. * ''Justice in Everyday Life: The Way It Really Works'' (Eldonisto) (1974) ISBN 0-89608-677-1. * ''Justice? Eyewitness Accounts'' (1977) ISBN 0-8070-4479-2. * ''La Otra Historia De Los Estados Unidos'' (2000) ISBN 1-58322-054-2. * ''La Guardia in Congress'' (1959) ISBN 0-8371-6434-6, ISBN 0-393-00488-0. * ''Marx in Soho: A Play on History'' (1999) ISBN 0-89608-593-7. * ''New Deal Thought'' (eldonisto) (1965) ISBN 0-87220-685-8. * ''Original Zinn: Conversations on History and Politics'' (2006) Howard Zinn kaj David Barsamian. * ''Passionate Declarations: Essays on War and Justice'' (2003) ISBN 0-06-055767-2. * ''The Pentagon Papers'' Senator Gravel Edition. Vol. Five. Critical Essays. Boston. * ''Beacon Press'', 1972. 341p. plus 72p. of Index to Vol. I-IV of the Papers, Noam Chomsky, Howard Zinn, eldonistoj. * ''A People's History of the Civil War: Struggles for the Meaning of Freedom'', fare de David Williams, Howard Zinn (Series Editor) (2005) ISBN 1-59558-018-2. * ''A People's History of the United States: 1492 – Present'' (1980), reviziita (1995)(1998)(1999)(2003) ISBN 0-06-052837-0. * ''A People's History of the United States: Teaching Edition Abridged'' (2003 ĝisdatigita) ISBN 1-56584-826-8. * ''A People's History of the United States: The Civil War to the Present'' Kathy Emery, Ellen Reeves, Howard Zinn (2003 eldono por instruado) ISBN 1-56584-725-3. * ''A People's History of the United States: The Wall Charts'' fare de Howard Zinn kaj George Kirschner (1995) ISBN 1-56584-171-9. * ''A People's History of American Empire'' (2008) fare de Howard Zinn, Mike Konopacki kaj Paul Buhle. ISBN 978-0-8050-8744-4. * ''The People Speak: American Voices, Some Famous, Some Little Known'' (2004) ISBN 0-06-057826-2. * ''Playbook'' fare de Maxine Klein, Lydia Sargent kaj Howard Zinn (1986) ISBN 0-89608-309-8. * ''The Politics of History'' (1970) (2a eldono 1990) ISBN 0-252-06122-5. * ''Postwar America: 1945 – 1971'' (1973) ISBN 0-89608-678-X. * ''A Power Governments Cannot Suppress'' (2006) ISBN 978-0-87286-475-7. * ''The Power of Nonviolence: Writings by Advocates of Peace Editor'' (2002) ISBN 0-8070-1407-9. * ''SNCC: The New Abolitionists'' (1964) ISBN 0-89608-679-8. * ''The Southern Mystique'' (1962) ISBN 0-89608-680-1. * ''Terrorism and War'' (2002) ISBN 1-58322-493-9 (intervjuoj, Anthony Arnove (Eld.). * ''The Twentieth Century: A People's History'' (2003) ISBN 0-06-053034-0. * ''Three Strikes: Miners, Musicians, Salesgirls, and the Fighting Spirit of Labor's Last Century'' (Dana Frank, Robin Kelley, kaj Howard Zinn) (2002) ISBN 0-8070-5013-X. * ''Vietnam: The Logic of Withdrawal'' (1967) ISBN 0-89608-681-X. * ''Voices of a People’s History of the United States'' (kun Anthony Arnove, 2004) ISBN 1-58322-647-8. * ''You Can't Be Neutral on a Moving Train: A Personal History of Our Times'' (1994) ISBN 0-8070-7127-7. * ''The Zinn Reader: Writings on Disobedience and Democracy'' (1997) ISBN 1-888363-54-1. * ''A Young People's History of the United States'', adaptita ekde la originala teksto fare de Rebecca Stefoff; ilustrita kaj ĝisdatigita en 2006, kun nova enkonduko kaj postparolo de Howard Zinn; du volumoj. Novjorko : Seven Stories Press. 2007 : ; Vol. 1: ''Columbus to the Spanish-American War''. ISBN 978-1-58322-759-6. ; Vol. 2: ''Class Struggle to the War on Terror''. ISBN 978-1-58322-760-2. == Antaŭparoloj kaj enkondukoj de Howard Zinn == * ''Admirable Radical: Staughton Lynd and Cold War Dissent, 1945-1970''. Carl Mirra. Kent State University Press. 2010. ISBN 978-1-60635-051-5 * ''A Gigantic Mistake''. Mickey Z, (2004) ISBN 1-930997-97-3. * ''A People's History of the Supreme Court''. Peter H. Irons (2000) ISBN 0-14-029201-2. * ''A Political Dynasty In North Idaho'', 1933-1967. Randall Doyle (2004) ISBN 0-7618-2843-5. * ''American Political Prisoners: Prosecutions Under the Espionage and Sedition Acts''. Stephen M. Kohn (1994) ISBN 0-275-94415-8. * ''American Power and the New Mandarins''. Noam Chomsky (2002) ISBN 1-56584-775-X. * ''Broken Promises Of America: At Home And Abroad, Past And Present: An Encyclopedia For Our Times''. (Douglas F. Dowd (2004) ISBN 1-56751-313-1. * ''Deserter From Death: Dispatches From Western Europe 1950-2000''. Daniel Singer (2005) ISBN 1-56025-642-7. * ''Ecocide of Native America: Environmental Destruction of Indian Lands and Peoples''. Donald Grinde, Bruce Johansen (1994) ISBN 0-940666-52-9. * ''Eugene V. Debs Reader: Socialism and the Class Struggle''. William A. Pelz (2000) ISBN 0-9704669-0-0. * ''From a Native Son: Selected Essays in Indigenism'', 1985 – 1995. Ward Churchill (1996) ISBN 0-89608-553-8. * ''Green Parrots: A War Surgeon's Diary''. Gino Strada, (2005) ISBN 88-8158-420-4. * ''Hijacking Catastrophe: 9/11, Fear And The Selling Of American Empire'', de Sut Jhally eldonisto, Jeremy Earp eldonisto, (2004) ISBN 1-56656-581-2. * ''If You're Not a Terrorist…Then Stop Asking Questions!''. Micah Ian Wright, (2004) ISBN 1-58322-626-5. * ''Iraq: The Logic of Withdrawal''. Anthony Arnove, (2006) ISBN 978-1-59558-079-5. * ''Impeach the President: The Case Against Bush and Cheney''. Dennis Loo (Eldonisto), Peter Phillips (Eldonisto) Seven Stories Press: 2006) ISBN 1-58322-743-1. * ''Life of an Anarchist: The Alexander Berkman Reader''. Alexander Berkman Gene Fellner, eldonisto, (2004) ISBN 1-58322-662-1. * ''Long Shadows: Veterans' Paths to Peace''. David Giffey eld., (2006) ISBN 9781891859649. * ''Masters of War: Latin America and United States Aggression from the Cuban Revolution Through the Clinton Years''. Clara Nieto, Chris Brandt (trans) (2003) ISBN 1-58322-545-5. * ''Peace Signs: The Anti-War Movement Illustrated''. James Mann, eldonisto (2004) ISBN 3-283-00487-0. * ''Prayer for the Morning Headlines: On the Sanctity of Life and Death''. Daniel Berrigan (poeto) kaj Adrianna Amari (fotoj), (2007) ISBN 978-1-934074-16-9. * ''Silencing Political Dissent: How Post-9-11 Anti-terrorism Measures Threaten Our Civil Liberties''. Nancy Chang, Center for Constitutional Rights (Centro por Konstituciaj Rajtoj, 2002) ISBN 1-58322-494-7. * ''Soldiers In Revolt: GI Resistance During The Vietnam War'', de David Cortright, (Soldatoj en Ribelo : Rezistado de la GI dum la Vjetnama Milito, 2005) ISBN 1-931859-27-2. * ''Sold to the Highest Bidder: The Presidency from Dwight D. Eisenhower to George W. Bush''. Daniel M. Friedenberg (2002) ISBN 1-57392-923-9. * ''The Autobiography of Abbie Hoffman Intro''. Norman Mailer, Afterword far HZ (2000) ISBN 1-56858-197-1. * ''The Case for Socialism''. Alan Maass, (2004) ISBN 1-931859-09-4. * ''The Forging of the American Empire: From the Revolution to Vietnam, a History of U.S. Imperialism''. Sidney Lens (2003) ISBN 0-7453-2101-1. * ''The Higher Law: Thoreau on Civil Disobedience and Reform''. Henry David Thoreau, Wendell Glick, eldonisto, (2004) ISBN 0-691-11876-0. * ''The Iron Heel''. Jack London, (1971) ISBN 0-14-303971-7. * ''The Sixties Experience: Hard Lessons about Modern America''. Edward P. Morgan, (1992) ISBN 1-56639-014-1. * ''You Back the Attack, We'll Bomb Who We Want''. Micah Ian Wright, (2003) ISBN 1-58322-584-6. * ''A People's History of the American Revolution''. Ray Raphael, (2002) ISBN 0-06-000440-1 Howard Zinn Foreword for New Press People's History Series. == Opiniesprimo == ''On Terror'', New York Times, Sunday Review of Books, Zinn kritikis kiel "''mallogikan''" la moralan distingon, kiu ekzistas inter civilaj mortoj de aeraj bombadoj kaj tiuj, kiujn kaŭzis memmortigaj atencoj. == Kompakt-diskoj == * ''A People's History of the United States'' (1999). * ''Artists in the Time of War'' (2002). * ''Heroes & Martyrs: Emma Goldman, Sacco & Vanzetti, and the Revolutionary Struggle'' (2000) * ''Stories Hollywood Never Tells'' (2000). * ''You Can't Blow Up A Social Relationship'' - split CD featuring Zinn talks and noted indie rock band Resident genius (Thick Records) (2005). Zinn estas nuntempe ĉe la diskomarko ''Alternative Tentacles'' (Alternativo Tentakloj), kiun estris siatempe la forpasinta Kennedys-kantisto Jello Biafra. Alternativo Tentakloj vendas ĉiajn Zinn-mediataĵojn, inter kiuj estantaj libroj, filmoj, kaj kompakt-diskoj, kaj akcioj malfacile troveblaj el la Zinn-materialo. == Biografioj == ''Howard Zinn: A Radical American Vision'', de Davis D. Joyce, kun antaŭparolo de Noam Chomsky. Novjorko : Prometheus Books. 2003. ISBN 1-59102-131-6. ''Howard Zinn: You Can't Be Neutral On A Moving Train''. Biografia filmo de Deb Ellis kaj Denis Mueller (2004). == Tradukoj == === Al la franca === * ''Une histoire populaire des États-Unis. De 1492 à nos jours''. Marsejlo : Agone. 2002. ISBN|2-910846-79-2 [http://agone.org/unehistoirepopulairedesetatsunis/ (paĝo dediĉita al la libro sur le retejo de la eldonisto)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140829175118/http://agone.org/unehistoirepopulairedesetatsunis/ |date=2014-08-29 }}. Adaptaĵo sub formo de bildrakonto aperis sub la titolo ''Une histoire populaire de l'empire américain'' fare de Mike Konopacki kaj Paul Buhle (Parizo: Vertige Graphic. 2009, ISBN 978-2-84999-076-6). * ''Karl Marx, le retour''. Marsejlo : Agone. 2002. ISBN|2-910846-80-6 [http://agone.org/karlmarxleretour/ (paĝo dediĉita al la libro sur le retejo de la eldonisto)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150511180538/http://agone.org/karlmarxleretour/ |date=2015-05-11 }} * ''Le Vingtième Siècle américain. Une histoire populaire de 1890 à nos jours''. Marsejlo : Agone. 2003. ISBN|2-7489-0001-4 . Eltiraĵo el "Le Vingtième Siècle américain. Une histoire populaire de 1890 à nos jours'' [http://agone.org/levingtiemesiecleamericain/ (paĝo dediĉita al la libro sur le retejo de la eldonisto)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150511123439/http://agone.org/levingtiemesiecleamericain/ |date=2015-05-11 }} * ''Nous, le Peuple des États-Unis…'' Eseo pri esprimlibereco kaj kontraŭkomunismo, reprezentativa registaro kaj ekonomia justeco, justaj militoj, perforto kaj homa naturo, Marsejlo : Agone. 2004. ISBN|2-7489-0029-4 * ''L’Impossible Neutralité. Autobiographie d’un historien et militant''. Marsejlo : Agone. 2006. ISBN|2-7489-0047-2 [http://agone.org/limpossibleneutralite/ (paĝo dediĉita al la libro sur le retejo de la eldonisto)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150511180546/http://agone.org/limpossibleneutralite/ |date=2015-05-11 }} * ''En suivant Emma''. Marsejlo : Agone. 2007. ISBN|978-2-7489-0057-6. === Al Esperanto === * [http://eo.mondediplo.com/article2.html "En la tempo de la "ŝtelbaronoj""]. El ''[[Le Monde Diplomatique en Esperanto]]''. 1-a de septembro 2002. * [http://eo.mondediplo.com/article890.html "Lasta perfido"]. El ''Le Monde Diplomatique''. 1-a de aprilo 2004. * [http://eo.mondediplo.com/article1019.html "Kion ni faras en Irako ?"]. El ''Le Monde Diplomatique en Esperanto''. 1-a de aŭgusto 2005. * [http://eo.mondediplo.com/article856.html "Momentoj de solidareco, kiun entenas nia pasinteco"]. El ''Le Monde Diplomatique en Esperanto''. 1-a de januaro 2010. * [http://mas-eo.org/article76.html "La radikoj de la politiko de Usono rilate Kubon"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080513171622/http://mas-eo.org/article76.html |date=2008-05-13 }}. El [[Monda Asembleo Socia]] (MAS). 28-a de februaro 2006. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj|}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://howardzinn.org Retejo de Howard Zinn] ({{en}}) == Fonto == La baza materialo de tiu artikolo fontas el la versioj angla kaj franca de Vikipedio. {{Leginda}} {{ADLS|2010|07}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Zinn, Howard}} [[Kategorio:Usonaj historiistoj]] [[Kategorio:Usonaj verkistoj]] [[Kategorio:Politikologio]] [[Kategorio:Pacismo]] 8qjykwdm1btmob8k9z5n1klprwnx0pk 0 312986 9413439 8423953 2026-06-25T17:50:09Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413439 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:IEC60906-1-plug.svg|eta|dekstra|200px|[[Kontaktilo]] laŭ IEC 60906-1]] '''[[Internacia Elektroteknika Komisiono|IEC]] 60906-1''' estas la ĝis nun ne uzata internacia [[normo]] por [[kontaktilo]]j de 230-volta [[alterna kurento]]. La nomo estis publikigita en [[1986]] de la ''International Electrotechnical Commission''. [[Brazilo]] decidis enkonduki tiun normon ekde [[2010]]. Rilate al la germana [[Schuko]]-sistemo tiu internacia sistemo havas la avantaĝon estis pli malgranda kaj sekura. La unua parto de la IEC-normo priskribas la normojn por kontaktiloj ĝis 250&nbsp;V kaj 16&nbsp;A. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.iec.ch/zone/plugsocket/ps_history.htm "International standardization of electrical plugs and sockets"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060127013454/http://www.iec.ch/zone/plugsocket/ps_history.htm |date=2006-01-27 }} * [https://web.archive.org/web/20120717081631/http://www.global-electron.com/external/iec906a.gif Desegnaĵo de kontaktilo IEC 60906-1 Class I] * [https://web.archive.org/web/20120717081637/http://www.global-electron.com/external/iec906b.gif Desegnaĵo de kontaktingo IEC 60906-1 Class I] * [http://www.siemens.com.br/medias/FILES/1930_20060515122659.pdf Siemens-katalogo pri kontaktingoj laŭ la brazila normo NBR 14136] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090521070337/http://www.siemens.com.br/medias/FILES/1930_20060515122659.pdf |date=2009-05-21 }} (PDF, 1,3&nbsp;MiB) [[Kategorio:Normoj]] [[Kategorio:Elektro]] 7nmr5c4v2zdrosn99rk8k6zl715my34 0 314746 9413446 9374450 2026-06-25T18:09:24Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413446 wikitext text/x-wiki {{Informkesto renkontiĝo}} La '''67-a Internacia Junulara Kongreso ([[IJK]]) de TEJO''' okazis ekde la [[14-a de julio|14-a]] ĝis la [[21-a de julio]] [[2011]] en [[Kievo]], la ĉefurbo de [[Ukrainio]]. Partoprenis ĝin 311 esperantistoj el 34 landoj.<ref>[http://www.ijk-67.retejo.info/ĉefpaĝo/landoj Landoj – IJK-2011]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (stato je 2011-08-12)</ref> La aranĝo estis la unua IJK sur la tereno de Ukrainio, kaj ĝia temo estis ”[[Daŭripovo|Daŭropova evoluo]] – nova koncepto por homaro”.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://tejo.org/eo/node/1046 |titolo=IJK 2011 en Ukrainio! – oficiala anonco en la retpaĝaro de TEJO |alirdato=2018-06-19 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130515111224/http://www.tejo.org/eo/node/1046 |arkivdato=2013-05-15}}</ref> La aranĝon organizis [[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo|TEJO]], [[Ukrainia Esperanto-Asocio|UkrEA]] kaj [[Ukraina Ligo de Esperantista Junularo|ULEJ]]. Du tagojn post ĝi komenciĝis en dana Kopenhago la [[UK 2011|96-a Universala Kongreso]]. == Ĝeneralaj informoj == [[Dosiero:NE forgesu.jpg|eta|400px|Partoprenintoj de la 67-a IJK (arte aranĝita foto).]] === Kongresejo === Anonco pri la okazigo de IJK en Ukrainio aperis je la 11-a de marto 2010. Origine estis kiel kongresejo planita sportejo de la [[Kieva Politeknika Universitato]], kiu situas apud la [[Kieva rezervujo]] en la vilaĝo [[Hlibivka]], 30 kilometrojn norde de [[Kievo]]. Poste oni decidis movi la kongresejon en la urbon Kievo mem, al la turista bazejo ''Juna turisto'' en strato Zabolotnoho 144.<ref group="k">{{Koord|50|21.372|N|30|28.413|E|montru=entekste,titolo|nekat=1}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://esperanto.cri.cn/641/2010/03/11/1s109998.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-07-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160304195352/http://esperanto.cri.cn/641/2010/03/11/1s109998.htm |arkivdato=2016-03-04}} (unua anonco)</ref><ref>[http://www.liberafolio.org/2010/ijk-2011-en-ukrainio IJK 2011 en Ukrainio – Libera Folio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100528143454/http://www.liberafolio.org/2010/ijk-2011-en-ukrainio |date=2010-05-28 }} (origine planita kongresejo)</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.ijk-67.retejo.info/loko |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-07-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110612165948/http://www.ijk-67.retejo.info/loko |arkivdato=2011-06-12}} (fina kongresejo)</ref> Loĝi eblis en kvarlita kaj kvinlitaj ĉambroj kun litaĵoj aŭ sen, unu el la amasloĝejoj, en tendo (troviĝantaj inter la kongresejo kaj la apuda konstruaĵo de lernejo) aŭ memzorge ekster la IJK-ejoj. Manĝi eblis en la proksima restoracio Budjmo,<ref group="k">[https://web.archive.org/web/20110713202506/http://www.budmo.kiev.ua budmo.kiev.ua] (restoracia retejo, arkivita kopio)</ref> [[viando|kunviande]] aŭ [[vegetarismo|vegetarane]] (aŭ [[memzorganto|memzorgi]]). === Organiza teamo === En la [[Loka Kongresa Komitato]] membris jenaj homoj:<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.ijk-67.retejo.info/lkk |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-07-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110612163519/http://www.ijk-67.retejo.info/lkk |arkivdato=2011-06-12 }}</ref> * [[Mikaelo Lineckij]] – programo, financoj * Vadim Kasjan – administrado * [[Łukasz Żebrowski]] kaj Eŭgenija Slovaĉevskaja – kunordigado * Svitlana Kozarenko – informado * Andreo Jankovskij – kontaktoj kun TEJO * Roma Kozarenko – ekskursoj, sporta programo * Oksana Palyvoda kaj [[Alexandre Raymond]] – vespera programo * Oksana Mirhorodska – ukraina tago Du semajnojn antaŭ la kongreso, la ĉeforganizanto [[Mikaelo Lineckij]] estis trafita per [[koratako]] kaj enhospitaligita, pro kio li ne povis partopreni la kongreson. La ĉeforganizadon lastmomente transprenis jena teamo: * Eŭgenija Slovaĉevskaja – kunordigado kaj financoj * Svitlana Kozarenko – taga programo * Andreo Jankovskij – administrado kaj akceptejo * Roma Kozarenko – ekskursoj, sporta programo * Oksana Palyvoda kaj [[Alexandre Raymond]] – vespera programo * Oksana Mirhorodska – koncertoj, ukraina tago La lokan teamon ĉiaspece asistis [[Sergeo Tyrin]], estrarano de TEJO. === Patronoj === La aranĝon aŭspiciis:<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.ijk-67.retejo.info/patronoj |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-07-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110612163656/http://www.ijk-67.retejo.info/patronoj |arkivdato=2011-06-12}}</ref> * [[Lidia Gorbunova]] – vicministro de justico * [[Timofij Koĥan]] – vicministro de Kulturo de Ukrainio == Programo == [[Dosiero:Feofania 01 dgri.jpg|En la parko Feofania, proksime al la kongresejo, okazis parto de la konkursoj dum la sporta tago.|eta|dekstra|upright=1.4]] === Movada programo === ==== TEJO-komitatkunsido ==== La 16-an de julio 2011 estis elektita nova [[estraro de TEJO]] en jena konsisto:<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://tejo.org/eo/node/1228 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2018-06-19 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130515150920/http://www.tejo.org/eo/node/1228 |arkivdato=2013-05-15}}</ref> * [[Łukasz Żebrowski]] {{flago|Pollando}} – Prezidanto * [[Paulína Kožuchová]] {{flago|Slovakio}} – Ĝenerala Sekretario * [[Alisa Nikitina]] {{flago|Ukrainio}} – Kasistino * [[Sergeo Tyrin]] {{flago|Israelo}} – Informado * [[Nico Huurman]] {{flago|Nederlando}} – Aktivula trejnado * [[Petra Smidéliusz]] {{flago|Hungario}} – Landa agado * [[Michael Boris Mandirola]] {{flago|Italio}} – Eksteraj rilatoj * [[Tina Tišljar]] {{flago|Kroatio}} – Kongresoj === Taga programo === Ĉiu tago komenciĝis per diversnivelaj kursoj de Esperanto, la [[ukraina lingvo]] kaj aliaj lingvoj. Dum la tago okazis multe da prelegoj. La 17-an de julio okazis [[ekskurso]]j tra la urbo, en malgrandaj grupoj ĉiu gvidita de alia lokano, la 18-an okazis [[Lingva Festivalo]] dum kiu samtempe estis prezentataj diversaj lingvoj kaj lingvaj regionoj, kaj la 19-an estis sporta tago – inter konkursoj ne mankis [[futbalo|futbala matĉo]] ”[[Esperantio]] kontraŭ resto de la mondo” aŭ konkuro en [[naĝado]]; parto de la programo okazis en la parko Feofania (ukraine ''Феофáнія, Теофáнія''). === Vespera programo === Dum kelkaj vesperoj okazis koncertoj: * Vendrede, la 14-an de julio – [[Gunnar Fischer]] kaj [[Ĵomart kaj Nataŝa]] * Dimanĉe, la 17-an – Ĵomart kaj Nataŝa kaj [[Paŭlo Moĵajev]] * Marde, la 19-an – [[La Pafklik]] kaj [[JoMo]] === Nokta programo === Nokta programo, kiu sekvis la vesperan programon kaj daŭris ofte ĝis la matenaj horoj de la sekva tago, proponis elekton inter la sekvaj eroj: * [[trinkejo]], kie sub gvido de Martin Sawitzki, helpata de [[Miroslav Hruška]] kaj Karol Rydlo, eblis trinki ukrainajn [[biero]]jn aŭ [[senalkohola kulturo|senalkoholajn]] trinkaĵojn kiel [[kvaso]], aŭ aĉeti ukrainan [[ĉokolado]]n ''Baton'' * [[gufujo]] * [[diskejo]] – gvidis Aleksej Svertoka == Rezultoj == Aperis krom multaj fotoj ankaŭ raportoj, interalie [http://www.liberafolio.org/2011/kiel-ne-organizi-internacian-junularan-kongreson raporto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110817210007/http://www.liberafolio.org/2011/kiel-ne-organizi-internacian-junularan-kongreson |date=2011-08-17 }} de [[Chuck Smith]] kaj [http://www.liberafolio.org/2011/la-ijk-estas-la-homoj-sed-ne-nur reago] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110824040323/http://www.liberafolio.org/2011/la-ijk-estas-la-homoj-sed-ne-nur |date=2011-08-24 }} de [[Carolin Weemeyer]] en ''[[Libera Folio]],'' kaj raporto de [[Daniel Mrázek]]<ref>[https://tejo.org/eo/node/1248 tejo.org, la raporto]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref> por [[TEJO Tutmonde]]. La 14-an de julio 2011 la oficialan inaŭguron de la kongreso antaŭis renkontiĝo kun ĵurnalistoj. [[TEJO]]-n reprezentis [[Sergeo Tyrin]], [[ULEJ]]-reprezentanto estis [[Svitlana Kozarenko]], la projekton Ĉirkaŭmonda karavano Interkulturo<ref group="k">[https://web.archive.org/web/20110913072704/http://www.interkulturo.info interkulturo.info] (arkivita kopio)</ref> prezentis [[Volodimir Soroka]]. Vespere aperis en ukraina televido [[STB]] raporto, kaj la 19-an de julio okazis viva elsendo aranĝita de [[Daniel Mrázek]] en la [[Ĉeĥa radio]].<ref>[http://vikna.stb.ua/news/2011/7/14/67921 Televida raporto en STB]{{404|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref><ref>[http://media.rozhlas.cz/_audio/2390944.mp3 Ĉeĥa radia elsendo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}} (la raporto pri IJK komenciĝas je tempo 7:23, kaj finiĝas je 19:32)</ref> Dum la kongreso eblis spekti interretajn elsendojn kaj post ĝi eblas spekti registraĵojn realigatajn de [[Japana Esperanto-Junularo]] ĉe [[USTREAM]].<ref>[https://web.archive.org/web/20110719225552/http://www.ustream.tv/channel/uej Ustream el Japanio (ĉi-foje el Kievo, Ukrajnio)]</ref> Pepaĵojn en [[Twitter]] eblas serĉi per la haket-etikedo <tt>#IJK2011</tt> [http://twitter.com/#!/search/realtime/%23IJK2011 ĉi tie]. == Komentoj== <references group="k" /> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20110721231939/http://www.ijk-67.retejo.info Retpaĝaro de la 67-a IJK] (arkivita kopio en [[Wayback Machine]]) * [https://web.archive.org/web/20140908091046/http://www.ukrainio.org.ua/dosieroj/ijk/Emblemo.jpg Oficiala emblemo de IJK en Ukrainio] (arkivita kopio) * Ĉekongresaj muzikaĵoj: [https://www.youtube.com/watch?v=AiPs7WapK1k Stephan Stefo Schneider – Stulta Fraz'], [https://www.youtube.com/watch?v=VHhCDfU59Ec Gunnar Fischer kun Stephan Stefo Schneider – Liberec'], [https://www.youtube.com/watch?v=JJ-i4Zyu06s JoMo – Funkolando (Sexy Esperanto)] kaj [https://www.youtube.com/watch?v=MNJFUYhtH6o Martin Wiese – Antaŭĝojo] {{Internaciaj Junularaj Kongresoj de TEJO}} [[Kategorio:IJK 2011| ]] [[Kategorio:Internacia Junulara Kongreso|67-a IJK]] [[Kategorio:Esperanto-movado en Kievo]] [[Kategorio:2011 en Ukrainio]] [[Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Ukrainio]] ki5i4qf16t9zl03hq5779qvp2911r93 0 320108 9413749 8432977 2026-06-26T07:28:32Z ~2026-35601-37 258882 9413749 wikitext text/x-wiki {{Informkesto dinastio | kesteroj = {{Informkestero sinsekvo | titolo = Princoj de Princlando ''[[Orange]]'' | dosiero= Arms of the Principality of Orange.svg | periodo = [[1530]]–[[1713]] fakte; titole ĝis [[nun en 2019|nun]] | antaŭ = | post = }} {{Informkestero sinsekvo | titolo = ''Stadhouder'' de [[Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj|Nederlando]] | dosiero= Statenvlag.svg | periodo =[[1559]]–[[1795]] (kun paŭzoj) | antaŭ = | post = }} {{Informkestero sinsekvo | titolo = [[Listo de reĝoj de Nederlando|Reĝoj de Nederlando]] | dosiero = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg | periodo = [[1815]]–[[nun en 2018|nun]] | antaŭ = | post = }} {{Informkestero sinsekvo | titolo = [[Grandduko de Luksemburgo|Granddukoj de Luksemburgo]] | dosiero = | periodo = [[1815]]–[[1890]] | antaŭ = | post = }} {{Informkestero sinsekvo | titolo = [[Duko]]j de [[Limburgo (Nederlando)|Limburgo]] | dosiero = Limburg-nl-wapen.svg | periodo = [[1839]]–[[1866]] | antaŭ = | post = }} {{Informkestero sinsekvo | titolo =[[Listo de britaj reĝoj|Reĝo de Anglio, Skotlando kaj Irlando]] | dosiero= | periodo =[[1689]]–[[1702]] | nomo = [[Vilhelmo la 3-a (Anglio)|Vilhelmo la 3-a]] | antaŭ = | post = }} }} La dinastio '''[[Orange (Francio)|Oranje]]-[[duklando Nassau|Nassau]]''', en Esperanto '''Oranĝo-Nasaŭo''', estas la nomo de la reganta reĝa familio de [[Nederlando]]. == Etimologio == Origine la [[nederlanda]] nomo ''Oranje'' aŭ [[germane]] ''Oranien'' venas de la [[burgonjo|burgonja]] ''graflando [[Orange]]'', pli poste ''princlando Orange'', kun ĉefurbo [[Orange (Francio)|Orange]] ([[Esperanta lingvo|esperantlingve]] '''Oranĝo'''<ref>[http://vortaro.net/#Oranĝo Oranĝo sur Vortaro.net (PIV)]</ref>; nomata en la [[antikva tempo]] ''Arausio'') en la ebenaĵo de la rivero [[Rodano]] en nuntempa [[Francio]] – en Esperantujo tiu dinastio nomeblas '''Oranĝo'''. == Historio == La [[duklando Nassau|dukoj de '''''Nassau''''']] devenas el regiono de centra [[Germanio]] nuntempe apartenanta al la germania federacia lando [[Hesio]]. Ekde la jaro [[1420]] la [[dinastio Nassau]] respektive ties ano grafo ''Engelbrecht la 1-a de [[Nassau]]-[[Dillenburg]]'' havis vastajn posedaĵojn en la nuna Nederlando, kaj iĝis regantoj de Nederlando reprezente de la hispanaj reĝoj, al kies imperio apartenis la [[Hispana Nederlando|nederlandaj teritorioj]]. Ekde la jaro [[1530]] la dinastio Nassau ankaŭ transprenis la titolon de princoj de Oranĝo. Inter 1568 kaj 1584 la posteulo Vilhelmo de Nassau-[[Dillenburg]], grafo de Oranĝo, kuniniciatis kaj gvidis la batalon de nederlandanoj kontraŭ la hispanaj okupantoj, nomata “okdekjara milito„ (1568 ĝis 1648 – la lastaj tridek el tiuj jaroj konsidereblas parto de la eŭropa [[tridekjara milito]]). == Nuntempe == Post lia heredo kaj la dinastio Oranje-Nassau kaj la dinastio [[Hohencolernoj]]-[[Prusio]] havas la titolon princo de Oranĝo. En la dinastio Oranje-Nassau la titolo princo de Oranĝo intertempe tradicie estas titolo de la [[listo de reĝoj de Nederlando#tronheredonto|nederlanda tronheredonto]]. Ne nur en la nederlanda aŭ en Esperanto la dinastia nomo sone similas al tiu de [[oranĝa koloro]] – tial tiu koloro, kaj ne tiuj de la [[flago de Nederlando|nacia flago]], iĝis la tradicia koloro de nederlandanoj aparte fieremaj pri sia lando, ekzemple nuntempe membroj aŭ subtenantoj de la nederlanda teamo de sportistoj en Olimpikoj aŭ aliaj internaciaj ĉampionadoj. == Vidu ankaŭ == * '''[[Orange (Francio)|Oranĝo (Francio)]]''' - [[Provenco|Provenca]] urbo * '''[[Oranĝo (rivero)]]''' - rivero en [[Sud-Afriko]] * '''[[Oranĝa Liberŝtato]]''' (''ankaŭ'' '''Oranĝio''') eksa provinco en [[Sud-Afriko]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Dinastio Nassau}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Oranje-Nassau| ]] [[Kategorio:Nederlanda monarkio]] [[Kategorio:Granddukoj de Luksemburgo|*Oranje-Nassau]] [[Kategorio:Dinastioj]] 1d98x9kgbt6s08l2ws5it0hdgtxlobs 0 323206 9413443 9331543 2026-06-25T18:00:06Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413443 wikitext text/x-wiki {{Informkesto renkontiĝo}} La '''42-a Internacia Junulara Kongreso''' ([[IJK]]) de [[TEJO]] okazis inter la 14-a kaj 21-a de aŭgusto [[1986]] en la [[junulara vilaĝo]] '''[[Hadasah Ne'urim]]''' ([[hebree]] '''הדסה נעורים''') iom norde de [[Netanja]] borde de la [[Mediteranea Maro]] en okcidenta [[Israelo]]. La kongreson, kiun pro la tiama politika situacio praktike ne povis partopreni esperantistoj el la komunistaj ŝtatoj de orienta Eŭropo kaj pro altaj aviadaj kostoj sukcesis atingi nur relative malmultaj aliaj junuloj <ref>sola escepto estis unu reprezentanto de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kiu akompanate de du neesperantistaj komunistaj polaj gardistoj rajtis inviti al la [[IJK 1987|sekvajara IJK]], okazanta en [[Krakovo]]</ref>, partoprenis 106 junaj [[esperantisto]]j - grandparte studentoj, lernejanoj kaj junaj laboristoj sub 30 jaroj ... sed inter la israelanoj ankaŭ gesoldatoj. La junulara vilaĝo fondiĝis post la Dua Mondmilito por junaj judaj orfoj, kiuj el Eŭropo sukcesis alveni al Israelo sen parencoj kaj kiuj en la edukejo povis atingi mezlernejajn finekzamenojn, lerni la [[hebrea lingvo|hebrean lingvon]] kaj metion, por trovi la vojon al socia pozicio en la nova ŝtato. [[Dosiero:Kia Koincido Pikniko en la kampo IJK 1986.jpg|eta|maldekstra|300px|{{centre|premiero de la esperantlingva teatraĵo '[[Pikniko en la kampo]]' per la grupo '[[Kia Koincido]]' en la IJK: de maldekstre malamika soldato [[Thomas Pusch]], soldato [[Judith Jackson]] kaj ties patro [[Martin Haase]]}}]] [[Dosiero:Kongresa flago IJK 1986.jpg|eta|200px|{{centre|la [[IJK-flago|flago de la IJK]], kun mencio de la [[IJK 1985]] en Germanio kaj tiu de 1986 en Israelo, kaj kun unu el la plej junaj kongresanoj de la israela IJK}}]] Kiel en aliaj junularaj Esperanto-kongresoj, en la israela IJK okazis variaj prelegoj kaj diskutrondoj, kulturaj eventoj kaj organizaj kunvenoj de TEJO - interalie de ties [[komitato de TEJO|komitato]], kiu kunvenis kaj preparis decidojn, kvankam ĝi ne estis kvoruma kaj tial ne povis fari validajn voĉdonojn. Nekutimaj estis la temperaturoj de ofte pli ol 35 celsiusaj gradoj. Ili kaŭzis ke la junaj kongresanoj malofte naĝe malvarmiĝis en la oceano ĉar nudpiede praktike ne eblis pasi sur la varmega sable survoje al la ondoj, sed ke oni preferis plurfoje tage laŭeble malvarme duŝi, kaj krome eviti ĉiun nenecesan fortostreĉon. Nekutima evento ankaŭ estis teatra prezento de la germana esperantlingva teatra grupo [[Kia koincido]], kiu prezentis kontraŭmilitan, absurdan teatraĵon - la scenaron "[[Pikniko sur la batalkampo]]" de [[Fernando Arrabal]]: pro la tre striktaj regularoj pri sekureco ĉe la limoj de Israelo, absolute neeblis entransporti en la landon la necesajn teatrajn kostumojn kaj rekvizitojn - soldatajn uniformojn, armean telefonon, falsajn [[mitralo]]jn kaj grenadojn aŭ pikdraton. Ĉion do necesis kaj eblis prunti el la stokoj de la israela armeo. Pro la fakto ke la rolon de unu soldato plenumis juna aktorino (la germanino Judith Jackson), kaj ke en plej multaj landoj ekster Israelo almenaŭ tiutempe virinaj soldatoj ankoraŭ estis tre rara fenomeno, la scenaro do ŝajnis tre klara aludo al la absurde tensia daŭra militostato en Israelo. [[Dosiero:Delegacio de GEJ antaŭ la Diaspora Muzeo en Tel-Avivo 1986.jpg|eta|maldekstra|250ra|{{centre|delegacio de [[Germana Esperanto-Junularo|GEJ]] antaŭ la [[Diaspora Muzeo]] kadre de german-israela junulara interŝanĝa programo post la IJK 1986}}]] Malgraŭ la malalta nombro de partoprenantoj, la kongreso estis impona evento por la junaj esperantistoj de Israelo kaj ankaŭ por la alvenintaj samaĝaj eksterlandanoj - aparte granda grupo (krom la menciitaj teatraj aktoroj) venis el [[okcidenta Germanio]], ĉar la okcidentgermana kaj israela ŝtatoj aparte subvenciis la renkontiĝon inter la okcidentgermanaj kaj israelaj junaj kongresanoj. Kadre de tio post la kongreso ankoraŭ estis plua kultura programo, kiu prezentis al tiu grupo de eŭropaj junaj esperantistoj pluajn lokojn de la juda kulturo en Israelo, kiel kompreneble la [[Diaspora Muzeo]] kaj muzeo [[Jad Vaŝem]], sed ankaŭ antikvajn lokojn de la fortikaĵo [[Masada]], en [[Jerusalemo]] kaj antikvajn ruinojn ĉe la [[lago Kinneret]]. [[Dosiero:Ĝardeno_Esperanto_en_la_Arbaro_de_la_Paco_Jerusalemo.jpg|eta|Ŝildo honore al la inaŭguro de la ĝardeno Esperanto en la [[Arbaro de la Paco]] en aŭgusto 1986]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://folioj.de/IJK%201986 tripaĝa artikolo pri la IJK 1986 en la bulteno "koncize" (en Esperanto)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304095013/http://folioj.de/IJK%201986/ |date=2016-03-04 }} * [http://www.neurim.org.il retejo de la junulara vilaĝo nun (en la hebrea)] == Notoj == {{Referencoj}} {| style="float:left; background:transparent; padding:0px; margin:0px;" |- valign="top" |[[Dosiero:naĝvespera festo en la IJK 1986.jpg|eta|310px|{{centre|naĝvespera festo de la IJK}}]] |[[Dosiero:publiko en la IJK 1986.jpg|eta|300px|{{centre|jen parto de la kongresa publiko}}]] |} {{-}} == Vidu ankaŭ == * [[UK 1986]] {{Internaciaj Junularaj Kongresoj de TEJO}} [[Kategorio:IJK 1986| ]] [[Kategorio:Internacia Junulara Kongreso|42-a IJK]] [[Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Israelo]] [[Kategorio:1980-1989 en Israelo]] [[Kategorio:Esperanto-Ligo en Israelo]] 0pk1yngqa2trcar0jn4735puo9j81ix 0 332287 9413379 9404477 2026-06-25T15:33:40Z SpinnerLaserzthe2nd 177959 ([[c:GR|GR]]) [[File:Soyhieres-Blazono.png]] → [[File:CHE Soyhières COA.svg]] 9413379 wikitext text/x-wiki {{Informkesto distrikto de Svislando |nomo=Distrikto Delemonto |blazono=[[Dosiero:CHE Delémont COA.svg|eta|120ra|centre|<small>Blazono de la distrikto Delemonto</small>]] |bildo=[[Dosiero:Delémont City.JPG|eta|285ra|centre|<small>Delemonto</small>]] |mapo=[[Dosiero:Karte Bezirk Delémont 2026.png|eta|285ra|centre|<small>Mapo de la distrikto Delemonto</small>]] |kantono=Ĵuraso |ĉefloko=[[Delemonto]] |loĝantaro=35934 |loĝantaro-jaro=2009-12-31 |areo=303,1 |denseco=119 |kodo=2601 |zomo=9 }} La '''distrikto Delemonto'', (france '''District de Delémont''' kaj germane ankaŭ '''Bezirk Delsberg''') estas administra unuo de [[Kantono Ĵuraso]]. Ĝi havis 35934 loĝantojn la 31-an de decembro [[2008]]. Ĝia ĉefurbo, kiu samtempe estas la kantonĉefurbo, estas la samnoma urbo [[Delemonto]]. == Geografio == La Distrikto Delemonto situas en la [[Ĵurasa Montaro]] en sudoriento de la kantono. Ĝin trafluas la rivero [[Birs]] kaj ties ĉefaj alfluantoj [[Scheulte]] kaj [[Sorne]], kiuj ĉiuj tri kunfluas apud Delemonto. == Trafiko == Tra Delemonto pasas la [[svisa aŭtovojo A16]] de [[Bielo]] al [[Porrentruy]], kiu en Bielo konektiĝas al la [[svisa aŭtovojo A5]]. En Delemonto kuniĝas la trajnlinioj de [[Svisaj Federaciaj Fervojoj]] de [[Bielo]] al [[Bazelo]] kaj de [[Porrentruy]] al [[Bazelo]]. Krome multnombraj bus kaj [[poŝtaŭto]]linioj konektas la diversajn lokojn de la distrikto kun la publika transportreto. == Historio == De [[1271]] ĝis la [[Franca Revolucio]] de [[1792]] la Voktejo Delemonto estis kamparvoktejo de la Princepiskopejo Bazelo. Tiam dum unu jaro ĝi apartenis al la [[Raŭraka Respubliko]] por poste fariĝi kantono de la [[Francio|franca]] departemento [[Mont-Terrible]] ĝis [[1800]] kaj poste de la departemento [[Haut-Rhin]] ĝis [[1815]]. Tiam la [[Viena Kongreso]] atribuis ĝin al la svisa [[Kantono Berno]], kies distrikto ĝi estis ĝis la fondiĝo de la nova [[Kantono Ĵuraso]] la 1-an de januaro [[1979]], ek de kiam ĝi estas ĵurasa distrikto. Kun efiko de la 1-a de januaro 2013 la iamaj komunumoj [[Bassecourt]], [[Courfaivre]], [[Glovelier]], [[Soulce]] kaj [[Undervelier]] kuniĝis al la nova komunumo [[Haute-Sorne]], kaj la komunumoj [[Montsevelier]], [[Vermes JU|Vermes]] kaj [[Vicques]] kuniĝis al la nova komunumo [[Val Terbi]]. == Komunumoj de la Distrikto Delemonto == La Distrikto Delemonto konsistas (stato en 2013) el 22 komunumoj, el kiuj la ĉefloko [[Delemonto]] estas la plej granda. Jen la listo: <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2008-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Boécourt COA.svg|35ra|Boécourt]] | [[Boécourt]] || align="center" |854|| align="right" |12.35 || align="center" | 6702 |- | align="center" | [[Dosiero:Bourrignon-blazon.svg|35ra|Bourrignon]] | [[Bourrignon]] || align="center" |281|| align="right" |13.55 || align="center" | 6703 |- | align="center" | [[Dosiero:Chatillon-Blazono.png|35ra|Châtillon]] | [[Châtillon JU|Châtillon (JU)]] || align="center" |431|| align="right" |5.31 || align="center" | 6704 |- | align="center" | [[Dosiero:Corban-coat of arms.svg|35ra|Corban]] | [[Corban]] || align="center" | 485|| align="right" |7.85 || align="center" | 6705 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Courchapoix COA.svg|35ra|Courchapoix]] | [[Courchapoix]] || align="center" |421|| align="right" |6.39 || align="center" | 6706 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Courrendlin COA.svg|35ra|Courrendlin]] | [[Courrendlin]] || align="center" |2472|| align="right" |11.08 || align="center" | 6708 |- | align="center" | [[Dosiero:Courroux-blazon.svg|35ra|Courroŭ]] | [[Courroux]] || align="center" |3074|| align="right" |19.74 || align="center" | 6709 |- | align="center" | [[Dosiero:CH Courtetelle COA.svg|35ra|Courtételle]] | [[Courtételle]] || align="center" | 2350|| align="right" |13.57 || align="center" | 6710 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Delémont COA.svg|35ra|Delémont]] | '''[[Delemonto]]''' || align="center" |11584|| align="right" |21.99 || align="center" | 6711 |- | align="center" | [[Dosiero:Develier-coat of arms.svg|35ra|Develier]] | [[Develier]] || align="center" |1347|| align="right" |12.47 || align="center" | 6712 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Ederswiler COA.svg|35ra|Ederswiler]] | [[Ederswiler]] || align="center" |122|| align="right" |3.31 || align="center" | 6713 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Haute-Sorne COA.svg|35ra|Haute-Sorne]] | [[Haute-Sorne]] || align="center" |7918|| align="right" |71.06 || align="center" | 6729 |- | align="center" | [[Dosiero:Mervelier-Blazono.png|35ra|Mervelier]] | [[Mervelier]] || align="center" |562|| align="right" |9.77 || align="center" | 6715 |- | align="center" | [[Dosiero:Mettembert-Blazono.png|35ra|Mettembert]] | [[Mettembert]] || align="center" |123|| align="right" |2.32 || align="center" | 6716 |- | align="center" | [[Dosiero:Movelier-Blazono.png|35ra|Movelier]] | [[Movelier]] || align="center" |386|| align="right" |8.08 || align="center" | 6718 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Pleigne COA.svg|35ra|Pleigne]] | [[Pleigne]] || align="center" |389|| align="right" |17.83 || align="center" | 6719 |- | align="center" | [[Dosiero:Rebeuvelier-Blazono.png|35ra|Rebeuvelier]] | [[Rebeuvelier]] || align="center" |383|| align="right" |8.41 || align="center" | 6720 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Rossemaison COA.svg|35ra|Rossemaison]] | [[Rossemaison]] || align="center" |561|| align="right" |1.89 || align="center" | 6721 |- | align="center" | [[Dosiero:Saulcy Blazono.png|35ra|Saulcy]] | [[Saulcy]] || align="center" |256|| align="right" |7.86 || align="center" | 6722 |- | align="center" | [[Dosiero:CHE Soyhières COA.svg|35ra|Soyhières]] | [[Soyhières]] || align="center" |478|| align="right" |7.50 || align="center" | 6724 |- | align="center" | [[Dosiero:Coats of arms of None.svg|35ra|Val Terbi]] | [[Val Terbi]] || align="center" |2592|| align="right" |38.86 || align="center" | 6730 |- | align="center" | [[Dosiero:Vellerat-armoiries.svg|35ra|Vellerat]] | [[Vellerat]] || align="center" |77|| align="right" |2.04 || align="center" | 6728 |- |- style="background-color:#EFEFEF;" | align="center" | '''Totale''' | 22 || align="center" | 36330 || align="center" | 303,10 | align="center" | 3601 |} </div> == Imaj komunumoj de la Distrikto Delemonto == La sekvantaj lokoj estas iamaj komunumoj de la Distrikto Delemonto: <div style="padding:1em 20px 1em 20px; color:#000000; text-align:left;"> {| cellpadding="5" cellspacing="0" border="1" style="border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" ! bgcolor="#EFEFEF" | Blazono ! align="left" bgcolor="#EFEFEF" | Nomo ! bgcolor="#EFEFEF" | Loĝantoj<br /><small>(2008-12-31)</small> ! bgcolor="#EFEFEF" | Areo<br />en km² ! bgcolor="#EFEFEF" | [[Komunumkodo]] |- | align="center" | [[Dosiero:Bassecourt-coat of arms.svg|35ra|Bassecourt]] | [[Bassecourt]] || align="center" |3383|| align="right" |15.57 || align="center" | 6701 |- | align="center" | [[Dosiero:Courfaivre-Blazono.png|35ra|Courfaivre]] | [[Courfaivre]] || align="center" |2593|| align="right" |12.40 || align="center" | 6707 |- | align="center" | [[Dosiero:Glovelier Blazono.png|35ra|Glovelier]] | [[Glovelier]] || align="center" |1186|| align="right" |14.34 || align="center" | 6714 |- | align="center" | [[Dosiero:Montsevelier-Blazono.png|35ra|Montsevelier]] | [[Montsevelier]] || align="center" |502|| align="right" |7.79 || align="center" | 6717 |- | align="center" | [[Dosiero:Soulce-Blazono.png|35ra|Soulce]] | [[Soulce]] || align="center" |256|| align="right" |14.77 || align="center" | 6723 |- | align="center" | [[Dosiero:Undervelier-coat of arms.svg|35ra|Undervelier]] | [[Undervelier]] || align="center" |309|| align="right" |13.98 || align="center" | 6725 |- | align="center" | [[Dosiero:Vermes-Blazono.png|35ra|Vermes]] | [[Vermes JU|Vermes]] || align="center" |334|| align="right" |18.30 || align="center" | 6729 |- | align="center" | [[Dosiero:Vicques-Blazono.png|35ra|Vicques]] | [[Vicques JU|Vicques]] || align="center" |1736|| align="right" |12.77 || align="center" | 6727 |} </div> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D7610.php La distrikto kaj voktejo Delemonto en la Historia Leksikono de Svislando] {{Navigilo:Distriktoj de Kantono Ĵuraso}} [[Kategorio:Delemonto (distrikto)|!]] 1y9agsvzrv155ilhjg5asa2ogz35np1 0 332529 9413309 9406278 2026-06-25T14:38:47Z ~2026-35601-37 258882 /* D */ 9413309 wikitext text/x-wiki == A == * [[Etel Adnan]] (1925-2021), liban-usona poetino * [[Anna Aĥmatova]] (1889-1966), rusa poetino * [[Svjatlana Aljeksijeviĉ]] (n. 1948), belorusa verkistino * [[Joy Adamson]] (1910-1980) * [[Ilse Aichinger]] (1921-2016), aŭstra radiodramistino kaj novelistino * [[Louisa May Alcott]] (1832–1888), usona romanistino * [[Isabel Allende]] (n. 1942), ĉilia romanistino * [[Betti Alver]] (1906-1989), estona [[Poezio|poetino]] kaj verkistino * [[Viktoria Amelina]] (1986-2023), ukraina verkistino * [[Maya Angelou]] (1928-2014), usona poetino <!--ankoraŭ mankas artikolo * [[Núria Añó]] (n. 1973), hispana romanistino kaj eseistino--> * [[Hannah Arendt]] (1906-1975) * [[Karen Armstrong]] (n. 1944) * [[Bettina von Arnim]] (1785-1859), germana verkistino * [[Margaret Atwood]] (n. 1939), kanada romanistino, poetino kaj kritikistino * [[Rose Ausländer]] (1901-1988), germana poetino * [[Jane Austen]] (1775-1817), brita romanistino == B == * [[Ingeborg Bachmann]] (1926-1973), aŭstra poetino kaj romanistino * [[Anna Laetitia Barbauld]] (1743-1825), brita poetino * [[Catherine Baker]] (n. 1947), franca verkistino * [[Vicki Baum]] (1888-1960), aŭstra verkistino * [[Simone de Beauvoir]] (1908–1986), franca romanistino, feministino kaj filozofino * [[Thea Beckman]] (1923-2004), nederlanda verkistino * [[Aphra Behn]] (1640–1689), brita dramistino, poetino kaj romanistino * [[Gioconda Belli]] (n. 1948), nikaragva poetino * [[Maria Bellonci]] (1902-1986), itala verkistino * [[Maeve Binchy]] (1940-2012), irlanda verkistino * [[Anna Bijns]] (1493-1575), brabanta poetino * [[Isabella Bird]] (1831–1904), brita vojaĝistino kaj verkistino * [[Ilona Borská]] (1928-2007) * [[Tereza Boučková]] (n. 1957) * [[Marjorie Boulton]] (1924-2017), brita esperanto-verkistino * [[Ivana Brlić-Mažuranić]] (1874-1938), kroata verkistino * [[Anne Brontë]], brita romanistino * [[Charlotte Brontë]], brita romanistino * [[Emily Brontë]], brita romanistino * [[Elizabeth Barrett Browning]], brita poetino * [[Christine Brückner]] (1921-1996) * [[Louise Bryant]] (1885-1936), usona ĵurnalistino * [[Pearl S. Buck]] (1892-1973), usona verkistino == C == * [[Rosalía de Castro]] (1837-1885), galega poetino * [[Víctor Català]], pseŭdonimo de Caterina Albert i Paradís (1869-1966) * [[Agatha Christie]] (1890-1976), brita verkistino * [[Hélène Cixous]] (n. 1937), franca verkistino * [[Colette]] (1873-1954), franca verkistino * [[Maryse Condé]] (1934-2024), franca verkistino == D == * [[Alexandra David-Néel]] (1868-1969) * [[Angela Davis]] (n. 1944), usona filozofino * [[Grazia Deledda]] (1871-1936), itala verkistino * [[Virginie Despentes]] (n. 1969), franca verkistino * [[Ema Destinnová]] (1878-1930), ĉeĥa operkantistino, verkistino de poemoj kaj romanoj * [[Emily Dickinson]] (1830–1886), usona poetino * [[Isak Dinesen]] (1885–1962), dana romanistino * [[Assia Djebar]] (1936-2015), [[Alĝerio|alĝeria]] romanistino * [[Hedwig Dohm]] (1831-1919), germana verkistino kaj pionirino de la virina movado * [[Slavenka Drakulić]] (1949-2026), kroata verkistino * [[Annette von Droste-Hülshoff]] (1797–1848), germana poetino * [[Daphne du Maurier]] (1907-1989), brita verkistino * [[Marguerite Duras]] (Marguerite Donnadieu) (1914–1996), franca romanistino, dramaturgino kaj scenaristino == E == * [[Marie von Ebner-Eschenbach]] (1830–1916), aŭstra romanistino * [[Maria Edgeworth]] (1767–1849), brita-irlanda romanistino * [[George Eliot]] (Marian Evans) (1819–1880), brita romanistino kaj poetino * [[Fratino Emmanuelle]] (1908-2008) * [[Annie Ernaux]] (n. 1940), franca romanistino * [[Concha Espina]] (1869-1955), hispana verkistino * [[Lucía Etxebarria]] (1966), hispana verkistino == F == * [[Edna Ferber]] (1885–1968), usona romanistino kaj dramistino * [[Jolán Földes]] (1902–1963), hungara romanistino * [[Anne Frank]] (1929–1945), germana taglibristino * [[Cornelia Funke]] (n. 1958), germana romanistino == G == * [[Natalia Ginzburg]] (1916-1991), itala verkistino * [[Brigitte Giraud]] (n. 1960), franca verkistino * [[Louise Glück]] (1943-2023), usona poetino * [[Lea Goldberg]] (1911-1970), israela verkistino de litova deveno * [[Emma Goldman]] (1869–1940), usona politika verkistino * [[Gertrudis Gomez de Avellaneda]] (1814–1873), kuba romanistino, dramistino kaj poetino * [[Nadine Gordimer]] (1923-2014), sudafrika romanistino kaj politika verkistino * [[Amanda Gorman]] (n. 1998), usona poetino * [[Almudena Grandes]] (1960-2021), hispana verkistino * [[Catharina Regina von Greiffenberg]] (1633-1694) * [[Manuela Gretkowska]] (n. 1964) * [[Karoline von Günderode]] (1780-1806) == H == * [[Hella Haasse]] (1918-2011), nederlanda verkistino * [[Gisèle Halimi]] (1927-2020), franca-tunizia feminista eseistino * [[Han Kang]] (n. [[1970]]), sudkorea verkistino * [[Marie Hankel]] (1844-1929), germana poetino en Esperanto * [[Samantha Harvey]] (n. 1975), angla verkistino * [[Ludovica Hesekiel]] (1847-1889), germana verkistino * [[Mary Higgins Clark]] (1927-2020), usona verkistino * [[Patricia Highsmith]] (1921–1995), usona romanistino kaj novelistino * [[Ichiyō Higuchi]] (1872-1896), japana verkistino * [[Hildegard de Bingen]] (1098–1179), germana mistikulino, dramistino kaj poetino * [[Barbara Honigmann]] (n. 1949), germana verkistino * [[Ricarda Huch]] (1864-1947) * [[Claudie Hunzinger]] (n. 1940), franca romanistino == I == * [[Geneviève Immè]] (1929-2012), franca poetino * [[Noe Itō]] (1895-1923), japana aŭtorino * [[Jurga Ivanauskaitė]] (1961-2007), litova romanistino == J == * [[Svava Jakobsdóttir]] (1930–2004), islanda dramistino kaj novelistino * [[Tove Jansson]] (1914-2001), finna verkistino * [[Elfriede Jelinek]] (n. 1946), aŭstra verkistino * [[Biddy Jenkinson]] (n. 1949), irlanda verkistino * [[Ludmila Jevsejeva]] (1913-1980), rusa Esperanto-poetino == K == * [[Silva Kaputikjan]] (1919-2006), armena poetino * [[Alma Karlin]] (1889-1950), slovena verkistino * [[Lena Karpunina]] (1963-2013), rusa Esperanto-verkistino * [[Marie Luise Kaschnitz]] (1901-1974), germana verkistino * [[Helen Keller]] (1880–1968), usona eseistino * [[Irmgard Keun]] (1905–1982), germana romanistino * [[Sarah Kirsch]] (1935-2013), germana verkistino * [[Olha Kobilanska]] (1863-1942), ukraina verkistino * [[Maria Konopnicka]] (1842–1910), pola romanistino, poetino, tradukistino kaj eseistino * [[Lina Kostenko]] (n. 1930), ukraina poetino * [[Ĥristina Kozlovska]] (n. 1989), ukraina verkistino * [[Agota Kristof]] (1935-2011), hungara-svisa romanistino == L == * [[Selma Lagerlöf]] (1858–1940), sveda romanistino * [[Jhumpa Lahiri]] (n. 1967), usona verkistino *[[Felicia Langer]] (1930-2018) * [[Elisabeth Langgässer]] (1899-1950), germana verkistino * [[Ursula K. Le Guin]] (1929-2018), usona romanistino, poetino kaj eseistino * [[Harper Lee]] (1926-2016), usona romanistino * [[Donna Leon]] (n. 1942), usona-itala romanistino * [[Doris Lessing]] (1919-2013), brita romanistino * [[Astrid Lindgren]] (1907–2002), sveda romanistino * [[Clarice Lispector]] (1920–1977), [[Brazilo|brazila]] romanistino * [[Virginie Loveling]] (1836-1923), flandra verkistino * [[Amy Lowell]] (1874–1925), usona poetino * [[Anna Löwenstein]] (n. 1951), brita romanistino * [[Dulce María Loynaz]] (1902–1997), kuba poetino kaj romanistino * [[Ulla-Lena Lundberg]] (n. 1947), finnlando-sveda verkistino == M == * [[Erika Mann]] (1905-1969) * [[Katherine Mansfield]] (1888–1923), novzelanda-brita novelistino * [[Joyce Mansour]] (1928-1986), egipt-franca poetino * [[Dacia Maraini]] (n. 1936), itala verkistino * [[Marie de France]] (12-a jarcento), franca-angla poetino * [[Ana María Matute]] (1925-2014), hispana verkistino * [[Friederike Mayröcker]] (1924-2021), aŭstra verkistino * [[Anne McCaffrey]] (1926-2011), usona romanistino * [[Daphne du Maurier]] (1907–1989), brita romanistino kaj novelistino * [[Cecília Meireles]] (1901-1964) * [[Máire Mhac an tSaoi]] (1922-2021), irlanda poetino * [[Edna St. Vincent Millay]] (1892–1950), usona poetino * [[Judith Miller]] (n. 1948) usona ĵurnalistino * [[Marga Minco]] (1920-2023), nederlanda verkistino * [[Gabriela Mistral]] (1889–1957), ĉilia poetino * [[Margaret Mitchell]] (1900–1949), usona romanistino * [[Naomi Mitchison]] (1897–1999), brita romanistino kaj poetino * [[Libuše Moníková]] (1945-1998), ĉeĥa verkistino * [[Elsa Morante]] (1912-1985), itala verkistino * [[Irmtraud Morgner]] (1933-1990) * [[Toni Morrison]] (1931-2019), usona romanistino * [[Jaroslava Moserová]] (1930-2006) * [[Scholastique Mukasonga]] (n. 1956), ruanda verkistino * [[Herta Müller]] (n. 1953), rumana-germana romanistino, poetino kaj eseistino * [[Alice Munro]] (1931-2024), kanada verkistino * [[Iris Murdoch]] (1919–1999), brita-irlanda romanistino kaj filozofino == N == * [[Taslima Nasrin]] (n. 1962), bengala romanistino, poetino kaj eseistino * [[Marie NDiaye]] (n. 1967), franca verkistino * [[Božena Němcová]] (1820-1862) * [[Salomėja Nėris]] (1904-1945), litova poetino * [[Anaïs Nin]] (1903-1977), franca verkistino * [[Ingrid Noll]] (n. 1935) * [[Amélie Nothomb]] (n. 1967), belga romanistino == O == * [[Joyce Carol Oates]] (n. 1938), usona romanistino, novelistino, poetino, framistino kaj kritikistino * [[Edna O'Brien]] (1930-2024), irlanda verkistino * [[Sofi Oksanen]] (n. 1977), finna verkistino * [[Eliza Orzeszkowa]] (1841–1910), pola romanistino == P == * [[Katherine Pancol]] (n. 1954), franca romanistino * [[Emilia Pardo Bazán]] (1851–1921), hispana eseistino kaj romanistino * [[Dorothy Parker]] (1893–1967), usona poetino, kritikistino kaj novelistino * [[Gudrun Pausewang]] (1928-2020), germana verkistino de porinfana literaturo * [[Cristina Peri Rossi]] (n. 1941), urugvaja verkistino * [[Ellis Peters]] (1913–1995), brita romanistino, novelistino kaj tradukistino * [[Katja Petrovskaja]] (1970), ukrain-germana verkistino * [[Christine de Pizan]] (1364–1430), venecia femista poetino kaj retorikistino * [[Sylvia Plath]] (1932–1963), usona poetino, romanistino, novelistino kaj eseistino * [[Sofie Podlipská]] (1833-1897), ĉeĥa verkistino * [[Elena Poniatowska]] (n. 1932), meksika verkistino * [[Lilli Promet]] (1922-2007), estona verkistino * [[Anne Provoost]] (n. 1964), flandra verkistino == R == * [[Ann Radcliffe]] (1764–1823), brita romanistino * [[Ayn Rand]] (1905–1982), rusa-usona romanistino kaj filozofino * [[Anne Rice]] (1941-2021), usona romanistino * [[Henriette Roland Holst]] (1869-1952), nederlanda poetino * [[Sally Rooney]] (n. 1991), irlanda verkistino * [[Christina Rossetti]] (1830–1894), brita poetino * [[J. K. Rowling]] (1965), brita romanistino * [[Gabrielle Roy]] (1909-1983), kanada verkistino * [[Arundhati Roy]] (n. 1961), barata romanistino == S == * [[Kristina Sabaliauskaitė]] (n. 1974), litova verkistino * [[Nelly Sachs]] (1891-1970), germana poetino * [[Françoise Sagan]] (1935–2004), franca dramistino, romanistino, kaj scenaristino * [[Lydie Salvayre]] (n. 1948), franclingva verkistino * [[George Sand]] (1804–1876), franca romanistino kaj dramistino * [[Sapfo]] (ĉ. 630–570 aK), greka poetino * [[Pamela Sargent]] (n. 1948), usona verkistino * [[Nathalie Sarraute]] (1900-1999), franca verkistino * [[Lacyr Schettino]] (1914-2004), brazilaj poetino * [[Alice Schwarzer]] (n. 1942) * [[Mary Seacole]] (1805-1881) * [[Anna Seghers]] (1900-1983), germana verkistino * [[Anne Sexton]] (1928–1974), usona poetino * [[Mary Shelley]] (1797–1851), brita romanistino * [[Murasaki Shikibu]] (973-1025), japana romanistino kaj poetino * [[Sei Shōnagon]] (966?-1017?), japana verkistino * [[Júlia Sigmond]] (1929-2020), rumania Esperanto-verkistino * [[Maj Sjöwall]] (1935-2020), sveda verkistino * [[Leïla Slimani]] (n. 1980), maroka verkistino * [[Charlotte Turner Smith]] (1749–1806), brita poetino kaj romanistino * [[Samantha Smith]] (1972-1985) * [[Susan Sontag]] (1933–2004), usona eseistino kaj romanistino * [[Muriel Spark]] (1918–2006), brita romanistino * [[Johanna Spyri]] (1827–1901), svisa romanistino * [[Madame de Staël]] (1766–1817), svisa-franca romanistino * [[Gertrude Stein]] (1874–1946), usona romanistino, dramistino, poetino, libretistino kaj novelistino * [[Spomenka Štimec]] (n. 1949), kroata Esperanto-verkistino * [[Harriet Beecher Stowe]] (1811–1836), usona romanistino * [[Eva Strittmatter]] (1930-2011), germana verkistino * [[Bertha von Suttner]] (1843-1914), aŭstra pacistino kaj verkistino * [[Magda Szabó]] (1917-2007), hungara romanistino, poetino kaj dramistino * [[Wisława Szymborska]] (1923-2012), pola poetino == T == * [[Olena Teliha]] (1906–1942), ukraina poetino * [[Ilse Tielsch]] (1929-2023), aŭstra verkistino * [[Éva Tófalvy]] (n. 1947), hungara verkistino * [[Olga Tokarczuk]] (n. 1962), pola verkistino *[[Roya Toloui]] (n. 1966), irana ĵurnalistino * [[Elsa Triolet]] (1896-1970), franca verkistino *[[Frances Trollope]] (1779-1863), brita verkistino == U == * [[Lesja Ukrajinka]] (1871-1913), ukraina poetino * [[Ludmila Ulickaja]] (n. 1943), rusa verkistino * [[Marie Under]] (1883-1980), estona poetino * [[Sigrid Undset]] (1882–1949), norvega romanistino * [[Eli Urbanová]] (1922-2012), ĉeĥa poetino en Esperanto == V == * [[Charlotte von Ahlefeld]] (1781-1849), germana verkistino * [[Vira Vovk]] (1926-2022), ukraina poetino kaj tradukistino * [[Ethel Lilian Voynich]] (1864-1960), brita-usona romanistino == W == * [[Alice Walker]] (n. 1944), usona romanistino, novelistino kaj poetino * [[Maxie Wander]] (1933-1977), aŭstra verkistino * [[Simone Weil]] (1909–1943), franca mistikulino kaj filozofino * [[Fay Weldon]] (1931-2023), brita verkistino * [[Rebecca West]] (1892–1983), brita romanistino, eseistino kaj ĵurnalistino * [[Edith Wharton]] (1862–1937), usona romanistino kaj novelistino * [[Christa Wolf]] (1929-2011), germana verkistino * [[Iris Wolff]] (n. 1977), germana verkistino * [[Mary Wollstonecraft]] (1759–1797), brita romanistino * [[Virginia Woolf]] (1882–1941), brita romanistino kaj eseistino == Y == * [[Hanya Yanagihara]] (n. 1974), usona verkistino * [[Banana Yoshimoto]] (n. 1964), japana verkistino * [[Marguerite Yourcenar]] (1903–1987), franca romanistino == Z == * [[Oksana Zabuĵko]] (1960), ukraina verkistino, poetino, eseistino * [[María Zambrano]] (1904-1991), hispana eseistino * [[Gabriela Zapolska]] (1857-1921), pola verkistino * [[Bertha Zuckerkandl]] (1864-1945), aŭstra verkistino * [[Unica Zürn]] (1916–1970), germana poetino * [[Žemaitė]], fakte Julija Beniuševičiūtė-Žymantienė (1845-1921), litova poetino (laŭvorte la nomo signifas "ino el [[Ĵemajtio]]") == Vidu ankaŭ == * [[Listo de verkistinoj laŭ naskiĝjaroj]] {{DEFAŬLTORDIGO:Verkistinoj}} [[Kategorio:Verkistoj| ]] [[Kategorio:Listoj pri virinoj|Verkistoj]] ft535vjw5mra1ozwedjjpowa3z9zyxs 0 341282 9413440 9397322 2026-06-25T17:53:28Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413440 wikitext text/x-wiki {{Polurinda}} {{DISPLAYTITLE:iGEM}} {{Informkesto |<!--bilda nomo = IGEM official logo.png |bilda priskribo = iGem logo--> |priskribo1 = Dato | datoj1 = 9-a ĝis 13-a de Novembro 2017 24-a ĝis 28-a de Oktobro 2018 31-a de Oktobro ĝis 4-a de Novembro 2019 28-a de Oktobro ĝis 2-a de Novembro 2020 |priskribo2 = Loko | datoj2 = [[Massachusetts Institute of Technology]], [[Massachusetts]], [[Usono]] |priskribo3 = Inaŭgurita | datoj3 = 2003 |priskribo4 = Pleja aktuala | datoj4 = [https://2019.igem.org/Main_Page 2019] }} La '''Internacia Genetike Inĝenierita Maŝino''' ('''iGEM''') konkurso estas tutmonda konkurso pri [[Sinteza Biologio]] celanta de la [[Bakalaŭro|bakalaŭra]] nivelo studentoj. == Konkursaj detaloj == Studento teamoj estas alportita ilaron de biologiaj partoj je la komenco de la somero de la [[Registrejo de Normo Biologiaj Partoj]]. Labor ĉe siaj propraj lernejoj dum la somero, ili uzas ĉi tiuj partoj kaj novaj partoj la propra dizajno konstruadi biologiajn sistemojn kaj funkcii ilin en viv ĉeloj. [[Randy Rettberg]], inĝeniero kiuj(n) havas labor por firmaoj inter kiuj estanta [[Apple Inc.|Apple]], [[Sun Microsystems|Sun]] kaj [[BBN Technologies|BBN]],<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://ieeexplore.ieee.org/iel3/40/14233/00653009.pdf?arnumber=653009|titolo=HE LEEDING DGE|alirdato=2010-03-17|eldoninto=IEEE}}</ref> estas la direktoro de la iGEM konkurso. == Biologiajn sistemojn / BioBrikoj == Unu celo de la konkurso estos provo konstrui simplaj biologiaj sistemoj de normo, interŝanĝeblaj partoj kaj uzi ilin en vivanta ĉeloj. La iGEM konkurso facilig ĉi tiu de provizanta biblioteko de normaj partoj (nomita [[BioBriko]] normo biologiaj partoj) al studentoj, kaj peti ili al dezajno kaj konstrui genetikajn maŝinojn kun ili. Studento teamoj ankaŭ povas submetiĝi sian propran BioBrikoj. Sukcesaj projektoj produktas ĉelojn ke elmontr nova kaj nekutimaj nemoveblaĵoj de inĝenierado aroj da multoblaj genoj kune kun mekanismoj reguligi ilian esprimon. Informoj pri BioBrick normo biologiaj partoj, kaj ilaro al far kaj manipul ili, estas proviz de la Registrejo de Normo Biologiaj Partoj, aŭ simple, la Registrejo. Ĉi tiu estas kerno rimedo por la iGEM programo, kaj tiu, kiu estas evolu rapide al plenum la bezonojn de la programo. === Pli larĝaj celoj === Preter nur konstruaĵo biologiaj sistemoj, pli larĝaj celoj de iGEM inkluzivas: * Eblos, ke la sistema inĝenierado de biologio. * Antaŭenigi la malferman kaj travideblan evoluadon de iloj por inĝenierado biologio. * Kaj helpi fabriki socion kiu povas produktive apliki biologian teknologion. iGEM-aj duoblaj flankoj de sinorganizaĵo kaj sprita manipulado de genetika materialo havis montrita novan manieron al intereso studentoj en moderna biologio kaj al pliign ilian sendependan lerni kapabloj. == Kresko kaj lastaj jaroj == iGEM kreskis rapide, de nur kvin teamoj en ĝia unua jaro (2004) al pli ol 110 teamoj kaj pli ol 1100 studentoj en 2009.<ref>{{cite web |url=http://www.bio-pro.de/standort/5_bioregionen/bioregio_freiburg/index.html?lang=en&artikelid=/artikel/04525/index.html |title=GEM team Freiburg: a standing order for gold medals |publisher=BioPro |date=2009-11-17 |accessdate=2010-03-17 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-12-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110929174037/http://www.bio-pro.de/standort/5_bioregionen/bioregio_freiburg/index.html?lang=en&artikelid=%2Fartikel%2F04525%2Findex.html |arkivdato=2011-09-29 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.bio-pro.de/standort/5_bioregionen/bioregio_freiburg/index.html?lang=en&artikelid=%2Fartikel%2F04525%2Findex.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-12-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110929174037/http://www.bio-pro.de/standort/5_bioregionen/bioregio_freiburg/index.html?lang=en&artikelid=%2Fartikel%2F04525%2Findex.html |arkivdato=2011-09-29 }}</ref> La 2009 iGEM Jamboree estis tenata inter Oktobro 30 kaj Novembro 2, 2009, kaj la 2010 evento estis tenata la MIT universitatejon de 5 - 8 Novembro kun 128 teamoj partoprenintaj. La (societa) akcepto estis ĉe [[Jillian's]] Bostono. Estis limo de 190 teamoj por 2010 pro la spaco havebla sur la MIT universitatejo. == Competition results == {| class="wikitable" |+iGEM competition results |- ! !!Finalist !!Finalist !!Finalist !!Finalist !!Finalist !!Grand Prize Winner !!Complete Results |- ! 2010 | [[Imperial College London]] || [[Cambridge]] || [[TU Delft]] || [[University of Bristol|BCCS Bristol]] (2nd runner-up) || [[Peking University|Peking]] (1st runner-up) || style="background:#62cc52;"| [[Ljubljana University|Slovenia]] || [http://2010.igem.org/Jamboree/Results iGEM 2010 Results] {{Webarchiv|url=https://archive.is/20130112213609/http://2010.igem.org/Jamboree/Results |date=2013-01-12 }} |- ! 2009 | [[Imperial College London|Imperial]] || [[University of Freiburg|Freiburg-bioware]] || [[University of Groningen|Groningen]] || [[University of Valencia|Valencia]] (2nd runner-up) || [[University of Heidelberg|Heidelberg]] (1st runner-up) || style="background:#62cc52;"| [[Cambridge University|Cambridge]] || [http://2009.igem.org/Jamboree/Results iGEM 2009 Results] {{Webarchiv|url=https://archive.is/20130113023735/http://2009.igem.org/Jamboree/Results |date=2013-01-13 }} |- ! 2008 | [[UCBerkeley]] ||[[Harvard]] || [[National Yang Ming University|NYMU-Taipei]]|| [[Caltech]] (2nd runner-up) || [[University of Freiburg|Freiburg]] (1st runner-up)|| style="background:#62cc52;"| [[Ljubljana University|Slovenia]] || [http://2008.igem.org/Jamboree/Results iGEM 2008 Results]{{404|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- ! 2007 | [[UC Berkeley]]||[[Paris University|Paris]]||[[Ljubljana University|Slovenia]] ||[[UCSF]]|| [[USTC]]|| style="background:#62cc52;"| [[Peking University|Peking]] ||[http://parts.mit.edu/igem07/index.php/Presentations iGEM 2007 Results] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100613112752/http://parts.mit.edu/igem07/index.php/Presentations |date=2010-06-13 }} |- ! 2006 | || || || [[Princeton University|Princeton]] (2nd runner-up)|| [[Imperial College London|Imperial]] (1st runner-up)|| style="background:#62cc52;"| [[Ljubljana University|Slovenia]] ||[http://igem2006.com/results.htm iGEM 2006 Results] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100914095324/http://www.igem2006.com/results.htm |date=2010-09-14 }} |- ! 2005 | || || || || || ||[http://parts.mit.edu/wiki/index.php/Igem_2005 iGEM 2005] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101026011556/http://parts.mit.edu/wiki/index.php/Igem_2005 |date=2010-10-26 }} |- ! 2004 | || || || || || ||[http://partsregistry.org/cgi/htdocs/SBC04/index.cgi SBC 2004] {{Webarchiv|url=https://archive.is/20121209132727/http://partsregistry.org/cgi/htdocs/SBC04/index.cgi |date=2012-12-09 }} & [http://parts.mit.edu/wiki/index.php/Iap_2004 IAP 2004] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110609043452/http://parts.mit.edu/wiki/index.php/Iap_2004 |date=2011-06-09 }} |- ! 2003 | || || || || || ||[http://parts.mit.edu/wiki/index.php/Iap_2003 IAP 2003] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110609044330/http://parts.mit.edu/wiki/index.php/Iap_2003 |date=2011-06-09 }} |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Further reading == * {{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.nytimes.com/2010/02/14/magazine/14Biology-t.html|titolo=Do-It-Yourself Genetic Engineering|alirdato=2010-05-04|familia nomo=Mooallem|persona nomo=Jon|dato=2010-02-14|eldoninto=New York Times}} * {{Citaĵo el la reto|url=http://www.newyorker.com/reporting/2009/09/28/090928fa_fact_specter|titolo=A Life of Its Own: Where will synthetic biology lead us?|alirdato=2010-05-04|dato=2009-09-28|eldoninto=New Yorker}} == Eksteraj ligiloj == <!-- {{commons category|iGEM}} --> * [http://www.igem.org/ iGEM] * [http://2010.igem.org/ iGEM 2010] * [http://partsregistry.org Registry of Standard Biological Parts] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170408112552/http://www.partsregistry.org/ |date=2017-04-08 }} * [http://www.biobricks.org/ The BioBricks Foundation] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100413121938/http://www.biobricks.org/ |date=2010-04-13 }} [[Kategorio:Biotekniko]] [[Kategorio:Organizaĵoj en Usono]] [[Kategorio:Edukado en Usono]] [[Kategorio:Genetic engineering]] [[Kategorio:Synthetic biology]] [[Kategorio:Recurring events established in 2003]] [[Kategorio:Educational organizations based in the United States]] nwhbomxnwr4j82oq0c8j94b9b39rlil 0 345421 9413380 9115647 2026-06-25T15:33:42Z SpinnerLaserzthe2nd 177959 ([[c:GR|GR]]) [[File:Soyhieres-Blazono.png]] → [[File:CHE Soyhières COA.svg]] 9413380 wikitext text/x-wiki {{Informkesto komunumo en Svislando |nomo=Soyhières |blazono=[[Dosiero:CHE Soyhières COA.svg|120ra|centre|<small>Blazono de Soyhières</small>]] |priskribo de blazono=Blazono de Soyhières |bildo=[[Dosiero:Vor der Soldatenstube in Soyhières - CH-BAR - 3241040.tif|285ra|centre|<small> Soyhières </small>]] |priskribo de bildo=Soldatoj antaŭ restoracio en Soyhères |kantono=Ĵuraso |distrikto=[[Delemonto (distrikto)|Delemonto]] |koord={{Koordinatoj gms|47|23|35|N|7|22|20|E}} |enloĝantoj=478 |areo=7,55 |alteco=402 |poŝtkodo=2805 |kodo=6724 |mapo=[[Dosiero:Karte Gemeinde Soyhières 2013.png|285ra|centre|<small>Mapo de Soyhières </small>]] |priskribo de mapo=Situa mapo de Soyhières}} '''Soyhières''' estas komunumo en la [[distrikto Delemonto]] en [[Kantono Ĵuraso]], [[Svislando]]. Ĝi havis 478 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009. == Geografio == Soyhières situas ĉe la alfluejo de la rivereto ''Mettembert'' al [[Birs]], kiu en Soyhières alfluante de sudo turniĝas al oriento. Al Soyhières apartenas ankaŭ la vilaĝeto [[Riedes-Dessus]]. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,55 km², de kiuj preskaŭ du trionoj, nome 63%, estas kovritaj de [[arbaro]], 30% servas por [[agrikulturo]] kaj 6% por [[setlado]]. == Najbaraj komunumoj == La komunumo Soyhières limas en nordo al [[Roggenburg BL|Roggenburg]] ([[Kantono Bazelo Kampara|BL]]), en oriento al [[Liesberg]] ([[Kantono Bazelo Kampara|BL]]), en sudo al [[Courroux]], en sudokcidento al [[Delemonto]], en okcidento al [[Mettembert]], kaj en nordokcidento al [[Movelier]]. == Trafiko == Tra Soyhières pasas la kantona ĉefvojo n-ro 18 de Delemonto al [[Bazelo]]. La stacidomo ĉe la fervojlinio de la [[Svisaj Federaciaj Fervojoj]] de Bazelo tra Delemonto al Bielo ne plu estas servata de pasaĝeraj trajnoj. La konekto al la publika transportreto nun funkcias per buslinioj al Delemonto. == Historio == La unua dokumenta menciode Soyhières datiĝas el la jaro [[1102]] kiel ''Sougere''. De la 11-a ĝis la 13-a jarcento en Soyhières regis la Grafoj de Soyhières, de kies kasteloj postrestis ruino en la sudo de la vilaĝo. En la 13-a jarcento la kastelo per heredo transiris al la Grafoj de Ferette, kiuj ĝin vendis en la jaro [[1271]] al la [[episkopo]] de [[Bazelo]]. Post la [[Franca Revolucio]] de [[1792]] dum unu jaro la vilaĝo apartenis al la [[Raŭraka Respubliko]] por poste aparteni de [[1793]] ĝis [[1815]] al [[Francio]], unue kiel parto de la departemento [[Mont-Terrible]] kaj poste de la departemento [[Haut-Rhin]]. En la jaro [[1815]] la [[Viena Kongreso]] atribuis la regionon al la [[Svislando|svisa]] [[Kantono Berno]]. Ekde la 1-a de januaro [[1979]] Soyhières apartenas al la nove fondita [[Kantono Ĵuraso]]. <ref>Fonto: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/f/F2951.php ''François Kohler'': ''Soyhières'' en ''Historia Leksikono de Svislando'' (2010-11-30)]</ref> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{Komunejokat}} * [http://www.soyhières.ch Oficiala retejo de la komunumo Soyhières] <!--- == Bildoj == <gallery> </gallery> ---> <br /> {{Navigilo:Komunumoj de la Distrikto Delemonto}} 19nccx4a4l0klw0c4dy79co1o9n3sgr 0 357173 9413838 9309453 2026-06-26T09:12:48Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413838 wikitext text/x-wiki '''Informa superŝarĝo''' ({{Lang-en|information overload}} aŭ ''information flood'') signifas posedi "tro multajn" [[informo]]jn pri iu temo kaj pro tio ne povi fari rilatan decidon. Oni parolas pri ĝi ofte en rilato kun [[interreto|interreta]] [[komunikado]], kiel ekz. [[retpoŝto]]. Per retpoŝto realiĝas komunikado de la speco "push" - la konscia ago estas ne la ricevo, sed la forsendo de komunikaĵo al la ricevonto, kaj per la kampo "kopio" oni povas eĉ samtempe alparoli multajn ricevontojn. Kaj pro la granda suma kvanto de malnovaj datumoj, kompletigoj, kontraŭdiroj en datumoj kaj la malalta rilato signalo-bruo (do, metafore, alta bruo) malfacilas forfiltri nur tiujn informojn kiuj estas relevantaj kaj gravaj por fari decidon. Aldone tiun ĉi efekton ofte plifortigas ankaŭ nescio pri la metodoj de komparo kaj prilaboro de la datumoj. La anglan esprimon ''information overload'' enkondukis en la jaro 1970 [[Alvin Toffler]] en sia libro ''Future Shock''. == Kaŭzoj == La ĝeneralaj kaŭzoj de informa superŝarĝo inkluzivas: * Rapide kreskanta kvanto de '''novaj informoj''' produktataj * La '''facileco de multobligo kaj transsendo''' de datumoj per la interreto * '''Kresko en la kvanto de disponeblaj kanaloj''' por ricevado de informoj (ekz. [[telefono]], [[retpoŝto]], [[tujmesaĝilo]], [[RSS]]) * Grandaj kvantoj da '''historiaj informoj''' trafosendaj * '''Kontraŭdiroj kaj malprecizaĵoj''' en disponeblaj informoj * Malalta '''[[proporcio signalo-bruo]]''' * '''Manko de metodo por kompari kaj prilabori''' malsamajn specojn de informoj * La unuopaj informoj ne havas reciprokan rilaton aŭ malhavas taŭgan strukturon por malkovrigi tian rilaton == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.chris-kimble.com/Publications/Documents/Kimble_1998.pdf The Role of Contextual Clues in the Creation of Information Overload], ([[Portebla dokumentformo|PDF]] 35 kB, angle) * [http://eprints.rclis.org/archive/00002248/ Information overload, retrieval strategies and Internet user empowerment] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080920075838/http://eprints.rclis.org/archive/00002248/ |date=2008-09-20 }} {{en}} * [http://www.tiscali.co.uk/money/guardian/news/2005/04/22/emailsposethreattoiq.html Guardian, Emails 'pose threat to IQ'] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090105154538/http://www.tiscali.co.uk/money/guardian/news/2005/04/22/emailsposethreattoiq.html |date=2009-01-05 }} {{en}} * [http://www.timesonline.co.uk/article/0,,2-1580254,00.html Why texting harms your IQ]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090107224745/http://www.timesonline.co.uk/article/0,,2-1580254,00.html |date=2009-01-07 }}, Times Online, 22. April 2005 {{en}} * [http://www.basexblog.com/2008/12/19/information-overload-now-900-billion-what-is-your-organizations-exposure/ Information Overload: Now $900 Billion – What is Your Organization’s Exposure?] {{en}} [[Kategorio:Informadiko]] [[Kategorio:Interreto]] [[Kategorio:Amaskomunikiloj]] [[Kategorio:Psikologio]] pvkjx1ztptanmvdlenp9dp5sue4qz50 0 361899 9413746 8239305 2026-06-26T07:24:11Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413746 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo|force=true}} [[Dosiero:Joseph Wright of Derby. The Widow of an Indian Chief Watching the Arms of Her Deceased Husband.1785..jpg|dekstra|240px|eta|''Indiana vidvino'' fare de [[Joseph Wright of Derby]] (1783/1784), oleo sur kanvaso 101.6x127&nbsp;cm, [[Muzeo kaj artgalerio de Derby]]]] '''''Indiana vidvino''''' ({{en}}: ''Indian Widow'') estas pentraĵo farita de [[Joseph Wright of Derby]], kompletigita en malfrua 1783 aŭ frua 1784 kaj unue montrita dum la ekspozicio de Joseph Wright en [[1785]]. La pentraĵo estas nun ekspoziciata en [[Muzeo kaj artgalerio de Derby]], [[Derby]], [[Anglio]].<ref name="derby">[https://web.archive.org/web/20090502164241/http://www.derby.gov.uk/LeisureCulture/MuseumsGalleries/ArttreasureTheIndianWidow.htm Indian Widow], Derby City Council</ref> == Priskribo == '''''Indiana vidvino''''' estas titolo uzita de la pentristo mem, sed pli longa kaj pli eksplicita titolo ankaŭ ekzistas: '''''Vidvino de Indiana Ĉefo prigardanta la armilojn de sia forpasinta edzo''''' ({{en}}: ''The Widow of an Indian Chief Watching the Arms of Her Deceased Husband''). Laŭ Benedict Nicolson, vestante la figuron de la vidvino, Wright "sinturnis al tiuj eluzitaj nov-klasikaj drapiraĵoj kiuj utilis al ajna afliktita ino". Nicolson trovas ke aliaj detaloj, tamen, estas pli aŭtentikaj: "la formo de ŝia kap-bendo, la traktado de la plumoj, la plum-havaj ŝnuroj kaj tranĉilingo, kaj la bubalo-robo pentrita sur la haŭta flanko montras konon de Indiana teĥnologio de almenaŭ tiel fora okcidento kiel la superaj [[Grandaj Lagoj (Nordameriko)|Grandaj Lagoj]]: tio pruvas ke Wright uzis aŭtentikajn rekvizitojn".<ref>Nicolson, p. 148</ref> La koncepto de la [[Nobla sovaĝulo]], aplikita al denaskaj Amerikanoj, estis des pli populara en Britio en la 1780-aj jaroj kiam Amerikanoj de Eŭropa deveno povis esti konsiderataj kiel ribeluloj. Kontraste kun la pentraĵoj de kandel-lumaj scenoj de Wright, ĉi tie la ĉefa figuro estas vidata siluetiĝanta kontraŭ la sunlumo kaj ŝtorma ĉielo. == Similaj verkoj == Gravuraĵo de tiu pentraĵo estis farita de alia artisto de Derby, [[John Raphael Smith]], en 1785.<ref>[http://www.christies.com/LotFinder/lot_details.aspx?intObjectID=909373 The Widow of an Indian Chief Watching the Arms of her Deceased Husband, (Clayton 31)], John Raphael Smith, Christies.com</ref> Wright pentris similan pentraĵon bazitan sur ina animforto titolitan ''The Lady in Milton's Comus'' (La Damo en ''Comus'' de Milton) kaj tre proksiman kopion de la ''Indiana vidvino''. ''The Lady in Milton's Comus'' troviĝas en la [[Walker Art Gallery]] en [[Liverpool]] dum la tre proksima kopio perdiĝis en fajro.<ref name="derby"/> Tiu pentraĵo kaj ''The Lady in Milton's Comus'' estis ekspoziciitaj dum la ekspozicio de Joseph Wright en 1785. Estas konsiderite ke tio povus esti la unua soloa art-ekspozicio en Anglio.<ref name="liver">[http://www.liverpoolmuseums.org.uk/online/featuredartists/josephwrightderby/ Joseph Wright of Derby], Liverpool Museums</ref> Wright pretigis siajn planojn por la soloa ekspozicio la saman jaron kiam li rifuzis fariĝi Reĝa Akademiano.<ref>[http://www.jstor.org/stable/873542 Two companion pieces by Wright of Derby], B. Nicholson</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Nicolson, Benedict (1968). ''[http://books.google.co.uk/books?id=Ms09AAAAIAAJ Joseph Wright of Derby: Painter of Light]''. Vol. 1, p. 148. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110926173300/http://www.derby.gov.uk/LeisureCulture/MuseumsGalleries/Derby_Museum_and_Art_Gallery.htm Oficiala retejo de Muzeo kaj artgalerio de Derby] {{-}} {{Derby}} [[Kategorio:Pentraĵoj]] [[Kategorio:Pentraĵoj de Joseph Wright of Derby]] [[Kategorio:Muzeo kaj artgalerio de Derby]] ccvjk9sx8ipe6ithw672m86t3ce3g55 0 362740 9413889 9398742 2026-06-26T11:25:43Z ThomasPusch 1869 [[Novjorko]]: eldonejo [[Simon & Schuster]] 9413889 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}}[[Dosiero:Jimmie Lunceford, William Gottlieb, Gene Krupa, ca. 1940 (Delia Potofsky Gottlieb).jpg|eta|[[Jimmie Lunceford]], William Gottlieb, [[Gene Krupa]], proks. 1940]] '''William Paul GOTTLIEB''' ([[28-an de januaro]] [[1917]] en [[Brooklyn]], [[Novjorko]], [[Novjorkio]]; [[23-an de aprilo]] [[2006]] samloke) estis usona [[fotisto]]. Li famiĝis pro siaj fotoj pri [[ĵaz]]muzikistoj. == Vivo == Gottlieb stampis en sia nur mallonga kreoperiodo ekde 1939 ĝis 1948, en la florepoko de [[svingo (muzikstilo)|svingo]] kaj la ekesto de [[bibopo]], per siaj fotoj la vidan estetikon de la ĵazo. Li laboris komence ekde 1938 por gazeto [[Washington Post]] (en kiu li tenis ĉiusemajnan ĵazkolonon), kaj en la [[1940-aj jaroj]] por la revuo [[Down Beat]], por kiu li ne nur kontribuis fotojn, sed ankaŭ verkis. Krom por ''Down Beat'' li verkis por ''Record Changer'', ''Saturday Review'' kaj ''Collier´s Magazine''. Al liaj plej famaj fotoj apartenas interalie portretoj de [[Ella Fitzgerald]], [[Billie Holiday]] kaj [[Charlie Parker]]. Post 1948 Gottlieb laboris kiel filmverkistoj kaj produktoro por lernejaj filmoj. Krome li publikigis multajn librojn, interalie infanlibroj. La 16-an de februaro 2010 la [[Biblioteko de Kongreso]] faris publike alireblaj centon de liaj fotoj pri ĵazmuzikistoj. == Fotaro == <gallery> dosiero:Django Reinhardt (Gottlieb 07301).jpg|[[Django Reinhardt]] dum prezentado en la novjorka ĵazklubejo Aquarium, proks. novembron de 1946. dosiero:Count Basie (Gottlieb 00471).jpg|[[Count Basie]] dum prezentado en la novjorka ĵazklubejo Aquarium, proks. 1947. dosiero:Nat King Cole (Gottlieb 01511).jpg|[[Nat King Cole]], 1947. dosiero:Fats Navarro (Gottlieb 06551).jpg|[[Fats Navarro]], proks. 1947. dosiero:Billie Holiday 0001 original.jpg|[[Billie Holiday]], 1947. dosiero:Sarah Vaughan - William P. Gottlieb - No. 1.jpg|[[Sarah Vaughan]], 1946. dosiero:Mary Lou Williams (Gottlieb 09231).jpg|[[Mary Lou Williams]], 1946. dosiero:Ella Fitzgerald (Gottlieb 02871).jpg|[[Ella Fitzgerald]], 1946. </gallery> == Literaturo == * William Gottlieb: ''The golden age of Jazz. Texts and photographs.'' [[Novjorko]]: eldonejo [[Simon & Schuster]] 1979; San Francisco, Pomegranate Artbooks 1995, ISBN 978-0-87654-355-9. * William P. Gottlieb & Jean-Pierre Leloir: ''Jazz: Dedicated to Cool Cats''. Tokyo, G. I. P., 1991 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://memory.loc.gov/ammem/wghtml/wghome.html William Gottlieb] en la [[Biblioteko de Kongreso]] * [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/04/24/AR2006042401700.html 'Golden Age of Jazz' Photographer Bill Gottlieb], [[Washington Post]], 25-an de aprilo 2006 * [http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C0DEEDC123FF936A15757C0A9609C8B63 William Gottlieb, 89, Jazz Photographer], [[New York Times]], 25-an de aprilo * [http://einestages.spiegel.de/external/ShowTopicAlbumBackground/a17001/l0/l0/F.html#featuredEntry Fotisto Gottlieb], retgazeto [[einestages]], 5-an de novembro 2010 {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gottlieb, William P.}} [[Kategorio:Usonaj fotistoj]] [[Kategorio:Ĵazo]] 4x1mm7n9ukqdigkt7epyu1i6now0o42 0 364810 9413803 9017675 2026-06-26T08:35:13Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413803 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo | nomo = Industria muzeo de Derby | propra nomo = | bildo = Silkmill1.jpg | bildograndeco = 280px | bildoteksto = La muzeo kaj rivero Derwent | latitudo = 52.9258 | longitudo = -1.47583 | regiono-ISO = GB-DER | tersituo = Centra Derby/Anglio | zomo = 14 | lando = [[Anglio]] | regiono = [[Derbyshire]] | urbo = [[Derby]] | malfermdato = [[1974]], [[2021]] | fermdato = | vizitantoj = | adreso = | url = }} La '''Industria muzeo de Derby''' ({{en}}: ''Derby Industrial Museum''), ankaŭ konata kiel ''Silk-Muelejo de Derby,'' estis industria kaj historia muzeo en [[Derby]], Anglio. Ĝi estis remalfermita kiel '''''Museum of Making''''' – ''Muzeo de farado'' aŭ ''Muzeo de produktado'' en 2021. La muzeo estas lokita en [[Manufakturo Lombe]], historia antaŭa silk-muelejo kiu markas la plej sudan limon de la muelejoj de la Valo de Derwent, situo klasita kiel "World Heritage Site". Inter 1717 kaj 1721 [[George Sorocold]]<ref name="whitehead">{{citaĵo el la reto | lasta=Whitehead | unua=Bill | jaro=1999 | monato=04 | titolo=The Derby Lock-Out of 1833-34 and the Origins of the Labour Movement | url=http://reocities.com/CapitolHill/congress/1346/p0titlepage.htm | 7= | alirdato=2011-06-29 | arkivurl=https://web.archive.org/web/20111203051838/http://reocities.com/CapitolHill/congress/1346/p0titlepage.htm | arkivdato=2011-12-03 }}</ref> konstruis la unuan britan muelejon por la fratoj [[John Lombe|Lombe]], laŭlonge de la [[Rivero Derwent (Derbyshire)|rivero Derwent]]. Tiu ĉi muelejo estis konstruita por loki maŝinojn por "duobligi" aŭ plekti [[silko]]n en fadenon. == Historio == [[John Lombe]] kopiis la elfaron de la maŝinoj uzataj por ŝpini grandajn kvantojn da silko, dum periodo trapasita en [[Italio]], laborante en la itala silk-industrio. Ĝi eble estis la unua ekzemplo de industria [[spionado]]. Tradicie la [[radŝpinilo]] estis uzita por produkti malgrandajn kvantojn da silka fadeno en la hejmoj de lokaj ŝpinistoj, la novaj grandaj maŝinoj estis kapablaj produkti multe pli grandajn kvantojn da silko kaj estis fariĝontaj serioza konkurenco al la Italoj. Ĉi tiuj maŝinoj tamen postulis grandajn konstruaĵojn kaj konsiderindan forto-povon. [[Akvorado|Sube-frapata akvorado]] turnata de la mueleja trafluejo sur la okcidenta flanko de la nova silk-muelejo pelis la masivajn ŝpin-maŝinojn. John Lombe mortis en 1722 sub misteraj cirkonstancoj, kaj oni supozis ke li estis venenita de itala murdisto kiel venĝo pro la ŝtelado de iliaj metiaj sekretoj. Lia duon-frato, Sir Thomas Lombe Knt., mortis la {{daton|2|junio|1739}} postlasante sian bienon al sia vidvino kaj iliaj du filinoj. Damo Elizabeth publikigis la lu-vendon en 1739, kaj la restantaj 64 jaroj de la luado estis atribuitaj al Richard Wilson junior de [[Leeds]] por 2,800 pundoj. Richard Wilson restis en Leeds lasante la prizorgon de la muelejo al siaj partneroj, William kaj Samuel Lloyd, ambaŭ [[Londono|londonaj]] komercistoj, kun Thomas Bennet kiel salajrata direktoro, prenante procentaĵon el la profitoj. Priskribo de la muelejo fare de William Wilson datiĝanta de iam inter 1739 kaj 1753 plu restis: {{Cquote|La originalaj "Italaj" kvin-etaĝojn altaj manufakturoj entenis 26 italajn fald-maŝinojn kiuj ŝpinis la krudan silkon sur ĉiu el la tri plej altaj etaĝoj dum la du plej malaltaj entenis ok ŝpin-maŝinojn kiuj produktis bazan fadenon kaj kvar plekt-maŝinojn.}} Ĉi tiuj cirklaj ŝpin-maŝinoj (ankaŭ konataj kiel 'torn-maŝinoj'), estis la plej signifa novigo de la fabriko. Kune kun la unusola fonto de forto (akvo), kaj la grandeco kaj organizo de la labor-forto por la periodo (200-400, laŭ la tiu-tempaj fontoj), la tuta procezo de produktado el kruda silko ĝis fajn-kvalita fadeno kondukis al la priskribo de [[(Manufakturo Lombe|silk-manufakturo Lombe]] kiel la unua sukcesa uzo de uzina sistemo en Britio.<ref>Lombe's Mill: An Exercise in Reconstruction, Industrial Archaeology Review, Anthony Calladine (1993)</ref> [[Dosiero:Derby cotton mill 2006.jpg|upright|eta|maldekstra|Enirejo al Muzeo kaj turo el Cathedral Green]] La silk-muelejo estis unu el la turistaj allogoj de Derby kaj estis vizitita de [[James Boswell|Boswell]] en septembro 1777. Ne ĉiuj vizitantoj estis impresitaj de la kondiĉoj. Torrington komentariis pri la "varmo, malbonodoroj kaj bruo", dum [[Fairholt]] en 1835 estis konsternita de la malsanaj mienoj de la povraj infanoj. Alilandaj vizitantoj ankaŭ inkluzivis la muelejon en siaj itineroj. [[William Hutton (historiisto)|William Hutton]] estis inter la dungitoj kaj li poste rememoris la longajn horojn, malaltajn salajrojn kaj batojn. Laboro haltis nur en kazoj de troa sekeco, ekstrema frosto aŭ problemoj de silk-provizado, kvankam neoficialaj libertempoj estis havitaj dum balotadoj kaj ĉevalkuroj de Derby en aŭgusto 1748. La partnereco de Wilson kaj Lloyd finiĝis en 1753 post riproĉoj kaj procesoj. Lloyd restis posedanto de la konstruaĵo kaj maŝinaro. En 1765 Thomas Bennet aĉetis la lokon de Lloyd kondiĉe de hipoteko al Wilson familio sed neglektis la konstruaĵon dum jaroj de ekonomia krizo kaj konkurenco el aliaj muelejoj en Derby kaj [[Cheshire]]. Lamech Swift fariĝis sub-luanto en 1780 pagante jaran renton de 7 pundoj al la Korporacio kaj 170 pundoj al Thomas Wilson, frato de Richard kaj William. Spite kverelon kun la Korporacio pri riparoj al la heredantoj en 1781, li restis en la funkcio ĝis kiam la lu-daŭro finiĝis en 1803. La Korporacio publikigis la luadon en 1803 por daŭro de 60 jaroj. La publikigo rivelas ke la "italaj instalaĵoj" estis ankoraŭ uzataj por produkti silkon. Novembro 1833 vidis la komencon de industria malpaco en Derby kio kondukis al la kreiĝo de la "Grand National Trades Union" (Granda Nacia Sindikato) en februaro 1834. Ĉi tiu evento antaŭis de kelkaj monatoj tiun de la [[Martiroj de Tolpuddle]]. La Silk-Muelejo de Taylor ne estis en la centro de la disputo kvankam li estis unu el la dungantoj kiuj interkonsentis ne dungi iun ajn laboriston kiu estis sindikatano. Meze de aprilo 1834 Taylor raportis ke du trionoj el liaj maŝinoj funkciis kaj multaj el liaj antaŭaj laboristoj proponis sin por reenposteniĝo. Laŭ "The Derby Mercury" kelkaj el la antaŭaj sindikatanoj neniam povis trovi novan dungiĝon en Derby. Ĉi tiu evento estas solenata per marŝo organizita de la Konsilio de Sindikatoj de Derby ĉiujare la semajnfinon antaŭ la [[Tago de la Laboro]]. [[Dosiero:Derby Silk Mill pre 1910.jpg|eta|maldekstra|Silk-Muelejo de Derby, kredeble en la fruaj 1900-aj jaroj, antaŭ la incendio de 1910]] La familio Taylor restis en la ofico de la muelejo ĝis 1865 kiam bankroto devigis ilin vendi sian maŝinaron kaj lui. "The Derby Mercury" publikigis plurajn anoncojn de vendotaj silk-muelejoj tiun jaron kaj fariĝi evidente ke ĝenerala malkresko trafis la industrion. Ĉi tio okazis kvar jarojn antaŭ la Traktato Cobden kun [[Francio]] kiu laŭdire efektive detruis la britan silk-industrion. [[Dosiero:1910SilkMillFire.jpg|eta|''Incendio en la silkmuelejo de Derby'', [[Alfred John Keene]] (1910)]] La longa rilato al silk-produktado finiĝis iam ĉirkaŭ la jaro 1908 kiam F.W. Hampshire and Company, la Ĥemiistoj, eniris la lokon por fabriki muŝkaptilojn kaj tus-medikamentojn. La {{daton|5|decembro|1910}} je la 5-a matene, fajro estiĝis en la apuda farun-muelejo de Sowter Bothers kaj baldaŭ englutis la silk-muelejon. La orienta muro de la muelejo falis en la riveron kaj la tuta konstruaĵo estis bruligita. Grandaj klopodoj estis faritaj de la Municipa Fajro-Brigado kaj la Kompanio [[Midland Railway]] kiuj savis la eksteraĵon de la turo kaj la konturon de la enir-pordoj kondukantaj al la originaj kvin etaĝoj. Ĉi tiuj ankoraŭ estas videblaj hodiaŭ sur la ŝtuparo de la turo. La konstruaĵo estis rekonstruita je la sama alteco sed kun nur tri etaĝoj anstataŭ kvin kaj restas tiel hodiaŭ. Dum la 1920-aj jaroj la konstruaĵo transiris en la posedon de "Brita Elektra Aŭtoritato". Ili uzis ĝin parte kiel magazenojn, laborejojn kaj kantinon. Kaŝita el la strato de elektra centralo, la ekzisto de la muelejo estis plene forgesita de la granda publiko ĝis kiam la elektra centralo estis malkonstruita en 1970. Gi tiam estis adaptita al la uzo de la delonge proponita Industria Muzeo de Derby, kiu malfermiĝis la {{daton|29|novembro|1974}}. {{-}} == Fermo 2011–2021 == La Urba Konsilio de Derby fermis la muzeon la {{daton|3|aprilo|2011}}<ref>{{citaĵo el la reto | url=http://www.derby.gov.uk/LeisureCulture/MuseumsGalleries/Derby_Industrial_Museum.htm | titolo=The Silk Mill | eldonisto=Derby City Council | alirdato=2011-06-29 | arkivurl=https://archive.is/20110926173444/www.derby.gov.uk/LeisureCulture/MuseumsGalleries/Derby_Industrial_Museum.htm | arkivdato=2011-09-26 }}</ref> por liberigi monprovizojn por la redisvolviĝo de la muzeo de la Silk-Muelejo kaj aliaj muzeoj en la urbo. La raporto de la Strategia Direktoro de Proksimeco (Punkto 7 metita antaŭ la kunveno de Konsilia Kabineto okazinta la {{daton|26|oktobro|2010}}) indikis ke tio rezultigus perdon de 8.6 plentempaj dungoj sed ŝparus 197,000 pundojn jare kiuj helpus mildigi la financan perdon de "Renaissance Programme". Neniu dato de re-malfermo de la muzeo estis donita en la raporto,<ref name="report">{{citaĵo el la reto | dato=2010-10-26 | url=http://cmis.derby.gov.uk/CMISWebPublic/Binary.asĥ?Document=16506 | titolo=Report of the Strategic Director of Neighbourhoods | eldonisto=Derby City Council }}{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> kvankam estis raportite pri du-jara periodo.<ref>{{citaĵo el la reto | aŭtoro=J Royston | dato=2011-02-25 | url=http://www.thisisderbyshire.co.uk/news/Don-t-allow-valuable-museum-sacrificed/article-3268056-detail/article.html | titolo=Don't allow this valuable museum to be sacrificed | eldonisto=This Is Derbyshire | alirdato=2011-06-29 | arkivurl=https://archive.is/20120527085009/http://www.thisisderbyshire.co.uk/news/Don-t-allow-valuable-museum-sacrificed/article-3268056-detail/article.html | arkivdato=2012-05-27 }}</ref> La muzeo estis remalfermita en 2021 sub nova nomo. == Fontoj == * ''Derby Industrial Museum'', Derby Evening Telegraph and Derby Library Service. (1999) * ''The Derby Lock-Out and the origins of the labour movement'' Bill Whitehead (2001) * ''Struck out! Derby in Crisis: the Silk Mill Lock-Out 1833-4'', Derby, H. E. Butterton (1997) === Referencoj === {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Cite web | url=http://www.derby.gov.uk/LeisureCulture/MuseumsGalleries/Derby_Industrial_Museum.htm | title=The Silk Mill | publisher=Derby City Council | titolo=Arkivita kopio | alirdato=2011-06-29 | arkivurl=https://archive.is/20110926173444/www.derby.gov.uk/LeisureCulture/MuseumsGalleries/Derby_Industrial_Museum.htm | arkivdato=2011-09-26 | accessdate=2011-06-29 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20090221113752/http://www.derby.gov.uk/LeisureCulture/MuseumsGalleries/Derby_Industrial_Museum.htm | archivedate=2009-02-21 }} * [http://www.derby.gov.uk/LeisureCulture/MuseumsGalleries/Derby_Museum_and_Art_Gallery.htm Oficiala retejo de Muzeo kaj artgalerio de Derby]{{Webarchiv|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110926173300/http://www.derby.gov.uk/LeisureCulture/MuseumsGalleries/Derby_Museum_and_Art_Gallery.htm |date=2011-09-26 }} {{Derby}} [[Kategorio:Industriaj muzeoj]] [[Kategorio:Derby]] [[Kategorio:Muzeo kaj artgalerio de Derby]] jdpgyjy3x1b43grjogln2l2typim153 4 366080 9413849 9411345 2026-06-26T09:47:22Z Aidas 3488 /* Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando */ Respondo 9413849 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosieron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::{{re|Claudio Pistilli}} Tiu temo nun longege pendas, sed mi entute ne scias ĉu vi, Claudio, rimarkis la diskuton ĉi tie. Ĉu vi intertempe ankoraŭ ion faris aŭ pretus rekontakti kun la brazilanoj pri peto sendi retpoŝtan leteron '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'' kun permeso pri uzo de la teksto laŭ CC 4.0 (aŭ peto pri publikigo de tiu permeso en ilia retejo mem)??? Se vi diros al ni ke vi ne pretis kaj ne pretos fari tiun peton, ĉar vi sentas ke la duafoja petado ĉe ili ŝajnas al vi tro idiota, tiam ni scias kiel estas - sed tiam necesos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:35, 9 jun. 2026 (UTC) :::::::Mi ne povas kredi ke mi ricevis permeson (kaj mi havas la e-mail) por traduki la artikolon kaj vi ne akceptas. Kion faru. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 19:56, 9 jun. 2026 (UTC) ::::::::{{re|Claudio Pistilli}} Ne vi bezonas havi la permeson, ne Kani aŭ Arbarulo, sed ĝi devas esti ĉe la retadreso permissions-eo@wikimedia.org. Se vi certas ke vi ne povos peti la brazilanojn mem sendi la permesan leteron al la retadreso permissions-eo@wikimedia.org, vi povas plugvidi la originan sendaĵon tien, kun risko ke tio ne sufiĉos por la neesperantistoj kiuj ricevas retleterojn senditajn al permissions-eo@wikimedia.org. Ĉar fakte Arbarulo plene pravis la 19-an de aprilo skribi "Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon". Claudio, vi povas koleri pri la neesperantistoj kiuj plenumas la vikipediajn regulojn aŭ povas ne koleri, sed ni ĉiuj scias ke ili estas. Kaj iĝas tute groteske se ni dum kvaronjaro ne sukcesas fini tiun kazon. Do necesas fari ultimaton. Se post plia semajno (do ekzakte du monatojn post kiam Arbarulo reafiŝis la temon ĉi-tie la 19-an de aprilo) ne estos respondo de permissions-eo@wikimedia.org pri akcepto de la permesa letero, la teksto devos reiri al la stato de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo. Kaj krome mi dirus, ke el la bildoj nur tiu pri Maurice Lachâtre rilatas al la teksto, kaj teorie la bildo "[[:dosiero:Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png|Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png]]", '''se''' estos pruvo ke ĝi konvinkeble fariĝis antaŭ 1926, do estas pruvite pli aĝa ol 100 jarojn. Tiu pruvo ĝis nun mankas: ni ne devas juĝi la bildon nun en la esperanta vikio mem, povas plumovi ĝin al la vikimedia komunejo kaj sekve forigi ĝin ĉi tie, kaj tiam povas atendi ĉu la administrantoj en la komunejo akceptos la bildon kun nura aserto ke vi, aŭ iu, suspektas ke la bildo pli aĝas ol 100 jarojn, ĉar ĝi montras scenon de 1861. Laŭ ĉiuj spertoj la bildo ne longe restos en la komunejo. Pli bone estus pruvi la statuson ĉi tie, kaj tamen malrekomendi pluŝovon al la komunejo. Taylor pravas, ke pli pura (sed ankaŭ pli brutala) vojo estintus dekomence malebligi ĉian vastigon preter la reduktita versio de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo, kun kaŝo de la redaktohistorio antaŭa, kaj kun promesa noto "Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblos". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:53, 12 jun. 2026 (UTC) :::::::::Mi leteris al la eldonistoj por ke ili sendu mesaĝon al vi, al la Torkemado/Arbarulo kaj kiu ajn povas interesi. Ni nur devas atendi ke ili respondu. Sed, fakte, kion mi deziras, tio estas kontribui kaj ne kvereli. La kontribuantoj , anstataŭ plendi kaj kritiki, volas diskuti pri situacio kiun mi konsideras solvita. Mi akceptas ke vi ambaŭ bonvolu forigi ls bildon, forigu la artikolon, kaj ni anstataŭ interbatali interne, ni kunigu niajn fortojn, kaj plibonigu nian Esperantan Vikipedion. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:50, 12 jun. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la bloko de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:22, 11 jun. 2026 (UTC) }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Se ni lasas la temon tiel ĉi, tiam la kalkulo de voĉoj rezultas je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo. Mi pretas ankoraŭ atendi lastan tagon da pripenso, eble iu ankoraŭ havas ion por opinii, sed krome mi morgaŭ je sama horo forigos la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::::Mi havas ankoraŭ malfortan argumenton '''kontraŭ''' forigo, nome eksteran referencon (profesian memprezenton) :::::* https://www.linkedin.com/in/branchrobert/ :::::kaj aliflanke tute neseriozan finon de la nederlanda vikipedia teksto, plian argumenton '''por''' forigo: :::::* "''In mei 2026 richtte Branch samen met een aantal muzikanten het Amerikaans-Canadese muziekproductiebedrijf WestBeats op. Onder leiding van Branch ontwikkelt de studio eigen Digital Audio Workstation-software. WestBeats streeft ernaar om in juni 2026 zijn eerste reeks singles uit te brengen''" ::::::Tio estas: "En majo 2026, Branch kune kun kelkaj muzikistoj starigis la uson-kanadan muzikproduktan kompanion WestBeats. Sub gvidado de Branch, la studio disvolvas sian propran programaron por Cifereca Aŭdio-Laborstacio. WestBeats strebas en junio 2026 publikigi sian unuan serion de unuopaĵoj." Tio ne kongruas kun la tre serioza prezento kiel ekonomikisto en la aliaj lingvoversioj... :::::[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:22, 9 jun. 2026 (UTC) :Mi nur volas memorigi, ke mi sciigis pri ĉi tiu artikolo pro suspekto de reklameco. La menciindeco ŝajnas esti nedubebla (laŭ niaj kriterioj), do pliaj pruvaj referencoj ne rilatas al la afero. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 10 jun. 2026 (UTC) ::Nenio ekde du tagoj ŝanĝiĝis, do mi nun plenumas la decidon de '''[[tri pledoj por forigo kaj vere forigas la tekston]]'''. Sed kvankam ni konsentas pri la suspekto de reklameco, mi vere ne komprenas ke tio estus la sola minuso. La teksto prezentas tute nekredindajn asertojn, kaj "pruvas" tion per ridinde fuŝaj referencoj, kiuj en nul kazoj povas pruvi ion. Sed efektive, ne estu nia tasko zorgi pri proponoj por eblaj forigendaj artikoloj el la '''angla''' vikipedio. Estas tiom da anglalingvaj denaskuloj, ke ili facile povas mem zorgi pri iliaj dubaj kazoj. Tamen mi ne povas kompreni, ke vi kun tiom mizeraj pseŭdoreferencoj ne povus havi dubojn pri la menciindeco de homo en la esperanta vikio surbaze de tiu blufa esperanta teksto. Mi absolute ne dividas la juĝon, ke la mencindeco de la teksto estus "nedubebla laŭ niaj kriterioj". La tuta artikolo kreas '''gigantan dubon'''! Sed nun ĝi estas ĉiukaze for post minuto. Ne indas plu diskuti pri kadavro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:20, 11 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = ne |kialo de rezulto = du voĉoj kontraŭ forigo, neniu por, sed restas duboj, ĉe Kani kaj Goren, kaj fakte ankaŭ ĉe mi - do: "in dubio pro reo" dubokaze por la akuzato [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:13, 23 jun. 2026 (UTC) }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion pri tio. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) Mi nun pli-malpli ĉion forĵetis, por kio mi ne trovis fidindajn retajn ekstervikipediajn referencojn, kaj metis tiujn referencojn. La retejo foggiatoday.it, kiun mi menciis hieraŭ, montriĝis teknike fuŝa, ekzemple ne estis arkivigebla, kaj estis superŝarĝita de reklamoj, ankaŭ la retejo https://www.foggiatoday.it/politica/karim-tabti-congresso-si-foggia.html pri kiu fakte temis. Ĝin mi do ne uzas, sed mi trovis bonan plian referencon https://federazionegiovanisocialisti.com/sedi/, kiun eblas senprobleme uzi. Sed la referencoj kiujn mi nun havas pruvas relative malmulton, de la origina teksto nun nur restis naŭ mallongaj frazoj, tio estos pli ol la minimumaj 3 por artikola ĝermo, sed ĉar ili vere estas tre magraj, mi tamen metis ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Tiun koncizigitan kaj referencitan tekston ni povus lasi, sed nun la teksto estas tiom konciza, ke restas malmulta substanco: mi voĉdonas {{malforte kontraŭ}} forigo, sed volas almenaŭ ankoraŭ plian voĉon aŭ du. Tamen kompreneble ni tre atentu ne malŝpari tro multegan tempon je tiu tre flanka temo pri la provinco, konsiderante ke multaj esperantaj tekstoj pri tiu provinco aspektas kiel la paĝo [[Ascoli Satriano]]: teksto de nur unu frazo, ses vortoj, plus informkesto kun informoj de 2005, plene malaktuala kaj kun fuŝa ligilo [[San Potito]], sed aliflanke tre kritikende tute sen {{ŝ|ĝermo}} aŭ ĉi-tie la pli draste kritika {{ŝ|ĝermeto}}. Sed kompreneble ni ne forĵetu ĉiujn flankajn temojn kun rilatoj al la provinco, nur ĉar ni ankoraŭ ne sukcesis redakte vastigi la robotan kreaĵon de januaro 2006, kiun poste ekskluzive nur robotoj pluadaptis, kaj neniu ajn homo iam faris plej etan redaktan ampleksigon (nur unu homo en 2013 ŝanĝis bildon). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:12, 12 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo, kvankam dubindas la Internacia menciindeco de ĉiu ekestanta juna loka politikisto. Sed la teksto estas bona kia ĝi estas nun, ankaŭ bonas ke nun estas nova teksto pri la itala partio de 2007. "in dubio pro reo" [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Ŝlomo Hofmeister]] == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝlomo Hofmeister |kialo = Fuŝega lingvaĵo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:34, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 8:18 |forigita = ne |kialo de rezulto = post plibonigo: tri kontraŭ, Kani ne reesprimis sin, sed lia komence prava kritiko "fuŝa lingvaĵo" intertempe estas senbaza 10:09, 23 jun. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) }} :Mi riparis la plej elstarajn lingvofuŝojn - nun {{kontraŭ}} forigo. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:34, 12 jun. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La origina teksto estis lingve neakceptebla, sed post la poluro de Moldur ĝi estas tute bona. Kompreneble la teksto daŭre nur estas ĝermo, kiu tre profitus de pliampleksigo per tradukoj el la germana aŭ angla versioj, sed esti artikola ĝermo ne estas kialo por forigo. Dankon al Moldur, tiel ĉi ĝi sendube ne estas forigenda. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 14 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo nun. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:23, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Metodo Castiglioni]] == {{Propono de forigo |artikolo = Metodo Castiglioni |kialo = Pli ol forigopeton, mi montras mian dubon pri enciklopedieco. Temas denove pri Lierna, ĉe la Lago de Como, kaj la familio Castiglioni. La redakto sonas al mi kiel ia babilado, kvazaŭ seninforma. Denove ĝi ekzistas en hispana, sed ne en itala. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:26, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 18:45 |forigita =jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:33, 20 jun. 2026 (UTC) }} {{por}} Ni jam vidis tiom da blovite grandigitaj, fakte senenhavaj, seninformaj paĝoj pri familio Castiglioni de Lierna, ke mi vere ne emas investi duonhoron por detale defendi kial, se ĉiuj antaŭaj tekstoj krom tiu pri la skulptisto [[Giannino Castiglioni]] estis senvaloraj, ankaŭ tiu ĉi teksto estus foriginda. Ĝi ne ŝajnas al mi enciklopedia. Punkto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Luca Bestetti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Luca Bestetti |kialo = Vidu la kunmetitajn dubojn jam en la [[diskuto:Luca Bestetti|diskutpaĝo]]: duono de la trovoj povus subteni impreson ke la tuto estus falsa kaj duono ke ĝi tamen estas vera. Ĉu lasi tian tekston, ĉar ĝi "nur duone estas konvinkebla, per fontoj kiuj eble estas fidindaj eble ne"? Ĉu tiuj pridubeblaj referencoj sufiĉas por pruvigo lasi la tekston??? |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 21 junio 2026 8:39 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:45, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{re|Super nabla}} (aŭ iu alia italo) Ĉu vi havus opinion pri tiu paĝo?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo, se neniu itallingvano pretas detektive forigi la multajn dubojn ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Thathanine Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Thathanine Thongchay |kialo = Dubinda menciindeco |subskribo = [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 03:54, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 3:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:43, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} Dubinda menciindeco. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:51, 15 jun. 2026 (UTC) :{{por}} Vere, dubinda menciindeco. Ke li en 2017, en aĝo de 11, foje faris reklamon por dentopasto, estas bone, sed ne jam signifas aktoran famon. Kaj ke [https://www.imdb.com/de/name/nm18457192/ en la aktora daumbazo IMDb] estas nur lia nomo, sed entute neniuj aktoradoj, diras multon. Plie, la sola ligilo, persona [https://www.instagram.com/Thathanine paĝo ĉe Instagram] estas {{404}}... Tio estas ploriga prezento. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:18, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Teodoriko Bland (juĝisto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Teodoriko Bland (juĝisto) |kialo = Novulo ekkreis fuŝegajn artikolojn, unu ĝermeton kaj alian ĝermon kiu estis savita post polurado fare de Moldur. Mi ne scias ĉu tiu novulo esperas, ke ni riparu ĉiujn tiujn venintajn kaj venontajn fuŝajojn aŭ eĉ estas nekonscia pri la neakcepteblo de la rezultoj. Aliaj similaj artikolklopodoj estas [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]] Mi ne sentas min preta kontakti lin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:59, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 18:01 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:42, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} La novulo mem skribis "Mi estas komencanto, tiel pardonu se mi fari eraro." Pardoni "se li fari eraro" oni povas, sed nove verki la tekstojn pri detalaj biografioj de antaŭ 200 jaroj el la historio de [[Marilando]] estas iom tro. Mi emas koncentriĝi pri la multegaj kantonoj de Usono, kiuj ne nur havis signifon antaŭ 200 jaroj en la loka historio, sed estas signifaj en 2026, kaj tie pri [[:Kategorio:Kantonoj de Marilando|Marilando estas nur 12 tekstoj kaj mankas ankoraŭ 12]]. Kompreneble Marilando nur estas unu el tre multaj partoj de Usono, kaj Usono nur estas unu el tre multaj landoj de Ameriko, sed mi ĉiukaze ne vidas kapablon ĉe mi nun nove krei la paĝojn de lokaj homoj de antaŭ 200 jaroj kiujn la komencanto deziras ke ili estos. Mi metas ŝablonon {{ŝ|polurinda}} kaj {{ŝ|orfa}}, ĉar estas signo de afableco ne forigi tekston sen antaŭe averti pri mankoj, sed tamen estas por forigoj de almenaŭ la tekstoj [[Teodoriko Bland (juĝisto)|T. Bland]], [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de ĉiuj kvar. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Via Arcivescovo Romilli]] == {{Propono de forigo |artikolo = Via Arcivescovo Romilli |kialo = Anonimulo kreas nur artikolojn pri milanaj stratoj, kiuj ne interesas en la itala vikio kaj serĉas lokon en Esperanto, islanda aŭ rusa. Tio dubindas min pri enciklopedieco. Ĉu ni havos centojn da stratoj da centoj da ĉefurboj? Tio estas dekmiloj da stratoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:59, 19 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 26 junio 2026 21:38 |forigita = jes |kialo de rezulto = 3-4 poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:41, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{kom}} Supozeble plia blufaĵo/pompaĵo en la konata Milano-rilata fuŝaro. Simile ankaŭ: [[La Casa Astratta]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 07:24, 20 jun. 2026 (UTC) {{forte por}} forigo eksplicite ankaŭ de la teksto [[La Casa Astratta]]: Pri la strato Via A. Romili mi ankoraŭ povus imagi meti frazon en la tekston pri Milano, sed pri la "Casa Astratta" estas eĉ pli groteske. Kvankam tie mankas foto, eblas vidi en [https://ordinearchitetti.mi.it/index.php/it/cultura/itinerari-di-architettura/14-arte-e-architettura/opere/320-casa-astratta/galleria#galleria ekstera retejo] ke temas pli tutsimpla 9-etaĝa loĝdomo, tipe socialisma [[slabokonstruaĵo]], kiu estas en neniu dimensio arkitekte menciinda. En ĉiuj periferioj de ĉiuj urboj de la eksa [[Varsovia pakto]] oni povas vidi tiajn domojn, mi havas amikojn kaj parencojn kiuj loĝas en tiaj domoj kaj estas dankema ke estas tiuj simplaj domoj (kaj ke ili ne estas bombitaj kiel la samaj domoj en Ukrainio), sed se oni metas paĝon pri ĉiuj tiuj domoj, eĉ se ne estas foto kiu montrus la tristan fasadon, tiam oni same povas fari tekstojn pri ĉiuj strataj lanternoj kaj ĉiuj rubujoj en ĉiuj stratoj de ĉiuj urboj, urbetoj kaj vilaĝoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:53, 20 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ambaŭ. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{re|Kani}} Cetere la dubinda teksto pri tiu "Via A. Romilli" estis fakte trompe pri la tuta milana kvartalo Corvetto - supozeble ĉar nur pri "tiu unu strato Via A. Romilli" estus apenaŭ sufiĉe da raportindaj frazoj por vikipedia teksto. Mi ĝenerale pensas, ke en Vikipedio oni iru de ĝeneralaj al laŭgrade pli specifaj temoj. Unue estu teksto pri la lando, poste pri regiono, provinco, tiam se estas pri kantono aŭ distrikto, kaj se tiam ankoraŭ estas energio, pri urboj aŭ neurbaj komunumoj aŭ municipoj. Por Milano tio signifas, ke se jam estas teksto pri la urbo (la esperanta teksto [[Milano]] cetere nun estas problema, sed tio estas alia laborejo), ke tiam se iu tre volas estu tekstoj pri la naŭ urbodistriktoj, kiuj sume konsistigas la tutan urbegon. Tiuj kompletaj tekstaroj jam pli longe ekzistas pri Granda Londono, Parizo, Berlino, Vieno, Budapeŝto kaj Moskvo, kaj mi nun faris la naŭ tekstojn ankaŭ por Milano. Ĉi tie la "kvartalo Corvetto" estas en la [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Se oni freneze amas Milanon, oni nun povas senprobleme krei subtekston pri la "kvartalo Corvetto", kaj tiam aŭtomate aperas blua ligilo en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Sed por mi persone la 9 tekstoj pri la naŭ partoj de la urbego nun tute sufiĉas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 20 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} Mi el la forprenita teksto ankoraŭ sukcesis elvringi tri frazojn al eta ĉapitro en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Tiel tamen la laboro de la anonimulo ne estos tute vana... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:06, 23 jun. 2026 (UTC) == [[Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando |kialo = Novulo, anonimulo, kreis artikolon kun pli ol 100 000 bitokoj pri golpafantoj. Ĝi estas plenplena de ruĝaj ligiloj kaj blazonoj. La kreinto eĉ ne scias, ke estas jam artikoloj pri la naciaj teamoj. Mi komentas sube. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 29 junio 2026 21:28 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Ripari tiun artikolon estus heroeca tasko, kiun neniu faros. Mi jam faris kelkajn komencajn plibonigojn. La kreinto eĉ pafis kaj fuĝis. Krome estas neutila tiu artikolo, kiam la situacio ŝanĝiĝas nun ĉiutage dum pluas la monda ĉampioneco. Mi vidas du vojojn: unua, simple forigi la monstran artikolon; dua, fortondi ĝin lasante nur 50 golpafantojn anstataŭ 200 kaj klopodi bluigi la pejzaĝon. Tiuokaze indus atendi la finon de la ĉampioneco por ŝpari laboron de konstanta ĝisdatigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) ::Ĉu eblas la tria vojo: igi iun roboton krei ĝermgrandan artikolon pri ĉiu menciita piedpilkisto laŭ intervikiaj datumoj, esperante ke iam iu piedpilkadmiranto kreskigos ilin? Laŭ mia scio ĵus nun en la aktivularo de nia vikipedio ne estas fortaj sportadmirantoj, sed tio ĉi ja povas (teorie) ŝanĝiĝi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 22:14, 22 jun. 2026 (UTC) :::{{por}} forigo de la tute fuŝa listo en '''[[nuna stato]]'''. Alternative mi eĉ pli voĉdonus por teno de minumuma listo de 10 plej golemaj futbalistoj, do laŭ nuna stato de Ronaldo ĝis Puskás, '''sen''' fuŝaj teamaj titoloj kiel [[Nacia futbala teamo de Portugalio]] (estas [[portugala nacia teamo de futbalo]], se estus unu kazo, eblus meti alidirektilon, sed estas tro multaj fuŝoj, cetere ankaŭ ekzistas preta ŝablono {{ŝ|PortugalioFB}}, kiu ĉi tie tuj liverus flageton kaj perfektan ligilon), '''sen''' fantaziaj ruĝaj ligiloj "Listo de internaciaj goloj de Cristiano Ronaldo" kaj multegaj similaj, kiuj ĉiuj ne ekzistas - la novulo kun tiom da fuŝoj ne estos la gusta por fari tiujn centojn da paĝoj, kaj la ekzistantaj uzantoj pli bone koncentriĝu pri pli esencaj taskoj - ekzemple, el 48 teamoj de la nuna futbala mondpokalo nur 40 havas e-lingvan tekston, 8 ankoraŭ mankas, kaj '''sen''' fuŝaj provoj kiel "Dts/outdmy1". Se fari tiel, el la 10 sportistoj ankoraŭ mankas e-lingvaj tekstoj pri du, [[Sunil Chhetri]] kaj [[Ali Mabkhout]], tio eĉ fareblas sen robota helpo, kiu ĉiukaze nur liverus krudan tekston, do ĉiukaze ne eblus fari pretan tekston sen homo (almenaŭ por kontrolo). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:56, 23 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Goren}} La tria vojo, igi iun roboton krei ĝerman artikolon pri ĉiu menciita nomo laŭ intervikiaj datumoj, '''ne''' funkcios. Mi ĵus per forta subteno de vikidatumaro faris 30 tekstojn pri aktualaj futbalistoj, kaj antaŭe jam antaŭpreparis ankoraŭ ŝtopante multajn tekstojn pri la geografio de Usono kaj Kanado, kaj laŭ mia sperto mi konstatas ke mi kaj tute vi '''supertaksas''' vikidatumaron: Uzante ĝin, mi daŭre konstatas ke vikidatumoj ne estas preta, foje informoj tute mankas, foje malaktualas je 10 jaroj, foje nur la "preferata rango" forgesiĝis elekti - estas tre en ordo uzi vikidatumaron kaj dume permane aktualigi ĝin, mi ankaŭ lernis aŭtomatece aldoni iujn parametrojn kaj priskribojn al vikidatumaro, sed tiuj informoj kiuj ĉi tie mankas, laŭ mia impreso aldoneblas nur mane (mi diras: tial ili mankas). Krome, entute multajn informojn eblas stoki en vikidatumaro kaj preni de tie, sed neniam ĉiujn kiuj estas bezonataj en eta projekto kiel wiki.eo aŭ similgranda alia vikio. Do tre bonas uzi vikidatumaron kaj dum la uzado plibonigi ĝin, sed estas iluzio ke iu aŭtomato aŭ artefarita intelekto faros e-lingvajn tekston sen ke lingve kaj teknike sperta homo bezonatus. Vikidatumaro ne estas artefarita intelekto... :::{{re|Goren}} pri via lasta ideo: Mi '''ne''' pensas ke manko de "fortaj sportadmirantoj" en vikipedio estas la problemo. Fakte ne tiom temas pri "forta admiro", sed pri lingva kaj teknika sperto en vikipedio plus preto engaĝiĝi ankaŭ pri sportaj temoj, ne nun pri "siaj kutimaj tre limigitaj ŝatotemoj". Mi dirus ke en la lastaj monatoj ankaŭ Aidas kaj Sj1mor multe kontribuis pri sportaj temoj (ekzemple pri vintrosporto en februaro-marto), aŭ Castelobranco (aparte pri manpilkado)... Revi pri iuj novulaj 15-jaruloj kiuj ĉi tie perfekte levos la lingvan nivelon de ĉiuj futbalistaj kaj futbalteamaj temoj al neatenditaj altecoj estos vana revado, kvankam ankaŭ mi foje revas ekzemple ke povus reaktiviĝi la eksesperantisto Michael Barera, kiu sub uzantonomo TFCforever ĝis somero 2011 faris multajn sportajn kontribuojn al la e-lingva vikio. Sed kompreneble, se kvar fortaj sportemaj vikipedianoj faras po 30 novajn tekstojn pri sportistoj kaj aliaj normale sportemaj vikipedianoj faras sume ankoraŭ 20 aŭ 30, kaj nur en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] estas 48 teamoj, kun po 26 teamanoj plus trejnisto, tiam temas pri 1 296 novaj biografioj por tiu unu turniro, plus 48 ŝablonoj kaj pliaj kromtekstoj - do tamen malgraŭ ĉiu fortostreĉo eblos nur kovri la temon je dekono ĝis okono. Tial mi komprenas la revon pri aŭtomatigo, sed mi garantias ke tiel ni funkcios, kaj estas la esenco de vikipedio kaj ĉiam restos truoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:43, 23 jun. 2026 (UTC) ::::{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:47, 26 jun. 2026 (UTC) 5jk6oulix6bfi5x83jjhmzwfv4zc8iv 9413850 9413849 2026-06-26T09:51:25Z Aidas 3488 /* Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando */ 9413850 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosieron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::{{re|Claudio Pistilli}} Tiu temo nun longege pendas, sed mi entute ne scias ĉu vi, Claudio, rimarkis la diskuton ĉi tie. Ĉu vi intertempe ankoraŭ ion faris aŭ pretus rekontakti kun la brazilanoj pri peto sendi retpoŝtan leteron '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'' kun permeso pri uzo de la teksto laŭ CC 4.0 (aŭ peto pri publikigo de tiu permeso en ilia retejo mem)??? Se vi diros al ni ke vi ne pretis kaj ne pretos fari tiun peton, ĉar vi sentas ke la duafoja petado ĉe ili ŝajnas al vi tro idiota, tiam ni scias kiel estas - sed tiam necesos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:35, 9 jun. 2026 (UTC) :::::::Mi ne povas kredi ke mi ricevis permeson (kaj mi havas la e-mail) por traduki la artikolon kaj vi ne akceptas. Kion faru. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 19:56, 9 jun. 2026 (UTC) ::::::::{{re|Claudio Pistilli}} Ne vi bezonas havi la permeson, ne Kani aŭ Arbarulo, sed ĝi devas esti ĉe la retadreso permissions-eo@wikimedia.org. Se vi certas ke vi ne povos peti la brazilanojn mem sendi la permesan leteron al la retadreso permissions-eo@wikimedia.org, vi povas plugvidi la originan sendaĵon tien, kun risko ke tio ne sufiĉos por la neesperantistoj kiuj ricevas retleterojn senditajn al permissions-eo@wikimedia.org. Ĉar fakte Arbarulo plene pravis la 19-an de aprilo skribi "Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon". Claudio, vi povas koleri pri la neesperantistoj kiuj plenumas la vikipediajn regulojn aŭ povas ne koleri, sed ni ĉiuj scias ke ili estas. Kaj iĝas tute groteske se ni dum kvaronjaro ne sukcesas fini tiun kazon. Do necesas fari ultimaton. Se post plia semajno (do ekzakte du monatojn post kiam Arbarulo reafiŝis la temon ĉi-tie la 19-an de aprilo) ne estos respondo de permissions-eo@wikimedia.org pri akcepto de la permesa letero, la teksto devos reiri al la stato de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo. Kaj krome mi dirus, ke el la bildoj nur tiu pri Maurice Lachâtre rilatas al la teksto, kaj teorie la bildo "[[:dosiero:Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png|Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png]]", '''se''' estos pruvo ke ĝi konvinkeble fariĝis antaŭ 1926, do estas pruvite pli aĝa ol 100 jarojn. Tiu pruvo ĝis nun mankas: ni ne devas juĝi la bildon nun en la esperanta vikio mem, povas plumovi ĝin al la vikimedia komunejo kaj sekve forigi ĝin ĉi tie, kaj tiam povas atendi ĉu la administrantoj en la komunejo akceptos la bildon kun nura aserto ke vi, aŭ iu, suspektas ke la bildo pli aĝas ol 100 jarojn, ĉar ĝi montras scenon de 1861. Laŭ ĉiuj spertoj la bildo ne longe restos en la komunejo. Pli bone estus pruvi la statuson ĉi tie, kaj tamen malrekomendi pluŝovon al la komunejo. Taylor pravas, ke pli pura (sed ankaŭ pli brutala) vojo estintus dekomence malebligi ĉian vastigon preter la reduktita versio de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo, kun kaŝo de la redaktohistorio antaŭa, kaj kun promesa noto "Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblos". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:53, 12 jun. 2026 (UTC) :::::::::Mi leteris al la eldonistoj por ke ili sendu mesaĝon al vi, al la Torkemado/Arbarulo kaj kiu ajn povas interesi. Ni nur devas atendi ke ili respondu. Sed, fakte, kion mi deziras, tio estas kontribui kaj ne kvereli. La kontribuantoj , anstataŭ plendi kaj kritiki, volas diskuti pri situacio kiun mi konsideras solvita. Mi akceptas ke vi ambaŭ bonvolu forigi ls bildon, forigu la artikolon, kaj ni anstataŭ interbatali interne, ni kunigu niajn fortojn, kaj plibonigu nian Esperantan Vikipedion. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:50, 12 jun. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la bloko de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:22, 11 jun. 2026 (UTC) }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Se ni lasas la temon tiel ĉi, tiam la kalkulo de voĉoj rezultas je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo. Mi pretas ankoraŭ atendi lastan tagon da pripenso, eble iu ankoraŭ havas ion por opinii, sed krome mi morgaŭ je sama horo forigos la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::::Mi havas ankoraŭ malfortan argumenton '''kontraŭ''' forigo, nome eksteran referencon (profesian memprezenton) :::::* https://www.linkedin.com/in/branchrobert/ :::::kaj aliflanke tute neseriozan finon de la nederlanda vikipedia teksto, plian argumenton '''por''' forigo: :::::* "''In mei 2026 richtte Branch samen met een aantal muzikanten het Amerikaans-Canadese muziekproductiebedrijf WestBeats op. Onder leiding van Branch ontwikkelt de studio eigen Digital Audio Workstation-software. WestBeats streeft ernaar om in juni 2026 zijn eerste reeks singles uit te brengen''" ::::::Tio estas: "En majo 2026, Branch kune kun kelkaj muzikistoj starigis la uson-kanadan muzikproduktan kompanion WestBeats. Sub gvidado de Branch, la studio disvolvas sian propran programaron por Cifereca Aŭdio-Laborstacio. WestBeats strebas en junio 2026 publikigi sian unuan serion de unuopaĵoj." Tio ne kongruas kun la tre serioza prezento kiel ekonomikisto en la aliaj lingvoversioj... :::::[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:22, 9 jun. 2026 (UTC) :Mi nur volas memorigi, ke mi sciigis pri ĉi tiu artikolo pro suspekto de reklameco. La menciindeco ŝajnas esti nedubebla (laŭ niaj kriterioj), do pliaj pruvaj referencoj ne rilatas al la afero. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 10 jun. 2026 (UTC) ::Nenio ekde du tagoj ŝanĝiĝis, do mi nun plenumas la decidon de '''[[tri pledoj por forigo kaj vere forigas la tekston]]'''. Sed kvankam ni konsentas pri la suspekto de reklameco, mi vere ne komprenas ke tio estus la sola minuso. La teksto prezentas tute nekredindajn asertojn, kaj "pruvas" tion per ridinde fuŝaj referencoj, kiuj en nul kazoj povas pruvi ion. Sed efektive, ne estu nia tasko zorgi pri proponoj por eblaj forigendaj artikoloj el la '''angla''' vikipedio. Estas tiom da anglalingvaj denaskuloj, ke ili facile povas mem zorgi pri iliaj dubaj kazoj. Tamen mi ne povas kompreni, ke vi kun tiom mizeraj pseŭdoreferencoj ne povus havi dubojn pri la menciindeco de homo en la esperanta vikio surbaze de tiu blufa esperanta teksto. Mi absolute ne dividas la juĝon, ke la mencindeco de la teksto estus "nedubebla laŭ niaj kriterioj". La tuta artikolo kreas '''gigantan dubon'''! Sed nun ĝi estas ĉiukaze for post minuto. Ne indas plu diskuti pri kadavro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:20, 11 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = ne |kialo de rezulto = du voĉoj kontraŭ forigo, neniu por, sed restas duboj, ĉe Kani kaj Goren, kaj fakte ankaŭ ĉe mi - do: "in dubio pro reo" dubokaze por la akuzato [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:13, 23 jun. 2026 (UTC) }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion pri tio. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) Mi nun pli-malpli ĉion forĵetis, por kio mi ne trovis fidindajn retajn ekstervikipediajn referencojn, kaj metis tiujn referencojn. La retejo foggiatoday.it, kiun mi menciis hieraŭ, montriĝis teknike fuŝa, ekzemple ne estis arkivigebla, kaj estis superŝarĝita de reklamoj, ankaŭ la retejo https://www.foggiatoday.it/politica/karim-tabti-congresso-si-foggia.html pri kiu fakte temis. Ĝin mi do ne uzas, sed mi trovis bonan plian referencon https://federazionegiovanisocialisti.com/sedi/, kiun eblas senprobleme uzi. Sed la referencoj kiujn mi nun havas pruvas relative malmulton, de la origina teksto nun nur restis naŭ mallongaj frazoj, tio estos pli ol la minimumaj 3 por artikola ĝermo, sed ĉar ili vere estas tre magraj, mi tamen metis ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Tiun koncizigitan kaj referencitan tekston ni povus lasi, sed nun la teksto estas tiom konciza, ke restas malmulta substanco: mi voĉdonas {{malforte kontraŭ}} forigo, sed volas almenaŭ ankoraŭ plian voĉon aŭ du. Tamen kompreneble ni tre atentu ne malŝpari tro multegan tempon je tiu tre flanka temo pri la provinco, konsiderante ke multaj esperantaj tekstoj pri tiu provinco aspektas kiel la paĝo [[Ascoli Satriano]]: teksto de nur unu frazo, ses vortoj, plus informkesto kun informoj de 2005, plene malaktuala kaj kun fuŝa ligilo [[San Potito]], sed aliflanke tre kritikende tute sen {{ŝ|ĝermo}} aŭ ĉi-tie la pli draste kritika {{ŝ|ĝermeto}}. Sed kompreneble ni ne forĵetu ĉiujn flankajn temojn kun rilatoj al la provinco, nur ĉar ni ankoraŭ ne sukcesis redakte vastigi la robotan kreaĵon de januaro 2006, kiun poste ekskluzive nur robotoj pluadaptis, kaj neniu ajn homo iam faris plej etan redaktan ampleksigon (nur unu homo en 2013 ŝanĝis bildon). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:12, 12 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo, kvankam dubindas la Internacia menciindeco de ĉiu ekestanta juna loka politikisto. Sed la teksto estas bona kia ĝi estas nun, ankaŭ bonas ke nun estas nova teksto pri la itala partio de 2007. "in dubio pro reo" [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Ŝlomo Hofmeister]] == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝlomo Hofmeister |kialo = Fuŝega lingvaĵo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:34, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 8:18 |forigita = ne |kialo de rezulto = post plibonigo: tri kontraŭ, Kani ne reesprimis sin, sed lia komence prava kritiko "fuŝa lingvaĵo" intertempe estas senbaza 10:09, 23 jun. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) }} :Mi riparis la plej elstarajn lingvofuŝojn - nun {{kontraŭ}} forigo. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:34, 12 jun. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La origina teksto estis lingve neakceptebla, sed post la poluro de Moldur ĝi estas tute bona. Kompreneble la teksto daŭre nur estas ĝermo, kiu tre profitus de pliampleksigo per tradukoj el la germana aŭ angla versioj, sed esti artikola ĝermo ne estas kialo por forigo. Dankon al Moldur, tiel ĉi ĝi sendube ne estas forigenda. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 14 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo nun. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:23, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Metodo Castiglioni]] == {{Propono de forigo |artikolo = Metodo Castiglioni |kialo = Pli ol forigopeton, mi montras mian dubon pri enciklopedieco. Temas denove pri Lierna, ĉe la Lago de Como, kaj la familio Castiglioni. La redakto sonas al mi kiel ia babilado, kvazaŭ seninforma. Denove ĝi ekzistas en hispana, sed ne en itala. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:26, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 18:45 |forigita =jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:33, 20 jun. 2026 (UTC) }} {{por}} Ni jam vidis tiom da blovite grandigitaj, fakte senenhavaj, seninformaj paĝoj pri familio Castiglioni de Lierna, ke mi vere ne emas investi duonhoron por detale defendi kial, se ĉiuj antaŭaj tekstoj krom tiu pri la skulptisto [[Giannino Castiglioni]] estis senvaloraj, ankaŭ tiu ĉi teksto estus foriginda. Ĝi ne ŝajnas al mi enciklopedia. Punkto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Luca Bestetti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Luca Bestetti |kialo = Vidu la kunmetitajn dubojn jam en la [[diskuto:Luca Bestetti|diskutpaĝo]]: duono de la trovoj povus subteni impreson ke la tuto estus falsa kaj duono ke ĝi tamen estas vera. Ĉu lasi tian tekston, ĉar ĝi "nur duone estas konvinkebla, per fontoj kiuj eble estas fidindaj eble ne"? Ĉu tiuj pridubeblaj referencoj sufiĉas por pruvigo lasi la tekston??? |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 21 junio 2026 8:39 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:45, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{re|Super nabla}} (aŭ iu alia italo) Ĉu vi havus opinion pri tiu paĝo?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo, se neniu itallingvano pretas detektive forigi la multajn dubojn ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Thathanine Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Thathanine Thongchay |kialo = Dubinda menciindeco |subskribo = [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 03:54, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 3:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:43, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} Dubinda menciindeco. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:51, 15 jun. 2026 (UTC) :{{por}} Vere, dubinda menciindeco. Ke li en 2017, en aĝo de 11, foje faris reklamon por dentopasto, estas bone, sed ne jam signifas aktoran famon. Kaj ke [https://www.imdb.com/de/name/nm18457192/ en la aktora daumbazo IMDb] estas nur lia nomo, sed entute neniuj aktoradoj, diras multon. Plie, la sola ligilo, persona [https://www.instagram.com/Thathanine paĝo ĉe Instagram] estas {{404}}... Tio estas ploriga prezento. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:18, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Teodoriko Bland (juĝisto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Teodoriko Bland (juĝisto) |kialo = Novulo ekkreis fuŝegajn artikolojn, unu ĝermeton kaj alian ĝermon kiu estis savita post polurado fare de Moldur. Mi ne scias ĉu tiu novulo esperas, ke ni riparu ĉiujn tiujn venintajn kaj venontajn fuŝajojn aŭ eĉ estas nekonscia pri la neakcepteblo de la rezultoj. Aliaj similaj artikolklopodoj estas [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]] Mi ne sentas min preta kontakti lin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:59, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 18:01 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:42, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} La novulo mem skribis "Mi estas komencanto, tiel pardonu se mi fari eraro." Pardoni "se li fari eraro" oni povas, sed nove verki la tekstojn pri detalaj biografioj de antaŭ 200 jaroj el la historio de [[Marilando]] estas iom tro. Mi emas koncentriĝi pri la multegaj kantonoj de Usono, kiuj ne nur havis signifon antaŭ 200 jaroj en la loka historio, sed estas signifaj en 2026, kaj tie pri [[:Kategorio:Kantonoj de Marilando|Marilando estas nur 12 tekstoj kaj mankas ankoraŭ 12]]. Kompreneble Marilando nur estas unu el tre multaj partoj de Usono, kaj Usono nur estas unu el tre multaj landoj de Ameriko, sed mi ĉiukaze ne vidas kapablon ĉe mi nun nove krei la paĝojn de lokaj homoj de antaŭ 200 jaroj kiujn la komencanto deziras ke ili estos. Mi metas ŝablonon {{ŝ|polurinda}} kaj {{ŝ|orfa}}, ĉar estas signo de afableco ne forigi tekston sen antaŭe averti pri mankoj, sed tamen estas por forigoj de almenaŭ la tekstoj [[Teodoriko Bland (juĝisto)|T. Bland]], [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de ĉiuj kvar. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Via Arcivescovo Romilli]] == {{Propono de forigo |artikolo = Via Arcivescovo Romilli |kialo = Anonimulo kreas nur artikolojn pri milanaj stratoj, kiuj ne interesas en la itala vikio kaj serĉas lokon en Esperanto, islanda aŭ rusa. Tio dubindas min pri enciklopedieco. Ĉu ni havos centojn da stratoj da centoj da ĉefurboj? Tio estas dekmiloj da stratoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:59, 19 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 26 junio 2026 21:38 |forigita = jes |kialo de rezulto = 3-4 poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:41, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{kom}} Supozeble plia blufaĵo/pompaĵo en la konata Milano-rilata fuŝaro. Simile ankaŭ: [[La Casa Astratta]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 07:24, 20 jun. 2026 (UTC) {{forte por}} forigo eksplicite ankaŭ de la teksto [[La Casa Astratta]]: Pri la strato Via A. Romili mi ankoraŭ povus imagi meti frazon en la tekston pri Milano, sed pri la "Casa Astratta" estas eĉ pli groteske. Kvankam tie mankas foto, eblas vidi en [https://ordinearchitetti.mi.it/index.php/it/cultura/itinerari-di-architettura/14-arte-e-architettura/opere/320-casa-astratta/galleria#galleria ekstera retejo] ke temas pli tutsimpla 9-etaĝa loĝdomo, tipe socialisma [[slabokonstruaĵo]], kiu estas en neniu dimensio arkitekte menciinda. En ĉiuj periferioj de ĉiuj urboj de la eksa [[Varsovia pakto]] oni povas vidi tiajn domojn, mi havas amikojn kaj parencojn kiuj loĝas en tiaj domoj kaj estas dankema ke estas tiuj simplaj domoj (kaj ke ili ne estas bombitaj kiel la samaj domoj en Ukrainio), sed se oni metas paĝon pri ĉiuj tiuj domoj, eĉ se ne estas foto kiu montrus la tristan fasadon, tiam oni same povas fari tekstojn pri ĉiuj strataj lanternoj kaj ĉiuj rubujoj en ĉiuj stratoj de ĉiuj urboj, urbetoj kaj vilaĝoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:53, 20 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ambaŭ. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{re|Kani}} Cetere la dubinda teksto pri tiu "Via A. Romilli" estis fakte trompe pri la tuta milana kvartalo Corvetto - supozeble ĉar nur pri "tiu unu strato Via A. Romilli" estus apenaŭ sufiĉe da raportindaj frazoj por vikipedia teksto. Mi ĝenerale pensas, ke en Vikipedio oni iru de ĝeneralaj al laŭgrade pli specifaj temoj. Unue estu teksto pri la lando, poste pri regiono, provinco, tiam se estas pri kantono aŭ distrikto, kaj se tiam ankoraŭ estas energio, pri urboj aŭ neurbaj komunumoj aŭ municipoj. Por Milano tio signifas, ke se jam estas teksto pri la urbo (la esperanta teksto [[Milano]] cetere nun estas problema, sed tio estas alia laborejo), ke tiam se iu tre volas estu tekstoj pri la naŭ urbodistriktoj, kiuj sume konsistigas la tutan urbegon. Tiuj kompletaj tekstaroj jam pli longe ekzistas pri Granda Londono, Parizo, Berlino, Vieno, Budapeŝto kaj Moskvo, kaj mi nun faris la naŭ tekstojn ankaŭ por Milano. Ĉi tie la "kvartalo Corvetto" estas en la [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Se oni freneze amas Milanon, oni nun povas senprobleme krei subtekston pri la "kvartalo Corvetto", kaj tiam aŭtomate aperas blua ligilo en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Sed por mi persone la 9 tekstoj pri la naŭ partoj de la urbego nun tute sufiĉas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 20 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} Mi el la forprenita teksto ankoraŭ sukcesis elvringi tri frazojn al eta ĉapitro en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Tiel tamen la laboro de la anonimulo ne estos tute vana... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:06, 23 jun. 2026 (UTC) == [[Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando |kialo = Novulo, anonimulo, kreis artikolon kun pli ol 100 000 bitokoj pri golpafantoj. Ĝi estas plenplena de ruĝaj ligiloj kaj blazonoj. La kreinto eĉ ne scias, ke estas jam artikoloj pri la naciaj teamoj. Mi komentas sube. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 29 junio 2026 21:28 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Ripari tiun artikolon estus heroeca tasko, kiun neniu faros. Mi jam faris kelkajn komencajn plibonigojn. La kreinto eĉ pafis kaj fuĝis. Krome estas neutila tiu artikolo, kiam la situacio ŝanĝiĝas nun ĉiutage dum pluas la monda ĉampioneco. Mi vidas du vojojn: unua, simple forigi la monstran artikolon; dua, fortondi ĝin lasante nur 50 golpafantojn anstataŭ 200 kaj klopodi bluigi la pejzaĝon. Tiuokaze indus atendi la finon de la ĉampioneco por ŝpari laboron de konstanta ĝisdatigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) ::Ĉu eblas la tria vojo: igi iun roboton krei ĝermgrandan artikolon pri ĉiu menciita piedpilkisto laŭ intervikiaj datumoj, esperante ke iam iu piedpilkadmiranto kreskigos ilin? Laŭ mia scio ĵus nun en la aktivularo de nia vikipedio ne estas fortaj sportadmirantoj, sed tio ĉi ja povas (teorie) ŝanĝiĝi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 22:14, 22 jun. 2026 (UTC) :::{{por}} forigo de la tute fuŝa listo en '''[[nuna stato]]'''. Alternative mi eĉ pli voĉdonus por teno de minumuma listo de 10 plej golemaj futbalistoj, do laŭ nuna stato de Ronaldo ĝis Puskás, '''sen''' fuŝaj teamaj titoloj kiel [[Nacia futbala teamo de Portugalio]] (estas [[portugala nacia teamo de futbalo]], se estus unu kazo, eblus meti alidirektilon, sed estas tro multaj fuŝoj, cetere ankaŭ ekzistas preta ŝablono {{ŝ|PortugalioFB}}, kiu ĉi tie tuj liverus flageton kaj perfektan ligilon), '''sen''' fantaziaj ruĝaj ligiloj "Listo de internaciaj goloj de Cristiano Ronaldo" kaj multegaj similaj, kiuj ĉiuj ne ekzistas - la novulo kun tiom da fuŝoj ne estos la gusta por fari tiujn centojn da paĝoj, kaj la ekzistantaj uzantoj pli bone koncentriĝu pri pli esencaj taskoj - ekzemple, el 48 teamoj de la nuna futbala mondpokalo nur 40 havas e-lingvan tekston, 8 ankoraŭ mankas, kaj '''sen''' fuŝaj provoj kiel "Dts/outdmy1". Se fari tiel, el la 10 sportistoj ankoraŭ mankas e-lingvaj tekstoj pri du, [[Sunil Chhetri]] kaj [[Ali Mabkhout]], tio eĉ fareblas sen robota helpo, kiu ĉiukaze nur liverus krudan tekston, do ĉiukaze ne eblus fari pretan tekston sen homo (almenaŭ por kontrolo). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:56, 23 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Goren}} La tria vojo, igi iun roboton krei ĝerman artikolon pri ĉiu menciita nomo laŭ intervikiaj datumoj, '''ne''' funkcios. Mi ĵus per forta subteno de vikidatumaro faris 30 tekstojn pri aktualaj futbalistoj, kaj antaŭe jam antaŭpreparis ankoraŭ ŝtopante multajn tekstojn pri la geografio de Usono kaj Kanado, kaj laŭ mia sperto mi konstatas ke mi kaj tute vi '''supertaksas''' vikidatumaron: Uzante ĝin, mi daŭre konstatas ke vikidatumoj ne estas preta, foje informoj tute mankas, foje malaktualas je 10 jaroj, foje nur la "preferata rango" forgesiĝis elekti - estas tre en ordo uzi vikidatumaron kaj dume permane aktualigi ĝin, mi ankaŭ lernis aŭtomatece aldoni iujn parametrojn kaj priskribojn al vikidatumaro, sed tiuj informoj kiuj ĉi tie mankas, laŭ mia impreso aldoneblas nur mane (mi diras: tial ili mankas). Krome, entute multajn informojn eblas stoki en vikidatumaro kaj preni de tie, sed neniam ĉiujn kiuj estas bezonataj en eta projekto kiel wiki.eo aŭ similgranda alia vikio. Do tre bonas uzi vikidatumaron kaj dum la uzado plibonigi ĝin, sed estas iluzio ke iu aŭtomato aŭ artefarita intelekto faros e-lingvajn tekston sen ke lingve kaj teknike sperta homo bezonatus. Vikidatumaro ne estas artefarita intelekto... :::{{re|Goren}} pri via lasta ideo: Mi '''ne''' pensas ke manko de "fortaj sportadmirantoj" en vikipedio estas la problemo. Fakte ne tiom temas pri "forta admiro", sed pri lingva kaj teknika sperto en vikipedio plus preto engaĝiĝi ankaŭ pri sportaj temoj, ne nun pri "siaj kutimaj tre limigitaj ŝatotemoj". Mi dirus ke en la lastaj monatoj ankaŭ Aidas kaj Sj1mor multe kontribuis pri sportaj temoj (ekzemple pri vintrosporto en februaro-marto), aŭ Castelobranco (aparte pri manpilkado)... Revi pri iuj novulaj 15-jaruloj kiuj ĉi tie perfekte levos la lingvan nivelon de ĉiuj futbalistaj kaj futbalteamaj temoj al neatenditaj altecoj estos vana revado, kvankam ankaŭ mi foje revas ekzemple ke povus reaktiviĝi la eksesperantisto Michael Barera, kiu sub uzantonomo TFCforever ĝis somero 2011 faris multajn sportajn kontribuojn al la e-lingva vikio. Sed kompreneble, se kvar fortaj sportemaj vikipedianoj faras po 30 novajn tekstojn pri sportistoj kaj aliaj normale sportemaj vikipedianoj faras sume ankoraŭ 20 aŭ 30, kaj nur en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] estas 48 teamoj, kun po 26 teamanoj plus trejnisto, tiam temas pri 1 296 novaj biografioj por tiu unu turniro, plus 48 ŝablonoj kaj pliaj kromtekstoj - do tamen malgraŭ ĉiu fortostreĉo eblos nur kovri la temon je dekono ĝis okono. Tial mi komprenas la revon pri aŭtomatigo, sed mi garantias ke tiel ni funkcios, kaj estas la esenco de vikipedio kaj ĉiam restos truoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:43, 23 jun. 2026 (UTC) ::::{{por}} forigo - aŭ, je dua pripenso, eĉ pli bone ŝanĝo al listeto de 10 plej pintaj golpafantoj sen ajnaj ruĝaj ligiloj laŭ la propono de Thomas.[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:47, 26 jun. 2026 (UTC) ftzooyp7xdkagxmpnaekgdyta90iirf 0 375447 9413580 8659332 2026-06-25T23:11:32Z Kani 670 /* Specioj */ 9413580 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Todoj |dosiero = Puerto_Rican_Tody_(Todus_mexicanus)_RWD.jpg |dosiero larĝo = 300px |priskribo de dosiero = [[Puertorika todo]] (''Todus mexicanus'') |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |regno2 = besto |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj birdoj|Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = '''Todedoj''' ''Todidae'' |genro = '''Todoj''' ''Todus'' |genro aŭtoritato = [[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]], 1825 |specioj de subdivizio = Specioj |subdivizio2 = 5: vidu tekston |mapo de vivoteritorioj = TodisCaribbean.png |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Globala [[arealo]] (verde) }} La '''[[todoj]]''' estas [[familio (biologio)|familio]], ''Todidae'' kaj de tie '''Todedoj''', de [[birdoj]] el [[Karibio]] en la ordo de [[Koracioformaj]], kiu inkludas ankaŭ [[alcionoj]]n, [[abelmanĝulo]]jn kaj [[koracio]]jn. Tiu familio havas ununuran [[genro]]n, nome '''''[[Todus]]'''''. Estas malgrandaj [[preskaŭpaserina]]j [[specio]]j de arbaroj de la [[Grandaj Antiloj]]: [[Puerto Rico]], [[Jamajko]], kaj [[Kubo]] (kaj apudaj insuloj) kiuj havas po unu specion, dum [[Hispaniolo]] havas du.<ref name="Raffaele">{{cite book | last = Raffaele | first = Herbert | coauthors = James Wiley, Orlando H. Garrido, Allan Keith, Janis I. Raffaele | year = 1998 | title = A Guide to the Birds of the West Indies | publisher = Princeton University Press | pages = 341–343 | isbn = 0691087369 | url = http://press.princeton.edu/birds/ident/westindies/1.html | accessdate = 2008-07-02 | titolo = Arkivita kopio | alirdato = 2011-09-06 | arkivurl = https://web.archive.org/web/20110523195301/http://press.princeton.edu/birds/ident/westindies/1.html | arkivdato = 2011-05-23 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110523195301/http://press.princeton.edu/birds/ident/westindies/1.html |date=2011-05-23 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://press.princeton.edu/birds/ident/westindies/1.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-09-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110523195301/http://press.princeton.edu/birds/ident/westindies/1.html |arkivdato=2011-05-23 }}</ref><ref name="CHF">{{Citaĵo el libro|titolo=Firefly Encyclopedia of Birds|familia nomo=Fry|persona nomo=C. Hilary|jaro=2003|ĉapitro=Todies|eldoninto=Firefly Books|ISBN=1-55297-777-3|paĝoj=373|redaktinto=[[Christopher Perrins|Perrins, Christopher]] (ed.)}}</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko == La [[genro (biologio)|genron]] ''Todus'' enkondukis franca zoologo [[Mathurin Jacques Brisson]] en 1760. La unua priskribita specio estis [[Jamajka todo]] (''Todus todus''), kaj ĝuste ĝi iĝis la [[tipo (biologio)|tipa]] specio.<ref>{{ cite book | last=Brisson | first=Mathurin Jacques | author-link=Mathurin Jacques Brisson | year=1760 | title=Ornithologie, ou, Méthode Contenant la Division des Oiseaux en Ordres, Sections, Genres, Especes & leurs Variétés | language=French, Latin | at=[https://biodiversitylibrary.org/page/36010442 Vol. 1, p. 44], [https://biodiversitylibrary.org/page/36195715 Vol. 4, p. 528] | place=Paris | publisher=Jean-Baptiste Bauche }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=220 | url=https://biodiversitylibrary.org/page/14480231 }}</ref> La vorto ''Todus'' en la [[latina]] estas ĝenerala vorto por malgranda birdo; ĝin mencias Romia dramisto [[Plautus]] kaj gramatikisto [[Sextus Pompeius Festus]].<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn= 978-1-4081-2501-4 | page=[https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n387 387] }}</ref> Tiun ĉi nomon ekuzis por Jamajka todo irlanda kuracisto kaj naturalisto [[Patrick Browne]] en lia libro ''The Civil and Natural History of Jamaica'' publikigita en 1756, t.e. antaŭ la formala priskribo de la genro.<ref>{{ cite book | last=Browne | first=Patrick | author-link=Patrick Browne (physician) | year=1756 | title=The Civil and Natural History of Jamaica | place=London | publisher=Printed for the author, and sold by T. Osborne and J. Shipton | page=476 | url=https://biodiversitylibrary.org/page/11267997 }}</ref> ===Specioj=== Nuntempe oni agnoskas 5 [[specio]]jn de todoj:<ref>{{Cite journal|title=IOC World Bird List 6.4|url=http://www.worldbirdnames.org/ioc-lists/crossref|journal=IOC World Bird List Datasets|doi=10.14344/ioc.ml.6.4|doi-access=free}}</ref> {| class="wikitable" |- ! Bildo !! Scienca nomo !! Kutima nomo !! Distribuo |- |[[File:Cuban tody (Todus multicolor).JPG|120px]] ||''Todus multicolor''||[[Kuba todo]] || [[Kubo]] |- |[[File:DR Broad-billed Tody1.jpg|120px]] || ''Todus subulatus''||[[Larĝbeka todo]] || [[Hispaniolo]] |- |[[File:Narrow billed tody 6.jpg|120px]] || ''Todus angustirostris''||[[Stretbeka todo]] || Hispaniolo |- |[[File:Jamaican tody (Todus todus).jpg|120px]] || ''Todus todus''||[[Jamajka todo]] ||[[Jamajko]] |- |[[File:Puerto Rican Tody (Todus mexicanus) RWD.jpg|120px]] || ''Todus mexicanus''||[[Puertorika todo]] ||[[Puertoriko]] |} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Ĝermo}} [[Kategorio:Koracioformaj]] rwwlh43rmwix17hyrckw7fejhcb01j7 0 375450 9413576 7867951 2026-06-25T23:09:35Z Kani 670 9413576 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Broad-billed_Motmot_2.jpg|alternative=Broad-billed Motmot 2.jpg|eta|Broad-billed Motmot 2]] [[Dosiero:Momotidae_dist.png|alternative=Momotidae dist.png|eta|Momotidae dist]] La '''momotoj''', ''Momotidae'' aŭ de tie '''Momotedoj''' estas [[familio (biologio)|familio]] de [[birdoj]] en la [[preskaŭpaserina]] ordo de [[Koracioformaj]], kiu inkludas ankaŭ [[alcionoj]]n, [[abelmanĝulo]]jn kaj [[koracio]]jn. Ĉiuj nunaj [[taksono]]j de momotoj estas limigitaj al arbaroj aŭ ĝangaloj de [[Neotropiko]]j, kaj la plej granda [[Biologia diverseco|specidiverseco]] estas en [[Mezameriko]]. Ili havas kolorplenajn [[plumaro]]jn kaj relative fortikan bekon. Ĉiuj escepte la Toda momoto havas relative longajn vostojn kiuj en kelkaj specioj havas distingajn [[Rakedo|rakedecajn]] pintojn. ==Specioj== * [[Nana momoto]], ''Hylomanes momotula'' * [[Blugorĝa momoto]], ''Aspatha gularis'' * [[Rufkrona momoto]], ''Momotus mexicanus'' * [[Bluĉapa momoto]], ''Momotus coeruliceps'' * [[Diadema momoto]] aŭ Momoto de Lesson, ''Momotus lessonii'' * [[Kariba momoto]], ''Momotus subrufescens'' * [[Trinidada momoto]], ''Momotus bahamensis'' * [[Amazonia momoto]], ''Momotus momota'' * [[Anda momoto]], ''Momotus aequatorialis'' * [[Rufa momoto]], ''Baryphthengus martii'' * [[Rufĉapa momoto]], ''Baryphthengus ruficapillus'' * [[Kilbeka momoto]], ''Electron carinatum'' * [[Larĝbeka momoto]], ''Electron platyrhynchum'' * [[Turkisbrova momoto]], ''Eumomota superciliosa'' == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="150"> Tody Motmot 2495428627.jpg Blue-Crowned Motmot (5295741136).jpg Russet-crowned Mot-mot - Mexico S4E8487.jpg Baryphthengus martii -Panama-8.jpg </gallery> {{Projektoj}} {{Ĝermo}} [[Kategorio:Koracioformaj]] p119weyi6vefdtcj3vf9m3ca5q5n2bk 0 375454 9413602 9292350 2026-06-25T23:37:58Z Kani 670 /* Specioj */ 9413602 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio | koloro = {{Taksonomio/koloro|besto}} | nomo = Brakipteraciedoj | troveblo de fosilioj = | dosiero = Rufous-headed ground-roller (Atelornis crossleyi).jpg | priskribo de dosiero = ''Atelornis crossleyi'' en [[Nacia Parko Ranomafana]], [[Madagaskaro]] | regno = [[Bestoj]] ''Animalia'' | regno2 = animalo | filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' | klaso = [[Birdoj]] ''Mammalia'' | ordo = [[Koracioformaj birdoj|Koracioformoj]] ''Coraciiformes'' | familio = [[Brakipteraciedoj]] ''Brachypteraciidae'' | familio aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1854 | specioj de subdivizio = Genroj | subdivizio2 = * ''[[Brachypteracias]]'' * ''[[Geobiastes]] * ''[[Atelornis]]'' * ''[[Uratelornis]]'' }} La '''brakipteraciedoj''' aŭ '''grundokoracioj''' ([[Dunoma nomsistemo|science]]: '''Brachypteraciidae''') estas malgranda [[Familio (biologio)|familio]] de nemigrantaj preskaŭ-[[Paserinoj|paserinaj]] birdoj de [[Madagaskaro]]. La familio estas parenco de la [[Alcededoj|alcededoj]], [[meropedoj]] kaj [[koraciedoj]]. Ili ĉefe similas la lasta grupo, kaj fojfoje oni konsideras ilin kiel subfamilio de la veraj koraciedoj. Tiu ĉi familio havas ses [[specio]]jn en kvar [[Genro (biologio)|genro]]j. == Priskribo == Brakipteraciedoj havas la grandecon kiel korvo kaj kunmetaĵon samkiel la veraj koraciedoj. Ilia longeco diversas inter 25 kaj 49 centimetroj.<ref name="EoA:B"/> Ili ĉasas reptilojn kaj grandajn insektojn. Ili estas pli surtera ol koraciedaj specioj, kaj iliaj pli longaj kruroj kaj malpli kurtaj, rondigitaj flugiloj demonstras tiun ĉi. Ili ne havas la tre kolorplenan ŝajnon de la veraj koraciedoj, kaj havas pli malbrilan ŝajnon, kun stria aŭ makulita [[plumaro]]. Ili estas pli tímida ol iliaj parencaro, kaj kutime oni malfacile perceptas ilin en la madagaskaraj arbaroj.<ref name="EoA:B"/> Ofte oni perceptas ilin per ilia [[seksardo|seksarda]] krio. Tiuj ĉi birdoj nestas kiel solaj paroj en foasĵoj en la grundo, kiuj ili elfosas. Tiu ĉi malsimilas tion, ke la veraj koraciedoj faras: la veraj koraciedoj malofte nestas en la grundo kaj ne elfosas iliajn nestojn.<ref name="EoA:B"/> == Sistematiko == Analizoj de [[mitokondrio|mitokondria]] [[DNA]] konfirmis la [[Biologia klasado|sistematiko]]n de tiu ĉi grupo sed la analizoj indikis, ke la kunigo de la genro ''[[Geobiastes]]'' al genro ''[[Brachypteracias]]'', kiu oni normale kunigas depost la 1960-aj jaroj, devu esti malfarita ĝis pli ampleksa ekzameno (ekz. laŭ fosilia pruvo) estos ebla.<ref name="Kirchman2001"/> Ankaŭ, dumiljaraj fosiliaj restaĵoj de brakipteraciedoj estas ekzistanta el la [[Holoceno]] de Ampoza.<ref name="Goodman2000"/> [[Eoceno|Eocenaj]] restaĵoj de [[Eŭropo]], kiuj oni unuavide klasis kiel tiu ĉi familio, oni pli malfrue klasis kiel aparta.<ref name="Mayr2000"/> Tuj, ne estas pruvo, ke la brakipteraciedoj iam ekzistis ekster Madagaskaro.<ref name="Mayr2003"/> == Specioj == Estas ses specioj da brakipteraciedoj en kvar genroj de la familio Brachypteraciidae: {| class="wikitable" |- ! Bildo !! Genro !! Specioj |- |[[Dosiero:Short-legged Ground-roller, Masoala National Park, Madagascar.jpg|175px]]||Brakipteracio, grundokoracio ''[[Brachypteracias]]'' {{small|[[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1834}}|| * [[Kurtkrura grundokoracio]], ''[[Brachypteracias leptosomus]]'' * ''[[Brachypteracias langrandi]]'' [[Formorto|†]] |- |[[Dosiero:Naturalis Biodiversity Center - ZMA.AVES.722 - Brachypteracias squamigera Lafresnaye, 1838 - Brachypteraciidae - skin specimen.jpeg|175px]]||''[[Geobiastes]]'' {{small|[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1871}}|| * [[Skvama grundokoracio]], ''[[Geobiastes squamiger]]'' |- |[[Dosiero:Long-tailed Ground-roller, Mangily, Madagascar 3.jpg|175px]]||''[[Uratelornis]]'' {{small|[[Lionel Walter Rothschild|Rothschild]], 1895}}|| * [[Longvosta grundokoracio]], ''[[Uratelornis chimaera]]'' |- |[[Dosiero:Atelornis pittoides -Zurich Zoologischer Garten-8a.jpg|175px]]||''[[Atelornis]]'' {{small|[[Jacques Pucheran|Pucheran]], 1846}}|| * [[Blukapa grundokoracio]], ''[[Atelornis pittoides]]'' * [[Rufkapa grundokoracio]], ''[[Atelornis crossleyi]]'' |- |} == Referencoj == <references> <ref name="EoA:B">{{citaĵo el libro |titolo= Encyclopaedia of Animals: Birds |familia nomo= Kemp |persona nomo= A |jaro= 1991 |eldoninto= Merehurst Press |loko= Londono |isbn= 1853911860 |paĝoj= 147 |redaktinto= Forshaw, J. |lingvo=angla }}</ref> <ref name="Kirchman2001">{{citaĵo el gazeto |url= https://academic.oup.com/auk/article/118/4/849/5562058?login=false |titolo= Phylogeny and systematics of ground rollers (Brachyperaciidae) of Madagascar |aŭtoro= Kirchman, J.J., S.J. Hackett, S.M. Goodman, & J.M. Bates |gazeto= The Auk |volumo= 118 |numero= 4|paĝoj= 849–863 |dato= 2001|formato= |doi= 10.1093/auk/118.4.849 |lingvo= angle |citaĵo=}}</ref> <ref name="Goodman2000">{{citaĵo el gazeto |url= |titolo= A description of a new species of Brachypteracias (Family Brachypteraciidae) from the Holocene of Madagascar |aŭtoro= Goodman, S.M. |gazeto= Ostrich |volumo= 71 |numero= 1-2 |paĝoj= 318–322 |dato= 2000 |formato= |doi= 10.1080/00306525.2000.9639941 |bibkodo= |arxiv= |identigilo= |lingvo= angle |citaĵo=}}</ref> <ref name="Mayr2000">{{citaĵo el gazeto |url= https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1671/0272-4634%282000%29020%5B0533%3ARACSSF%5D2.0.CO%3B2 |titolo= Rollers (Aves: Coraciiformes s.s.) from the Middle Eocene of Messel (Germany) and the Upper Eocene of the Quercy (France) |aŭtoro= Mayr, G. & C. Mourer-Chauviré |gazeto= Journal of Vertebrate Paleontology |volumo= 20|numero= 3|paĝoj= 533-546 |dato= 2000|formato= |doi= |bibkodo= |arxiv= |identigilo= |lingvo= angle |citaĵo=}}</ref> <ref name="Mayr2003">{{citaĵo el gazeto |url= https://academic.oup.com/auk/article/120/1/202/5561857?login=false |titolo= Phylogeny and Fossil Record of the Brachypteraciidae: A Comment on Kirchman et al. (2001) |aŭtoro= Mayr, G. & C. Mourer-Chauviré |gazeto= The Auk |volumo= 120 |numero= 1 |paĝoj= 202-203 |dato= 2003 |formato= |doi= 10.1093/auk/120.1.202|bibkodo= |arxiv= |identigilo= |lingvo= angle |citaĵo=}}</ref> </references> {{Projektoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] 81shp86p2pie604xr3qmhnsr1l18596 9413610 9413602 2026-06-25T23:54:12Z Kani 670 9413610 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio | koloro = {{Taksonomio/koloro|besto}} | nomo = Brakipteraciedoj | dosiero = Rufous-headed ground-roller (Atelornis crossleyi).jpg | priskribo de dosiero = ''Atelornis crossleyi'' <br> en [[Nacia Parko Ranomafana]], [[Madagaskaro]] | regno = [[Bestoj]], ''Animalia'' | filumo = [[Ĥorduloj]], ''Chordata'' | klaso = [[Birdoj]], ''Mammalia'' | ordo = [[Koracioformaj birdoj|Koracioformoj]], ''Coraciiformes'' | familio = '''Brakipteraciedoj''', ''Brachypteraciidae'' | familio aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1854 | specioj de subdivizio = Genroj | subdivizio2 = * ''[[Brachypteracias]]'' * ''[[Geobiastes]] * ''[[Atelornis]]'' * ''[[Uratelornis]]'' }} La '''brakipteraciedoj''' aŭ '''grundokoracioj''' ([[Dunoma nomsistemo|science]]: '''Brachypteraciidae''') estas malgranda [[Familio (biologio)|familio]] de nemigrantaj preskaŭ-[[Paserinoj|paserinaj]] birdoj de [[Madagaskaro]]. La familio estas parenco de la [[Alcededoj|alcededoj]], [[meropedoj]] kaj [[koraciedoj]] ene de la ordo de [[Koracioformaj birdoj]]. Ili ĉefe similas al la lasta grupo, kaj fojfoje oni konsideras ilin kiel subfamilio de la veraj koraciedoj. Tiu ĉi familio havas ses [[specio]]jn en kvar [[Genro (biologio)|genro]]j. == Priskribo == Brakipteraciedoj havas grandecon kiel korvo kaj formon samkiel la veraj koraciedoj. Ilia longeco gamas inter 25 kaj 49 centimetroj.<ref name="EoA:B"/> Ili ĉasas reptilojn kaj grandajn insektojn. Ili estas pli surteremaj ol koraciedaj specioj, kaj iliaj pli longaj kruroj kaj malpli kurtaj, rondoformaj flugiloj sugestas tion. Ili ne havas la tre kolorplenan ŝajnon de la veraj koraciedoj, kaj havas pli malbrilan aspekton, kun stria aŭ makuleca [[plumaro]]. Ili estas pli tímidaj ol ilia parencaro, kaj kutime oni malfacile perceptas ilin en la madagaskaraj arbaroj.<ref name="EoA:B"/> Ofte oni perceptas ilin per ilia [[seksardo|seksarda]] krio. Tiuj ĉi birdoj nestas kiel solaj paroj en fosaĵoj en la grundo, kiujn ili elfosas. Tiu ĉi malsimilas tion, ke la veraj koraciedoj faras: la veraj koraciedoj malofte nestas en la grundo kaj ne elfosas iliajn nestojn.<ref name="EoA:B"/> == Sistematiko == Analizoj de [[mitokondrio|mitokondria]] [[DNA]] konfirmis la [[Biologia klasado|sistematiko]]n de tiu ĉi grupo sed la analizoj indikis, ke la kunigo de la genro ''[[Geobiastes]]'' al genro ''[[Brachypteracias]]'', kiu oni normale kunigas depost la 1960-aj jaroj, devu esti malfarita ĝis pli ampleksa ekzameno (ekz. laŭ fosilia pruvo) estos ebla.<ref name="Kirchman2001"/> Ankaŭ, dumiljaraj fosiliaj restaĵoj de brakipteraciedoj estas ekzistanta el la [[Holoceno]] de Ampoza.<ref name="Goodman2000"/> [[Eoceno|Eocenaj]] restaĵoj de [[Eŭropo]], kiuj oni unuavide klasis kiel tiu ĉi familio, oni pli malfrue klasis kiel aparta.<ref name="Mayr2000"/> Do, ne estas pruvo, ke la brakipteraciedoj iam ekzistis ekster Madagaskaro.<ref name="Mayr2003"/> == Specioj == Estas ses specioj da brakipteraciedoj en kvar genroj de la familio Brachypteraciidae: {| class="wikitable" |- ! Bildo !! Genro !! Specioj |- |[[Dosiero:Short-legged Ground-roller, Masoala National Park, Madagascar.jpg|175px]]||Brakipteracio, grundokoracio ''[[Brachypteracias]]'' {{small|[[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1834}}|| * [[Kurtkrura grundokoracio]], ''[[Brachypteracias leptosomus]]'' * ''[[Brachypteracias langrandi]]'' [[Formorto|†]] |- |[[Dosiero:Naturalis Biodiversity Center - ZMA.AVES.722 - Brachypteracias squamigera Lafresnaye, 1838 - Brachypteraciidae - skin specimen.jpeg|175px]]||''[[Geobiastes]]'' {{small|[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1871}}|| * [[Skvama grundokoracio]], ''[[Geobiastes squamiger]]'' |- |[[Dosiero:Long-tailed Ground-roller, Mangily, Madagascar 3.jpg|175px]]||''[[Uratelornis]]'' {{small|[[Lionel Walter Rothschild|Rothschild]], 1895}}|| * [[Longvosta grundokoracio]], ''[[Uratelornis chimaera]]'' |- |[[Dosiero:Atelornis pittoides -Zurich Zoologischer Garten-8a.jpg|175px]]||''[[Atelornis]]'' {{small|[[Jacques Pucheran|Pucheran]], 1846}}|| * [[Blukapa grundokoracio]], ''[[Atelornis pittoides]]'' * [[Rufkapa grundokoracio]], ''[[Atelornis crossleyi]]'' |- |} == Referencoj == <references> <ref name="EoA:B">{{citaĵo el libro |titolo= Encyclopaedia of Animals: Birds |familia nomo= Kemp |persona nomo= A |jaro= 1991 |eldoninto= Merehurst Press |loko= Londono |isbn= 1853911860 |paĝoj= 147 |redaktinto= Forshaw, J. |lingvo=angla }}</ref> <ref name="Kirchman2001">{{citaĵo el gazeto |url= https://academic.oup.com/auk/article/118/4/849/5562058?login=false |titolo= Phylogeny and systematics of ground rollers (Brachyperaciidae) of Madagascar |aŭtoro= Kirchman, J.J., S.J. Hackett, S.M. Goodman, & J.M. Bates |gazeto= The Auk |volumo= 118 |numero= 4|paĝoj= 849–863 |dato= 2001|formato= |doi= 10.1093/auk/118.4.849 |lingvo= angle |citaĵo=}}</ref> <ref name="Goodman2000">{{citaĵo el gazeto |url= |titolo= A description of a new species of Brachypteracias (Family Brachypteraciidae) from the Holocene of Madagascar |aŭtoro= Goodman, S.M. |gazeto= Ostrich |volumo= 71 |numero= 1-2 |paĝoj= 318–322 |dato= 2000 |formato= |doi= 10.1080/00306525.2000.9639941 |bibkodo= |arxiv= |identigilo= |lingvo= angle |citaĵo=}}</ref> <ref name="Mayr2000">{{citaĵo el gazeto |url= https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1671/0272-4634%282000%29020%5B0533%3ARACSSF%5D2.0.CO%3B2 |titolo= Rollers (Aves: Coraciiformes s.s.) from the Middle Eocene of Messel (Germany) and the Upper Eocene of the Quercy (France) |aŭtoro= Mayr, G. & C. Mourer-Chauviré |gazeto= Journal of Vertebrate Paleontology |volumo= 20|numero= 3|paĝoj= 533-546 |dato= 2000|formato= |doi= |bibkodo= |arxiv= |identigilo= |lingvo= angle |citaĵo=}}</ref> <ref name="Mayr2003">{{citaĵo el gazeto |url= https://academic.oup.com/auk/article/120/1/202/5561857?login=false |titolo= Phylogeny and Fossil Record of the Brachypteraciidae: A Comment on Kirchman et al. (2001) |aŭtoro= Mayr, G. & C. Mourer-Chauviré |gazeto= The Auk |volumo= 120 |numero= 1 |paĝoj= 202-203 |dato= 2003 |formato= |doi= 10.1093/auk/120.1.202|bibkodo= |arxiv= |identigilo= |lingvo= angle |citaĵo=}}</ref> </references> {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] meb0n0dem96eeaofnz1d357w5271wrh 9413611 9413610 2026-06-25T23:55:00Z Kani 670 /* Specioj */ 9413611 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio | koloro = {{Taksonomio/koloro|besto}} | nomo = Brakipteraciedoj | dosiero = Rufous-headed ground-roller (Atelornis crossleyi).jpg | priskribo de dosiero = ''Atelornis crossleyi'' <br> en [[Nacia Parko Ranomafana]], [[Madagaskaro]] | regno = [[Bestoj]], ''Animalia'' | filumo = [[Ĥorduloj]], ''Chordata'' | klaso = [[Birdoj]], ''Mammalia'' | ordo = [[Koracioformaj birdoj|Koracioformoj]], ''Coraciiformes'' | familio = '''Brakipteraciedoj''', ''Brachypteraciidae'' | familio aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1854 | specioj de subdivizio = Genroj | subdivizio2 = * ''[[Brachypteracias]]'' * ''[[Geobiastes]] * ''[[Atelornis]]'' * ''[[Uratelornis]]'' }} La '''brakipteraciedoj''' aŭ '''grundokoracioj''' ([[Dunoma nomsistemo|science]]: '''Brachypteraciidae''') estas malgranda [[Familio (biologio)|familio]] de nemigrantaj preskaŭ-[[Paserinoj|paserinaj]] birdoj de [[Madagaskaro]]. La familio estas parenco de la [[Alcededoj|alcededoj]], [[meropedoj]] kaj [[koraciedoj]] ene de la ordo de [[Koracioformaj birdoj]]. Ili ĉefe similas al la lasta grupo, kaj fojfoje oni konsideras ilin kiel subfamilio de la veraj koraciedoj. Tiu ĉi familio havas ses [[specio]]jn en kvar [[Genro (biologio)|genro]]j. == Priskribo == Brakipteraciedoj havas grandecon kiel korvo kaj formon samkiel la veraj koraciedoj. Ilia longeco gamas inter 25 kaj 49 centimetroj.<ref name="EoA:B"/> Ili ĉasas reptilojn kaj grandajn insektojn. Ili estas pli surteremaj ol koraciedaj specioj, kaj iliaj pli longaj kruroj kaj malpli kurtaj, rondoformaj flugiloj sugestas tion. Ili ne havas la tre kolorplenan ŝajnon de la veraj koraciedoj, kaj havas pli malbrilan aspekton, kun stria aŭ makuleca [[plumaro]]. Ili estas pli tímidaj ol ilia parencaro, kaj kutime oni malfacile perceptas ilin en la madagaskaraj arbaroj.<ref name="EoA:B"/> Ofte oni perceptas ilin per ilia [[seksardo|seksarda]] krio. Tiuj ĉi birdoj nestas kiel solaj paroj en fosaĵoj en la grundo, kiujn ili elfosas. Tiu ĉi malsimilas tion, ke la veraj koraciedoj faras: la veraj koraciedoj malofte nestas en la grundo kaj ne elfosas iliajn nestojn.<ref name="EoA:B"/> == Sistematiko == Analizoj de [[mitokondrio|mitokondria]] [[DNA]] konfirmis la [[Biologia klasado|sistematiko]]n de tiu ĉi grupo sed la analizoj indikis, ke la kunigo de la genro ''[[Geobiastes]]'' al genro ''[[Brachypteracias]]'', kiu oni normale kunigas depost la 1960-aj jaroj, devu esti malfarita ĝis pli ampleksa ekzameno (ekz. laŭ fosilia pruvo) estos ebla.<ref name="Kirchman2001"/> Ankaŭ, dumiljaraj fosiliaj restaĵoj de brakipteraciedoj estas ekzistanta el la [[Holoceno]] de Ampoza.<ref name="Goodman2000"/> [[Eoceno|Eocenaj]] restaĵoj de [[Eŭropo]], kiuj oni unuavide klasis kiel tiu ĉi familio, oni pli malfrue klasis kiel aparta.<ref name="Mayr2000"/> Do, ne estas pruvo, ke la brakipteraciedoj iam ekzistis ekster Madagaskaro.<ref name="Mayr2003"/> == Specioj == Estas ses specioj da brakipteraciedoj en kvar genroj de la familio Brachypteraciidae: {| class="wikitable" |- ! Bildo !! Genro !! Specioj |- |[[Dosiero:Short-legged Ground-roller, Masoala National Park, Madagascar.jpg|175px]]||Brakipteracio, grundokoracio ''[[Brachypteracias]]'' {{small|[[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1834}}|| * [[Kurtkrura grundokoracio]], ''[[Brachypteracias leptosomus]]'' * ''Brachypteracias langrandi'' [[Formorto|†]] |- |[[Dosiero:Naturalis Biodiversity Center - ZMA.AVES.722 - Brachypteracias squamigera Lafresnaye, 1838 - Brachypteraciidae - skin specimen.jpeg|175px]]||''[[Geobiastes]]'' {{small|[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1871}}|| * [[Skvama grundokoracio]], ''[[Geobiastes squamiger]]'' |- |[[Dosiero:Long-tailed Ground-roller, Mangily, Madagascar 3.jpg|175px]]||''[[Uratelornis]]'' {{small|[[Lionel Walter Rothschild|Rothschild]], 1895}}|| * [[Longvosta grundokoracio]], ''[[Uratelornis chimaera]]'' |- |[[Dosiero:Atelornis pittoides -Zurich Zoologischer Garten-8a.jpg|175px]]||''[[Atelornis]]'' {{small|[[Jacques Pucheran|Pucheran]], 1846}}|| * [[Blukapa grundokoracio]], ''[[Atelornis pittoides]]'' * [[Rufkapa grundokoracio]], ''[[Atelornis crossleyi]]'' |- |} == Referencoj == <references> <ref name="EoA:B">{{citaĵo el libro |titolo= Encyclopaedia of Animals: Birds |familia nomo= Kemp |persona nomo= A |jaro= 1991 |eldoninto= Merehurst Press |loko= Londono |isbn= 1853911860 |paĝoj= 147 |redaktinto= Forshaw, J. |lingvo=angla }}</ref> <ref name="Kirchman2001">{{citaĵo el gazeto |url= https://academic.oup.com/auk/article/118/4/849/5562058?login=false |titolo= Phylogeny and systematics of ground rollers (Brachyperaciidae) of Madagascar |aŭtoro= Kirchman, J.J., S.J. Hackett, S.M. Goodman, & J.M. Bates |gazeto= The Auk |volumo= 118 |numero= 4|paĝoj= 849–863 |dato= 2001|formato= |doi= 10.1093/auk/118.4.849 |lingvo= angle |citaĵo=}}</ref> <ref name="Goodman2000">{{citaĵo el gazeto |url= |titolo= A description of a new species of Brachypteracias (Family Brachypteraciidae) from the Holocene of Madagascar |aŭtoro= Goodman, S.M. |gazeto= Ostrich |volumo= 71 |numero= 1-2 |paĝoj= 318–322 |dato= 2000 |formato= |doi= 10.1080/00306525.2000.9639941 |bibkodo= |arxiv= |identigilo= |lingvo= angle |citaĵo=}}</ref> <ref name="Mayr2000">{{citaĵo el gazeto |url= https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1671/0272-4634%282000%29020%5B0533%3ARACSSF%5D2.0.CO%3B2 |titolo= Rollers (Aves: Coraciiformes s.s.) from the Middle Eocene of Messel (Germany) and the Upper Eocene of the Quercy (France) |aŭtoro= Mayr, G. & C. Mourer-Chauviré |gazeto= Journal of Vertebrate Paleontology |volumo= 20|numero= 3|paĝoj= 533-546 |dato= 2000|formato= |doi= |bibkodo= |arxiv= |identigilo= |lingvo= angle |citaĵo=}}</ref> <ref name="Mayr2003">{{citaĵo el gazeto |url= https://academic.oup.com/auk/article/120/1/202/5561857?login=false |titolo= Phylogeny and Fossil Record of the Brachypteraciidae: A Comment on Kirchman et al. (2001) |aŭtoro= Mayr, G. & C. Mourer-Chauviré |gazeto= The Auk |volumo= 120 |numero= 1 |paĝoj= 202-203 |dato= 2003 |formato= |doi= 10.1093/auk/120.1.202|bibkodo= |arxiv= |identigilo= |lingvo= angle |citaĵo=}}</ref> </references> {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] ep76djr19b6dkpz0qrotcu29xz9ifug 9413612 9413611 2026-06-25T23:57:00Z Kani 670 /* Specioj */ 9413612 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio | koloro = {{Taksonomio/koloro|besto}} | nomo = Brakipteraciedoj | dosiero = Rufous-headed ground-roller (Atelornis crossleyi).jpg | priskribo de dosiero = ''Atelornis crossleyi'' <br> en [[Nacia Parko Ranomafana]], [[Madagaskaro]] | regno = [[Bestoj]], ''Animalia'' | filumo = [[Ĥorduloj]], ''Chordata'' | klaso = [[Birdoj]], ''Mammalia'' | ordo = [[Koracioformaj birdoj|Koracioformoj]], ''Coraciiformes'' | familio = '''Brakipteraciedoj''', ''Brachypteraciidae'' | familio aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1854 | specioj de subdivizio = Genroj | subdivizio2 = * ''[[Brachypteracias]]'' * ''[[Geobiastes]] * ''[[Atelornis]]'' * ''[[Uratelornis]]'' }} La '''brakipteraciedoj''' aŭ '''grundokoracioj''' ([[Dunoma nomsistemo|science]]: '''Brachypteraciidae''') estas malgranda [[Familio (biologio)|familio]] de nemigrantaj preskaŭ-[[Paserinoj|paserinaj]] birdoj de [[Madagaskaro]]. La familio estas parenco de la [[Alcededoj|alcededoj]], [[meropedoj]] kaj [[koraciedoj]] ene de la ordo de [[Koracioformaj birdoj]]. Ili ĉefe similas al la lasta grupo, kaj fojfoje oni konsideras ilin kiel subfamilio de la veraj koraciedoj. Tiu ĉi familio havas ses [[specio]]jn en kvar [[Genro (biologio)|genro]]j. == Priskribo == Brakipteraciedoj havas grandecon kiel korvo kaj formon samkiel la veraj koraciedoj. Ilia longeco gamas inter 25 kaj 49 centimetroj.<ref name="EoA:B"/> Ili ĉasas reptilojn kaj grandajn insektojn. Ili estas pli surteremaj ol koraciedaj specioj, kaj iliaj pli longaj kruroj kaj malpli kurtaj, rondoformaj flugiloj sugestas tion. Ili ne havas la tre kolorplenan ŝajnon de la veraj koraciedoj, kaj havas pli malbrilan aspekton, kun stria aŭ makuleca [[plumaro]]. Ili estas pli tímidaj ol ilia parencaro, kaj kutime oni malfacile perceptas ilin en la madagaskaraj arbaroj.<ref name="EoA:B"/> Ofte oni perceptas ilin per ilia [[seksardo|seksarda]] krio. Tiuj ĉi birdoj nestas kiel solaj paroj en fosaĵoj en la grundo, kiujn ili elfosas. Tiu ĉi malsimilas tion, ke la veraj koraciedoj faras: la veraj koraciedoj malofte nestas en la grundo kaj ne elfosas iliajn nestojn.<ref name="EoA:B"/> == Sistematiko == Analizoj de [[mitokondrio|mitokondria]] [[DNA]] konfirmis la [[Biologia klasado|sistematiko]]n de tiu ĉi grupo sed la analizoj indikis, ke la kunigo de la genro ''[[Geobiastes]]'' al genro ''[[Brachypteracias]]'', kiu oni normale kunigas depost la 1960-aj jaroj, devu esti malfarita ĝis pli ampleksa ekzameno (ekz. laŭ fosilia pruvo) estos ebla.<ref name="Kirchman2001"/> Ankaŭ, dumiljaraj fosiliaj restaĵoj de brakipteraciedoj estas ekzistanta el la [[Holoceno]] de Ampoza.<ref name="Goodman2000"/> [[Eoceno|Eocenaj]] restaĵoj de [[Eŭropo]], kiuj oni unuavide klasis kiel tiu ĉi familio, oni pli malfrue klasis kiel aparta.<ref name="Mayr2000"/> Do, ne estas pruvo, ke la brakipteraciedoj iam ekzistis ekster Madagaskaro.<ref name="Mayr2003"/> == Specioj == Estas ses specioj da brakipteraciedoj en kvar genroj de la familio Brachypteraciidae: {| class="wikitable" |- ! Bildo !! Genro !! Specioj |- |[[Dosiero:Short-legged Ground-roller, Masoala National Park, Madagascar.jpg|175px]]||Brakipteracio, grundokoracio ''[[Brachypteracias]]'' {{small|[[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1834}}|| * [[Kurtkrura grundokoracio]], ''[[Brachypteracias leptosomus]]'' * ''Brachypteracias langrandi'' [[Formorto|†]] |- |[[Dosiero:Scaly Ground-Roller iNaturalist.jpg|175px]]||''[[Geobiastes]]'' {{small|[[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1871}}|| * [[Skvama grundokoracio]], ''[[Geobiastes squamiger]]'' |- |[[Dosiero:Long-tailed Ground-roller, Mangily, Madagascar 3.jpg|175px]]||''[[Uratelornis]]'' {{small|[[Lionel Walter Rothschild|Rothschild]], 1895}}|| * [[Longvosta grundokoracio]], ''[[Uratelornis chimaera]]'' |- |[[Dosiero:Atelornis pittoides -Zurich Zoologischer Garten-8a.jpg|175px]]||''[[Atelornis]]'' {{small|[[Jacques Pucheran|Pucheran]], 1846}}|| * [[Blukapa grundokoracio]], ''[[Atelornis pittoides]]'' * [[Rufkapa grundokoracio]], ''[[Atelornis crossleyi]]'' |- |} == Referencoj == <references> <ref name="EoA:B">{{citaĵo el libro |titolo= Encyclopaedia of Animals: Birds |familia nomo= Kemp |persona nomo= A |jaro= 1991 |eldoninto= Merehurst Press |loko= Londono |isbn= 1853911860 |paĝoj= 147 |redaktinto= Forshaw, J. |lingvo=angla }}</ref> <ref name="Kirchman2001">{{citaĵo el gazeto |url= https://academic.oup.com/auk/article/118/4/849/5562058?login=false |titolo= Phylogeny and systematics of ground rollers (Brachyperaciidae) of Madagascar |aŭtoro= Kirchman, J.J., S.J. Hackett, S.M. Goodman, & J.M. Bates |gazeto= The Auk |volumo= 118 |numero= 4|paĝoj= 849–863 |dato= 2001|formato= |doi= 10.1093/auk/118.4.849 |lingvo= angle |citaĵo=}}</ref> <ref name="Goodman2000">{{citaĵo el gazeto |url= |titolo= A description of a new species of Brachypteracias (Family Brachypteraciidae) from the Holocene of Madagascar |aŭtoro= Goodman, S.M. |gazeto= Ostrich |volumo= 71 |numero= 1-2 |paĝoj= 318–322 |dato= 2000 |formato= |doi= 10.1080/00306525.2000.9639941 |bibkodo= |arxiv= |identigilo= |lingvo= angle |citaĵo=}}</ref> <ref name="Mayr2000">{{citaĵo el gazeto |url= https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1671/0272-4634%282000%29020%5B0533%3ARACSSF%5D2.0.CO%3B2 |titolo= Rollers (Aves: Coraciiformes s.s.) from the Middle Eocene of Messel (Germany) and the Upper Eocene of the Quercy (France) |aŭtoro= Mayr, G. & C. Mourer-Chauviré |gazeto= Journal of Vertebrate Paleontology |volumo= 20|numero= 3|paĝoj= 533-546 |dato= 2000|formato= |doi= |bibkodo= |arxiv= |identigilo= |lingvo= angle |citaĵo=}}</ref> <ref name="Mayr2003">{{citaĵo el gazeto |url= https://academic.oup.com/auk/article/120/1/202/5561857?login=false |titolo= Phylogeny and Fossil Record of the Brachypteraciidae: A Comment on Kirchman et al. (2001) |aŭtoro= Mayr, G. & C. Mourer-Chauviré |gazeto= The Auk |volumo= 120 |numero= 1 |paĝoj= 202-203 |dato= 2003 |formato= |doi= 10.1093/auk/120.1.202|bibkodo= |arxiv= |identigilo= |lingvo= angle |citaĵo=}}</ref> </references> {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] sesa6bb2v4993io9o85ndwmnw2cr8ey 0 380273 9413310 9099649 2026-06-25T14:40:42Z Sj1mor 12103 9413310 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Couteau de Gebel el-Arak - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes E 11517.jpg|eta]] La '''tranĉilo de Gebel el- Arak''' estas 25,50 cm longa [[tranĉilo]] originanta de ĉirkaŭ 3300 ĝis 3200 a.K., de la malfrua pre-dinastia periodo en [[Egiptujo]] kaj kiu estis aĉetita en Kairo, onidire estis trovita en loko de Gebel el-Arak, sude de [[Abydos]]. La klingo estas farita el [[fajroŝtono]] kaj la tenilo el la [[eburo]] de hipopotama kanino. La tenilo estas riĉe ĉizita en reliefo kun sceno de batalo sur la flanko kiu necesis lerta uzanto. Sur la alia parto videblas mitologiaj temoj. La kontraŭa flanko de la tenilaj ekspozicioj montras mesopotamian influon, havante la dion El, eluzante mesopotamian vestaĵon, laŭflankitan fare de du starantaj leonoj simbolante la Matenan kaj Vesperan astrojn (nun ambaŭ identiĝis kun la planedo [[Venuso]]). [[Nicolas Grimal]] sindetenas de konjektado pri la identeco de la ambigua figuro, nomante ĝin "militisto". Tiu flanko de la tenilo ankaŭ enhavas "tenilon", truitan pend-tenilon, tra kiu oni povus tiri ŝnureton por pendigi ĝin de la korpo kiel ornamaĵo. La tranĉilo estas sur ekspozicio ĉe la Musée du Louvre. Alia tranĉilo el similaj materialoj sed kaduka kaj difektita, estas konservita ĉe la [[Metropola Muzeo de Arto]] (''[[Metropolitan Museum of Art'']]). {{Projektoj}} [[Kategorio:Arkeologiaj artefaktoj]] 0flpgyezby284a4jvd40opjyo1fd84r 9413312 9413310 2026-06-25T14:40:59Z Sj1mor 12103 9413312 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Couteau de Gebel el-Arak - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes E 11517.jpg|eta]] La '''tranĉilo de Gebel el- Arak''' estas 25,50 cm longa [[tranĉilo]] originanta de ĉirkaŭ 3300 ĝis 3200 a.K., de la malfrua pre-dinastia periodo en [[Egiptujo]] kaj kiu estis aĉetita en Kairo, onidire estis trovita en loko de Gebel el-Arak, sude de [[Abydos]]. La klingo estas farita el [[fajroŝtono]] kaj la tenilo el la [[eburo]] de hipopotama kanino. La tenilo estas riĉe ĉizita en reliefo kun sceno de batalo sur la flanko kiu necesis lerta uzanto. Sur la alia parto videblas mitologiaj temoj. La kontraŭa flanko de la tenilaj ekspozicioj montras mesopotamian influon, havante la dion El, eluzante mesopotamian vestaĵon, laŭflankitan fare de du starantaj leonoj simbolante la Matenan kaj Vesperan astrojn (nun ambaŭ identiĝis kun la planedo [[Venuso]]). [[Nicolas Grimal]] sindetenas de konjektado pri la identeco de la ambigua figuro, nomante ĝin "militisto". Tiu flanko de la tenilo ankaŭ enhavas "tenilon", truitan pend-tenilon, tra kiu oni povus tiri ŝnureton por pendigi ĝin de la korpo kiel ornamaĵo. La tranĉilo estas sur ekspozicio ĉe la Musée du Louvre. Alia tranĉilo el similaj materialoj sed kaduka kaj difektita, estas konservita ĉe la [[Metropola Muzeo de Arto]] (''[[Metropolitan Museum of Art]]''). {{Projektoj}} [[Kategorio:Arkeologiaj artefaktoj]] ppzqvbicpscfzpxox84a2wuw3m5a37f 0 386234 9413251 8184403 2026-06-25T13:08:00Z Sergio 46486 Kompletigo 9413251 wikitext text/x-wiki {{Informkesto programo |Nomo = AbiWord |Logotipo = [[Dosiero:AbiWord.svg|48px]] |Bildo = [[Dosiero:AbiWord 3.0.5 unter Linux Mint 21.1.png|250px|Ekrankopio]] |Priskribo = Ĉefa fenestro de AbiWord |Autoro = [[AbiSource]] |Operaciumo = [[plursistema]] |Lingvo = ankaŭ Esperanto |Tipo = [[Tekstoprilaborilo]] |Licenco = [[Ĝenerala Publika Permesilo de GNU|GNU LGPL]] |TTT-ejo = http://abisource.com/ }} '''AbiWord''' estas [[libera programaro|libera]] kaj [[Malfermitkoda programaro|apert-koda]] [[tekstprilaborilo]] iniciatita de SourceGear Corporation kaj plu evoluigata de volontuloj. Ĝi disponeblas por [[Linukso]], [[Vindozo]] kaj aliaj operaciumoj. La nomo estas [[valizvorto]] kombinita el la hispana «{{lang|es|''abierto''}}» (t.e. «malfermita», «'''aperta'''») kaj la angla {{lang|en|''“Word”''}} (aludo al [[Microsoft Word]], kiun AbiWord imitas). Rekomendinda Esperantigo de la nomo estas «Abivordo». Evoluigo de la Vindoza versio estis ĉesigita en 2010 pro manko de volontuloj; Linuksaj aktualigoj plu aperas. Abivorto estas defaŭlta verkilo en pluraj malpezaj linuksaj distribuaĵoj ([[Lubuntu]], [[Xubuntu]], P7uppy Linux k.a.). Ĝi estas pli malpeza kaj pli rapida ol MS Word aŭ [[Libreoffice|LibreOffice Writer]], sed ankaŭ malpli povuma. Aliflanke ĝi estas konsiderinde pli povuma ol ekz‑e la Vindoza WordPad. La Linuksaj distribuaĵoj entenas Abivordon kun pluraj [[Kromprogramo|kromaĵoj]], interalie Esperanta [[literumilo]] (vidu sur la apuda bildo la traktadon de la [[apostrofo|apostrofitaj vortoj]] en Esperanto) kaj konsultio Vikipedia. [[Dosiero:AbiWord-eo.png|Esperanta literumado en AbiWord ĉe PuppyLinux]] == Vidu ankaŭ == * [[LibreOffice]] * [[OpenOffice.org]] * [[Microsoft Word]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=AbiWord}} {{Portalo|Libera programaro}} * [http://abisource.com/ Oficiala retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100301111911/http://www.abisource.com/ |date=2010-03-01 }} de AbiWord {{ref-en}} [[Kategorio:Tekstredaktiloj]] [[Kategorio:Linuksa programaro]] hnq5ghzvaq5edzcjw8fdmpu9rkjlv0w 9413255 9413251 2026-06-25T13:11:04Z Sergio 46486 /* supro */ -tajperaro 9413255 wikitext text/x-wiki {{Informkesto programo |Nomo = AbiWord |Logotipo = [[Dosiero:AbiWord.svg|48px]] |Bildo = [[Dosiero:AbiWord 3.0.5 unter Linux Mint 21.1.png|250px|Ekrankopio]] |Priskribo = Ĉefa fenestro de AbiWord |Autoro = [[AbiSource]] |Operaciumo = [[plursistema]] |Lingvo = ankaŭ Esperanto |Tipo = [[Tekstoprilaborilo]] |Licenco = [[Ĝenerala Publika Permesilo de GNU|GNU LGPL]] |TTT-ejo = http://abisource.com/ }} '''AbiWord''' estas [[libera programaro|libera]] kaj [[Malfermitkoda programaro|apert-koda]] [[tekstprilaborilo]] iniciatita de SourceGear Corporation kaj plu evoluigata de volontuloj. Ĝi disponeblas por [[Linukso]], [[Vindozo]] kaj aliaj operaciumoj. La nomo estas [[valizvorto]] kombinita el la hispana «{{lang|es|''abierto''}}» (t.e. «malfermita», «'''aperta'''») kaj la angla {{lang|en|''“Word”''}} (aludo al [[Microsoft Word]], kiun AbiWord imitas). Rekomendinda Esperantigo de la nomo estas «Abivordo». Evoluigo de la Vindoza versio estis ĉesigita en 2010 pro manko de volontuloj; Linuksaj aktualigoj plu aperas. Abivorto estas defaŭlta verkilo en pluraj malpezaj linuksaj distribuaĵoj ([[Lubuntu]], [[Xubuntu]], Puppy Linux k.a.). Ĝi estas pli malpeza kaj pli rapida ol MS Word aŭ [[Libreoffice|LibreOffice Writer]], sed ankaŭ malpli povuma. Aliflanke ĝi estas konsiderinde pli povuma ol ekz‑e la Vindoza WordPad. La Linuksaj distribuaĵoj elskatole entenas Abivordon kun pluraj [[Kromprogramo|kromaĵoj]], interalie Esperanta [[literumilo]] (vidu sur la ĉi-suba bildo la traktadon de la [[apostrofo|apostrofitaj vortoj]] en Esperanto) kaj konsultio Vikipedia. [[Dosiero:AbiWord-eo.png|Esperanta literumado en AbiWord ĉe PuppyLinux]] == Vidu ankaŭ == * [[LibreOffice]] * [[OpenOffice.org]] * [[Microsoft Word]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=AbiWord}} {{Portalo|Libera programaro}} * [http://abisource.com/ Oficiala retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100301111911/http://www.abisource.com/ |date=2010-03-01 }} de AbiWord {{ref-en}} [[Kategorio:Tekstredaktiloj]] [[Kategorio:Linuksa programaro]] 5bo9x9jfy5a026byger2c0y2twh60fq 9413258 9413255 2026-06-25T13:14:03Z Sergio 46486 /* supro */ kor hiperligon 9413258 wikitext text/x-wiki {{Informkesto programo |Nomo = AbiWord |Logotipo = [[Dosiero:AbiWord.svg|48px]] |Bildo = [[Dosiero:AbiWord 3.0.5 unter Linux Mint 21.1.png|250px|Ekrankopio]] |Priskribo = Ĉefa fenestro de AbiWord |Autoro = [[AbiSource]] |Operaciumo = [[plursistema]] |Lingvo = ankaŭ Esperanto |Tipo = [[Tekstoprilaborilo]] |Licenco = [[Ĝenerala Publika Permesilo de GNU|GNU LGPL]] |TTT-ejo = http://abisource.com/ }} '''AbiWord''' estas [[libera programaro|libera]] kaj [[Malfermitkoda programaro|apert-koda]] [[tekstprilaborilo]] iniciatita de SourceGear Corporation kaj plu evoluigata de volontuloj. Ĝi disponeblas por [[Linukso]], [[Vindozo]] kaj aliaj operaciumoj. La nomo estas [[valizvorto]] kombinita el la hispana «{{lang|es|''abierto''}}» (t.e. «malfermita», «'''aperta'''») kaj la angla {{lang|en|''“Word”''}} (aludo al [[Microsoft Word]], kiun AbiWord imitas). Rekomendinda Esperantigo de la nomo estas «Abivordo». Evoluigo de la Vindoza versio estis ĉesigita en 2010 pro manko de volontuloj; Linuksaj aktualigoj plu aperas. Abivorto estas defaŭlta verkilo en pluraj malpezaj linuksaj distribuaĵoj ([[Lubuntu]], [[Xubuntu]], Puppy Linux k.a.). Ĝi estas pli malpeza kaj pli rapida ol MS Word aŭ [[LibreOffice|LibreOffice Writer]], sed ankaŭ malpli povuma. Aliflanke ĝi estas konsiderinde pli povuma ol ekz‑e la Vindoza WordPad. La Linuksaj distribuaĵoj elskatole entenas Abivordon kun pluraj [[Kromprogramo|kromaĵoj]], interalie Esperanta [[literumilo]] (vidu sur la ĉi-suba bildo la traktadon de la [[apostrofo|apostrofitaj vortoj]] en Esperanto) kaj konsultio Vikipedia. [[Dosiero:AbiWord-eo.png|Esperanta literumado en AbiWord ĉe PuppyLinux]] == Vidu ankaŭ == * [[LibreOffice]] * [[OpenOffice.org]] * [[Microsoft Word]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=AbiWord}} {{Portalo|Libera programaro}} * [http://abisource.com/ Oficiala retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100301111911/http://www.abisource.com/ |date=2010-03-01 }} de AbiWord {{ref-en}} [[Kategorio:Tekstredaktiloj]] [[Kategorio:Linuksa programaro]] 3gp6rz3d1rg8dzxmxhe6svwe5e7ivea 0 387517 9413447 9374454 2026-06-25T18:13:51Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413447 wikitext text/x-wiki {{Informkesto renkontiĝo}} [[Dosiero:IJK 2013 grupa foto.jpg|eta|{{centre|Oficiala grupa foto de la partoprenintoj de la 69-a IJK en Nazareto}}]] La '''69-a Internacia Junulara Kongreso ([[IJK]]) de TEJO''' okazis de la [[19-a de aŭgusto|19-a]] ĝis la [[26-a de aŭgusto]] [[2013]] en [[Nazareto]], [[Israelo]], organizis ĝin [[Junulara Esperanto-Ligo Israela]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.esperanto.org.il/ijk2013.html |titolo=Esperanto-Ligo en Israelo: 69-a Internacia Junulara Kongreso |alirdato=2012-07-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130407152433/http://www.esperanto.org.il/ijk2013.html |arkivdato=2013-04-07 }}</ref>. La organizantoj unue proponis kiel kongresan temon "[[Reciklado]] – ĉu nova vivmaniero? ĉu nova [[religio]]?"<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://tejo.org/eo/node/1414 |titolo=IJK restos en Azio: en 2012 okazos en Vjetnamio kaj sekvajare en Israelo |alirdato=2019-06-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140907234939/http://www.tejo.org/eo/node/1414 |arkivdato=2014-09-07 }}</ref>, sed ĝi estis poste ŝanĝita al "Mondaj demandoj – Esperplenaj respondoj: socio, medio, ekonomio". Por la organizado de la 69-a IJK ĝis la limdato (la {{dato|10|decembro|2011}}) kandidatiĝis ankaŭ [[Germanio]] ([[Germana Esperanto-Junularo|GEJ]]) kaj [[Meksiko]] ([[Meksika Esperanto-Asocio, a.c.|MEA]])<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.liberafolio.org/2012/milito-ne-haltigos-ijk-en-israelo |titolo=Milito ne haltigos IJK-n en Israelo |alirdato=2012-11-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20121122034740/http://www.liberafolio.org/2012/milito-ne-haltigos-ijk-en-israelo |arkivdato=2012-11-22 }}</ref>, aldone intereson neformale esprimis kelkaj pliaj grupoj. Pro la rezigno de [[Japanio]] kiel kongreslando de la [[IJK 2012|IJK en 2012]], oni ĉirkaŭ la jarŝanĝo 2011/2012 dum certa tempo konsideris peti al iu el la kandidatoj por 2013 transpreni la organizadon jam de tiu IJK<ref name="tamen">{{Citaĵo el la reto |url=http://www.liberafolio.org/2011/tejo-esperas-ke-junulara-kongreso-tamen-okazos-en-azio |titolo=TEJO esperas ke junulara kongreso tamen okazos en Azio |alirdato=2012-01-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120117020803/http://www.liberafolio.org/2011/tejo-esperas-ke-junulara-kongreso-tamen-okazos-en-azio |arkivdato=2012-01-17 }}</ref>; fine oni tamen elektis [[Vjetnamio]]n, en kiu okazis ankaŭ la [[UK 2012|97-a Universala Kongreso]]. Samjare, monaton antaŭ la IJK, okazis en [[Rejkjaviko]] ([[Islando]]) la [[UK 2013|98-a UK]]. == Organiza teamo == [[Dosiero:Kontakto 50-jariĝo.jpg|eta|Torto omaĝe al la 50-jariĝo de [[Kontakto (revuo)|revuo Kontakto]]]] La [[Loka Kongresa Komitato|Lokan Kongresan Komitaton]] konsistigas sep personoj<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://ijk-69.mesha.org/organizantoj/ |titolo=Organizantoj de la 69-a IJK |alirdato=2016-06-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160617103628/http://ijk-69.mesha.org/organizantoj/ |arkivdato=2016-06-17 }}</ref>: * [[Fidaa Moghrabi]] – prezidanto * [[Karina Mąkosa]] – taga programo * [[Wasseem Zaher]] aŭ Ŭasin Zaher<ref>[http://www2.polskieradio.pl/eo/print.aspx?iid=33844 pola radio pri Ŭasin Zaher kaj Fidaa Moghrabi en marto 2006]</ref> – vespera programo * [[Sergej-Mejer Tijrin]] – financoj * [[Dror Gaon]] – informado * [[Oded Gil'ad]] – invitleteroj kaj vizoj * [[Adam Meŝa]] – teĥnika administrado == Referencoj == {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== {{Projektoj| commonscat= International Youth Congress of Esperanto 2013}} * [https://web.archive.org/web/20170307175217/http://ijk-69.mesha.org/ La oficiala retpaĝo de la 69-a Internacia Junulara Kongreso (arkivigite)] * [http://www.esperanto.org.il/ijk2013.html IJK 2013 en la retpaĝo de de Esperanto-Ligo en Israelo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130407152433/http://www.esperanto.org.il/ijk2013.html |date=2013-04-07 }} * [http://vojagxo.info/2012/09/10/karavano-al-israelo-2013/ Karavano al la 69-a Internacia Esperantista Kongreso] {{Internaciaj Junularaj Kongresoj de TEJO}} {{ĝermo|Esperanto-kongreso}} [[Kategorio:IJK 2013| ]] [[Kategorio:Internacia Junulara Kongreso|69-a IJK]] [[Kategorio:Nazareto]] [[Kategorio:2013 en Israelo]] [[Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Israelo]] q067k3yh8e0h6c3modjjfspvnr05voo 0 390636 9413882 8868155 2026-06-26T11:13:21Z ThomasPusch 1869 [[Novjorko]]: eldonejo [[Simon & Schuster]] 9413882 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} [[Dosiero:HorowitzBain.jpg|eta|dekstra|250ra]] '''Vladimir Horowitz''' ({{lang-ru|Владимир Самойлович Горовиц}}, ''Vladimir Samojlovich Gorovitz'')(1-an de Oktobro [M.S. 18-an de Septembro] 1903 – 5-an de Novembro, 1989)<ref name=schonberg>Schonberg, 1992</ref> estis juda usona pianisto. Li estas konata kiel unu el la plej grandaj pianistoj de la dudeka jarcento.<ref>Time. Michael Walsh, [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1825139,00.html ''The Greatest Pianist of All?''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130813082133/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1825139,00.html |date=2013-08-13 }}, July 21, 2008. Retrieved on June 3, 2009.</ref> == Biografio == Li naskiĝis en [[Kievo]]<ref>J. Silberman, J. Smilyanskaya. "Kiev Symphony Vladimir Horowitz''</ref> en la [[Rusa Imperio]]<ref name=schonberg/> (nuntempe la ĉefurbo de [[Ukrainio]]). == Referencoj == {{Referencoj}} == Fontoj == <div class="references-small"> * Schonberg, Harold C. (1992). ''Horowitz: His Life and Music.'' [[Novjorko]]: eldonejo [[Simon & Schuster]]. ISBN 0-671-72568-8. </div> ==Vidu ankaŭ== * [[Horowitz]] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Horowitz, Vladimir}} [[Kategorio:Wolf-premiitoj pri artoj]] [[Kategorio:Judaj pianistoj]] [[Kategorio:Rusiaj pianistoj]] [[Kategorio:Ukrainaj pianistoj]] [[Kategorio:Usonaj pianistoj]] [[Kategorio:Usonaj judoj]] [[Kategorio:Ukrainaj judoj]] [[Kategorio:Grammy-laŭreatoj]] ky01dvbwphwaqz0cz2fa4d4ij1yiuiw 9413883 9413882 2026-06-26T11:17:53Z ThomasPusch 1869 9413883 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} [[Dosiero:HorowitzBain.jpg|eta|dekstra|250ra]] '''Vladimir Horowitz''' ({{lang-ru|Владимир Самойлович Горовиц}}, ''Vladimir Samojlovich Gorovitz'', n. la 1-an de oktobro [M.S. 18-an de septembro] 1903 – m. la 5-an de novembro 1989)<ref name=schonberg>Schonberg, 1992</ref> estis juda usona pianisto. Li estas konata kiel unu el la plej grandaj pianistoj de la dudeka jarcento.<ref>''[[Time (ĵurnalo)|Time]]''. Michael Walsh, [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1825139,00.html ''The Greatest Pianist of All?''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130813082133/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1825139,00.html |date=2013-08-13 }}, la 21-an de julio 2008, alirita la 3-an de junio 2009.</ref> == Biografio == Li naskiĝis en [[Kievo]]<ref>J. Silberman, J. Smilyanskaya. "Kiev Symphony Vladimir Horowitz''</ref> en la [[Rusa Imperio]]<ref name=schonberg/> (nuntempe la ĉefurbo de [[Ukrainio]]). == Referencoj == {{Referencoj}} == Fontoj == <div class="references-small"> * Schonberg, Harold C. (1992). ''Horowitz: His Life and Music.'' [[Novjorko]]: eldonejo [[Simon & Schuster]]. ISBN 0-671-72568-8. </div> ==Vidu ankaŭ== * [[Horowitz]] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Horowitz, Vladimir}} [[Kategorio:Wolf-premiitoj pri artoj]] [[Kategorio:Judaj pianistoj]] [[Kategorio:Rusiaj pianistoj]] [[Kategorio:Ukrainaj pianistoj]] [[Kategorio:Usonaj pianistoj]] [[Kategorio:Usonaj judoj]] [[Kategorio:Ukrainaj judoj]] [[Kategorio:Grammy-laŭreatoj]] 57q58mcimihep4q2cnysetm6paxjsy6 0 397241 9413221 9070257 2026-06-25T12:41:02Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413221 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|monumento |kategorio = |lando = Hispanio |regiono = Kastilio-Manĉo |situo = [[Toledo (Hispanio)|Toledo]] |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = ES-CM |mapo lokumilo = Toledo (urbo) |zomo = 15 }} [[Dosiero:ToledoTaveraInt.jpg|eta|300px|Arkaro de la interna korto de la Hospitalo Tavera.]] [[Dosiero:Toledo - Palacio de Tavera - Fachada.JPG|eta|300px|Ekstera vidaĵo de la Hospitalo Tavera.]] La '''Hospitalo Tavera''' estas fama monumento kaj interesa vidindaĵo en la urbo de [[Toledo]], [[Hispanio]]. Temas pri iama hospitalo kaj palaco el la [[Renesanco]], nun Muzeo Duko de Lerma. De stilo renesanca herera, datas el [[16a jarcento]]. Ĝi influis en la plano de [[El Escorial]]. Ĝi estis konstruita inter [[1541]] kaj [[1603]] pro ordono de la [[Juan Pardo de Tavera|kardinalo Tavera]]. Tiu hospitalo estis dediĉata al [[Johano la Baptisto|Sankta Johano Baptista]] kaj servis ankaŭ kiel [[panteono]] por sia [[mecenato]], nome la kardinalo Tavera. Dekomence ĝi ekkonstruiĝis laŭ superrigardo de [[Alonso de Covarrubias]], kiu estis sukcedata de aliaj arkitektoj kaj finis la verkon [[Bartolomé Bustamante]]. Estas du kolonaj kortoj, preĝejo kaj la palaco-muzeo. Diversaj institucioj hejmas en la palaco. Ĝi utilis kiel scenejo por diversaj filmoj. == Bildaro == <gallery> Dosiero:El Greco - The Holy Family (detail) - WGA10498.jpg|Detalo de Sankta Familio de [[El Greco]] </gallery> == Referencoj == * [http://www.toledoweb.org/monuments/show/46 Retejo de turismo de Toledo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080527134520/http://www.toledoweb.org/monuments/show/46 |date=2008-05-27 }} {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.artehistoria.jcyl.es/genios/museos/gal135-1.htm Artehistoria.com - Verkoj en la Hospitalo Tavera] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120219042551/http://www.artehistoria.jcyl.es/genios/museos/gal135-1.htm |date=2012-02-19 }} * [http://www.fundacionmedinaceli.org/monumentos/hospital Fondaĵo Casa Ducal de Medinaceli - Hospital Tavera] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210111135736/http://www.fundacionmedinaceli.org/monumentos/hospital |date=2021-01-11 }} * Oficiala retejo de la Kolegio de San Juan Bautista, aŭ Kolegio Tavera [http://www.colegiotavera.es/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110702080820/http://colegiotavera.es/ |date=2011-07-02 }} * Oficiala retejo de la Fako Nobelaro de la ''Archivo Histórico Nacional'' [http://www.mcu.es/archivos/MC/NHN/index.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160612150349/http://www.mcu.es/archivos/MC/NHN/index.html |date=2016-06-12 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Konstruaĵoj en Toledo (Hispanio)]] [[Kategorio:Malsanulejoj en Hispanio]] [[Kategorio:Muzeoj en Hispanio]] c4l1ralbfmuuqszq915jxafoi0f8jai 0 402516 9413201 9127017 2026-06-25T12:05:12Z Sj1mor 12103 9413201 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 5102 ''Benfranklin'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 5102 Benfranklin |Aliaj_nomoj = '''1986 RD₁'''; 1930 UA₁; <br />1939 PB; 1988 AJ₁ |Dato_de_malkovro = |Malkovrinto = [[Antonín Mrkos]] |Loko_de_malkovro = [[České Budějovice]] ([[Ĉeĥio]]) |Epoko = 2456000.5 {{dato|14|marto|2012}} TDB |Granda_duonakso = 418,732 [[1 E9 m|Gm]] (2,799 [[Astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 336,293 Gm (2,248 AU) |Apoapsido = 501,171 Gm (3,350 AU) |Discentreco = 0,197 |Periodo = 1710,467 [[tago]]j (4,683 [[jaro]]j) |Cirkulrapido = 17,80 km/s |Klinangulo = 8,125° |Meza_anomaliangulo = 141,250° |Longitudo_de_suprenira_nodo = 317,675° |Argumento_de_periapsido = 51,680° |Diametro = 18,2 ± 1,9 km |Albedo_geom = 0,0443 ± 0,011 |Absoluta_magnitudo = 12,7 |Spektroklaso = B }} '''5102 ''Benfranklin''''' estas malgranda malhela [[asteroido]] de la [[asteroida zono]]. == Malkovro == Ĝi estis malkovrita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P575|parameter=time}}}}}} de la [[Ĉeĥio|ĉeĥa]] [[astronomo]] [[Antonín Mrkos]] elde la [[Observatorio Kleť]], apud [[České Budějovice]] (tiam en [[Ĉeĥoslovakio]], [[nun en 2022|nun]] en [[Ĉeĥio|Ĉeĥa Respubliko]]). == Nomo == Ĝi estis nomita en honoro de la [[Usono|usona]] [[fizikisto]], [[inventisto]], [[diplomato]] kaj [[verkisto]] [[Benjamin Franklin]] ([[1706]]–[[1790]]). == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|5102-benfranklin-1986-rd1}} * {{Datumbazo Kleť}} {{sinsekvo |antaŭ = ''[[5101 Akhmerov]]'' |dosiero = |post = ''[[5103 Diviš]]'' |titolo = [[Listo de asteroidoj (5001–6000)#5101-5150|Listo de asteroidoj (5001 - 6000)]] |periodo = '''5102 ''Benfranklin''''' }} {{DEFAŬLTORDIGO:Benfranklin}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť]] [[Kategorio:Malkovrita de Antonín Mrkos]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986]] l7sx8lem5i78fs2ai9vx2cwmvj202qk 0 405704 9413583 8229074 2026-06-25T23:13:46Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413583 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=NG}} '''{{PAĜNOMO}}''' estas [[grandurbo]] en [[Niĝerio]]. == Bazaj informoj == * [[Loĝantaro]]: 104.977 en [[2012]] * [[Supermara alteco]]: 75 m * [[Horzono]]: [[UTC]] +1 * [[Poŝtkodo]]: 120... == Geografio == {{PAĜNOMO}} situas sur la apudmara [[ebenaĵo]] en la sudokcidenta sekcio de la [[lando]] proksime de [[Ijebu-Ode]]. [[Ibadano]] situas 47, [[Abeokuta]] 75, [[Lagoso]] 89, [[Porto Novo]] 163, [[Abuĝo]] 448 [[km]]. == Historio == Laŭ la legendo granda ĉasisto [[princo]] Onayelu fondis la urbon. == Ekonomio == En {{PAĜNOMO}} la ĉefa ekonomia agado estas la [[ligno]]prilaboro. Aliaj okupiĝas pri [[kakao]]j kaj aliaj komercadoj. == Klimato == {{PAĜNOMO}} havas tropikan [[klimato]]n. Ekzistas du pluvsezonoj inter [[aprilo]]-[[julio]] kaj [[oktobro]]-[[novembro]]. Iom seka periodo estas inter [[aŭgusto]]-[[septembro]] kaj pli longa seka sezono de [[decembro]] ĝis [[marto]]. Jare pluvas ĉ. 1800 mm. En ĉiuj [[monato]]j pluvas. La [[temperaturo]] varias inter 20-30 °C. == Trafiko == El {{PAĜNOMO}} [[vojo]]j kuras al la proksimaj urboj kaj [[vilaĝo]]j. == Fontoj == * Angla Vikipedio * [https://archive.is/20121204183538/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-153&srt=pabn&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-158] * [http://maps.live-translator.net//?place=Ijebu+Igbo&country=]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.nipost.gov.ng/PostCode.aspx] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091007011423/http://www.nipost.gov.ng/PostCode.aspx |date=2009-10-07 }} * [http://www.worldcities.us/Ijebu-Igbo/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111225145549/http://www.worldcities.us/Ijebu-Igbo/ |date=2011-12-25 }} [[Kategorio:Urboj de Niĝerio]] a6itv3clnteum56oza7qeslc54mp7oy 0 406701 9413196 7655042 2026-06-25T12:03:30Z Sj1mor 12103 9413196 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''[[Emeriko|Imre]] APÁTHI''' [apAti], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Apáthi Imre''' estis [[hungaroj|hungara]] [[aktoro]], [[reĝisoro]], [[scenaristo]] kaj [[instruisto]]. Lia [[edzino]] estis [[Vera Sennyei]]. Imre Apáthi naskiĝis, kiel Ausim Imre la {{daton|28|majo}} [[1909]] en [[Budapeŝto]] - mortis la {{daton|22|februaro}} [[1960]] en Budapeŝto. == Biografio == Imre Apáthi frekventis aktoran akademion, poste li komencis sian aktoran karieron en [[Operetoteatro (Budapeŝto)]] en [[1931]]. Baldaŭe li aliĝis al trupo de [[Nacia Teatro (Budapeŝto)]], kie li restis longe. Ekde la [[2-a mondmilito]] li ofte reĝisoradis en diversaj [[teatro]]j kaj ankaŭ edukis en la aktora [[lernejo]]. Li ricevis [[premio Kossuth|premion Kossuth]] en [[1954]], en la sekva [[jaro]] alian [[premio]]n. == Liaj roloj (elekto) == * 25 [[kinejo|kinejaj]] [[filmo]]j inter [[1933]]-[[1960]], ekzemple [[Ignaz Semmelweis]], [[1952]]; [[Surveturo]], [[1955]]; ''Az eltüsszentett birodalom'', [[1956]]; ''Vörös tinta'' (Ruĝa inko), [[1958]] * diversaj teatraĵoj, ekzemple [[William Shakespeare]]: ''Epifanio: aŭ kiel vi volas'' - Sebastian; [[Henrik Ibsen]]: [[Peer Gynt]] - titolrolo == Liaj reĝisoraĵoj kaj aliaj laboraĵoj (elekto) == * 6 reĝisoraĵoj inter [[1941]]-[[1959]] * diversaj scenarlibroj, ekzemple [[Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1958)]] == Elektitaj disĉiploj == * [[Róbert Dariday]] * [[Vilmos Kun]] * [[József Petrik]] * [[Béla Tóth (aktoro)]] == Fontoj == * [http://hu.wikipedia.org Hungara Vikipedio] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Apathi Imre}} [[Kategorio:Hungaraj aktoroj]] [[Kategorio:Hungaraj reĝisoroj]] [[Kategorio:Hungaraj scenaristoj]] [[Kategorio:Hungaraj instruistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] 3rzpf7tf3ar4omvf0omi3ae6vx430vh 0 406731 9413894 7017333 2026-06-26T11:29:14Z ThomasPusch 1869 [[Novjorko]]: eldonejo [[Simon & Schuster]] 9413894 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Nat Shapiro''' (naskiĝis la [[27-an de septembro]] [[1922]] en [[Novjorko]]; mortis la [[15-an de decembro]] [[1983]] samurbe) estis [[usona]] verkisto pri [[ĵazo]] kaj [[muzikproduktisto]]. En 1957 li eldonis kune kun Hentoff la verkon ''The Jazz Makers - Essays on the Greats of Jazz''; en 1978 Shapiro eldonis ''Encyclopedia of Quotations about Music''. == Verkoj == * ''Hear me talkin to ya''. Penguin, London, 1955 (kun Nat Hentoff), Dt: ''Jazz - erzählt. Hear me talkin'to ya''. Antaŭparolo de [[Joachim-Ernst Berendt|J.-E. Berendt]]. Nymphenburger Verlagshandlung, München, 1959 * ''The Jazz Makers - Essays on the Greats of Jazz''. Rinehart & Company, New York, 1957 (kun Nat Hentoff) * ''Popular Music. An Annotated Index of American Popular Songs, volumoj 1 - 6 (1920-1969)'' kaj daŭrige fare Ernst Pollock volumoj 7 kaj 8 (1970-1979) * ''Encyclopedia of Quotations about Music'' (Doubleday, 1978) ISBN 071537611x * ''Whatever it is, I'm against it: An encyclopedia of classical and contemporary abhorrence''. [[Novjorko]]: eldonejo [[Simon & Schuster]], 1984. ISBN 0671508377 {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Shapiro, Nat}} [[Kategorio:Usonaj muzikaj kritikistoj]] [[Kategorio:Ĵazaj sondisko-produktistoj]] [[Kategorio:Verkistoj pri ĵazo]] 4z63p31cht8sluimff4gf8v0cenon51 0 415826 9413203 7660629 2026-06-25T12:05:39Z Sj1mor 12103 9413203 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Lénárd Pál,''' laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo '''Pál Lénárd Imre''' estis [[hungara]] [[fizikisto]], [[matematikisto]], [[politikisto]], altlerneja [[instruisto]] kaj [[membro]] (koresponda en [[1961]], ordinara en [[1973]]) de [[Hungara Scienca Akademio]]. Lénárd Pál naskiĝis la {{daton|7|novembro}} [[1925]] en ''Gyoma'' (nuntempa urboparto de [[Gyomaendrőd]]), li mortis la {{daton|25|oktobro|2019}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == Lénárd Pál frekventis [[universitato]]n [[ELTE|Scienca Universitato Péter Pázmány]] en Budapeŝto. En [[1945]] li aliĝis al [[komunisto]]j. Inter [[1950]]-[[1953]] li plulernis en [[Moskvo]] helpe de [[stipendio]]. Hejmenveninta li eklaboris en [[filio]] de Scienca Akademio nomata Centra Fizika Esplora Instituto. Ekde [[1970]] li estris ĝin, dume li partoprenis en kreado de esplora atomcentralo. Li longe instruis ankaŭ en la menciita universitato kaj havis diversajn [[posteno]]jn ankaŭ en la unusola [[Hungara Socialista Laborista Partio]]. Li esploris ekzemple la [[neŭtrono]]jn, [[Solid-stata fiziko|solid-statan fizikon]] kaj [[magneto]]jn. Li ricevis [[premio Kossuth|premion Kossuth]] en [[1962]], inter [[1954]]-[[2001]] ankaŭ aliajn [[premio]]jn. == Verkaro (elekto) == * ''Válogatott fejezetek a ferromágnesség köréből.'' [[1958]] * ''Science and technology policies in Finland and Hungary.'' [[1985]] * ''A tudományos és műszaki haladásért.'' [[1987]] * ''A valószínűségszámítás és a statisztika alapjai I–II.'' [[1995]] == Fontoj == *[http://hu.wikipedia.org Hungara Vikipedio] *[https://mta.hu/mta_hirei/elhunyt-pal-lenard-fizikus-az-mta-rendes-tagja-110070] {{Vivtempo|Pal Lenard}} [[Kategorio:Hungaraj fizikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj matematikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj politikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj akademianoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] cms1vo43enfx7jtx5zjywl92ww5smx5 0 418692 9413326 6519202 2026-06-25T14:44:47Z Tajkodua 259328 Korektis kelkajn literumojn en 'Genro' kaj 'esperantlingva nomo', aldonis al ĉi tiuj kelkajn ligilojn al rilataj vikipediaj paĝoj. 9413326 wikitext text/x-wiki '''Folihava lignoplanto''' estas planto kies [[tigo]]j kaj [[branĉo]]j fariĝas lignecaj. Al tiuj plantoj apartenas [[foliarbo]]j, [[foliarbusto]]j kaj [[foliarbedo]]j. Tiaj plantoj estas kultivataj en hortikulturaj [[arbokultivejo]]j. [[Dosiero:Erica carnea.jpeg|eta|dekstra|eriko, folia lignoplanto, sed ne "arbo"]] [[Dosiero: Mollard.JPG|250px|eta|dekstra|forsitio-arbusto]] [[Dosiero:Ahorn bluehend1.JPG|eta|floranta [[acero]] (''Acer platanoides''), ekzemplo de foliarbo.]] [[Dosiero:Hedera helix clinging.jpg|eta|dekstra|Hedero ĉirkaŭvolvas arbon, ĉi-tie [[akacio]]n, ekzemplo de ligneca grimpplanto]] [[Dosiero:Zuchtrose.jpg|eta|kulturvario de rozo, ekzemplo de arbusto]] == Listo de ofte produktitaj foliaj lignoplantoj == {| class="wikitable" |- ! Genro (latina nomo)!! esperantlingva nomo!! familio |- | Acer || [[acero]] || aceracoj |- | [[Aesculus]] || [[eskulo]] || hipokastanacoj |- | Ailanthus || [[ailanto]] || simarubacoj |- | Akebia || [[akebio]] || lardizabalacoj |- | Alnus || [[alno]] || betulacoj |- | Amelanchier || [[amelanĉo]] || rozacoj |- | Aralia || [[aralio]] || araliacoj |- | Aristolochia || [[aristolokio]] || aristolokiacoj |- | Berberis || [[berberiso]] || Berberisacoj |- | Betula || [[betulo]] || betulacoj |- | Buddleja || [[Budleo]] || budleacoj |- | Bŭus || [[bukso]] || buksacoj |- | Callicarpa || [[kalikarpo]] || verbenacoj |- | Calluna || [[kaluno]] || erikacoj |- | Campsis || [[kampso]]|| bignoliacoj |- | Caragana || [[karagano]] || fabacoj |- | Carpinus || [[karpeno]] || betulacoj |- | Caryopteris || [[Caryopteris|karioptero]]|| verbenacoj |- | Catalpa || [[katalpo]] || bignoniacoj |- | Cercidiphyllum || [[Japania cercidifilo|cercidifilo]]|| cercidifilacoj |- | Cercis || [[cercido]] || cesalpiniacoj |- | Chaenomeles || [[kenomelo]] || rozacoj |- | Clematis || [[klematito]] || ranunkulacoj |- | Colutea || [[koluteo]] || fabacoj |- | Cornus || [[Kornuso]] || kornusacoj |- | Corylopsis || [[karilopso]] || hamamelidacoj |- | Corylus || [[korilo]] || betulacoj |- | Cotinus || [[kotino]] || anakardinacoj |- | Cotoneaster || [[Kotoneastro|kontoneastro]]|| rozacoj |- | Crataegus || [[kratago]]|| rozacoj |- | Cytisus || [[citizo]] || Fabacoj |- | Daphne || [[dafno]] || timelacoj |- | Deutzia || [[deŭcio]] || hidrangacoj |- | Dryas || [[Driado (genro)|driado]]|| rozacoj |- | Elaeagnus || [[eleagno]] || eleagnacoj |- | Enkianthus || [[enkianto]] || erikacoj |- | Erica || [[Eriko]] || erikacoj |- | Euonymus || [[evonimo]] || celastracoj |- | Fagus || [[fago]] || fagacoj |- | Fallopia || [[falopio]] || betulacoj |- | Fargesia || [[fargesio]] || poacoj |- | Forsythia || [[forsitio]] || oleacoj |- | Fothergilla || [[fotergilo]] || hamameliacoj |- | Frangula || [[frangolo]]|| ramnacoj |- | Fraxinus || [[frakseno]] || betulacoj |- | Gaultheria || [[gaŭlterio]] || erikacoj |- | Genista || [[genisto]] || fabacoj |- | Gleditsia || [[glediĉio]] || cesalpiniacoj |- | Hamamelis || [[hamamelido]] || hamamelidacoj |- | Hedera || [[hedero]] || araliacoj |- | Hibiscus || [[hibisko]] || malvacoj |- | Hippophae || [[hipofeo]] || eleagnacoj] |- | Hydrangea || [[hidrangeo]] || hidrangeacoj |- | Hiperocum || [[hiperiko]] || kluzicoj |- | Ilex || [[ilekso]] || akvifoliacoj |- | Jasminum || [[jasmeno]] || oleacoj |- | Kalmia || [[kalmio]] || erikacoj |- | Kolkwitzia || [[kolkvicio]] || kaprifoliacoj |- | Laburnum || [[laburno]] || fabacoj |- | Liguster || [[ligustro]] || oleacoj |- | Liquidamber || [[likvidambo]] || hamamelidacoj |- | Liriodendron || [[liriodendro]] || magnoliacoj |- | Lonicera || [[lonicero]] || kaprifoliacoj |- | Magnolia || [[magnolio]] || magnoliacoj |- | Mahonia || [[mahonio]] || berberidacoj |- | Malus || [[maluso]] || rozacoj |- | Nothofagus || [[notofago]] || fagacoj |- | Pachysandra || [[paĥisandro]] || buksacoj |- | Parrotia || [[Parrotia persica|parotio]]|| hamamelidacoj |- | Parthenocissus || [[partenociso]] || vitacoj |- | Paulownia || [[paŭlovnio]] || skrofularacoj |- | Philadelphus || [[filadelfo]] || hidrangacoj |- | Phyllostachys || [[filostakio]] || poacoj |- | Pieris || [[pierido]] || erikacoj |- |Platanus || [[platano]] || platanacoj |- | Populus || [[Poploj|poplo]]|| salikacoj |- | Potentilla || [[potentilo]] || rozacoj |- | Prunus || [[prunuso]] || rozacoj |- | Pseudosasa || [[pseŭdosaso]] || [[poacoj]] |- | Pterocarya || [[pterokario]] || juglandacoj |- | Pyracantha || [[pirakanto]] || rozacoj |- | Quercus || [[kverko]] || fagacoj |- | Rhamnus || [[ramno]] || ramnacoj |- | Rhododendron || [[rododendro]] || erikacoj |- | Rhus || [[sumako]] || anakardiacoj |- | Ribes || [[ribo]] || krasulacoj |- | Robinia || [[robinio]] || fabacoj |- | Rosa || [[rozo]] || rozaoj |- | Rubus || [[rubuso]] || rozacoj |- | Salix || [[saliko]] || salikacoj |- | Sambucus || [[sambuko]] || kaprifoliacoj |- | Skimmia || [[skimio]] || rutacoj |- | Sophora || [[soforo]] || fabacoj |- | Sorbus || [[sorbuso]] || rozacoj |- | Spiraea || [[spireo]] || rozacoj |- | Stephandra || [[stefandro]] || rozacoj |- | Symphoricarpos || [[simforikarpo]] || kaprifoliacoj |- | Syringa || [[siringo]] || oleacoj |- | Tamarix || [[tamariko]] || tamarikacoj |- |Tilia || [[tilio]] || tiliacoj |- | Ulmus || [[ulmo]] || tiliacoj |- | Viburnum || [[viburno]] || kaprifoliacoj |- | Vinca || [[vinko]] || apocinacoj |- | Weigelia || [[vejgelio]] || kaprifoliacoj |- | Wisteria || [[visterio]] || fabacoj |} == Vidu ankaŭ == * [[Foliarboj]] * [[Arbo]]j * [[Pingloarbo]]j == Literaturo== * AuGaLa (2001) Pflanzenbuch für Auszubildende im Garten-, Landschafts- und Sportplatzbau. Bad Honnef (Germanio) [[Kategorio:Arboj]] [[Kategorio:Agrikulturo]] [[Kategorio:Arbara mastrumado]] mdbfycurtl3rq34t458cf76p2xpbum2 0 424333 9413902 8239844 2026-06-26T11:44:21Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413902 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|insulo |priskribo de bildo= |regiono-ISO = US-UT |mapo lokumilo = iso |mapo1 lokumilo = |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |zomo = 13 |longo = 2 |larĝo = 0.8 |plej alta = |plej alta leviĝo = |parenco = Granda Sala Lago |parenco_tipo = Akvejo |areo = 4.8 }} La '''Insulo Gunnison''' situantas ĉe la nordokcidenta kvarono de la [[Granda Sala Lago]] en la [[usona ŝtato]] [[Utaho]] <!--({{Koord|41.339|N|112.858|W|region:US-UT|display=inline,title}})-->, proksimume je 55 mejloj nordokcidente el [[Sallagurbo]] kaj ĉirkaŭ 6 mejlojn oriente de la okcidenta bordo de la lago. Ĝi estas proksimume 1 mejlon longa kaj duonmejlon larĝa, kaj estas konata ĉefe kiel grava [[birdarejo]] por la [[Amerika blanka pelikano]] (''Pelecanus erythrorhynchus''). Ankaŭ la [[Kalifornia mevo]] (''Larus californicus'') nestumas en la insulo, kaj eventualaj nestumantoj estas ankaŭ la [[Blucindra ardeo]] (''Ardea herodias''), la [[Komuna korako]] (''Corvus corax''), la [[Meksika falko]] (''Falco mexicanus''), kaj la [[Salpinkto]] (''Salpinctes obsoltetus'').<ref name="The Auk">[http://elibrary.unm.edu/sora/Auk/v067n03/p0345-p0356.pdf] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120218155008/http://elibrary.unm.edu/sora/Auk/v067n03/p0345-p0356.pdf |date=2012-02-18 }}. Low, Kay, kaj Rasmussen, "Recent Observations on the White Pelican on Gunnison Island, Great Salt Lake, Utah," ''The Auk'', Vol 67, 1950.</ref> La tuta insulo estas administra areo de naturo nome Gunnison Island.<ref name="stateparks.com">[http://www.stateparks.com/gunnison_island.html] Gunnison Island State Wildlife Management Area.</ref> Aliro al la insulo estas limigita por eviti scivolemajn turistojn kiuj povas ĝenadi la reproduktantajn birdojn.<ref name="UDWR">[http://www.wildlife.utah.gov/rules/R657-15.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060311135957/http://www.wildlife.utah.gov/rules/R657-15.html |date=2006-03-11 }} Closure of Gunnison, Cub and Hat Islands ''Utah Division of Wildlife Resources''.</ref> Oni ĉirkaŭkalkulas, ke la populacio de la insulo Gunnison (ĉirkaŭ 10,000) konstituas ĉirkaŭ 10-20% el la tutmonda populacio de Amerika blanka pelikano; estas ankaŭ 15,000 Kaliforniaj mevoj kiuj reproduktiĝas en tiu insulo.<ref name="The Great Salt Lake Page for Kids">[http://mrhall.org/gsl/birds/shorebirds/gunnison.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070626115043/http://mrhall.org/gsl/birds/shorebirds/gunnison.htm |date=2007-06-26 }} Mr. Hall, The Great Salt Lake Page for Kids.</ref><ref name="Utah Code Annotated, 1984">[http://ipl.unm.edu/cwl/statbook/utah.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070205031503/http://ipl.unm.edu/cwl/statbook/utah.html |date=2007-02-05 }} Utah Code Annotated, 1984. Utah State Wildlife Policy.</ref> == Historio == == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Insuloj en Usono]] [[Kategorio:Internaj insuloj]] [[Kategorio:Ornitologio]] lb1dkuwpt26bvz9e0huzmp56jpbllxq 0 433640 9413899 8239824 2026-06-26T11:36:09Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413899 wikitext text/x-wiki {{Informkesto insulo |nomo=Insulo Disappointment |dosiero1=Auckland Islands - STS089-743-5.jpg |priskribo de dosiero1=NASA-bildo de la Aŭklandoj, Insulo Disappointment meze dekstre |dosiero2=Auckland islands topo.png |priskribo de dosiero2=Mapo de la Aŭklandoj, kun Insulo Disappointment en la okcidento |larĝeco de dosiero2=250px |akvejo=[[Pacifika oceano|Suda pacifiko]] |insularo=[[Aŭklandoj]] |latitudo=50/36/15/S |longitudo=165/58/29/E |regiono-ISO=NZ |zomo=12 |mapo1= |situo sur mapo=Novzelando kromaj insuloj |longo=3.5 |larĝo=1.7 |areo=3 |altaĵo= |alteco=315 |alteco-rilato= |loĝantaro=0 |ĉefa loko= }} La insulo '''Disappointment''' estas unu el sep neloĝataj insuloj en la [[Aŭklandoj]]. Ĝi estas je 8 km nordokcidente de [[Aŭklandinsulo]] kaj je 290 km sude de [[Novzelando]]. Ĝi estas hejmo al kolonio de [[Blankakrona albatroso|Blankakronaj albatrosoj]] kun ĉirkaŭ 65,000 paroj - preskaŭ la tuta tutmonda populacio - nestumantaj tie.<ref>[https://web.archive.org/web/20041205091347/http://www.bbc.co.uk/nature/animals/features/333feature1.shtml BBC - Science and Nature].</ref> En la insulo estas ankaŭ la [[Aŭklanda ralo]], endemia de la arkipelago; iam supozita formortinta, sed remalkovrita en 1966.<ref>[http://www.birdlife.org/datazone/ebas/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=2875&m=0 Auckland Islands Rail] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090103161920/http://www.birdlife.org/datazone/ebas/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=2875&m=0 |date=2009-01-03 }}.</ref> == Historio == La [[14an de majo]] [[1866]], la ŝipo ''General Grant'' vrakofrapis kontraŭ la turklifojn de la okcidenta marbordo de la [[Aŭklandinsulo]]. Mortiĝis 68 pasaĝeroj. Dekkvin povis veni al la insulo, kie ili atendis 18 monatojn ĝis savo.<ref>[http://www.TeAra.govt.nz/1966/G/GoldSunken/en GOLD, SUNKEN]. el ''An Encyclopaedia of New Zealand'', eldonita de A. H. McLintock, origine publikita en 1966. Te Ara - The Encyclopedia of New Zealand, ĝisdatigita la 18 Septembro 2007.</ref> La [[7an de marto]] [[1907]] la ŝipo ''Dundonald'' vrakis ĉe la okcidenta marbordo de la insulo Disappointment. Dekdu homoj dronis kaj 16 survivantoj atendis sep monatojn antaŭ savo.<ref>[http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~nzbound/dundonald.htm Wrecked on the Auckland Islands in 1907].</ref> Ili survivis danke al provizoj de kabano por vrakintoj de la Aŭklandinsulo. == Grava Birda Areo == La insulo estas parto de la Aŭklandinsula [[Grava Birda Areo]] (GBA), identigita tiele de [[BirdLife International]] pro la gravo de la insularo kiel reprodukta areo por kelkaj specioj de [[marbirdo]]j kiaj la endemia [[Aŭklanda tufkormorano]], [[Aŭklanda kreko]], [[Aŭklanda ralo]] kaj la [[Novzelanda galinago|Aŭklanda galinago]].<ref>BirdLife International. (2012). Important Bird Areas factsheet: Auckland Islands. El http://www.birdlife.org on 2012-01-23.</ref> == Notoj == {{Referencoj}} {{Koord|50|36.25|S|165|58.38|E}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Insuloj en Nov-Zelando|Disappointment]] g6ois2qdci5zbm2wfajlbrzmzdecmm8 0 436383 9413200 8499268 2026-06-25T12:04:58Z Sj1mor 12103 9413200 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 8190 ''Bouguer'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 8190 Bouguer |Aliaj_nomoj = '''1993 ON₉''' ; 1976 JR₁₀ ;<br />1982 BM₁₃ ; 1982 BP₁ ;<br />1989 GZ₂ ; 1993 OL₁₃ |Dato_de_malkovro = {{dato|20|julio|1993}} |Malkovrinto = [[Eric Walter Elst]] |Loko_de_malkovro = [[Observatorio La Silla|La Silla]] ([[Ĉilio]]) |Epoko = 2456400.5 {{dato|18|aprilo|2013}} TDB |Granda_duonakso = 330,449 [[1 E9 m|Gm]] (2,209 [[Astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 290,092 Gm (1,939 AU) |Apoapsido = 370,806 Gm (2,479 AU) |Discentreco = 0,122 |Periodo = 1199,130 [[tago]]j (3,283 [[jaro]]j) |Cirkulrapido = 20,04 km/s |Klinangulo = 3,041° |Meza_anomaliangulo = 213,868° |Longitudo_de_suprenira_nodo = 284,733° |Argumento_de_periapsido = 168,524° |Absoluta_magnitudo = 14,0 }} '''8190 ''Bouguer''''' estas asteroido de la [[asteroida zono]], malkovrita la {{daton|20|julio|1993}} de la [[Belgio|belga]] [[astronomo]] [[Eric Walter Elst]] elde la [[Observatorio La Silla]], en [[Ĉilio]]. == Nomo == Ĝi estis nomita en memoro de la [[Francio|franca]] [[matematiko|matematikisto]], [[fiziko|fizikisto]] kaj [[hidrografio|hidrografo]] [[Pierre Bouguer]] ([[1698]]–[[1758]]), fondinto de la [[astronomio|astronomia]] [[fotometrio (astronomio)|fotometrio]]. En [[1720]] li faris la unuajn taksojn de la ŝajnaj briloj de ĉielaj korpoj kompare ol la lumo de [[kandelo]]. En [[1735]] li sekvis [[Charles Marie de La Condamine]] por mezuri [[arko (geometrio)|arkon]] de la [[meridiano]] proksime de la [[ekvatoro]] en [[Peruo]]. Dum sia restado li studis la [[atmosfera sorbo kaj difuzo|sorbon]] de la [[lumo]] en la [[atmosfero (Tero)|atmosfero]]. == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|8190-bouguer-1993-on9}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (8001–9000)#8151-8200|Listo de asteroidoj (8001 - 9000)]] |antaŭ = ''[[8189 Naruke]]'' |periodo = '''8190 ''Bouguer''''' |post = ''[[8191 Mersenne]]'' }} {{DEFAŬLTORDIGO:Bouguer}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993]] nw6drnepqcdk5rf58xpg93g8ex1rpvm 0 437535 9413311 5222381 2026-06-25T14:40:52Z MadisonCake1022 259325 Forigis alidirektigilon al [[30-a jarcento]] 9413311 wikitext text/x-wiki {{Jaroj}} {{Jaro en la aliaj kalendaroj|jaro=3000}} gjj8zm9urkho9kn3ds2bezr9pkn06m3 0 439183 9413900 9284170 2026-06-26T11:37:36Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413900 wikitext text/x-wiki {{Informkesto insulo |nomo=Insulo Enderby |dosiero1=EnderbyIsland1.JPG |priskribo de dosiero1=Rigardo laŭ la bordo |dosiero2=Auckland islands topo.png |priskribo de dosiero2=Situo de Insulo Enderby en la nordoriento de la Aŭklandoj |larĝeco de dosiero2=250px |akvejo=[[Pacifika oceano|Suda pacifiko]] |insularo=[[Aŭklandoj]] |latitudo=50/29/45/S |longitudo=166/17/44/E |regiono-ISO=NZ |zomo=11 |mapo1= |situo sur mapo=Novzelando kromaj insuloj |longo=4 |larĝo=2 |areo=4.8 |altaĵo= |alteco=46 |alteco-rilato= |loĝantaro=0 |ĉefa loko= }} '''Insulo Enderby''' ({{lang-en|Enderby Island}}) estas parto de la [[insularo]] de [[Aŭklandoj]] en [[Novzelando]]. Ĝi situantas ĝuste ĉe la norda pinto de [[Aŭklandoj]], nome la plej granda insulo en la [[arkipelago]]. == Historio == [[Dosiero:New zealand sea lion nursing.jpg|eta|maldekstra|Novzelanda marleono idozorga surstrande]] Oni trovis pruvaron de setlejoj de [[Polinezianoj]] jam de la [[13a jarcento|13a]] kaj [[14a jarcento]]j, nome ĉe golfo Sandy, en ŝirma kaj relative malpli negastiga loko, atingebla al fokaj kolonioj.<ref>{{Cite web | last= Macnaughtan | first= Don | title= The Auckland Islands, The Snares, Campbell, Bounty and the Antipodes Islands | publisher= Lane Community College Library | location= Eugene, Oregon 97405 | year= 2001 | url= http://lanecc.edu/library/don/norfolk.htm | accessdate= 18a Aprilo 2010 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20120829113406/http://www.lanecc.edu/library/don/norfolk.htm#auckland | archivedate= 2012-08-29 }}</ref> La [[20an de marto]] [[1887]] okazis [[vrako]]. El 24 ŝipanoj survivis ok dum duonjaro sur la insulo. == Faŭno == == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.subantarcticislands.com/enderby_island.html Flaŭro kaj faŭno de Insulo Enderby] * [http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~nzbound/derry.htm La vrako] * [http://web1100.anmsci.okstate.edu/breeds/cattle/enderbyisland/index.htm Informaro pri la bovaro de Enderby]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120206075728/http://web1100.anmsci.okstate.edu/breeds/cattle/enderbyisland/index.htm |date=2012-02-06 }} [[Kategorio:Insuloj en Nov-Zelando|Enderby]] a7jnxmfmvh46qsq6v2rzw2k8y02crzw 0 440918 9413488 9410432 2026-06-25T20:03:52Z Moldur 2507 9413488 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | dato de naskiĝo = {{ĉirkaŭ}} [[1527]] }} <!--[[Dosiero:Pacheco, Francisco - Description book of real Portraits, of Illustrious and Memorable men. - Google Art Project.jpg|eta|dekstre|250ra|Fray Luis de León]]--> [[Dosiero:Fray Luis de Leon's classroom - University of Salamanca.jpg|eta|dekstra|250ra|Klasejo Fray Luis de León en la antikva konstruaĵo de la [[Universitato de Salamanko]].]] '''Fray Luis de León'''<ref>La vorto ''Fray'' estas titolo por monaĥoj en la hispana lingvo, kun signifo ''frato''; tiu titolo ĉiam aperas akompanante lian nomon en la hispana literaturo. Latinigita kiel '''F. Luyssi Legionensis''' kaj esperantigebla kiel Monaĥo Ludoviko de Leono.</ref> ([[Belmonte (Cuenca)|Belmonte]], [[Provinco Cuenca|Cuenca]], [[1527]] aŭ [[1528]]<ref>Cf. Antonio Ramajo Caño, «Prólogo» al Fray Luis de León, ''Poesía'', Galaxia Gutenberg, Barcelona, 2006, pág. CXXIV («Cronología»).</ref> – [[Madrigal de las Altas Torres]], [[Provinco Avilo|Avilo]], [[23-a de aŭgusto]]<ref>Aliaj aŭtoroj indikas daton de morto la 21an, la 24an aŭ la 25an; cf. ibídem, paĝo CXXVII.</ref> de [[1591]]) estis poeto, [[Humanismo|humanisto]] kaj religiulo de la [[Ordeno de Sankta Aŭgusteno|aŭgustenanoj]] [[Hispanio|hispana]] de la literatura salamanka skolo de la 16a jarcento. Fray Luis de León estas unu de la plej gravaj verkistoj de la dua fazo de la [[Hispana Renesanco]] kun [[Francisco de Aldana]], [[Alonso de Ercilla]], [[Fernando de Herrera]] kaj [[San Juan de la Cruz]]. Lia verko formas parton de la literaturo de [[asketismo]] de la dua duono de la 16a jarcento kaj estas inspirita de la deziro de la animo por malproksimiĝi el ĉio tera (monda) por esti en situacio de atingi la kontakton kun Dio, identigita kun paco kaj kono. La moralaj kaj asketikaj temoj hegemonias en lia verko. == Biografio == Li estis profesoro de la [[Universitato de Salamanko]], tradukisto de klasikaj lingvoj kaj de la [[hebrea]]. Estis akuzita antaŭ la [[Inkvizicio]], enkarcerigita kaj poste liberigita. Post jaroj de mallibero, kiam li revenis al sia klaso en la universitato famas, ke li ekis per "Kiel ni diris hieraŭ..." == Verkaro == Kiel poeto li uzis la [[Liro (poezio)|liron]] kiel [[strofo]], sed same preferis la dekunusilaban verson por la tradukoj de poetoj kaj latinaj kaj grekaj, kiujn ĝenerale faris al ĉenitaj [[terceto]]j aŭ okversa strofo. La idealoj de iliaj temoj estis harmonio, dolĉeco kaj trankvileco ene de la [[Renesanco|renesanca]] spirito. == En Esperanto == Kelkaj poemoj de Fray Luis de León aperas en la "Antologia Hispana Liriko" de [[Antonio Marco Botella]], troveblaj en la reto en [https://sites.google.com/site/fratecoamb/finverkitaj-libroj/hispana-liriko/xvia-jarcento---parto-iia]. == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Hispanaj poetoj]] [[Kategorio:Renesancaj verkistoj]] [[Kategorio:Hispanaj monaĥoj]] [[Kategorio:Aŭgustenanoj]] [[Kategorio:Viktimoj de inkvizicio]] 40jfmxz5np9fs82lhugs2y8n6zt0nfe 0 441212 9413498 9270195 2026-06-25T20:10:40Z Moldur 2507 9413498 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | dato de naskiĝo = [[1504]] | dosiero = Retrato de Fray Luis de Granada.jpg | priskribo = Fray Luis de Granada, desegnsĵo de [[Francisco Pacheco]] de ĉirkaŭ 1599 en la ''Libro de descripción de verdaderos retratos, ilustres y memorables varones''. }} '''Fray Luis de Granada''' aŭ en Esperanto monaĥo Ludoviko de Granado (n. en [[Granado]], [[Hispanio]], [[1504]]; m. en [[Lisbono]], [[Portugalio]], la [[31-an de decembro]] [[1588]]<ref name="Diccionario">«Granada (Frei Luís de).» (en portugala). Portugal - Dicionário Histórico, Corográfico, Heráldico, Biográfico, Bibliográfico, Numismático e Artístico paĝoj 831-832. Konsultita la [[30an de oktobro]] de 2011.</ref>) estis [[dominikanoj|dominikana]] [[Hispanio|hispana]] verkisto pri religiaj temoj. == Biografio == Li naskiĝis en malriĉega familio galegdevena en Granado. La patrino eĉ iĝis almozulino. Grafoj de Tendilla nome familio Mendoza protektis lin kaj adoptis kiel paĝio de poste fama nobelulo kaj verkisto Diego Hurtado de Mendoza. Lia ''Libro de la oración y meditación'' (libro pri preĝo kaj medito), estis presita en Salamanko en 1554, kaj ekde tiam li havis problemojn kun la Inkvizicio, kaj ĉefe kun fama teologo de lia propra ordeno Melchor Cano (1509-1560), kiu malakceptis la erasmisman tendencon de Luis de Granada. La verko estis malpermesita dekomence en Hispanio ekde 1559, sed plue eldonita eksterlande. Ĉiukaze kaj ĝi kaj lia fama ''Guía de pecadores'' (gvidilo de pekuloj, 1556), ankaŭ malpermesita en Hispanio, estis reviziataj kaj aprobitaj de la [[Koncilio de Trento]], kaj de la tiama papo [[Pio la 4-a]]. Ludoviko de Granato translokiĝis al [[Portugalio]] en [[1551]] kiel predikisto, favore al la jezuitoj, kaj de tiam li vivis inter Evoro kaj [[Lisbono]], parte por eviti la persekutado de la hispana inkvizicio. == Verkoj == En ĵusaj eldonoj: * López-Muñoz, Manuel (2010). Fray Luis de Granada . Los seis libros de la Retórica Eclesiástica o Método de Predicar. Instituto de Estudios Riojanos. ISBN 978-84-96637-91-7. * (2006). Vida de Cristo: para conocer, amar e imitar a nuestro Señor. Edibesa. ISBN 978-84-8407-673-5. * (2005). Guía de pecadores. Simancas Ediciones. ISBN 978-84-96528-50-5. * (2003). Pasión de nuestro Señor Jesucristo. Ediciones Sígueme. ISBN 978-84-301-1483-2. * (2002). Vida de María: vida y misterio de la Santísima Virgen. Edibesa. ISBN 978-84-8407-296-6. * (2000). Vida del Padre Maestro Juan de Ávila. Edibesa. ISBN 978-84-8407-165-5. * Thomas de Kempis (2000). Imitación de Cristo (Primer tratado). Editorial Debate. ISBN 978-84-8306-303-3. * (1999). Libro de oración. Biblioteca de Autores Cristianos. ISBN 978-84-7914-412-8. * (1997). Vida de Jesucristo. Ediciones Rialp. ISBN 978-84-321-1807-4. == Vidu ankaŭ == * [[José Joaquín de Mora]] == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo}} [[Kategorio:Hispanaj verkistoj]] [[Kategorio:Mortintoj en Lisbono]] ogs0znkpap9t9f2nd60t5fx0obh42gp 0 455724 9413663 8064697 2026-06-26T05:13:44Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413663 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''[[Emeriko|Imre]] Palugyai''' {{prononco|paludjai}}, laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Palugyay Imre''', estis [[hungara]] [[statistikisto]], [[juristo]], [[membro]] korespondanta de [[Hungara Scienca Akademio]] ([[1847]]). Liaj [[nobelo|nobelaj]] antaŭnomoj estis ''nagy-palugyai'' kaj ''bodafalvi''. Imre Palugyai [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC11587/11727.htm] naskiĝis la {{daton|6|oktobro}} [[1818]] en [[Mád]]. Li mortis la {{daton|7|decembro}} [[1866]] en [[Hungara reĝlando]] en ''Kispalugya'' (nuntempa urboparto de [[Liptovský Mikuláš]] en [[Slovakio]]). == Biografio == Imre Palugyai frekventis mez[[lernejo]]n en [[Sátoraljaújhely]], poste li plulernis en [[Rozsnyó]] kaj [[Kassa]]. Post la necesa praktikado li iĝis [[advokato]] en [[1840]] kaj li ekhavis ŝtatan [[posteno]]n. Post la [[revolucio]] en [[1848]] li eklaboris en la ĵus fondita statistika oficejo, baldaŭe li daŭre ricevis ŝtatajn laborlokojn ankaŭ dum dominado de [[Habsburgoj]]. == Verkaro (elekto) == * ''Megye-rendszer hajdan és most'' ([[Departemento]]-sistemo iam kaj nun), (1844-48) - 4 volumoj * ''Magyarország történeti, földirati s állami legújabb leírása'' (1852-55) - 4 volumoj * ''A kapcsolt részek (Slavonia-Croatia) történeti s jogviszonyai Magyarországhoz'' (1863, 1866) * ''Mátkaság és házasság'' [[komedio]] en manuskripto == Eksteraj ligiloj == * [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC11587/11727.htm hungarlingva biografio] * [http://mult-kor.hu/cikk.php?id=25942&print=1 hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131015111104/http://mult-kor.hu/cikk.php?id=25942&print=1 |date=2013-10-15 }} * [http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/index.htm hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero P kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)] {{bibliotekoj}} {{Vivtempo|Palugyay Imre}} [[Kategorio:Hungaraj statistikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj juristoj]] [[Kategorio:Hungaraj akademianoj]] bs20654y58dfdxva3f5b5vzflfabxad 0 458736 9413888 8983444 2026-06-26T11:24:18Z ThomasPusch 1869 [[Novjorko]]: eldonejo [[Simon & Schuster]] 9413888 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto}} [[Dosiero:MGM Tower.jpg|eta|maldekstre|Turo MGM Tower, iama sidejo kun la fama Leo la Leono pinte.]] '''Metro-Goldwyn-Mayer Studios Inc.''' (konata ankaŭ kiel '''Metro-Goldwyn-Mayer Pictures''', komune aludita kiel '''Metro-Goldwyn-Mayer''', aŭ simple '''MGM'''), estas usona filmentrepreno, engaĝita ĉefe en la produktado kaj distribuado de filmoj kaj televidaj programoj. Iam la plej granda kaj plej fama inter filmstudioj, tiu de MGM estis fondita en 1924 kiam la distrentreprenisto [[Marcus Loew]] (1870-1927) akiris kontrolon de [[Metro Pictures]], [[Goldwyn Pictures|Goldwyn Pictures Corporation]] posedaĵo de poldevena [[Samuel Goldwyn]] (1879-1974) naskita en [[Varsovio]] (tiam [[Kongresa Pollando]] en [[Rusia Imperio]]) kaj [[Louis B. Mayer|Louis B. Mayer Pictures]] de [[Louis B. Mayer]] (1885-1957).<ref name="Eyman">Eyman, Scott. MGM atingis hegemonion dum la [[Dua Mondmilito]], kun kalkuloj proksime al 100 milionoj de usonaj dolaroj ĉe la sezono 1944-1945, astronomia monkvanto tiame. ''Lion of Hollywood: The Life and Legend of Louis B. Mayer.'' [[Novjorko]]: eldonejo [[Simon & Schuster]], 2005. ISBN 0-7432-0481-6</ref><ref name="Balio">Balio, Tino. ''The American Film Industry.'' 2a rev. eld. Madison, Wisc.: University of Wisconsin Press, 1985. ISBN 0-299-09874-5</ref> Ties sidejo estas en [[Beverly Hills]], [[Kalifornio]]. La dekomencaj filmoj famigis la entreprenon per tre konata komenco kun roro de [[leono]]. == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Altman, Diana. ''Hollywood East: Louis B. Mayer and the Origins of the Studio System'' (Carol Publishing, 1992). * Bart, Peter. ''Fade Out: The Calamitous Final Days of MGM'' (Morrow, 1990). * Crowther, Bosley. ''The Lion's Share: The Story of an Entertainment Empire'' (E.P. Dutton and Company, 1957). * Eames, John Douglas. ''The MGM Story'' (Octopus, 1975). * Hay, Peter. ''MGM: When the Lion Roars'' (Turner, 1991). * Vieira, Mark A. ''Hollywood Dreams Made Real: Irving Thalberg and the Rise of M-G-M'' (Abrams, 2008). == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.mgm.com/ Oficiala retejo] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usona kino]] [[Kategorio:Kinentreprenoj]] 3h0yz3ng9ho2reutw1sw4yb8e6d78fm 0 469592 9413449 8228200 2026-06-25T18:15:52Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413449 wikitext text/x-wiki {{Informkesto renkontiĝo}} [[Dosiero:IJK 2015.png|eta|Emblemo de IJK 2015]] [[Dosiero:Ijk2015-grupa-foto (20182436160).jpg|eta|Komuna foto dum IJK 2015]] La '''71-a [[Internacia Junulara Kongreso]]''' (IJK) de [[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo|TEJO]] okazis de la [[2-a de aŭgusto|2-a]] ĝis la [[9-a de aŭgusto|9-a]] de aŭgusto [[2015]] en [[Wiesbaden]], [[Germanio]]<ref>{{Citaĵo el la reto | url = https://tejo.org/eo/ijk2015-anonco | titolo = IJK 2015 okazos en Wiesbaden, Germanujo | alirdato = la 2-an de februaro 2014 | dato = 1-a de januaro 2014 | eldoninto = TEJO | arkivurl = https://web.archive.org/web/20141006183345/http://tejo.org/eo/ijk2015-anonco | arkivdato = 2014-10-06 }}</ref>. La urbo estis elektita de la [[estraro de TEJO]] kiel la ununura kandidata urbo la {{daton|31|decembro|2013}}<ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://www.liberafolio.org/2014/ijk-2015-okazos-en-germanio | titolo = IJK 2015 okazos en Germanio | alirdato = la 2-an de februaro 2014 | dato = 1-a de januaro 2014 | eldoninto = Libera Folio | arkivurl = https://web.archive.org/web/20140219113018/http://www.liberafolio.org/2014/ijk-2015-okazos-en-germanio | arkivdato = 2014-02-19 }}</ref>. En la sama jaro la [[UK 2015|100-a]] [[Universala Kongreso de Esperanto]] okazas en [[Lillo]], [[Francio]]. == Programo == Temo de la kongreso estas [[Tutmonda justeco]]: La kongresanoj intencas lumigi tiun temon el diversaj flankoj, interŝanĝi personajn opiniojn pri juĝa, lingva kaj socia justeco, kaj eldiskuti ĉu justeco entute ekzistas, kiel oni komprenu ĝin nuntempe kaj kiel eblas kontraŭstari maljustecon en la persona ĉiutaga vivo.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://ijk2015.tejo.org/programo/taga/ |titolo=informo pri la tema programo en la kongresa retejo |alirdato=2015-06-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150623002401/http://ijk2015.tejo.org/programo/taga/ |arkivdato=2015-06-23 }}</ref> Al la temo aludas ankaŭ la kongresa emblemo, kiu prezentiĝas kvazaŭ jurista pesilo, kun la litero "j" (por "junulara", sed ĉi-kuntekste ankaŭ por "justeca") en la centro. Same grave, en la vespera kaj nokta programo la kongreso celas prezenti ''"buntan mikson el diversaj landoj, stiloj kaj famecoj - specife por juna publiko"''. Respondecas pri la vespera programo [[Leo Sakaguchi]] (konata kiel DJ Leo) kaj [[Jonas Marx]] (Jonny M), kiujn la kongresa retejo entuziasme prezentas esti ''"konataj en Esperantujo por neforgeseblaj etosoj en la tuta mondo, de Azio tra Eŭropo ĝis Sudameriko"''. Gravas al la organizantoj ke la kongresanoj ĝuu la ''"koncertojn kun dancigaj ritmoj, tutplena ĝojo aŭ pensigaj tekstoj en la plej bona sona kvalito."''<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://ijk2015.tejo.org/programo/vespera/ |titolo=informo pri la vespera programo en la kongresa retejo |alirdato=2015-06-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150623002055/http://ijk2015.tejo.org/programo/vespera/ |arkivdato=2015-06-23 }}</ref> == Organiza teamo == Jen estas listo de organizantoj (alfabete ordigita): * [[Julia Berndt]] - eksteraj rilatoj * [[Walter Bruno]] - movada programo * [[Lobo Fenris]] - kasisto * [[Annika Förster]] - ĉeforganizantino * [[Rogier Huurman|Roĉjo Huurman]] - kunordigado de programo * [[Romualda Jeziorowska]] - tema programo * [[Tabea Maltry]] - eksteraj rilatoj * [[Nicole Klünder]] - kinejo, kongresa libro * [[Jonas Marx]] - vespera kaj nokta programo * [[Johannes Mueller]] - ekskursoj * [[Julia Noe]] - [[gufujo]] * [[Arina Osipova]] - distra programo * [[Emanuele Regano]] - administrado * [[Alexandre Raymond|Alekĉjo Raymond]] - trinkejo * [[Jarno Riefer]] - kasisto * [[Dorota Rodzianko]] - administrado * [[Leo Sakaguchi]] - loka kunordigado, vespera kaj nokta programo == Informiga impakto == Okazigo de IJK 2015 kaŭzis elsendon de informiga programero kadre de porinfana novaĵprogramo en germania televidkanalo ''[[ZDF]]'' je la [[3-a de aŭgusto]] [[2015]].<ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://www.zdf.de/ZDFmediathek/kanaluebersicht/aktuellste/158#/beitrag/video/942920/logo!-am-Montagabend | titolo = logo! am Montagabend | alirdato = 2015-08-04 | aŭtoro = ZDF | aŭtoroligilo = ZDF | dato = 2015-08-03 | lingvo = germana}}</ref> La televidkanalo post la elsendo publikigis ankaŭ informigan videon originalan kaj tradukitan en Esperanton en retejo de la programero.<ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://www.tivi.de/fernsehen/logo/artikel/44689/index.html | titolo = Esperanto - eine Sprache für alle? | alirdato = 2015-08-20 | aŭtoro = ZDF | aŭtoroligilo = ZDF | dato = 2015-08 | lingvo = germana }}{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Krome aperis ankaŭ kelkaj novaĵartikoloj pri IJK kaj Esperanto en lokaj gazetoj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[UK 2015]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{Vikinovaĵoj|Internacia Junulara Kongreso 2015 okazos en Germanujo}} * {{Oficiala retejo}} ({{eo}}, {{de}}, {{it}} kaj {{pl}}) * [http://www.tv-wiesbaden.de/news/6801-jugend-weltkongress-der-esperanto-sprecher-in-wiesbaden.html prezenta artikolo en la urba novaĵretejo ''tv-wiesbaden.de'' fine de julio 2015] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150725215424/http://www.tv-wiesbaden.de/news/6801-jugend-weltkongress-der-esperanto-sprecher-in-wiesbaden.html |date=2015-07-25 }} ({{de}}) * [http://www.fr-online.de/wiesbaden/wiesbaden-eine-sprache--die-verbindet,1472860,31332088.html "lingvo kiu ligas", germanlingva artikolo pri la kongreso fine de julio 2015 en la gazeto] ''[[Frankfurter Rundschau]]'' ({{de}}) {{Internaciaj Junularaj Kongresoj de TEJO}} {{Ĝermo|Esperanto-renkontiĝo}} [[Kategorio:IJK 2015| ]] [[Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2015]] [[Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Germanio]] [[Kategorio:Internacia Junulara Kongreso|71-a]] [[Kategorio:Wiesbaden]] [[Kategorio:2015 en Germanio]] nwknghunw4idnyk3ciqbln5awker8b6 0 471358 9413717 8437140 2026-06-26T06:36:09Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413717 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''[[Emeriko|Imre]] Wellmann''' [velman], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Wellmann Imre''' estis [[hungara]] [[historiisto]], [[arkivisto]], [[muzeologo]], [[profesoro]], [[membro]] (korespondanta en [[1945]], ordinara en [[1990]]) de [[Hungara Scienca Akademio]]. Lia [[patro]] estis [[Oszkár Wellmann]]. [[Dosiero:WellmannImre Torockó12.jpg|eta|<center>Memortabulo pri Imre Wellmann]] Imre Wellmann [http://www.mult-kor.hu/20090530_wellmann_imre] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20251004234933/https://mult-kor.hu/20090530_wellmann_imre |date=2025-10-04 }} naskiĝis la {{daton|22|marto}} [[1909]] en [[Budapeŝto]]. Li mortis la {{daton|5|aŭgusto}} [[1994]] en Budapeŝto. == Biografio == Imre Wellmann akiris agrarian [[diplomo]]n en [[1930]], filozofian diplomon en [[1933]] en [[Universitato de Budapeŝto]]. En la studjaro [[1932]] li plulernis en [[Lejpcigo]]. Post lernado li laboris unu jaron en [[Hungara Nacia Muzeo]], poste en la [[Hungara Tutlanda Arkivo|tutlanda arkivejo]]. Li ankaŭ instruis en la universitato inter [[1942]]-[[1950]]. Li atingis la [[posteno]]n direktoro de la arkivejo en [[1951]]. Li partoprenis en la [[Hungara revolucio de 1956]], tial poste li devis labori en arkivejo de [[Pest]]. En [[1962]] li eklaboris en agraria [[muzeo]], kie post 3 jaroj li iĝis vicdirektoro. Li pensiuliĝis en [[1980]]. Li doktoriĝis en [[1982]] antaŭ la [[akademio]]. Li okupiĝis precipe pri la hungara agrario. == Elektitaj publikaĵoj == * ''A gödöllői Grassalkovich-uradalom gazdálkodása, különös tekintettel az 1770-1815. esztendőkre'' (1933) * ''Néprajz és gazdaságtörténet'' (1947) * ''[[Sámuel Tessedik]]'' (1954) * ''A parasztnép sorsa Pest megyében kétszáz évvel ezelőtt, tulajdon vallomásainak tükrében'' (1967) * ''A magyar mezőgazdaság a XVIII. században'' (La hungara agrario en la [[18-a jarcento]]), (1979) * ''Magyarország története 1686–1790, I–II.'' (Historio de Hungario 1686–1790), (1989) == Fontoj == * [http://www.mult-kor.hu/20090530_wellmann_imre hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20251004234933/https://mult-kor.hu/20090530_wellmann_imre |date=2025-10-04 }} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wellmann, Imre}} [[Kategorio:Hungaraj historiistoj]] [[Kategorio:Hungaraj arkivistoj]] [[Kategorio:Hungaraj muzeologoj]] [[Kategorio:Hungaraj profesoroj]] [[Kategorio:Hungaraj akademianoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] obx39cdobt1tfxqyq1dc4apiqhli0ld 4 476723 9413837 9355209 2026-06-26T09:12:48Z ThomasPusch 1869 9413837 wikitext text/x-wiki {{Tabelo elstara}} {{Mallongigo|VP:NPLA}} Ĉar kelkfoje uzanto(j) volas proponi forprenon de la statuso de legindeco de artikolo, necesas paĝo por tiaj proponoj. == Kiel proponi forigon de leginda statuso == ;Kreo de balotpaĝo # En la proponatan paĝon enmetu la ŝablonon {{ŝ|NPLA}}. # En la ŝablono alklaku la ligilon <span style="color: blue;">Bv. krei baloton.</span> - tiel oni atingas subpaĝon de ''Vikipedio:Ne plu legindaj artikoloj'' kiu estos uzata kiel balotpaĝo. Sekvu la klarigojn en la teksto kaj konservu la paĝon. # En tiu ĉi paĝo, sub la parto ''[[#Proponoj|Proponoj]]'' aldonu <nowiki>{{/Titolo de la balotpaĝo}}</nowiki> (plejofte la titolo estas sama kiel la titolo de la proponata artikolo mem). # En la koncerna sekcio de [[Ŝablono:Diskutindaj artikoloj/listo]] aldonu ligilon kondukantan al la balotpaĝo. ;Fermo de baloto # En la balotpaĝo forigu komentigon de la parto ''Rezultoj'' kaj notu nombron de poraj, kontraŭaj kaj sindetenaj voĉdonoj. En la sekcio skribu ĉu estis aŭ ne estis forigita leginda statuso (vi povas modifi la preparitan tekston). Subskribu ĝin. # Forigu komentigon (nur <code>&lt;!--</code> kaj <code>--&gt;</code>!) de la supra parto <nowiki>{{subst:Fermita/komenco}}</nowiki> kaj la suba <nowiki>{{subst:Fermita/fino}}</nowiki> kaj konservu la paĝon. # De tiu ĉi paĝo, de la sekcio ''[[#Proponoj|Proponoj]]'' forigu <nowiki>{{/Titolo de la balotpaĝo}}</nowiki>. # De [[Ŝablono:Diskutindaj artikoloj/listo]] forigu ligilon al balotpaĝo. ;Se leginda statuso estis forigita # Aldonu <nowiki>{{Vikipedio:Ne plu legindaj artikoloj/Titolo de la balotpaĝo}}</nowiki> en la supron de [[Vikipedio:Ne plu legindaj artikoloj/Protokolo (akceptitaj)]]. # El la koncerna artikolo forigu {{ŝ|NPLA}} kaj de subo forigu {{ŝ|Leginda}}. En la [[Vikipedio:Resumo|resumon de redakto]] skribu ''<nowiki>-Leginda</nowiki>'' por ke oni poste povu facile trovi ĝin. # Forigu la ligilon al la koncerna artikolo for de [[Vikipedio:Legindaj artikoloj]] # En la Vikidatuma ero de la artikolo forigu ''insignon'' pri legindeco ([[Vikipedio:Vikidatumoj#Elstaraj kaj legindaj artikoloj|helpo]]). ;Se leginda statuso ne estis forigita # Aldonu <nowiki>{{Vikipedio:Ne plu legindaj artikoloj/Titolo de la balotpaĝo}}</nowiki> en la supron de [[Vikipedio:Ne plu legindaj artikoloj/Protokolo (malakceptitaj)]]. # El la koncerna artikolo forigu {{ŝ|NPLA}}. == Kriterioj por ekslegindigo == Nuntempe ne estas starigitaj formalaj kriterioj por ekslegindigo. Dume estos ĉiuj proponoj konsiderataj memstare. Viaj proponoj estas bonvenaj en la [[{{TALKPAGENAME}}|diskutpaĝo]]! == Prizorgantoj == Procezo de forigo de leginda statuso havas sia(j)n volontulajn prizorganto(j)n. Prizorganto(j) longtempe prizorgas la procezon, do precipe fermon de baloto kaj sekvan pritrakton de kandidato (forigo aŭ laso de leginda statuso). Prizorganto(j) ankaŭ povas respondi respektivajn demandojn - prefere en la [[{{TALKPAGENAME}}|diskutpaĝo de tiu ĉi paĝo]], sed eventuale ankaŭ en ilia propra uzanto-diskuto. Se baloto estas finita, fermi kaj prizorgi ĝin povas ĉiu ensalutinta uzanto, ne atendu al prizorgantoj! Se vi interesiĝas pri prizorgado, enlistigu vin: # [[Uzanto:KuboF Hromoslav|KuboF Hromoslav]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF Hromoslav|diskuto]]) (mia kutimo: fermo de baloto post unu monato) # [[Uzanto:DidiWeidmann|DidiWeidmann]] ([[Uzanto-Diskuto:DidiWeidmann|diskuto]]) 18:45, 8 Mar. 2016 (UTC) # --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:12, 2 aŭg. 2021 (UTC) == Proponoj == {{/Munshi Premchand}} {{/Marso (planedo)}} == Vidu ankaŭ == * [[/Protokolo (akceptitaj)|Protokolo de mallegindigitaj artikoloj]] * [[/Protokolo (malakceptitaj)|Protokolo de nemallegindigitaj artikoloj]] [[Kategorio:Projekto:Legindaj artikoloj]] [[Kategorio:Vikipedia administrado]] q9oc8xe18mmt443yooyfbkomroihsnw 828 483279 9413808 9356705 2026-06-26T08:38:41Z ThomasPusch 1869 9413808 Scribunto text/plain return { -- A -- ["abĥazio"] = {"abĥazujo", "abĥazo", "abĥazoj"}, ["administrado"] = {"administra unuo"}, ["afganio"] = {"afganujo", "afganistano", "afgano", "afganoj", "afgana futbalisto", "afganaj futbalistoj"}, ["agrikulturo"] = {"agrokulturo", "kamparano", "kamparanoj", "traktoro", "traktoroj"}, ["aktoro"] = {"aktorino"}, ["alabamo"] = {"alabamo", "alabamano"}, ["alasko"] = {"alaskano"}, ["albanio"] = {"albanujo", "albano", "albanoj", "albana futbalisto", "albanaj futbalistoj"}, ["alĝerio"] = {"alĝeriano", "alĝerianoj", "alĝeria futbalisto", "alĝeriaj futbalistoj"}, ["alzaco"] = {"alzacano", "elzaso", "elzasano"}, ["anarkiismo"] = {"anarkiisto"}, ["andoro"] = {"andorano"}, ["anglio"] = {"anglujo", "anglo", "angloj", "angla futbalisto", "anglaj futbalistoj"}, ["angolo"] = {"angolano"}, ["angvilo"] = {"angvilano"}, ["antikva grekio"] = {"helenismo"}, ["arbo"] = {"arbisto", "arbedo", "arbusto", "arbaro", "arbaristo"}, ["argentino"] = {"argentinano", "argentinanoj", "argentina futbalisto", "argentinaj futbalistoj"}, ["arizono"] = {"arizonano"}, ["arkansaso"] = {"arkansasano"}, ["arkeologio"] = {"arkeologo"}, ["arkitekturo"] = {"arkitekto"}, ["armeo"] = {"armilo", "armeano", "armea temo", "milito", "batalo"}, ["armenio"] = {"armenujo", "armeno", "armenoj", "armena futbalisto", "armenaj futbalistoj"}, ["arto"] = {"artisto", "arta temo"}, ["artropodo"] = {"artropodoj", "araneo", "araneoj"}, ["arubo"] = {"arubano"}, ["aŭtomobilo"] = {"aŭto", "aŭtomobila marko", "aŭtomobila modelo", "aŭtomobila firmao"}, ["aŭstralio"] = {"aŭstraliano", "aŭstralianoj", "aŭstralia futbalisto", "aŭstraliaj futbalistoj"}, ["aŭstrio"] = {"austrujo", "aŭstro", "aŭstroj", "aŭstra futbalisto", "aŭstraj futbalistoj"}, ["azerbajĝano"] = {"azerbajĝanano", "azerbajĝananoj", "azerio", "azero", "azeroj", "azerbajĝana futbalisto", "azerbajĝanaj futbalistoj"}, -- B -- ["badmintono"] = {"badmintonisto"}, ["bahamoj"] = {"bahamano"}, ["bangladeŝo"] = {"bangladeŝano", "bangladeŝano"}, ["barato"] = {"baratano", "baratanoj"}, ["barbado"] = {"barbadano"}, ["barejno"] = {"barejnano"}, ["belgio"] = {"belgo"}, ["belizo"] = {"belizano"}, ["belorusio"] = {"belorusujo", "belarusio", "belarusujo", "beloruso", "belaruso", "belorusa futbalisto", "belorusaj futbalistoj"}, ["benino"] = {"beninano"}, ["berlino"] = {"berlinano"}, ["biciklo"] = {"biciklado", "biciklisto"}, ["biografio"] = {"politikisto", "sciencisto"}, ["bioĥemio"] = {"biokemio", "bioĥemiisto"}, ["biologio"] = {"biologo"}, ["birdo"] = {"birdoj"}, ["birmo"] = {"birmano", "mjanmao", "mjanmaano"}, ["bocvano"] = {"bocvanano"}, ["bolivio"] = {"boliviano", "bolivianoj", "bolivia futbalisto", "boliviaj futbalistoj"}, ["bosnio kaj hercegovino"] = {"bosnio", "hercegovino", "bosniano", "hercegovinano"}, ["botaniko"] = {"botanikisto", "planto", "plantoj"}, ["brazilo"] = {"brazilano", "brazilanoj", "brazila futbalisto", "brazilaj futbalistoj"}, ["britio"] = {"britujo", "unuiĝinta Reĝlando", "brito", "britoj", "londono", "brita futbalisto", "britaj futbalistoj"}, ["brunejo"] = {"brunejano"}, ["budhismo"] = {"budhano", "buddismo"}, ["bulgario"] = {"bulgarujo", "bulgaro", "bulgaroj", "bulgara futbalisto", "bulgaraj futbalistoj"}, ["burgonjo-franĉkonteo"] = {"burgonjo", "franĉkonteo"}, ["burkino"] = {"burkina faso", "burkina-faso", "burkinano", "burkinanoj", "burkina futbalisto", "burkinaj futbalistoj"}, ["burundo"] = {"burundano"}, ["butano"] = {"butanano"}, -- C -- ["centr-afrika respubliko"] = {"centrafrika respubliko", "centrafriko", "centrafrikano"}, -- Ĉ -- ["ĉado"] = {"ĉadano"}, ["ĉeĥio"] = {"ĉeĥujo", "ĉeĥo", "ĉeĥoj", "ĉeĥa futbalisto", "ĉeĥaj futbalistoj"}, ["ĉeĥoslovakio"] = {"ĉeĥoslovakujo", "ĉeĥoslovako"}, ["ĉeĉenio"] = {"ĉeĉenujo", "ĉeĉeno", "ĉeĉenoj"}, ["ĉilio"] = {"ĉiliano", "ĉilianoj"}, ["ĉinio"] = {"ĉinujo", "ĉino", "ĉinoj", "ĉina futbalisto", "ĉinaj futbalistoj","ĉina kulturo"}, -- D -- ["danio"] = {"danujo", "danlando", "dano", "danoj", "dana futbalisto", "danaj futbalistoj", "kopenhago"}, ["delavaro"] = {"delavarano"}, ["demokratia respubliko kongo"] = {"kongo kinŝasa", "kongo kinŝasa", "la demokratia respubliko kongo", "demokrata respubliko kongo", "la demokrata respubliko kongo", "civitano de demokratia respubliko kongo", "demokrati-respublika kongano", "zairio", "zairiano", "zairianoj"}, ["dominika respubliko"] = {"domingo", "dominik-respuplikano"}, ["dominiko"] = {"dominikano"}, -- E -- ["ebur-bordo"] = {"eburbordo", "eburbordano", "eburbordanoj"}, ["edukado"] = {"eduko", "pedagogio", "lernejo", "edukisto", "pedagogo"}, ["egiptio"] = {"egipujo", "egipto", "egiptoj"}, ["egipta mitologio"] = {"antikva Egiptio", "faraono"}, ["egiptologio"] = {"egiptologo"}, ["ekonomikisto"] = {"ekonomiko", "ekonomio", "firmao", "entreprenisto", "entrepreno", "konzerno", "komercisto", "komerco"}, ["ekvadoro"] = {"ekvadorano"}, ["ekvatora gvineo"] = {"ekvatora gvineano", "ekvator-gvineano"}, ["elektro"] = {"elektrotekniko"}, ["eritreo"] = {"eritreano"}, ["esperanto"] = {"esperanto-kongreso", "esperanto-evento", "esperanto-renkontiĝo", "esperanto-asocio", "esperanto-movado", "esperanto-literaturo", "esperanto-periodaĵo", "esperanto-revuo", "esperanto-gazeto"}, ["estonio"] = {"estonujo", "estono", "estonoj", "estona futbalisto", "estonaj futbalistoj", "talino"}, ["etiopio"] = {"etiopiano"}, ["etnografio"] = {"etno", "etnoj", "etnografo", "etnologo", "etnologio"}, ["eŭropo"] = {"eŭropa unio", "eŭropa komunumo", "eŭropa komisiono", "eŭropa unio", "konsilio de eŭropo"}, ["eŭropa parlamento"] = {"la eŭropa parlamento"}, ["eŭskio"] = {"eŭskujo", "eŭsko", "eŭskoj"}, -- F -- ["falklandoj"] = {"malvinoj", "falklandoj-malvinoj"}, ["ferooj"] = {"ferooj", "feroio", "feroaj insuloj", "feroa insularo", "feroano", "feroanoj"}, ["fervojo"] = {"fervojoj"}, ["fiĝioj"] = {"fiĝio", "la fiĝioj", "fiĝiano", "fiĝianoj"}, ["filipinoj"] = {"la filipinoj", "filipinano", "filipinanoj"}, ["filmo"] = {"kino", "filmoj"}, ["filozofio"] = {"filozofo", "filozofoj", "sociologio", "sociologo", "noto: por sociologio, alia temo, la bildo same taŭgas"}, ["finnlando"] = {"suomio", "finno", "finnoj", "suomiano", "suomianoj", "finnlandano", "finnlandanoj", "finna futbalisto", "finnaj futbalistoj"}, ["fiŝo"] = {"fiŝoj"}, ["fiziko"] = {"fizikisto"}, ["flandrio"] = {"flandro", "flandroj", "flandrujo"}, ["florido"] = {"floridano"}, ["flughaveno"] = {"flugkompanio", "aviada kompanio", "aviado"}, ["franca gujano"] = {"franca gviano"}, ["franca komunumo"] = {"komunumo de francio", "francia komunumo", "francakomunumo"}, ["francio"] = {"franco", "francoj", "francujo", "franca futbalisto", "francaj futbalistoj", "franca politiko"}, ["futbalo"] = {"futbalisto"}, ["fungo"] = {"fungoj", "fungologio", "mikologio"}, -- G -- ["gabono"] = {"gabonano"}, ["galegio"] = {"galego"}, ["gambio"] = {"gambiano"}, ["ganao"] = {"ganaano"}, ["gastropodo"] = {"heliko"}, ["gdr"] = {"germana demokratia respubliko"}, ["geografio"] = {"geografo"}, ["georgio"] = {"georgiano"}, ["germanio"] = {"germanujo", "germano", "germanoj", "FRG", "politiko de Germanio", "geografio de Germanio", "germana politikisto", "germana futbalisto", "germanaj futbalistoj"}, ["glat"] = {"gejo", "lesbo"}, ["grekio"] = {"Grekujo", "Greklando", "greko", "grekoj", "greka futbalisto", "grekaj futbalistoj"}, ["grenado"] = {"grenadano"}, ["gujano"] = {"gujanano"}, ["gvatemalo"] = {"gvatemalano"}, ["gvineo"] = {"gvineano"}, ["gvineo Bisaŭa"] = {"gvineo bisaŭa", "bisaŭa gvineano", "gvineano bisaŭa"}, -- Ĝ-- ["ĝibraltaro"] = {"ĝibraltarano", "ĝibraltaranoj"}, ["ĝibutio"] = {"ĝibutiano", "ĝibutianoj"}, -- H -- ["haitio"] = {"haitiano"}, ["havajo"] = {"havajano", "havajanoj"}, ["heredaĵo de unesko"] = {"monda heredaĵo", "monda kultura heredaĵo", "monda natura heredaĵo"}, ["hidraŭliko"] = {"hidraŭliko"}, ["hispanio"] = {"hispanujo", "hispano", "hispanoj", "hispana futbalisto", "hispanaj futbalistoj"}, ["historio"] = {"historiisto"}, ["homoj"] = {"homo", "persono", "personoj"}, ["html"] = {"xhtml", "html5"}, ["honduro"] = {"hondurano"}, ["honkongo"] = {"honkongano", "hongkongo"}, ["hungario"] = {"hungarujo", "hungaro", "hungaroj", "hungara futbalisto", "hungaraj futbalistoj"}, -- I -- ["idaho"] = {"idahano"}, ["ilinojso"] = {"ilinojsano", "ilinojo", "ilinojano"}, ["indianio"] = {"indianiano", "indianao", "indianaano"}, ["indonezio"] = {"indoneziano"}, ["inĝenierarto"] = {"inĝeniero"}, ["inguŝio"] = {"inguŝo", "inguŝoj"}, ["insekto"] = {"insektoj"}, ["insulo"] = {"insuloj", "insularo"}, ["interreto"] = {"tut-tera teksaĵo","ttt"}, ["iovao"] = {"iovaano"}, ["irako"] = {"irakano"}, ["irano"] = {"persio", "iranano", "irananoj", "iranaj futbalistoj"}, ["irlando"] = {"irlanda respubliko", "respubliko irlando", "irlandano", "irlandano", "irlandanoj", "irlanda futbalisto", "irlandaj futbalistoj"}, ["islando"] = {"islandano", "islandanoj", "islanda futbalisto", "islandaj futbalistoj", "islanda politikisto"}, ["israelo"] = {"israelano", "israelanoj", "Jerusalemo", "Tel-Avivo", "cionismo"}, ["italio"] = {"italujo", "italo", "italoj", "itala futbalisto", "italaj futbalistoj"}, -- J -- ["jamajko"] = {"jamajkano"}, ["japanio"] = {"japanujo", "japano", "japanoj", "japana futbalisto", "japanaj futbalistoj"}, ["jaro"] = {"jardeko", "jarcento", "jarmilo", "epoko"}, ["jemeno"] = {"jemenano", "jemenanoj"}, ["judismo"] = {"judo"}, ["jugoslavio"] = {"jugoslavujo", "jugoslaviano", "jugoslavo", "jugoslavoj"}, ["juro"] = {"juristo"}, -- Ĵ -- ["ĵurnalo"] = {"gazeto", "ĵurnalisto"}, -- K -- ["kabo-verdo"] = {"kaboverdo", "kaboverdano"}, ["kajmaninsuloj"] = {"kajmaninsulano", "kajmana insularo", "Kajmana Insularo", "la Kajmana Insularo", "la Kajmaninsuloj"}, ["kalifornio"] = {"kaliforniano"}, ["kamboĝo"] = {"kamboĝano"}, ["kameruno"] = {"kamerunano"}, ["kanado"] = {"kanadano", "kanadanoj", "kanada futbalisto", "kanadaj futbalistoj"}, ["kansaso"] = {"kansasano"}, ["kartvelio"] = {"kartvelujo", "kartvelo", "kartveloj", "kartvela futbalisto", "kartvelaj futbalistoj"}, ["katalunio"] = {"kataluno", "katalunoj"}, ["kataro"] = {"katarano"}, ["katolikismo"] = {"katolika eklezio"}, ["kazaĥio"] = {"kazaĥujo", "kazaĥstano", "kazaĥo", "kazaĥoj", "kazaĥa futbalisto", "kazaĥaj futbalistoj"}, ["kebekio"] = {"kebekiano"}, ["kemio"] = {"kemia kombinaĵo", "ĥemio", "ĥemia kombinaĵo", "kemiisto", "ĥemiisto", "kemiistoj", "scienco"}, ["kenjo"] = {"kenjano"}, ["kentukio"] = {"kentukiano"}, ["kimrio"] = {"kimro", "kimroj", "kimrujo"}, ["kino"] = {"kinarto", "kinejo", "kineja filmo", "filmo", "filma muziko", "reĝisoro"}, ["kipro"] = {"kiprano"}, ["kirgizio"] = {"kirgizujo", "kirgizistano", "kirgizo", "kirgizoj", "kirgiza futbalisto", "kirgizaj futbalistoj"}, ["koktelo"] = {"alkoholaĵo", "trinkaĵo"}, ["kolombio"] = {"kolombiano"}, ["koloradio"] = {"koloradiano"}, ["komoroj"] = {"la Komoroj", "komorano", "komoranoj", "komoraj futbalistoj"}, ["komputiko"] = {"komputilo", "programaro", "komputikisto", "programisto"}, ["kondimento"] = {"spico, spicaĵo"}, ["konektikuto"] = {"konektikutano"}, ["koreio"] = {"koreujo", "koreo", "koreoj"}, ["korbopilkado"] = {"basketbalo", "korbopilko"}, ["kosovo"] = {"kosovano", "kosovanoj", "kosova futbalisto", "kosovaj futbalistoj"}, ["kostariko"] = {"kosta-riko", "kostarikano", "kostarikanoj", "kostarika futbalisto", "kostarikaj futbalistoj"}, ["kristanismo"] = {"kristano", "kristanoj", "katoliko", "katolikismo", "luterano", "luteranismo"}, ["kroatio"] = {"kroatujo", "kroato", "kroatoj", "kroata futbalisto", "kroataj futbalistoj"}, ["kubo"] = {"kubano", "kubanoj"}, ["kuracisto"] = {"kuracado", "kuracilo", "medikamento" , "dentokuracado", "dentokuracisto", "noto: vidu ke ankaŭ ekzistas bildo pri 'medicino'"}, ["kurdio"] = {"kurdo", "kurdoj"}, ["kuvajto"] = {"kuvajtano", "kuvajtanoj"}, -- L -- ["laoso"] = {"laosano"}, ["latvio"] = {"latvujo", "latvo", "latvoj", "latva futbalisto", "latvaj futbalistoj"}, ["lesoto"] = {"lesotano"}, ["libano"] = {"libanano", "libananoj"}, ["liberio"] = {"liberiano"}, ["libio"] = {"libiano", "libianoj"}, ["libro"] = {"libroj", "eldonejo", "libroeldonejo", "libroeldonado", "eldonisto", "eldonistoj", "libroeldonisto", "libroeldonistoj", "librovendejo", "librovendisto", "librovendistoj", "libristo", "biblioteko", "biblioteka scienco", "bibliotekisto", "bibliotekistoj"}, ["lingvoj"] = {"lingvoscienco", "lingvopolitiko", "lingvistiko", "nomo"}, ["literaturo"] = {"verkisto", "literatura figuro", "fikciulo", "fikciuloj"}, ["litovio"] = {"litovujo", "litovo", "litovoj", "litova futbalisto", "litovaj futbalistoj"}, ["ludoj"] = {"ludo", "ludisto", "ludistoj"}, ["luiziano"] = {"luizianano"}, ["luksemburgio"] = {"luksemburgo", "luksemburgiano", "luksemburgianoj", "luksemburgano", "luksemburganoj"}, -- M -- ["madagaskaro"] = {"madagaskarano", "madagaskaranoj", "madagaskara futbalisto", "madagaskaraj futbalistoj"}, ["majno"] = {"majnano"}, ["malajzio"] = {"malajziano", "malajzianoj"}, ["malavio"] = {"malaviano"}, ["maldivoj"] = {"la maldivoj", "maldivano", "maldivanoj"}, ["malio"] = {"maliano", "malianoj"}, ["malto"] = {"maltano", "maltanoj", "malta futbalisto", "maltaj futbalistoj"}, ["mamulo"] = {"mamuloj"}, ["manĝaĵo"] = {"kuirarto", "kuirado", "manĝaĵoj"}, ["marilando"] = {"marilandano"}, ["marŝala insularo"] = {"marŝalaj insuloj", "marŝal-insuloj", "marŝalano", "marŝalinsulano"}, ["maroko"] = {"marokano"}, ["masaĉuseco"] = {"masaĉusecano"}, ["matematiko"] = {"matematikisto"}, ["maŭricio"] = {"maŭriciano"}, ["maŭritanio"] = {"maŭritaniano"}, ["mekaniko"] = {"mekanikisto", "hidraŭliko"}, ["meksiko"] = {"meksikano", "meksikanoj", "meksika futbalisto", "meksikaj futbalistoj"}, ["medicino"] = {"malsano", "terapio", "farmacio", "alternativa medicino", "noto: vidu ke ankaŭ ekzistas bildo pri 'kuracisto'"}, ["meteologio"] = {"ŝtormo", "uragano", "tajfuno", "inundo"}, ["miĉigano"] = {"miĉiganano"}, ["minesoto"] = {"minesotano"}, ["misisipio"] = {"misisipiano"}, ["misurio"] = {"misuriano"}, ["moldavio"] = {"moldavujo", "moldavo", "moldavoj", "moldaviano", "moldavianoj", "moldava futbalisto", "moldavaj futbalistoj"}, ["mono"] = {"valuto", "monunuo"}, ["monako"] = {"monakano"}, ["moncerato"] = {"monceratano"}, ["mongolio"] = {"mongolujo", "mongolo", "mongoloj"}, ["montano"] = {"montanano"}, ["montenegro"] = {"montenegrano", "montenegranoj"}, ["mozambiko"] = {"mozambikano"}, ["municipojbr"] = {"brazila municipo", "municipo de Brazilo"}, ["muziko"] = {"muzikisto", "kantisto", "muzikistoj", "kantistoj", "muzikgrupo", "elektronika muziko", "muzikaĵo", "kanto", "kanzono", "muzikilo", "dancado", "dancisto", "muzikalo", "opero", "opereto"}, -- N - ["naĝado"] = {"naĝisto", "naĝa klubo", "naĝa konkurso"}, ["namibio"] = {"namibiano", "namibianoj"}, ["navigado"] = {"naŭtiko", "lumturo"}, ["nebrasko"] = {"nebraskano"}, ["nederlando"] = {"nederlandano", "nederlandanoj", "nederlanda futbalisto", "nederlandaj futbalistoj"}, ["nederlandaj antiloj"] = {"nederlandantilano"}, ["nepalo"] = {"nepalano"}, ["nevado"] = {"nevadano"}, ["niĝero"] = {"niĝerano"}, ["niĝerio"] = {"niĝeriano"}, ["nikaragvo"] = {"nikaragvano"}, ["norda dakoto"] = {"norddakotano"}, ["norda karolino"] = {"nord-karolino", "nordkarolinano"}, ["nord-koreio"] = {"norda koreio", "nord-koreujo", "norda koreujo", "nordkoreo", "nordkoreiano", "nord-koreaj futbalistoj"}, ["nord-makedonio"] = {"nordmakedonio", "nordmakedono"}, ["nord-marianoj"] = {"la nord-marianoj", "nordmarianoj", "nordmariaanano"}, ["nord-osetio"] = {"norda osetio", "norda osetio-alanio", "nord-oseto", "nord-osetoj"}, ["norvegio"] = {"norvegujo", "norvego", "norvegoj", "norvega futbalisto", "norvegaj futbalistoj"}, ["novhampŝiro"] = {"nov-hampŝiro", "novhampŝirano"}, ["novĵerzejo"] = {"nov-ĵerzejo", "novĵerzejano"}, ["novmeksiko"] = {"nov-meksiko", "novmeksikano"}, ["novjorkio"] = {"nov-jorkio", "novjorkiano", "nov-jorko", "novjorko", "novjorkano"}, ["nov-Zelando"] = {"novzelando", "novzelandano"}, ["nutrado kaj gastronomio"] = {"nutrado", "nutraĵo", "gastronomio", "gastejo"}, -- O -- ["ohio"] = {"ohiano"}, ["okcidenta Saharo"] = {"okcidentsaharano"}, ["oklahomo"] = {"oklahomano"}, ["omano"] = {"ano"}, ["oregono"] = {"oregonano"}, ["orienta timoro"] = {"orienta Timoro", "orienta timorano"}, -- P -- ["pakistano"] = {"pakistanano"}, ["palestino"] = {"palestinano"}, ["panamo"] = {"panamano"}, ["paragvajo"] = {"paragvajano", "paragvajanoj"}, ["pensilvanio"] = {"pensilvaniano"}, ["pentraĵo"] = {"pentristo"}, ["planlingvo"] = {"planlingvoj"}, ["poeto"] = {"poezio", "poemo"}, ["politiko"] = {"politikisto", "organizaĵo", "movado", "internacia politiko"}, ["polio"] = {"polujo", "pollando", "polo", "poloj"}, ["portoriko"] = {"portorikano"}, ["portugalio"] = {"portugalujo", "portugalo", "portugaloj", "portugala futbalisto", "portugalaj futbalistoj"}, ["psikologio"] = {"psikologo", "psikoterapio", "psikiatrio", "noto: vidu ke ankaŭ ekzistas bildo pri 'medicino', pri aliaj terapioj, kaj 'kuracisto'"}, -- R -- ["religio"] = {"religiulo", "religiuloj", "teologio", "teologo", "teologoj", "episkopo", "episkopoj", "ĉefepiskopo", "ĉefepiskopoj", "episkopujo", "helpepiskopo", "helpepiskopoj"}, ["respubliko kongo"] = {"kongo brazavila", "la respubliko kongo", "civitano de respubliko kongo", "respublika kongano"}, ["rodinsulo"] = {"rod-insulo", "rodinsulano"}, ["rokmuziko"] = {"rokmuzikisto", "popmuziko", "popmuzikisto"}, ["romia Imperio"] = {"romio", "romia imperio", "romiano"}, ["ruando"] = {"ruandano"}, ["rumanio"] = {"rumanujo", "rumano", "rumanoj", "rumana futbalisto", "rumanaj futbalistoj", "rumana vilaĝo"}, ["rusio"] = {"rusujo", "ruso", "rusiano", "rusoj", "rusianoj", "rusa futbalisto", "rusia futbalisto", "rusaj futbalistoj","rusa provinco","rusa urbo","rusia provinco","rusia urbo"}, -- S -- ["salomonoj"] = {"la salomonoj", "salomonaj insuloj", "salomona insularo", "Salomona Insularo", "salomonano"}, ["salvadoro"] = {"salvadorano"}, ["sankta heleno"] = {"sent-heleno", "sankhelenano"}, ["sankta lucio"] = {"sankt-luciano", "sanktluciano"}, ["sankta vincento kaj la grenadinoj"] = {"sankta vincento", "sanktvincentano", "grenadinoj", "grenadinano"}, ["sankta-kito kaj neviso"] = {"sankta-kito", "sanktkitano", "neviso", "nevisano"}, ["san-marino"] = {"sanmarino", "sanmarinano"}, ["santomeo kaj principeo"] = {"santomeo", "principeo", "santomeano", "principeano"}, ["sauda arabio"] = {"saudo", "saudarabiano", "saŭda arabio", "saŭdo", "saŭdarabiano"}, ["sciencfikcio"] = {"scienc-fikcio"}, ["sejŝeloj"] = {"la sejŝeloj", "sejŝelano"}, ["senegalo"] = {"senegelano"}, ["serbio"] = {"serbujo", "serbo", "serboj", "serba futbalisto", "serbaj futbalistoj"}, ["sicilio"] = {"sicilujo", "siciliano"}, ["sieraleono"] = {"sieraleonano"}, ["singapuro"] = {"singapurano"}, ["sirio"] = {"siriano"}, ["skermado"] = {"skermisto"}, ["slovakio"] = {"slovakujo", "slovako", "slovakoj", "slovaka futbalisto", "slovakaj futbalistoj"}, ["skotlando"] = {"skotio", "skoto", "skota kulturo"}, ["skulptisto"] = {"skulptaĵo", "skulptado"}, ["slovenio"] = {"slovenujo", "sloveno", "slovenoj", "slovena futbalisto", "slovenaj futbalistoj"}, ["somalio"] = {"somaliano"}, ["sporto"] = {"sportoj", "sporta disciplino", "sportisto"}, ["srilanko"] = {"sri-lanko", "lanko", "cejlono", "srilankano", "srilankanoj"}, ["suda dakoto"] = {"sud-dakoto", "suddakotano"}, ["suda karolino"] = {"sud-karolino", "sudkarolinano"}, ["sud-afriko"] = {"sudafriko", "sudafrikano", "sudafrikanoj"}, ["sudano"] = {"sudanano"}, ["sud-koreio"] = {"sud-koreujo", "suda koreio", "suda koreujo", "sudkoreo", "sudkoreiano", "sud-koreaj futbalistoj"}, ["sud-osetio"] = {"suda osetio", "sud-oseto", "sud-osetoj"}, ["sud-sudano"] = {"sudsudano", "sudsudanano"}, ["sudtirolo"] = {"sud-tirolo", "sudtirolano", "sud-tirolano"}, ["surinamo"] = {"surinamano", "surinamanoj"}, ["svazilando"] = {"svazilandano"}, ["svedio"] = {"svedujo", "svedlando", "svedo", "svedoj", "sveda futbalisto", "svedaj futbalistoj"}, ["svislando"] = {"svisio", "svisujo", "sviso", "svisoj", "svislandano", "svislandanoj", "svislanda futbalisto", "svislandaj futbalistoj"}, -- Ŝ -- ["ŝako"] = {"ŝakisto", "ŝakistoj"}, -- T -- ["taĝikio"] = {"taĝikujo", "taĝikistano", "taĝiko", "taĝikoj", "taĝika futbalisto", "taĝikaj futbalistoj"}, ["tajlando"] = {"tajlandano", "tajo"}, ["tajvano"] = {"la Respubliko de Ĉinio", "respubliko de Ĉinio", "tajvanano", "tajvananoj"}, ["tanzanio"] = {"tanzaniano"}, ["tatarstano"] = {"tatario", "tataro"}, ["teatro"] = {"aktoro", "aktoroj", "teatra ensemblo"}, ["teksaso"] = {"teksasano"}, ["televido"] = {"televida serio", "televidserio", "televida kanalo"}, ["tenesio"] = {"tenesiano"}, ["teniso"] = {"tenisisto", "tenisistino"}, ["togolando"] = {"togolandano", "togolo", "togolano"}, ["trinidado kaj tobago"] = {"trinidado", "tobago", "trinidadano", "tobagano", "togo"}, ["tunizio"] = {"tuniziano"}, ["turkio"] = {"turkujo", "turko", "turka futbalisto", "turkaj futbalistoj"}, ["turkoj kaj kajkoj"] = {"turkoj", "kajkoj", "turkanoj", "kajkanoj"}, ["turkmenio"] = {"turkmenujo", "turkmenistano", "turkmeno", "turkmenoj", "turkmena futbalisto", "turkmenaj futbalistoj"}, -- U -- ["ugando"] = {"ugandano"}, ["ukrainio"] = {"ukrainujo", "ukraino", "ukrainoj", "urkainiano", "ukrainianoj", "ukraina futbalisto", "ukrainaj futbalistoj"}, ["unuiĝintaj arabaj emirlandoj"] = {"la unuiĝintaj arabaj emirlandoj", "UAE"}, ["urbo"] = {"urbeto", "urbego", "urbano"}, ["usona futbalisto"] = {"usonaj futbalistoj"}, ["usono"] = {"usonano", "usonanoj"}, ["usonaj virgulininsuloj"] = {"la usonaj virgulininsuloj"}, ["utaho"] = {"utahano"}, ["uzbekio"] = {"uzbekujo", "uzbekistano", "uzbeko", "uzbekoj", "uzbeka futbalisto", "uzbekaj futbalistoj"}, -- V -- ["vajomingo"] = {"vajomingano"}, ["valonio"] = {"valono"}, ["vanuatuo"] = {"vanuatuano", "vanuatuanoj"}, ["vaŝingtonio"] = {"vaŝingtoniano"}, ["vatikano"] = {"vatikanurbo", "vatikan-Urbo", "vatikanano"}, ["velado"] = {"velo", "velŝipo", "velboato", "jaĥto"}, ["venezuelo"] = {"venezuelano", "venezuelanoj"}, ["vermonto"] = {"vermontano"}, ["videoludo"] = {"videoludilo", "videoludado"}, ["vikipedio"] = {"vikipedia helpo"}, ["virginio"] = {"virginiano"}, ["viskonsino"] = {"viskonsinano"}, ["vjetnamio"] = {"vjetnamiano", "vjetnamo"}, ["volapuko"] = {"volapük", "volapukisto"}, ["vojo"] = {"trafiko", "ŝoseo"}, -- Y -- -- Z -- ["zambio"] = {"zambiano"}, ["zimbabvo"] = {"zimbabvano"}, ["zoologio"] = {"animaloj", "bestoj", "zoologo", "zoologia esplorejo"}, } ev7bnj9qmrvilwvcjugt702e0w4h29v 828 483324 9413483 9357021 2026-06-25T19:54:02Z ThomasPusch 1869 9413483 Scribunto text/plain return { ["taĝikio"] = "Flago-de-Taĝikio.svg|kadra", ["tajlando"] = "Flago-de-Tajlando.svg|kadra", ["tajvano"] = "Flago-de-Tajvano.svg|kadra", ["tasmanio"] = "Flag of Tasmania.svg", ["tatarstano"] = "Flag of Tatarstan.svg", ["teatro"] = "P_culture.svg", ["tekniko"] = "Exquisite-kfm_home.png", ["teknologio"] = "Stylised Lithium Atom.svg|class=skin-invert-image", ["teksaso"] = "Flag of Texas.svg|kadra", ["televido"] = "Television.svg", ["tenesio"] = "Flag of Tennessee.svg|kadra", ["teniso"] = "Tennis ball.svg", ["tibeto"] = "Tibetan girl.jpg", ["togolando"] = "Flago-de-Togolando.svg|kadra", ["tongo"] = "Flago-de-Tongo.svg|kadra", ["toskanio"] = "Coat of arms of Tuscany.svg", ["tramtransporto"] = "Straßenbahn aus Zusatzzeichen 1048-19.svg|class=skin-invert-image", ["trinidado kaj tobago"] = "Flago-de-Trinidado-kaj-Tobago.svg|kadra", ["tunizio"] = "Flago-de-Tunizio.svg|kadra", ["turkio"] = "Flag Turkey template.gif|kadra", ["turkmenio"] = "Flago-de-Turkmenio.svg|kadra", } sgrgkt1tkds04ryd26hq1i82zbuop4d 0 485861 9413754 9174421 2026-06-26T07:32:06Z Sj1mor 12103 9413754 wikitext text/x-wiki {{informkesto kastelo|Regiono-ISO=DE-TH|Situo sur mapo2=Centra Meiningen|Zomo = 16}} [[Dosiero:Meiningen, Schloss Elisabethenburg 16.jpg|eta|Antaŭa fasado kun fontano.]] [[Dosiero:Meiningen Elisabethenburg 2012 7.jpg|eta|Malantaŭa korto.]] [[Dosiero:Meiningen Hessensaal 01.jpg|eta|Salono nomita ''Hessensaal''.]] La '''Kastelo Elisabethenburg''' (germane: ''Schloß Elisabethenburg'') estas baroka palaco situanta sur la nordokcidenta rando de [[Meiningen]]. == Historio == Ĝis 1918 ĝi estis la loĝejo de la dukoj de [[Saksio-Meiningen]]. La kastelo nun gastigas la Max-Reger-arkivon, la turingian ŝtatan arkivon, la Max-Reger-muziklernejon, la Johannes-Brahms-koncertejon, restoracion, kafejan turon kaj la ceremoniajn ĉambrojn de la urba konsilio, sen paroli pri la daŭraj ekspozicioj pri artaĵoj diversaj. La palaco estis konstruita fare de la duko Bernhard la 1-a inter 1682 kaj 1692 en la loko de malfru-otika kastelo el la jaro 1511, parto (''Bibrasbau'', nomita laŭ episkopo Lorenz von Bibra) kiu estis integrigita en la norda alo de la nuna konstruaĵo. La nova palaco havis tri alojn kaj centran turon kiuj formas "E-on", kiel bone videblas de super. Poste tio estis interpretita kiel aludo al la nomo de la dua edzino Elisabeth Eleonore de Braunschweig-Wolfenbüttel, la nomdonintino de la nuna palaco. nomon. == Priskribo == La konstruaĵo estis restrukturita en la 19-a jarcento, kaj seka ĉirkaŭfosaĵo aldonitis. La tre rustika fenestraro ĉirkaŭanta, kiu nun dominas la fasadon, estis aldonita nur en 1845. Origine la fenestroj havis simple rektangulojn faritajn el grejso. En 1918 nova itala marmorfontano estis alkonstruita. Internaj ornamadoj reprezentas gamon de arkitekturaj stiloj komenciĝantaj kun la barokaj freskoj komisiitaj fare de Bernhard la 1-a, tra [[Rokoko]] kaj 19-a-jarcentaj empirostiloj. Ĉirkaŭas la kastelon la belega [[Kastelparko Meiningen]]. == Kolektoj == === Artokolektoj === Pentraĵoj, plastikaĵoj kaj grafikaĵoj, pluraj kolektosekcioj da artmetiaĵoj kaj diversaj objektoj kun regiona fono konsistigas la profilon de meining-aj kolektoj. Aparte en historia medio de la Elisabethenburg-kastelo ili prezentas sin aŭ kiel simplajn muzeajn erojn au kiel helpilojn reprodukti historian ĉambrosubstancon. Same kiel alie ankaŭ tie ĉi la fundamento de la kolektaro estis la trezoroj de la dukoj. Certe la tuto ne kompareblas al aliaj kolektoj tamen ĝi entenas altvalorajn objektojn pri italaj, germanaj kaj nederlandaj arto. Estu permesita nomi kelkajn nomojn de artistoj kies verkoj troveblas ene de la kastelo: Ferdinand Bol, Jacob de Backer, Gerard Houckgeest, Giovanni Antonio Pellegrini, [[Bernardo Strozzi]], [[Friedrich Bury]]. Por la prezento de la kortega vivo kaj de la rezideja historio de Meiningen menciindas la duka kolekto pri portretoj kaj verkoj de la ĉekortegaj pentristoj Gottlieb Friedrich Bach, Johann Philipp Bach, Carl Wagner, [[Samuel Friedrich Diez]]. Fona samo validas ankaŭ por mebloj, fajencoj, porcelanaĵoj aŭ moneroj kiuj estas en la daŭraj ekspozicioj. Dua riĉa fonto por la kolektaro estis la societo ''Hennebergischer altertumsforschender Verein'', kiun fondis 1832 en Meiningen [[Ludwig Bechstein]], sekvante fruan tradicion de burĝaj historiaj societoj. Alvenis al la muzeokolektoj krom malfrugotikaj plastikaĵoj, artmetiaĵoj kaj gildaj produktoj ankaŭ turmentiloj kaj multaj aliaj regionhistoriaĵoj. La societo mem posedis ne tute 9000 objektojn. Tute alia temokampo ĉeestanta estas la arto de komunisma [[GDR|Orienta Germanio]]. Tiu sekcio entenis ankaŭ la galerion ''Bauerngalerie des VdgB'' el la Ringberg-hotelo apud [[Suhl]]. Tiu tre speciala kolekto takseblas kiel aparta fenomeno de socialisma kulturstrategio. La palaco kaj ĝia orkestro estis asociitaj kun multaj famaj muzikistoj, precipe kun [[Hans von Bülow]], [[Max Reger]] kaj [[Johannes Brahms]], kiu estis ofta gasto tie. La muzikarkivoj havas grandan kolekton de aŭtografoj, inkluzive de multaj el tiuj de Bach, same kiel kolekton de historiaj instrumentoj. La palaco ankaŭ gastigas tre grandan bibliotekon, kiu estis regule uzita fare de [[Friedrich Schiller ]] dum sia restado en la regiono. === Muzikkolektoj === Tra multaj jarcentoj agadis elstaraj muzikistoj kaj komponistoj en Meiningen kaj igis la urbon muzika centro. Gastis en la urbo i.a. [[Johann Ludwig Bach]], [[Hans von Bülow]], [[Johannes Brahms]], [[Richard Strauss]], [[Max Reger]] ricevinte ĉiam subtenadon fare de la duka kortego. La multnombra objektaro, el kiu nur parto prezentatas altkvalite ene de daŭra ekspozicio, ebligas postsekvi tiujn cirkonstancojn. Ekzemple oni informatas pri la restado de Hans von Bülow kiu profunde evoluigis la orkestran arton. En sia rolo kiel estro de la [[Kortega Kapelo je Meiningen]] li igis ĝin unu el la plej bonaj en tuta Eŭropo kaj entreprenis multajn gastludojn. Oni koncentriĝis antaŭ ĉio pri la sinfonioj de [[Ludwig van Beethoven]] kaj interpretis modeldone la verkojn de [[Johannes Brahms]]. Max Reger evidentiĝis digna posteulo kiel orkestrestro per similaj klopodoj dum 1911-14; arta vivo post la eksplodo de la [[Unua mondmilito]] en 1914 ekis malpli gravi. Speciala arkivo pri Reger montras privatajn postlasitaĵojn (i.a. mebloj, plastikaĵoj, pentraĵoj) kaj ebligas ravigan enrigardon en liajn vivokondiĉojn. La Anton-Ulrich-kolekto pri muziknotoj elstaras inter la multo da aliaj muzikaj objektoj (notaj aŭtografoj, bildoj, kolekto pri muzikinstrumentoj historiaj). Ĝi jam estis plurfoje en la centro de internacia muzikscienca esplorado estante unika trezoro pri itala kaj germana kantvoĉa muziko el la [[Baroko]]. == Fontoj == * Reissland, Ingrid: ''Das Meininger Schloss Elisabethenburg, Baugeschichte und bedeutende Innenräume'', Meiningen 1988. * Verona Gerasch (eld.): ''Beiträge zum Kolloquium: 300 Jahre Schloss Elisabethenburg'', Meiningen 1992 (=Südthüringer Forschungen, 27). * Erck, Alfred; Schneider, Hannelore: "Schloß Elisabethenburg in Meiningen" en: ''Residenz-Schlösser inThüringen. Kulturhistorische Porträts'', eldonis Roswitha Jacobsen kaj Hendrik Bärnighausen. Bucha bei Jena 1998, p. 91-92 * Museumsverband Thüringen (eld.): ''Museen in Thüringen'', Edition Leipzig 2006, ISBN 978-3-361-00612-6, p. 115-116 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.thueringen.info/index.php?id=616 Elisabethenburg ĉe ''Thueringen.info''.] * [http://www.meiningermuseen.de/pages/schloss.php Retpaĝaro de la meiningen-aj muzeoj.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140714151505/http://www.meiningermuseen.de/pages/schloss.php |date=2014-07-14 }} <!--{{Koordinato|NS=50/34/13/N |EW=10/24/46/E |type=landmark |region=DE-TH}}--> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Dinastio Saksio-Meiningen |*Elisabethenburg]] [[Kategorio:Kasteloj en Distrikto Schmalkalden-Meiningen|Elisabethenburg]] [[Kategorio:Meiningen]] [[Kategorio:Muzeoj en Meiningen|Elisabethenburg]] [[Kategorio:Muzeoj pri arto|Meiningen]] [[Kategorio:Muzeoj pri muziko|Meiningen]] 8z25v6k9odtv5lnmonxkogf49ynxlue 0 485962 9413231 9269522 2026-06-25T12:50:02Z Sj1mor 12103 9413231 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} [[Dosiero:Benjamin West 005.jpg|eta|280ra|''La morto de la Generalo Wolfe'' de [[Benjamin West]].]] [[Generalo]] '''James WOLFE''' (2a Januaro 1727 – 13a Septembro 1759) estis [[oficiro]] de la [[Brita Armeo]], konata pro sia trejn-reformoj sed rememorita ĉefe pro sia venko super la francoj ĉe la [[Batalo de la Ebenaĵoj de Abrahamo|Batalo de Kebeko]] en Kanado en 1759. La filo de elstara generalo, Leŭtenant-Generalo Edward Wolfe, li estis ricevinta sian unuan mision tre juna kaj faris etendan servon en Eŭropo dum la [[Milito de Aŭstria Sukcedo]]. Lia servo en [[Flandrio]] kaj en [[Skotlando]], kie li partoprenis en la nuligon de la [[Dua jakobita ribelo]], alvokis atenton de liaj superuloj. Lia kariero estis haltigita de la Pactraktato de 1748 kaj li pasis multe de la venontaj ok jaroj enkazerne ĉe la [[Skotaj Altaj Teroj]]. Li iĝis leŭtenant-kolonelo kiam li estis ankoraŭ 23-jaraĝa. La eksplodo de la [[Sepjara Milito]] en 1756 havigis al Wolfe novajn oportunojn por karieravanco. Lia partopreno en la malsukcesa atako kontraŭ [[Rochefort]] en 1757 kondukis al [[William Pitt]] nomumi lin vic-komandanto de ekspedicio por kapti la Fortikaĵon de Louisbourg. Sekve de la sukceso de tiu sieĝo de Louisbourg en 1758, li iĝis komandanto de trupo kiu navigadis la fluejon de la [[Rivero Sankta Laŭrenco]] por kapti [[Kebeko]]n. Post sieĝo Wolfe venkis super la franca truparo sub estreco de [[Louis-Joseph de Montcalm]] kio permesis la britajn fortojn kapti la urbon. Wolfe mortiĝis dum la [[Batalo de la Ebenaĵoj de Abrahamo]] pro vundoj el tri muskedaj kugloj. == Literaturo == * Sen aŭtoro. "[http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0008670 James Wolfe] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080319031719/http://thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0008670 |date=2008-03-19 }}", en ''The Canadian Encyclopedia''. Historica Foundation, 2008 * Baker-Smith, Veronica. ''Royal Discord: The Family of George II''. Athena Press, 2008. * Black, Jeremy. ''British Lives: William Pitt''. Cambridge University Press, 1992. * Browning, Reed. ''The War of the Austrian Succession''. Alan Sutton Publishing, 1994. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{Wikisource author|James Wolfe}} * Sen aŭtoro. "[http://www.badley.info/history/Wolfe-James-Great-Britain.biog.html History and Chronology of James Wolfe] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150923181440/http://www.badley.info/history/Wolfe-James-Great-Britain.biog.html |date=2015-09-23 }}", en ''World History Database'' * New Brunswick Museum. "[http://website.nbm-mnb.ca/Wolfe/WolfeIntro.htm A National Treasure in New Brunswick: James Barry's ''Death of General Wolfe''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111118220055/http://website.nbm-mnb.ca/Wolfe/WolfeIntro.htm |date=2011-11-18 }}", in ''New Brunswick Museum'' (retejo), 2003 * NBC. [http://www.ccbn-nbc.gc.ca retejo de Plains of Abraham ], Government of Canada. (National Battlefields Commission) * NBC. [http://1759.ccbn-nbc.gc.ca 1759: From the Warpath to the Plains of Abraham], Virtual Museum Canada, The National Battlefields Commission, 2005 {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Britaj militistoj]] sk2gatcmccfvu6l7c80r6gvk0ycnkld 0 489033 9413490 9280360 2026-06-25T20:04:41Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413490 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |dosiero =Fourth_ecumenical_council_of_chalcedon_-_1876.jpg |priskribo =4-a Koncilio de Kalcedono | dato de naskiĝo = 4-a aŭ 5-a jarcento | dato de morto = | kesteroj = {{Informkestero sinsekvo | titolo = [[Episkopo]] de [[Edeso]] | periodo = ekde 435 ĝis 457 }} }} '''Iba el Edeso''' ([[siria lingvo|sirie]] {{lang|syc|ܗܝܒܐ ܐܘܪܗܝܐ‎}}) estis ekde 435 ĝis 457 [[episkopo]] de [[Edeso]] de [[Mezopotamio]] kaj naskiĝis en [[Sirio]]. Lia nomo, sirie, estas ''Ihiba'' aŭ ''Hiba'', ekvivalenta al “Donato”. Lia nomo ofte estas asociita al tiuj de la grupo [[Nestorianismo|nestorianisma]] kvankam la dokumentoj, laŭ iuj esploristoj, lin koncernantaj tion ne pravigas. == Biografio == Iba estas unuafojojn menciita kiel [[presbitero]] de la eklezio de Edeso dum la episkopado de [[Rabula]], ĉar li energie aliĝis al teologiaj pozicioj kiujn sia episkopo samenergie rifuzis. Iba estis fervora admiranto de la verkoj de [[Teodoro de Mopsuestio]], kiujn li tradukis al la siria lingvo kaj cirkuligis tra la tuta kristana oriento. Li aliĝis al la “Teologia Skolo de Edeso” (dirita “Skolo de Persoj”) kaj aperis ĉe kelkaj partizano de [[Nestorio]]. Kaj tiu aliĝo estis akompanata de verkoj. Rabbula, lia antaŭulo en la episkopa sidejo de Edeso, estis kondamninta tiujn verkojn kaj de ili bruligis ekzemplerojn. <ref>ASSEMANI, B.O., III, part. I, 86; part. II, 73.</ref>. Kun la episkopiĝo de Iba, Nestorianismo trovis liberan vojon en Mezopotamio, kaj la letero kiun la nova episkopo estis adresinta, en 433, al Mari, episkopo de Hardaŝir en Persio, kuraĝigis pri ĝi la propagandon inter la orientaj sirianoj. Atakita pro tiu letero en la koncilioj de [[Tiro]] kaj [[Bejruto]], Iba estis absolvita, sed dum la [[Dua koncilio de Efezo]] (tiu dirita la “Banditaĵo de Efezo”, en 449, li estis kondamnita kune kun [[Flaviano de Konstantinopolo]] kaj aliaj ses episkopoj. Iba estis depostenigita kaj ekzilita; sed lia ekzilo daŭris nur du jarojn,<ref>Ekzistas de tiu episkopo letero adresita al la imperiestro Leono koncerne la koncilion de Kalcedono. ASSEMANI, B.O., I, 257 kaj 405.</ref>Post la [[Koncilio de Kalcedono]] de 451, kiu estis precipe direktita kontraŭ [[Eŭtiko]] kaj [[Monofizitismo|monofizitoj]]<ref>En Tiu koncilio la afero estis korektita pere la "Tomus ad Flavianum" (letero al Flaviano, ĉefepiskopo de Konstantinopolo) de papo [[Leono la 1-a]]. Tiu letero legita antaŭ la konciliaj patroj ekscitis la krion: ”Petro parolis”.</ref>, Iba revenis al sia sidejo, kie li pace regis nur laŭ kelkaj monatoj ĉar morto lin trafis. Kaj lia letero al Mari daŭrigis lin suspektigi partizano de Nestorio kaj do kondamnebla. Fakte, tiu letero estos unu el “Tri ĉapitroj” kondamnitaj en la [[Dua koncilio de Konstantinopolo]] (553). La morto de Iba okazigis forigon de Edeso de liaj partizanoj kiuj studis aŭ instruis ĉe la Skolo de Persoj, sed la Skolo estis definitive fermita en 489, ordone de [[Zenono (imperiestro)|Zenono la imperiestro]]. == Verkoj konservitaj == Oni al li atribuis; sed la listoj ne estas unuformaj: #komentario pri la Sentencoj, #homilioj #himnoj #disputo kontraŭ herezulo #traduko de verkoj de Teodoro de Mopsuestio #aliaj tradukoj el la greka al la siria. == Vidu ankaŭ == *[[Koncilio de Kalcedono]] *[[Kristana teologio]] *[[Teodoro de Mopsuestio]] *[[Rabula]] *[[Monofizitismo]] == Notoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == *[http://www.eresie.it/it/Ibas_Edessa.htm Iba, episkopo de Edeso] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130605055809/http://www.eresie.it/it/Ibas_Edessa.htm |date=2013-06-05 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Patrologia]] [[Kategorio:Teologio]] [[Kategorio:Patroj de la Eklezio]] g3acovcmzt0xtsb5k4e340hpwj0nyxo 0 491717 9413664 8519909 2026-06-26T05:19:37Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413664 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | titolo = [[Banuso]] kaj [[Palatino (Hungario)|palatino]] | dato de naskiĝo = | ceteraj titoloj = | kesteroj = {{Informkestero sinsekvo | titolo = [[Palatino (Hungario)|Hungara palatino]] | dosiero = Hungary_Arms.svg | periodo = | antaŭ = | post = }} {{Informkestero sinsekvo | titolo = [[Banuso]] de [[Kroatio]] | dosiero = | periodo = | antaŭ = | post = }} }} '''[[Emeriko|Imre]] PERÉNYI''' [perEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Perényi Imre''' estis [[Hungario|hungara]] [[palatino]], [[banuso]], [[magnato]]. Lia [[nobelo|nobela]] antaŭnomo estis ''perényi''. Liaj [[filo]]j estis [[Ferenc Perényi]] kaj [[Péter Perényi]]. [[Dosiero: Perényi_Imre_nádor_és_Perényi_Ferenc_püspök_emléktáblája_I_kerület_Uri_utca_60.JPG|eta|Memortabulo de Imre Perényi]] Pri naskiĝo de Imre Perényi la datenoj mankas [http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/081/pc008113.html#7]. Li mortis la {{daton|5|februaro}} [[1519]]. == Biografio == Imre Perényi frue aliĝis al la reĝa [[kortumo]]. Li estis elektita palatino en [[1504]]. Post 2 jaroj li ricevis [[burgo]]jn de la [[reĝo]]. Inter [[1512]]- [[1514]] li estis banuso. Dum [[ribelo]] de [[György Dózsa]] li havis [[armeo]]n en [[Siklós]], sed okazis neniu batalo. Ĝis sia morto li daŭre estis signifa [[politikisto]] de la lando. Li dufoje edziĝis, lia dua [[edzino]] estis [[Dorottya Kanizsai]]. == Fontoj == * [http://mult-kor.hu/cikk.php?id=12369] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140812202625/http://mult-kor.hu/cikk.php?id=12369 |date=2014-08-12 }} {{hu}} {{Projektoj}} {{Vivtempo|Perenyi, Imre}} [[Kategorio:Hungaraj magnatoj]] [[Kategorio:Hungaraj palatinoj]] [[Kategorio:Banusoj de Kroatio]] ncr6m4tf67064895w667psluoty38wh 0 496904 9413775 9319032 2026-06-26T07:56:16Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413775 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |koloro=pink | nomo = Indiga hiacintulo |dosiero = Anodorhynchus_leari_-Rio_de_Janeiro_Zoo,_Brazil-8a.jpg |dosiero larĝo=250px |priskribo de dosiero = En Bestoĝardeno de [[Rio de Janeiro]], [[Brazilo]] |regno = ''[[Animalia]]'', Bestoj |filumo = ''[[Chordata]]'', Ĥorduloj |klaso = ''[[Aves]]''. Birdoj |ordo = ''[[Psittaciformes]]'' |familio = ''[[Psittacidae]]'' |subfamilio = ''[[Arinae]]'' |tribo = ''[[Arini]]'' |genro = ''[[Anodorhynchus]]'' | statuso = EN | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN2020>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/species/22685521/176030480 |title=''Anodorhynchus leari'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2020 |access-date=9a de Oktobro 2021}}</ref> |specio = '''Indiga hiacintulo''', ''A. leari'' |dunomo = ''Anodorhynchus leari'' |specio aŭtoritato = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1856 | sinonimo = |mapo de vivoteritorioj = Anodorhynchus leari map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 250px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Indiga hiacintulo''' aŭ '''Leara papago''' (''Anodorhynchus leari''), konata ankaŭ kiel '''indiga papago''', estas granda tutblua [[Brazilo|brazila]] [[papago]], nome membro de granda grupo de amerikaj papagoj konataj kiel araoj. Ĝi estis [[unua priskribo|unuafoje priskribita]] de [[Charles Lucien Bonaparte]] en 1856. La Leara papago estas 70–75&nbsp;cm longa kaj pezas ĉirkaŭ 950 g. Ĝi estas metalecblua kun svaga, ofte apenaŭ videbla, verdeca nuanco, kaj flava makulo de haŭto ĉe la bazo de fortika, nigra beko. Tiu papago estas rara kun tre limigita teritorio en plej orienta [[Brazilo]]. Ties vivodaŭro povas esti de 30–50 jaroj aŭ plie. Kvankam ekzistas registroj pri tiu papago el Britio ekde la fruaj 1830-aj jaroj, ĉi tiu birdo estis ĝenerale agnoskita kiel sendependa specio nur fine de la [[1970-aj jaroj]]. Ĝi estas malofta kun tre limigita indiĝena teritorio, kiu estis malkovrita nur en 1978, kvankam intensaj konservadaj klopodoj pliigis la mondan populacion ĉirkaŭ tridekfoje en la unuaj du jardekoj de la 21-a jarcento. Ĝi loĝas en seka dezerteca arbusta medio konata kiel ''[[caatinga]]'', kaj ripozas kaj nestas en kavaĵoj en [[sabloŝtono|grejsaj]] [[klifo]]j. Ĝi plejparte manĝas la nuksojn de la palmospecio ''[[Oŭrikurio|Syagrus coronata]]'', kaj ankaŭ ŝtelas [[maizo]]n de lokaj farmistoj. Ĝia ekologio ankaŭ ŝajnas strange ligita al [[brutobredado]]. ==Taksonomio== [[Dosiero:Anodorhynchus leari by Edward Lear.jpg|220ra|maldekstra|eta|Bildo de [[Edward Lear]] (1812–88) unuafoje publikigita en lia libro ''Illustrations of the Family of the Psittacidae, or Parrots'' en 1832<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/DLDecArts/DLDecArts-idx?id=DLDecArts.LearParrots|titolo=Illustrations of the family of Psittacidae, or Parrots|alirdato=2010-04-08|eldoninto=Digital Library for the Decorative Arts and Material Culture}}</ref>]] La Leara papago estis nomita laŭ la fama poeto, [[Edward Lear]], kiu estis ankaŭ grava artisto. Estante junulo, komence de la [[1830-aj jaroj]], Lear publikigis libron de desegnoj kaj pentraĵoj de papagoj vivantaj en bestoĝardenoj kaj kolektoj, nome ''Illustrations of the Family of Psittacidae, or Parrots''. Unu el liaj pentraĵoj en lia libro forte similas al tiu specio,<ref name=ABC2020>{{cite web |title=Lear's Macaw |url=https://abcbirds.org/bird/lears-macaw/ |date=20 November 2020 |website=Bird of the Week |publisher=American Bird Conservancy |language=en |access-date=11a de Oktobro 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150915164124/https://abcbirds.org/bird/lears-macaw/ |archivedate=2015-09-15 }}</ref><ref name=arkive>{{cite web|title=Lear's macaw (''Anodorhynchus leari'')|url=http://www.arkive.org/lears-macaw/anodorhynchus-leari/|work=WildScreen|publisher=Arkive|access-date=27a de Decembro 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121227100535/http://www.arkive.org/lears-macaw/anodorhynchus-leari/|archive-date=2012-12-27|url-status=dead}}</ref><ref name=seaworld>{{cite web|title=Lear's macaw|url=http://www.seaworld.org/animal-info/animal-bytes/animalia/eumetazoa/coelomates/deuterostomes/chordata/craniata/aves/psittaciformes/lears-macaw.htm|work=SeaWorld/Busch Gardens|publisher=Animal Bytes|access-date=27a de Decembro 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20101129221334/http://seaworld.org/animal-info/animal-bytes/animalia/eumetazoa/coelomates/deuterostomes/chordata/craniata/aves/psittaciformes/lears-macaw.htm|archive-date=29a de Novembro 2010|url-status=dead}}</ref><ref name="theparrotsocietyuk.org">{{cite web |url=https://theparrotsocietyuk.org/site/index.php/conservation/projects/the-lears-macaw/ |title=The Lear's Macaw |last=Pittman |first=Tony |date=2000 |website=Parrots - Parrot Conservation - Breeding |publisher=The Parrot Society UK |accessdate=8a de Oktobro 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230419201204/https://theparrotsocietyuk.org/site/index.php/conservation/projects/the-lears-macaw/ |archivedate=2023-04-19 }}</ref> kaj kvankam tiam li titolis la verkon 'hyacinth macaw' ([[Ordinara hiacintulo]]) — pli granda, pli malhela specio kun malsame formita makulo de flava haŭto apud la bazo de la beko, al kiu ĝi proksime similas — ne ĉiuj konsentis, kaj kvaronjarcenton poste, en 1856, la bildo ricevis specipriskribon fare de la franca ornitologo kaj nevo de imperiestro Napoleono, princo [[Charles Lucien Bonaparte]], kiu elektis memorigi la poeton en la [[specia nomo]]. La plej multaj aŭtoritatoj, tamen, ne estis konvinkitaj pri la distingeco de la nova [[taksono]]. La malofte vidata birdo ne estis konsiderata aparta specio ĝis 1978, kiam la german-devena, brazil-naturigita ornitologo [[Helmut Sick]] finfine lokalizis la naturan populacion.<ref name=ABC2020/><ref name=arkive/><ref name="theparrotsocietyuk.org"/><ref>{{cite book |last=Sick |first=Helmut |editor-last=Pasquier |editor-first=RF |year=1981 |chapter=About the Blue Macaws Especially the Lear's Macaw |pages=439–44 |title=Conservation of New World Parrots ICBP Parrot Working Group Meeting (Technical Publication 1) |publisher=Smithsonian Institution Press |publication-date=1981 |location=St. Lucia |isbn=9781199061096}}</ref> ==Aspekto== [[File:Lears macaw (1).jpg|thumb|Indiga hiacintulo, Nordorienta Brazilo.]] La Indiga hiacintulo estas 70–75 cm longa kaj pezas ĉirkaŭ 950 g. La korpo, vosto, kaj flugiloj estas malhele metalecbluaj kun malforta, ofte apenaŭ videbla, nuanco de verdo, kaj la kapo estas iomete pli pala. Ĝi havas areon de palflava haŭto apud la bazo de sia beko, kaj oranĝflavajn okulringojn. Ĝi havas grandan, nigrecan bekon kaj malhelgrizajn piedojn. La Indiga hiacintulo similas al la pli granda hiacintulo kaj la iome pli malgranda [[helblua hiacintulo]]. La hiacintulo distingiĝas per sia pli malhela plumaro, manko de verdeta nuanco, kaj malsame formita makulo de flava haŭto apud la bazo de la beko. La helblua hiacintulo estas pli pala kaj havas pli grizecan kapon.<ref name = birdlife-1544>{{cite web| publisher =BirdLife International (2008) |url = http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1544&m=0 |title = Species factsheet: ''Anodorhynchus leari'' | access-date = 24a de Julio 2008}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * American Bird Conservatory. 9a de Junio 2009. [http://www.abcbirds.org/newsandreports/releases/090609.html ''Rare Blue Parrot Back from the Brink of Extinction'']{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121114123046/http://www.abcbirds.org/newsandreports/releases/090609.html |date=2012-11-14 }}. * [http://www.parrots.org/index.php/encyclopedia/profile/lears_macaw/ World Parrot Trust] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150330044001/http://www.parrots.org/index.php/encyclopedia/profile/lears_macaw/ |date=2015-03-30 }} Parrot Encyclopedia – Species Profiles * [http://www.parrotsinternational.org/Species_Pages/Lears_photos_1.htm]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070928022858/http://www.parrotsinternational.org/Species_Pages/Lears_photos_1.htm |date=2007-09-28 }} The Parrots International, retejo * [http://www.bluemacaws.org retejo The Blue Macaws] * ARKive – [http://www.arkive.org/species/GES/birds/Anodorhynchus_leari/ images and movies of the Lear's macaw ''(Anodorhynchus leari)''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060502160845/http://www.arkive.org/species/GES/birds/Anodorhynchus_leari/ |date=2006-05-02 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060502160845/http://www.arkive.org/species/GES/birds/Anodorhynchus_leari/ |date=2006-05-02 }} * [http://www.biodiversitas.org.br Estação Biológica de Canudos] – Hejmo de Indigo hiacintulo. * [http://www.abcbirds.org/newsandreports/releases/070718.html]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140717001356/http://www.abcbirds.org/newsandreports/releases/070718.html |date=2014-07-17 }} retejo de The American Bird Conservancy * [http://news.mongabay.com/2009/0609-hance_learsmacaw.html] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Papagedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] t9rvm1oupdg0nkeugjlhm9uu6munsds 0 502354 9413194 7751110 2026-06-25T11:59:49Z ThomasPusch 1869 9413194 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Vincenzo ALBRICI''' (naskiĝinta en [[Romo]] la {{daton|26|junio|1631}}, mortinta en [[Prago]] la 6-an de junio 1695 aŭ {{daton|8|aŭgusto|1696}}) estis itala komponisto, pianisto kaj orgenisto. == Vivo == Post netrankvila travojaĝo en Eŭropo (1652 en Svedlando, 1654-58 unu el la unuaj italaj kapelestroj en [[Dresdeno]], 1658-60 en Italio eskortante la svedan reĝinon Christine, 1662 Neuburg/Donau) Albrici fariĝis de 1666-80 Estro de la Kortega kapelo de Dresdeno (kun restado en [[Londono]] de 1663–67). En 1680 li fariĝis orgenisto ĉe la Kirko Sankta Tomaso en [[Lepsiko]] kaj konvertiĝis sed forlasis tiun deĵoron kaŝe en la 1682-a jaro. Li rekatolikiĝis kaj iris [[Prago]]n. Tie li laboris ĝismorte kiel muzika direktoro ĉe la Kirko Sankta Aŭgusteno. Lia frato Barolomeo estis mallongan tempon Kortega orgenisto en Dresdeno. == Graveco == Albrici eĝe ŝatatis de la samtempuloj kiel pianisto kaj orgenisto. Li estis instruisto de [[Johann Kuhnau]]. Liaj komponaĵoj nebrulitaj estis transdonitaj plejofte kiel manuskriptoj. Ili estas faritaj laŭ la roma skolo kaj estas ofte de baroka troŝarĝo. == Literaturo == * [http://www.deutsche-biographie.de/sfz610.html Biografio ĉe ''NDB''.] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Albrici, Vincenzo}} [[Kategorio:Barokaj komponistoj]] [[kategorio:Italaj komponistoj]] [[kategorio:Italaj orgenistoj]] [[Kategorio:Kristina (Svedio)]] hq5qtug0mqgs61c5ewi8uz72kx9rz8n 0 517325 9413205 8510405 2026-06-25T12:06:56Z Sj1mor 12103 9413205 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 16155 ''Buddy'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 16155 Buddy |Aliaj_nomoj = '''2000 AF₅'''; 1997 LQ₃ |Dato_de_malkovro = {{dato|3|januaro|2000}} |Malkovrinto = [[John Broughton]] |Loko_de_malkovro = [[Ora Marbordo (Aŭstralio)]] |Epoko = 2457000.5 {{dato|9|decembro|2014}} TDB |Granda_duonakso = 409,349 [[1 E9 m|Gm]] (2,736 [[Astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 348,361 Gm (2,329 AU) |Apoapsido = 470,337 Gm (3,144 AU) |Discentreco = 0,1490 |Periodo = 1653,299&nbsp;[[tago]]j&nbsp;(4,526&nbsp;[[jaro]]j) |Cirkulrapido = 17,99 km/s |Klinangulo = 5,335° |Meza_anomaliangulo = 109,711° |Longitudo_de_suprenira_nodo = 119,045° |Argumento_de_periapsido = 319,600° |Terdistanco_min = 201,510 [[1 E9 m|Gm]] (1,347 [[Astronomia unuo|AU]]) |Absoluta_magnitudo = 13,8 }} '''16155 ''Buddy''''' estas [[asteroido]] de la [[asteroida zono]] malkovrita la {{daton|3|januaro|2000}} de la aŭstralia [[astronomo]] [[John Broughton]] elde la [[Observatorio de Reedy Creek]] en [[Ora Marbordo (Aŭstralio)|Ora Marbordo]] ([[Kvinslando]], [[Aŭstralio]]). == Nomo == Ĝi estis nomita en memoro de la [[usono|usona]] [[kantisto]] kaj [[komponisto]] [[Buddy Holly]] ([[1936]]–[[1959]]) de [[Lubbock]] ([[Teksaso]]). Li estis klare la plej brila stelulo depost [[Elvis Presley]] kiam, je la aĝo de 22 jaroj, li tragike mortis en [[katastrofoj ĉe aviado|aviadila akcidento]]. Lia vivo estis celzebrita per [[filmo]] kaj en la longa [[muzikalo]] ''Buddy''. Liaj kantoj restas tiel sentempaj kiel ĉiamaj. == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|16155-buddy-2000-af5}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (16001–17000)#16151-16200|Listo de asteroidoj (16001 - 17000)]] |antaŭ = [[16154 Dabramo]] |periodo = '''16155 ''Buddy''''' |post = [[(16156) 2000 AP39|(16156) 2000 AP₃₉]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:Buddy}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de John Broughton]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000]] 8qspi3mlc3cc1u1mz2fe48p599vb26c 0 519480 9413351 9409366 2026-06-25T15:12:39Z Sj1mor 12103 9413351 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Die alte Akademie in Duesseldorf by Andreas Achenbach 1831.jpg|eta|''Die alte Akademie in Düsseldorf'', [[Andreas Achenbach]], 1831]] [[Dosiero:George Caleb Bingham - Jolly Flatboatmen in Port.jpg|eta|''Jolly Flatboatmen in Port'', George Caleb Bingham, 1857]] [[Dosiero:Dücker Mere rannal.jpg|eta|''Mere rannal'', Eugen Dücker, 1875]] [[Dosiero:Feuerbach Amazonenschlacht 1873.jpg|eta|''Die Amazonenschlacht'', Anselm Feuerbach, 1873]] La '''Duseldorfa Pentroskolo''' (germane: ''Düsseldorfer Malerschule'') rilatas al grupo de pentristoj kiuj instruis aŭ studis ĉe la Duseldorfa Akademio (nuntempe: ''Staatliche Kunstakademie Düsseldorf'') en la 1830-aj jaroj kaj 1840-aj jaroj, kiam la akademio estis direktita fare de [[Wilhelm von Schadow]]. == Priskribo == La laboro de tiu ĉi skolo estas karakterizita per fajne detaligitaj, ja fantastaj pejzaĝoj, ofte kun religiaj aŭ alegoriaj rakontoj kiel fono. Gvidaj membroj de la Duseldorfa Lernejo rekomendis subĉielan pentradon kaj tendencis uzi paletron kun relative malbrilaj kaj modestaj koloroj. La skolo en [[Düsseldorf]] naskiĝis el kaj estis parto de la germana [[Romantikismo|romantika]] movado. Elstaraj membroj de tiu ĉi skolo estis von Schadow, Karl Friedrich Lessing, Johann Wilhelm Schirmer, [[Andreas Achenbach]], Hans Fredrik Gude, [[Oswald Achenbach]], kaj Adolf Schrödter. == Graveco == La Duseldorfa Lernejo havis signifan influon sur la ''[[Skolo de la rivero Hudsono]]'' en [[Usono]], kaj multaj eminentaj amerikanoj trejnitaj per duseldurfanoj montras klarege tian influon, kiel: George Caleb Bingham, David Edward Cronin, Eastman Johnson, Worthington Whittredge, Richard Caton Woodville, William Stanley Haseltine, James McDougal Hart, kaj William Morris Hunt, same kiel germana elmigrinto Emanuel Leutze. [[Albert Bierstadt]] kandidatis sed ne estis akceptita. Lia amerika amiko Worthington Whittredge iĝis lia instruisto. == Elektitaj artistoj == Inter 1819 kaj 1918, proksimume 4000 artistoj apartenis al la Duseldorfa skolo, jenas la plej gravaj: [[Dosiero:Heinrich Vogeler ~ Hamburger Werftarbeiter - 1928.jpg|eta|dekstre|[[Heinrich Vogeler]], ''Hamburger Werftarbeiter'', 1928.]] {{Div col|cols = 2}} * [[Andreas Achenbach]] (1815–1910) * [[Oswald Achenbach]] (1827–1905) * [[Hermann Anschütz]] (1802–1880) * [[Peter Nicolai Arbo]] (1831–1892) * [[Louis Asher]] (1804–1878) * [[Anders Askevold]] (1834–1900) * [[Hans von Bartels]] (1856–1913) * [[William Holbrook Beard]] (1823–1900) * [[August Becker (painter)|August Becker]] (1821–1887) * [[Jakob Becker]] (1810–1872) * [[Peter Behrens]] (1868–1940) * [[Gunnar Berg (painter)|Gunnar Berg]] (1863–1893) * [[Edward Beyer]] (1820-1865) * [[Albert Bierstadt]] (1830–1902) * [[George Caleb Bingham]] (1811–1879) * [[Georg Bleibtreu]] (1828–1892) * [[Arnold Böcklin]] (1827–1901) * [[Erik Bodom]] (1829–1879) * [[Friedrich Boser]] (1809–1881) * [[August Bromeis]] (1813–1881) * [[Wilhelm Busch]] (1832–1908) * [[Anton Bütler]] (1819–1874) * [[Joseph Niklaus Bütler]] (1822–1885) * [[Alexandre Calame]] (1810–1864) * [[Wilhelm Camphausen]] (1818–1885) * [[August Cappelen]] (1827–1852) * [[Gustaf Cederström]] (1845–1933) * [[Fanny Churberg]] (1845–1892) * [[Johann Wilhelm Cordes]] (1824–1869) * [[Peter von Cornelius]] (1783–1867) * [[Ludwig des Coudres]] (1820–1878) * [[Ernest Crofts]] (1847–1911) * [[Georg Heinrich Crola]] (1804–1879) * [[David Edward Cronin]] (1839–1925) * [[Hans Dahl]] (1849–1937) * [[Ernst Deger]] (1809–1885) * [[Anton Dietrich]] (1833–1904) * [[Eugen Dücker]] (1841–1916) * [[Adam Eberle]] (1804–1832) * [[Marie Egner]] (1850–1940) * [[Joseph Fay]] (1813–1875) * [[Anselm Feuerbach]] (1829–1880) * [[Albert Flamm]] (1823–1906) * [[Arnold Forstmann]] (1842–?) * [[Friedrich Friedländer]] (1825–1901) * [[Bernhard Fries]] (1820–1879) * [[Otto Frölicher]] (1840–1890) * [[Sanford Robinson Gifford]] (1823–1880) * [[Hans Fredrik Gude]] (1825–1903) * [[Eugene von Guerard]] (1811–1901) * [[Aasta Hansteen]] (1824–1908) * [[James McDougal Hart]] (1828–1901) * [[William Stanley Haseltine]] (1835–1900) * [[Johann Peter Hasenclever]] (1810-1853) * [[Lars Hertervig]] (1830–1902) * [[George Hetzel]] (1826–1899) * [[Hermann Ottomar Herzog]] (1832–1932) * [[Theodor Hildebrandt]] (1804–1874) * [[Robert Alexander Hillingford]] (1828–1904) * [[Bernhard Hoetger]] (1874–1949) * [[Oskar Hoffmann (painter)|Oskar Hoffmann]] (1851-1912) * [[Adolfo Hohenstein]] (1854–1928) * [[Julius Hübner]] (1806–1882) * [[Emil Hünten]] (1827–1902) * [[William Morris Hunt]] (1824–1879) * [[Otto Hupp]] (1859–1949) * [[Franz Ittenbach]] (1813–1879) * [[Otto Reinhold Jacobi]] (1812–1901) * [[Elisabeth Jerichau-Baumann]] (1819–1881) * [[August Jernberg]] (1826–1896) * [[Eastman Johnson]] (1824–1906) * [[Arthur Kampf]] (1864–1950) * [[Wilhelm von Kaulbach]] (1805–1874) * [[William Keith (artist)|William Keith]] (1838–1911) * [[César Klein]] (1876–1954) * [[Ludwig Knaus]] (1829–1910) * [[Heinrich Christoph Kolbe]] (1771–1836) * [[Rudolf Koller]] (1828–1905) * [[Julius Kronberg]] (1850–1921) * [[Ants Laikmaa]] (1860–1942) * [[Marcus Larson]] (1825–1864) * [[Wilhelm Lehmbruck]] (1881–1919) * [[Carl Friedrich Lessing]] (1808–1880) * [[Emanuel Leutze]] (1816–1868) * [[Bruno Liljefors]] (1860–1939) * [[Amalia Lindegren]] (1814–1891) * [[George Luks]] (1867–1933) * [[August Macke]] (1887–1914) * [[Fritz Mackensen]] (1866–1953) * [[August Malmström]] (1829–1901) * [[Gari Melchers]] (1860–1932) * [[Carlo Mense]] (1886–1965) * [[Johann Georg Meyer]] (1813–1886) * [[Otto Modersohn]] (1865–1943) * [[Heinrich Mücke]] (1806–1891) * [[Morten Müller]] (1828–1911) * [[Paul Müller-Kaempff]] (1861–1941) * [[Mihály von Munkácsy]] (1844–1900) * [[Ludvig Munthe]] (1841–1896) * [[Amaldus Nielsen]] (1838–1932) * [[Bengt Nordenberg]] (1822–1902) * [[Adelsteen Normann]] (1848–1918) * [[Adolph Northen]] (1828–1876) * [[Theobald von Oer]] (1807–1885) * [[Eduard Peithner von Lichtenfels]] (1833–1913) * [[Heinrich Petersen-Angeln]] (1850-1906) * [[Kristjan Raud]] (1865–1943) * [[Paul Raud]] (1865–1930) * [[Robert Reinick]] (1805–1852) * [[Alfred Rethel]] (1816–1859) * [[Henry Ritter]] (1816–1853) * [[Theodor Rocholl]] (1854–1933) * [[Hubert Salentin]] (1822–1910) * [[Johann Wilhelm Schirmer]] (1807–1863) * [[Julius Schrader]] (1815–1900) * [[Adolf Schreyer]] (1828–1899) * [[Adolf Seel]] (1829–1907) * [[Ivan Shishkin]] (1838–1892) * [[Karl Ferdinand Sohn]] (1805–1867) * [[Bernhard Studer (painter)|Bernhard Studer]] (1832–1868) * [[Adolph Tidemand]] (1814–1876) * [[Carl d'Unker]] (1828–1866) * [[Lesser Ury]] (1861–1931) * [[Frederick Vezin]] (1859–1942) * [[Heinrich Vogeler]] (1872–1942) * [[Alfred Wahlberg]] (1834–1906) * [[Edward Arthur Walton]] (1860–1922) * [[Worthington Whittredge]] (1820–1910) * [[Charles Wimar]] (1828–1862) * [[Mårten Eskil Winge]] (1825–1896) * [[Richard Caton Woodville]] (1825–1855) * [[Magnus von Wright]] (1805–1868) * [[Clemens von Zimmermann]] (1788–1869) {{Div col end}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.duesseldorfer-malerschule.com/einfuehrung.html Enkonduko pri Düsseldorfer Malerschule] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130515185306/http://www.duesseldorfer-malerschule.com/einfuehrung.html |date=2013-05-15 }} * [http://stiftung-volmer.de/main.php Stiftung Sammlung Volmer] * [http://www.kgi.ruhr-uni-bochum.de/projekte/duema Ekspozicio „Angesichts des Alltäglichen“] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150407220157/http://www.kgi.ruhr-uni-bochum.de/projekte/duema/ |date=2015-04-07 }} * [http://digital.ub.uni-duesseldorf.de/dfg Düsseldorfer Malerschule ĉe paĝoj de la universitato] * [http://sammlung-rheinromantik.de/ Sammlung Rheinromantik] [[Kategorio:Duseldorfo]] [[Kategorio:Germana arto]] [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] c1t1imhbunh9i15jbcglp7rosrhztms 9413352 9413351 2026-06-25T15:13:00Z Sj1mor 12103 9413352 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Die alte Akademie in Duesseldorf by Andreas Achenbach 1831.jpg|eta|''Die alte Akademie in Düsseldorf'', [[Andreas Achenbach]], 1831]] [[Dosiero:George Caleb Bingham - Jolly Flatboatmen in Port.jpg|eta|''Jolly Flatboatmen in Port'', George Caleb Bingham, 1857]] [[Dosiero:Dücker Mere rannal.jpg|eta|''Mere rannal'', Eugen Dücker, 1875]] [[Dosiero:Feuerbach Amazonenschlacht 1873.jpg|eta|''Die Amazonenschlacht'', Anselm Feuerbach, 1873]] La '''Duseldorfa Pentroskolo''' (germane: ''Düsseldorfer Malerschule'') rilatas al grupo de pentristoj kiuj instruis aŭ studis ĉe la Duseldorfa Akademio (nuntempe: ''Staatliche Kunstakademie Düsseldorf'') en la 1830-aj jaroj kaj 1840-aj jaroj, kiam la akademio estis direktita fare de [[Wilhelm von Schadow]]. == Priskribo == La laboro de tiu ĉi skolo estas karakterizita per fajne detaligitaj, ja fantastaj pejzaĝoj, ofte kun religiaj aŭ alegoriaj rakontoj kiel fono. Gvidaj membroj de la Duseldorfa Lernejo rekomendis subĉielan pentradon kaj tendencis uzi paletron kun relative malbrilaj kaj modestaj koloroj. La skolo en [[Düsseldorf]] naskiĝis el kaj estis parto de la germana [[Romantikismo|romantika]] movado. Elstaraj membroj de tiu ĉi skolo estis von Schadow, Karl Friedrich Lessing, Johann Wilhelm Schirmer, [[Andreas Achenbach]], Hans Fredrik Gude, [[Oswald Achenbach]], kaj Adolf Schrödter. == Graveco == La Duseldorfa Lernejo havis signifan influon sur la ''[[Skolo de la rivero Hudsono]]'' en [[Usono]], kaj multaj eminentaj amerikanoj trejnitaj per duseldurfanoj montras klarege tian influon, kiel: George Caleb Bingham, David Edward Cronin, Eastman Johnson, Worthington Whittredge, Richard Caton Woodville, William Stanley Haseltine, James McDougal Hart, kaj William Morris Hunt, same kiel germana elmigrinto Emanuel Leutze. [[Albert Bierstadt]] kandidatis sed ne estis akceptita. Lia usona amiko Worthington Whittredge iĝis lia instruisto. == Elektitaj artistoj == Inter 1819 kaj 1918, proksimume 4000 artistoj apartenis al la Duseldorfa skolo, jenas la plej gravaj: [[Dosiero:Heinrich Vogeler ~ Hamburger Werftarbeiter - 1928.jpg|eta|dekstre|[[Heinrich Vogeler]], ''Hamburger Werftarbeiter'', 1928.]] {{Div col|cols = 2}} * [[Andreas Achenbach]] (1815–1910) * [[Oswald Achenbach]] (1827–1905) * [[Hermann Anschütz]] (1802–1880) * [[Peter Nicolai Arbo]] (1831–1892) * [[Louis Asher]] (1804–1878) * [[Anders Askevold]] (1834–1900) * [[Hans von Bartels]] (1856–1913) * [[William Holbrook Beard]] (1823–1900) * [[August Becker (painter)|August Becker]] (1821–1887) * [[Jakob Becker]] (1810–1872) * [[Peter Behrens]] (1868–1940) * [[Gunnar Berg (painter)|Gunnar Berg]] (1863–1893) * [[Edward Beyer]] (1820-1865) * [[Albert Bierstadt]] (1830–1902) * [[George Caleb Bingham]] (1811–1879) * [[Georg Bleibtreu]] (1828–1892) * [[Arnold Böcklin]] (1827–1901) * [[Erik Bodom]] (1829–1879) * [[Friedrich Boser]] (1809–1881) * [[August Bromeis]] (1813–1881) * [[Wilhelm Busch]] (1832–1908) * [[Anton Bütler]] (1819–1874) * [[Joseph Niklaus Bütler]] (1822–1885) * [[Alexandre Calame]] (1810–1864) * [[Wilhelm Camphausen]] (1818–1885) * [[August Cappelen]] (1827–1852) * [[Gustaf Cederström]] (1845–1933) * [[Fanny Churberg]] (1845–1892) * [[Johann Wilhelm Cordes]] (1824–1869) * [[Peter von Cornelius]] (1783–1867) * [[Ludwig des Coudres]] (1820–1878) * [[Ernest Crofts]] (1847–1911) * [[Georg Heinrich Crola]] (1804–1879) * [[David Edward Cronin]] (1839–1925) * [[Hans Dahl]] (1849–1937) * [[Ernst Deger]] (1809–1885) * [[Anton Dietrich]] (1833–1904) * [[Eugen Dücker]] (1841–1916) * [[Adam Eberle]] (1804–1832) * [[Marie Egner]] (1850–1940) * [[Joseph Fay]] (1813–1875) * [[Anselm Feuerbach]] (1829–1880) * [[Albert Flamm]] (1823–1906) * [[Arnold Forstmann]] (1842–?) * [[Friedrich Friedländer]] (1825–1901) * [[Bernhard Fries]] (1820–1879) * [[Otto Frölicher]] (1840–1890) * [[Sanford Robinson Gifford]] (1823–1880) * [[Hans Fredrik Gude]] (1825–1903) * [[Eugene von Guerard]] (1811–1901) * [[Aasta Hansteen]] (1824–1908) * [[James McDougal Hart]] (1828–1901) * [[William Stanley Haseltine]] (1835–1900) * [[Johann Peter Hasenclever]] (1810-1853) * [[Lars Hertervig]] (1830–1902) * [[George Hetzel]] (1826–1899) * [[Hermann Ottomar Herzog]] (1832–1932) * [[Theodor Hildebrandt]] (1804–1874) * [[Robert Alexander Hillingford]] (1828–1904) * [[Bernhard Hoetger]] (1874–1949) * [[Oskar Hoffmann (painter)|Oskar Hoffmann]] (1851-1912) * [[Adolfo Hohenstein]] (1854–1928) * [[Julius Hübner]] (1806–1882) * [[Emil Hünten]] (1827–1902) * [[William Morris Hunt]] (1824–1879) * [[Otto Hupp]] (1859–1949) * [[Franz Ittenbach]] (1813–1879) * [[Otto Reinhold Jacobi]] (1812–1901) * [[Elisabeth Jerichau-Baumann]] (1819–1881) * [[August Jernberg]] (1826–1896) * [[Eastman Johnson]] (1824–1906) * [[Arthur Kampf]] (1864–1950) * [[Wilhelm von Kaulbach]] (1805–1874) * [[William Keith (artist)|William Keith]] (1838–1911) * [[César Klein]] (1876–1954) * [[Ludwig Knaus]] (1829–1910) * [[Heinrich Christoph Kolbe]] (1771–1836) * [[Rudolf Koller]] (1828–1905) * [[Julius Kronberg]] (1850–1921) * [[Ants Laikmaa]] (1860–1942) * [[Marcus Larson]] (1825–1864) * [[Wilhelm Lehmbruck]] (1881–1919) * [[Carl Friedrich Lessing]] (1808–1880) * [[Emanuel Leutze]] (1816–1868) * [[Bruno Liljefors]] (1860–1939) * [[Amalia Lindegren]] (1814–1891) * [[George Luks]] (1867–1933) * [[August Macke]] (1887–1914) * [[Fritz Mackensen]] (1866–1953) * [[August Malmström]] (1829–1901) * [[Gari Melchers]] (1860–1932) * [[Carlo Mense]] (1886–1965) * [[Johann Georg Meyer]] (1813–1886) * [[Otto Modersohn]] (1865–1943) * [[Heinrich Mücke]] (1806–1891) * [[Morten Müller]] (1828–1911) * [[Paul Müller-Kaempff]] (1861–1941) * [[Mihály von Munkácsy]] (1844–1900) * [[Ludvig Munthe]] (1841–1896) * [[Amaldus Nielsen]] (1838–1932) * [[Bengt Nordenberg]] (1822–1902) * [[Adelsteen Normann]] (1848–1918) * [[Adolph Northen]] (1828–1876) * [[Theobald von Oer]] (1807–1885) * [[Eduard Peithner von Lichtenfels]] (1833–1913) * [[Heinrich Petersen-Angeln]] (1850-1906) * [[Kristjan Raud]] (1865–1943) * [[Paul Raud]] (1865–1930) * [[Robert Reinick]] (1805–1852) * [[Alfred Rethel]] (1816–1859) * [[Henry Ritter]] (1816–1853) * [[Theodor Rocholl]] (1854–1933) * [[Hubert Salentin]] (1822–1910) * [[Johann Wilhelm Schirmer]] (1807–1863) * [[Julius Schrader]] (1815–1900) * [[Adolf Schreyer]] (1828–1899) * [[Adolf Seel]] (1829–1907) * [[Ivan Shishkin]] (1838–1892) * [[Karl Ferdinand Sohn]] (1805–1867) * [[Bernhard Studer (painter)|Bernhard Studer]] (1832–1868) * [[Adolph Tidemand]] (1814–1876) * [[Carl d'Unker]] (1828–1866) * [[Lesser Ury]] (1861–1931) * [[Frederick Vezin]] (1859–1942) * [[Heinrich Vogeler]] (1872–1942) * [[Alfred Wahlberg]] (1834–1906) * [[Edward Arthur Walton]] (1860–1922) * [[Worthington Whittredge]] (1820–1910) * [[Charles Wimar]] (1828–1862) * [[Mårten Eskil Winge]] (1825–1896) * [[Richard Caton Woodville]] (1825–1855) * [[Magnus von Wright]] (1805–1868) * [[Clemens von Zimmermann]] (1788–1869) {{Div col end}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.duesseldorfer-malerschule.com/einfuehrung.html Enkonduko pri Düsseldorfer Malerschule] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130515185306/http://www.duesseldorfer-malerschule.com/einfuehrung.html |date=2013-05-15 }} * [http://stiftung-volmer.de/main.php Stiftung Sammlung Volmer] * [http://www.kgi.ruhr-uni-bochum.de/projekte/duema Ekspozicio „Angesichts des Alltäglichen“] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150407220157/http://www.kgi.ruhr-uni-bochum.de/projekte/duema/ |date=2015-04-07 }} * [http://digital.ub.uni-duesseldorf.de/dfg Düsseldorfer Malerschule ĉe paĝoj de la universitato] * [http://sammlung-rheinromantik.de/ Sammlung Rheinromantik] [[Kategorio:Duseldorfo]] [[Kategorio:Germana arto]] [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] akpyp0nkdbyfq1t84qihyrkj681orj0 0 521041 9413676 8899033 2026-06-26T05:55:18Z Sj1mor 12103 9413676 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Sagrado Coração de Jesus - escola portuguesa, século XIX.png|eta|{{centre|''Sankta Koro de Jesuo'' (pentraĵo de [[Pompeo Batoni]] de [[1767]])}}]] '''Sankta Koro de Jesuo''' estas festo de la plej sankta koro de Jesuo (latine: '''''Sanctissimum Cor Jesu'''''), ofte nomata '''Festo de Sankta Koro''', preskribiĝis por la tuta [[romkatolika eklezio]] per dekreto de [[Pio la 9-a]] (23-a de aŭgusto 1856). Ekde 1889 ĝi estas festo unuaranga. Ĝi estas festata la vendredon, ok tagojn post la ĵaŭda [[Kristokorpa Festo]] (do la trian vendredon post [[pentekosto]]). La koro simbolu la senfinan amon de la filo de Dio [[Jesuo Kristo]] por la homoj. == Historio == Jam antaŭe ekzistis tiaj festoj, sed nur en eklezieroj: festadpermesoj papaj por [[Pollando-Litovio]] estis de 1765, por la hispanaj kaj portugalaj reĝlandoj de 1779, por Ameriko de 1804, por la [[Sankta Lando]] de 1819 ktp. Tre fruaj heroldinoj estis la germanaj mistikulinoj [[Mechthild von Hackeborn]] kaj [[Gertrudo la Granda]]. En la [[monaĥejo]] de [[Paray-le-Monial]] vivis la [[sanktulino]] [[Margareta Maria Alacoque]], pro ties [[vizio]]j de [[Jesuo]], interalie estiĝis la festo. Ŝia unua festo okazis la [[27-an de decembro]] [[1673]]. La [[adorado|ador]]estimo de la "Tre Sankta Koro" estis kontraŭbatalita de du flankoj: kaj de la [[jansenismo|jansenistoj]] kaj de la [[klerismo|klerismuloj]]. Grandan estimon havas la festo ĝis hodiaŭ en [[Tirolo]]: ĉar tie ĉiun jaron surmonte brulas fajretoj en la festotago kaj memorigas ankaŭ la iaman okupadon fare de [[Napoleono Bonaparte|napoleonaj]] trupoj. [[Dosiero:Montmartre, Sacré-Coeur.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la [[Baziliko de la Sankta Koro (Parizo)|baziliko de la Sankta Koro]] en [[Parizo]]}}]] [[Dosiero:Herz Jesu Fires - South Tyrol.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|festaj fajroj de la Sankta koro de Jesuo en [[Suda Tirolo]]}}]] == Litanio == Por la plejsankta koro de la Sinjoro ekzistas ankaŭ propra [[litanio]], en kiu la koro de Jesuo en epitetoj jene priskribatas respektive difinatas:<ref>[http://www.ikue.org/cz/kompendio/litanioj.htm La tuta teksto troviĝas sur la retpaĝaro de la ĉeĥa sekcio de [[IKUE]].]</ref> {{Div col|cols = 2}} *Filo de la eterna Patro *de la Sankta Spirito formita en la sino de la virga Patrino *esence unu kun la Dia Vorto *senfine majesta *sankta templo de Dio *tabernaklo de la Plejaltulo *domo de Dio kaj pordego de la ĉielo *forno ardanta de la karitato *hejmo de justeco kaj amo *plena de boneco kaj amo *abismo de ĉiuj virtoj *plej inda je ĉiu laŭdo *reĝo kaj centro de ĉiuj koroj *en kiu estas ĉiuj trezoroj de saĝeco kaj scienco *en kiu loĝas la tuta pleneco de la dieco *en kiu la Patro al Si bone plaĉis *el kies pleneco ni ĉiuj ricevis *deziro de la eternaj montetoj *pacienca kaj multe kompata *riĉa por ĉiuj, kiuj Vin alvokas *fonto de vivo kaj sankteco *repacigo pro niaj pekoj *satigita per malhonoroj *frakasita pro niaj krimoj *obeema ĝis la morto *traborita de la lanco *fonto de ĉiu konsolo *nia vivo kaj reviviĝo *nia paco kaj repaciĝo *viktimo de la pekuloj *savo de tiuj, kiuj Vin esperas *espero de tiuj, kiuj en Vi mortas *feliĉego de ĉiuj sanktuloj {{Div col end}} == Notoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[:Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Koro de Jesuo]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.vaticannews.va/fr/pape/news/2020-06/mois-juin-sacre-coeur-jesus-fete-devotion-pape-saints.html teksto "Kun la Papoj kaj la sanktuloj, vivu la monaton junio kun la Koro de Jesuo" de la retejo Vatikanaj Novaĵoj la 6-an de junio 2020] ({{fr}}) * [http://www.kath-info.de/herzjesu.html Informoj mallongaj pri la festo] ({{de}}) * [http://stjosef.at/artikel/katechismus_herz_jesu.htm ''Das Heiligste Herz Jesu'' im ''Katechismus der Katholischen Kirche''] ({{de}}) * [http://www.elfenbeinturm.net/archiv/2000/theo.html ''Metapher und Symbol'' (pri la jesukor-pieco ĉe katolikoj)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220516053458/http://www.elfenbeinturm.net/archiv/2000/theo.html |date=2022-05-16 }} ({{de}}) * [http://www.uibk.ac.at/theol/leseraum/texte/577.html ''Die offene Wunde – Zum Geheimnis des Herzens Jesu'' (universitata prediko)] ({{de}}) * [http://www.Herz-Jesu-Freitag.de Paĝoj detalegaj pri la Vendredo de la Koro de Jesuo, kun diversaj preĝoj] ({{de}}) * [http://www.preghiereagesuemaria.it/libri/iconografia%20del%20sacro%20cuore.htm ikonografio de la Sankta Koro de Jesuo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161115125834/http://www.preghiereagesuemaria.it/libri/iconografia%20del%20sacro%20cuore.htm |date=2016-11-15 }} ({{it}}) * [https://www.santiebeati.it/dettaglio/20280 informoj en la retejo ''santiebeati.it'', bedaŭrinde ĝenata de multaj varbaĵoj] ({{it}}) * [https://www.britannica.com/topic/Sacred-Heart-Roman-Catholicism artikolo en la] ''[[Encyclopædia Britannica]]'' ({{en}}) [[Kategorio:Katolikismo]] [[Kategorio:Tirolo]] [[Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Koro de Jesuo| ]] n0m04arfm3j2u6ox8z976ptjdeno5q0 0 527573 9413787 8840693 2026-06-26T08:13:05Z ThomasPusch 1869 + [[Simon & Schuster]] 9413787 wikitext text/x-wiki '''Valorĉeno''' estas ĉeno de agadoj kiun firmao funkciiganta en specifa [[industrio]] elfaras por liveri valoran produkton aŭ servon por la [[merkato]]. == Priskribo == La koncepto venas de komercadministrado kaj unue estis priskribita kaj popularigita fare de ''Michael Porter'' en sia furorlibro de [[1985]], ''Competitive Advantage: Creating and Sustaining Superior Performance''.<ref name="Porter1996">{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.ca/books?hl=en&lr=&id=H9ReAijCK8cC&oi=fnd&pg=PR15&dq=competitive+Advantage:+Creating+and+Sustaining+Superior+Performance&ots=p78IUD5U3M&sig=EAV1QwH8f2wE82j8gTsobcfBjDM#v=onepage&q=competitive%20Advantage%3A%20Creating%20and%20Sustaining%20Superior%20Performance&f=false|titolo=Competitive Advantage: Creating and Sustaining Superior Performance|alirdato=9a de Septembro 2013|aŭtoro=Porter, Michael E.|jaro=1985|loko=[[Novjorko]]|eldoninto=[[Simon & Schuster]]}}</ref> {{Citaĵo|La ideo de la valorĉeno estas bazita sur la procezvido de organizoj, la ideo de vidi produktan (aŭ servan) organizon kiel sistemo, konsistigita de subsistemoj ĉiun kun enigaĵoj, transformprocezoj kaj produktaĵoj. Enigaĵoj, transformo-procezoj, kaj produktaĵoj implikas la akiron kaj konsumon de resursoj - mono, laboro, materialoj, ekipaĵo, konstruaĵoj, tero, administracio kaj administrado. Kiel valorĉenaj agadoj estas aranĝitaj determinas kostojn kaj influas profitojn.|IfM|Cambridge<ref name="IfM">{{Cite web|url=http://www.ifm.eng.cam.ac.uk/research/dstools/value-chain-/|title=Decision Support Tools: Porter's Value Chain|publisher=Institute for Manufacturing (IfM)|location=Cambridge University|accessdate=9a de Septembro 2013}}</ref>}} La koncepto de valorĉenoj kiel decidaj subteniloj, estis aldonita sur la konkurenca strategia paradigmo evoluigita fare de Porter jam en 1979.<ref name="Porter1979">{{Cite journal|journal=Harvard Business Review|year=1979|url=http://www.commerce.uct.ac.za/managementstudies/Courses/bus2010s/2007/Nicole%20Frey/Readings/Journal%20Articles/Classics/How%20competitive%20forces%20shape%20strategy.pdf|format=PDF|title=How competitive forces shape strategy|author=Porter, Michael E.|accessdate=9a de Septembro 2013|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2015-06-22|arkivurl=https://web.archive.org/web/20131029201646/http://www.commerce.uct.ac.za/managementstudies/Courses/bus2010s/2007/Nicole%20Frey/Readings/Journal%20Articles/Classics/How%20competitive%20forces%20shape%20strategy.pdf|arkivdato=2013-10-29}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131029201646/http://www.commerce.uct.ac.za/managementstudies/Courses/bus2010s/2007/Nicole%20Frey/Readings/Journal%20Articles/Classics/How%20competitive%20forces%20shape%20strategy.pdf |date=2013-10-29 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.commerce.uct.ac.za/managementstudies/Courses/bus2010s/2007/Nicole%20Frey/Readings/Journal%20Articles/Classics/How%20competitive%20forces%20shape%20strategy.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-06-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20131029201646/http://www.commerce.uct.ac.za/managementstudies/Courses/bus2010s/2007/Nicole%20Frey/Readings/Journal%20Articles/Classics/How%20competitive%20forces%20shape%20strategy.pdf |arkivdato=2013-10-29 }}</ref> En la valorĉenoj de Porter, Interna [[Loĝistiko]], Operacioj, Ekstera Loĝistiko, [[Merkatiko]] kaj Vendado kaj Servo estas klasifikitaj kiel primaraj agadoj. Sekundaraj aktivecoj estus Provizado, Administrado de Homaj Resursoj, Teknologia Disvolviĝo kaj Infrastrukturo (Porter 1985, paĝoj 11–15).<ref>Porter, Michael E. (1985). Competitive Advantage: Creating and Sustaining Superior Performance. Novjorko: eldonejo [[Simon & Schuster]], alirita la 9-an de septembro 2013 2013.</ref><ref>"Decision Support Tools: Porter's Value Chain". Cambridge University: Institute for Manufacturing (IfM), alirita la 9-an de septembro 2013.</ref> Laŭ la Ĝenerala Sekretario de [[OECD]] (Gurría 2012)<ref name="OECD5nov2012">http://www.oecd.org/about/secretary-general/theemergenceofglobalvaluechainswhatdotheymeanforbusiness.htm The Emergence of Global Value Chains: What Do They Mean for Business, Angel Gurría, G20 Trade and Investment Promotion Summit, Meksikurbo, la [[5an de novembro]] 2012, OECD, alirita la 7an de Septembro 2013</ref> la apero de tutmondaj valorĉenoj en la fino de la [[1990-aj jaroj]] disponigis katalizilon por akcelita ŝanĝo en la pejzaĝo de internacia investo kaj komerco, kun majoraj, sekvoriĉaj sekvoj sur registaroj same kiel entreprenoj (Gurría 2012).<ref>Angel Gurría ([[5-a de novembro]] 2012). The Emergence of Global Value Chains: What Do They Mean for Business. G20 Trade and Investment Promotion Summit. Mexico City: OECD. Alirita la 7an de Septembro 2013.</ref> == Vidu ankaŭ == * [[Provizoĉeno]] == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * http://www.globalvaluechains.org/docs/VchNov01.pdf {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111125052508/http://www.globalvaluechains.org/docs/VchNov01.pdf |date=2011-11-25 }} PDF A Handbook for Value Chain Research, de International Development Research Centre, fare de Raphael Kaplinsky kaj Mike Morris, alirita la [[9an de septembro]] 2013 kaj [[1an de novembro]] 2001. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.brighthub.com/office/project-management/articles/51759.aspx Using a Value Chain Analysis in Project Management] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100111184831/http://www.brighthub.com/office/project-management/articles/51759.aspx |date=2010-01-11 }} [[Kategorio:Ekonomiko]] 55ndhl2o8p58dwuz3lc0bjorluqv59d 0 528301 9413792 8709768 2026-06-26T08:17:27Z ThomasPusch 1869 + [[Simon & Schuster]] 9413792 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}} [[Dosiero:Petrouchka by A. Benois 01.jpg|eta|upright=1|dekstre|250px|''[[Maslenico]]'' de Benois.]] '''''Petruŝka''''' aŭ '''''Petruŝko''''' (en [[franca]] Pétrouchka; en [[rusa]] ''Петрушка'') estas [[baleto]] [[Burlesko|burleska]] en kvar scenoj. Ĝi estis komponita en 1910–11 kaj reviziita en 1947. [[Igor Stravinski]] komponis la muzikon, kaj, kun [[Aleksandr Benois]], faris la libreton. Miĥail Fokin koreografis la baleton; Benois desegnis la scenojn kaj kostumojn. ''Petruŝka'' estis premierita de la [[Rusaj Baletoj]] de [[Djagilev]] en [[Parizo]] en la [[13a de junio]] [[1911]]. [[Wacław Niżyński|Nijinski]] ludis la rolon de Petruŝko dum [[Tamara Karsavina]] faris tiun de la ''Ballerina'' (dancistino). Aleksander Orlov ludis la Maŭron, kaj [[Enrico Cecchetti]] la Ĉarlatano.<ref> Balanchine 1952, p. 305.</ref> ''Petruŝka'' rakontas la historion de amoj kaj [[ĵaluzo]]j de tri pupoj. La tri estis portitaj al la vivo fare de la Ĉarlatano dum la festo [[Maslenico]] de [[1830]] en [[Sankt-Peterburgo]], [[Rusio]]. Petruŝko amas la ''Ballerina'' (dancistinon), sed ŝi malakceptas lin. Ŝi preferas la Maŭron. Petruŝko koleras kaj suferas, kaj defias la Maŭron. La Maŭro murdas lin per sia [[cimitaro]]. La fantomo de Petruŝko leviĝas super la pupteatro dum la nokto falas. Li skuas sian pugnon al la Ĉarlatano, poste falas al dua morto. [[Dosiero:Petrutxca de Fokine-1911.jpg|dekstre|eta|250px|Petruŝka ĉambro de Benois.]] [[Dosiero:Golden Cockerel by A. Benois 01.jpg|eta|upright=1|dekstre|250px|La ĉambro de la Maŭro de Benois.]] ''Petrushka'' arigas muzikon, dancon, kaj desegnon kune en uniigita spektaklo. Ĝi estas unu el plej popularaj el la Rusaj Baletoj. Ĝi estas kutime ludata nuntempe uzante originajun desegnojn kaj koreografion. == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Beaumont, Cyril W. 1937. "Petrushka". In his Complete Book of Ballets: A Guide to the Principal Ballets of the Nineteenth and Twentieth Centuries. Londono: Putnam. * Robert, Grace. 1946. The Borzoi Book of Ballets. Novjorko: Alfred A. Knopf. * Jacobs, Paul (2008). Stravinsky: Music for Four Hands. Jacobs & Oppens. Novjorko: Nonesuch Records & Arbiter of Cultural Traditions. [http://www.arbiterrecords.com/notes/155notes.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120302202836/http://www.arbiterrecords.com/notes/155notes.html |date=2012-03-02 }} Konsultita la 28an de Januaro, 2012. * Stravinsky, Igor. [1912]. ''[http://imslp.us/php/linkhandler.php?path=/scores/Stravinsky_Igor_1971/Stravinsky_-_Petrushka_OrchScore.pdf Petrushka] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120625090630/http://imslp.us/php/linkhandler.php?path=%2Fscores%2FStravinsky_Igor_1971%2FStravinsky_-_Petrushka_OrchScore.pdf |date=2012-06-25 }}''. Parizo: Editions russes de musique, plate R.M.V. 348. Represita Mineola, NY: Dover Publications, 1988. Konsultita la 06-20-2013. * Stravinsky, Igor. 1936. Autobiography. Novjorko: eldonejo [[Simon & Schuster]]. * Stravinsky, Vera, and Robert Craft. 1978. Stravinsky in Pictures and Documents. Novjorko: eldonejo [[Simon & Schuster]]. * Taruskin, Richard. 1998b. "Bartók and Stravinsky: Odd Couple Reunited?" ''[[The New York Times]]'' 148, no. 51,321 (25 October): 33–34. * Taruskin, Richard. 1998c. "'Entoiling the Falconet': Russian Musical Orientalism in Context". In The Exotic in Western Music, edited by Jonathan Bellman, 194–217. Boston: Northeastern University Press. ISBN 978-1-555-53320-5 (cloth); ISBN 978-1-555-53319-9 (pbk). * Taruskin, Richard. 1998d. "Stravinsky's Petrushka". In Petrushka: Sources and Contexts, edited by Andrew Wachtel, 67–113. [[Evanston]]: [[Northwestern University]] Press. ISBN 0-8101-1566-2. * Wachtel, Andrew (eld.). 1998. Petrushka: Sources and Contexts. [[Evanston]]: [[Northwestern University]] Press. ISBN 978-0-8101-1566-8. * Walsh, Stephen. 2001. "Stravinsky, Igor". The New Grove Dictionary of Music and Musicians, dua eldono, eldonita de Stanley Sadie kaj John Tyrrell. Londono: Macmillan Publishers. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://findarticles.com/p/articles/mi_qa3763/is_199803/ai_n8786360 Librorevizio] pri la libro de Wachtel * [http://links.jstor.org/sici?sici=0027-4380(199909)2%3A56%3A1%3C120%3AIATRML%3E2.0.CO%3B2-6 Librorevizio] pri la libro de Wachtel (subskribo postulata) * [http://links.jstor.org/sici?sici=0037-6752(199924)1%3A43%3A4%3C746%3APSAC%3E2.0.CO%3B2-H Librorevizio] pri la libro de Wachtel (subskribo postulata) * [http://www.superopera.com/mp3/therecital/therecital.htm Recordings of Stravinsky's Three Movements of Petrushka -piano version- de Alberto Cobo] * [http://www.petruschka-klavierfestival.de/index.asp?lang=2 Petrushka] eduka retejo el Klavier-Festival Ruhr [[Kategorio:Baletoj]] [[Kategorio:Igor Stravinski]] 3r5ftytoww9gwnls7bjqqgcucblvjst 0 531906 9413769 9016678 2026-06-26T07:50:39Z ThomasPusch 1869 9413769 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}} '''''Madama Butterfly''''' (''Madame Butterfly'') estas [[opero]] en tri aktoj (origine du aktoj) de [[Giacomo Puccini]], kun itallingva [[libreto]] de [[Luigi Illica]] kaj [[Giuseppe Giacosa]]. La libreto de la opero estis bazita parte sur mallonga rakonto "Madame Butterfly" (1898) de John Luther Long — kiu siavice estis bazita parte sur historioj rakontitaj al Long fare de lia fratino nome Jennie Correll kaj parte sur duon-membiografia franclingva novelo ''Madame Chrysanthème'' de [[Pierre Loti]] de 1887.<ref>Van Rij, Jan. [http://books.google.com/books?id=rV3VeiACJuYC&printsec=frontcover ''Madame Butterfly: Japonisme, Puccini, and the Search for the Real Cho-Cho-San'']. Stone Bridge Press, Inc., 2001.</ref><ref>Lane Earns, [http://www.operatoday.com/content/2007/08/madame_butterfl.php "''Madame Butterfly'': The Search Continues"], ''Opera Today'' 16a de Aŭgusto 2007. Revizio de la libro de Van Rij ĉe operatoday.com</ref><ref name="nyco">Chadwick Jenkins, [http://www.columbia.edu/itc/music/NYCO/butterfly/luther.html "The Original Story: John Luther Long and David Belasco"] ĉe columbia.edu</ref> [[Dosiero:Farrarbutterfly.jpg|eta|dekstra|[[Geraldine Farrar]] kiel Madama Butterfly, 1907]] == Historio == [[Dosiero:Hohenstein Madama Butterfly.jpg|eta|Originala afiŝo.]] La mallonga rakonto de Long estis teatrigita de [[David Belasco]] kiel unu-akta teatraĵo, nome ''Madame Butterfly: A Tragedy of Japan'' (1900). Post premiero en Novjorko, la teatraĵo de Belasco translokiĝis al Londono, kie Puccini vidis ĝin somere de 1900.<ref name=genesis>{{cite book | last = Groos | first = Arthur | authorlink = | | url=http://books.google.com/books?id=nU-QyFiAm2kC&pg=PA169| title = The Puccini Companion, Lieutenant F. B. Pinkerton: Problems in the Genesis and Performance of 'Madama Butterfly' | publisher = Norton | location = New York | year = 1994 | pages = 169–201 | doi = | isbn = 978-0-393-02930-7 }}</ref> La origina versio de tiu opero, en du aktoj, havis sian premieron en la 17a de Februaro 1904 ĉe [[La Scala]] de Milano. Ĝi ne multe sukcesis spite la ludon de elstaraj kantistoj kiaj [[Rosina Storchio]], tenoro [[Giovanni Zenatello]] kaj baritono [[Giuseppe De Luca]] en la ĉefaj roloj. Tio okazis grandparte por la malfrua kompletigo kaj maltaŭga tempo por provludoj. Puccini reviziis la operon, disigis la duan akton en du aktojn kaj faris aliajn ŝanĝojn. La 28an de Majo 1904, tiu nova versio estis prezentita en [[Brescia]] kaj estis ege sukcesa.<ref>{{Citation |last=Carner|first=Mosco|authorlink=|title=''Madam Butterfly''|year=1979|publisher=Barrie & Jenkins|location=London|isbn=0-214-20680-7|page=21}}</ref> Inter 1915 kaj 1920, fama operkantistino de Japanio nome [[Tamaki Miura]] ricevis internacian famon por sia ludado kiel Cio-Cio San. Ŝia statuo, kun tiu de Puccini, troviĝas en la [[Glovera Ĝardeno]] en [[Nagasaki]], la urbo kie okazas la historio de la opero.<ref>{{Citation|last=Carner|first=Mosco|title=''Madam Butterfly''|year=1979|publisher=Barrie & Jenkins|location=London|isbn=0-214-20680-7|page=32}}</ref> ''Madama Butterfly'' estas nepra ero de la norma opera repertuaro por kompanioj tutmondaj, range la 6a en la listo de [[Operabase]] de plej luditaj operoj tutmonde (dum la operoj de Puccini nome ''La Bohème'' kaj ''Tosca'' rangas 3a kaj 5a resp.) .<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://operabase.com/top.cgi?lang=en#opera|titolo=Opera Statistics|alirdato=26a de Aprilo 2015|eldoninto=Operabase}}</ref> == Intrigo == === Akto 1 === En 1904 en [[Nagasako]], [[Japanio]], usona ŝipoficiro nome Pinkerton luas domon por ŝi kaj estonta edzino nome "Butterfly". Ŝia reala nomo estas Ciocio-san, (cio-cio, prononce "ĉoĉo": nome japana vorto por "butterfly" ([[papilio]]) estas ĉō 蝶). Ŝi estas 15-jaraĝa japanino kiun li edziĝos nur konvene, ĉar li intencas abandoni ŝin kiam li trovos taŭgan usonan edzinon. Butterfly estis konvertinta al kristanismo. Post la [[nupto]], neinvitita onklo, nome bonzo, denoncas ŝian konverton. Pinkerton kaj Butterfly kantas aman duon kaj prepariĝas por sia unua nokto kune. === Akto 2 === Tri jarojn poste, Butterfly ankoraŭ atendas la revenon de Pinkerton, kiu foriris post la nupto. Servistino Suzuki kaj geedzisto Goro klopodas konvinki ŝin reedziniĝi. Usona konsulo, Sharpless, alportas novaĵon pri baldaŭa alveno de Pinkerton. Butterfly anoncas ke ŝi naskis filon de Pinkerton. El la monteta domo Butterfly vidas la alvenon de la ŝipo de Pinkerton al la haveno kaj restas atendante lian revenon. === Akto 3 === Sharpless kaj Pinkerton alvenas matene, kun la nova usona edzino de Pinkerton, Kate. Ili venis ĉar Kate akceptis zorgi la infanon. Sed Pinkerton konstatas ke li eraris kaj malkuraĝas revidi sian japanan eksedzinon. Akceptinte fordoni sian filon se Pinkerton venas vidi ŝin, ŝi preĝas al siaj dioj, bendas la okulojn de la filo, metas ĉe li malgrandan flagon de Usono kaj [[harakiro|harakiras]]. Pinkerton venas, sed malfrue, kaj Butterfly mortiĝas. == Vidu ankaŭ == * Teatra sekvo en ''La papilio'' de [[Luiza Carol]].<ref>[[Luiza Carol]], ''La papilio'' en [[Beletra Almanako]], [[BA6|nº 6]], Novjorko, Mondial, Oktobro 2009, paĝoj 133-154.</ref> == Flanka noto == La muzikon de la opero [[Giacomo Puccini]] [[komponado|komponis]] en la urbeto [[Torre del Lago]] (Turo de la Lago) borde de la [[Lago Massaciuccoli]] proksime de la urbokerno de [[Viareggio]] en [[Toskanio]]. == Referencoj == '''Notoj''' {{Referencoj|colwidth=30em}} '''Fontoj''' * Burke-Gaffney, Brian, ''Starcrossed: A Biography of Madame Butterfly'', eldonejo EastBridge, 2004 ISBN 1-891936-48-4. * Groos, Arthur, "Madame Butterfly: The Story", ''Cambridge Opera Journal'', Vol. 3 No. 2 (julio 1991) * Melitz, Leo, ''The Opera Goer's Complete Guide'', 1921 version, source of the plot. * Mezzanotte, Riccardo (eld.), ''The Simon & Schuster Book of the Opera: A Complete Reference Guide – 1597 to the Present'', New York: eldonejo Simon and Schuster, 1977. ISBN 0-671-24886-3. * Osborne, Charles, ''The Complete Operas of Puccini'', New York: eldonejo Da Capo Press, 1983. * Van Wyck Farkas, Remy. ''Madama Butterfly'' record insert, 1952. * Weaver, William, Simonetta Puccini, (eds.), ''The Puccini Companion'', New York: eldonejo W. W. Norton & Co, 1994. ISBN 0-393-32052-9. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.musicwithease.com/puccini-butterfly-synopsis.html Detala resumo]{{404|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.columbia.edu/itc/music/NYCO/butterfly/ New York City Opera Project: ''Madama Butterfly''] – [[Universitato Kolumbio]] * [http://www.npr.org/display_pages/features/feature_1672482.html "''Madame Butterfly'' Turns 100; A Century Ago, Puccini's Tragic Heroine First Took the Stage"]. [[Nacia Publika Radio (Usono)|NPR]] * [http://opera.stanford.edu/Puccini/Butterfly/libretto.html Libretto], [[Universitato Stanford]] * [http://xroads.virginia.edu/~HYPER/LONG/cover.html John Luther Long, ''Madame Butterfly'', origina libro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130207011035/http://xroads.virginia.edu/~HYPER/LONG/cover.html |date=2013-02-07 }} * [http://www.dlib.indiana.edu/variations/scores/bhr3491/large/index.html Full piano vocal score], William and Gayle Cook Music Library, Indiana University School of Music * {{IMSLP2|id=Madama Butterfly (Puccini, Giacomo)|cname=''Madama Butterfly''}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Verkoj de 1904]] [[Kategorio:Japana kulturo]] [[Kategorio:La Scala]] [[Kategorio:Nagasaki]] [[Kategorio:Giacomo Puccini]] [[Kategorio:Japanio en fikcio]] [[Kategorio:Fikciaj japanoj|Butterfly, Madama]] [[Kategorio:Operoj]] [[Kategorio:Sinmortigo en fikcio]] 1g5b84r5bhbep4xxd0ltmljztwyxubs 9413772 9413769 2026-06-26T07:52:20Z ThomasPusch 1869 /* Referencoj */ 9413772 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}} '''''Madama Butterfly''''' (''Madame Butterfly'') estas [[opero]] en tri aktoj (origine du aktoj) de [[Giacomo Puccini]], kun itallingva [[libreto]] de [[Luigi Illica]] kaj [[Giuseppe Giacosa]]. La libreto de la opero estis bazita parte sur mallonga rakonto "Madame Butterfly" (1898) de John Luther Long — kiu siavice estis bazita parte sur historioj rakontitaj al Long fare de lia fratino nome Jennie Correll kaj parte sur duon-membiografia franclingva novelo ''Madame Chrysanthème'' de [[Pierre Loti]] de 1887.<ref>Van Rij, Jan. [http://books.google.com/books?id=rV3VeiACJuYC&printsec=frontcover ''Madame Butterfly: Japonisme, Puccini, and the Search for the Real Cho-Cho-San'']. Stone Bridge Press, Inc., 2001.</ref><ref>Lane Earns, [http://www.operatoday.com/content/2007/08/madame_butterfl.php "''Madame Butterfly'': The Search Continues"], ''Opera Today'' 16a de Aŭgusto 2007. Revizio de la libro de Van Rij ĉe operatoday.com</ref><ref name="nyco">Chadwick Jenkins, [http://www.columbia.edu/itc/music/NYCO/butterfly/luther.html "The Original Story: John Luther Long and David Belasco"] ĉe columbia.edu</ref> [[Dosiero:Farrarbutterfly.jpg|eta|dekstra|[[Geraldine Farrar]] kiel Madama Butterfly, 1907]] == Historio == [[Dosiero:Hohenstein Madama Butterfly.jpg|eta|Originala afiŝo.]] La mallonga rakonto de Long estis teatrigita de [[David Belasco]] kiel unu-akta teatraĵo, nome ''Madame Butterfly: A Tragedy of Japan'' (1900). Post premiero en Novjorko, la teatraĵo de Belasco translokiĝis al Londono, kie Puccini vidis ĝin somere de 1900.<ref name=genesis>{{cite book | last = Groos | first = Arthur | authorlink = | | url=http://books.google.com/books?id=nU-QyFiAm2kC&pg=PA169| title = The Puccini Companion, Lieutenant F. B. Pinkerton: Problems in the Genesis and Performance of 'Madama Butterfly' | publisher = Norton | location = New York | year = 1994 | pages = 169–201 | doi = | isbn = 978-0-393-02930-7 }}</ref> La origina versio de tiu opero, en du aktoj, havis sian premieron en la 17a de Februaro 1904 ĉe [[La Scala]] de Milano. Ĝi ne multe sukcesis spite la ludon de elstaraj kantistoj kiaj [[Rosina Storchio]], tenoro [[Giovanni Zenatello]] kaj baritono [[Giuseppe De Luca]] en la ĉefaj roloj. Tio okazis grandparte por la malfrua kompletigo kaj maltaŭga tempo por provludoj. Puccini reviziis la operon, disigis la duan akton en du aktojn kaj faris aliajn ŝanĝojn. La 28an de Majo 1904, tiu nova versio estis prezentita en [[Brescia]] kaj estis ege sukcesa.<ref>{{Citation |last=Carner|first=Mosco|authorlink=|title=''Madam Butterfly''|year=1979|publisher=Barrie & Jenkins|location=London|isbn=0-214-20680-7|page=21}}</ref> Inter 1915 kaj 1920, fama operkantistino de Japanio nome [[Tamaki Miura]] ricevis internacian famon por sia ludado kiel Cio-Cio San. Ŝia statuo, kun tiu de Puccini, troviĝas en la [[Glovera Ĝardeno]] en [[Nagasaki]], la urbo kie okazas la historio de la opero.<ref>{{Citation|last=Carner|first=Mosco|title=''Madam Butterfly''|year=1979|publisher=Barrie & Jenkins|location=London|isbn=0-214-20680-7|page=32}}</ref> ''Madama Butterfly'' estas nepra ero de la norma opera repertuaro por kompanioj tutmondaj, range la 6a en la listo de [[Operabase]] de plej luditaj operoj tutmonde (dum la operoj de Puccini nome ''La Bohème'' kaj ''Tosca'' rangas 3a kaj 5a resp.) .<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://operabase.com/top.cgi?lang=en#opera|titolo=Opera Statistics|alirdato=26a de Aprilo 2015|eldoninto=Operabase}}</ref> == Intrigo == === Akto 1 === En 1904 en [[Nagasako]], [[Japanio]], usona ŝipoficiro nome Pinkerton luas domon por ŝi kaj estonta edzino nome "Butterfly". Ŝia reala nomo estas Ciocio-san, (cio-cio, prononce "ĉoĉo": nome japana vorto por "butterfly" ([[papilio]]) estas ĉō 蝶). Ŝi estas 15-jaraĝa japanino kiun li edziĝos nur konvene, ĉar li intencas abandoni ŝin kiam li trovos taŭgan usonan edzinon. Butterfly estis konvertinta al kristanismo. Post la [[nupto]], neinvitita onklo, nome bonzo, denoncas ŝian konverton. Pinkerton kaj Butterfly kantas aman duon kaj prepariĝas por sia unua nokto kune. === Akto 2 === Tri jarojn poste, Butterfly ankoraŭ atendas la revenon de Pinkerton, kiu foriris post la nupto. Servistino Suzuki kaj geedzisto Goro klopodas konvinki ŝin reedziniĝi. Usona konsulo, Sharpless, alportas novaĵon pri baldaŭa alveno de Pinkerton. Butterfly anoncas ke ŝi naskis filon de Pinkerton. El la monteta domo Butterfly vidas la alvenon de la ŝipo de Pinkerton al la haveno kaj restas atendante lian revenon. === Akto 3 === Sharpless kaj Pinkerton alvenas matene, kun la nova usona edzino de Pinkerton, Kate. Ili venis ĉar Kate akceptis zorgi la infanon. Sed Pinkerton konstatas ke li eraris kaj malkuraĝas revidi sian japanan eksedzinon. Akceptinte fordoni sian filon se Pinkerton venas vidi ŝin, ŝi preĝas al siaj dioj, bendas la okulojn de la filo, metas ĉe li malgrandan flagon de Usono kaj [[harakiro|harakiras]]. Pinkerton venas, sed malfrue, kaj Butterfly mortiĝas. == Vidu ankaŭ == * Teatra sekvo en ''La papilio'' de [[Luiza Carol]].<ref>[[Luiza Carol]], ''La papilio'' en [[Beletra Almanako]], [[BA6|nº 6]], Novjorko, Mondial, Oktobro 2009, paĝoj 133-154.</ref> == Flanka noto == La muzikon de la opero [[Giacomo Puccini]] [[komponado|komponis]] en la urbeto [[Torre del Lago]] (Turo de la Lago) borde de la [[Lago Massaciuccoli]] proksime de la urbokerno de [[Viareggio]] en [[Toskanio]]. == Referencoj == '''Notoj''' {{Referencoj|colwidth=30em}} '''Fontoj''' * Burke-Gaffney, Brian, ''Starcrossed: A Biography of Madame Butterfly'', eldonejo EastBridge, 2004 ISBN 1-891936-48-4. * Groos, Arthur, "Madame Butterfly: The Story", ''Cambridge Opera Journal'', Vol. 3 No. 2 (julio 1991) * Melitz, Leo, ''The Opera Goer's Complete Guide'', 1921 version, source of the plot. * Mezzanotte, Riccardo (eld.), ''The Simon & Schuster Book of the Opera: A Complete Reference Guide – 1597 to the Present'', Novjorko: eldonejo [[Simon & Schuster]], 1977. ISBN 0-671-24886-3. * Osborne, Charles, ''The Complete Operas of Puccini'', Novjorko: eldonejo Da Capo Press, 1983. * Van Wyck Farkas, Remy. ''Madama Butterfly'' record insert, 1952. * Weaver, William, Simonetta Puccini, (eds.), ''The Puccini Companion'', Novjorko: eldonejo W. W. Norton & Co, 1994. ISBN 0-393-32052-9. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.musicwithease.com/puccini-butterfly-synopsis.html Detala resumo]{{404|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.columbia.edu/itc/music/NYCO/butterfly/ New York City Opera Project: ''Madama Butterfly''] – [[Universitato Kolumbio]] * [http://www.npr.org/display_pages/features/feature_1672482.html "''Madame Butterfly'' Turns 100; A Century Ago, Puccini's Tragic Heroine First Took the Stage"]. [[Nacia Publika Radio (Usono)|NPR]] * [http://opera.stanford.edu/Puccini/Butterfly/libretto.html Libretto], [[Universitato Stanford]] * [http://xroads.virginia.edu/~HYPER/LONG/cover.html John Luther Long, ''Madame Butterfly'', origina libro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130207011035/http://xroads.virginia.edu/~HYPER/LONG/cover.html |date=2013-02-07 }} * [http://www.dlib.indiana.edu/variations/scores/bhr3491/large/index.html Full piano vocal score], William and Gayle Cook Music Library, Indiana University School of Music * {{IMSLP2|id=Madama Butterfly (Puccini, Giacomo)|cname=''Madama Butterfly''}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Verkoj de 1904]] [[Kategorio:Japana kulturo]] [[Kategorio:La Scala]] [[Kategorio:Nagasaki]] [[Kategorio:Giacomo Puccini]] [[Kategorio:Japanio en fikcio]] [[Kategorio:Fikciaj japanoj|Butterfly, Madama]] [[Kategorio:Operoj]] [[Kategorio:Sinmortigo en fikcio]] 9pnjevibnwbio8cqpkawfaw0a74g2sx 9413828 9413772 2026-06-26T08:58:06Z ThomasPusch 1869 /* Historio */ 9413828 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}} '''''Madama Butterfly''''' (''Madame Butterfly'') estas [[opero]] en tri aktoj (origine du aktoj) de [[Giacomo Puccini]], kun itallingva [[libreto]] de [[Luigi Illica]] kaj [[Giuseppe Giacosa]]. La libreto de la opero estis bazita parte sur mallonga rakonto "Madame Butterfly" (1898) de John Luther Long — kiu siavice estis bazita parte sur historioj rakontitaj al Long fare de lia fratino nome Jennie Correll kaj parte sur duon-membiografia franclingva novelo ''Madame Chrysanthème'' de [[Pierre Loti]] de 1887.<ref>Van Rij, Jan. [http://books.google.com/books?id=rV3VeiACJuYC&printsec=frontcover ''Madame Butterfly: Japonisme, Puccini, and the Search for the Real Cho-Cho-San'']. Stone Bridge Press, Inc., 2001.</ref><ref>Lane Earns, [http://www.operatoday.com/content/2007/08/madame_butterfl.php "''Madame Butterfly'': The Search Continues"], ''Opera Today'' 16a de Aŭgusto 2007. Revizio de la libro de Van Rij ĉe operatoday.com</ref><ref name="nyco">Chadwick Jenkins, [http://www.columbia.edu/itc/music/NYCO/butterfly/luther.html "The Original Story: John Luther Long and David Belasco"] ĉe columbia.edu</ref> [[Dosiero:Farrarbutterfly.jpg|eta|dekstra|[[Geraldine Farrar]] kiel Madama Butterfly, 1907]] == Historio == [[Dosiero:Hohenstein Madama Butterfly.jpg|eta|Originala afiŝo.]] La mallonga rakonto de Long estis teatrigita de [[David Belasco]] kiel unu-akta teatraĵo, nome ''Madame Butterfly: A Tragedy of Japan'' (1900). Post premiero en Novjorko, la teatraĵo de Belasco translokiĝis al Londono, kie Puccini vidis ĝin somere de 1900.<ref name=genesis>{{cite book | last = Groos | first = Arthur | authorlink = | | url=http://books.google.com/books?id=nU-QyFiAm2kC&pg=PA169| title = The Puccini Companion, Lieutenant F. B. Pinkerton: Problems in the Genesis and Performance of 'Madama Butterfly' | publisher = Norton | location = New York | year = 1994 | pages = 169–201 | doi = | isbn = 978-0-393-02930-7 }}</ref> La origina versio de tiu opero, en du aktoj, havis sian premieron en la 17a de Februaro 1904 ĉe [[La Scala]] de Milano. Ĝi ne multe sukcesis spite la ludon de elstaraj kantistoj kiaj [[Rosina Storchio]], tenoro [[Giovanni Zenatello]] kaj baritono [[Giuseppe De Luca]] en la ĉefaj roloj. Tio okazis grandparte por la malfrua kompletigo kaj maltaŭga tempo por provludoj. Puccini reviziis la operon, disigis la duan akton en du aktojn kaj faris aliajn ŝanĝojn. La 28an de Majo 1904, tiu nova versio estis prezentita en [[Brescia]] kaj estis ege sukcesa.<ref>{{Citation |last=Carner|first=Mosco|authorlink=|title=''Madam Butterfly''|year=1979|publisher=Barrie & Jenkins|location=London|isbn=0-214-20680-7|page=21}}</ref> Inter 1915 kaj 1920, fama operkantistino de Japanio nome [[Tamaki Miura]] ricevis internacian famon por sia ludado kiel Cio-Cio San. Ŝia statuo, kun tiu de Puccini, troviĝas en la [[Glovera Ĝardeno]] en [[Nagasaki]], la urbo kie okazas la historio de la opero.<ref>{{Citation|last=Carner|first=Mosco|title=''Madam Butterfly''|year=1979|publisher=Barrie & Jenkins|location=London|isbn=0-214-20680-7|page=32}}</ref> ''Madama Butterfly'' estas nepra ero de la norma opera repertuaro por kompanioj tutmondaj, range la 6a en la listo de {{Q|Q1325475}} de plej luditaj operoj tutmonde (dum la operoj de Puccini nome ''La Bohème'' kaj ''Tosca'' rangas 3a kaj 5a resp.) .<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://operabase.com/top.cgi?lang=en#opera|titolo=Opera Statistics|alirdato=26a de Aprilo 2015|eldoninto=Operabase}}</ref> == Intrigo == === Akto 1 === En 1904 en [[Nagasako]], [[Japanio]], usona ŝipoficiro nome Pinkerton luas domon por ŝi kaj estonta edzino nome "Butterfly". Ŝia reala nomo estas Ciocio-san, (cio-cio, prononce "ĉoĉo": nome japana vorto por "butterfly" ([[papilio]]) estas ĉō 蝶). Ŝi estas 15-jaraĝa japanino kiun li edziĝos nur konvene, ĉar li intencas abandoni ŝin kiam li trovos taŭgan usonan edzinon. Butterfly estis konvertinta al kristanismo. Post la [[nupto]], neinvitita onklo, nome bonzo, denoncas ŝian konverton. Pinkerton kaj Butterfly kantas aman duon kaj prepariĝas por sia unua nokto kune. === Akto 2 === Tri jarojn poste, Butterfly ankoraŭ atendas la revenon de Pinkerton, kiu foriris post la nupto. Servistino Suzuki kaj geedzisto Goro klopodas konvinki ŝin reedziniĝi. Usona konsulo, Sharpless, alportas novaĵon pri baldaŭa alveno de Pinkerton. Butterfly anoncas ke ŝi naskis filon de Pinkerton. El la monteta domo Butterfly vidas la alvenon de la ŝipo de Pinkerton al la haveno kaj restas atendante lian revenon. === Akto 3 === Sharpless kaj Pinkerton alvenas matene, kun la nova usona edzino de Pinkerton, Kate. Ili venis ĉar Kate akceptis zorgi la infanon. Sed Pinkerton konstatas ke li eraris kaj malkuraĝas revidi sian japanan eksedzinon. Akceptinte fordoni sian filon se Pinkerton venas vidi ŝin, ŝi preĝas al siaj dioj, bendas la okulojn de la filo, metas ĉe li malgrandan flagon de Usono kaj [[harakiro|harakiras]]. Pinkerton venas, sed malfrue, kaj Butterfly mortiĝas. == Vidu ankaŭ == * Teatra sekvo en ''La papilio'' de [[Luiza Carol]].<ref>[[Luiza Carol]], ''La papilio'' en [[Beletra Almanako]], [[BA6|nº 6]], Novjorko, Mondial, Oktobro 2009, paĝoj 133-154.</ref> == Flanka noto == La muzikon de la opero [[Giacomo Puccini]] [[komponado|komponis]] en la urbeto [[Torre del Lago]] (Turo de la Lago) borde de la [[Lago Massaciuccoli]] proksime de la urbokerno de [[Viareggio]] en [[Toskanio]]. == Referencoj == '''Notoj''' {{Referencoj|colwidth=30em}} '''Fontoj''' * Burke-Gaffney, Brian, ''Starcrossed: A Biography of Madame Butterfly'', eldonejo EastBridge, 2004 ISBN 1-891936-48-4. * Groos, Arthur, "Madame Butterfly: The Story", ''Cambridge Opera Journal'', Vol. 3 No. 2 (julio 1991) * Melitz, Leo, ''The Opera Goer's Complete Guide'', 1921 version, source of the plot. * Mezzanotte, Riccardo (eld.), ''The Simon & Schuster Book of the Opera: A Complete Reference Guide – 1597 to the Present'', Novjorko: eldonejo [[Simon & Schuster]], 1977. ISBN 0-671-24886-3. * Osborne, Charles, ''The Complete Operas of Puccini'', Novjorko: eldonejo Da Capo Press, 1983. * Van Wyck Farkas, Remy. ''Madama Butterfly'' record insert, 1952. * Weaver, William, Simonetta Puccini, (eds.), ''The Puccini Companion'', Novjorko: eldonejo W. W. Norton & Co, 1994. ISBN 0-393-32052-9. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.musicwithease.com/puccini-butterfly-synopsis.html Detala resumo]{{404|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.columbia.edu/itc/music/NYCO/butterfly/ New York City Opera Project: ''Madama Butterfly''] – [[Universitato Kolumbio]] * [http://www.npr.org/display_pages/features/feature_1672482.html "''Madame Butterfly'' Turns 100; A Century Ago, Puccini's Tragic Heroine First Took the Stage"]. [[Nacia Publika Radio (Usono)|NPR]] * [http://opera.stanford.edu/Puccini/Butterfly/libretto.html Libretto], [[Universitato Stanford]] * [http://xroads.virginia.edu/~HYPER/LONG/cover.html John Luther Long, ''Madame Butterfly'', origina libro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130207011035/http://xroads.virginia.edu/~HYPER/LONG/cover.html |date=2013-02-07 }} * [http://www.dlib.indiana.edu/variations/scores/bhr3491/large/index.html Full piano vocal score], William and Gayle Cook Music Library, Indiana University School of Music * {{IMSLP2|id=Madama Butterfly (Puccini, Giacomo)|cname=''Madama Butterfly''}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Verkoj de 1904]] [[Kategorio:Japana kulturo]] [[Kategorio:La Scala]] [[Kategorio:Nagasaki]] [[Kategorio:Giacomo Puccini]] [[Kategorio:Japanio en fikcio]] [[Kategorio:Fikciaj japanoj|Butterfly, Madama]] [[Kategorio:Operoj]] [[Kategorio:Sinmortigo en fikcio]] rpfxtufabdi4by6p61q3d5tiuarc8sc 0 532126 9413760 6728194 2026-06-26T07:34:43Z ThomasPusch 1869 9413760 wikitext text/x-wiki {{informkesto lago}} '''Lago Massaciuccoli''' - {{prononco|LAgo masaŜUkoli}}, do per [[sistemo IFA]] {{IFA|lˈaɡo mas͡sat͡ʃˈukːolɪ}} - estas [[lago]] en la [[Provinco Lucca]], [[Toskanio]], [[Italio]]. Ties surfaca areo estas 6.9&nbsp;km². Ĝi situantas ĉefe ĉe la municipo [[Massarosa]] kaj parte en [[Torre del Lago]], civila submunicipo de [[Viareggio]]. La lago estis konata en antikvaj tempoj kiel ''Fossis Papirianis'', nomo uzita en la [[Tabula Peutingeriana]]. La komponisto [[Giacomo Puccini]] loĝis proksime kaj ofte ĉasadis ĉe la lago; la najbara Torre del Lago estas foje menciita kun la sufikso "Puccini" por lia honoro. {{Koord|43|50|42|N|10|19|30|E|region:IT_type:waterbody_source:itwiki|display=inline,title}} {{Projektoj}} {{ĝermo|geografio}} [[Kategorio:Geografio de Italio]] 381e1r7m0oibxhv4kzjrdssygvkludy 9413761 9413760 2026-06-26T07:38:13Z ThomasPusch 1869 9413761 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lago |Lago = {{paĝonomo}} |Bildo_de_lago = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} {{Informkesto lago |Lago = {{paĝonomo}} |Bildo_de_lago = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |Titolo_de_lago = |Situo = |Latitudo= |Longitudo= |regiono-ISO= IT |Situo sur mapo2= |Speco = |Enenfluo = |Elfluo = |Areo_de_baseno = |Landoj_de_baseno = [[Italio]] |Longo = {{#invoke:Wikidata|claim|P2043}} |Larĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P2049}} |Areo = {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |Profundo = |Maksimuma_profundo = {{#invoke:Wikidata|claim|P4511}} |Volumeno = {{#invoke:Wikidata|claim|P2234}} |Restad-tempo = |Bordo = |Alto = {{#invoke:Wikidata|claim|P2044}} |Insuloj = |Urboj = komunumo [[Massarosa]], parte en [[Torre del Lago]], civila komunumoparto de [[Viareggio]] }} '''Lago Massaciuccoli''' - {{prononco|LAgo masaŜUkoli}}, do per [[sistemo IFA]] {{IFA|lˈaɡo mas͡sat͡ʃˈukːolɪ}} - estas [[lago]] en la [[Provinco Lucca]], [[Toskanio]], [[Italio]]. Ties surfaca areo estas 6.9&nbsp;km². Ĝi situantas ĉefe ĉe la komunumo [[Massarosa]] kaj parte en [[Torre del Lago]], civila komunumoparto de [[Viareggio]]. La lago estis konata en antikvaj tempoj kiel ''Fossis Papirianis'', nomo uzita en la [[Tabula Peutingeriana]]. La komponisto [[Giacomo Puccini]] loĝis proksime kaj ofte ĉasadis ĉe la lago; la najbara Torre del Lago estas foje menciita kun la sufikso "Puccini" por lia honoro. {{Koord|43|50|42|N|10|19|30|E|region:IT_type:waterbody_source:itwiki|display=inline}} {{Projektoj}} {{ĝermo|geografio}} [[Kategorio:Geografio de Italio]] pwx9t5nvooz9bkewzuzgiv86k6p20pm 9413762 9413761 2026-06-26T07:38:42Z ThomasPusch 1869 9413762 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lago |Lago = {{paĝonomo}} |Bildo_de_lago = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |Titolo_de_lago = |Situo = |Latitudo= |Longitudo= |regiono-ISO= IT |Situo sur mapo2= |Speco = |Enenfluo = |Elfluo = |Areo_de_baseno = |Landoj_de_baseno = [[Italio]] |Longo = {{#invoke:Wikidata|claim|P2043}} |Larĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P2049}} |Areo = {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |Profundo = |Maksimuma_profundo = {{#invoke:Wikidata|claim|P4511}} |Volumeno = {{#invoke:Wikidata|claim|P2234}} |Restad-tempo = |Bordo = |Alto = {{#invoke:Wikidata|claim|P2044}} |Insuloj = |Urboj = komunumo [[Massarosa]], parte en [[Torre del Lago]], civila komunumoparto de [[Viareggio]] }} '''Lago Massaciuccoli''' - {{prononco|LAgo masaŜUkoli}}, do per [[sistemo IFA]] {{IFA|lˈaɡo mas͡sat͡ʃˈukːolɪ}} - estas [[lago]] en la [[Provinco Lucca]], [[Toskanio]], [[Italio]]. Ties surfaca areo estas 6.9&nbsp;km². Ĝi situantas ĉefe ĉe la komunumo [[Massarosa]] kaj parte en [[Torre del Lago]], civila komunumoparto de [[Viareggio]]. La lago estis konata en antikvaj tempoj kiel ''Fossis Papirianis'', nomo uzita en la [[Tabula Peutingeriana]]. La komponisto [[Giacomo Puccini]] loĝis proksime kaj ofte ĉasadis ĉe la lago; la najbara Torre del Lago estas foje menciita kun la sufikso "Puccini" por lia honoro. {{Koord|43|50|42|N|10|19|30|E|region:IT_type:waterbody_source:itwiki|display=inline}} {{Projektoj}} {{ĝermo|geografio}} [[Kategorio:Geografio de Italio]] t1p5k7efqd2dmp5xjb7ixa1d7th8pvy 9413763 9413762 2026-06-26T07:39:54Z ThomasPusch 1869 9413763 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lago |Lago = {{paĝonomo}} |Bildo_de_lago = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |Titolo_de_lago = |Situo = |Latitudo= |Longitudo= |regiono-ISO= IT |Situo sur mapo2= |Speco = |Enenfluo = |Elfluo = |Areo_de_baseno = |Landoj_de_baseno = [[Italio]] |Longo = {{#invoke:Wikidata|claim|P2043}} |Larĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P2049}} |Areo = {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |Profundo = |Maksimuma_profundo = {{#invoke:Wikidata|claim|P4511}} |Volumeno = {{#invoke:Wikidata|claim|P2234}} |Restad-tempo = |Bordo = |Alto = {{#invoke:Wikidata|claim|P2044}} |Insuloj = |Urboj = komunumo [[Massarosa]], parte en [[Torre del Lago]], civila komunumoparto de [[Viareggio]] }} '''Lago Massaciuccoli''' - {{prononco|LAgo masaŜUkoli}}, do per [[sistemo IFA]] {{IFA|lˈaɡo mas͡sat͡ʃˈukːolɪ}} - estas [[lago]] en la [[Provinco Lucca]], [[Toskanio]], [[Italio]]. Ties surfaca areo estas 6.9&nbsp;km². Ĝi situantas ĉefe ĉe la komunumo [[Massarosa]] kaj parte en [[Torre del Lago]], civila komunumoparto de [[Viareggio]]. La lago estis konata en antikvaj tempoj kiel ''Fossis Papirianis'', nomo uzita en la [[Tabula Peutingeriana]]. La komponisto [[Giacomo Puccini]] loĝis proksime kaj ofte ĉasadis ĉe la lago; la najbara Torre del Lago estas foje menciita kun la sufikso "Puccini" por lia honoro. {{Koord|43|50|42|N|10|19|30|E|region:IT_type:waterbody_source:itwiki|display=inline}} {{Projektoj}} {{ĝermo|geografio}} [[Kategorio:Geografio de Italio]] [[Kategorio:Geografio de Toskanio]] [[Kategorio:Provinco Lucca]] 61ebxwl0cyslhwnf4dzbsl0eqk24gev 9413767 9413763 2026-06-26T07:44:41Z ThomasPusch 1869 9413767 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lago |Lago = {{paĝonomo}} |Bildo_de_lago = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |Titolo_de_lago = |Situo = |Latitudo= |Longitudo= |regiono-ISO= IT |Situo sur mapo2= |Speco = |Enenfluo = |Elfluo = |Areo_de_baseno = |Landoj_de_baseno = [[Italio]] |Longo = {{#invoke:Wikidata|claim|P2043}} |Larĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P2049}} |Areo = {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |Profundo = |Maksimuma_profundo = {{#invoke:Wikidata|claim|P4511}} |Volumeno = {{#invoke:Wikidata|claim|P2234}} |Restad-tempo = |Bordo = |Alto = {{#invoke:Wikidata|claim|P2044}} |Insuloj = |Urboj = komunumo [[Massarosa]], parte en [[Torre del Lago]], civila komunumoparto de [[Viareggio]] }} '''Lago Massaciuccoli''' - {{prononco|LAgo masaŜUkoli}}, do per [[sistemo IFA]] {{IFA|lˈaɡo mas͡sat͡ʃˈukːolɪ}} - estas [[lago]] en la [[Provinco Lucca]], [[Toskanio]], [[Italio]]. Ties surfaca areo estas 6.9&nbsp;km². Ĝi situantas ĉefe ĉe la komunumo [[Massarosa]] kaj parte en [[Torre del Lago]], civila komunumoparto de [[Viareggio]]. La lago estis konata en antikvaj tempoj kiel ''Fossis Papirianis'', nomo uzita en la [[Tabula Peutingeriana]]. La komponisto [[Giacomo Puccini]] loĝis proksime kaj ofte ĉasadis ĉe la lago; la najbara [[Torre del Lago]] estas foje menciita kun la sufikso "Puccini" por lia honoro. {{Koord|43|50|42|N|10|19|30|E|region:IT_type:waterbody_source:itwiki|display=inline}} {{Projektoj}} {{ĝermo|geografio}} [[Kategorio:Geografio de Italio]] [[Kategorio:Geografio de Toskanio]] [[Kategorio:Provinco Lucca]] 0z4g03aqx82woh96hr1ziwm2vun3myo 0 532129 9413765 8483063 2026-06-26T07:43:00Z ThomasPusch 1869 9413765 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|tipo1=reliefo|regiono-ISO=IT-52|situo sur mapo2=Italio|zomo=10}} [[Dosiero:Viareggio, torre del lago, spiagga lecciona.JPG|eta|200ra|''La Lecciona'', strando por samseksemuloj.]] '''Torre del Lago''' (Turo de la Lago) estas urbeto de ĉirkaŭ 11 000 loĝantoj, nome ''frazione'' (komunumoparto aŭ submunicipo) je 4 km de la Toskana marbordo de la komunumo [[Viareggio]], en la [[provinco Lucca]], [[Toskanio]], [[Italio]], inter la [[Lago Massaciuccoli]] kaj la [[Tirena Maro]]. La ''[[Festivalo Puccini]]'', la ĉiujara [[opero|oper]]-festivalo dum julio kaj aŭgusto allogas ĉirkaŭ 40 000 vizitantojn. Ĝi okazas en subĉiela teatro, je mallonga distanco de la vilao kie la operkomponisto [[Giacomo Puccini]] loĝis kaj laboris. In Torre del Lago li verkis interalie siajn plej famajn operojn ''[[Tosca]]'' kaj ''[[Madame Butterfly]]''. Kvankam li mortis en [[Bruselo]] li estis enterigita en malgranda kapelo ene de la vilao, vizitebla ĉar intertempe la vilao funkcias kiel muzeo pri Puccini. La areo de la apuda vllaĝo ĉe la maro (Marina di Torre del Lago) estas bone konata kiel grava somerferiejo por [[samseksemulo]]j.<ref name="roughguide">{{citation |title=The Rough Guide to Tuscany and Umbria |first=Jonathan |last=Buckley |first2=Mark |last2=Ellingham |first3=Tim |last3=Jepson |year=2003 |publisher=Rough Guides |place=Umbria, Italy|isbn=1-84353-055-4 |page=58}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == [http://www.friendlyversilia.it/en.html Gayfriendly Versilia] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090610032313/http://www.friendlyversilia.it/en.html |date=2009-06-10 }} [http://www.puccinifestival.it/ Puccini Festivalo, retejo] {{Koord|43|50|N|10|17|E|type:city|display=inline}} [[Kategorio:Samseksemo]] [[Kategorio:Lucca]] [[Kategorio:Geografio de Italio]] [[Kategorio:Giacomo Puccini]] jh1idq6yyalfo6m5n1egia7lagpn88j 0 537102 9413236 9321628 2026-06-25T12:51:42Z Cicihwahyuni6 213052 9413236 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto}} '''M&M's''' (angla prononco [emen''ems'']) estas [[varomarko|marko]] de multkoloraj butonformaj [[ĉokolado|ĉokoladaĵoj]], kiuj estas produktata de la usona firmao [[Mars, Incorporated|Mars]] kaj vendata en pli ol 100 landoj tra la mondo.<ref>{{en}} [http://www.usatoday.com/money/advertising/2003-12-30-mm-bw_x.htm M&M's candy fades to black and white]</ref> La nomo M&M's signifas "Mars & Murrie's" (laŭvorte "de Mars kaj Murrie"), laŭ la nomoj de Forrest Mars kaj Bruce Murrie, la homoj kiuj disvolvis ĝin. La normaj M&M's estas malgrandaj butonformaj pecoj de lakta ĉokolado, kovritaj de sukerigitaj tavoletoj diverskoloraj, kun la litero "m" stampita sur ĉiu per blanka manĝebla kolorigilo. Estas ankaŭ multaj aliaj variaĵoj kun alia enhavo, ekzemple [[ternukso]]j aŭ malhela ĉokolado. Multe da tiaj variaĵoj haveblas nur en certaj regionoj. == Historio == Komence, en [[1941]], M&M's estis disvolvita kaj produktata por usonaj [[soldato]]j en la [[dua mondmilito]]. La sukera tavoleto kuntenas la ĉokoladon, kiam ĝi fandiĝas. Tio ebligis senĝenan transportadon kaj kunportadon de ĉokolado en varma vetero. Dum la milito, M&M's estis vendata nur al la [[usona armeo]].<ref>{{en}} [http://www.virtualnewarknj.com/memories/newark/bodianmm.htm Looking Back at Newark Origins of World-Famous M&M Chocolates] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071019111110/http://virtualnewarknj.com/memories/newark/bodianmm.htm |date=2007-10-19}}</ref> == Vidu ankaŭ == * [[Skittles]] == Referencoj == {{referencoj}} {{Projektoj}} {{ĝermo}} {{Trad|en|M&M's|686188017|nl|M&M's|45119840|ja|M&M's|56682029}} [[Kategorio:Dolĉaĵoj]] [[Kategorio:Usonaj firmaoj]] gvnmv4m3upgru98ewb3eusuqddd3fxq 0 550497 9413665 7956530 2026-06-26T05:26:00Z Tirolischleioans 254019 9413665 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo |nomo = Caazapá |bildo = |bildo-priskribo = |mapo = |priskribo de mapo = |estro = {{#property:P6}} |lando = {{Paragvajo}} |departemento = [[departemento Caazapá]] |latitudo = -26.19650 |longitudo = -56.36826 |regiono-ISO = PY-6 |areo = |loĝantaro = 23996 |loĝantaro-stato = 2002 |denso = |horzono = |pk = |tel = |TTTejo = }} '''Caazapá''' (jen [[hispane]], [[gvaranie]] ''Ka'asapa'') estas urbo de [[Paragvajo]]. Ĝi estas la administra centro de la samnoma [[departemento Caazapá]], [[departementoj de Paragvajo|unu el 17 departementoj de]] [[Paragvajo]], kiuj kun la Ĉefurba Distrikto de [[Asunciono]] konsistigas la ŝtatan teritorion. La urbo situas en la sudo de la lando, borde de la rivero [[Parano]], kiu tie konsistigas la limon al [[Argentino]]. La nuna loĝloko fondiĝis en 1607 per la hispandevena franciskana monaĥo [[Luis de Bolaños]], kiam en tiu loko troviĝis roka fonto nomata „Ykua Bolaños“, ĉirkaŭ kiu poste konstruiĝis la urba parko. La nomo devenas el la [[gvarania lingvo]], kaj estas mallongigo de la vortumo „Ka'aguy jehasapa“, kiu signifas "malantaŭ la arbaro". {{Projektoj}} {{Ĝermo|Paragvajo}} [[Kategorio:Urboj de Paragvajo]] plzdvn81auksyv8fj39irccg7voogfc 0 551291 9413206 8521370 2026-06-25T12:07:09Z Sj1mor 12103 9413206 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 20135 ''Juels'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 20135 Juels |Aliaj_nomoj = '''1996 JC''' ; 1999 VF₇₀ ; |Dato_de_malkovro = {{dato|7|majo|1996}} |Malkovrinto = [[Paul G. Comba]] |Loko_de_malkovro = [[Prescott (Arizono)|Prescott]] ([[Usono]]) |Epoko = 2457400.5 {{dato|13|januaro|2016}} TDB |Granda_duonakso = 461,023 [[1 E9 m|Gm]] (3,082 [[Astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 393,658 Gm (2,631 AU) |Apoapsido = 528,388 Gm (3,532 AU) |Discentreco = 0,1461 |Periodo = 1976,034&nbsp;[[tago]]j&nbsp;(5,410&nbsp;[[jaro]]j) |Cirkulrapido = 16,948 km/s |Klinangulo = 0,8956° |Meza_anomaliangulo = 239,897° |Longitudo_de_suprenira_nodo = 35,255° |Argumento_de_periapsido = 239,897° |Terdistanco_min = 244,788 [[1 E9 m|Gm]] (1,636 [[Astronomia unuo|AU]]) |Absoluta_magnitudo = 14,2 }} '''20135 ''Juels''''' estas asteroido de la [[asteroida zono]] malkovrita la {{daton|7|majo|1996}} de la [[Usono|usona]] [[astronomo]] [[Paul G. Comba]] elde la [[observatorio de Prescott]] ([[Arizono]], [[Usono]]). == Nomo == Ĝi estis nomita en memoro de la usona [[amatora astronomio|amatora astronomo]] [[Charles W. Juels]] ([[1944]]–[[2009]]), profesie [[kuracisto]] kaj [[psikiatrio|psikiatriisto]] en [[publika sano]]. Li elmontris, ke la serĉo de asteroidoj povas esti [[dependeco (medicino)|dependeca]] aktivo. En nur unu jaro kaj duono, li malkovris 65 numerotitajn objektojn. == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|20135-juels-1996-jc}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (20001–21000)#20101-20150|Listo de asteroidoj (20001 - 21000)]] |antaŭ = [[(20134) 1996 GT2|(20134) 1996 GT₂]] |periodo = '''20135 ''Juels''''' |post = ''[[20136 Eisenhart]]'' }} {{DEFAŬLTORDIGO:Juels}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de Paul G. Comba]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996]] 92kaa0oopefpzy9u2iu5y0zcimvcpvx 0 551724 9413677 8523167 2026-06-26T05:55:27Z Sj1mor 12103 9413677 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | titolo = princo de [[Brunsvigo-Wolfenbüttel]] | regado = 1773–1806 | dosiero = Carl Wilhelm Ferdinand von Braunschweig.jpg | priskribo de dosiero = Portreto fare de [[Pompeo Batoni]], 1767 }} '''Karlo Vilhelmo Ferdinando''', {{lang-de|Karl Wilhelm Ferdinand, Fürst von Braunschweig-Wolfenbüttel, Herzog zu Braunschweig und Lüneburg}}, (naskiĝis la {{daton|9|Oktobro|1735}}, mortis la {{daton|10|Novembro|1806}}), princo de [[Brunsvigo-Wolfenbüttel]], estis suverena princo de la [[Sankta Romia Imperio]], kaj profesia soldato kiu servis kiel Generala Marŝalo de la [[Reĝlando Prusio]]. Naskiĝinta en [[Wolfenbüttel]], Germanio, li estis princo de [[Brunsvigo-Wolfenbüttel]] de 1780 ĝis sia morto en 1806. Li ankaŭ havis la (heredan, ne regantan) titolon de "[[duklando Brunsvigo-Luneburgo|duko de Brunsvigo-Luneburgo]]", kiel ĉiuj, regantaj aŭ neregantaj, anoj de lia dinastio. Li estis agnoskita majstro de moderna [[milito]] en la mezo de la 18-a jarcento, klera kaj bonfara despoto laŭ la modelo de [[Frederiko la 2-a (Prusio)|Frederiko la Granda]], kaj estis edziĝinta al la Princino Augusta Frederica, nome fratino de [[Georgo la 3-a (Britio)|Georgo la 3-a de Britio]]. La botanika genro ''[[Brunsvigia]]'' ricevis nomon je lia honoro. == Bibliografio == * Lord Fitzmaurice, ''Charles W. F., duke of Brunswick'' (London, 1901) * Memoraĵo en ''Allgemeine deutsche Biographie'', vol. ii. (Leipzig, 1882) * Arthur Chuquet, ''Les Guerres de la Révolution: La Première Invasion prussienne'' (Paris) {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo}} [[Kategorio:Historio de Prusio]] [[Kategorio:Dukoj de Brunsvigo]] [[Kategorio:Brunsvigo-Wolfenbüttel]] [[Kategorio:Germanaj militistoj]] [[Kategorio:Germanaj marŝaloj]] [[Kategorio:Velfoj]] o56l0tqo4m6219tx82c1jnz3hs9y90a 0 555324 9413873 9239767 2026-06-26T10:54:23Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413873 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=PL|situo sur mapo=Lublin|zomo=13}} '''Instituto de Mez-Orienta Eŭropo''' ({{lang-pl|Instytut Europy Środkowo-Wschodniej w Lublinie}}) – pola esplor-evolua unuo de [[Ministerio pri Eksteraj Aferoj]]. La [[instituto]] estis fondita en [[Lublin]] en 2002. Sendepende de ĝi ekzistas asocio Societo de la Instituto de Mez-Orienta Eŭropo en Lublin – [[ne-registara organizaĵo]] apoganta la instituton, al kiu apartenas kelkcent reprezentantoj de la pola kaj eksterlanda [[scienco|scienca]] kaj [[politiko|politika]] vivo – inter aliaj: [[Władysław Bartoszewski]], Maria Janion, [[Zbigniew Brzeziński]], Henryk Samsonowicz, Janusz Tazbir, [[Norman Davies]], Jerzy Axer, Anna Wolf-Powęska, Krzysztof Skubiszewski, Piotr Wandycz. Iniciato fondi la instituton naskiĝis pro la bezono montri [[historio|historian]] kaj [[kulturo|kulturan]] specifon de Mez-Orienta Eŭropo, komprenata kiel teritorio inter [[Balta Maro]], [[Adriatiko]] kaj [[Nigra Maro]]. La instituto estas organizanto de pluraj internaciaj [[konferenco]]j, gvidas eldonan agadon, kiu dokumentas sciencan vivon de la unuo. Ĉefa iniciatinto de ĝia ekesto estas [[profesoro]] [[Jerzy Kłoczowski]] estinta en la jaroj 2002-2013 direktoro de la instituto. Ekde 2013 nova direktoro estas [[Mirosław Filipowicz]]. Sciencaj esploroj plenumataj en la instituto fokusiĝas pri la historio kaj [[nuntempo]] de Mez-Orienta Eŭropo kun aparta konsidero de historio de la [[Respubliko de Ambaŭ Nacioj]]. ==Ĉefaj publikaĵoj== * [[Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej w Lublinie]] ==Eksteraj ligiloj== * [http://www.iesw.lublin.pl/ Strona internetowa IESW]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160318234916/http://www.iesw.lublin.pl/ |date=2016-03-18 }} interreta paĝo de IMEO * [http://nauka-polska.pl/dhtml/raporty/opisInstytucji?rtype=opis&objectId=201683&lang=pl Instytut Europy Środkowo-Wschodniej] en la bazo de sciencaj [[institucio]]j de la [[portalo]] Nauka Polska (OPI) [[Kategorio:Esploraj institutoj pri internaciaj rilatoj]] [[Kategorio:Ekstera politiko de Pollando]] t3jhzkyoajradbdtutk8d0o4cy19imp 0 565792 9413783 9363891 2026-06-26T08:09:42Z ThomasPusch 1869 + [[Simon & Schuster]] 9413783 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''William James DURANT''' ([d ə ˈ r Æ n t]; [[5a de novembro]] [[1885]] - [[7a de novembro]] [[1981]]) estis usona [[verkisto]], [[historiisto]], kaj [[filozofo]]. Li estas plej konata pro ''The Story of Civilization'' (La Rakonto de Civilizo), nome 11 volumoj skribitaj en kunlaboro kun lia edzino, Ariel Durant, kaj publikigitaj inter 1935 kaj 1975. Li pli frue estis konata por ''The Story of Philosophy'' (1926), priskribita kiel "mirinda laboro kiu helpis popularigi filozofion".<ref name = Rogers>{{cite book | last = Rogers |first=Will|title=The Papers of Will Rogers|year= 1966|publisher= University of Oklahoma Press|page = 393|editor-first = Steven K. | editor-last = Gragert}} ''La detaloj de tiu libro ŝajnas eraraj''</ref> Li elpensis [[filozofio]]n kiel totala perspektivo por vidi aferojn ''sub specie totius'', frazo inspirita el la frazo de [[Spinoza]] ''sub specie aeternitatis''.<ref>{{cite web |last=Durant |first=Will |title=What is Philosophy? |url=http://www.willdurant.com/philosophy.htm |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101228120611/http://www.willdurant.com/philosophy.htm |archivedate=2010-12-28 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-08-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20101228120611/http://www.willdurant.com/philosophy.htm |arkivdato=2010-12-28 |accessdate=2016-08-13 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.willdurant.com/philosophy.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-08-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20101228120611/http://www.willdurant.com/philosophy.htm |arkivdato=2010-12-28 }}</ref> Li serĉis unuigi kaj humanigi la grandan korpuson de historia scio, kiu kreskis volumene kaj iĝis fragmenta en esoterajn specialaĵojn, kaj vivigi ĝin por nuntempa aplikiĝo.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Our Oriental Heritage|familia nomo=Durant|persona nomo=Will|jaro=1935|eldoninto=[[Simon & Schuster]]|paĝo=vii}}</ref> [[Dosiero:The Modern School in New York City, circa 1911-12.jpg|eta|190ra|dekstra|La Novjorka Moderna Lernejo, ĉ. 1911–1912, direktoro Will Durant kaj lernantoj. Tiu foto estis la kovrilpaĝo de unua numero de la gazeto ''The Modern School''.]]La ge-Durant estis premiitaj per la [[Premio Pulitzer]] por ĝenerala ne-fikcio en [[1968]] kaj per la ''Presidential Medal of Freedom'' ([[Prezidenta Medalo de Libereco]]) en 1977. == Elektitaj libroj == Kompleta bibliografio ĉe Will Durant Online<ref>{{Cite web|url=http://www.willdurant.com/bibliography.htm|title=Bibliography|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130210152050/http://www.willdurant.com/bibliography.htm|archivedate=10a de Februaro, 2013|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2016-08-13|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130210152050/http://www.willdurant.com/bibliography.htm|arkivdato=2013-02-10}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.willdurant.com/bibliography.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-08-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130210152050/http://www.willdurant.com/bibliography.htm |arkivdato=2013-02-10 }}</ref> * 1917: ''Philosophy and the Social Problem''. [[Novjorko]]: eldonejo Macmillan. * 1926: ''The Story of Philosophy''. [[Novjorko]]: eldonejo [[Simon & Schuster]]. * 1927: ''Transition''. Novjorko: eldonejo [[Simon & Schuster]]. * 1929: ''The Mansions of Philosophy''. Novjorko: eldonejo Simon & Schuster. Later with slight revisions re-published as ''The Pleasures of Philosophy'' * 1930: ''The Case for India''. Novjorko: eldonejo Simon & Schuster. * 1931: ''A Program for America'': Novjorko: eldonejo Simon & Schuster * 1931: ''Adventures in Genius''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1931: ''Great Men of Literature'', taken from ''Adventures in Genius''. Novjorko: Garden City Publishing Co. * 1933: ''The Tragedy of Russia: Impressions From a Brief Visit''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1936: ''The Foundations of Civilisation''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1953: ''The Pleasures of Philosophy''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1968: (kun Ariel Durant) ''The Lessons of History''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1970: (kun Ariel Durant) ''Interpretations of Life''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1977: (kun Ariel Durant) ''A Dual Autobiography''. Novjorko: Simon & Schuster. * 2001: ''Heroes of History: A Brief History of Civilization from Ancient Times to the Dawn of the Modern Age''. Novjorko: Simon & Schuster. * 2002: ''The Greatest Minds and Ideas of All Time''. Novjorko: Simon & Schuster. * 2003: ''An Invitation to Philosophy: Essays and Talks on the Love of Wisdom''. Promethean Press. * 2008: ''Adventures in Philosophy''. Promethean Press. * 2014: ''Fallen Leaves''. Simon & Schuster === ''The Story of Civilization'' === * 1935: ''Our Oriental Heritage''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1939: ''The Life of Greece''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1944: ''Caesar and Christ''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1950: ''The Age of Faith''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1953: ''The Renaissance''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1957: ''The Reformation''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1961: (kun Ariel Durant) ''The Age of Reason Begins''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1963: (kun Ariel Durant) ''The Age of Louis XIV''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1965: (kun Ariel Durant) ''The Age of Voltaire''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1967: (kun Ariel Durant) ''Rousseau and Revolution''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1975: (kun Ariel Durant) ''The Age of Napoleon''. Novjorko: Simon & Schuster. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Vikicitaro}} * [http://www.willdurant.net/ The Will Durant Timeline Project] * [http://www.pulitzer.org/awards/1968 The Pulitzer Prizes: 1968] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120901192801/http://www.pulitzer.org/awards/1968 |date=2012-09-01 }} * [http://www.britannica.com/eb/article?tocId=9031558 "Durant, Will and Durant, Ariel."] Encyclopædia Britannica Premium Service (Accessed May 14, 2005) * {{Gutenberg author | id=Durant,+Will }} * {{Citation | title = Articles | url = http://www.willdurant.com/articles.htm | archivedate = 17a de Majo, 2011 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110517124520/http://www.willdurant.com/articles.htm | publisher = Will Durant Foundation | titolo = Arkivita kopio | alirdato = 2016-08-13 | arkivurl = https://web.archive.org/web/20110517124520/http://www.willdurant.com/articles.htm | arkivdato = 2011-05-17 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110517124520/http://www.willdurant.com/articles.htm |date=2011-05-17 }}, ĉe [[Internet Archive]] * [https://archive.org/details/philosophyandso01duragoog ''Philosophy and the Social Problem''] de Will Durant 1917 * [https://web.archive.org/web/20070914093643/http://www.cloudcraft.com/knowledge/ Will Durant's list of One Hundred Best Books for an Education] {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Durant, Will}} [[Kategorio:Usonaj verkistoj]] [[Kategorio:Usonaj historiistoj]] [[Kategorio:Usonaj filozofoj]] nluaixtdb08uv0d30ilqz3d8kaz1z3h 9413798 9413783 2026-06-26T08:27:01Z ThomasPusch 1869 9413798 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''William James DURANT''' ([d ə ˈ r Æ n t]; [[5a de novembro]] [[1885]] - [[7a de novembro]] [[1981]]) estis usona [[verkisto]], [[historiisto]] kaj [[filozofo]]. Li estas plej konata pro ''The Story of Civilization'' (La Rakonto de Civilizo), nome 11 volumoj skribitaj en kunlaboro kun lia edzino, Ariel Durant, kaj publikigitaj inter 1935 kaj 1975. Li pli frue estis konata por ''The Story of Philosophy'' (1926), priskribita kiel "mirinda laboro kiu helpis popularigi filozofion".<ref name = Rogers>{{cite book | last = Rogers |first=Will|title=The Papers of Will Rogers|year= 1966|publisher= University of Oklahoma Press|page = 393|editor-first = Steven K. | editor-last = Gragert}} ''La detaloj de tiu libro ŝajnas eraraj''</ref> Li elpensis [[filozofio]]n kiel totala perspektivo por vidi aferojn ''sub specie totius'', frazo inspirita el la frazo de [[Spinoza]] ''sub specie aeternitatis''.<ref>{{cite web |last=Durant |first=Will |title=What is Philosophy? |url=http://www.willdurant.com/philosophy.htm |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101228120611/http://www.willdurant.com/philosophy.htm |archivedate=2010-12-28 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-08-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20101228120611/http://www.willdurant.com/philosophy.htm |arkivdato=2010-12-28 |accessdate=2016-08-13 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.willdurant.com/philosophy.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-08-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20101228120611/http://www.willdurant.com/philosophy.htm |arkivdato=2010-12-28 }}</ref> Li serĉis unuigi kaj humanigi la grandan korpuson de historia scio, kiu kreskis volumene kaj iĝis fragmenta en esoterajn specialaĵojn, kaj vivigi ĝin por nuntempa aplikiĝo.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Our Oriental Heritage|familia nomo=Durant|persona nomo=Will|jaro=1935|eldoninto=[[Simon & Schuster]]|paĝo=vii}}</ref> [[Dosiero:The Modern School in New York City, circa 1911-12.jpg|eta|190ra|dekstra|La Novjorka Moderna Lernejo, ĉ. 1911–1912, direktoro Will Durant kaj lernantoj. Tiu foto estis la kovrilpaĝo de unua numero de la gazeto ''The Modern School''.]]La ge-Durant estis premiitaj per la [[Premio Pulitzer]] por ĝenerala ne-fikcio en [[1968]] kaj per la ''Presidential Medal of Freedom'' ([[Prezidenta Medalo de Libereco]]) en 1977. == Elektitaj libroj == Kompleta bibliografio ĉe Will Durant Online<ref>{{Cite web|url=http://www.willdurant.com/bibliography.htm|title=Bibliography|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130210152050/http://www.willdurant.com/bibliography.htm|archivedate=10a de Februaro, 2013|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2016-08-13|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130210152050/http://www.willdurant.com/bibliography.htm|arkivdato=2013-02-10}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.willdurant.com/bibliography.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-08-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130210152050/http://www.willdurant.com/bibliography.htm |arkivdato=2013-02-10 }}</ref> * 1917: ''Philosophy and the Social Problem''. [[Novjorko]]: eldonejo Macmillan. * 1926: ''The Story of Philosophy''. [[Novjorko]]: eldonejo [[Simon & Schuster]]. * 1927: ''Transition''. Novjorko: eldonejo [[Simon & Schuster]]. * 1929: ''The Mansions of Philosophy''. Novjorko: eldonejo Simon & Schuster. Later with slight revisions re-published as ''The Pleasures of Philosophy'' * 1930: ''The Case for India''. Novjorko: eldonejo Simon & Schuster. * 1931: ''A Program for America'': Novjorko: eldonejo Simon & Schuster * 1931: ''Adventures in Genius''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1931: ''Great Men of Literature'', taken from ''Adventures in Genius''. Novjorko: Garden City Publishing Co. * 1933: ''The Tragedy of Russia: Impressions From a Brief Visit''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1936: ''The Foundations of Civilisation''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1953: ''The Pleasures of Philosophy''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1968: (kun Ariel Durant) ''The Lessons of History''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1970: (kun Ariel Durant) ''Interpretations of Life''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1977: (kun Ariel Durant) ''A Dual Autobiography''. Novjorko: Simon & Schuster. * 2001: ''Heroes of History: A Brief History of Civilization from Ancient Times to the Dawn of the Modern Age''. Novjorko: Simon & Schuster. * 2002: ''The Greatest Minds and Ideas of All Time''. Novjorko: Simon & Schuster. * 2003: ''An Invitation to Philosophy: Essays and Talks on the Love of Wisdom''. Promethean Press. * 2008: ''Adventures in Philosophy''. Promethean Press. * 2014: ''Fallen Leaves''. Simon & Schuster === ''The Story of Civilization'' === * 1935: ''Our Oriental Heritage''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1939: ''The Life of Greece''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1944: ''Caesar and Christ''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1950: ''The Age of Faith''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1953: ''The Renaissance''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1957: ''The Reformation''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1961: (kun Ariel Durant) ''The Age of Reason Begins''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1963: (kun Ariel Durant) ''The Age of Louis XIV''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1965: (kun Ariel Durant) ''The Age of Voltaire''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1967: (kun Ariel Durant) ''Rousseau and Revolution''. Novjorko: Simon & Schuster. * 1975: (kun Ariel Durant) ''The Age of Napoleon''. Novjorko: Simon & Schuster. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Vikicitaro}} * [http://www.willdurant.net/ The Will Durant Timeline Project] * [http://www.pulitzer.org/awards/1968 The Pulitzer Prizes: 1968] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120901192801/http://www.pulitzer.org/awards/1968 |date=2012-09-01 }} * [http://www.britannica.com/eb/article?tocId=9031558 "Durant, Will and Durant, Ariel."] Encyclopædia Britannica Premium Service (Accessed May 14, 2005) * {{Gutenberg author | id=Durant,+Will }} * {{Citation | title = Articles | url = http://www.willdurant.com/articles.htm | archivedate = 17a de Majo, 2011 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110517124520/http://www.willdurant.com/articles.htm | publisher = Will Durant Foundation | titolo = Arkivita kopio | alirdato = 2016-08-13 | arkivurl = https://web.archive.org/web/20110517124520/http://www.willdurant.com/articles.htm | arkivdato = 2011-05-17 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110517124520/http://www.willdurant.com/articles.htm |date=2011-05-17 }}, ĉe [[Internet Archive]] * [https://archive.org/details/philosophyandso01duragoog ''Philosophy and the Social Problem''] de Will Durant 1917 * [https://web.archive.org/web/20070914093643/http://www.cloudcraft.com/knowledge/ Will Durant's list of One Hundred Best Books for an Education] {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Durant, Will}} [[Kategorio:Usonaj verkistoj]] [[Kategorio:Usonaj historiistoj]] [[Kategorio:Usonaj filozofoj]] 6x1hi475ll5uew2r0mfnlh6058lvn8l 0 569571 9413893 8447010 2026-06-26T11:28:25Z ThomasPusch 1869 [[Novjorko]]: eldonejo [[Simon & Schuster]] 9413893 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Sowing machine Nordsten.jpg|eta|300ra|Semomaŝino.]] '''Semomaŝino''' estas [[agrikulturo|agrikultura]] [[aparato]] kiu metas [[semo]]jn engrunden kaj poste kovras ilin. La semomaŝino metas la semojn je egalaj distancoj kaj plej taŭgaj profundoj, sekurigante ke semoj restu kovritaj per [[grundo]] kaj oni evitas ke ili estu manĝataj de birdoj ekzemple. Antaŭ la enkonduko de la semomaŝino, ofta praktiko estis planti semojn permane. Krom multekosta, tia plantado estis tre malpreciza kaj kondukis al malĝusta distribuado de semoj, konduke siavice al malalta produktiveco. [[Jethro Tull (agrikulturisto)|Jethro Tull]] estas plej amplekse konsiderita kiel inventinto de la semomaŝino, kvankam multe pli frue [[sumeranoj]] uzis unusoltuban semomaŝinon, kaj la [[ĉinoj]] uzis mult-tuban semomaŝinon.<ref> {{Cite book |title=The Genius of China: 3000 years of science, discovery and invention |last1=Temple |first1= Robert |authorlink= |author2=Joseph Needham |year= 1986|publisher = eldonejo [[Simon & Schuster]] |location=Novjorko |isbn= |pages= | postscript = <Based on the works of Joseph Needham>}} </ref> La uzado de semomaŝino povas plibonigi la proporcion de rikolto je naŭ fojojn maksimume. Mallonge, la semomaŝino povas esti priskribita kiel moderna agrikultura plibonigo uzata por planti semojn. == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * ''The Genius of China'', Robert Temple, ISBN * History Channel, ''Where Did It Come From?'' Episode: "Ancient China: Agriculture" == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.tiscali.co.uk/reference/encyclopaedia/hutchinson/m0006239.html Tiscali encyclopedia article on seed drills] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060709145302/http://www.tiscali.co.uk/reference/encyclopaedia/hutchinson/m0006239.html |date=2006-07-09 }} * [http://www.fao.org/ag/ags/agse/3ero/harare/PartII/27Choud.htm Conservation tillage] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080603155012/http://www.fao.org/ag/ags/agse/3ero/harare/PartII/27Choud.htm |date=2008-06-03 }} * [https://bloomenterprisess.com Zero Tillage seed drilling in Pakistan] [[Kategorio:Agrikulturo]] [[Kategorio:Aparatoj]] 5r37oi0gtvklk5kamssr2r3aymk6387 0 572493 9413368 7870486 2026-06-25T15:24:46Z Moldur 2507 9413368 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} [[Dosiero:Kremsmünster Stift Gartenhaus Moschee.jpg|eta|Ĝardenejo nomita "Moskeo", starigita laŭ komisio de Negele]] '''Bonifaz NEGELE''' (naskiĝinta la {{daton|21|8|1607}} en [[Wels]], mortinta la {{daton|2|6|1678}} en Steinerkirchen an der Traun/[[Distrikto Wels-Land]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] [[benediktanoj|benediktano]] kaj abato de la [[Abatejo Kremsmünster]]. == Vivo == Benediktaniĝo estis en la 13.4.1625, ordinado sacerdota en [[Romo]] en la 1.6.1633. Li estis la 55-a abato de la Kremsmünster-abatejo. Dum lia regado la monakeja kirko ricevis la nunan grandan sonorilon, la korton kun francstilaj areoj, la t.n. "moskeon" (pavilono osmanstilaa, samtempe belvidejo) kaj la forcejojn. Grandaj esperoj metitaj en lia elekto evidentiĝis vanegaj. Imitante antaŭulojn kelkajn li antaŭ ĉio intencis pliriĉigi siaj familion. Pro tio li ekz. aĉetis la bienon de Regau donaconte ĝin al la patro Augustin Negele. La mastrumado abateja estis ĝenerale tro diboĉa. Post plendoj kapitularaj de 1643 Negele devis akcepti la kontrolon de la landa estro Johann Johann Ludwig von Kuefstein kaj de la provosto Leopold Zehetner de la konvento St. Florian. El tia malbona situacio Negele provis fuĝi kun ŝtelitaĵoj. Sed li arestitis ĝustatempe. Post proceso en oktobro 1644 li perdis la abatejajn dignecojn. Post malliberiĝo ene de la konvento li rajtis pasigi la naŭ lastajn vivojarojn kiel animzorganto en Steinerkirchen. == Literaturo == * Hieronymus Besange: ''Synopsis vitae Religiosorum ord. S. P. Benedicti Cremifani Super Austriae Professorum,'' 1777, p.28 * P. Wolfgang Dannerbauer OSB: ''Kurzgefaste Chronik des Eilfhundertjährigen Benediktinerstiftes Kremsmünster,'' 1877, p.11, p.40 == Eksteraj ligiloj == * [http://www.benediktinerlexikon.de/wiki/Negele,_Bonifaz Artikolo en la pribenediktana leksikono] {{Vivtempo|Negele, Bonifaz}} [[Kategorio:Aŭstraj teologoj]] [[Kategorio:Romkatolikaj pastroj en Aŭstrio]] [[Kategorio:Benediktanoj]] [[Kategorio:Abatoj]] fars5cd2vh9o3kxgqk4mbuvb4vnhkn7 0 582428 9413593 9234718 2026-06-25T23:23:05Z ThomasPusch 1869 /* Verkaro */ 9413593 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | nomo = Barbara Cupisti | dato de naskiĝo = [[24-a de januaro]] [[1960]] | loko de naskiĝo = [[Viareggio]], [[Toskanio]], [[Italio]] | dato de morto = | lingvoj = multlingva: itala, Esperanto, angla, franca, hispana }} '''Barbara CUPISTI''' estas itala premiita reĝisorino de dokumentfilmoj kun longa kariero kiel [[Aktoro|aktorino]] kiu estas bone konata ekstere de ŝia hejmlando precipe de hororo-ŝatantoj. Ili plej probable rekonos ŝin de ŝiaj filmoj kun direktoro Michele Soavi kaj [[Dario Argento]]. Ŝi specialiĝis en agofilmoj (ŝi komencis sian karieron kiel dancistino kun la kompanio Luis Falco). Ŝi famiĝis en Francio pro sia rolo en la tre populara TV "feuilleton" ''Chateauvallon''. Ŝi disigis sian aktivecon inter Francio kaj Italio ekde 1993 kiam ŝi havis sian filon de itala aktoro Alberto Gimignani. == Barbara Cupisti kaj Esperanto == Ŝi estas multlingva. Aldone al ŝia denaska lingvo la itala, ŝi lernis ankaŭ la anglan, francan, hispanan kaj Esperanton<ref name=":0">[[Heroldo de Esperanto]], 1/2008.</ref>. Aperis ankaŭ intervjuo kun ŝi fare de [[Giorgio Silfer]] en la esperantlingva revuo ''[[Femina]]''<ref>[[Femina]], 2008</ref>. == Verkaro == Ekde 2002, ŝi komencis direkti por [[RAI - Radiotelevisione Italiana|Rai]] Cinema. Ŝia unua dokumenta filmo ''Mothers''- <span>Patrinoj</span> (90 min), montrita en [[Festivalo de Venecio|la Festivalo de Venecio]] 2007, gajnis la premion [[Premio David di Donatello|David di Donatello]] en 2008 por la plej bona dokumentfilmo de la jaro. Ĝi dokumentas la strebon de patrinoj kaj israelaj kaj palestinaj, perdintaj siajn filojn ĉu milite, ĉu atence, ĉu sinmortige, krei dialogon inter la du frontoj, eĉ per rektaj rakontoj<ref name=":0" />. Ŝia dua filmo, ''Malpermesita Infanaĝo'', estis montrita en la festivalaj rondoj kaj ricevis la spektantaran premion por la plej bona dokumenta filmo ĉe la Bahreina filmfestivalo pri Internaciaj Homaj Rajtoj (Majo 2009) kaj la [[Amnestio Internacia]] Kinejo kaj la premion Homaj Rajtoj ĉe la Internacia Kinfestivalo de Pesaro por la Nova Kinematografio (junio 2009), kaj ĉe la [[Bobbio]] Kinfestivalo de Marco Bellocchio. [[UNICEF|Unicef]] Italio donis al ĉi tiu filmo la Altan Patronecon. ''Io Sono'', ŝia tria filmo, pri homa trafikado en Italio, estis prezentita ĉe [[Festivalo de Venecio|la Festivalo de Venecio]] en 2011 kun la patroneco de Amnestio Internacia Italio kaj estis finalisto ĉe la Monte-Carlo Televida Festivalo. ''Fratelli e Sorelle-storie di carcere'' estas du-epizoda dokumenta filmo pri la drameca situacio en italaj malliberejoj. La filmo estis premiita per la Premio Ilaria Alpi 2012, la plej grava ĵurnalisma premio en Italio, por la plej bona dokumenta filmo de la jaro kaj kiu ricevis la nomumon por la [[Premio David di Donatello]] 2013. ''Interferenze Rom 2013'' estas ŝia lasta filmo produktita inter Makedonio, Italio kaj Francio. Ĝi parolas pri la cigana komunumo en Eŭropo. Ŝi estas nun laboranta al serio de tri dokumentaj filmoj pri rifuĝintoj el la tuta mondo. Ŝi estas konsiderita unu el la plej talentaj dokumentfilmaj direktoroj de ŝia generacio. Ŝiaj filmoj ĉiam montras tre fortajn bildojn de la nuntempa socio. Ĉar ŝi plejparte fokusas pri [[homaj rajtoj]], ŝi diris ke "ŝia celo estas doni voĉon al la homoj kiuj ne havas la okazon por paroli". Ŝia unua dokumenta filmo "Mothers" (Patrinoj) produktita de la itala [[RAI - Radiotelevisione Italiana|Rai]] Cinema estas laŭ la nacia kaj internacia gazetaro konsiderata majstroverko. == Filmaro == === Kiel aktorino === {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" ! Jaro ! Titolo ! Rolo ! class="unsortable" | Notoj |- | 1982 | ''The New York Ripper'' | Heather | Kina filmo |- | 1983 | ''The Key'' | Lisa Rolfe | Kina filmo |- | rowspan="2" | 1985 | ''Chateauvallon'' | Alexandra | TV Serio, 26 Epizodoj |- | ''International Airport'' | L'hostess di terra | TV Serio, 3 Epizodoj |- | rowspan="3" | 1987 | ''Stage Fright: Aquarius'' | Alicia | Kina filmo |- | ''Eleven Days, Eleven Nights'' | Alicia |- | ''Opera'' | Signora Albertini | Kina filmo |- | rowspan="1" | 1988 | ''Piazza Navona'' | TV Serio, 1 Epizodo: ''O Samba'' |- | rowspan="5" | 1989 | ''The Hell's Gate'' | Erna | Kina filmo |- | ''La salle de bain'' | Doctor's Wife | Kina filmo |- | ''The Church'' | Lisa | Kina filmo |- | ''Il bambino e il poliziotto'' | Lucia | Kina filmo |- | ''Dark Bar'' | Elisabeth | Kina filmo |- | rowspan="4" | 1990 | ''Flight from Paradise'' | Assessino | Kina filmo |- | ''Formula I'' | TV Serio |- | ''Il volo di Teo'' | Kina filmo |- | ''Eyewitness'' | Elisa | TV filmo |- | rowspan="2" | 1992 | ''Edera'' | Dalma | TV Serio, 21 Epizodoj |- | ''Flesh and the Devil'' | Maria Cristina | TV filmo |- | rowspan="2" | 1994 | ''Cemetery Man'' | Magda | Kina filmo |- | ''Only You'' | Anna | Kina filmo |- | 1995 | ''L'anno prossimo... vado a letto alle dieci'' | Betty | Kina filmo |- | rowspan="2" | 1997 | ''Le mani forti'' | Kina filmo |- | ''Commercial Break'' | Mary Cantucci | Kina filmo |- | rowspan="2" | 1999 | ''Gialloparma'' | Cristina | Kina filmo |- | ''Not Registered '' | Kina filmo |- | 2000 | ''Denti'' | Segretaria Dott Calandra | Kina filmo |- | 2001-02 | ''Distretto di Polizia'' | Irene Martini | TV Serio, 2 Epizodoj: ''La vendetta'', ''Doppio inganno'' |- | rowspan="2" | 2002 | ''Total Kheops'' | Paola | Kina filmo |- | ''Sotto gli occhi di tutti'' | Barbara | Kina filmo |} === Kiel reĝisoro === {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" ! Jaro ! Titolo ! class="unsortable" | Notoj |- | rowspan="2" | 2002 | ''La Akvo Masko'' | Plenlonga Filmo, Segmento: ''Cornice'' |- | ''Patrino'' | Dokumentario |- | 2008 | ''Vietato sognare'' | Dokumentario |- | 2011 | ''Io Sono'' | Dokumentario |- | rowspan="2" | 2015 | ''Ekzilitoj. La Militoj'' | Dokumentario |- | ''Ekzilitoj. Tibeto'' | Dokumentario |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{IMDb nomo|id=0192556|ID=0192556}} * [https://web.archive.org/web/20100124084803/http://www.secretgardenproductions.com/home.html Sekreta Ĝardeno Produktadoj ] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Italaj aktoroj]] [[Kategorio:Italaj reĝisoroj]] [[Kategorio:Vivantaj homoj]] tq5z0z51rx3kqm71h7nte6blqfqhmbs 2 583362 9413770 9413046 2026-06-26T07:51:08Z Baba79 118684 9413770 wikitext text/x-wiki {{#tag:ref| |group="nb"}} <ref name= io > ... </ref> <ref name= io /> {{lingvo-uk| <gallery mode="packed"> </gallery> Kategorio:Ŝablono:Informkesto {{Informkesto muzeo}} La '''Nacia Muzeo pri la Historio de Ukrainio''' (stiligita MIST, {{lingvo-uk| Національний музей історії України}}, prezentas la historion de [[Ukrainio]] ekde antikvaj tempoj ĝis la nuntempo. Ĝi estas unu el la ĉefaj muzeoj en Ukrainio. Ĝi posedas ĉirkaŭ 800 000 objektojn en sia kolekto, kaj kutime havas ĉirkaŭ 22 000 objektojn konstante ekspoziciatajn. La muzeo posedas mondfamajn [[Arkeologio|arkeologiajn]], [[Numismatiko|numismajn]], [[etnografio|etnografiajn]] kaj armilajn kolektojn, ekzemplojn de dekoraciaj kaj aplikataj artoj, [[Manuskripto|manuskriptojn]], presaĵojn, pentraĵojn kaj desegnaĵojn, same kiel restaĵojn de la ukraina nacia liberiga movado de la 20-a jarcento. [[Kategorio:Muzeoj en Kievo]] [[Kategorio:Historio de Ukrainio]] tvsag3ww4aj97u8uwwojgkjxyodr1nx 9413774 9413770 2026-06-26T07:52:56Z Baba79 118684 9413774 wikitext text/x-wiki {{#tag:ref| |group="nb"}} <ref name= io > ... </ref> <ref name= io /> {{lingvo-uk| <gallery mode="packed"> </gallery> Kategorio:Ŝablono:Informkesto k3h1glm77g14rf292wilccbwd7z1yb1 0 585176 9413633 9405934 2026-06-26T02:21:48Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413633 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=30% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>'''Imidazolidinono'''</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Imidazolidinone.png|200px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la 2-Imidazolidinono''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Imidazolidinone3D.png|200px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia strukturo de la Imidazolidinono''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Imidazolidinone.svg|150px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata strukturo de la 4-Imidazolidinono''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Dimethyl-Imidazolidinone.png|300px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<small>'''Dumetil-imidazolidinono''' estas polara solvanto<br />kaj bazo de Lewis.</small> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big><br /> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Etilenureo |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|3|H|6|N|2|O}}'''</big></center></big>''' |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=120-94-3 120-93-4] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.8142.html 8142] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/8453 8453] |- |'''Merck Index'''||15,4955 |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora aŭ flava<br />senodora substanco |- |[[Molmaso]]||86.0925 g·mol^-1 |- |[[Denseco]]||1.44 g cm⁻³ |- |[[Fandpunkto]]||129 °C |- |[[Bolpunkto]]||359 °C |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4720}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||265 °C |- |[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||13.8<ref>[http://en.chembase.cn/molecule-69632.html Chembase]{{404|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]: * 950 g/l<ref>[http://www.chemicalbook.com/ProductMSDSDetailCB5363122_EN.htm Chemical Book]</ref> * 596 g/l<ref>[http://worldaccount.basf.com/wa/NAFTA/Catalog/ChemicalsNAFTA/doc4/BASF/PRD/30192901/.pdf?urn=urn:documentum:ProductBase_EU:09007af8800afb0d.pdf World Account]</ref> |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||4125 mg/kg (buŝe)<ref>[https://www.echa.europa.eu/pt/web/guest/registration-dossier/-/registered-dossier/13536/7/3/2/?documentUUID=4bbfcb44-99e6-4075-9911-d16b9f357428 Echa Europa]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Risko]]||[[Listo da R-Deklaroj#R36/37/38|R36/37/38]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S26|S26]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xi|T}} |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo-piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} </center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa substanco |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|305+351+338}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Imidazolidinono''' estas kvinmembra heterocikla tute saturita kemia komponaĵo strikte rilatita al la [[imidazolo]]. Kemie ĝi estas konsiderata cikla [[ketono]] kun [[amido|amida]] funkcia grupo en la 2-a kaj 4-a pozicioj kaj ankaŭ ĝi estas konsiderata kiel cikla [[ureo]]. Ĝiaj derivaĵoj estas uzataj kiel pesticidoj en agrikulturo, antihipertensiaĵoj por la traktado de kronika [[kora malsufiĉo|kromalsufiĉo]] kaj posedas antibakteriajn aktivecojn ĉefe kontraŭ [[Infekta agento|Pseudomonas aeruginosa]]. == Literaturo == * [http://www.chemicalbook.com/ProductMSDSDetailCB5363122_EN.htm Chemical Book] * [http://sitem.herts.ac.uk/aeru/ppdb/en/Reports/874.htm University of Hertfordshire] * [http://webbook.nist.gov/cgi/cbook.cgi?ID=120-93-4 the NIST WebBook] * [https://books.google.com.br/books?id=QsrYBAAAQBAJ&pg=PA216&dq=Ethyleneurea&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwiG1sHZssnTAhUII5AKHXccCvkQ6AEIPDAD#v=onepage&q=Ethyleneurea&f=false Updated General Techniques and Additional Pesticides: Analytical ..., Volume 11], Gunter Zweig, Joseph Sherma * [https://books.google.com.br/books?id=RVvtBwAAQBAJ&pg=PA329&dq=imidazolidinone&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwjt2-mQs8nTAhUMkZAKHZCtDVYQ6AEILjAB#v=onepage&q=imidazolidinone&f=false Analytical Calorimetry, Volume 3], Roger S. Porter, Julian F. Johnson * [https://books.google.com.br/books?id=L73wCgAAQBAJ&pg=PA175&dq=imidazolidinone&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwjv66qus8nTAhVTl5AKHRhXCfc4ChDoAQg2MAM#v=onepage&q=imidazolidinone&f=false Sustainable Catalysis: Without Metals or Other Endangered Elements Part 2], Michael North == Kunrilataj kemiaĵoj == <center> <Gallery> 1,3-Dimethyl-2-imidazolidinone structure.svg|<center><big>'''1,3-dumetil-2-imidazolidinono'''</big></center> Glycoluril.svg|<center><big>'''Glikolurilo'''</big></center> Hetacillin structure.svg|<center><big>'''Hetacilino'''</big></center> GSK-789,472.svg|<center><big>'''Antidopamino ricevilo'''</big></center> Tetranitroglycoluril.svg|<center><big>'''Kvarnitroglikolurilo'''</big></center> Biotin structure.svg|<center><big>'''Biotino'''</big></center> Dimethylol_ethlyene_urea.svg|<center><big>'''Dumetilola imidazolidinono'''</big></center> </Gallery> </center> == Vidu ankaŭ == {{Div col|cols = 3}} * [[Hidantoino]] * [[Imidazolo]] * [[Imidazolino]] * [[Imidazolidino]] * [[Oksazolo]] * [[Tiazolo]] {{Div col end}} == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj]] [[Kategorio:Alkoholoj]] {{Projektoj}} {{Ĝermo|kemio}} 4tq2gfjadfrrf2exmyrz06eyg68kgmq 0 591730 9413442 8999050 2026-06-25T17:56:30Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413442 wikitext text/x-wiki {{Informkesto stacio | nomo = II. János Pál pápa tér | dua nomo = | bildo = Budapest, metró 4, II. János Pál pápa tér, 8.jpg | grandeco de bildo = 280 | bildoteksto = Enirejo de la metrostacio | lando = Hungario | urbo = [[Budapeŝto]] | situo = | latitudo = 47.495843 | longitudo = 19.077523 | regiono-ISO = HU-BU | ŝanĝebla mapo = Centra Budapeŝto/Budapeŝto | zomo=13 | tipo = subtera | kajoj = 1 insula | zono = | trafiko = | konstruado = | inaŭguro = | malfermo = {{dato|28|3|2014}} | fermo = | arkitekto = | proprietulo = [[Metroo de Budapeŝto]] {{Budapeŝta metroo|M}} | trafikanto = BKV | kodo = | linio = {{Budapeŝta metroo|M4}} | linikoloro = {{Budapeŝta metroo|k4}} | antaŭa stacio = {{metrostacio|Rákóczi tér}} | posta stacio = {{metrostacio|Keleti pályaudvar}} | stacilisto = }} La '''II. János Pál pápa tér,''' (=[[Placo]] [[Johano Paŭlo la 2-a]] estas moderna [[metrostacio]] kun malgranda trafiko en [[Budapeŝto]]. La nomo venis de la samnoma ''II. János Pál pápa tér'' (Placo Johano Paŭlo la 2-a), pli frue la placonomo estis placo Köztársaság = ([[Respubliko]]. La metrostacio situas ĝuste en [[angulo]] de la placo. [[Dosiero:II. János Pál pápa tér metróállomás, bejárat. - 2016 Józsefváros.jpg|eta|maldekstre|<center>Fasado de la enirejo]] == Historio == Konstruado de la 4-a metrolinio okazis inter 2006–2013 kune kun interrompoj pro politikaĵoj. Tiu stacio estis preta en [[2013]]. En tiu ĉi metrolinio dekomence vagonoj de [[Alstom]] trafikas. == Priskribo de la stacio == La sola en/elirejo troviĝas en teretaĝa domo, apude oni konstruis ornamaĵan formon kun akvo[[baseno]], kiun la infanoj ofte uzas kiel glitejo [http://index.hu/belfold/budapest/2014/08/06/spontan_strand_lett_a_metromegallobol/],[http://index.hu/belfold/2014/08/08/veszelyes_a_4-es_metro_strand/]. La [[trako]]j troviĝas en profundo 19 m. 4 [[rulŝtuparo]]j funkcias de la tersurfaco, por [[handikapulo]]j 2 [[lifto]]j funkcias. Apud la trakoj la peronoj longas 91 m. == Kontaktoj == II. János Pál pápa tér havas kontaktojn kun [[tramo]]j kaj [[aŭtobuso]], krome estas atingebla [[Teatro Erkel]] kune kun la apudaj loĝdomoj. == Vidu ankaŭ == * [[Metroo de Budapeŝto]] * [[Metrostacioj de Budapeŝto]] == Fontoj == {{Projektoj}} * [http://www.metro4.hu/hu/a-4-es-metro-nyomvonala/az-allomasok-bemutatasa/ii-janos-pal-papa-ter] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170907165802/http://www.metro4.hu/hu/a-4-es-metro-nyomvonala/az-allomasok-bemutatasa/ii-janos-pal-papa-ter |date=2017-09-07 }} * [http://epiteszforum.hu/ii-janos-pal-papa-ter-az-ipari] * [http://www.bkk.hu/2013/12/mar-az-m4-es-metro-allomasainak-tobb-mint-fele-varja-leendo-utasait/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140227124919/http://www.bkk.hu/2013/12/mar-az-m4-es-metro-allomasainak-tobb-mint-fele-varja-leendo-utasait/ |date=2014-02-27 }} * [http://index.hu/belfold/budapest/2013/09/08/a_ii._janos_pal_papa_ter_az_intelligencia_bolcsoje/] == Fotogalerio == <gallery mode=packed> Budapest, metró 4, II. János Pál pápa tér, 6.jpg|Ekstera ornamaĵo kun la akvobaseno Budapest, metró 4, II. János Pál pápa tér, 7.jpg|Akvobaseno kun trairejo Metro Line 4, II. János Pál pápa tér station, 2016 Budapest.jpg|Enirejo al la liftoj Budapest, metró 4, II. János Pál pápa tér, 11.jpg|La 4 rulŝtuparoj Budapest, metró 4, II. János Pál pápa tér, 22.jpg|La kajo Budapest, metró 4, II. János Pál pápa tér, 4.jpg|La liftoj Metro 4, M4, Line 4 (BudapestMetro), II. János Pál pápa tér, Jovánovics térplasztika.jpg|Interna ornamaĵo fare de [[György Jovánovics]] </gallery> {{Metroo de Budapeŝto}} [[Kategorio:Metrostacioj de Budapeŝto]] [[Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 2014]] [[Kategorio:2014 en Hungario]] bus71849vmc99ckytnm1tgt0mvnesbj 0 601438 9413753 9395550 2026-06-26T07:31:52Z Sj1mor 12103 9413753 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Giovanni Battista GAULLI''' (8-a de majo [[1639]] - 2a de aprilo [[1709]]), konata ankaŭ laŭ la nomoj de '''Baciccio''', '''Il Baciccio''' aŭ '''Baciccia''' (ĉiuj ĝenovaj karesnomoj por Giovanni Battista (Johano Baptisto)) estis [[italio|itala]] [[baroko|baroka]] pentristo kun tendenco al rokoko. Li estas konata ĉefe pro sia [[fresko]] de [[volbo]] iluziisma, grandioza, influita de [[Gianlorenzo Bernini]], en la preĝejo de Jesuo en [[Romo]]. [[Dosiero:Rome-EgliseGesu-Fresque.jpg|250px|eta|maldekstre|La ''Adorado de la Sankta Nomo de Jesuo'', en la plafono de la navo de la preĝejo de Jesuo en [[Romo]].]] Meze de la 17a jarcento en [[Ĝenovo]] estis multaj artistoj kaj pentristoj, inter kiuj multaj eksterlandanoj, kiel [[Petro Paŭlo Rubens]] kaj [[Antoon van Dyck]], kiuj laboris en Ĝenovo dum jaroj. Baciccio influiĝis el ili kaj de aliaj lokanoj kiel Valerio Castello, Giovanni Benedetto Castiglione, kaj [[Bernardo Strozzi]]. Baldaŭ tamen li translokiĝis al Romo, kie laboris,plej elstare en la preĝejo de Jesuo. En 1662, li estis akceptita en la [[Akademio de Sankta Luko]] de pentristoj, kie li plenumos kelkajn postenojn. Venontjare, li ricevis sian unuan publikan mendon por [[retablo]], en la preĝejo de San Rocco, Romo. Li ricevis ankaŭ multajn privatajn mendojn por mitologiaj kaj religiaj verkoj. == Bibliografio == * [[Ernst Gombrich|Gombrich, E. H.]] ''The Story of Art''. * Haskell, Francis (1980). Patrons and Painters: Art and Society in Baroque Italy. Yale University Press. pp. 80-85. * Soprani, Raffaello (1769). Carlo Giuseppe Ratti, ed. Delle vite de' pittori, scultori, ed architetti genovesi; Tomo secundo scritto da Carlo Giuseppe Ratti. Stamperia Casamara in Genoa, dalle Cinque Lampadi, con licenza de Superiori; Ciferecigita de Googlebooks el kopio de Oxford University 2an de Feb, 2007. pp. 74-90. * Wittkower, Rudolf (1980). Pelican History of Art, ed. Art and Architecture Italy, 1600-1750. Penguin Books. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Gaulli, Giovanni Battista}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 18-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj barokaj pentristoj]] 74qgcko64kknnyy0nn77ngn1cujde3w 0 601447 9413675 9350854 2026-06-26T05:55:12Z Sj1mor 12103 9413675 wikitext text/x-wiki {{Informkesto monumento | latitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} | longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} | regiono-ISO = IT-RM | situo sur mapo = Centra Romo | zomo = 16 }} [[Dosiero:Santa Maria degli Angeli (Rome) - Facade.jpg|eta|Malofta ĉefa enirejo de antikva kristana preĝejo]] La '''Baziliko de Sankta Maria de la Anĝeloj kaj la Martiroj''' ({{lang-la|Sanctae Mariae Angelorum in Thermis}}, {{lang-it|Basilica di Santa Maria degli Angeli e dei Martiri}}) estas preĝejo en [[Romo]] ĉe la aktuala Respubliko-placo. La kardinalo [[titulara episkopo|titolita]] estas [[Anders Arborelius]], antaŭe estis William Henry Keeler. [[Dosiero:3222 - Roma - Santa Maria degli Angeli - Interno - Foto Giovanni Dall'Orto 17-June-2007.jpg|eta|maldekstre|250px|Centra navo de la baziliko.]] La edifico estis desegnita en 1562 de [[Mikelanĝelo]] sur la bazo de la centra ĉambro de la Termoj, laŭ mendo de la papo [[Pio la 4-a]] kaj de la sicilia pastro Antonio del Duca. Mikelanĝelo limiĝis al kovro de kelkaj muroj kaj al restaŭro de ĉambro de la [[tepidario]], kreante tiel kristanan edificon ege partikulara: larĝa flanke anstataŭ longa. La enirejo al la preĝejo fariĝas tra cirkla vestiblo, ankaŭ de romia deveno, kaj finas en profunda [[antaŭaltaro]], kie troviĝas la [[ĥorejo]] de la [[Kartuzianoj]], al kiuj oni fidis tiun preĝejon post ties finkonstruo. Dum la [[18-a jarcento]] oni plenigis la templon de riĉaj artaĵoj. Tiele, Sankta Maria de la Anĝeloj kaj la Martiroj iĝis riĉa [[pinakoteko]] enhavanta verkojn de la 16-a al la 18-a jarcentoj, inter kiuj la Martiro de Sankta Sebastiano de [[Domenichino]], la Falo de Simono la Magiisto de [[Pompeo Batoni]], la Bapto de Jesuo de [[Carlo Maratta]], kaj la Meso de Sankta Basilio de Pierre Subleyras. En la [[transepto]] troviĝas [[retablo]] de Giovanni Odazzi. * 41°54′11″N 12°29′49″E {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Bazilikoj en Romo|Sankta Maria]] ojfqntxxxnf9ebixl0wqm1k4516xurd 0 611670 9413678 9065064 2026-06-26T05:55:34Z Sj1mor 12103 9413678 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} [[Dosiero:Batoni - Francis Basset, 1st Baron de Dunstanville.jpg|eta|altdekstre|La bildo de ''Grand Tourist'', kiel Francis Basset, ĉe Antikvaĵoj populariĝis; tie tiu altaro estis imagita de la pentristo [[Pompeo Batoni]], 1778.]] La esprimo '''"Grand Tour"''' [granTUR] (Granda Turneo) referencas al kutimo de la 17-a kaj 18-a jarcentoj fari tradician veturadon tra Eŭropo entreprenite de ĉefe altklasaj junuloj eŭropaj (unue ĉefe britoj kaj germanoj, poste ankaŭ usonanoj) de sufiĉaj rimedoj kaj rango (tipe akompanitaj de ŝaperono aŭ fid-servisto, foje eĉ familiano) kiam ili atingas maturigan aĝon (ĉirkaŭ 21 jaraj, poste antaŭe). Ankaŭ junulinoj de simila rimedsufiĉo, aŭ eĉ tiuj de ajna sekso de pli malriĉa deveno kiuj povus trovi [[sponsoro]], povis partopreni. Tiu kutimo — kiu floris el ĉirkaŭ 1660 ĝis la alveno de grand-skala [[fervojo|fervoja]] transporto en la [[1840-aj jaroj]] kaj estis asocia kun normiga [[itinero]] — utilis kiel eduka rito de maturiĝo. Tre ofte la itinero celis klasikajn ĉefurbojn kaj landojn de historia kaj kultura gravo, kiel [[Italio]], poste ankaŭ [[Parizo]], [[Svisio]] (pro la natura pejzaĝo), [[Grekio]] ktp. Kvankam la ''Grand Tour'' estis dekomence asocia kun la Brita nobelaro (de tie la prefero por latinidaj franclingvaj esprimoj) kaj aliaj riĉaj altklasuloj, similaj veturoj estis farita ankaŭ de riĉaj junuloj de aliaj [[Protestantismo|protestantaj]] [[Norda Eŭropo|nordeŭropaj]] landoj, kaj, el la dua duono de la 18a jarcento, ankaŭ de kelkaj nordamerikanoj, poste ankaŭ sudamerikanoj dum la 19.a jarcento, kaj el la dua duono de la 20-a jarcento ankaŭ de azianoj kaj de malaltklasuloj, kiuj veturis multe pli malriĉe kaj tre ofte profitis la okazon por serĉi labor- aŭ eduk-postenojn. Kompreneble tio estos tute alia kutimo, kiuj ne kongruas kun la klasika esprimo. Fakte la tradicio dekadencis laŭ la entuziasmo por nov-klasika kulturo vanuis, kaj pro la alveno de facile alirebla fervoja kaj [[vaporŝipo|vaporŝipa]] veturado — nome epoko en kiu [[Thomas Cook Group|Thomas Cook]] popularigis la novan esprimon "Cook's Tour" kiel [[turismo|amasturisma]] [[frapfrazo]]. == Bibliografio == * Elizabeth Bohls kaj Ian Duncan, eld. (2005). ''Travel Writing 1700–1830 : An Anthology''. Oxford University Press. {{ISBN|0-19-284051-7}} * James Buzard (2002), "The Grand Tour and after (1660–1840)", in ''The Cambridge Companion to Travel Writing''. {{ISBN|0-521-78140-X}} * Paul Fussell (1987), "The Eighteenth Century and the Grand Tour", en ''The Norton Book of Travel'', {{ISBN|0-393-02481-4}} * Edward Chaney (1985), ''The Grand Tour and the Great Rebellion: Richard Lassels and 'The Voyage of Italy' in the seventeenth century''(CIRVI, Geneva-Turin, 1985. * Edward Chaney (2004), "Richard Lassels": ĉe ''Oxford Dictionary of National Biography''. * Edward Chaney, ''The Evolution of the Grand Tour: Anglo-Italian Cultural Relations since the Renaissance'' (Frank Cass, London and Portland OR, 1998; Routledge 2000). {{ISBN|0-7146-4474-9}}. * Edward Chaney eld. (2003), ''The Evolution of English Collecting'' (Yale University Press, New Haven and London, 2003). * Edward Chaney kaj Timothy Wilks, ''The Jacobean Grand Tour: Early Stuart Travellers in Europe'' (I.B. Tauris, London, 2014). {{ISBN|978 1 78076 783 3}} * Lisa Colletta ed. (2015), ''The Legacy of the Grand Tour: New Essays on Travel, Literature, and Culture'' (Fairleigh Dickinson University Press, London, 2015). {{ISBN|978 1 61147 797 9}} * Sánchez-Jáuregui-Alpañés, Maria Dolores, kaj Scott Wilcox. ''The English Prize: The Capture of the Westmorland, An Episode of the Grand Tour.'' New Haven, CT: Yale University Press, 2012. {{ISBN|978-0300176056}}. * Stephens, Richard. ''[http://francistowne.ac.uk A Catalogue Raisonné of Francis Towne (1739–1816)]'' (London: Paul Mellon Centre, 2016), {{doi|10.17658/towne}}. * Geoffrey Trease, ''The Grand Tour'' (Yale University Press) 1991. * Andrew Witon kaj Ilaria Bignamini, ''Grand Tour: The Lure of Italy in the Eighteenth-Century'', Tate Gallery exhibition catalogue, 1997. * Hornsby (eld.) "The Impact of Italy: The Grand Tour and Beyond", British School at Rome, 2000. * Ilaria Bignamini kaj Clare Hornsby, "Digging and Dealing in Eighteenth Century Rome" (Yale University Press, New Haven and London, 2010). * ''Roma Britannica: Art Patronage and Cultural Exchange in Eighteenth-Century Rome'', eds. D. Marshall, K. Wolfe and S. Russell, British School at Rome, 2011, pp.&nbsp;147–70. * Henry S. Belden III, ''Grand Tour of Ida Saxton McKinley and Sister Mary Saxton Barber 1869'', (Canton, Ohio) 1985. == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Grand Tour}} {{Wikivoyage}} * [http://www.umich.edu/~ece/student_projects/grandtour_tourism/grandtour.html The Grand Tour] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200723194019/http://www.umich.edu/~ece/student_projects/grandtour_tourism/grandtour.html |date=2020-07-23 }} ĉe Universitato de Miĉigano * [http://www.getty.edu/art/exhibitions/grand_tour/index.html Grand Tour ĉe Getty Museum] * [http://www.bbc.co.uk/programmes/p00548fs In Our Time: The Grand Tour: Jeremy Black, Edward Chaney and Chloe Chard] * ''[https://archive.org/details/wanderingsinland00daugrich Wanderings in the Land of Ham]'' by a daughter of Japhet, London : Longman, Brown, Green, Longmans, & Roberts, 1858. A description of an Oriental Grand Tour ĉe Internet Archive Digital Library. {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Turismo laŭ tipoj]] [[Kategorio:Vojaĝoj laŭ tipoj]] [[Kategorio:Historio de Eŭropo]] [[Kategorio:Transigaj ritoj]] [[Kategorio:Kultura turismo]] m9iwjf49oyh865a2ik396v6tlheslko 9413693 9413678 2026-06-26T06:10:30Z Sj1mor 12103 9413693 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Batoni - Francis Basset, 1st Baron de Dunstanville.jpg|eta|altdekstre|La bildo de ''Grand Tourist'', kiel Francis Basset, ĉe Antikvaĵoj populariĝis; tie tiu altaro estis imagita de la pentristo [[Pompeo Batoni]], 1778.]] La esprimo '''"Grand Tour"''' [granTUR] (Granda Turneo) referencas al kutimo de la 17-a kaj 18-a jarcentoj fari tradician veturadon tra Eŭropo entreprenite de ĉefe altklasaj junuloj eŭropaj (unue ĉefe britoj kaj germanoj, poste ankaŭ usonanoj) de sufiĉaj rimedoj kaj rango (tipe akompanitaj de ŝaperono aŭ fid-servisto, foje eĉ familiano) kiam ili atingas maturigan aĝon (ĉirkaŭ 21 jaraj, poste antaŭe). Ankaŭ junulinoj de simila rimedsufiĉo, aŭ eĉ tiuj de ajna sekso de pli malriĉa deveno kiuj povus trovi [[sponsoro]], povis partopreni. Tiu kutimo — kiu floris el ĉirkaŭ 1660 ĝis la alveno de grand-skala [[fervojo|fervoja]] transporto en la [[1840-aj jaroj]] kaj estis asocia kun normiga [[itinero]] — utilis kiel eduka rito de maturiĝo. Tre ofte la itinero celis klasikajn ĉefurbojn kaj landojn de historia kaj kultura gravo, kiel [[Italio]], poste ankaŭ [[Parizo]], [[Svisio]] (pro la natura pejzaĝo), [[Grekio]] ktp. Kvankam la ''Grand Tour'' estis dekomence asocia kun la Brita nobelaro (de tie la prefero por latinidaj franclingvaj esprimoj) kaj aliaj riĉaj altklasuloj, similaj veturoj estis farita ankaŭ de riĉaj junuloj de aliaj [[Protestantismo|protestantaj]] [[Norda Eŭropo|nordeŭropaj]] landoj, kaj, el la dua duono de la 18a jarcento, ankaŭ de kelkaj nordamerikanoj, poste ankaŭ sudamerikanoj dum la 19.a jarcento, kaj el la dua duono de la 20-a jarcento ankaŭ de azianoj kaj de malaltklasuloj, kiuj veturis multe pli malriĉe kaj tre ofte profitis la okazon por serĉi labor- aŭ eduk-postenojn. Kompreneble tio estos tute alia kutimo, kiuj ne kongruas kun la klasika esprimo. Fakte la tradicio dekadencis laŭ la entuziasmo por nov-klasika kulturo vanuis, kaj pro la alveno de facile alirebla fervoja kaj [[vaporŝipo|vaporŝipa]] veturado — nome epoko en kiu [[Thomas Cook Group|Thomas Cook]] popularigis la novan esprimon "Cook's Tour" kiel [[turismo|amasturisma]] [[frapfrazo]]. == Bibliografio == * Elizabeth Bohls kaj Ian Duncan, eld. (2005). ''Travel Writing 1700–1830 : An Anthology''. Oxford University Press. {{ISBN|0-19-284051-7}} * James Buzard (2002), "The Grand Tour and after (1660–1840)", in ''The Cambridge Companion to Travel Writing''. {{ISBN|0-521-78140-X}} * Paul Fussell (1987), "The Eighteenth Century and the Grand Tour", en ''The Norton Book of Travel'', {{ISBN|0-393-02481-4}} * Edward Chaney (1985), ''The Grand Tour and the Great Rebellion: Richard Lassels and 'The Voyage of Italy' in the seventeenth century''(CIRVI, Geneva-Turin, 1985. * Edward Chaney (2004), "Richard Lassels": ĉe ''Oxford Dictionary of National Biography''. * Edward Chaney, ''The Evolution of the Grand Tour: Anglo-Italian Cultural Relations since the Renaissance'' (Frank Cass, London and Portland OR, 1998; Routledge 2000). {{ISBN|0-7146-4474-9}}. * Edward Chaney eld. (2003), ''The Evolution of English Collecting'' (Yale University Press, New Haven and London, 2003). * Edward Chaney kaj Timothy Wilks, ''The Jacobean Grand Tour: Early Stuart Travellers in Europe'' (I.B. Tauris, London, 2014). {{ISBN|978 1 78076 783 3}} * Lisa Colletta ed. (2015), ''The Legacy of the Grand Tour: New Essays on Travel, Literature, and Culture'' (Fairleigh Dickinson University Press, London, 2015). {{ISBN|978 1 61147 797 9}} * Sánchez-Jáuregui-Alpañés, Maria Dolores, kaj Scott Wilcox. ''The English Prize: The Capture of the Westmorland, An Episode of the Grand Tour.'' New Haven, CT: Yale University Press, 2012. {{ISBN|978-0300176056}}. * Stephens, Richard. ''[http://francistowne.ac.uk A Catalogue Raisonné of Francis Towne (1739–1816)]'' (London: Paul Mellon Centre, 2016), {{doi|10.17658/towne}}. * Geoffrey Trease, ''The Grand Tour'' (Yale University Press) 1991. * Andrew Witon kaj Ilaria Bignamini, ''Grand Tour: The Lure of Italy in the Eighteenth-Century'', Tate Gallery exhibition catalogue, 1997. * Hornsby (eld.) "The Impact of Italy: The Grand Tour and Beyond", British School at Rome, 2000. * Ilaria Bignamini kaj Clare Hornsby, "Digging and Dealing in Eighteenth Century Rome" (Yale University Press, New Haven and London, 2010). * ''Roma Britannica: Art Patronage and Cultural Exchange in Eighteenth-Century Rome'', eds. D. Marshall, K. Wolfe and S. Russell, British School at Rome, 2011, pp.&nbsp;147–70. * Henry S. Belden III, ''Grand Tour of Ida Saxton McKinley and Sister Mary Saxton Barber 1869'', (Canton, Ohio) 1985. == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Grand Tour}} {{Wikivoyage}} * [http://www.umich.edu/~ece/student_projects/grandtour_tourism/grandtour.html The Grand Tour] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200723194019/http://www.umich.edu/~ece/student_projects/grandtour_tourism/grandtour.html |date=2020-07-23 }} ĉe Universitato de Miĉigano * [http://www.getty.edu/art/exhibitions/grand_tour/index.html Grand Tour ĉe Getty Museum] * [http://www.bbc.co.uk/programmes/p00548fs In Our Time: The Grand Tour: Jeremy Black, Edward Chaney and Chloe Chard] * ''[https://archive.org/details/wanderingsinland00daugrich Wanderings in the Land of Ham]'' by a daughter of Japhet, London : Longman, Brown, Green, Longmans, & Roberts, 1858. A description of an Oriental Grand Tour ĉe Internet Archive Digital Library. {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Turismo laŭ tipoj]] [[Kategorio:Vojaĝoj laŭ tipoj]] [[Kategorio:Historio de Eŭropo]] [[Kategorio:Transigaj ritoj]] [[Kategorio:Kultura turismo]] c28sqa712bctr7cm6qbplvhmci5q476 0 613257 9413881 9373676 2026-06-26T11:11:28Z Crosstor 3176 /* C */ 9413881 wikitext text/x-wiki Jen listo de famuloj, kiuj naskiĝis en [[Pápa]]: {{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Ádám Péter Acsády]], [[episkopo]] * [[Zoltán Ernő Ajkay]], [[armea kuracisto]] * [[Iván Antal]], ŝtat[[oficisto]] == B == * [[József Bakody (aktoro)]] * [[Miklós Bauer]], [[kuracisto]] * [[Fülöp Ö. Beck]], [[skulptisto]] * [[Manó Beke]], [[matematikisto]] * [[Zoltán Blum]], futbalisto * [[Endre Bodor]], [[kemiisto]] * [[Lajos Bruck]], [[pentristo]] == C == * [[Mihály Császár]], [[instruisto]] * [[László Csernák]], instruisto == E == * [[Bálint Ekanem]], kantisto * [[Ferenc Esterházy]], [[kanceliero]] * [[József Esterházy (reĝa juĝisto)]] == F == * [[Miklós Farkas (premonstrato)]] * [[György Fekete (reĝa juĝisto)]] * [[Farkas Ignác Fenix]], monaĥo == G == * [[János Grofcsik]], [[kemiisto]] * [[Leó Györök]], [[pentristo]] * [[Ferenc Gyurcsány]], [[ĉefministro]] == H == * [[Bódog Halmi]], juristo * [[Árpád István Hanauer]], episkopo * [[László Heitler]], pentristo * [[István Hoffmann]], lingvisto * [[Zoltán Horusitzky]], komponisto * [[Sándor Horváth (piaristo)]] == K == * [[Árpád Király]], [[inĝeniero]] * [[Sándor Kolossváry]], [[pastro]] * [[Károly Kontrát]], [[politikisto]] * [[László Kövér]], [[ministro]] * [[Gábor Kuncze]], politikisto * [[Zoltán Kunszt]], fizikisto == L == * [[András László (kameraisto)]] * [[Elek László]], kuracisto * [[Ferenc László (bestokuracisto)]] * [[Andor Lázár]], ministro * [[Csaba Lentner]], ekonomo * [[Bekény József Lóskay]], monaĥo * [[Sámuel Lőw]], kuracisto * [[Vilmos Lőw]], advokato * [[Péter Lukács]], gitaristo == M == * [[Miklós Makkai]], kegloludisto * [[Emilián Pál Mórocz]], monaĥo == N == * [[Antal Nemcsics]], pentristo * [[Bernát Ney]], operkantisto == O == * [[Pál Őz]], [[jakobeno]] == P == * [[István Pathai]], kalvinana episkopo * [[Aladár Porpáczy]], [[biologo]] == R == * [[Zsuzsa Rab]], [[poeto]] * [[Imre Révész (episkopo)|Imre Révész]], episkopo * [[János Rozs]], pentristo * [[Vitál János Rózsa]], [[prioro]] == T == * [[Dezsö Tapolczai]], [[aktoro]] (pli precize en Tapolcafő (nun parto de Pápa)) * [[Miklós József Tihanyi]], instruisto * [[Zsolt Trócsányi]], historiisto == U == * [[Ignác Udvardy (kanoniko)]], pastro == V == * [[Zsuzsa Vathy]], verkisto * [[Ignác Vezerle]], pastro * [[Ferdinánd János Villax]], monaĥo == W == * [[Andor Weltner]], [[juristo]] == Z == * [[Zoltán Závory]], restaŭristo * [[Ignác Zsoldos]], juristo * [[Xavér Ferenc Zsoldos]], monaĥo == Fontoj == La listo enhavas tiujn nomojn, pri kiuj jam artikolo kreiĝis. [[Kategorio:Listoj|Pápa]] [[Kategorio:Pápa| ]] lh1a7bnxkg2qbzv9dwy4dhwm8g8tnl0 0 618689 9413896 8372254 2026-06-26T11:31:33Z ThomasPusch 1869 [[Novjorko]]: eldonejo [[Simon & Schuster]] 9413896 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}}{{Informkesto libro}}'''''My Autobiography''''' (Mia membiografio) estas libro de [[Charlie Chaplin]], unue publikigita de [[Simon & Schuster]] en [[1964]]. Kun ''Chaplin: His Life and Art'' de David Robinson, ĝi havigis la fontan materialon por la filmo de 1992 ''Chaplin'' de [[Richard Attenborough]]. En Septembro 1964 okazis la publikigo de la memorlibro ''My Autobiography'', por kio li estis laboranta ekde 1957.{{sfn|Robinson|pp=602–605}} La 500-paĝa libro, kiu fokusiĝis al siaj fruaj jaroj kaj persona vivo, iĝis tutmonde sukcesa verko, spite la kritikojn pri la manko de informaro pri lia kinkariero.<ref> Robinson, pp. 605–607; Lynn, pp. 510–512. </ref> Ĝi havigas privilegian rigardon al la vivo de famulo kaj kinisto de la 20-a jarcento. ''The Chicago Tribune'' diris, ke la libro estis “La plej bona membiografio iam verkita de aktoro. Eksterordinara verko.”<ref>[https://www.amazon.com/My-Autobiography-Neversink-Charlie-Chaplin/dp/1612191924 My Autobiography (Neversink)] Alirita la 13an de Septembro 2018.</ref> == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Lynn, Kenneth S. (1997). Charlie Chaplin and His Times. [[Novjorko]]: eldonejo [[Simon & Schuster]]. ISBN 0-684-80851-X. * Robinson, David (1986) [1985]. Chaplin: His Life and Art. Londono: eldonejo Paladin. ISBN 0-586-08544-0. [[Kategorio:Libroj aperintaj en 1964]] [[Kategorio:Charlie Chaplin]] [[Kategorio:Membiografiaj libroj]] [[Kategorio:Anglalingvaj libroj‎]] [[Kategorio:Usonaj libroj‎]] 0y2gn2nnn1fyhhywn96bp7d94f58385 0 619869 9413471 8450594 2026-06-25T19:43:01Z ThomasPusch 1869 9413471 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Sillano Giuncugnano | dosiero = Sillano-panorama1.jpg | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 735 | areo = 81 | kvanto_de_loĝantoj = 706 (2010) | denso_de_loĝantoj = 13 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Collagna]] (RE), [[Fivizzano]] (MS), [[Giuncugnano]], [[Ligonchio]] (RE), [[Piazza al Serchio]], [[San Romano in Garfagnana]], [[Villa Collemandina]] kaj [[Villa Minozzo]] (RE) | nomo_de_loĝantoj = sillanesi {{prononco|silaNEsi}} kaj giuncugnani {{prononco|ĝunkuNJAni}} | patrono = [[Apostolo Bartolomeo]] kaj Antonino de Apamea (martiro de la 1-a jarcento) | festo = 24-a de aŭgusto (Sillano) kaj 2-a de septembro (Giuncugnano) | retpaĝo = {{oficiala retejo}} ({{it}}) | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Sillano Giuncugnano''' {{prononco|siLAno ĝunkuNJAno}} estas [[komunumo]] de [[Italio]], kreita nur komence de 2015 per fuzio de la antaŭaj komunumoj [[Sillano]] kaj [[Giuncugnano]]. La loĝloko [[Sillano]] estas la administra centro de la komunumo. Ĝi apartenas al la regiono [[Toskanio]] kaj al la [[provinco Lucca]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Najbaraj komunumoj estas [[Casola in Lunigiana]] (MS), [[Fivizzano]] (MS), [[Minucciano]], [[Piazza al Serchio]], [[San Romano in Garfagnana]], [[Ventasso]] (RE), [[Villa Collemandina]], [[Villa Minozzo]] (RE). == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 2dgzbst5zjra06yz9aeo1jjtyqwib6u 9413475 9413471 2026-06-25T19:46:45Z ThomasPusch 1869 9413475 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Sillano Giuncugnano | dosiero = Sillano-panorama1.jpg | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 735 | areo = 81 | kvanto_de_loĝantoj = 706 (2010) | denso_de_loĝantoj = 13 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Collagna]] (RE), [[Fivizzano]] (MS), [[Giuncugnano]], [[Ligonchio]] (RE), [[Piazza al Serchio]], [[San Romano in Garfagnana]], [[Villa Collemandina]] kaj [[Villa Minozzo]] (RE) | nomo_de_loĝantoj = sillanesi {{prononco|silaNEsi}} kaj giuncugnani {{prononco|ĝunkuNJAni}} | patrono = [[Apostolo Bartolomeo]] kaj Antonino de Apamea (martiro de la 1-a jarcento) | festo = 24-a de aŭgusto (Sillano) kaj 2-a de septembro (Giuncugnano) | retpaĝo = {{oficiala retejo}} ({{it}}) | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Sillano Giuncugnano''' {{prononco|siLAno ĝunkuNJAno}} estas [[komunumo]] de [[Italio]], kreita nur komence de 2015 per fuzio de la antaŭaj komunumoj [[Sillano]] kaj [[Giuncugnano]]. La loĝloko [[Sillano]] estas la administra centro de la komunumo. Ĝi apartenas al la regiono [[Toskanio]] kaj al la [[provinco Lucca]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Najbaraj komunumoj estas [[Casola in Lunigiana]] (MS), [[Fivizzano]] (MS), [[Minucciano]], [[Piazza al Serchio]], [[San Romano in Garfagnana]], [[Ventasso]] (RE), [[Villa Collemandina]], [[Villa Minozzo]] (RE). [[dosiero:DalliSopra.JPG|eta|maldekstra|230ra|{{centre|la komunumoparto ''Dalli Sopra''}}]] <!-- [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 5cxc3k9v5frysueohq0j193x2foehak 9413566 9413475 2026-06-25T22:54:27Z ThomasPusch 1869 2 1/2 frazoj aldonitaj 9413566 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Sillano Giuncugnano | dosiero = Sillano-panorama1.jpg | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 735 | areo = 81 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Collagna]] (RE), [[Fivizzano]] (MS), [[Giuncugnano]], [[Ligonchio]] (RE), [[Piazza al Serchio]], [[San Romano in Garfagnana]], [[Villa Collemandina]] kaj [[Villa Minozzo]] (RE) | nomo_de_loĝantoj = sillanesi {{prononco|silaNEsi}} kaj giuncugnani {{prononco|ĝunkuNJAni}} | patrono = [[Apostolo Bartolomeo]] kaj Antonino de Apamea (martiro de la 1-a jarcento) | festo = 24-a de aŭgusto (Sillano) kaj 2-a de septembro (Giuncugnano) | retpaĝo = {{oficiala retejo}} ({{it}}) | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Sillano Giuncugnano''' {{prononco|siLAno ĝunkuNJAno}} estas [[komunumo]] de [[Italio]], kreita nur komence de 2015 per fuzio de la antaŭaj komunumoj [[Sillano]] kaj [[Giuncugnano]]. La loĝloko [[Sillano]] estas la administra centro de la komunumo. Ĝi apartenas al la regiono [[Toskanio]] kaj al la [[provinco Lucca]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[dosiero:DalliSopra.JPG|eta|maldekstra|230ra|{{centre|la komunumoparto ''Dalli Sopra''}}]] <!-- [[dosiero:bildo3|eta|maldekstra|230ra|{{centre|}}]] --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 1n7nc1bqmwr32ddcr6v1l24gkcwnbjb 9413568 9413566 2026-06-25T22:58:08Z ThomasPusch 1869 bildo aldonata 9413568 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Sillano Giuncugnano | dosiero = Sillano-panorama1.jpg | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 735 | areo = 81 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Collagna]] (RE), [[Fivizzano]] (MS), [[Giuncugnano]], [[Ligonchio]] (RE), [[Piazza al Serchio]], [[San Romano in Garfagnana]], [[Villa Collemandina]] kaj [[Villa Minozzo]] (RE) | nomo_de_loĝantoj = sillanesi {{prononco|silaNEsi}} kaj giuncugnani {{prononco|ĝunkuNJAni}} | patrono = [[Apostolo Bartolomeo]] kaj Antonino de Apamea (martiro de la 1-a jarcento) | festo = 24-a de aŭgusto (Sillano) kaj 2-a de septembro (Giuncugnano) | retpaĝo = {{oficiala retejo}} ({{it}}) | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Sillano Giuncugnano''' {{prononco|siLAno ĝunkuNJAno}} estas [[komunumo]] de [[Italio]], kreita nur komence de 2015 per fuzio de la antaŭaj komunumoj [[Sillano]] kaj [[Giuncugnano]]. La loĝloko [[Sillano]] estas la administra centro de la komunumo. Ĝi apartenas al la regiono [[Toskanio]] kaj al la [[provinco Lucca]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sanktuloj [[Apostolo Bartolomeo]] kaj Antonino de Apamea (martiro de la 1-a jarcento). Komunumaj festotagoj sekve estas la 24-a de aŭgusto ([[Sillano]]) kaj la 2-a de septembro ([[Giuncugnano]]). Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[dosiero:DalliSopra.JPG|eta|maldekstra|230ra|{{centre|la komunumoparto ''Dalli Sopra''}}]] [[dosiero:Giuncugnano-santuario ns della guardia-esterno.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|la katolika kirko "[[madono|nia gardanta sinjorino]]" en Giuncugnano}}]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] i3z2lvabpvpoky16k1ua3shz0w0j4i6 9413569 9413568 2026-06-25T22:59:29Z ThomasPusch 1869 9413569 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Sillano Giuncugnano | dosiero = [[dosiero:Sillano-panorama1.jpg|290ra]]<br/>panoramo de [[Sillano]] | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = 735 | areo = 81 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Collagna]] (RE), [[Fivizzano]] (MS), [[Giuncugnano]], [[Ligonchio]] (RE), [[Piazza al Serchio]], [[San Romano in Garfagnana]], [[Villa Collemandina]] kaj [[Villa Minozzo]] (RE) | nomo_de_loĝantoj = sillanesi {{prononco|silaNEsi}} kaj giuncugnani {{prononco|ĝunkuNJAni}} | patrono = [[Apostolo Bartolomeo]] kaj Antonino de Apamea (martiro de la 1-a jarcento) | festo = 24-a de aŭgusto (Sillano) kaj 2-a de septembro (Giuncugnano) | retpaĝo = {{oficiala retejo}} ({{it}}) | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Sillano Giuncugnano''' {{prononco|siLAno ĝunkuNJAno}} estas [[komunumo]] de [[Italio]], kreita nur komence de 2015 per fuzio de la antaŭaj komunumoj [[Sillano]] kaj [[Giuncugnano]]. La loĝloko [[Sillano]] estas la administra centro de la komunumo. Ĝi apartenas al la regiono [[Toskanio]] kaj al la [[provinco Lucca]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sanktuloj [[Apostolo Bartolomeo]] kaj Antonino de Apamea (martiro de la 1-a jarcento). Komunumaj festotagoj sekve estas la 24-a de aŭgusto ([[Sillano]]) kaj la 2-a de septembro ([[Giuncugnano]]). Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[dosiero:DalliSopra.JPG|eta|maldekstra|230ra|{{centre|la komunumoparto ''Dalli Sopra''}}]] [[dosiero:Giuncugnano-santuario ns della guardia-esterno.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|la katolika kirko "[[madono|nia gardanta sinjorino]]" en Giuncugnano}}]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] s0nauj5602eg61mxw0fsgrhd76jm0hh 0 624693 9413399 9289275 2026-06-25T16:15:17Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413399 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto | nomo = Hunkemöller International B.V. | emblemo = [[Dosiero:Hunkemoeller Logo.svg|300px]] | formo = Nederlanda [[kompanio kun limigita respondeco]] (BV) | fondo = [[1886]] | sidejo = [[Hilversumo]], [[Nederlando]] | estro = Philip Mountford | dungitaro = 6200 (2017) | spezo = €550 milionoj (2017) | bilanco = | kampo = Mode, subvestoj, ekscitvestoj | ISIN-kodo = | malfondo = | ttt = [https://www.hkmi.com/ www.hkmi.com] }} [[Dosiero:Hunkemöller Antwerpen Store binnenland.jpg|eta|Hunkemöller-butiko en Antwerpeno]] [[Dosiero:Amsterdam flagshipstore.jpg|eta|Hunkemöller-butiko en Amsterdamo]] '''Hunkemöller''' estas [[Nederlando|nederlanda]] [[Subvesto|subvesta]] [[Butiko|butikĉeno]]. La ĉefoficejo estas en [[Hilversumo]] kaj la kompanio aktivas en Eŭropo, la Mezoriento, Nord-Afriko kaj la Nederlandaj Antiloj. == Historio == La kompanio fondiĝis en 1886 de la germana enmigranto [[Wilhelm Hunkemöller]] (1858-1927) kaj lia el [[Roermond]] devena edzino Josephina Lexis. En la komenco Hunkemöller produktis [[korseto]]jn en Amsterdamo. Dum la sekvaj jaroj, la familio Hunkemöller malfermis butikojn en Amsterdamo, Roterdamo kaj Utreĥto. En 1974 la kompanio vendiĝis al [[Vendex International|Vendex]]-filia kompanio Confendex B.V. kaj ricevis la hodiaŭan nomon. Post la transpreno la plej grava celo fariĝis en- kaj eksterlanda ekspansio. Hunkemöller pliposte vendiĝis al [[Maxeda]]. Maxeda siavice vendis la ĉenon en 2010 al la investgrupo [[PAI Partners]]. Per pli ol 400 butikoj la jara debito estis 200 milionoj da eŭroj. PAI pagis proksimume 265 milionoj da eŭroj. Post la transpreno la kompanio plivastiĝis al 700 establoj kun 2700 dungitoj. En decembro 2015 PAI vendis la subvestĉenon al la usona investfonduso [[The Carlyle Group|Carlyle]].<ref name="FUHM">Fashion United [https://fashionunited.nl/nieuws/business/hunkemoeller-is-verkocht-aan-carlyle/2015121225151 Hunkemöller vendiĝis al Carlyle, 12-an de decembro 2015], konsultita je la 2-a kaj la de 5-a de oktobro 2017</ref> Je la fino de 2017 konatiĝis ke Hunkemöller volas transpreni ĉiujn establojn de sia nederlandaj franĉizoprenantoj.<ref name="DNFG">De nationale franchise gids [https://denationalefranchisegids.nl/franchisenieuws/hunkemoller-stopt-met-franchise/ Hunkemöller ĉesas per franĉizado, 24-an de oktobro 2017], konsultita je la 25-a de oktobro 2017</ref> == Kolektoj == Hunkemöller vendas tiel modovestojn kiel normproduktojn sur la tereno de [[ekscitvesto]]j, [[subvesto]]j, [[noktovesto]]j, [[banvesto]]j kaj ekde 2012 ankaŭ [[sportvesto]]j.<ref>[http://www.nu.nl/lifestyle/2891063/hunkemoller-lanceert-sportcollectie.html] Hunkemöller lanĉas sportkolekton|vizitdato=2017-08-22|werk=www.nu.nl</ref> Tradiciaj [[korseto]]j grandparte malaperis el la sortimento kaj estis anstataŭataj de figurkorektigajn elastajn subvestojn. Krom tio Hunkemöller tra la jaroj enkondukis nombron da novaj produktoj, kiel [[Mamzono|T-ĉemiza mamzono]] kun molaj elastaj mamingoj, funkciaj mamzonoj en la pli grandaj mezuroj, malpezaj mamzonoj kun [[ĝelo]]remburaĵo kaj mamzono kun [[lapfermilo]]remburaĵo ĉe kiu la kliento mem povas limigi la [[Supren puŝa mamzono|suprenpuŝan efikon]]. Ekde aŭgusto 2017 modelo [[Doutzen Kroes]] estas "Marka Ambasadorino". Sub la nomo ''Doutzen's Stories'' diversaj kolektoj estas lanĉitaj.<ref>[http://www.ad.nl/show/doutzen-kroes-is-het-nieuwe-gezicht-van-hunkemoller~ae6ac90b] Doutzen Kroes estas la nova vizaĝo de Hunkemöller|vizitdato=2017-06-09|werk=www.ad.nl|taal=nl</ref> == Establoj == {| rules="all" width="60%" cellspacing="0" cellpadding="2" style="border: 1px solid #999" |+ style="padding-bottom: 1em; display: none" | |- valign="top" ! width="10%"| Eŭropo kaj Azio ! width="10%"| Mez-Oriento kaj Nord-Afriko ! width="10%"| Nederlandsaj Antilloj |- valign="top" | * [[Belgio]] * [[Danlando]] * [[Francio]] * [[Germanio]] * [[Grekio]] * [[Hindio]] * [[Luksemburgo]] * [[Nederlando]] * [[Ukrainio]] * [[Aŭstrio]] * [[Ruslando]] * [[Hispanio]] * [[Turkio]] * [[Britio]] * [[Belorusio]] | * [[Barejno]] * [[Egiptio]] * [[Israelo]] * [[Kuvajto]] * [[Maroko]] * [[Saudi-Arabio]] | * [[Arubo]] * [[Bonero]] * [[Kuracao]] |} == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.hunkemoller.nl/ Nederlanda retejo] * [https://www.hunkemoller.be/ Belga retejo] * [https://www.hunkemoller.co.uk/uk_en/ Brita retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181130071607/https://www.hunkemoller.co.uk/uk_en/ |date=2018-11-30 }} * [https://www.hunkemoller.de/de_de/ Germana retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181130071455/https://www.hunkemoller.de/de_de/ |date=2018-11-30 }} * [https://www.hunkemoller.at/at_at/ Aŭstra retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181130030404/https://www.hunkemoller.at/at_at/ |date=2018-11-30 }} * [https://www.hunkemoller.ch/ch_de/ Svisa retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181130030419/https://www.hunkemoller.ch/ch_de/ |date=2018-11-30 }} * [https://www.hunkemoller.be/be_nl/doutzen-kroes.html Doutzen ĉe Hunkemöller] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171002021944/https://www.hunkemoller.be/be_nl/doutzen-kroes.html |date=2017-10-02 }} {{Projektoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Hunkemoller}} [[Kategorio:Vestoj]] [[Kategorio:Subvestoj]] [[Kategorio:Modo en Nederlando]] [[Kategorio:Nederlandaj firmaoj]] [[Kategorio:Nederlandaj varomarkoj]] [[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1886]] iqs9ch6fr9a4pd3jveoa781objhcsq6 0 635504 9413891 8983779 2026-06-26T11:27:33Z ThomasPusch 1869 9413891 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto}} '''Pocket Books''' estas sekcio de la usona eldonejo [[Simon & Schuster]] kiu ĉefe publikigas [[poŝlibro]]jn.<ref>[https://www.nytimes.com/1992/04/29/business/the-media-business-pocket-books-publisher-to-bantam.html The Media Business; Pocket Books Publisher To Bantam]</ref><ref>[https://www.nytimes.com/1988/11/24/obituaries/herbert-alexander-pocket-books-editor-and-publisher-78.html Herbert Alexander, Pocket Books Editor And Publisher, 78]</ref> Pocket Books estis fondita de [[Richard L. Simon]], [[Lincoln Schuster]] kaj [[Leon Shimkin]], kompanianoj de [[Simon & Schuster]], kune kun [[Robert de Graff]]. Pocket Books produktis la unuajn librojn por amasa merkato en Usono komence de 1939 kaj revoluciis la eldonan industrion sekvante la germanan [[Albatross Books]], kiu ekis eldonojn en koloro en 1931 kaj [[Penguin Books]] en Britio 1935.<ref name=":0">{{Citaĵo el libro|titolo=The Time of Their Lives: The Golden Age of Great American Publishers, Their Editors and Authors|familia nomo=Silverman|persona nomo=Al|jaro=2008|eldoninto=Truman Talley|ISBN=978-0312-35003-1|paĝoj=256–257}}</ref> La unuaj dek numeritaj titoloj de poŝlibroj estis publikigitaj en 1939 kun presaĵo de ĉirkaŭ 10 000 ekzempleroj ĉiu. Dum la [[Dua mondmilito]], Pocket plendis kontraŭ eldonejo [[Avon Books]] pro kopirajta malrespektaĵo, sed, inter aliaj aferoj, [[justico]] de Novjorko opiniis ke Pocket ne havis ekskluzivan rajton je la poŝlibra-formato. Ĝi estas konata pro publikigo de verkoj de populara fikcio surbaze de filmoj aŭ televidaj serioj, kiel ekzemple '' [[Star Trek]] '' (kies kopirajto estas posedata de entreprena frato [[CBS Television Studios]], dume entreprena frato [[Paramount Pictures]] posedas rajtojn por distribuado de filmoj kaj DVD) kaj ankaŭ romanoj el la televidserio "[[Buffy the Vampire Slayer]]". Ekde unue akiri la permeson pri Star Trek de [[Bantam Books]] en 1979, Pocket publikigis centojn da originalaj kaj adaptitaj verkoj bazitaj sur la [[franĉizo]] kaj daŭre publikigas novan romanon ĉiun monaton.<ref>{{Cite news|url=http://www.publishersweekly.com/pw/by-topic/new-titles/adult-announcements/article/70867-for-star-trek-books-the-voyage-shows-no-sign-of-stopping.html|title=For Star Trek Books, the Voyage Shows No Sign of Stopping|newspaper=PublishersWeekly.com|access-date=2017-01-15}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.publishersweekly.com/pw/by-topic/industry-news/licensing/article/57405-moving-at-warp-speed.html|title=Star Trek Publishing Program Moves at Warp Speed|newspaper=PublishersWeekly.com|access-date=2017-01-15}}</ref> ==Referencoj== {{Referencoj}} [[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1939]] [[Kategorio:Usonaj eldonejoj]] [[Kategorio:Star Trek]] jfy6ynlbtsgdpp6vuwoj5eh9w1nkcdr 0 656507 9413209 8371827 2026-06-25T12:07:37Z Sj1mor 12103 9413209 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzika artisto |nomo = |dosiero = |priskribo de dosiero = |grandeco de dosiero = |larĝa dosiero = |fono = |naskonomo = |alie nomata = |kromnomo = |dato de naskiĝo = |loko de naskiĝo = |morto = |deveno = |instrumento = |tipo de voĉo = |ĝenro = |profesio = |aktivaj jaroj = |eldoninto = |parencaj temoj = |ttt = |nuntempaj membroj = |antaŭaj membroj = |signifa instrumento = |kesteroj= {{Informkesto homo |subŝablono=jes }}}} '''[[Andreo|András]] Laár''' [andrAŝ lAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Laár András''' estas [[Hungario|hungara]] [[aktoro]], [[humuristo]], [[komikisto]], [[komponisto]], [[gitaristo]], [[kantisto]], tekstopoeto, orkestrestro, budhisma [[pastro]]. András Laár<ref>https://www.youtube.com/watch?v=75OFCHnOprE</ref> naskiĝis la {{daton|9|aŭgusto|1955}} en [[Budapeŝto]]<!--, li mortis la {{daton||o|20}} en [[]]-->. [[Dosiero:Laár András és Paulinyi Tamás Zebegényben.JPG|eta|<center>András Laár (kun gitaro)]] [[Dosiero:Besenyő Pista bácsi.jpg|eta|<center>Plej fama rolo de András Laár]] == Biografio == András Laár komencis violonadi en aĝo 10, post jaroj li ŝanĝis la instrumenton al [[gitaro]]. Komence li lernis private, poste li estis memlernanto. En [[1981]] li aliĝis al ĵus fondita ŝlagrorkestro, iom poste ilia ŝlagro atingis la unuan lokon en televizia festivalo. En [[1986]] li jam estis videbla en malgranda [[teatro]]. Aliĝis al la [[spektaklo]] [[Róbert Dolák-Saly]], iliaj komikaĵoj estis videblaj ofte ankaŭ en la [[Hungara Televizio]]. Tiutempe la ŝlagrorkestra muzikado ne ĉesis, nur maloftiĝis. En [[1990]] li akiris [[diplomo]]n en budhisma [[seminario]] en Budapeŝto (li estis ankaŭ akceptata pastro), poste li instruis budhisman filozofion 3 jarojn en [[:hu:A Tan Kapuja Buddhista Főiskola]]. En [[2002]] li travivis miraklan resaniĝon (kaŭzita de [[:en:Spinal disc herniation]], kiu dum minuto ĉesis pro konstantaj preĝadoj de jogistoj. Li fondis propran orkestron en [[2016]]. Li ricevis [[premio]]n en 2006. Li edziĝis dufoje kaj havas resume 4 [[filo]]jn. == Elektitaj koncertoj == * Budapeŝto, (2012, 2015) == Elektitaj ŝlagrokomponaĵoj == (Ĝenerale li estis kunkomponisto, ankaŭ tekstopoeto.) * Bábu vagy (la plej granda sukceso) * Bál az Operában * Balatoni nyár * Hó és Szél * Varjúország == Elektitaj individuaj muzikalbumoj == * Tündérzene (1997) * Besenyő és a Költő (2007) * Tündértantra 2 (2012) == Elektitaj libroj == * Laár pour l'art (Laár András művészeti gyümölcsöskertjének éretlen, érett, ütődött, zaftos és tápláló termései!) (2004, pli ampleksa en 2008) * A Csőevő Duhajka meséi (fabelromano) (2005) * 108 finomenális vegetáriánus recept á la Laár (kuirlibro) (2010) * Laárma a köbön. Abszurdok versben, prózában, rajzban (poemoj, prozoj, desegnoj) (2011, 2016) == Fontoj == * [https://laarandras.hu/biografia/ hungarlingva biografio kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190924215524/http://laarandras.hu/biografia/ |date=2019-09-24 }} * [https://www.koncert.hu/eloado/laar-andras hungarlingva biografio kun foto] * [https://starity.hu/sztarok/laar-andras/eletrajz/ hungarlingva biografio kun foto] == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Laar Andras}} [[Kategorio:Hungaraj aktoroj]] [[Kategorio:Hungaraj humuristoj]] [[Kategorio:Hungaraj komikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj komponistoj]] [[Kategorio:Hungaraj gitaristoj]] [[Kategorio:Hungaraj kantistoj]] [[Kategorio:Hungaraj tekstopoetoj]] [[Kategorio:Hungaraj orkestrestroj]] [[Kategorio:Hungaraj budhismaj pastroj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] lg6ta1ysrbobt2t297pxpzb73mb7xqk 0 660783 9413207 8653787 2026-06-25T12:07:24Z Sj1mor 12103 9413207 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 71282 ''Holuby'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 71282 Holuby |Aliaj_nomoj = '''2000 AC₄₈''' |Dato_de_malkovro = {{dato|6|januaro|2000}} |Malkovrintoj = [[Adrián Galád|A. Galád]] kaj [[Peter Kolény|P. Kolény]] |Loko_de_malkovro = [[Modra]] ([[Slovakio]]) |Epoko = 2458600.5 {{dato|27|aprilo|2019}} TDB |Granda_duonakso = 458,300 [[1 E9 m|Gm]] (3,064 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 405,926 Gm (2,713 AU) |Apoapsido = 510,675 Gm (3,414 AU) |Discentreco = 0,1143 |Periodo = 1958,553 [[tago]]j (5,362 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- ~16:3 / 334:15 ⸮ Mer / 61:7 Ven / 20:7 Mar / ~5:11 Jup--> |Klinangulo = 12,278° |Meza_anomaliangulo = 258,208°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|27|aprilo|2019}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 128,549° |Argumento_de_periapsido = 305,691° |Terdistanco_min = 261,826 [[1 E9 m|Gm]] (1,750 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 6,406 ± 0,202 km |Albedo_geom = 0,119 ± 0,047 |Absoluta_magnitudo = 13,9 }} '''71282 ''Holuby''''' estas malgranda ne tre hela asteroido de la ĉefa [[asteroida zono]] malkovrita la {{daton|6|januaro|2000}} de la [[slovakoj|slovakaj]] [[astronomo]]j [[Adrián Galád]] kaj [[Peter Kolény]] elde la [[Observatorio de Modra]] en [[Slovakio]]. == Nomo == Ĝi estis nomita en memoro de ([[1944]]–[[2010]]) de la slovaka [[luteranismo|luterania]] [[pastro]] [[Jozef Ľudovít Holuby]] ([[1836]]–[[1923]]), [[verkisto]], [[kristana reviviĝo|revivisto]], [[botanikisto]] kaj [[etnografo]]. Li ricevis honoran doktorecon pri [[naturscienco]] de la [[Fakultato]] de Naturscienco ĉe la [[Universitato de Karolo]] en Prago en [[1922]]. == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|71282-holuby-2000-ac48}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (71001–72000)#71251-71300|Listo de asteroidoj (71001 – 72000)]] |antaŭ = [[(71281) 2000 AD47|(71281) 2000 AD₄₇]] |periodo = '''71282 ''Holuby''''' |post = [[(71283) 2000 AB50|(71283) 2000 AB₅₀]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:Holuby}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de Adrián Galád]] [[Kategorio:Malkovrita de Peter Kolény]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000]] 1ejm8st8nmedx50xwdm4w5slzmk0qf5 0 667706 9413789 8329681 2026-06-26T08:14:46Z ThomasPusch 1869 + [[Simon & Schuster]] 9413789 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto}} '''Joseph E. LeDoux''' (7a de decembro, 1949) estas usona [[Neŭroscienco|neŭrosciencisto]] kies esplorado estas direktas sin al porsurvivaj cirkvitoj, kiel ties efiko sur emocioj kiel [[timo]] kaj [[anksio]].<ref> "I’m not studying emotion. I’m studying the function of survival circuits. Survival circuits contribute to emotions but are not emotion circuits." [On Fear, Emotions, and Memory: An Interview with Dr. Joseph LeDoux https://brainworldmagazine.com/on-fear-emotions-and-memory-an-interview-with-dr-joseph-ledoux/] </ref> LeDoux estas Profesoro de Scienco "Henry and Lucy Moses" en la [[Universitato de Novjorko]] (NYU), kaj direktoro de la "Emotional Brain Institute", nome kunlaboro inter la NYU kaj la Novjorkia Ŝtato kun esplorejoj en NYU kaj en la "Nathan Kline Institute for Psychiatric Research" en Orangeburg, [[Novjorkio]]. Li estas ankaŭ la [[ĉefkantisto]] kaj kantoverkisto en la bando "The Amygdaloids". Aldone al nombraj publikaĵoj en akademiaj gazetoj, LeDoux verkis ''The Integrated Mind'' (kun Michael Gazzaniga, Plenum, 1978), ''The Emotional Brain'' (eldonejo [[Simon & Schuster]], 1998), ''Synaptic Self: How Our Brains Become Who We Are'' (Viking, 2002), kaj ''Anxious: Using the Brain to Understand and Treat Fear and Anxiety'' (Viking, 2015). Li ankaŭ redaktoris kelkajn volumojn, kiel ''Mind and Brain: Dialogues in Cognitive Neuroscience'' (kun William Hirst, Cambridge University Press, 1986), ''The Self: From Soul to Brain'' (kun Jacek Debiec kaj Henry Moss, Annals of the New York Academy of Science, 2003), kaj ''Post-Traumatic Stress Disorder: Basic Science and Clinical Practice'' (kun Peter Shiromani kaj Terrence Keane, Humana Press, 2009). == Notoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:LeDoux, Joseph E.}} [[Kategorio:Usonaj neŭrosciencistoj]] [[Kategorio:Usonaj psikologoj]] [[Kategorio:Kognosciencistoj]] [[Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj]] [[Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj]] rso0jtmont1xg2qicvuu52sblggz9fy 0 675765 9413503 9114219 2026-06-25T20:17:45Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413503 wikitext text/x-wiki {{Geokesto2 | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Ibi | devena_nomo = | alia_nomo = {{LingvoKunNomo|ca|katalun|''Ibi''}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Ibi (Alicante).JPG | dosiero_priskribo = <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Hispanio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Valencia Komunumo | distrikto = Provinco Alakanto | distrikto_tipo = Provinco | municipo = L'Alcoià | municipo_tipo = Komarko | histregiono = | histregiono_tipo = | histregiono1 = <!-- *** Familio *** --> | parto = | rivero = | montaro = | montaro1 = | montaro2 = | memorindaĵo_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo1 = | memorindaĵo2 = | konstruaĵo = | konstruaĵo_tipo = <!-- *** Situo *** --> | situo = | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 816 | leviĝo_noto = <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://documentacion.diputacionalicante.es/dgeneral.asp?codigo=03079 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-01-05 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20211027224340/http://documentacion.diputacionalicante.es/dgeneral.asp?codigo=03079 |arkivdato=2021-10-27 }}</ref> | lat_d = 38 | lat_m = 37 | lat_s = 38 | lat_NS = N | long_d = 0 | long_m = 34 | long_s = 31 | long_EW = W | plej_alta = | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 62.52 | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 23403 | loĝantaro_dato = 2018 | loĝantaro_denseco = <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = | establita_tipo = | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 03440<ref>https://www.correos.es/ss/Satellite/site/Aplicacion_C-1349167812778-1363184049882/includeTemplate=COR_Aplicacion-sidioma=es_ES</ref> | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = ES-A | kodo_tipo = [[ISO 3166-2:ES]] | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> | unesko_nomo = <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = Situo de Ibi enkadre de Hispanio | mapo_lokumilo = Hispanio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = Situo de Ibi enkadre de Provinco Alakanto | mapo1_lokumilo = Provinco Alikanto <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = http://www.ibi.es/ | commons = Ibi <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{mapligilo urbo}} }} '''Ibi''' estas hispana municipo de [[Valencia Komunumo]] kaj de [[provinco Alakanto]]. Ĝi lokas en nordo de tiu kaj en komarko L’Alcoià. Ĝia surfaco mezuratas aree 62,52 km². Dudek tri mil kvarcent tri personoj rezidis en la municipo en la jaro 2018.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://documentacion.diputacionalicante.es/dgeneral.asp?codigo=03079 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-01-05 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20211027224340/http://documentacion.diputacionalicante.es/dgeneral.asp?codigo=03079 |arkivdato=2021-10-27 }}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://ine.es/dyngs/INEbase/en/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736177010&menu=resultados&idp=1254734710990 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-01-05 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20170714041315/http://www.ine.es/dyngs/INEbase/en/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736177010&menu=resultados&idp=1254734710990 |arkivdato=2017-07-14 }}</ref> Tradicie la ekonomio de la [[glaciaĵo]] ludis gravan rolon. La urbo estas konata ankaŭ pro la fabrikado de [[ludilo]]j kio en la 1970-aj kaj [[1980-aj jaroj]] okupigis preskaŭ la tutan laborforton de la areo. == Referencoj == {{Referencoj|2}} [[Kategorio:Urboj de Valencilando]] [[Kategorio:Municipoj de provinco Alikanto]] senn2tdxpb82ppx4m2p2jxz6qkdwdp0 0 681821 9413381 7657384 2026-06-25T15:35:00Z ThomasPusch 1869 9413381 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Román Rezek |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''Román Rezek,''' laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo '''Rezek Román [[Aleksandro|Sándor]]''' estis [[Hungario|hungara]] katolika [[pastro]], [[benediktanoj|benediktana]] [[monaĥo]], gimnazia [[instruisto]] kaj [[tradukisto]]. Román Rezek<ref>https://www.gvkik.hu/wiki/index.php/Rezek_Rom%C3%A1n_S%C3%A1ndor</ref> naskiĝis la {{daton|3|aŭgusto|1916}} en [[Gödöllő]], li mortis la {{daton|8|majo|1986}} en [[San-Paŭlo (urbo)]]. == Biografio == Román Rezek maturiĝis en [[premonstratoj|premonstrata]] [[gimnazio]] en sia naskiĝurbo en [[1934]], poste li aliĝis al la benediktana ordeno. Li studis [[teologio]]n en [[Pannonhalma|Győrszentmárton]], poste li monaĥiĝis, iom poste en [[1940]] li pastriĝis. Li akiris diplomon en [[ELTE|Scienca Universitato Péter Pázmány]] kaj samloke li doktoriĝis en 1941. Pli frue en 1940 li estis pastro de [[Celldömölk]], poste li instruis en gimnazio en [[Kőszeg]]. En [[1944]] li estis pastro-soldato en la armeo kaj li iĝis militkaptito en [[Francio]]. Post la liberiĝo li estis pastro de la hungara [[misio]], sed li okupiĝis ankaŭ pri literaturo. Iom poste li fokusiĝis pri verkoj de [[Pierre Teilhard de Chardin]]. En [[1965]] li estis sendita al [[Brazilo]], kie li estis pastro, ankaŭ gimnazia instruisto (1966-1977), li havis postenon en [[seminario]], fine li havis tempon por traduki. Lia ĉefverko estas ĉiuj verkoj de Teilhard de Chardin (28 volumoj) kaj ties aprezoj en 40 volumoj. == Elektitaj kontribuoj == * ''Prohászka esztétikája'' (1942) * ''Mélyen szállunk. Rezek Sándor versei'' (poemaro, 1952) * ''Elmélkedések a szépségről. Fejezetek egy művészetbölcseletből'' (1954) * ''Sodródó világ. Teilhard de Chardin világképének témakörei'' (1967) * ''Teilhard de Chardin ismeretelmélete'' (1975) * ''Út az Ómega felé'' (1981) == Fontoj == * [http://lexikon.katolikus.hu/R/Rezek.html hungarlingva biografio] * [https://www.arcanum.hu/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/r-775E4/rezek-roman-777B8/ hungarlingva biografio] * [http://mek.niif.hu/04000/04038/html/r.htm#RezekRom%C3%A1n hungarlingva biografio] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rezek Roman}} [[Kategorio:Hungaraj pastroj]] [[Kategorio:Hungaraj benediktanaj monaĥoj]] [[Kategorio:Hungaraj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj tradukistoj]] ghnwdyws0kv86bqj9m5pvnw2vnl2vik 4 684619 9413839 7231315 2026-06-26T09:18:20Z ThomasPusch 1869 /* Kontraŭ */ 9413839 wikitext text/x-wiki <div class="boilerplate metadata vfd" style="background-color: #F3F9FF; margin: 0 auto; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''La teksto en tiu ĉi kesto enhavas jam fermitan baloton. <span style="color:red">'''Bonvolu ne plu redakti ĝin.'''</span>{{#if:|<br>}}'' ---- === [[Marso (planedo)]] === Saluton al ĉiuj,<br> Mi kreas tiun baloton pri la artikolo pri Marso, ĉar pro pluraj kialoj, mi opinias ke ĝi ne indas esti « leginda artikolo ». Ili jenas :<br> *Ĉi-tiu artikolo ne enhavas informojn pri gravaj tiu-planedaj temoj : nenio pri la klimato, nenio pri la atmosfero, nenio pri la polusoj, nenio pri la ĉeestanto de akvo.<br> *Niaj konataĵoj pri ĉi tiu planedo multe ŝanĝis lastatempe dank’al multaj robotaj misioj, dume, la parto pri la esplorvojaĝoj robotaj ne estis aktualigata de '''14 jaroj''' : tio igas la artikolon tute '''ekstempa'''.<br> *La ilustraĵoj ne estas bele aranĝataj (ĉefe la mapo)<br> *Rilate al la graveco de la temo, la artikolo ne estas sufiĉe granda.<br> Bonvolu pardoni min, se mi aspektas tro severa. Verdire, mi ege preferus ke tiu baloto ne okazos, kaj ke vikipediistoj, spertaj pri astronomio, plibonigos tiun gravegan artikolon. Dankon ! --[[Uzanto:Baba79|Baba79]] ([[Uzanto-Diskuto:Baba79|diskuto]]) 16:20, 31 jul. 2019 (UTC) ==== Por ==== # {{Por}} Saluton al ĉiuj! Mi ja estis kreinta balotan paĝon rilate al mia propono ekslegendigi ĉi-tiun artikolon, en kiu mi disvolvis miajn argumentojn, sed ĝi estas atingebla nur tie: [[Vikipedio:Ne plu legindaj artikoloj]], mi ne komprenas kial. Sed ne gravas, kaj jen la argumentoj: #* La parto pri la esplorado de Marso ne priskribas la misiojn post 2004! (krom frazoj, ie, tie, pri ''Mars Global Surveyor'' en 2005 aŭ ''Mars Reconnaissance Orbiter'' en 2008), tio laŭ mi igas la artikolon tute '''ekstempa''': ĝi bezonus gravan ĝisdatigon! #* Gravaj ĉi-planedaj temoj ne estas inde traktitaj: #** pri la atmosfero: nur kelkaj nombroj en la informkesto #** pri la polusoj: 3 frazoj #** pri la klimato, la sezonoj, la nuboj, la polvaj ŝtormoj: nenio! #** pri la malsimetrio inter la hemisferoj: nenio! #** pri la freŝe malkovrita nuna ĉeesto de akvo: nenio! #** pri Marso en popola kulturo: nur 4 ekzemploj... #*Tro da ligiloj plu ruĝas. #*Tial mi opinias ke ĉi-tiu artokolo, ĉi-state, ne estas leginda. #*Marso estas ja grava temo: science, arte, en komuna imago: ĝi meritas multe pli zorge traktita artikolo.<br> #*--[[Uzanto:Baba79|Baba79]] ([[Uzanto-Diskuto:Baba79|diskuto]]) 06:39, 26 jul. 2020 (UTC) # {{Por}} --[[Uzanto:D.M. from Ukraine|D.M. from Ukraine]] ([[Uzanto-Diskuto:D.M. from Ukraine|diskuto]]) 19:50, 2 jul. 2020 (UTC) ==== Kontraŭ ==== # {{Kontraŭ}} Mi simple kaŝis la fuŝgrandan mapon ĝis iu fakulo sciu korekti tion. Aliaj mankoj povos esti korektitaj poste. Mi venos al la havendaj artikoloj komencantaj per M iam; nun mi estas ankoraŭ en la sekcio F.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:27, 29 dec. 2019 (UTC) # {{Kontraŭ}} --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:10, 23 mar. 2020 (UTC) # {{Kontraŭ}} Laŭ mi, la artikolo plenumas ĉiujn [[Vikipedio:Kriterioj por legindaj artikoloj|kriteriojn por legindaj artikoloj]]. Bonus ioma ĝisdatigo kaj plibeligo de referencoj, sed tio ne tiom tuŝas legindecon. --[[Uzanto:KuboF Hromoslav|KuboF Hromoslav]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF Hromoslav|diskuto]]) 09:25, 25 jul. 2020 (UTC) ==== Postfina komento ==== Ĝustas ke la ligilo pri la baloto fuŝiĝis post la alinomigo, sed tion eblas rapide ripari, kion mi ĵus faris. Ĉiukaze, kvankam mia voĉo nun ne kalkuleblas, mi pensas ke la voĉoj de Kani kaj KuboF pravas ke la restintaj mankoj post jamaj tekstoĝustigoj "ne tiom tuŝas legindecon", kaj ankaŭ Baba79 ne insistis pri forigo, sed fakte revis pri tekstoĝustigoj ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:18, 26 jun. 2026 (UTC) ==== Detenas ==== # {{Sindetena}} ==== Komentoj ==== '''Teĥnika komento''': La artikolo estis alinomita de [[Marso]] al [[Marso (planedo)]]. Tio kaŭzis, ke ligilo al balotpaĝo ne plu funkciis. Ne sciante tion estis kreita nova balotpaĝo. Mi nun kunigis historiojn de la du balotpaĝoj kaj metis reen la tekstojn de antaŭa paĝo. Iuj ([[Uzanto:Baba79|Baba79]], [[Uzanto:kani|kani]]) kontribuis al ambaŭ paĝoj - mi faris mian plejbonon por tiujn tekstojn kunigi kiel eble plej taŭge, sed se io misfuncias, bv. redakti viajn kontribuojn laŭ via plaĉo {{R|;-)}} --[[Uzanto:KuboF Hromoslav|KuboF Hromoslav]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF Hromoslav|diskuto]]) 14:08, 8 aŭg. 2020 (UTC) {{Komento}} : {{kontraŭ}} Mi plu kontraŭas la forigon de la legindeco kaj plu proponas la forigon de la averto kiu povas esti komprenita kiel markilo de fuŝo. Mi nun estas en K kaj nur post tempo venos al M. Sed la energio de tiuj balotoj kaj debatoj jam estus plibonigintaj la artikolon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:19, 1 feb. 2021 (UTC) :{{Komento}} Dum du jaroj ne ŝanĝis la baloto; du poraj, du malporaj. Tio ne sufiĉas por ekslegindigi la artikolon. Fakte eĉ estis neniu alia propono por ekslegindigo. Aliflanke dum tiuj du jaroj, unu el la du poraj voĉdonintoj iom post iom plibonigis kaj ĝisdatigis la artikolon. Miaflanke dum la lastaj tagoj, mi nuligis la misojn kaj mankojn indikitajn de la proponinto: ordigis la bildojn, bluigis ĉiujn ruĝajn ligilojn, pro kio multa informo estas nun disponebla en la koncernaj artikoloj, reviziis la tutan artikolon, korektis la malmultajn tajperarojn, aldonis ĉapitretojn pri atmosfero kaj klimato, konstatis, ke estas jam informo pri lastaj ekspedicioj ktp. Tial mi komprenas, ke ne havas sencon pluteni la proponon. Kompreneble la artikolo estas pliampleksebla plue kaj plie. Sed nun estas jam 40 000 bitokoj; kvankam la kvanto ne estas ĉio, ja estas io. ==== Rezulto ==== * {{Por}} Du * {{Kontraŭ}} Du * {{Sindetena}} Neniu La artikolo (ne) estis ekslegindigita.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:16, 2 aŭg. 2021 (UTC) ---- :''La supra teksto enhavas jam fermitan baloton. <span style="color:red">'''Bonvolu ne plu redakti ĝin.'''</span>''</div> fe4yb864lmtztaaabkoymbhrwgndujw 9413840 9413839 2026-06-26T09:19:03Z ThomasPusch 1869 9413840 wikitext text/x-wiki <div class="boilerplate metadata vfd" style="background-color: #F3F9FF; margin: 0 auto; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''La teksto en tiu ĉi kesto enhavas jam fermitan baloton. <span style="color:red">'''Bonvolu ne plu redakti ĝin.'''</span>{{#if:|<br>}}'' ---- === [[Marso (planedo)]] === Saluton al ĉiuj,<br> Mi kreas tiun baloton pri la artikolo pri Marso, ĉar pro pluraj kialoj, mi opinias ke ĝi ne indas esti « leginda artikolo ». Ili jenas :<br> *Ĉi-tiu artikolo ne enhavas informojn pri gravaj tiu-planedaj temoj : nenio pri la klimato, nenio pri la atmosfero, nenio pri la polusoj, nenio pri la ĉeestanto de akvo.<br> *Niaj konataĵoj pri ĉi tiu planedo multe ŝanĝis lastatempe dank’al multaj robotaj misioj, dume, la parto pri la esplorvojaĝoj robotaj ne estis aktualigata de '''14 jaroj''' : tio igas la artikolon tute '''ekstempa'''.<br> *La ilustraĵoj ne estas bele aranĝataj (ĉefe la mapo)<br> *Rilate al la graveco de la temo, la artikolo ne estas sufiĉe granda.<br> Bonvolu pardoni min, se mi aspektas tro severa. Verdire, mi ege preferus ke tiu baloto ne okazos, kaj ke vikipediistoj, spertaj pri astronomio, plibonigos tiun gravegan artikolon. Dankon ! --[[Uzanto:Baba79|Baba79]] ([[Uzanto-Diskuto:Baba79|diskuto]]) 16:20, 31 jul. 2019 (UTC) ==== Por ==== # {{Por}} Saluton al ĉiuj! Mi ja estis kreinta balotan paĝon rilate al mia propono ekslegendigi ĉi-tiun artikolon, en kiu mi disvolvis miajn argumentojn, sed ĝi estas atingebla nur tie: [[Vikipedio:Ne plu legindaj artikoloj]], mi ne komprenas kial. Sed ne gravas, kaj jen la argumentoj: #* La parto pri la esplorado de Marso ne priskribas la misiojn post 2004! (krom frazoj, ie, tie, pri ''Mars Global Surveyor'' en 2005 aŭ ''Mars Reconnaissance Orbiter'' en 2008), tio laŭ mi igas la artikolon tute '''ekstempa''': ĝi bezonus gravan ĝisdatigon! #* Gravaj ĉi-planedaj temoj ne estas inde traktitaj: #** pri la atmosfero: nur kelkaj nombroj en la informkesto #** pri la polusoj: 3 frazoj #** pri la klimato, la sezonoj, la nuboj, la polvaj ŝtormoj: nenio! #** pri la malsimetrio inter la hemisferoj: nenio! #** pri la freŝe malkovrita nuna ĉeesto de akvo: nenio! #** pri Marso en popola kulturo: nur 4 ekzemploj... #*Tro da ligiloj plu ruĝas. #*Tial mi opinias ke ĉi-tiu artokolo, ĉi-state, ne estas leginda. #*Marso estas ja grava temo: science, arte, en komuna imago: ĝi meritas multe pli zorge traktita artikolo.<br> #*--[[Uzanto:Baba79|Baba79]] ([[Uzanto-Diskuto:Baba79|diskuto]]) 06:39, 26 jul. 2020 (UTC) # {{Por}} --[[Uzanto:D.M. from Ukraine|D.M. from Ukraine]] ([[Uzanto-Diskuto:D.M. from Ukraine|diskuto]]) 19:50, 2 jul. 2020 (UTC) ==== Kontraŭ ==== # {{Kontraŭ}} Mi simple kaŝis la fuŝgrandan mapon ĝis iu fakulo sciu korekti tion. Aliaj mankoj povos esti korektitaj poste. Mi venos al la havendaj artikoloj komencantaj per M iam; nun mi estas ankoraŭ en la sekcio F.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:27, 29 dec. 2019 (UTC) # {{Kontraŭ}} --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:10, 23 mar. 2020 (UTC) # {{Kontraŭ}} Laŭ mi, la artikolo plenumas ĉiujn [[Vikipedio:Kriterioj por legindaj artikoloj|kriteriojn por legindaj artikoloj]]. Bonus ioma ĝisdatigo kaj plibeligo de referencoj, sed tio ne tiom tuŝas legindecon. --[[Uzanto:KuboF Hromoslav|KuboF Hromoslav]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF Hromoslav|diskuto]]) 09:25, 25 jul. 2020 (UTC) ==== Detenas ==== # {{Sindetena}} ==== Komentoj ==== '''Teĥnika komento''': La artikolo estis alinomita de [[Marso]] al [[Marso (planedo)]]. Tio kaŭzis, ke ligilo al balotpaĝo ne plu funkciis. Ne sciante tion estis kreita nova balotpaĝo. Mi nun kunigis historiojn de la du balotpaĝoj kaj metis reen la tekstojn de antaŭa paĝo. Iuj ([[Uzanto:Baba79|Baba79]], [[Uzanto:kani|kani]]) kontribuis al ambaŭ paĝoj - mi faris mian plejbonon por tiujn tekstojn kunigi kiel eble plej taŭge, sed se io misfuncias, bv. redakti viajn kontribuojn laŭ via plaĉo {{R|;-)}} --[[Uzanto:KuboF Hromoslav|KuboF Hromoslav]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF Hromoslav|diskuto]]) 14:08, 8 aŭg. 2020 (UTC) {{Komento}} : {{kontraŭ}} Mi plu kontraŭas la forigon de la legindeco kaj plu proponas la forigon de la averto kiu povas esti komprenita kiel markilo de fuŝo. Mi nun estas en K kaj nur post tempo venos al M. Sed la energio de tiuj balotoj kaj debatoj jam estus plibonigintaj la artikolon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:19, 1 feb. 2021 (UTC) :{{Komento}} Dum du jaroj ne ŝanĝis la baloto; du poraj, du malporaj. Tio ne sufiĉas por ekslegindigi la artikolon. Fakte eĉ estis neniu alia propono por ekslegindigo. Aliflanke dum tiuj du jaroj, unu el la du poraj voĉdonintoj iom post iom plibonigis kaj ĝisdatigis la artikolon. Miaflanke dum la lastaj tagoj, mi nuligis la misojn kaj mankojn indikitajn de la proponinto: ordigis la bildojn, bluigis ĉiujn ruĝajn ligilojn, pro kio multa informo estas nun disponebla en la koncernaj artikoloj, reviziis la tutan artikolon, korektis la malmultajn tajperarojn, aldonis ĉapitretojn pri atmosfero kaj klimato, konstatis, ke estas jam informo pri lastaj ekspedicioj ktp. Tial mi komprenas, ke ne havas sencon pluteni la proponon. Kompreneble la artikolo estas pliampleksebla plue kaj plie. Sed nun estas jam 40 000 bitokoj; kvankam la kvanto ne estas ĉio, ja estas io. ==== Rezulto ==== * {{Por}} Du * {{Kontraŭ}} Du * {{Sindetena}} Neniu La artikolo ne estis ekslegindigita.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:16, 2 aŭg. 2021 (UTC) ==== Postfina komento ==== Ĝustas ke la ligilo pri la baloto fuŝiĝis post la alinomigo, sed tion eblas rapide ripari, kion mi ĵus faris. Ĉiukaze, kvankam mia voĉo nun ne kalkuleblas, mi pensas ke la voĉoj de Kani kaj KuboF pravas ke la restintaj mankoj post jamaj tekstoĝustigoj "ne tiom tuŝas legindecon", kaj ankaŭ Baba79 ne insistis pri forigo, sed fakte revis pri tekstoĝustigoj ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:18, 26 jun. 2026 (UTC) ---- :''La supra teksto enhavas jam fermitan baloton. <span style="color:red">'''Bonvolu ne plu redakti ĝin.'''</span>''</div> iykl92cloz6e92d8y17xz4k90xwmjiq 0 686019 9413340 6932475 2026-06-25T14:54:46Z Arbarulo 135469 9413340 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | regiono-ISO=FR-74 | situo sur mapo2=Francio }} '''Les Clefs''' estas [[komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[komunumoj de Haute-Savoie|situas en la]] [[departementoj de Francio|departemento]] alta [[Savojo]] ({{lang-fr|[[Haute-Savoie]]}}, [[arpitane]] ''Savouè d'Amont''), en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Aŭvernjo-Rodano-Alpoj]] (france ''{{lang|fr|Auvergne-Rhône-Alpes}}''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. ''Les Clefs'' signifas en la [[franca]] ''La ŝlosiloj''. <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) --> == Vidu ankaŭ == * [[Komunumoj de Haute-Savoie]] <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{departemento Alta Savojo}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Haute-Savoie]] as6620h3y45gc9bnv0702oxvkfdyvgz 0 694243 9413501 8991703 2026-06-25T20:15:04Z ThomasPusch 1869 9413501 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = [[Provenco-Alpoj-Bordo Lazura]] | departemento = {{Alpes-Maritimes}} | arondismento = ''[[arondismento Grasse|Grasse]]'' | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | regiono-ISO=FR-06 | situo sur mapo2=Francio | bildo = <!-- se nenio ĉi-tie indikiĝas, kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = }} '''{{PAĜONOMO}}''' (jen [[france]], [[okcitane]] ''La Gauda'') estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Alpes-Maritimes|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] Marbordaj Alpoj ([[france]] ''[[Alpes-Maritimes]]'', [[okcitane]] ''Aups Maritims''), en la regiono [[Provenco-Alpoj-Bordo Lazura]] ({{lang-fr|Provence-Alpes-Côte d'Azur}} {{IFA|pʁɔ.vɑ̃s alp kot da.zyʁ}}). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] ''[[arondismento Grasse|Grasse]]'' kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. == Partnera komunumo == * {{flago|Italio}} [[Capannori]] en [[Toskanio]], [[Italio]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Alpes-Maritimes]] <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} [[Dosiero:plia bildo|eta|maldekstra|300px|<center>teksto]] --> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#property:p374}}.png|eta|maldekstra|300px|<center>la loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj]] {{Projektoj}} {{departemento Marbordaj Alpoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Alpes-Maritimes]] to1sw40kmmexdoj3n62cokmlzydh95t 0 696410 9413225 9338330 2026-06-25T12:45:25Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Bolonjo F.C. 1909]] al [[Bolonjo FC 1909]] 9338330 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | emblemo = Bologna F.C. 1909 logo.svg <!-- emblemo aktuala en 2023--> | bildo = neniu <!-- intence, ĉar la dua, neprofesia bildo metata en vikidatumoj estus tro ĉi tie --> | lando = {{Italio}} | estro1 = {{flago|Italio}} {{#invoke:Wikidata|claim|P286}} | estro1_tipo = Trejnisto }} <!-- Fakte ankaŭ ekzistas {{Informkesto futbalteamo}}, sed ĝin uzi bezonas pli da preparo - vidu ekz. en [[AS Roma]] --> '''Bolonjo F.C. 1909''' estas futbala klubo de [[Bolonjo]], [[Italio]]. Ili ludas en la [[Serio A]], kies fondaj membroj ili estis en 1929. Dum sia historio, la klubo venkis en la itala liga ĉampioneco sep fojojn, kio faras ilin la sesa plej sukcesa teamo en la historio de la ligo. La klubo agadas kadre de la [[Federacio Italia de Futbalo]], {{lang-it|Federazione Italiana Giuoco Calcio}} (FIGC). La klubo estas kromnomita ''Rossoblù'' (bluruĝuloj) pro la ruĝaj kaj bluaj strioj en la [[T-ĉemizo]]j kiujn ili vestas, kiuj estas ankaŭ la oficialaj koloroj de la urbo. Aktuale, la trejnisto de la nacia teamo estas {{#invoke:Wikidata|claim|P286}}, kaj la teamestro estas {{#invoke:Wikidata|claim|P634}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) [[Dosiero:Bologna Football Club 1963-64.jpg|eta|maldekstra|320ra|{{centre|La lasta Bolonja teamo kiu venkis la ''scudetto'', en la sezono 1963–64}}]] {{ĝermo|futbalo|Italio}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Italaj futbalteamoj]] [[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1909]] [[Kategorio:Bolonjo]] [[Kategorio:Sporto en Emilio-Romanjo]] ljcb7wskyp3921yvbz7c8xz80r0uru2 9413229 9413225 2026-06-25T12:46:05Z ThomasPusch 1869 9413229 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | emblemo = Bologna F.C. 1909 logo.svg <!-- emblemo aktuala en 2023--> | bildo = neniu <!-- intence, ĉar la dua, neprofesia bildo metata en vikidatumoj estus tro ĉi tie --> | lando = {{Italio}} | estro1 = {{flago|Italio}} {{#invoke:Wikidata|claim|P286}} | estro1_tipo = Trejnisto }} <!-- Fakte ankaŭ ekzistas {{Informkesto futbalteamo}}, sed ĝin uzi bezonas pli da preparo - vidu ekz. en [[AS Roma]] --> '''Bolonjo FC 1909''' estas futbala klubo de [[Bolonjo]], [[Italio]]. Ili ludas en la [[Serio A]], kies fondaj membroj ili estis en 1929. Dum sia historio, la klubo venkis en la itala liga ĉampioneco sep fojojn, kio faras ilin la sesa plej sukcesa teamo en la historio de la ligo. La klubo agadas kadre de la [[Federacio Italia de Futbalo]], {{lang-it|Federazione Italiana Giuoco Calcio}} (FIGC). La klubo estas kromnomita ''Rossoblù'' (bluruĝuloj) pro la ruĝaj kaj bluaj strioj en la [[T-ĉemizo]]j kiujn ili vestas, kiuj estas ankaŭ la oficialaj koloroj de la urbo. Aktuale, la trejnisto de la nacia teamo estas {{#invoke:Wikidata|claim|P286}}, kaj la teamestro estas {{#invoke:Wikidata|claim|P634}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) [[Dosiero:Bologna Football Club 1963-64.jpg|eta|maldekstra|320ra|{{centre|La lasta Bolonja teamo kiu venkis la ''scudetto'', en la sezono 1963–64}}]] {{ĝermo|futbalo|Italio}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Italaj futbalteamoj]] [[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1909]] [[Kategorio:Bolonjo]] [[Kategorio:Sporto en Emilio-Romanjo]] myhjpkcj9feldcgtq4kw6l89969khb2 0 703784 9413396 9366747 2026-06-25T16:01:39Z Gabriele.romano 239297 9413396 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Juan Luis LONDOÑO ARIAS''' naskiĝis {{naskiĝdato|1994|1|28}} pli bone konata sub sia artista nomo '''Maluma''', estas [[kolombia]] [[kantisto]] kaj [[kantverkisto]], li havas kontraktojn kun Sony Music Colombia kaj Sony Latin.<ref>{{citaĵo el la reto|url= http://www.buenamusica.com/maluma/biografia|titolo= Biografio de Maluma|titolo-aldono= |alirdato= 2020-09-03|persona nomo= |familia nomo= |aŭtoroligilo= |kunaŭtoroj= |redaktinto= |dato= |formato= |verko= |eldoninto= |paĝoj= |lingvo= |arkivurl= |arkivdato= |citaĵo= }}</ref> == Kariero == === 2010-13: Karierkomencoj, debuto kaj ekfamo === Maluma komencis sian muzikan karieron en 2010, registrante unuopaĵojn. Post kiam "Farandulera" fariĝis loka radia sukceso, Sony Music kaj ĝia filio Sony Music Colombia decidis subskribi kontrakton kun la kantisto por registri lian unuan studian albumon. La etikedo tiam lanĉis la venontan unuopaĵon "Loco". En 2012 Maluma publikigis sian unuan studian albumon, titolita “Magia”.<ref>{{citaĵo el la reto|url= http://www.eluniversal.com.co/farandula/maluma-un-artista-que-sabe-lo-que-quiere-170305|titolo= Maluma, un artista que sabe lo que quiere|titolo-aldono= |alirdato= 2020-09-03|persona nomo= |familia nomo= |aŭtoroligilo= |kunaŭtoroj= |redaktinto= |dato= |formato= |verko= |eldoninto= El Universal|paĝoj= |lingvo= es|arkivurl= https://web.archive.org/web/20160924045255/http://www.eluniversal.com.co/farandula/maluma-un-artista-que-sabe-lo-que-quiere-170305|arkivdato= 2016-09-24|citaĵo= }}</ref> La muzikvideo por "obsesión" estis filmita ĉe la Antjokia Stacidomo kaj aperis elstara kolumbia fotomodelo Lina Posada, kiu antaŭe aperis en la muzikfilmeto "Tabuo" (2011) de Don Omar. Ĝis nun la video havas pli ol 175 milionojn da videbloj en [[YouTube]]. Aliaj unuopaĵoj liberigitaj de la albumo inkludas "Miss Independent" kaj "Pasarla Bien", kiuj atingis la supran 3 el la furorlista Nacia-raporto de Kolombio kaj iĝis la unua supra 5 kanto en tiu listo. Maluma ankaŭ estis nomumita por Shock Award de 2012 kiel La plej Bona Nova Artisto. La finaj du unuopaĵoj de lia debutalbumo, "Primer Amor" kaj "Miss Independent" ĉilasta estis akompanita kun muzikfilmeto, filmita en [[Medeĝino]], kolektante pli ol 35 milionojn da videbloj en YouTube. En 2013 "La Temperatura", havanta puertorikan kantiston Eli Palacios la kanto atingis numeron sep sur la Nacia furorlisto. Ankaŭ iĝis lia unua unuopaĵo eniranta Usonan furorliston por la latina spektantaro de Billboard. Ĝi atingis numeron 25 sur la Tropikaj Kantoj, numero 8 en la Latin Pop Airplay kantoj, numeron 24 sur la Afiŝtabulo Varmaj latina kantoj kaj numeron 4 sur la latina Rhythm Airplay kantoj. === 2014-nun === En 2014 li publikigis la muzikfilmetojn por la unuopaĵoj "La Curiosidad", "Carnaval" kaj "Addicted". Li ankaŭ kunlaboris kun kantisto Elvis Crespo, rilate al la kanto "Olé Brazil" registrita por la [[Futbala Mondpokalo 2014]]. La 16-an de julio 2014 Maluma ekaperis ĉe la Premioj Junularo, kie li kantis "La Temperatura". Tiu sama monato la kantisto estis konfirmita kiel juĝisto/trejnisto ĉe la televidprogramo ''The Voice Kids'' de Caracol Television, kune kun Fanny Lu kaj Andrés Cepeda. En aŭgusto li faris sian debuton kiel gastiganto ĉe la inaŭguraj premioj ''Kids Choice Awards Colombia'' de 2014. Lia dua albumo Pretty Boy, Dirty Boy estis publikigita fine de 2015, enhavante elementojn de [[regetono]], [[popmuziko]] kaj [[urba muziko]]. La unuopaĵoj "Borró Cassette", "El Perdedor" kaj "Sin Contrato" eniris la supra 10 sur Billboard Hot Latin Songs. En 2016 li kunlaboris kun artistoj [[Thalía]], [[Ricky Martin]] kaj [[Shakira]]. Li komencis la rondturneon Pretty Boy, Dirty Boy World Tour en majo 2016. En 2017 liaj trafitaj ununuraj "Felices los 4" iĝis lia kvina supra 5 en la listo Hot Latin Songs. == Diskaro == * Magia (2012) * Pretty Boy, Dirty Boy (2015) * X (2017) * Papi Juancho (2020) * #7DJ (7 Days In Jamaica) (2021) * Don Juan (2023) * Loco x Volver (2026) == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) * {{Facebook}} * {{Twitter}} * {{Instagram}} * {{IMDb nomo}} {{Portalstrio|Biografio|Muziko}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Maluma}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en Kolombio]] [[Kategorio:Kolombiaj kantistoj]] jxlmg6qnzomm1r8a5jrlv6z1drbop0d 0 714804 9413534 9322770 2026-06-25T21:25:39Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413534 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=movado de identecanoj, organizita politika movado en pluraj landoj|identeca politiko, politika starpunkto|Identeca politiko}} {{Informkesto organizaĵo}} La '''identisma movado''' aŭ '''identecanoj''' estas post-duamondmilita eŭropa [[Dekstra_ekstremismo|ekstremdekstra]]<ref>{{citaĵo el libro|familia nomo=Mudde|persona nomo=Cas|titolo=The Far Right Today|dato=2019|eldonejo=[[John Wiley & Sons]]|isbn=978-1-5095-3685-6}}</ref><ref name="taguieff">{{citaĵo el libro|familia nomo=Taguieff|persona nomo=Pierre-André|titolo=La revanche du nationalisme: Néopopulistes et xénophobes à l'assaut de l'Europe|dato=2015|eldonejo=Presses Universitaires de France|isbn=978-2-13-072950-1|language=fr}}</ref> politika ideologio asertanta la rajton de eŭropanoj kaj [[Blankuloj|eŭropdevenaj popoloj]] je la [[Okcidenta civilizo|kulturo]] kaj teritorioj, kiuj laŭaserte apartenas ekskluzive al ili. Ĝia ideologio, devena el Francio kaj konstruita sur [[ontologio|ontologiaj]] ideoj de la moderna germana filozofio, estis formulita ekde la 1960-aj jaroj de eseistoj kiel [[Alain de Benoist]], [[Dominique Venner]], [[Guillaume Faye]] kaj [[Renaud Camus]], kiujn oni opinias la intelektaj gvidantoj de la movado. [[Dosiero:Logo_of_Identitarian_Generation 2.svg|eta|167px|[[Lambdo]], la simbolo de la identisma movado uzata ĉefe en Eŭropo fare de Generacio Identeco kaj kelkfoje en aliaj landoj; cele prifesti la [[Batalo de la Termopiloj|Batalon de la Termopiloj]]<ref name="Volker">{{citaĵo el la reto|familia nomo=Weiß|persona nomo=Volker|dato=2013-03-21|titolo=Nicht links, nicht rechts – nur national|url=https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2F2013%2F13%2FDie-Identitaeren|alirdato=2021-01-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130717121501/https://www.zeit.de/2013/13/Die-Identitaeren|arkivdato=2013-07-17}}</ref>]] Dum ĝi kelkokaze kondamnas la [[rasismo|rasismon]], ĝi argumentas, ke specifaj estecoj estas kutimaj ĉe apartaj homgrupoj, plejparte surbaze de ideoj de pensantoj de la germana [[revolucia konservativismo|konservativa revolucio]], en kelkaj kazoj influite de [[naziismo]]<ref name="François">{{citaĵo el gazeto|familia nomo=François|persona nomo=Stéphane|titolo=La Nouvelle Droite et le nazisme. Retour sur un débat historiographique|gazeto=Revue Française d'Histoire des Idées Politiques|jaro=2017|volumo=46|numero=2|paĝoj=93–115|doi=10.3917/rfhip1.046.0093}}</ref><ref name="richte">Hentges, Gudrun, Gürcan Kökgiran, Kristina Nottbohm (2014). "[http://ibwatchout.blogsport.de/images/IBD1.pdf Die Identitäre Bewegung Deutschland (IBD)–Bewegung oder virtuelles Phänomen] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200120105226/http://ibwatchout.blogsport.de/images/IBD1.pdf |date=2020-01-20 }}" en: ''Forschungsjournal Soziale Bewegungen'' '''27'''(3): 1–26.</ref> pro influado de gvidantoj de la eŭropa [[novdekstrismo|nova dekstro]].<ref name="teitelbaum-nd">{{harvnb|Teitelbaum|2017|p=31|ps=: "Channeling concepts of a French antiliberal school known as the Nouvelle Droite, Nordic identitarians [...]"}}</ref>{{sfn|Camus|2019|p=73|ps=: "Although this is questionable, de Benoist and Dominique Venner are also seen as the forefathers of the “identitarian” movement in Europe."}}<ref name="mudde-nd">{{harvnb|Mudde|2019|ps=: "Ideologically, the Identitarian movement is derived from the ''nouvelle droite'', inspired by its main thinkers, Alain de Benoist and the late Guillaume Faye."}}</ref> Identecanoj popularigas konceptojn kiel [[Eŭropa naciismo|tuteŭropan naciismon]], [[etnoplurismo|etnoplurismon]], [[retromigrado|retromigradon]] aŭ la [[konspira teorio|konspirteorion]] pri la [[granda anstataŭigo]], kaj ili ĝenerale kontraŭas [[tutmondiĝo|tutmondiĝon]], [[multkulturismo|multkulturismon]], [[islamo|islamon]] kaj [[enmigrado|enmigradon]] en Eŭropon.<ref name="Schlembach">{{citaĵo el libro|familia nomo=Schlembach|persona nomo=Raphael|titolo=Against Old Europe: Critical Theory and Alter-Globalization Movements|jaro=2016|eldoninto=Routledge|isbn=9781317183884|paĝoj=134 [https://books.google.com/books?id=LMfeCwAAQBAJ&pg]|no-pp=y}}</ref><ref name="camus">{{citaĵo el la reto|url=https://apnews.com/f55b5bed3da04586b2136e6aa1c13351|titolo=Taboos fall away as far-right EU candidates breach red line|familia nomo=Ganley|persona nomo=Elaine|dato=2019-05-16|website=AP NEWS|alirdato=2019-07-03}}</ref> Influite de la novdekstra [[metapolitiko]], ili ne alstrebas senperajn rezultojn dum elektadoj, sed provoki longperspektivajn sociajn transformiĝojn kaj fine atingi [[kultura hegemonio|kulturan hegemonion]].{{Sfn|Teitelbaum|2017|p=43–44}}{{sfn|Mudde|2019}} Kelkaj identecanoj eksplicite advokatas ideojn [[ksenofobio|ksenofobiajn]] kaj [[rasismo|rasismajn]], sed la plej multaj limigas sin en siaj publikaj elpaŝoj al pli milde formulitaj eldiroj. Kelkaj el ili pledas por la kreo de blankulaj [[etnokratio|etno-ŝtatoj]], el kiuj ekskludiĝus enmigrantoj kaj ne-blankaj loĝantoj.<ref>Vd. sube Vejvodová.</ref><ref name="Burley2017">{{citaĵo el libro|familia nomo=Burley|persona nomo=Shane|url=https://books.google.com/books?id=Vn8yDwAAQBAJ&pg=PT66|titolo=Fascism Today: What It Is and How to End It|jaro=2017|eldoninto=AK Press|isbn=978-1-84935-295-6|paĝoj=66}}</ref> La germania [[Federacia Oficejo pri Protekto de Konstitucio]] taksis la identisman movadon ekstremdekstra en 2019.<ref>{{citaĵo el la reto|familia nomo=Staff|dato=2019-07-11|titolo=Identitäre Bewegung als rechtsextrem eingestuft|url=https://www.dw.com/de/identit%C3%A4re-bewegung-als-rechtsextrem-eingestuft/a-49551518|website=Deutsche Welle}}</ref> La movado estas plej rimarkebla en [[Eŭropo]], kaj kvankam radikanta en [[okcidenta Eŭropo]], ĝi disvastiĝis rapide al la orienta parto de la kontinento pro konsciaj klopodoj de homoj similaj al Faye. Ĝi havas anojn ankaŭ inter la [[blankula naciismo|blankaj naciistoj]] en [[Norda Ameriko]],{{refn|<ref name="Ebner">{{citaĵo el la reto|url=http://www.isdglobal.org/wp-content/uploads/2017/10/The-Fringe-Insurgency-221017.pdf|titolo=The Fringe Insurgency|familia nomo=Ebner|persona nomo=Julia|dato=2017-10-24|citaĵo=Identitarianism is a pan-European ethno-nationalist movement}}</ref><ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.miamiherald.com/latest-news/article164216057.html|titolo=White nationalists charter ship to catch Muslims in the Mediterranean|alirdato=2017-08-05|citaĵo=White nationalists charter ship to catch Muslims in the Mediterranean... Generation Identity, whose members call themselves Identitarians}}</ref><ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.tennessean.com/story/news/2017/10/19/antifa-alt-right-white-supremacy-richard-spencer-definition-what-know-each-group/781741001|titolo=Antifa, alt-right, white supremacy: A glossary of terms to know|work=The Tennessean|alirdato=2017-10-20|lingvo=en|citaĵo=Identitarianism: A white nationalist movement with roots in Europe, popularized in the United States in the last couple years through groups like Identity Evropa fliering college campuses.}}</ref>}} [[Aŭstralio]],{{refn|<ref name="Wired">{{citaĵo el la reto|url=https://www.wired.com/2017/05/field-guide-far-right|titolo=Your Handy Field Guide to the Many Factions of the Far Right, From the Proud Boys to Identity Evropa|alirdato=2017-10-17|lingvo=en-US}}</ref><ref name="SPLC-2015">{{citaĵo el la reto|url=https://www.splcenter.org/hatewatch/2015/10/12/american-racists-work-spread-%E2%80%98identitarian%E2%80%99-ideology|titolo=American Racists Work to Spread 'Identitarian' Ideology|eldoninto=Southern Poverty Law Center|dato=2015-10-12}}</ref><ref name="Knight">{{citaĵo el la reto|url=http://www.dw.com/en/german-right-wing-identitarians-becoming-radicalized/a-38032122|titolo=German right-wing Identitarians 'becoming radicalized'|persona nomo=Ben|familia nomo=Knight|eldoninto=Deutsche Welle|dato=20 March 2017|alirdato=2017-10-17}}</ref><ref name="Ebner"/>}} kaj [[Nov-Zelando]]. La en Usono situanta [[Southern Poverty Law Center]] konsideras multajn el tiuj organizaĵoj [[malam-grupo|malam-grupoj]].{{refn|<ref name="Wired"/><ref name="SPLC-2015"/><ref name="Knight"/><ref name="Ebner"/>}} == Vidu ankaŭ == * [[Etnoplurismo]] * [[Novdekstrismo]] * [[Identeca politiko]] * [[Blankula naciismo]] * [[Nativismo]] == Referencoj == '''Notoj''' {{Referencoj}} '''Bibliografio''' * {{citaĵo el libro|titolo=Far-Right Politics in Europe|aŭtoro=Camus, Jean-Yves|kunaŭtoro=Lebourg, Nicolas|jaro=2017|eldonejo=Harvard University Press|isbn=978-0674971530}} * {{citaĵo el libro|familia nomo=Camus|persona nomo=Jean-Yves|titolo=Key Thinkers of the Radical Right: Behind the New Threat to Liberal Democracy|jaro=2019|eldonejo=Oxford University Press|isbn=9780190877613|redaktinto=Sedgwick, Mark|pages=73–90|ĉapitro=Alain de Benoist and the New Right}} * {{citaĵo el libro|familia nomo=Mudde|persona nomo=Cas|titolo=The Far Right Today|jaro=2019|eldonejo=[[John Wiley & Sons]]|isbn=978-1-5095-3685-6}} * {{citaĵo el libro|familia nomo=Taguieff|persona nomo=Pierre-André|titolo=La revanche du nationalisme: Néopopulistes et xénophobes à l'assaut de l'Europe|jaro=2015|eldonejo=Presses Universitaires de France|isbn=978-2-13-072950-1|lingvo=fr}} * {{citaĵo el libro|titolo=Lions of the North: Sounds of the New Nordic Radical Nationalism|familia nomo=Teitelbaum|persona nomo=Benjamin R.|eldonejo=Oxford University Press|jaro=2017|isbn=978-0-19-021259-9}} * {{citaĵo el libro|familia nomo=Zúquete|persona nomo=José Pedro|titolo=The Identitarians: The Movement against Globalism and Islam in Europe|jaro=2018|eldonejo=University of Notre Dame Press|isbn=9780268104245}} '''Plia literaturo''' * {{citaĵo el libro |familia nomo=Virchow |persona nomo=Fabian |jaro=2015 |ĉapitro=The 'Identitarian Movement': What Kind of Identity? Is it Really a Movement? |redaktinto=Simpson, Patricia Anne |redaktinto=Druxes, Helga |titolo=Digital Media Strategies of the Far Right in Europe and the United States |loko=Lanham, Maryland |eldoninto=Lexington Books |paĝoj=177–190 |isbn=978-0739198810 }} * {{citaĵo el la reto|url=http://ecpr.eu/Filestore/PaperProposal/ff2ea4db-2b74-4479-8175-7e7e468608ba.pdf|titolo=The Identitarian Movement – renewed idea of alternative Europe|persona nomo=Petra|familia nomo=Vejvodová|dato=Septembro 2014||eldoninto=Department of Political Science, Faculty of Social Studies (konferenco de European Consortium for Political Research|ECPR General Conference)|loko=Masaryk University, Brno|alirdato=2017-05-10}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Ismoj]] [[Kategorio:Dekstra ekstremismo]] [[Kategorio:Identeca politiko]] [[Kategorio:Naciismo]] [[Kategorio:Nova Dekstro (Eŭropo)]] [[Kategorio:Politiko]] oydmzotoz4n6l82agzqppl5vpzp4uya 0 715532 9413199 7651844 2026-06-25T12:04:40Z Sj1mor 12103 9413199 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = György Méhes |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = |dato de naskiĝo = [[1906]] |loko de naskiĝo = [[Budapeŝto]] }} '''[[Georgo|György]] Méhes''' [djordj mEheŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Méhes György''' estis [[Hungario|hungara]] [[bestokuracisto]], altlerneja [[instruisto]] kaj [[higieno|higienisto]]. György Méhes<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM357378/78f65bea-4a11-43bb-8eaa-ee8294d755e4/solr/0/24/0/5/authorOrder/ASC</ref> naskiĝis en [[1906]] en [[Budapeŝto]], li mortis la {{daton|21|januaro|1991}} en Budapeŝto. == Biografio == György Méhes akiris bestokuracistan [[diplomo]]n en [[Veterinara Universitato de Budapeŝto|Veterinara Altlernejo de Budapeŝto]] en [[1929]]. Post la diplomo li trovis laborlokon en [[uzino]] pri [[salamo]]j, kie li faris la necesajn ekzamenojn de la [[viando]]j. En [[1935]] li eklaboris en la ĉefurba buĉejo, kie ekde [[1945]] li estis ties gvidanto. Inter 1946-1949 li instruis higienojn de [[lakto]]j kaj viandoj en la [[fakultato]] (iam altlernejo). En 1949 li estis akuzita kaj arestita, sed post duonjaro li estis rehabilitita. Post 2 jaroj li estis ĉefo de ĉiuj enlandaj buĉejoj, ekde 1953 li gvidis kontrolan servon pri viandoj en Budapeŝto, ekde [[1964]] jam en la tuta lando. Li pensiuliĝis en [[1973]]. == Fontoj == * [http://www.huveta.hu/bitstream/handle/10832/684/MehesGyorgy.pdf?sequence=1&isAllowed=y hungarlingva biografio kun foto] * [http://konyvtar.univet.hu/sirok/node93.html hungarlingva biografio] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Unua}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Mehes Gyorgy}} [[Kategorio:Hungaraj bestokuracistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj higienistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] iue2jwu22yfr14thakeqpdtdenx6k30 0 717597 9413641 8949097 2026-06-26T03:15:37Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413641 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Imre Boczonádi Szabó |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = Imre Boczonádi Szabó |naskonomo = }} '''[[Emeriko|Imre]] Boczonádi [[Szabó]]''' [boconAdi sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Boczonádi Szabó Imre''' estis [[Hungario|hungara]] [[operkantisto]] ([[tenoro]]), [[komponisto]], tekstopoeto, [[abelisto]]. Imre Boczonádi Szabó<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM47804/aa1c6023-9c55-4e85-bce5-2db5aea63f2d/solr/0/24/0/4/authorOrder/ASC</ref> naskiĝis la {{daton|4|novembro|1847}} (laŭ alia informo la naskiĝtago estas la 9-a) en [[Kiskunfélegyháza]], li mortis la {{daton|4|februaro|1933}} en [[Újpest]]. == Biografio == Imre Boczonádi Szabó maturiĝis en [[Esztergom]], poste li studis juron en [[ELTE|Reĝa Universitato de Pest]], samtempe li lernis kantadon en lernejo pri opera branĉo de [[Nacia Teatro (Budapeŝto)]]. En la teatro li kantadis inter 1873-1875, pli poste en [[Ŝtata Hungara Teatro de Kluĵo|Teatro de Kolozsvár]], fine en [[Budapeŝta Ŝtata Operejo]] (1895-1905). En tiu longa periodo li ankaŭ komponadis kantojn precipe konvenaj al epoko de [[Francisko Rákóczi la 2-a]], krome li ankaŭ verkis tekstojn por kantoj. Ekde [[1885]] li komencis bredadi [[abelo]]jn en la familia [[bieno]] en [[Pálmonostora]]. En [[1902]] li prezentis novan [[abelujo]]n, en [[1913]] pli bonan kun 24 kadroj. Lia alia abelujo estis portebla, do poste disetendiĝis la migra ebelado. Li establis [[fabriko]]n por produkti tiajn abelujojn en Újpest kaj li fondis [[revuo]]n pri abeloj en 1904. Li petis [[patento]]n nur unufoje, ĉiuj aliaj abelujoj estis libere kopiitaj. Ankaŭ lia filo estis abelisto. == Elektitaj kontribuoj == * liaj kantoj estis eldonitaj en 1875 * ''Rendszerem ismertetése'' (1904) * ''A méhek élete'' (1911, germane ''Das Leben dér Bienen'' 1913) * ''A 42-es Boczonádi-kaptár ismertetése'' (1919) * ''Kasos méhészkedés keretes gyámolokkal'' (1921) * ''A méhek élete. I—III.'' (1921—1923) * ''Méhgazdaság'' (kunaŭtoro, 1926) == Memorigiloj == * en [[2013]] premio estis fondita sub nomo "Boczonádi Szabó Imre" == Fontoj == * [http://www.kaptargyartas.hu/kaptar.html hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210512121819/http://www.kaptargyartas.hu/kaptar.html |date=2021-05-12 }} * [http://www.mezogazdasagikonyvtar.hu/assets/digitarchiv/Magyar-agrartorteneti-eletrajzok_1_A-H_OCR.pdf hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 235-a paĝo)] * [https://www.arcanum.hu/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/b-74700/boczonadi-szabo-imre-74C57/ hungarlingva biografio] * [https://agroforum.hu/lapszam-cikk/jegyzet-gazdalkodoknak-a-mehekrol-a-meheszetrol-a-vilagnapjukrol/ hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Unua}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Boczonadi Szabo Imre}} [[Kategorio:Hungaraj abelbredistoj]] [[Kategorio:Hungaraj operkantistoj]] [[Kategorio:Hungaraj komponistoj]] [[Kategorio:Hungaraj tekstopoetoj]] 1gtdms72vr02kdcl4y5bhr4gfokd9es 0 719014 9413387 9367979 2026-06-25T15:41:59Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413387 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo |bildo=Humppilan kirkko2.JPG |regiono-ISO=FI |lando = {{Finnlando}} |provinco = {{Origina Tavastio}} |tipo1 = reliefo |zomo = 7 }} [[Dosiero:HUM16_Urpolan_kartano1_(48681325448).jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|historia komunuma vilao somere}}]] [[Dosiero:Urpolan kartano ja viikinkisauna (51085508132).jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|kaj vintre (nomata ''Urpolan kartano'')}}]] '''Humppila''' estas komunumo en Finnlando en provinco [[Origina Tavastio]]. Ĝia areo estas 148,61 km², el kio estas akvo 0,65 km². La 31-an de decembro 2020 la komunumo havis 2177 loĝantojn, kaj la 31-an de decembro 2022 estis {{unuo|22943}}.<ref>[https://pxdata.stat.fi/PxWeb/pxweb/en/StatFin/StatFin__vaerak/statfin_vaerak_pxt_11ra.px/ statistikaj informoj laŭ la stato fine de 2022] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230124124821/https://pxdata.stat.fi/PxWeb/pxweb/en/StatFin/StatFin__vaerak/statfin_vaerak_pxt_11ra.px/ |date=2023-01-24 }} ({{fi}})</ref> Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Al pejzaĝoj de Humppila estas tipaj vastaj, ebenaj kultivadaj areoj, terkrestaro, kiu iras tra la areo de la komunumo kaj apud la komunumlimoj arbaraj, montetaj areoj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{fi}}) <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Origina Tavastio]] [[Kategorio:Komunumoj de Finnlando]] lkdyu0t44sacvyj43cxx2padwyvff4w 0 719393 9413890 9200249 2026-06-26T11:26:58Z ThomasPusch 1869 [[Novjorko]]: eldonejo [[Simon & Schuster]] 9413890 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} {{Informkesto filmo}} '''''Pride and Prejudice''''' estas usona filmo de [[1940]] kiel adaptaĵo de la samnoma romano de [[Jane Austen]] de 1813 nome ''[[Pride and Prejudice]]'', reĝisorita de Robert Z. Leonard en kiu stelulis [[Greer Garson]] kaj [[Laurence Olivier]]. La [[scenaro]] estis verkita de [[Aldous Huxley]] kaj Jane Murfin, adaptita specife el la teatra adaptaĵo de Helen Jerome aldone al la romano de Jane Austen. La filmo temas pri kvin fratinoj de angla familio de terposedantoj kiu nepre bezonas masklan heredanton kaj en tiu aperas aferoj de geedzeco, [[moralo]] kaj [[antaŭjuĝo]]j. La filmo estis elsendita de [[MGM]] en la 26a de Julio, 1940, en Usono kaj estis bone ricevita de kritikistoj. == Enhavo == La kvin fratinoj devas trovi edzon en Anglio en la [[19-a jarcento]] sekvante discipline la valorojn kaj moralon de la epoko sub la forta kontrolo de la patrino, kiu akre konsilas ilin kaj eĉ faras sian propran ludon en la amaferoj de siaj filinoj.<ref>[http://hoycinema.abc.es/Mas-fuerte-que-orgullo-1940.htm "Sinopsis"]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} de ''Más fuerte que el orgullo'' en la retejo de Hoycinema</ref>​ == Geaktoroj kaj roluloj == [[Dosiero:Greer Garson in Pride and Prejudice.JPG|eta|maldekstre|Garson kiel Elizabeth Bennet.]] [[Dosiero:Laurence Olivier Pride and prejudice.jpg|eta|maldekstre|Olivier kiel Darcy.]] * [[Greer Garson]] kiel Elizabeth Bennet * [[Laurence Olivier]] kiel Fitzwilliam Darcy * Mary Boland kiel Mrs. Bennet * Edna May Oliver kiel Lady Catherine de Bourgh * Maureen O'Sullivan kiel Jane Bennet * Ann Rutherford kiel Lydia Bennet * Frieda Inescort kiel Caroline Bingley * Edmund Gwenn kiel Mr. Bennet * Karen Morley kiel Charlotte Lucas Collins * Heather Angel kiel Kitty Bennet * Marsha Hunt kiel Mary Bennet * Melville Cooper kiel Mr. Collins * Edward Ashley Cooper kiel George Wickham * Bruce Lester kiel Mr. Bingley * E. E. Clive kiel Sir Willam Lucas * Marjorie Wood kiel Lady Lucas * Vernon Downing kiel Captain Carter == Vidu ankaŭ == * [[Pride & Prejudice (2005)]] == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Macdonald, Gina / Macdonald, Andrew F (2003). Jane Austen on screen. Cambridge University Press. * Olivier, Laurence (1985). [https://archive.org/details/confessionsofactolivi00oliv Confessions of an actor: An autobiography.] [[Novjorko]]: eldonejo [[Simon & Schuster]] * Parrill, Sue (2002). Jane Austen on film and television: A critical study of the adaptations. Mc Farland & Comany, Inc., Publishers. * Regis, Pamela (2007). A natural history of the romance novel. University of Pennsylvania Press. * Spoto, Donald (1992). Laurence Olivier: A biography. [[HarperCollins]] Publishers. * Tepa Lupack, Barbara (1999). Nineteenth century women at the movies: Adapting classic women's fiction to film. University of Wisconsin Press. * Troost, Linda / Greenfield, Sayre (2001). Jane Austen in Hollywood. The University Press of Kentucky. * Troyan, Michael (1999). A rose for Mrs. Miniver: The life of Greer Garson. The University Press of Kentucky. * Vieira, Mark A (2009). Irving Thalberg: Boy wonder to producer prince. University of California Press. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Filmoj aperintaj en 1940]] [[Kategorio:Anglalingvaj filmoj]] [[Kategorio:Usonaj nigrablankaj filmoj]] [[Kategorio:Usonaj filmoj]] [[Kategorio:Jane Austen]] p7mgm197g3an3jncq6gl7iql116no18 0 720008 9413741 8636817 2026-06-26T07:11:06Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413741 wikitext text/x-wiki '''Indantreno,<ref>Costa, A.K. A. Dicionário Completo Esperanto-Português, 2a eld. Rio de Janeiro FEB.2001</ref>''' estas organika tinkturfarbo el 2-aminoantrakvinono traktita per [[kalia hidroksido]] en ĉeesto de [[Kalio|kalia salo]]. Ĝi estas [[pigmento]] uzebla en jenaj rimedoj: akrila, alkida, kazeina, ''enkaŭsta,'' freska, guaŝa, [[linoleo]], glutenfarbo, [[paŝtelo]] kaj akvarela pentrarto. Ĝi estas uzata por tinkturfarbi senkolorfiksilan [[kotono]]n kaj kiel pigmenton en kvalitaj farboj kaj emajloj. Kiel manĝaĵo-kolorigilo, ĝi havas E-numeron E130, sed ĝi ne estas aprobita por uzo en [[Usono]] aŭ [[Eŭropa Unio]].<ref>[http://www.fda.gov/ForIndustry/ColorAdditives/ColorAdditiveInventories/ucm115641.htm Summary of Color Additives for Use in the United States in Foods, Drugs, Cosmetics, and Medical Devices], [[Food and Drug Administration]]</ref> <ref>[http://www.food.gov.uk/safereating/additivesbranch/enumberlist Current EU approved additives and their E Numbers], Food Standards Agency</ref> Ĝi estis la unua ekzemplo de la marko "Indanthren" (akronimo por Indigo de antraceno) lanĉita de [[BASF]] en 1901.<ref name=roempp>Entry on ''[https://roempp.thieme.de/lexicon/RD-09-00459 Indanthron-Pigmente]''. en: ''[https://en.wikipedia.org/wiki/R%C3%B6mpp%27s_Chemistry_Lexicon Römpp Online]''. Georg Thieme Verlag, alirita la 16an de Januaro 2013.</ref><ref>{{cite web |title=Marken - Registerauskunft - Indanthren |url=https://register.dpma.de/DPMAregister/marke/register/51151/DE |website=DPMAregister |accessdate=29a de Aŭgusto 2020 |language=de |quote=Anmeldetag: 05.08.1901 / Inhaber: BASF AG}}</ref><ref>{{cite book |last1=Zollinger |first1=Heinrich |title=Color Chemistry: Syntheses, Properties, and Applications of Organic Dyes and Pigments |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-3-906390-23-9 |page=255 |url=https://books.google.com/books?id=0Ynge4E5rqYC&pg=PA255 |accessdate=29a de Aŭgusto 2020 |quote=The German word ''Indanthren'' is an acronym for ''Indigo aus Anthrazen''}}</ref> Unu hazarda rezulto estas, ke eĉ nun, en [[Japanio]], tinaj tinkturaĵoj estas ofte priskribitaj kiel thren (e) tinkturoj (ス レ ン 染料), derivitaj de la japana transliterumo de la marko.<ref>{{cite web |title=COLOURFUL WORLD III |url=http://www.eonet.ne.jp/~hss50111/content05.html |website=www.eonet.ne.jp |accessdate=29a de Aŭgusto 2020 |quote=バット染料の主たる製造元は、ドイツの化学会社でありその時の商標が、 “インダンスレン” であったことからスレン染料と呼ぶ場合も多くあります |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-04-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20170812153206/http://www.eonet.ne.jp/~hss50111/content05.html |arkivdato=2017-08-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170812153206/http://www.eonet.ne.jp/~hss50111/content05.html |archivedate=2017-08-12 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.eonet.ne.jp/~hss50111/content05.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-04-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20170812153206/http://www.eonet.ne.jp/~hss50111/content05.html |arkivdato=2017-08-12 }}</ref><ref>{{cite web |title=アルテモンド　豆知識　/　スレン染料 |url=http://www.artemondo.co.jp/mame/knowledge/threne.htm |website=www.artemondo.co.jp |quote=スレン染料（threne dye）とは、バット染料（vat dye）の俗称}}</ref> == Ecoj == Ĝi havas la aspekton de bluaj nadloj kun metala brilo kaj fandopunkto de 470-{{GdC|500}}. Ĝi havas bonegan luman kaptadon, kaj povas solviĝi en iuj organikaj solviloj. == Referencoj kaj noto == {{Referencoj}} * {{tradukita|en|Indanthrone blue|revizio=998398192}} {| !Registara kontrolo | * GND: 4161462-8 * MA: 2777793133 |} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Antrakinonaj kolorigiloj]] 97jisxfrx1e1ikjmz05p19nq1pb2bc9 0 721147 9413420 8927138 2026-06-25T17:00:32Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413420 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | bildo = Hämeenkyrön kirkko.jpg | lando={{Finnlando}} | tipo1=reliefo | zomo=9 | provinco = [[Pirkanmaa]] | titolo de administra unuo1 = Eksa gubernio | administra unuo1 = [[Okcidenta Finnlando]] | regiono-ISO = FI-11 | sen banderolo = jes }} '''{{PAĜONOMO}}''' estas komunumo en [[Finnlando]]. Ĝi apartenas al la [[Provincoj de Finnlando|provinco]] [[Pirkanmaa]] kaj ĝis 2009 apartenis al la pli vasta gubernio [[Okcidenta Finnlando]]. La komunuma areo estas {{unuo|505|km²}}, el kio estas akvo {{unuo|41|km²}}. La 31-an de decembro 2020 la komunumo havis {{nombro|10344}} loĝantojn, kaj la 31-an de decembro 2022 estis {{unuo|10257}}.<ref>[https://pxdata.stat.fi/PxWeb/pxweb/en/StatFin/StatFin__vaerak/statfin_vaerak_pxt_11ra.px/ statistikaj informoj laŭ la stato fine de 2022] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230124124821/https://pxdata.stat.fi/PxWeb/pxweb/en/StatFin/StatFin__vaerak/statfin_vaerak_pxt_11ra.px/ |date=2023-01-24 }} ({{fi}})</ref> Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fi}}) [[Dosiero:Hämeenkyrön vanha kappeli.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|tradicia tombeja kapelo}}]] {{ĝermo|Finnlando}} {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Finnlando]] 3fx0jf3z0uy3p0l24dorhe1eke3avk7 0 728313 9413637 8428432 2026-06-26T02:32:27Z Pettend 214084 Aldonis ĉefartikolon 9413637 wikitext text/x-wiki {{Ĉefartikolo|Specialaj teritorioj de membroj de la Eŭropa Ekonomia Areo}} La '''Transoceanaj Landoj kaj Teritorioj''' (mallongigita TLToj) estas dependoj de la membroŝtatoj de la [[Eŭropa Unio]], sed kiuj tamen ne estas integra parto de la Eŭropa Unio mem. Iliaj statutoj kaj iliaj rilatoj kun EU regas laŭkaze en la [[Traktato de Maastricht|Traktato pri Eŭropa Unio]] (TEU). La aŭtonomeco kaj individuaj privilegioj, kiujn ili ĝuas, dependas ankaŭ de la rilatoj, kiujn ili havas kun la landoj, al kiuj ili estas ligitaj. Oni ne konfuzu la TLTojn kun la [[Eksteraj Regionoj (Eŭropa Unio)|Eksteraj Regionoj]] (ERoj), kiuj havas alian statuson de transmaraj regionoj de la landoj de Eŭropa Unio. Ilia jura reĝimo estas difinita en Artikoloj 198 kaj sekvaj De la [[Traktatoj de Romo|Traktato pri Funkciado de Eŭropa Unio]]). La TLToj, kies statuto estis kreita ekde la [[Traktatoj de Romo]] en 1957, ne estas parto de la Eŭropa Unio kaj ne estas membroj de la [[Schengen-areo]] kvankam ili dependas de landoj, kiuj estas ties parto. La TLOToj estas: * El [[Danio]]: [[Gronlando]] * El [[Francio]]: [[Nov-Kaledonio]], la [[Franca Polinezio]], [[Sankta-Piero kaj Mikelono]], la [[Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj]], [[Valiso kaj Futuno]] kaj [[Saint-Barthélemy]] * El [[Nederlando]]: [[Arubo]], [[Bonero]], [[Kuracao]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]] kaj [[Sint-Maarten]] <center> [[Dosiero:Map-Europe-Outermost-regions-de.png|eta|600ra|centre|Geografio de Eŭropa Unio {{Legendo|#000a9f|Kontinenta teritorio de la membraj ŝtatoj}} {{Legendo|#0055ce|Eksteraj regionoj}} {{Legendo|#078002|Transmaraj landoj kaj teritorioj}} Ĝisdatigita post [[Briteliro]]. ]] </center> {{Ĝermo}} [[Kategorio:Eŭropunia juro]] k23e16l6b07namlflh3m6osve4dq7u0 0 728631 9413636 8144641 2026-06-26T02:31:18Z Pettend 214084 Aldonis ĉefartikolon 9413636 wikitext text/x-wiki {{Ĉefartikolo|Specialaj teritorioj de membroj de la Eŭropa Ekonomia Areo}} La '''Eksteraj regionoj''' (ERoj) estas teritorioj de [[Eŭropa Unio]] situantaj ekster la [[eŭropa kontinento]]. La ERoj estis agnoskitaj unuafoje en deklaro aneksita al la [[Traktato de Mastriĥto|Maastricht-Traktato]] de 1992. Ekde 2009 ili estas difinitaj en Artikolo 349 de la [[Traktato pri Funkciado de Eŭropa Unio]], kiu specifas la manieron adapti eŭropan juron al ili. La ERoj estas parto de Eŭropa Unio, male al [[Rilataj Transoceanaj Landoj kaj Teritorioj (Eŭropa Unio)|Rilataj Transoceanaj Landoj kaj Teritorioj ]] dependantaj de membrolandoj de Eŭropa Unio. Ĉi-lastaj ne formas parton de unia teritorio kvankam iliaj ŝtatanoj posedas la naciecon de membroŝtato de la Unio. Krome, nek la [[transmaraj departementoj]] (kiuj estas ERoj), nek la Rilataj Transoceanaj Landoj kaj Teritorioj estas parto de la [[Schengen-areo]] (krom la [[Acoroj]], [[Kanarioj]] kaj [[Madejro]]). La Eksteraj regionoj indikitas helblue sur la suba mapo kun la asociataj teritorioj de [[Eŭropa Unio]]. Ili situas en [[Atlantika Oceano]], [[Sudameriko]] kaj [[Hindia Oceano]]. <center> [[Dosiero:Map-Europe-Outermost-regions-de.png|eta|600px|center|Geografio de Eŭropa Unio {{Legendo|#000a9f|Kontinenta teritorio de la membraj ŝtatoj}} {{Legendo|#0055ce|Eksteraj regionoj}} {{Legendo|#078002|Transmaraj landoj kaj teritorioj}} Ĝisdatigita post [[Briteliro]]. ]] </center> {{Projektoj}} {{Ĝermo}} [[Kategorio:Eŭropunia juro]] 09oihv1555yeaffxmcowo6i07vi55yg 0 731730 9413788 9161317 2026-06-26T08:14:22Z ThomasPusch 1869 + [[Simon & Schuster]] 9413788 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Ŭen Kimei''', literumita ankaŭ ''Wen Qimei'', denaske ''Wen Suqin'', estis la patrino de [[Mao Zedong]]. Ŝi studis en loka [[Budhismo|budhisma]] monaĥinejo ĝis ŝi estis 10-jaraĝa. Ŝia patro batis ŝian patrinon, kaj tial ili fuĝis al [[Ŝaoŝan]], [[Hunano]]. Tie, la patrino de Suqin reedziniĝis, tiam al 60-jaraĝa terposedanto, kio estis tre malofta en Ĉinio tiam. Suqin studis en baptisma lernejo tie kaj aprobis. Estante 13-jaraĝa, ŝia duonpatro [[aranĝita geedzeco|aranĝis ŝian geedzon]] al 10-jaraĝa Mao Yichang, kiu venis el longa linio de kamparanoj. Estante 26-jaraĝa, Suqin naskis [[Mao Zedong]]. Wen priokupiĝis pro la [[sano]] de la bebo, ĉar ŝi jam havis du filojn kiuj mortis infane. Tiukadre ŝi turnis sin al [[Budhismo|budhismaj]] instancoj, sed tio ne utilis, ĉar Mao estis sana. == Bibliografio == * [[Jung Chang|Chang, Jung]]; Halliday, Jon (2005). Mao: The Unknown Story. Londono: Jonathan Cape. ISBN 978-0-224-07126-0. * Feigon, Lee (2002). Mao: A Reinterpretation. Ĉikago: Ivan R. Dee. ISBN 978-1-56663-458-8. * Hollingworth, Clare (1985). Mao and the Men Against Him. Londono: Jonathan Cape. ISBN 0224017608. * Pantsov, Alexander V.; Levine, Steven I. (2012). Mao: The Real Story. Novjorko kaj Londono: eldonejo [[Simon & Schuster]]. ISBN 978-1-4516-5447-9. * Terrill, Ross (1980). Mao: A Biography. Novjorko: [[Simon & Schuster]]. ISBN 978-0-06-014243-8. * Snow, Edgar (1961) [1937]. Red Star Over China. Novjorko. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Kimei, Ŭen}} [[Kategorio:Mao Zedong]] [[Kategorio:Virinoj en Azio]] [[Kategorio:Ĉinoj]] benf3pssvfe4kd5kw8cwkqut6hqvxzr 0 735591 9413408 9063249 2026-06-25T16:32:11Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413408 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Husn Banu Ghazanfar''', foje '''Husnbanu Ghazanfar''' (en la [[daria lingvo]]: حسن بانو غضنفر‎, n. la 1-an de februaro 1957 en [[Balĥo]]) estas [[Afganio|afgana]] profesorino, verkistino, poetino kaj prelegantino. Ŝi estis ankaŭ Ministrino pri Virinaj Aferoj en Afganio (paŝtue: '''د ښځو چارو وزارت''').[[Dosiero:Husn Banu Ghazanfar.jpg|eta|Husn Banu Ghazanfar, afgana ministro pri virinaj aferoj de aŭgusto 2006 ĝis marto 2012 kaj duan fojon inter 2012 kaj aprilo 2015.|330x330ra]] == Frua vivo kaj edukado == Ghazanfar, filino de Abdul Ghafar, naskiĝis en la [[provinco Balĥo]] la 1-an de februaro [[1957]]. Ŝi diplomiĝis ĉe la mezlernejo Sultano Razia en [[Mazar-i Ŝarif|Mazar-i-Ŝarif]] kaj akiris ŝian BA kaj la gradon de magistron pri literaturo kaj sociologio en la rusa urbo [[Stavropolo|Stavropol]]. Je [[1983]] ŝi estis enplektita en la programo de la Literatura Fakultato de la [[Kabula Universitato]]. Ĉirkaŭ du jaroj poste, ŝi iris al [[Sankt-Peterburgo|Sankt Petersburgo]], [[Rusio]], kie ŝi akiris [[Doktoreco|doktorecon]] en [[filologio]]. Estante uzbekdevena<ref>(en) "''[https://web.archive.org/web/20110728004043/http://www.scis.org/SA_L2_A4_teacher_resource_2_10_p115.pdf Afghan Government 2009]''" (PDF). Central Intelligence Agency (CIA), la 28-an de septembro 2009, arkivita de la [http://www.scis.org/SA_L2_A4_teacher_resource_2_10_p115.pdf originalo] (PDF), la 28-an de julio 2011. </ref>, ŝi flue parolas la lingvojn [[Daria lingvo|darian]], [[Paŝtuna lingvo|paŝtunan]], [[Uzbekoj|uzbekan]], [[Rusa lingvo|rusan]] kaj scias iom da [[Turka lingvo|turka]] kaj angla<ref>[http://www.afghan-bios.info/index.php?option=com_afghanbios&id=549&task=view&total=12&start=7&Itemid=2 Ghazanfar, Professor. Dr. Husn Bano Banu]</ref>. '''Esperanto''' En 2005 ŝi lernis ankaŭ iom da Esperanto kaj ebligis kurson de [[Afganio#Esperanto en Afganio|Esperanto en la Kabula Universitato]]<ref>(eo) [https://www.liberafolio.org/arkivo/www.liberafolio.org/2005/Agado/kabulokurso.html Novaj kursoj de Esperanto en Afganio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20250225100614/https://www.liberafolio.org/arkivo/www.liberafolio.org/2005/Agado/kabulokurso.html |date=2025-02-25 }}, [[Libera Folio]], la 15-an de decembro 2015</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www2u.biglobe.ne.jp/~fukuto/aaadem/aaadem.htm |titolo=Afgana Esperanto-Movado, novembre 2006 |alirdato=2021-08-19 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20210125062518/http://www2u.biglobe.ne.jp/~fukuto/aaadem/aaadem.htm |arkivdato=2021-01-25 }}</ref>. == Kariero == En [[2003]], ŝi estis nomumita kiel la Kapo de la Literatura Fakultato ĉe la Kabula Universitato. En julio 2006, Ghazanfar ricevis la fidon de la Nacia Asembleo de Afganio (la afgana parlamento) fariĝi Ministrino pri Virinaj Aferoj. Ghazanfar ankaŭ laboris kiel: * Membro de la Alta Konsilio de la Ministerio de Supera Edukado * Membro de '''Speranto''' [aŭ ĉu '''Es'''peranto?] Internacia Asocio de Virinoj * Membro de la Internacia Asocio de Turk Zabanan * Membro de la Stabo de Direktoroj de la Asocio Hakim Nasir Khisro Balkhi. === Virinaj rajtoj === La Ministerio pri Virinaj Aferoj (paŝtue: '''د ښځو چارو وزارت''') estis ministerio en la afgana registaro, establita en malfrua [[2001]] fare de la afgana Provizora Administracio kies misio estis certigi, ke laŭleĝaj, ekonomiaj, sociaj, politikaj kaj civitaj rajtoj de virinoj en Afganio, inkluzive de ilia rajto esti liberaj de ĉiaj perfortoj kaj diskriminacioj, estas respektataj, antaŭenigataj kaj plenumataj. Kvankam tiu ministerio celis antaŭenigi virinajn rajtojn, tiuj restis ankoraŭ komplikaj per reakcia vidpunkto pri virinoj fare de iuj sociaj grupoj, precipe kamparanoj, kio daŭre kaŭzas zorgemon<ref>(en) Farrah Azeem Khan, "''[https://asiafoundation.org/2018/12/05/2018-survey-of-afghan-people-shows-womens-rights-are-complicated/ 2018 Survey of Afghan People Shows Women's Rights are Complicated] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210818225328/https://asiafoundation.org/2018/12/05/2018-survey-of-afghan-people-shows-womens-rights-are-complicated/ |date=2021-08-18 }}''". Asia Foundation, la 5-an de decembro 2018.</ref>. Virinoj oficiale akiris egalecon kun viroj laŭ la konstitucio de [[1964]]. Tamen ĉi tiuj rajtoj estis forprenitaj en la [[1990-aj jaroj]] per malsamaj portempaj regantoj kiel la [[Talibano|talibanoj]] dum [[enlanda milito]]. Kiam la talibanoj rekonkeris la tutan Afganion en aŭgusto 2021, ekestis denove maltrankvilo pri la estonteco de virinoj en la lando, kvankam nun la talibanoj promesis respekti virinajn rajtojn<ref>(en) Yaroslav Trofimov, "''[https://www.wsj.com/articles/afghanistans-taliban-seize-jalalabad-as-panic-grips-kabul-11629005282 Afghanistan Government Collapses as Taliban Take Kabul]''", [[The Wall Street Journal]], la 15-an de aŭgusto 2021, alirite la 18-an de aŭgusto 2021.</ref>. == Verkaro == Ŝi estas ankaŭ poeto kaj verkistino de beletro. Ŝiaj libroj estas ''The Human Fate'', ''Predations in the 21st Century'', ''The Secrets of Beauty'' and ''Attraction'' (La Homa Sorto, Prediktoj en la 21-a jarcento, La Sekretoj de ''Beleco kaj Allogo).'' ''Ŝi mem tradukis la libron Self Realization'' (Memrealiĝo). Ŝi verkis eseojn kaj sciencajn artikolojn eldonitaj en naciaj kaj internaciaj ĵurnaloj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == [[Afganio#Esperanto en Afganio|Esperanto en Kabulo, Afganio]] [[Hiĝabo]] [[Rahnaward Zaryab]], fama darilingva verkisto == Ekstera ligilo == [http://mowa.gov.af/en Biografio de d-rino Husn Banu Ghazanfar] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110503040706/http://mowa.gov.af/en |date=2011-05-03 }} {{Projektoj}} [[Kategorio:Vivantaj homoj]] [[Kategorio:Afganaj feministoj]] [[Kategorio:Esperanto]] [[Kategorio:Afganio]] [[Kategorio:Afgana socio]] [[Kategorio:Politiko de Afganio]] [[Kategorio:Esperanto-movado en Afganio]] 13kx6qb65zdj50sadydpzvw7zf6rjar 0 743516 9413432 9337351 2026-06-25T17:36:06Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413432 wikitext text/x-wiki {{Apartigila paĝo|Hůrka}} {{Geokesto | muzeo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Artileria fuortaro Hůrka | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-cs|Dělostřelecká tvrz Hůrka}} | kategorio = muzeo (fuortaro) <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Dělostřelecká tvrz Hůrka | moto = | kromnomo = | dosiero = K-Bg-S 10 U boží muky 2.jpg | dosiero_priskribo = Infanteria fuorto K-Bg-S 10 U boží muky de fuortaro Hůrka <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Regiono Pardubice | distrikto = Distrikto Ústí nad Orlicí <!-- *** Familio *** --> | parenco = PGK III Králíky | orogenezo = [[Výšina (Hanuŝovica montetaro)|Výšina]] | orogenezo_tipo = Monto | aliro = | publiko = jes | montaro = Hanuŝovica montetaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Hůrka | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 50 | lat_m = 05 | lat_s = 18 | lat_NS = N | long_d = 16 | long_m = 46 | long_s = 10 | long_EW = E <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.hurka.boudamuseum.com Artileria fuortaro Hůrka] | commons = Hůrka (fortress) | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} [[Dosiero:Areal vstupniho objektu K-S 12a U rybnicku.JPG|eta|maldekstra|Areo de la [[enireja objekto]] K-S 12a U rybníčku de fuortaro Hůrka ankoraŭ kun transmetiga hangaro]] [[Dosiero:Vchodový objekt K-S 12a tvrze Hůrka.jpg|eta|maldekstra|La [[enireja objekto]] K-S 12a de la artileria fuortaro Hůrka jam sen hangaro]] {{Informkesto artileria fuortaro | nomo = Hůrka | dosiero = | priskribo = | betonado = | objektoj = K-S 10 U boží muky - [[infanteria fuorto]]<br />K-S 11 Na svahu - [[artileria fuorto]]<br />K-S 12 Na kótě - [[artileria turniĝonta turo]]<br />K-S 12a U rybníčku - [[enireja objekto]]<br />K-S 12b Utržený - [[artileria gvatejo]]<br />K-S 13 U lomu - [[infanteria fuorto]] | aliaj nomoj = ''Berghöhe'' (laŭ unu el la germanaj markigoj de la monto),<br />''Horka'' (laŭ antaŭmilita traduko de la germana nomo de la monto),<br />''Výšina'' (laŭ postmilita traduko de la germana nomo de la monto) | komandanto = pplk. pěch. Ervín Maršák | konstru-firmao = Dr. Ing. [[Karel Skorkovský]] | hom-ekipo = 424 viroj + duonroto de infanterio, sume proksimume pli ol 500 viroj | bataliono = | roto = | desegnaĵo1 = | desegnaĵo2 = | desegnaĵo3 = | dosiero2 = | priskribo2 = }} '''Artileria fuortaro Hůrka''' ({{Lang-cs|Dělostřelecká tvrz Hůrka}}) estas unu el kvin konstrue finitaj [[artileria fuortaro|fuortaroj]] en [[Ĉeĥio]] konstruitaj enkadre de [[ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj]] kontraŭ [[Nazia Germanio|Germanio]]. Ĝi troviĝas en la nordokcidenta terlango de [[Hanuŝovica montetaro]] en masivo de monto [[Výšina (Hanuŝovica montetaro)|Výšina]] en la nordorienta rando de urbo [[Králíky]] kaj en la katastra teritorio de [[Prostřední Lipka]]. Ĝi estas alirebla al publiko kiel muzeo. == Projektado kaj konstruado == Esploron de la tereno en spaco de la estonta fuortaro Hůrka okazis precipe dum junio de [[1935]]. Aŭtoro de la projekto fariĝis staba kapitano de pioniraro Inĝ. [[Leopold Krejčí]]. En konkurso pri elekto por la konstruado mem gajnis konstruisto Dr. Ing. [[Karel Skorkovský]] Prago dum komenca sumo 20 876 371,21 [[Ĉeĥoslovaka krono|Kĉ]]. La konstruado komencis la 5-an de aŭgusto [[1936]] kaj ĝi daŭris 24 monatoj. El vidpunkto de armea inspekto la konstruado estis gvidita kiel memstara konstrua subsektoro 2./III. Komandanto de la fuortaro estis projektanto mem staba kapitano Leopold Krejčí, konstruestro fariĝis ĉefleŭtenanto de konstruado Inĝ. [[Václav Blažík]]. La konstruado de la fuortaro elpetis tri mortajn lezojn. == Objektoj de la fuortaro == === La enireja objekto K-S 12a ''"U rybníčku"'' === La [[enireja objekto]] de la ĉeĥoslovakaj artileriaj fuortaroj estis ĉiam principe konstruata en kaŝita loko sur forturnita deklivo en sufiĉa distanco de la ĉefa defenda posteno. Ne estis supozata ĝia rekta enaktivigo en la batalojn, male eĉ dum ili devis okazi nedistrita provizado de la fuortaro. En la objekto troviĝas enveturejo por ŝarĝaŭtomobiloj, enirejo por piedirantoj, transmetejo sur fortikaĵa fervojo kun ŝpuro 600 mm, ensuĉigado de aero por centra filtrila ĉambro, transporta kancelario kaj ĉambroj de kutima fono. Ĝi estis armita per unu [[peza maŝinpafilo mod. 37]] kunligita kun [[4cm kanono modelo 36|kontraŭtanka kanono modelo 36]] en la maldekstra ekstera pafejo kaj per [[malpeza maŝinpafilo mod. 26]] en la dekstra ekstera pafejo, en la pafejo en la unua blendita pordego, en la unua rompo de la enveturejo kaj en du [[Plafonaj blendaj elementoj en la ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj#Infanteriaj kloŝoj|blendaj kloŝoj]] sur plafono de la objekto. === La artileria turniĝonta turo K-S 12 ''"Na kótě"'' === La objekto de la [[artileria turniĝonta turo|turo]] estis konstruita por unu el ĉefaj armiloj de la fuortaro, ĝemelo de [[10cm haŭbizo mod. 38|10 cm haŭbizoj modelo 38]] lokigitaj en la artileria turniĝonta kaj elŝovonta turo. Ĝi betonado okazis inter la 23-a – 30-a de marto 1938 en la IV-a klaso de rezistkapablo kaj kuba kapacito de la betono estas 2 620 m³. Al la subtera sistemo de la fuortaro ĝi estas ligita per ŝtupareja kaj [[lifto|lifta]] ŝakto. La maŝinaro de la turo estis neniam instalita, nuntempe la ŝakto destinta por ĝi estas fermita per ferbetona tabulo. La objekto estas alirebla enkadre de specialaj vizitvojoj. === La artileria fuorto K-S 11 ''"Na svahu"'' === [[Dosiero:Tvrz Hůrka - Dělostřelecký srub K-S 11 ,,Na svahu,,.jpg|eta|maldekstra|La artileria fuorto K-S 11 "Na svahu"|219x219px]] [[Dosiero:Střela Röchling ve stěně dělostřeleckého srubu K-S 11 "Na svahu".jpg|eta|maldekstra|Unu el pafaĵoj Röchling, kiuj restis enkojnigitaj en la muro de la artileria fuorto K-S 11 "Na svahu"]] La objekto de la [[artileria fuorto|fuorto]] estis la dua objekto destinita por lokigo de la ĉefaj armiloj de la fuortaro. Konkrete temis pri triopo de 10 cm haŭbizoj modelo 38 lokigitaj en porpafistaj ĉambroj. Ilia pafado estis orientita tra okcidenta direkto en spacon de [[Valkaldrono Klodsko]]. La haŭbizoj estis neniam instalitaj kaj en periodo de [[Ĝenerala mobilizo en la jaro 1938|mobilizo aŭtune de 1938]] ili estis anstataŭigitaj per [[7,5cm montara kanono mod. 15|7,5 cm montaraj kanonoj mod. 15]] situantaj antaŭ la propra objekto. Unu duopo de la malpezaj maŝinpafiloj modelo 26 troviĝis en helpaj pafejoj, la alia en la blenditaj kloŝoj. La betonado en la IV-a klaso de rezistkapabllo okazis en du etapoj inter 6-a kaj la 10-a de septembro kaj la 4-a – 13-a de oktobro [[1937]], kuba kapacito de betono estas 5350 m³. Kun la subtera sistemo la objekto estas kunigita per du vertikalaj ŝaktoj – per ŝtupareja kaj lifta. Dum [[Germana okupo de Ĉeĥoslovakio|okupado]] okazis sur la objekto pripafadaj ekzamenoj de subkalibraj kontraŭbetonaj pafaĵoj [[Röchling]], ekzamenoj de pioniraraj eksplodaĵoj, kaj per batala eksploda gaso, pro kio ĝi estas tre damaĝigita. Ambaŭ blenditaj kloŝoj estis elŝiritaj en la 1950-aj jaroj. La subterejo sub la objekto estas alirebla enkadre de kutima vizito de la muzeo, la objekto mem estas alirebla enkadre de specialaj vizitvojoj. === La infanteria fuorto K-S 10 ''"U boží muky"'' === [[Dosiero:K-S 10.JPG|eta|maldekstra|La infanteria fuorto K-S 10 de la artileria fuortaro Hůrka]] La [[infanteria fuorto]] situas sur la linio de la ĉefa defenda pozicio, plej malfrue kie devis esti haltigita antaŭenpaŝo de la atakanto. En la ĉefa armilaro de la objekto troviĝis duopo de kontraŭtankaj kanonoj modelo 36 kunligitaj kun peza maŝinpafilo modelo 37. Al la najbara infanteria fuorto K-S 13 ''U lomu'' pafis tiu ĉi armilo memstare, al la mala flanko en direkto al objekto [[K-S 9 Mezi lesíky]] ĝia pafado estis plenigita per apud lokigita ĝemelo de pezaj maŝinpafiloj modelo 37. Rondan pafadon ebligus en la plafono lokigita [[Infanteria turniĝonta maŝinpafila turo M/OR|turniĝonta maŝinpafila turo]] armita ankaŭ per ĝemelo de pezaj maŝinpafiloj modelo 37. Sed tiu estis neniam liverita. Unu duopo de malpezaj maŝinpafiloj modelo 26 troviĝis en helpaj pafejoj, la alia en blenditaj kloŝoj sur la plafono de la objekto. La fuorto estis betonita inter la 1-a – 12-a de junio 1937 en la IV-a klaso de rezistkapablo kun kuba kapacito de betono 2856 m³. Al la subtera sistemo de la fuortaro ĝi estas kunigita per vertikala ŝtupareja kaj lifta ŝakto. Dum la okupado la objekto estis forte damaĝigita per pripafadaj ekzamenoj. La blenditaj kloŝoj estis elŝiritaj en la 1950-aj jaroj. La objekto estas alirebla enkadre de specialaj vizitvojoj. === La infanteria fuorto K-S 13 ''"U lomu"'' === La [[infanteria fuorto]] situas sur la linio de la ĉefa defenda pozicio, plej malfrue kie devis esti haltigita antaŭenpaŝo de la atakanto. En la ĉefa armilaro de la objekto troviĝis du kontraŭtankaj kanonoj modelo 36 kunligitaj kun pezaj maŝinpafiloj modelo 37. Unu povis gvidi la pafadon en direkto al la najbara fuorto K-S 10 ''U boží muky'', la pafadon de la alia en direkto al [[K-S 14 U cihelny]] plifortigis duopo de pezaj maŝinpafilo modelo 37 lokigitaj [[Plafonaj blendaj elementoj en la ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj#Kupoloj|blenda kupolo]]. Unu duopo de malpezaj maŝinpafiloj modelo 26 troviĝis en helpaj pafejoj, la alia en la blenditaj kloŝoj sur la plafono de la objekto. La tria blendita kloŝo estis gvata. La betonado en la IV-a klaso de rezistkapablo okazis inter la 8-a – 17-a de julio 1937 kun kuba kapacito de betono 3250 m³. Al la subtereja sistemo la objekto estas kunigita per ŝtupareja kaj lifta ŝakto. La blendaj kloŝoj kaj kupoloj estis elŝiritaj dum la okupado. En la sama periodo la fuorto estis ankaŭ pripafata per pafaĵoj ''Röchling''. La objekto estas alirebla enkadre de specialaj vizitvojoj. [[Dosiero:K-S 12b Utrzeny.JPG|eta|maldekstra|La izolita artileria gvatejo K-S 12b de la artileria fuortaro Hůrka]] === La izolita artileria gvatejo K-S 12b ''"Utržený"'' === La objekto de [[artileria gvatejo]] troviĝas oriente de la fuortaro mem sur nivellinio [[Veselka (Hanuŝovica montetaro)|Veselka]]. La objekto taktike apartenis en la sistemon de la fuortaro, sed ĝi ne estas ligita al ĝi per la subtera sistemo de la koridoroj. Ĝia baza tasko ne estis aktiva batalo, sed pasiva gvatado. Por sia defendo ĝi estis ekipita per unu malpeza maŝinpafilo modelo 26 en helpa pafejo kaj per alia en la blendita kloŝo (pli poste elŝirita). La alia blendita kloŝo estas gvata kaj kiel la ununura en la vasta ĉirkaŭaĵo ĝi konserviĝis en la devena loko. La betonadon en la III-a klaso de rezistkapablo okazis inter la 16-a – 21-a de aŭgusto 1937 kun kuba kapacito de betono 1405 m³. En la jaro 2020 estis aĉetitaj parceloj, sur kiuj la fuorto situas, kaj estas planita ĝia alirebligo. == La subterejo de la fuortaro == === Deklivaĵo === [[Dosiero:Svaznice Hurka.JPG|eta|La deklivaĵo de fuortaro Hůrka]] La enireja fuorto K-S 12a estas al la subtera sistemo ligita helpe de rela deklivaĵo. Konstrue la deklivaĵo estas konsisto de la enireja fuorto. Temas pri ekipaĵo kun mildaj reguligoj konstruitaj en la 1950-aj jaroj surbaze de dokumentado estiĝinta en la 1930-aj jaroj. Sur la randoj de 38 ŝtupaj gradoj estis instalita duopo de reloj kun ŝpuro 600 mm, sur kiu veturas duopo de specialaj veturiloj servantaj al horizontala transporto de klasikaj fervojaj veturiletoj sur ŝtupoj. Ambaŭ estas ligitaj per ŝnuregoj al lifta maŝino en la supra stacio de la deklivaĵo kaj ili veturis per pendola maniero - unu supren kaj unu malsupren. Al vizitantoj de la muzeo ĝia funkciado estas prezentata nur escepte. === La ĉefa galerio === [[Dosiero:Podzemi galerie Hurka.JPG|eta|La subtera galerio de fuortaro Hůrka]] En la tuta longeco de la ĉefa galerio kaj en ambaŭ artileriaj galerioj estas instalita fortikaĵa fervojo kun ŝpuro 600 mm. En la galerio en direkto de la enireja fuorto troviĝas: * Deakviga galerio, en kiun estas per memfalo kunkondukita kanalizo el apuda alteca nivelo de la subterejo * Duopo de kameoj de senĉesa mina ekipaĵo servanta al surŝutigo de la apuda ĉefa koridoro okaze de bezono * Eniro en la fuortaran [[Filtrado|filtrejo]] * Areo de la ekstera ĉambrego kaj deponejo de brulmaterialo kaj [[Lubrikaĵo|ŝmiraĵoj]] * Areo de municipa deponejo M1 kun deponejaj spacoj, laborĉambroj * Fervoja [[preterpasejo]], transporta deponejo kaj riparejo de la veturiletoj * Kazerna areo kun kuirejo, flegejo, sociaj ekipaĵoj, loĝigejoj, kuniga nodo, kancelarioj de la komandantejo * Deflankiĝo al la artileria fuorto K-S 11 ''Na svahu'' * Deflankiĝo al la artileria turo K-S 12 ''Na kótě'' * [[Transmetejo]] de la infanteria municio por la infanteriaj fuortoj K-S 10 ''U boží muky'' kaj K-S 13 ''U lomu'' === Deflankiĝoj === Ambaŭ deflankiĝoj (la tn. artileriaj galerioj) kondukantaj al la artileriaj objektoj estas ekipitaj per la fortikaĵa fervojo. En ties finoj troviĝas triopo de ĉambregoj, el kiuj unu servis kiel komandantejo de la fuorto/turo kaj du kiel deponejo de municipo M2. El ambaŭ deponejaj ĉambregoj kondukas mallongaj koridoroj al la ŝtupareja kaj lifta ŝakto en la objekton sur la surfaco. Estas ankaŭ ĉi tie ĉambroj por maŝinejo de la lifto, ĉe la turo ankaŭ spaco de [[reŝanĝejo]] (rotaciaj [[rektifilo]]j). La infanteria galerio daŭriganta en direkto de la ĉefa koridoro el transmetejo de la infanteria municipo ne estas ekipita per fortikaĵa fervojo. La koridoro post certa distanco dividiĝas en du branĉojn, kiuj kondukas al ambaŭ infanteriaj fuortoj. == Ekspozicioj de la muzeo == [[Dosiero:Vystava S padakem nad hlavou.JPG|eta|Ekspozicio Kun paraŝuto super la kapo..., kiu dediĉas sin al ĉeĥoslovakaj paraŝutistaj operacoj dum la dua mondmilito]] La fuortaro estis al la publiko alirebligita la 18-an de aŭgusto 2008, la ekspozicioj estas senĉese en stadio de naskiĝo kaj influas ilin ne tro proncipaj, sed videblaj reguligoj de la interno el periodo de mastrumado ĉeĥoslovaka postmilita armeo, kiu ĉi tie establis deponejon. Pase de la tempo ili ensumigos ĉiujn signifajn etapojn de la historio de fuortaro (devena celo de la konstruaĵo, eksperimentoj el [[Germana okupo de Ĉeĥoslovakio|periodo de okupado]], konstruadon de aviadila fabriko fine de la milito, postmilitan araeon). Alirebligitaj estas ĉiuj partoj de la interno. === "Kun paraŝuto super la kapo ..." === [[Dosiero:K-Bg-S 11 Na svahu 9.jpg|thumb|Ŝtuparejo kuniganta la artilerian fuorton K-S 11 ''"Na svahu"'' kun la subterejo]] Temas pri la unua daŭra ekspozicio en [[Ĉeĥio]], kiu estas dediĉita al ĉeĥoslovakaj [[paraŝutista armeo|paraŝutistaj]] operacoj el [[Unuiĝinta Reĝlando|Granda Britio]] kaj [[Italio]] dum la dua mondmilito kun la nomo "Kun paraŝuto super la kapo...". Malfermita ĝi estis la 24-an de junio 2010 je la 11:00. La ekspozicio nuntempe troviĝas en ĉambrego B-3 de la milita kazerno. Ĝi enhavas grandan kvanton de informpanelojn kun priskriboj de unuopaj paraŝutistaj desaltigoj kaj fotografiojn de ilia agado, ekzemple [[atenco kontraŭ Heydrich]], multegon de tridimensiaj eksponaĵoj, laŭtempan presaron, armilojn kaj pluajn informojn pri ĉiuj ĉeĥoslovakaj paragrupoj, kiujn en la jaroj 1941-1945 elsendis la II-a (raportistara) fako de Ministerio de la nacia defendo de la [[Ĉeĥoslovaka ekzila registaro]] en Londono sur la teritorion de [[Protektorato Bohemio kaj Moravio]], sed ankaŭ en [[Francio]]n, Italion, [[Jugoslavio]]n kaj en [[Slovakio]]n. == Alirvojoj == La eniro en la fuortaron troviĝas surrande de urbo Králíky rekte maldekstre ĉe ŝoseo direkte al [[Hanušovice]]. En la areo de la enireja objekto eblas parkumi aŭtomonbilon. Trajna stacidomo en Králíky troviĝas en distanco proksimume 1,5 km. El la sama ŝoseo estas alireblaj ankaŭ la surfacaj batalobjektoj (proksimume en la plej alta punkto de ascendado sur la kampa vojo meldekstre). Al piediranta aliro al la enireja objekto kaj al la batalobjektoj sur surfaco de la fuortaro eblas uzi ankaŭ vojon de [[Instrupado de armea historio Králíky]], kiu havas sian komencon en la placo en Králíky. Tiu ebligas ankaŭ rektan kunigon kun la pluaj armehistoriaj muzeoj en la ĉirkaŭaĵo de la urbo. En ties kadro estis sur la surfaco de la fuortaro konstruitaj kelke da informaj tabuloj dediĉantaj sin al la problemaro de la fuortaro. == Literaturo == * Stehlík, Eduard: ''Lexikon tvrzí československého opevnění z let 1935-38''. Praha: FORTprint, 1992, s. 44-45. * Stehlík, Eduard a kol.: ''Lexikon těžkých objektů československého opevnění z let 1935-38''. Praha: FORTprint, 2001, s. 124-126. * Ráboň, Martin a kol. ''Sylabus průvodce dělostřeleckou tvrzí Hůrka'' == Ĉirkaŭaĵo == * Infanteria fuorto [[K-S 14 U cihelny]] * Artileria fuortaro [[Bouda (artileria fuortaro)|Bouda]] ==Rilataj artikoloj== * [[Fortikaĵa regiono Králíky]] == Eksteraj ligiloj == * {{Commonscat linio}} * [http://hurka.boudamuseum.com Artileria fuortaro Hůrka] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211108084600/http://hurka.boudamuseum.com/ |date=2021-11-08 }} * [http://pozorovatelna.kvalitne.cz Artileria gvatejo K-S 12b] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210511134103/http://pozorovatelna.kvalitne.cz/ |date=2021-05-11 }} {{Ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj}} [[Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Ústí nad Orlicí]] [[Kategorio:Artileriaj fuortaroj de ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj|Hůrka]] [[Kategorio:Subĉielaj muzeoj en Ĉeĥio]] [[Kategorio:Armehistoriaj subĉielaj muzeoj]] [[Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en Regiono Pardubice]] [[Kategorio:Teknikaj memorindaĵoj en Regiono Pardubice]] [[Kategorio:Králíky]] [[Kategorio:Muzeoj de ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj]] [[Kategorio:Muzeoj en distrikto Ústí nad Orlicí]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Hanuŝovica montetaro]] [[Kategorio:Fortikaĵa regiono Králíky]] npk6e0be739zyyaimpwq4bi0eg5n9yg 0 747078 9413450 9334715 2026-06-25T18:24:56Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413450 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto | nomo = ING Groep N.V. | emblemo = | formo = Anonima societo | fondo = 1991 | fondo-komento = | sidejo = [[Amsterdamo]], [[Nederlando]] | estro = Steven van Rijswijk | dungitaro = {{Unuo|55901}} <small>(2020)</small> | spezo = | bilanco = | kampo = Banko | ISIN-kodo = | malfondo = | malfondo-komento = | ttt = https://www.ing.com/ }} [[Dosiero:2020 ING Bijlmerdreef 106 (1).jpg|eta|dekstre|270px|Sidejo de ING en Amsterdamo.]] La '''Grupo ING''' ({{lang-nl|ING Groep}}) estas nederlanda [[Transnacia firmao|multnacia]] [[banko|banka]] kaj [[financo|financserva]] [[korporacio]] en [[Amsterdamo]]. Kun totala havaĵo de 1.1 mil bilionoj da usonaj dolaroj,<ref name="AR2020">{{Citaĵo el la reto |url=https://www.ing.com/web/file?uuid=4ba98f0a-c168-4bab-9d57-8b36cf0329ae&owner=b03bc017-e0db-4b5d-abbf-003b12934429&contentid=52579 |titolo="2020 ING Group Annual Report". |alirdato=2021-12-08 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220401034552/https://www.ing.com/web/file?uuid=4ba98f0a-c168-4bab-9d57-8b36cf0329ae&owner=b03bc017-e0db-4b5d-abbf-003b12934429&contentid=52579 |arkivdato=2022-04-01 }}</ref> ĝi estas unu el la plej grandaj bankoj en la mondo, kaj rangas inter la 30 plej grandaj bankoj tutmonde. Ĝi estas inter la dekkvin pintaj en la listo de plej grandaj eŭropaj kompanioj laŭ enspezo. ING estas la nederlanda membro de la Inter-Alfa Grupo de Bankoj, kooperativa konsorcio de 11 elstaraj eŭropaj bankoj.<ref>{{cite news|title=500 euro lenen? Bekijk alle mogelijkheden – 500eurolenen.nl|url=https://500eurolenen.nl/|access-date=15a de Majo 2017|work=500 Euro Lenen|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-12-08|arkivurl=https://web.archive.org/web/20210602212846/https://500eurolenen.nl/|arkivdato=2021-06-02}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210602212846/https://500eurolenen.nl/ |date=2021-06-02 }} {{Citaĵo el la reto |url=https://500eurolenen.nl/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-12-08 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20210602212846/https://500eurolenen.nl/ |arkivdato=2021-06-02 }}</ref> Ekde la kreado en 2012, ING Banko estas membro en la listo de tutmondaj gravaj bankoj. En 2020, ING havis 53.2 milionojn da klientoj en pli ol 40 landoj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.ing.com/Newsroom/News/Press-releases/ING-posts-4Q2020-net-result-of-727-million-FY2020-net-result-of-2485-million.htm|titolo=ING posts 4Q2020 net result of €727 million, FY2020 net result of €2,485 million|dato=12a de Februaro 2021|alirdato=2021-12-08|arkivurl=https://web.archive.org/web/20230811132608/https://www.ing.com/Newsroom/News/Press-releases/ING-posts-4Q2020-net-result-of-727-million-FY2020-net-result-of-2485-million.htm|arkivdato=2023-08-11}}</ref> La kompanio estas komponanto de la [[borso|borsa indico]] Euro Stoxx 50.<ref>{{Cite web|url=http://www.boerse-frankfurt.de/en/equities/indices/euro+stoxx+50+EU0009658145/constituents|archive-url=https://web.archive.org/web/20190208093448/http://www.boerse-frankfurt.de/en/equities/indices/euro%20stoxx%2050%20EU0009658145/constituents|url-status=dead|title=Frankfurt Stock Exchange|archive-date=8a de Februaro 2019|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-12-08|arkivurl=https://web.archive.org/web/20190208093448/http://www.boerse-frankfurt.de/en/equities/indices/euro%20stoxx%2050%20EU0009658145/constituents|arkivdato=2019-02-08}}</ref> La longdaŭra ŝuldo de la kompanio en Decembro 2019 estis de 150 mil milionoj da eŭroj.<ref>{{Cite web|url=https://www.gurufocus.com/term/LongTermDebt/NYSE:ING/Long-Term-Debt/ING+Groep+NV|title=ING Long-Term Debt &#124; ING Groep NV - GuruFocus.com|website=www.gurufocus.com}}</ref> ING estas mallongigo de ''{{lang|nl|Internationale Nederlanden Groep}}'' (Internacia Nederlanda Grupo). La oranĝa leono en la logoo de ING aludas al la nederlanda deveno de la grupo.<ref>{{Cite web|url=http://www.ing.com/About-us/Our-stories/History-of-ING/History-of-ING-lion.htm|title=The history of the ING lion|publisher=ING|archive-url=https://web.archive.org/web/20151122000119/http://www.ing.com/About-us/Our-stories/History-of-ING/History-of-ING-lion.htm|archive-date=22a de Novembro 2015|url-status=dead|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-12-08|arkivurl=https://web.archive.org/web/20151122000119/http://www.ing.com/About-us/Our-stories/History-of-ING/History-of-ING-lion.htm|arkivdato=2015-11-22}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20151122000119/http://www.ing.com/About-us/Our-stories/History-of-ING/History-of-ING-lion.htm |date=2015-11-22 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.ing.com/About-us/Our-stories/History-of-ING/History-of-ING-lion.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-12-08 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20151122000119/http://www.ing.com/About-us/Our-stories/History-of-ING/History-of-ING-lion.htm |arkivdato=2015-11-22 }}</ref> == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.ing.com/Home.htm Oficiala retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211208011851/https://www.ing.com/Home.htm |date=2021-12-08 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Bankoj en Eŭropo]] [[Kategorio:Nederlandaj varomarkoj]] [[Kategorio:Amsterdamo]] d8x2nzp0mkmllxvbe6veprfh65iz18g 2 747889 9413429 9410034 2026-06-25T17:09:42Z ListeriaBot 119734 Wikidata list updated [V2] 9413429 wikitext text/x-wiki List of articles to check. {{Wikidata list |sparql=SELECT (wd:Q29934200 as ?item) (substr(GROUP_CONCAT(?l),1,2000000) as ?all) { hint:Query hint:optimizer "None". { SELECT (CONCAT("[[",?n,"]] · ") as ?l) { ?i wikibase:statements 0 . [ ] schema:about ?i ; schema:isPartOf <https://eo.wikipedia.org/>; schema:name ?n } } } |columns=?all|short=true|chart=y }} {| class='wikitable sortable' ! ?all |- | [[Raŭpa ŝtupiranto]] · [[43-Vira Skuamiŝo]] · [[Lunatiko (muzikgrupo)]] · [[KAM - Regionális és Antropológiai Kutatások Központja]] · [[Károli Gáspár Irodalmi Társaság]] · [[Palmeros]] · [[Lingva demokratio]] · [[Erdélyi Római Katolikus Népszövetség]] · [[Dibrivka]] · [[Diferenco inter pedofilio kaj pederastio]] · [[Treviro (distrikto)]] · [[Lukiana skolo]] · [[Il (dio)]] · [[IE-Munde]] · [[Astronomiala Kayereto]] · [[Kuriero Internaciona]] · [[Konsilio pri la rusa lingvo ĉe la Prezidanto de Rusio]] · [[Uljanovska Esperanto-klubo]] · [[Ĝiĝeleoj]] · [[Severe pozitiva tradona funkcio]] · [[Numerikaj kapabloj en Down-sindromo]] · [[Aerkamerbloko]] · [[Unio Nacia de Studentoj de Nikaragvo]] · [[Moskva astronomia klubo]] · [[Armena Kongreso de Orientaj Armenoj]] · [[Barmoodano]] · [[Endemiaj birdoj de Okcidenta Afriko]] · [[Feliĉa primo]] · [[Blovado]] · [[Milvo]] · [[Jante]] · [[Atlantika sekcio de la transmara distrikto (Francio)]] · [[Hindioceana sekcio de la transmara distrikto (Francio)]] · [[Pacifika sekcio de la transmara distrikto (Francio)]] · [[Sennacia Banko]] · [[Dvara]] · [[Libertarianismaj vidpunktoj pri intelektaj posedrajtoj]] · [[Libertarianismaj vidpunktoj pri mortpuno]] · [[Libertarianismaj vidpunktoj pri naturaj rimedoj]] · [[Misrijaoj]] · [[Tonsilabo]] · [[Rajper]] · [[Sumbaj deciduaj arbaroj]] · [[Svingrajdado]] · [[Tipoj de kotono]] · [[Iögo]] · [[Belorusa listo de Katin]] · [[Kuniga ŝraŭbaĵo]] · [[Chupa-chupa]] · [[Festo de Pola Aviado]] · [[Funebro en Pollando post morto de Johano Paŭlo la 2-a]] · [[Diala Jurnaleto]] · [[Homoforo]] · [[Volapükagased pro Nedänapükans]] · [[Sen:esepera]] · [[Ĉeĥa arto]] · [[Biblioteko de Esperantista Klubo en Brno]] · [[Elingvo]] · [[Esperanto-eldonaĵoj eldonitaj en Brno]] · [[Historio de la Esperantista klubo en Brno (1900-1914)]] · [[Historio de la Esperantista klubo en Brno (1919-1938)]] · [[Historio de la Esperantista klubo en Brno (1939-1945)]] · [[Historio de la Esperantista klubo en Brno (1946-1952)]] · [[Historio de la Esperantista klubo en Brno (1952-1968)]] · [[Historio de la Esperantista klubo en Brno (1969-1989)]] · [[Historio de la Esperantista klubo en Brno (1990-)]] · [[Historio de la Esperanto-klubo de Prago]] · [[Klubo de Esperanto-Amikoj en Svitavy]] · [[Laborista Unuiĝo Esperantista]] · [[Nikolao (festo)]] · [[Subterejo de la reĝa palaco de Praga burgo]] · [[Historia kelaro en Litoměřice]] · [[Kafejo Fenix (Ostrava)]] · [[Karsto ĉe Hranice]] · [[Katakomboj en Český Brod]] · [[Kaverno de Paclt]] · [[Kavernoj de rokaro en Adrŝpaĥ]] · [[Kavernoj de rokaro en Klokočí]] · [[Kavernoj de rokaro en Teplice]] · [[Kavernoj en Praĥovaj rokoj]] · [[Kazematoj en Vyšehrad]] · [[Keloj de Malnova Urbo (Prago)]] · [[Keloj en kastelo en Český Krumlov]] · [[Liro (konkurso)]] · [[Transkonduko (muziko)]] · [[Adorado de la Sanktega Sakramento]] · [[Ile]] · [[Ido reformita]] · [[Ek! (esperanto-klubo)]] · [[Zülags]] · [[Breathanach]] · [[Monario]] · [[Regiono (politiko)]] · [[Murlampo]] · [[Esperanto-Rondo en IKEDA]] · [[Ĉeĥoslovakaj fortikaĵaj obstakloj]] · [[Listo pri transloĝigo de 33 municipoj de Drahana montetaro (1940 - 1945)]] · [[Belorusa Liberiga Armeo]] · [[Administracia juĝistaro en Aŭstrio]] · [[Administracia juĝistaro en Benino]] · [[Administracia juĝistaro en Egiptujo]] · [[Administracia juĝistaro en Libano]] · [[Administracia juĝistaro en Luksemburgo]] · [[Administracia juĝistaro en Turkio]] · [[Administraciaj juĝistaroj]] · [[Adson de Melk]] · [[Aerkanto]] · [[Agado pro radovaporŝipoj]] · [[Aglutina karaktero de Esperanto]] · [[Ah/C-grundoj escepte de Nigrogrundoj]] · [[Ajolo]] · [[Akademiaj Korektoj]] · [[Aki katolikaj-akademiistoj-domo]] · [[Akropolo (urboparto)]] · [[Aktuala reĝo de Francio]] · [[Akvoelektra akvobaraĵo]] · [[Akvopseŭdomuelejo]] · [[Akvoverŝa festo]] · [[Albana Esperanto-Instituto]] · [[Aleksandreis]] · [[Aligatorejo]] · [[Aligramo]] · [[Allsprachendienst Esperanto GmbH]] · [[Aloisia lingvo]] · [[Alta reprezentanto pri eksterlandaj aferoj kaj sekureca politiko]] · [[Alta simulaĵo]] · [[Amatora radia komuniko]] · [[Ambrózia Kiadó]] · [[Amerika kosmo]] · [[Amerika lingvo]] · [[Amerikano (planlingvo)]] · [[Amerisko]] · [[Amika rondo]] · [[Amikeco Esperanto-Asocio]] · [[Amo kaj perforto en la biblia Dio]] · [[Analoj de EASP]] · [[Ando-ekvatora lingvaro]] · [[Aĉetkontrakto]] · [[Aŭksilingvo]] · [[Aŭstria Esperanto-Movado]] · [[Aŭstria Katolika Ligo Esperantista]] · [[Aŭstria Ligo de Blindaj Esperantistoj]] · [[Aŭtonoma Muziknotado]] · [[Antaŭrigardilo (grafikredaktilo)]] · [[Antaŭrigardilo (tekstredaktilo)]] · [[Antido]] · [[Antiquus Mysticusque Ordo Rosae Crucis]] · [[Apokalipso (oratorio)]] · [[Aprila artikolo]] · [[Apudurba vagono]] · [[Arci Esperanto]] · [[Ardes (romano)]] · [[Argadora kalendaro]] · [[Arkaismoj de Esperanto]] · [[Arkeopterigo glisilo]] · [[Artemisia]] · [[Artistkolonio de Aleșd]] · [[Artistkolonio de Baia Sprie]] · [[Artistkolonio de Lăzarea]] · [[Artistkolonio de Valea Jiului]] · [[Artistokolonio de Baia Sprie]] · [[Artisttendaro de Baia Mare-Târgu Lăpuș]] · [[Artisttendaro de Valea Homorodului]] · [[Arumo (lingvo)]] · [[Asocia respubliko Jugoslavio]] · [[Asocio de Mongolaj Verkistoj]] · [[Asocio de Studado Internacia pri Spiritaj kaj Teologiaj Instruoj]] · [[Asocio Kordova de Esperanto]] · [[Astraĥana societo de esperantistoj]] · [[Atmosfera sorbo kaj difuzo]] · [[Aventuro (tekstaventuro)]] · [[Balotrajtisto]] · [[Bankfaka Esperanta Asocio Tutmonda]] · [[Barĝo de la Mortintoj]] · [[Barcelon-Provinca Esperantista Renkontiĝo]] · [[Baseno de Kaŝino]] · [[Baseno Superĉiko]] · [[Batalo de Don]] · [[Baza Angla Reformita]] · [[Baza Radikaro Oficiala]] · [[Baza vortaro en mandarena lingvo]] · [[Becos Traders]] · [[Beginejaj Festoj]] · [[Belga migrado al norda Francio]] · [[Bengallingva literaturo]] · [[Berchtesgadenaj kondiĉoj]] · [[Berlina informilo]] · [[Betebeto]] · [[Betlehemoj de Česká Třebová]] · [[Betona strukturo]] · [[Biaphra Milhomem]] · [[Biblioteka Apogo Roma kaj Poul Thorsen]] · [[Sevila Esperanto-Asocio]] · [[Transliterumo de Esperanto]] · [[Biblioteca-Museu Balaguer]] · [[Biblioteko de Davidov]] · [[Biblioteko de UEA]] · [[Biciklaj vojoj (Elba Grejsmontaro)]] · [[Bielatal (Saksa Svislando)]] · [[Bildarkivo Aŭstria]] · [[Biologia kaj Ornitologia Rondo Esperantlingva]] · [[Birada sistemo]] · [[Bird-aŭgurado]] · [[Birdoj de Svedio]] · [[Birdoprotektado]] · [[Birdoprotektanta organizaĵo]] · [[Bjørn (firmao)]] · [[Blankavostuloj]] · [[Blankbarbulo]] · [[Blankkapa presbito]] · [[Blazonaj ornamoj]] · [[Blazono de la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]] · [[Blinda Gardisto]] · [[Blindula Instituto Klar]] · [[Bohema Esperanto-Servo]] · [[Bohema Klubo Esperantista]] · [[Bolonja Esperanto-Grupo]] · [[Librejo Azia]] · [[Librejo Klimo]] · [[Borso de laboro]] · [[Botanika terminaro]] · [[Botelvakuigilo]] · [[Brandoniano]] · [[Bratislava pordego (Komárno)]] · [[Brazila Birdsimfonio]] · [[Brazila Katolika Esperanto-Renkontiĝo]] · [[Breda maturiĝo]] · [[Bretaro (projekto)]] · [[Bretona Esperanto-Koruso]] · [[Brevier-Himnoj]] · [[Brevier-Legaĵoj – Kristnaska festociklo]] · [[Brevier-Legaĵoj – Paska festociklo]] · [[Brevier-Legaĵoj – Sanktuloj]] · [[Bufintona-Barba-Bima ortografio]] · [[Bugleoj]] · [[Bulgara ekspresa lokomotivo 1D1]] · [[Bulonjo 2005]] · [[Calera]] · [[Castro (Paranao)]] · [[Causa belli]] · [[Cedrolando]] · [[Centra Dialekto]] · [[Centra Oficejo pri Bonfarto de Infanoj de Nepalo]] · [[Centrale Esperanto-Boekhandel]] · [[Centro pri aŭdo kaj lingvo Zuriĥo]] · [[Ceremonio de transiro]] · [[Chrodisonian]] · [[Ciferaro]] · [[Ciganaj fanfaroj]] · [[Ciganio]] · [[Cirkaj infanoj]] · [[Cirkvito-skemo]] · [[Citlaltépetl (Veracruz)]] · [[Ciucul de Jos]] · [[Civita Banko]] · [[Coatzacoalcos (Veracruz)]] · [[Cocoa Camino]] · [[Crusoe SE]] · [[Csíki Természetjáró és Természetvédő Egyesület]] · [[Cx486SRx/DRx]] · [[Danub-konfederacia plano]] · [[Datoj kaj faktoj pri la paca movado]] · [[De animo al animo]] · [[De Francisko el Asizo por vi]] · [[Debrecena Bulteno]] · [[Dehelenigo de kristanismo]] · [[Deklaracio por etnista humanismo]] · [[Dekuma klasifika sistemo por bibliotekoj]] · [[Demokratio kaj Kristanismo]] · [[Dentrada trakciilo]] · [[Derivita juro (Eŭropa Unio)]] · [[Detalisto]] · [[Deutsche Solar]] · [[Diaocha-lago]] · [[Dilatometria termoanalizo]] · [[Discutindo língua portuguesa]] · [[Diservo en Esperanto]] · [[Disko (sporto)]] · [[Diskutkunvenoj de KEJ]] · [[Distililo (alkoholo)]] · [[Distingokapablo (optiko)]] · [[Dobrá nad Ondavou]] · [[Dokumentoj de Komunismo]] · [[Dokumentoj kaj materialoj]] · [[Domaša]] · [[DOMFABRIKO: 6000 frazeologiaj esprimoj hungaraj-Esperantaj]] · [[Domkonstruado]] · [[Donkiĥoto (stereotipo)]] · [[Dorsoturnoj]] · [[Dosiano]] · [[Drop Modulation]] · [[Eldonejo Bookart]] · [[Ko’ilidel]] · [[Kosmaj planlingvoj]] · [[Eŭrogloto]] · [[Eŭrolingvo]] · [[Eŭropa lingvo (Jago)]] · [[Eŭropa Medio-Organizaĵo]] · [[Eŭropo ĉe la Abismo]] · [[Estraro de UEA 1947-1950]] · [[Estraro de UEA 1953-1955]] · [[Estraro de UEA 1955-1956]] · [[Estraro de UEA 1956-1959]] · [[Estraro de UEA 1959-1962]] · [[Estraro de UEA 1971-1974]] · [[Estraro de UEA 1983-1986]] · [[Estraro de UEA 1986-1989]] · [[Estraro de UEA 1989-1992]] · [[Estraro de UEA 1995-1998]] · [[Estraro de UEA 1998-2001]] · [[Etem]] · [[Etimologia internacia lingvo]] · [[Etimologio de nomoj de kantonoj de Okcidenta Virginio]] · [[Európai Idő Kiadó]] · [[Evangeliaj veoj]] · [[Evoluintaj klasoj (Bellato)]] · [[Evoluintaj klasoj (Cora)]] · [[Fabela mondo de fantomoj]] · [[Fabrikistoj de Bekflutoj]] · [[Facila Vento]] · [[Fajrokurado]] · [[Faka Esperanto-vortaro : Heraldiko]] · [[Fakaj Esperanto-vortaroj pri medicino]] · [[Fakaj verkoj en Esperanto]] · [[Fako (figure)]] · [[Fakverko:Ekologio]] · [[Fakverko:Enciklopedioj]] · [[Fakverko:Etnologio]] · [[Fakverko:Farmakologio]] · [[Fakverko:Fervojo]] · [[Fakverko:Filatelo]] · [[Fakverko:Filozofio]] · [[Fakverko:Geologio]] · [[Fakverko:Juro]] · [[Fakverko:Kemio]] · [[Fakverko:Komerco]] · [[Fakverko:Konstrutekniko]] · [[Fakverko:Ledoj, peltoj]] · [[Fakverko:Lingvistiko, terminologio]] · [[Fakverko:Medicino]] · [[Fakverko:Muziko]] · [[Fakverko:Psikologio]] · [[Fakverko:Scienco]] · [[Fakverko:Telefono]] · [[Fakverko:Zoologio]] · [[Fama Ĉefturo]] · [[Famaj kantistoj]] · [[Familia Historia Biblioteko]] · [[Familia Sancti Hieronymi]] · [[Family Pastimes]] · [[Fantascienco]] · [[FaRo]] · [[FIPS-kodo (Usono)]] · [[Hejma Evangelia Studo]] · [[Fenicoj en Brazilo]] · [[Ferenctanya]] · [[Fernando Arrabal/Bibliografio/malneto]] · [[Festivalo de Maribor]] · [[Festivalo LaSemo]] · [[Fia koincido]] · [[Fides qua fides quae]] · [[Filozofia Asocio Tutmonda]] · [[Finaĵvorto]] · [[Flagoprotokolo]] · [[Fleksebla akumulo]] · [[Floresta (Paranao)]] · [[Flugiloj de Malfacila Vento]] · [[Flugo de strigoj]] · [[Foirplaco de Karlovy Vary]] · [[Fokso-Nukso]] · [[Folihava lignoplanto]] · [[Fondaĵo Joseph Ratzinger-Benedikto la 16-a]] · [[Fonduso por Esperantologiaj Studoj]] · [[Fonetika bild-skribo]] · [[Fororkestro]] · [[Framasona Esperanto]] · [[Framasonisma loĝio Lázaro Luiz Zamenhof]] · [[Francaj tradiciaj dancoj]] · [[Fratoj Lukaŝidoj]] · [[Frazosintakso]] · [[Free Esperanto Course]] · [[Fremdlingva Eldonejo (Sofio)]] · [[Freqüències]] · [[Frua Esperanto-movado en Finnlando]] · [[Fulgur Kiadó]] · [[Fulma angla]] · [[Fundamento Tonsilaba]] · [[Funelterapio]] · [[Gaciça]] · [[Gamo de Bharata]] · [[Gardanto de la Afero de Dio]] · [[Garielo Haller]] · [[Gastrolo]] · [[GNIS-kodo (Usono)]] · [[Kostenloser Esperanto-Kurs]] · [[Kreinto en Kabalo]] · [[Kroniko de flugoj de sovetiaj kaj rusiaj kosmonaŭtoj]] · [[Kroniko de la fortikigado de Ĉeĥoslovakio]] · [[Kulta libro]] · [[Kultura Esperanto-Asocio (Hungario)]] · [[Kunimperiestro]] · [[Kunlaborintoj de PIV]] · [[Esperantidoj de Weisbart]] · [[Esperanto-gramatiko por komencantoj]] · [[Esperanto-mecenatoj]] · [[Kölcsey Egyesület (Carei)]] · [[Kvalitsensilo]] · [[Kvantodifinaj adjektivpronomoj]] · [[Kvintparenceco]] · [[Kyldíl]] · [[La Anima Evoluado]] · [[La Brazilaj Aruakoj]] · [[La Eta Spiru' - Salutu la Sinjorinon]] · [[La Floretoj de S. Francisko]] · [[La Herodo de Fleury]] · [[La homo; la vojaĝoj]] · [[La Instruo de Karl Marks]] · [[La Juna Batalanto]] · [[La juna verkisto]] · [[La kontribuo de la laboro ĉe la homiĝo de la simio]] · [[La Kordiego]] · [[La lasta ĉeĥo]] · [[La malgranda Svisujo]] · [[La Mortintoj kaj la mortantoj]] · [[La Panistino de la ebenaĵanoj]] · [[La pardonpetoj de la papo]] · [[La Pentroarto en la Malnova Hungarujo]] · [[La Porkino kun sep porkidoj]] · [[La Postdomo]] · [[La Samanta-Mukla-Parivarto]] · [[La senmorta kaj la senviva]] · [[La sesa raso]] · [[La skurila libro]] · [[La Suplemento de Kataluna Esperantisto]] · [[La Vojo al feliĉo]] · [[Laŭtmotiv']] · [[Laborkolektivo de biciklemaj urboj kaj komunumoj en Nordrejn-Vestfalio]] · [[Labormigradoj de aŭvernjanoj]] · [[Laborsemajno]] · [[Landa Asocio de Meklenburgo-Antaŭpomerio]] · [[Landa Skolta Organizo]] · [[Landnomoj en Esperanto]] · [[Lango (tekniko)]] · [[Lasta lekcio en Gotingeno]] · [[Latinigita Populara Alfabeto]] · [[Latino semplificato]] · [[Latinulo]] · [[Latisa KKD]] · [[Lazarus-efiko]] · [[Lenga Romance]] · [[Lernejana Esperanta Frataro]] · [[Libero kaj aŭtonomio senlimaj]] · [[Libertariano]] · [[Libraro Ludovika]] · [[Libroservo]] · [[Lignopunkturo]] · [[Lignoskulptada tendaro de Cernat]] · [[Liismo]] · [[Likaĵa kondukilo]] · [[Lindóia (persono)]] · [[LinguaFest']] · [[Lingva elemento]] · [[Lingva Festivalo en Ivanovo]] · [[Lingva Komitato de 1907/priskribo]] · [[Lingva prezento]] · [[Lingvo Kosmopolita]] · [[Lingvodidaktiko]] · [[Lingvolanĉilo]] · [[Lingvolisto/1/1]] · [[Lingvolisto/1/2]] · [[Lingvolisto/1/3]] · [[Lingvolisto/1/4]] · [[Lingvolisto/1/Indekso]] · [[Literatura Klubo (libroserio)]] · [[Literaturo en la skota lingvo]] · [[Litostrato]] · [[Loĝio Esperanto]] · [[Logos en la fino]] · [[Lokojaoj]] · [[Ludo esperanta]] · [[Lumbildmetodo]] · [[Magistra lingvo]] · [[Malbona lupo reenkarniĝinta]] · [[Malgranda Sinagogo de Satu Mare]] · [[Malgrandaj pensoj pri grandaj demandoj]] · [[Malgrandkvartala Foiro]] · [[Malnova Hyksos]] · [[Malnova Nikolaj-lernejo]] · [[Malpeza atletiko]] · [[Malriĉa en Spirito]] · [[Malsupra Kastela Fonto]] · [[MAMŰ]] · [[Mameshitogi]] · [[MP4 (sinteza sango)]] · [[Geŭzomedalo]] · [[Geko-rubando]] · [[Gema simbolismo]] · [[Genealogio de Báb]] · [[Generacio Y (blogo)]] · [[Gesta Eŭfonio]] · [[Gloraj virinoj]] · [[Gogo kaj liaj amikoj]] · [[Gotika kino]] · [[Grafika labormedio]] · [[Grandaj urboj de Azio]] · [[Grandaj urboj de Oceanio]] · [[Grando]] · [[Gravaj personoj ligitaj al distrikto Harghita]] · [[Green Project]] · [[Nĉumbuluoj]] · [[Nippon Esperanto-Societo]] · [[Noam Chomsky/Esperanto ne estas lingvo]] · [[Nobela titolaro]] · [[Nocio-sistemo]] · [[Nombradkanzono]] · [[Nomoj de Amerikaj landoj]] · [[Nomoj de kontinentoj]] · [[Nomoj en Asteriks]] · [[Nord-Amerika Junulara Tendumado]] · [[Nordamerikanische Wochen-Post]] · [[Nordia mitologio]] · [[Noria de Ángeles]] · [[Normlingva Esperanto]] · [[Novaĵoj el Rusio]] · [[Nove auxilia]] · [[Novesperant]] · [[Novialo-Akademio]] · [[Novilatin (Beermann)]] · [[Novilatin (Blondel)]] · [[Novkastela Esperanto-Societo]] · [[Novkreitaj ŝtatoj]] · [[Novmaltusanismo kaj anarkiismo]] · [[Novpagana festo]] · [[Oazo de Esperanto]] · [[Obenzayet]] · [[Observatorio (bulteno)]] · [[Oficiala Jarlibro de la Esperanto-movado]] · [[Oficialaj vortoj]] · [[Oficiroj de Titanic]] · [[Ohia ortografio]] · [[Okcident-nordia lingvaro]] · [[Okcident-Siberia Esperanto-Renkontiĝo]] · [[Omnésio]] · [[Ondo-Esperanto]] · [[Onpu Channel]] · [[Operaciaj programoj]] · [[Operaco en Auvers-sur-Oise]] · [[Optezo]] · [[Oregon trade language]] · [[Organizo por Sociaj Asocianoj en Kimrio]] · [[Orgasma festotago]] · [[Orient-nordia lingvaro]] · [[Orientiga instruado]] · [[Origina juro (Eŭropa Unio)]] · [[Origino de la sistemo de la indulgencoj]] · [[Ormarborda Esperanto-Grupo]] · [[Pado de Historioj de la Malsupra Urbo]] · [[Pahacharhe]] · [[Palacoj en Wallenstein-strato]] · [[Palestina Aŭtonomec-Aŭtoritato]] · [[Pallas Kulturális Egyesület]] · [[Pannjo]] · [[Papago (muziko)]] · [[Papaj komisionoj]] · [[Paradiesische Passage]] · [[Paragvajaj ĉakaj menonitoj]] · [[Pararendzino]] · [[Parkurbo Esperanto]] · [[Parolado de Zamenhof en 1907 en la Gildohalo de Londono]] · [[Paroladvojaĝo]] · [[Parto de maŝino]] · [[Pasilogio]] · [[Pasivaj participoj]] · [[Patro parolas al siaj infanoj (privata revelacio)]] · [[Pekina Esperanto-Asocio]] · [[Pensilvanigermana literaturo]] · [[Penso kaj vivo]] · [[Perfektiga Esperanto-Kurso]] · [[Periodaj san-testoj]] · [[Permana elektra generilo]] · [[Pernambuco Esperantista]] · [[Petőfi Sándor Művelődési Egyesület]] · [[PhotoREt III]] · [[PhotoREt Pro]] · [[Pilgrimloko Hory (Česká Třebová)]] · [[Pinarbara Esperanta Grupo]] · [[Pinglohava lignoplanto]] · [[Pioniro de Esperanto]] · [[Placo de Hradčany]] · [[Plena indukto]] · [[PlusMedia Station]] · [[Pneŭmate regata direkta valvo]] · [[Podetala prezo]] · [[Pogranda prezo]] · [[Dônage]] · [[Du Majstro-noveloj]] · [[Duonsekaj tropikoj]] · [[EBLOGO]] · [[Edelmann-Banendregt]] · [[Eduard Kruspe]] · [[Egala balotrajto en Finnlando]] · [[Mamul-nomenklaturo]] · [[Man-ĉe-mane]] · [[Marakvariejo Ostrava]] · [[Marbirdoj kaj homoj]] · [[Marista Esperantista Ligo]] · [[Marmorta Steleo]] · [[Maroka Esperanto-Asocio]] · [[Marvell PXA168]] · [[Masko (psikologio)]] · [[Mastra telefono]] · [[Materiiĝoj en Mantes]] · [[Mediaglifoj]] · [[Medicina sondilo]] · [[Meksika Esperanto-Asocio, a.c.]] · [[Meksikaj menonitoj]] · [[Melburna Esperanto-Asocio]] · [[Radio 3ZZZ]] · [[Eldonejo Mentor]] · [[Máté Göcsi]] · [[Meline's Bar]] · [[Mem-replikiĝo de DNA]] · [[Membroŝtato]] · [[Membronombroj de UEA]] · [[Metodo Lorenz]] · [[Mez-Voio]] · [[Meza Volgio]] · [[Micro Fine Droplet]] · [[Mikroregionoj de Alagoaso]] · [[Miksdialekto]] · [[Miksitaj lingvoj]] · [[Militliteraturo]] · [[Militrezista movado]] · [[Minoraj sokratanoj]] · [[Mitoj pri Tero]] · [[Moderna arkitekturo en Tiĉino]] · [[Mok’yorlak’ol]] · [[Monda Faktolibro]] · [[Monda libera itala]] · [[Monda Turismo]] · [[Mondezo]] · [[Mondi lingua]] · [[Mondlingvo (Weisbart)]] · [[Mongolia vizo]] · [[Mongolio.info]] · [[Montara Junulara Semajnfino]] · [[Monumento de Carlo Bourlet]] · [[Monumento de Nikolaj Ovĉinikov]] · [[Monumento de Zamenhof]] · [[Moralo laika]] · [[Morecambe Bay Esperanto-Societo]] · [[Mormona estraro]] · [[Mormonaro por Paco kaj Egaleco]] · [[Motorboato Esperanto]] · [[Moviĝo de la vertebruloj]] · [[Mrštík]] · [[Muelcilindro]] · [[Muelejo de Haun]] · [[Mulo (planlingvo)]] · [[Mundelingvo (Lott)]] · [[Municipoj de Svislando]] · [[Murdo en beletro]] · [[Muscikapenoj]] · [[MusicExpress]] · [[Mustel-hundo]] · [[Muzeo Dan Andersson]] · [[Muzeo Diliĝenco]] · [[Naŭ detruitaj vilaĝoj]] · [[Nacia Esperanto-Komisiono]] · [[Nacilingvaj tradukoj el Esperanto]] · [[Naciludiloj]] · [[Naftoesploro de Hungario]] · [[Natura Floro]] · [[Naturscienca Muzeo Freiberg]] · [[Naturscienco, Mondkoncepto, Religio]] · [[Naxalitoj]] · [[Nazo-Teribo]] · [[Ne-pligrandiĝanta vico]] · [[Neŭtrala Esperanto-Centro]] · [[Nebibliaj dokumentoj de Kumrano]] · [[Nemoveblaĵa evoluigado]] · [[Neperfektaj spiritoj]] · [[Neskriba juro (Eŭropa Unio)]] · [[Ni parolas Esperante]] · [[Nia ĉiutaga pano]] · [[Nia lingvo Esperanto]] · [[Nigra Flago (Ĵurnalo)]] · [[Nigra platnaza simio]] · [[Nigra presbito]] · [[Nigra skatolo (Kio? Kie? Kiam?)]] · [[Nigrogrundoj]] · [[NUN (retejo)]] · [[World English]] · [[Meĥanika prilaboro]] · [[Administra kaj teritoria evoluo de Ostrava]] · [[1-a Sud-Brazila Renkontiĝo de Esperanto]] · [[Greka grupo]] · [[Greklingva literaturo]] · [[Großes Wörterbuch Esperanto-Deutsch]] · [[Grupoj kaj tendencoj de la hispana literaturo de la 20-a jarcento]] · [[Guanabara Esperanto-Junularo]] · [[Gulivero (ludo)]] · [[Gvatemala Esperanto-Asocio]] · [[Gvatistaro de Titanic]] · [[Ha! Se mi scius]] · [[Harmonia konsumpreza indico HVPI]] · [[Havenoj de Habsburga monarkio]] · [[Hebrea Esperanto-Asocio]] · [[Hebrea transliterumo de esperanto]] · [[Hejma vortaro]] · [[Hesa Esperanto-Ligo]] · [[Hidraŭlika ŝovbloko]] · [[Hidraŭlika amplifilo]] · [[Hidraŭlika panelo]] · [[Hidraŭlika-dinamika variigilo de tordmomanto]] · [[Hidraŭlika-statika konvertilo]] · [[Hidraŭlika-statika transmisio]] · [[Hina lingvo]] · [[Hispana Esperantista Konfederacio]] · [[Hispana Opo]] · [[Hispanaj vojaĝistoj]] · [[Historio de Esperanto (verkoj)]] · [[Historio de Esperanto en Radio]] · [[Historio de Freiberg]] · [[Historio de Kroměříž]] · [[Historio de Lingva Festivalo en Ĉeboksaro]] · [[Historio de Lingvaj Festivaloj]] · [[Historio de Moskva Ŝtata Universitato]] · [[Historio de Pratempo]] · [[Historio de SAT]] · [[Hocheka lingvo]] · [[Holnap Irodalmi Társaság]] · [[Homa lingvo]] · [[Homaranisma Komunlingva Movado Kontraŭ Novliberalismo]] · [[Homeopatio kaj spiritismo]] · [[Honoraj membroj de AIS]] · [[Horloĝistaro]] · [[HP-SIR]] · [[Hungara Fervojista Esperanto-Asocio]] · [[Hungaraj varomarkoj]] · [[I-karaktera radiko]] · [[Iama Doganejo "Na Výtoni"]] · [[Idala podkasto]] · [[Ideala Esperanto-Biblioteko]] · [[Ido antaŭenirigita]] · [[Ido-akademio]] · [[Ilarejo Esperantista]] · [[Ilustrita Biblioteko]] · [[Ilustrita Vortaro de Esperanto]] · [[Imagu-Filmoj]] · [[Imperativoj de la vivo]] · [[Imperatoro de AMORC]] · [[Impulso (telefonio)]] · [[Indekso de ĉina skribo laŭ radikalo]] · [[Indico (notacio)]] · [[Industri-medicina aparato]] · [[Industrio de mizero]] · [[Infanopilgrimado]] · [[Influantaj faktoroj de enzima aktiveco]] · [[Insigno de Esperanto]] · [[Instrumentotekniko]] · [[Integralo (ekzemploj)]] · [[Intelekta sensencaĵo]] · [[Intelekto aktualiga kaj intelekto potenciala]] · [[Interasocia Renkontiĝo de Esperanto ĉe Mediteraneo]] · [[Interelementa rilato]] · [[Interkonsento de Kolonjo]] · [[Interkulturo]] · [[Interlingvaisto]] · [[Internacia Ekzamena Komisiono]] · [[Internacia Esperantista Farmaciista Asocio]] · [[Internacia Esperanto-Kampadejo Primoŝteno]] · [[Internacia Esperanto-Muzeo en Vieno (teksto)]] · [[Internacia Esperanto-Servo]] · [[Internacia Finnugra Kongreso]] · [[Internacia Foira Esperantista Renkontiĝo]] · [[Internacia Humanitara Organizo Espero]] · [[Internacia Knabama Tago]] · [[Internacia Komerca Revuo]] · [[Internacia Labor-Oficejo]] · [[Internacia latino]] · [[Internacia Sciencista Dokumentaro]] · [[Internacia Unio Esperantista]] · [[Internacia Unuiĝo de Esperantistaj Societoj]] · [[Internaciismo kaj purismo]] · [[Internationale Spieltage SPIEL]] · [[Interreta rolludo]] · [[Interrilatoj spirito-materio]] · [[Intertajda zono]] · [[Inversiga filmo]] · [[Io-ujo-batalo]] · [[Islama rego]] · [[Istvan Bierfaristo]] · [[Ixtlán]] · [[Listo de iranaj artistoj]] · [[Ekologia socialismo]] · [[Ekstersistema radiko]] · [[Ekumena Komisiono]] · [[El la nova ĝardeno]] · [[Eldonoj de SAT]] · [[Elektrona mapo de la Muzeo de la Imperiestra Palaco]] · [[Elemento por transmisio de rotacia movo]] · [[Elo (lingvo)]] · [[Emiliano Zapata (Veracruz)]] · [[En Svislando]] · [[Enciklopedio Cigneta]] · [[Enciklopedio Simpozio]] · [[Enmurigita!]] · [[Envitra transskribado]] · [[EO Communicator]] · [[Epistoloj de Paŭlo]] · [[Epizodoj de Cleopatra 2525 (dua sezono)]] · [[Epizodoj de Cleopatra 2525 (unua sezono)]] · [[Erdélyi Gazda (Nagyenyed)]] · [[Erdélyi Gazda- Aiud]] · [[Erdélyi Kézművesek Egyesülete]] · [[Esperando]] · [[Esperant']] · [[Esperanta Evoluo]] · [[Esperanta Ligilo]] · [[Esperanta regno]] · [[Esperanta Retradio]] · [[EsperanTago]] · [[Esperantaj lokoj en Berlino]] · [[Esperantigo de vortoj el ĉina fonto]] · [[Esperantigo de vortoj el araba fonto]] · [[Esperantigo de vortoj el franca fonto]] · [[Esperantigo de vortoj el germana fonto]] · [[Esperantigo de vortoj el hispana fonto]] · [[Esperantigo de vortoj el portugala fonto]] · [[Esperantilo]] · [[Esperantista Junularo]] · [[Esperantista Migrado Aŭtuna]] · [[Esperantista Vagabonda Klubo]] · [[Esperantista Voĉo]] · [[Esperantlingva literaturo en la reto]] · [[Esperanto de Antido]] · [[Esperanto de centraj imperioj]] · [[Esperanto Eksport']] · [[Esperanto en la 80-aj jaroj]] · [[Esperanto en medicino]] · [[Esperanto en universitatoj]] · [[Esperanto Federacio de Kvinslando]] · [[Esperanto Federacio de Viktorio]] · [[Esperanto Gento]] · [[Esperanto MUD]] · [[Esperanto-ĉeĥaj vortaroj]] · [[Esperanto-aktoro]] · [[Esperanto-arkivo]] · [[Esperanto-domo Barlaston]] · [[Esperanto-ekzameno]] · [[Esperanto-Grupo Bremen]] · [[Esperanto-Grupo de Warwick]] · [[Esperanto-hebreaj vortaroj]] · [[Esperanto-informado]] · [[Esperanto-instruado ĉe ELTE]] · [[Esperanto-Ligo Berlin]] · [[Esperanto-Ligo de Okcidentaŭstralio]] · [[Esperanto-Ligo de Saksio-Anhalto]] · [[Esperanto-movado/Francio3/Instruado]] · [[Esperanto-movado/Francio3/Librejoj]] · [[Esperanto-movado/Francio3/Turismo]] · [[Esperanto-radio en Francio]] · [[Esperanto-Radio Jászberény]] · [[Esperanto-Societo Bazelo]] · [[Esperanto-Societo de Metropola Atlanto]] · [[Esperanto-Societo de Nov-Anglio]] · [[Esperanto-Societo de Sidnejo]] · [[Esperanto-Societo Sudharco]] · [[Esperanto-vortaro (diversaj)]] · [[Esperanto? Plenbuŝe!]] · [[Esperantomondo]] · [[Esperantotur]] · [[Espero (teatro)]] · [[Espero Framasona]] · [[Espero Kristana]] · [[Esplora universitato]] · [[EsPodkasto]] · [[Estonto (klubo Linco)]] · [[Estraro de IEL 1936-1938]] · [[Estraro de IEL 1938-1947]] · [[Estraro de UEA 1909-1911]] · [[Estraro de UEA 1928-1931]] · [[Estraro de UEA 1939-1947]] · [[Estraro de UEA 1950-1953]] · [[Listo de Esperanto-tradukoj]] · [[Malaperintaj vilaĝoj de Slovakio]] · [[Enzim-efik-meĥanismoj]] · [[Konuoloĝio]] · [[Konvencio de Montreux]] · [[Konvencioj de Vieno pri diplomatio]] · [[Kopso (kooperativo)]] · [[Korea transliterumo de esperanto]] · [[Koresponda Kurso de GDREA]] · [[Korta fotografado en Ĉinio]] · [[Kosino (Moskvo)]] · [[Kosma angla]] · [[Teatro Kiss Stúdió]] · [[Karaokeo en Esperanto]] · [[Kantono Ferguson]] · [[11-a Germana Esperanto-Kongreso]] · [[1234-regulo]] · [[19-a-jarcenta germana elmigrado al Parizo]] · [[2004 (planlingvo)]] · [[A History of the Esperanto League for North America, Inc.]] · [[A-karaktera radiko]] · [[Aawaaniaan]] · [[Abstrakta mondo]] · [[Acidorezistado]] · [[Adelboden Hejmletero]] · [[Ader & Borel]] · [[Administracia juĝistaro en Alĝerio]] · [[Administracia juĝistaro en Belgio]] · [[ASK IR]] · [[JAGI]] · [[Jaroj en filmo]] · [[Je la nomo de l' vivo]] · [[JEFO-Vikio]] · [[Jemanĵao]] · [[Jesuo kaj Magdalena]] · [[Jiménez (Michoacán)]] · [[Juĝa neŭropatologio]] · [[Jubilea Libro 1903 - 2003]] · [[Juda kvartalo (Maribor)]] · [[Judaj terminoj]] · [[Junto (hidraŭliko)]] · [[Jura-Esperanto]] · [[Jutlanda regionismo]] · [[Kaŝslipeto]] · [[Kaŭna Esperanto-Societo]] · [[Kakolalio]] · [[Kalopieduloj]] · [[Kanada universitata piedpilko]] · [[Kapelo de Sankta Andreo]] · [[Kapitano Ciborgo]] · [[Kapitano Pafo]] · [[Kapsulraŭpo]] · [[Kara Junula Nescio]] · [[Karbodeponejo]] · [[Karbondioksido en ekonomio]] · [[Karikaturaj bildkartoj de desegnisto Jean-Robert]] · [[Kasitoj]] · [[Kasuelo]] · [[Kataluna Esperantista Renkontiĝo]] · [[Kataluna Inform-Servo Televida]] · [[Kataluna kristnaska ciklo]] · [[Katoj kaj ĉevaloj]] · [[Katolika Nacio]] · [[Kavkornuloj]] · [[Kazo post ''kiel'']] · [[Keldârê]] · [[Kiam Parizo estis Parizo eĉ por ni esperantistoj]] · [[Kie estas la eklezio de Kristo]] · [[Kio? Kie? Kiam? (muziko)]] · [[Kirnitzschtal]] · [[Kistermelők Lapja]] · [[Klara lingvo]] · [[Klasifiko de etnoj]] · [[Klasifiko de loknomoj]] · [[Klasika araba triangulo]] · [[Klosterneuburg (urbo)]] · [[Klostronovburga Altaĵo-ŝoseo]] · [[Kodo Roosevelt]] · [[Kolombio:Esperanto-movado]] · [[Komerca utiligo de Esperanto]] · [[Komercista Esperanto-Unio]] · [[Komitato de Ĝeneva UEA 1938-1947]] · [[Komitato de IEL 1938-1947]] · [[Kompanio de Senegalo]] · [[Komputaj kodoj]] · [[Komunista Internacio (rilato al Esperanto)]] · [[Komunumoj de distrikto Mureș]] · [[Komunumoj en distrikto Arad]] · [[Komunumoj en distrikto Brașov]] · [[Komunumoj en distrikto Caraș-Severin]] · [[Komunumoj en distrikto Covasna]] · [[Komunumoj en distrikto Sibiu]] · [[Konciza historio de Esperanto en Ŝjiano]] · [[Kondiĉa probabla denseca funkcio]] · [[Kongo-kordofana lingvaro]] · [[Kongresa kuriero]] · [[Konsisto de la Esperantistaro]] · [[Konsisto kaj strukturo de materio]] · [[Konsonantoj en Esperanto]] · [[Konstanta Kongresa Sekretario]] · [[Konstanta Reprezentantaro de la Naciaj Societoj]] · [[Konstruaĵoparto]] · [[Konstruita medio]] · [[Konstrukcio (tekniko)]] · [[Konsulo (Esperanto-movado)]] · [[Kontraŭdiagonala matrico]] · [[Kontraŭlika rezisto]] · [[Kontraŭpieduloj]] · [[Kontraŭuloj de Esperanto]] · [[Kontrakta juro (Eŭropa Unio)]] · [[Kontrakto de Hachette]] · [[Kontrakto de Helsinko]] · [[Kontraktoj de la eŭropaj komunumoj (Eŭropa Unio)]] · [[Kontraktoj de membroŝtatoj inter si (Eŭropa Unio)]] · [[Kontraktoj inter membroŝtatoj kaj eksteraj ŝtatoj (Eŭropa Unio)]] · [[Sanatorio - Kurac-Hotelo Imperial]] · [[Sanatorio Richmond]] · [[Sankt-Peterburga Interlingvistika Rondo]] · [[Sankta Paŭlo laŭ katakomba pentraĵo]] · [[Sanmarineca Universitata Sesio]] · [[Sano (bulteno)]] · [[Sano. Strategio por ŝanĝo]] · [[Sanprotekto]] · [[Sardona-Glaĉero]] · [[Saturiĝo de la oksigeno en la sango]] · [[Scienca Fundamenta Esperanta Terminaro]] · [[Seattle Esperanto Society]] · [[SEJM-konferenco]] · [[Seksa konstitucio]] · [[Poliglota vortaro]] · [[Polis Könyvkiadó]] · [[Pomarba kancero]] · [[Popola labor-universitato]] · [[Populara Esperanto-Biblioteko]] · [[Por ekologia socio]] · [[Portretoj de profetoj]] · [[Societo Nyelv-Irodalom-Tanítás]] · [[Teatro Nézőpont]] · [[Teatro Oberon Csőszínház]] · [[Poŝta Muzeo (Budapeŝto)]] · [[Poŝta Muzeo en Ópusztaszer]] · [[Poŝtkartoj de Liĥtenŝtejno]] · [[Poŝtoficistoj de Titanic]] · [[Pragaj Sonoriloj]] · [[Prahomaj laboriloj]] · [[Prenita juĝisto]] · [[Prepara konferenco por internacia radiotelefonia interkonsento]] · [[Preria Paco-Parko]] · [[Principo de komplementeco]] · [[Print Image Matching (teknologio de printado)]] · [[Pro-Print Könyvkiadó]] · [[Problemo de la origino]] · [[Procezaŭtomacia terminaro]] · [[Procezo (naturscienco)]] · [[Progressiva]] · [[Proklamo de Poznano]] · [[Proklamoj de Bab]] · [[Proklamoj de Baha'u'llah]] · [[Proponoj por la esperantigo de katalunlingvaj loknomoj]] · [[Propozicio-sintakso]] · [[Propraj Nomoj en Esperanto]] · [[Provinca Historia Arkivo de Kvenko]] · [[Provizanto de retservoj]] · [[Pseŭdotelefono]] · [[Puŝo (fiziko)]] · [[Putonghua - vortaro en - hànyu pīnyīn]] · [[Quinto Lingo]] · [[Radiadŝirma betono]] · [[Radika Angla]] · [[Radikoj kun vira signifo]] · [[Radio Aktiva]] · [[Radio Esperanto (Radio Libertaire)]] · [[Radio Esperanto (reta)]] · [[Radio Verda]] · [[Radio-Club Espérantiste de France]] · [[Raetia lingvo]] · [[Rajtigitaj Delegitoj]] · [[Rakontoj por Geknaboj]] · [[Reĝa Muzeo por Belaj Artoj (Nederlando)]] · [[Rebato-Servo]] · [[Reciproka malinstigo]] · [[Reenkorpiĝo]] · [[Reformita Esperanto (McCoy)]] · [[Regionaj religioj]] · [[Regionaldekan]] · [[Regiono (statistiko)]] · [[Regnestro]] · [[Reguligita Angla lingvo]] · [[Rejnlando-Palatinata Esperanto-Ligo]] · [[Rekordoj de mamuloj]] · [[Rektlinia prem-multiplikilo]] · [[Relajsa aŭtomata regado]] · [[Religiaj agantoj]] · [[Religio de Amo]] · [[Religioj de Amerikaj negroj]] · [[Religioj en Oberhausen]] · [[Remo Bellini]] · [[Renkontiĝo de Calais]] · [[Respondeca pragmatismo]] · [[Restaĵa homeculo]] · [[Retejo.net]] · [[Returna kondukilo]] · [[Revista Brazileira]] · [[ReVo kaj Esperanto]] · [[Rhan]] · [[Rhein-Main-Ligo Esperantista]] · [[Rheinau-Ligo]] · [[Rikoltilo]] · [[Riverogrundo]] · [[Rokoj de Elba Grejsmontaro]] · [[Ronda Tablo (Kameloto)]] · [[Rondodanco de Argenton]] · [[Ronildo Miranda]] · [[Rotacia neĝplugilo 2]] · [[Rozkrucaj monografioj]] · [[Rubenaj refrenoj]] · [[Ruhr-Espero]] · [[Rusa Ŝtatobaleto]] · [[Rusa skolo]] · [[S. Elgo]] · [[Sabatistoj]] · [[Sabima cifero]] · [[SabzAndiŝan Organizaĵo]] · [[Sakarido]] · [[Sakrado]] · [[Samopiniulo]] · [[Samseksemo kaj spiritismo]] · [[San-Min Sendependa Ĉina Mezlernejo]] · [[Pola Esperanto-Delegitaro]] · [[Vásárhelyi Találkozó]] · [[Vespergazeto]] · [[Veterán Autó és Motor]] · [[Veturilproduktado de Hungario]] · [[Vid-ekologio]] · [[Vintraj Cikloj]] · [[Vitra altaro en Dobrá Voda]] · [[Vivanta latino]] · [[Vivoprincipo]] · [[Voĉoj de Pioniroj]] · [[Voĉoj el Japanio]] · [[Volapuka reformo de Jong]] · [[Volgia Esperanto-Renkontiĝo]] · [[Vortaro (programo)]] · [[Vortgrupaj gramatikoj]] · [[Vortludoj aŭ kalemburoj]] · [[Vorto-Mozaiko]] · [[Vortoj de Macue Sasaki]] · [[Vortostoko de Baza Angla]] · [[Wacker Siltronic]] · [[Weltsprache (Eichhorn)]] · [[Weltsprache (Volk kaj Fuchs)]] · [[Werbelliner Gewässer]] · [[Wireless Intel SpeedStep]] · [[Ysian]] · [[Zagreba metodo]] · [[Zamenhofaj Vortoj]] · [[Zenano (vesto)]] · [[Ziĝu'jŭan-parko]] · [[Összehasonlító Irodalomtörténeti Lapok]] · [[Ĉeĥa literaturo]] · [[Ĉeĥaj serioj]] · [[Ĉeĥlingvaj verkoj]] · [[Ĉeboksara Esperanto-Centro]] · [[Ĉefa fokuso]] · [[Ĉefverkoj de la mondliteraturo]] · [[Ĉekoj internaciaj]] · [[Ĉina grupo]] · [[Ĉinaj vortoj enkondukitaj el aliaj lingvoj]] · [[Ĝenova Esperanto-Rondo Studenta]] · [[Ĝermanida grupo]] · [[Ĝermolisto de Esperanto-asocioj]] · [[Ĝermolisto de fakverkoj]] · [[Ĝermolisto de hidraŭlikaj servomekanismoj]] · [[Ĝismorta duelo kaj kontraŭreformacio]] · [[Ĝisostulo]] · [[Ĥaĝi Mamsurov]] · [[Ĥuŝpuo]] · [[ŜĈKĤLando]] · [[Ŝanĝoj inter la malnovnordlanda kaj islanda lingvoj]] · [[Ŝanceliĝo]] · [[Ŝip-terminoj]] · [[Ŝipa trafiko]] · [[Ŝraŭbeciganta ŝraŭbeco]] · [[Ŝraŭbuma tubjuntilo]] · [[Ŝramanismo]] · [[Virinaj nomoj en Esperanto]] · [[Vortkunmeto en Esperanto]] · [[Sektecaj trajtoj en la Esperanto-movado]] · [[Sekureca kriterio]] · [[Sekureca meĥanismo]] · [[Sekureckontrola testvalizo]] · [[Sellenger's Round]] · [[Sema legomo]] · [[Semajno de Internacia Amikeco]] · [[Seminario de Esperanto de KKE]] · [[Senbedaŭre amo rabas]] · [[Seneko Grandio]] · [[Senfina spaco]] · [[Sennacieca historio]] · [[Senutila amasbuĉado]] · [[Serio Stafeto]] · [[Serva Centro]] · [[Signalflago]] · [[Silezia Esperanto-Asocio]] · [[Silver Birch]] · [[Simbolo de Bowers]] · [[Simboloj kaj signoj]] · [[Simia kaptilo]] · [[Simpligita angla lingvo]] · [[Singaso-sunreaktoro]] · [[Sinjoro Vento kaj Sinjorino Pluvo]] · [[Sinkronismo (historio)]] · [[Sinmortigo en beletraj verkoj]] · [[Sinonimoj en Esperanto]] · [[Sintaksa finaĵo]] · [[Skribistoj (Biblio)]] · [[Skvamoformulo]] · [[Slipara Vortaro]] · [[Slovenaj aŭtovojoj]] · [[Smultron och Sojamjölk]] · [[Sociala merkata ekonomio]] · [[Sociedad de Tasación]] · [[Societo por Mondamikiĝo]] · [[Societo Sankta Miĥaelo]] · [[Societo svisa pri odontologio kaj stomatologio]] · [[Solena veturo de aŭtomobilaj veteranoj (Mladá Boleslav)]] · [[Someșul Rece (rivero)]] · [[Somera Universitato]] · [[Sonfiguroj]] · [[Specialiĝo]] · [[Specoj de lingvo]] · [[Specoj de loknomoj]] · [[Spiralo de perforto]] · [[Spirita konsterniteco]] · [[Spirito de Vero]] · [[Sporta Esperantista Ligo]] · [[Stalin kaj Esperanto]] · [[Statistiko de Esperantujo]] · [[Statuaro de la Plej Sankta Triunuo (Jáchymov)]] · [[Statuto de UEA]] · [[Steinpeißer]] · [[Stenografa Instituto Tutmonda]] · [[Strix (gazeto)]] · [[Strukturformiĝo]] · [[Studenta Esperanto-movado]] · [[Studoj pri interlingvistiko: festlibro omaĝe al la 60-jariĝo de Detlev Blanke]] · [[Sub la signo de socia muzo]] · [[Suba Algovio]] · [[Suba Kanado]] · [[Subgubernio]] · [[Subvencio Cigno]] · [[Sud-Azia Komitato (SAK)]] · [[Sudlankaŝira Esperanto-Grupo]] · [[Sudorienta Esperanto]] · [[Sulfata akvo]] · [[Sun King Technology]] · [[Superaj spiritoj]] · [[Supereco de Esperanto super la naciaj lingvoj]] · [[Supra Algovio]] · [[Sur flugiloj de trobo kaj Esperanto]] · [[Sur nejŝaburaj aleoj]] · [[Surdorsigo]] · [[Survoje al la kosma konscio]] · [[Susticacán]] · [[Sven kaj Siv]] · [[Svisa domoasocio]] · [[Svisa fondaĵo por la fotografio]] · [[Svisaj festoj kaj kutimoj]] · [[Szentisvánbaksa]] · [[Esperanta Teknika Medicina Vortaro]] · [[Tagblatt-Bibliotek]] · [[Tageventoj de 2004]] · [[Tageventoj de 2005]] · [[Tageventoj de 2007]] · [[Tago de infana malarmado]] · [[Tago de la libro]] · [[Tago de Pola Setlinto]] · [[Tago pri esperantlingvaj retotaglibroj]] · [[Taiedo di Chions]] · [[Teatra trupo de Literatura Mondo]] · [[Teatro Joakim Vujić]] · [[Teatroj en hungara lingvo en Rumanio]] · [[TEJO-aktuale]] · [[Teknika redakto]] · [[Telegalerio]] · [[TM5800EL 933 MHz]] · [[TRAKT]] · [[Telegrafistoj de Titanic]] · [[Telekomunikada Spektaklejo]] · [[Temludo]] · [[Tempolinio (Freiberg3)]] · [[Tempolinio (Freiberg4)]] · [[Tempolinio de Freiberg]] · [[Teraj akompanantoj]] · [[Teritoria evoluo de Essen]] · [[Teritorio de UEA]] · [[Termofonto-Kuracbanejo Villach]] · [[Teroterapio]] · [[TerraCottem]] · [[Testa versio]] · [[Testamento de Bab]] · [[Tetrasociologio]] · [[Thália Rt.]] · [[The Mary and Dorothy]] · [[The Shiva Furnace]] · [[Tibeta problemo]] · [[Tibor Sekelj/Bibliografio]] · [[Tibor Sekelj/Bibliografio/galerio]] · [[Tibor Sekelj/Bibliografio/indekso]] · [[Tibor Sekelj/Bibliografio/listo]] · [[Tibor Sekelj/Bibliografio/malneto]] · [[Tiel diris la majstro]] · [[Tiel sonis...]] · [[Tino (planlingvo)]] · [[Tio okazis en la jaroj 2000 kaj 3000]] · [[Tjerradentra (or-kulturo)]] · [[Tolkienaj runoj]] · [[Tombo de Sankta Paŭlo]] · [[Tone (programo)]] · [[Toowoomba Esperanto-Societo]] · [[Tour de France (metiartoj)]] · [[Tradiciaj vestoj de Batz]] · [[Tradiciaj vestoj de Uzbekio]] · [[Tradiciismo]] · [[Traduki (programo)]] · [[Tradukita literaturo]] · [[Transhumanisto]] · [[Transigo de flu-kvanto]] · [[Transira Angla]] · [[Transporta aŭtokuvo]] · [[Transportadogeoteĥniko]] · [[Traperko]] · [[Tredfiksilo]] · [[Tri koboldoj]] · [[Tri koboldoj/Enhavo de la Ora Libro]] · [[Tributglaĉero]] · [[Trimoo]] · [[Trio (muzika formo)]] · [[Trobo]] · [[Trohantera indekso]] · [[Trolebusa kontakta lineo]] · [[Tuba ŝraŭbaĵo]] · [[Tukaneto]] · [[Tumultoj en Francio]] · [[Tutafrikaj koloroj]] · [[Tutarabaj koloroj]] · [[Tutmonda Asocio de Konstruistoj Esperantistaj]] · [[Tutmonda Kolektanto]] · [[Tutrusia konstitucianta asembleo]] · [[Unial (Weisbart)]] · [[Unikodkapabla programo]] · [[Unio de historiaj fervojoj de Svisujo HECH]] · [[Universal (Decormis)]] · [[Universala Esperanto-Asocio (libro)]] · [[Universala Framasona Ligo]] · [[Universala lingvo (Letellier)]] · [[Universala lingvo (Martinez)]] · [[Unua Esperanto-monumento de Linco]] · [[Unua societo de esperantistoj aŭstriaj en Brno]] · [[Unua Virina Grupo Esperantista]] · [[Unua-aĵoj esperantistaj]] · [[Unusilabaĵo]] · [[Urbario (registro)]] · [[Urboj kaj vilaĝoj de Elba Grejsmontaro]] · [[Usonaj poŝtaj mallongigoj]] · [[Vaginalo]] · [[Valea Feernicului]] · [[Variable Dot Size]] · [[Varmokurenta derivaĵo]] · [[Varmomaŝino]] · [[Vasváry-vilao]] · [[Vegetaĵara mapo]] · [[Veltpiĉno]] · [[Venecio, trafiko]] · [[Verband deutscher Esperantisten]] · [[Verbigo senpera]] · [[Verboj transiraj kaj netransiraj]] · [[Verbotempoj de dependaj propozicioj]] · [[Verbotempoj Kompleksaj]] · [[Verda Masko]] · [[Verda Parnaso]] · [[Verda Signalo]] · [[Verdalgoj]] · [[VTOL Aircraft - Ray]] · [[Esperanto dum la Unua Mondmilita periodo]] · [[Esperantista Grupo Sankta Rita]] · [[Cetacoj kaj la homo]] · [[Colax (Plaŭto)]] · [[Cogabled Volapükelas]] · [[Rund um die Welt]] · [[Afrodito-festo ĉe Gnathaena]] · [[Arbaro Mastenbos]] · [[Tanindrazana, Fahafahana, Fandrosoana]] · [[Revuoj en Ido]] · [[Mondlingvo (Trischen)]] · [[Esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj]] · [[Latinida literaturo]] · [[Tavo]] · [[Tenaserimaj-sudtajlandaj kvazaŭĉiamverdaj pluvarbaroj]] · [[Lofti-montaraj duonarbaroj]] · [[Internacia Dadaisma Monato]] · [[Cenzuro de pedofilio]] · [[Primiera bovo]] · [[Lingvogvidilo Esperanto-nepalio]] · [[Bispegulo de Fresnel]] · [[Valencia Esperanto-Asocio]] · [[Ŝtalo 12K18N10Т]] · [[Pedofilia movado en Nederlando]] · [[Esperanto-festotagoj]] · [[Esperanto-televido]] · [[Grafika Centro Antverpeno]] · [[Meksika Esperanto-Instituto]] · [[Espoteko]] · [[Surskribo de Popo Tjehodrago]] · [[Malespera tabulo]] · [[Hotelo Hyangsan]] · [[Leppalúði]] · [[Skirmantas]] · [[Jasiro]] · [[Katina Ombro-Marŝo]] · [[Okcidenta Ĉagataja Ĥanlando]] · [[Universitato de Esperanto]] · [[Herit]] · [[Plantaro kaj bestaro de Olne]] · [[Fondaĵo Cigno]] · [[Spiritismo kaj homfaritaj religioj]] · [[Centra-meksikaltebenaĵa kserofitaro]] · [[Listo de ĉinaj imperiestroj antaŭ dinastio Qin]] · [[Meksika Esperanto-Kongreso]] · [[Breĉo]] · [[The Brazilian cat]] · [[The leather funnel]] · [[The nightmare room]] · [[Kongreslibro]] · [[Filmstudaĵo]] · [[Liberalitas Bavariae]] · [[Aŭka lingvo]] · [[Aŭtomatigita regado]] · [[Associazione Nazionale Stenografi-Esperantisti]] · [[Atingoj de socialismo]] · [[Atlo-Greka]] · [[Auxil]] · [[Bassarioj]] · [[Bildo-Televido]] · [[Bonjang]] · [[Cirkulera letero al ĉiuj Esperantistoj]] · [[DĴ Njokki]] · [[Dana Ora Marbordo]] · [[Dictionarium Museologicum]] · [[Distrikto Burgenland (ĝis 2007)]] · [[Eŭropeano]] · [[El la vivo de esperantistoj]] · [[Esperantista rondeto de blinduloj en la instituto Klar]] · [[Esperanto-Asocio por Filipinoj]] · [[Esperanto-Ligo de Malsupra Saksio]] · [[Esperanto-Toronto]] · [[Espo (esperantido)]] · [[Euraniko]] · [[Export Esperantist]] · [[F. Emil Boden]] · [[Faka Esperanto-vortaro : Telekomuniko]] · [[Fakultoj de la animo]] · [[Faligpova vagono]] · [[Filipina Esperanto-Asocio]] · [[Franca Katolika Esperanto-Asocio]] · [[Franca ministerio]] · [[Fraternitato]] · [[Fremdeco]] · [[Garnier Almanako]] · [[Grafikilo]] · [[HI (buso)]] · [[Hidraŭlika ŝovmekanismo]] · [[Hidraŭlika regelemento]] · [[Hispana Societo por Propagando de Esperanto]] · [[Honkonga Esperanto-Asocio]] · [[Humida klimato]] · [[Indonezia Esperanto-Societo]] · [[Instituto por Oficialigo de Esperanto]] · [[Internacia Komisiono por Ordigo de Geografiaj Nomoj]] · [[Internacia komunika lingvo]] · [[Internacia Radio-Asocio]] · [[Internacia Vintra Universitato]] · [[Junto (geologio)]] · [[Junto (lingvoscienco)]] · [[Kantanta Kamparo]] · [[Kastelo Altenkirchen]] · [[Kastora Klubo de Esperanto]] · [[Kiel fariĝis nia movado?]] · [[Kindl Festsäle]] · [[Klara Rondeto]] · [[Komunia lingvo]] · [[Komunumaro Asse]] · [[Konsilio pri la rusa lingvo ĉe la Registaro de Rusio]] · [[Korekta lenso]] · [[Koresponda servo de edukado.net]] · [[Koresponda Servo Mondskala]] · [[Koresponda Servo Universala]] · [[La Arĝentjubilea Kongreso]] · [[La Kontinuo]] · [[La Progreso (Jugoslavio)]] · [[Labora valoro]] · [[Lango (planlingvo)]] · [[Latineo]] · [[Latinesko]] · [[Lingva Festivalo en Velikij Novgorod]] · [[Lingva teritorio]] · [[Liverpola Esperanto-Rondo]] · [[Mahatmo Gandhi (libro)]] · [[Mankunigo]] · [[Misterskoloj]] · [[Mondik]] · [[Internacia Konferenco por Komuna Komerca Lingvo]] · [[Ĉajtanjo Mahaprabo]] · [[Ŝtopskatoloj por kemia industrio]] · [[Montenegra Esperanto-Ligo]] · [[Nippon Esperanto-Sya]] · [[O Cinzel]] · [[Ojropapiĉno]] · [[Pazilalio de Paic]] · [[Politika neŭtraleco]] · [[Preĝujo]] · [[Pri Esperanto]] · [[Programo de Komunista Internacio]] · [[Prolet-Esperantista Unio de Iber-Amerikaj Landoj]] · [[Radio-fonto SHGb02 + 14a]] · [[Rokokristalo]] · [[San Francisco Esperantista Regiona Organizo]] · [[Seattle Philatelic Esperanto Society]] · [[Sinua (or-kulturo)]] · [[Spezo]] · [[Stará Huta (Nová Baňa)]] · [[Subplato por seria muntado]] · [[Testo 3 sigmo]] · [[Tradiciaj vestoj de Svedio]] · [[Triurba Esperantista Asocio TORENTO]] · [[Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj]] · [[Universala Esperantia Librejo]] · [[Universala harmonio]] · [[Universala kaj analitika lingvo]] · [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj]] · [[Unumondo]] · [[Urabaa (or-kulturo)]] · [[Urba Muzeo en Subotica]] · [[Vikifilmeto]] · [[Sciencfikcia fervorularo]] · [[Fortikaĵo kastro]] · [[Advanis Field Research]] · [[Aliq]] · [[Aminoacida restaĵo]] · [[Antau-Projecto]] · [[Arbargardisto]] · [[Artmetio]] · [[Asocio de mondcivitanoj]] · [[Erfurter Herbstlese]] · [[Valburgo (persona nomo)]] · [[Vereno (persona nomo)]] · [[Ksantipo (persona nomo)]] · [[Québec En Alerte]] · [[Aït Abdelmoumène]] · [[Aŭtobusa akcidento en Egiptio (2014)]] · [[Aŭtonomaj himnoj en Hispanio]] · [[Aŭtunmeza Festo]] · [[Asocio de amikoj de svisa aerarmeo]] · [[Asocio de Esperantistaj Libro-Amikoj]] · [[Atakoj kontraŭ ĝardenplantoj]] · [[Atlantyca]] · [[Das Neue Groschenblatt]] · [[Esperanto-movado/Francio3/Komerco]] · [[Hazanéző]] · [[Hedvigo (nomo)]] · [[Komparo inter la loĝistikaj kosmoŝipoj de la Internacia Kosmostacio]] · [[Komunumoj en distrikto Sălaj]] · [[Komunumoj en distrikto Timiș]] · [[Konj (poemo)]] · [[Konkludoj de Segedo]] · [[Konspiro (Vilius Kavaliauskas)]] · [[Konstrumetia lernejo (Germanujo)]] · [[Lingva Festivalo en Sankt-Peterburgo]] · [[Naĝbaseno]] · [[Naĝohalo de Arnstadt]] · [[Nagyvárad Táncegyüttes]] · [[Nezaŭhtezoma]] · [[Schiller-migradopado]] · [[Tradiciaj vestoj de Nederlando]] · [[Vatikana Fondaĵo Joseph Ratzinger – Benedikto la 16-a]] · [[Vepro]] · [[Verda koro de Germanujo]] · [[Elektodistriktoj de Kantono Sankt-Galo]] · [[Esperantigo de vortoj el angla fonto]] · [[Esperantistaj diplomatoj]] · [[Esperanto en la lernejoj]] · [[Esperanto en la tornistro]] · [[Esperanto kaj la angla komparataj]] · [[Esperanto-Federacio de Novsudkimrio]] · [[Esperanto-germanaj vortaroj]] · [[Esperanto-Grupo Essen]] · [[Esperanto-italaj vortaroj]] · [[Esperanto-Junularo de Svislando]] · [[Esperanto-Klubo de Katmando]] · [[Esperanto-Klubo de Norda Teksaso]] · [[Esperanto-Paradizo]] · [[Esperanto-Post]] · [[Esperanto-rusaj vortaroj]] · [[Esperanto-Societo Düsseldorf]] · [[Esperanto-Societo Krefeld]] · [[Esperanto-Societo Neubrandenburg]] · [[Esperanto-teatraĵoj en Hungario]] · [[Esperanto. The Aggressor Language]] · [[Esperantomobilo]] · [[Espere despere]] · [[EsperHe]] · [[Iamaj Esperanto-asocioj]] · [[Interlinguistische Informationen]] · [[Interlingvistikaj Kajeroj]] · [[Interlingvisztikai szöveggyűjtemény]] · [[Internacia artisttendaro de Jebucu]] · [[Internacia Baletkonkurso de Soloturno]] · [[Internacia premio Paŭlo la 6-a]] · [[Internacia Studumo pri Turismo kaj Kulturo]] · [[Internacia tradukreto pere de esperanto]] · [[Interniaro]] · [[Irenea (persona nomo)]] · [[IRIS-festivalo]] · [[ISOSEK]] · [[Istmo de Djimeŝo]] · [[Karpat-basenaj riveroj]] · [[Komunumoj en distrikto Hunedoara]] · [[Literatura asocio de Arnstadt]] · [[Literaturo de Brazilo en Esperanto]] · [[Literaturo de Hispanio]] · [[Llegisia]] · [[Loĝigo de homekipo de Titanic]] · [[Netraka tervojo]] · [[Petskribo por agnoskigi Esperanton ĉe Unuiĝinta Naciaro]] · [[Pi-proksimeca tago]] · [[SAT eldona fako kooperativa]] · [[Sterkovce]] · [[Stratostrukturo]] · [[Studa Renkontiĝo de Iniciatema Generacio]] · [[Studadsesioj de AIS]] · [[Sturnan]] · [[Subĉiela teatraĵo pri Vilhelmo Tell en Interlaken]] · [[Subjektivaj fontoj de la homaj rajtoj]] · [[Tervojo]] · [[Akerbeltz (biero)]] · [[Administracia juĝistaro en Italio]] · [[Bösenberg-fontano (Erfurto)]] · [[Borsa Palaco (Budapeŝto)]] · [[Brazila Esperantista Junulara Kongreso]] · [[Brevier-Legaĵoj – Klarigoj]] · [[Brevier-Legaĵoj – Ordinara tempo]] · [[Brigito (persona nomo)]] · [[Bulteno de ISAE]] · [[Burĝaro]] · [[C-horizonto]] · [[Erfurta Lumofesto]] · [[Estonta Eduko]] · [[Estraro de UEA 1992-1995]] · [[Etimologia Leksikono de Esperanto]] · [[Etrer'aous]] · [[Evelino (persona nomo)]] · [[Evoluintaj klasoj (Accretia)]] · [[Faka Esperanto-vortaro : Zoologio]] · [[Fakultato de literaturoj kristana kaj klasika]] · [[Fakverko:Biologio]] · [[Fakverko:Ekonomiko]] · [[Fakverko:Maŝinfako. Elektrotekniko]] · [[Fakverko:Politiko]] · [[Fantomo en Lubló (romano)]] · [[Feliĉaj estas la pacigantoj, ĉar filoj de Dio ili estos nomataj]] · [[Feliĉaj estas tiuj, kiuj malsatas kaj soifas justecon, ĉar ili satiĝos]] · [[Feliĉaj mizerikordemuloj ĉar ili ricevos mizerikordon]] · [[Izatidejo de Arnstadt]] · [[Japana miensimbolo]] · [[Java-multlingva]] · [[Jebcundamba Ĥutuktu]] · [[Jeroj]] · [[Jonastalverein]] · [[Jurisprudenco (Eŭropa Unio)]] · [[Juristoj esperantistaj]] · [[Juro (Eŭropa Unio)]] · [[La Junaj Trezorserĉantoj]] · [[Lumo de l' Espero]] · [[Lunduo]] · [[M1563S]] · [[Magdaleno (persona nomo)]] · [[Magdeburga folio]] · [[Majo (persona nomo)]] · [[Monaĥo de Sázava]] · [[Muzeo pri presado (Erfurto)]] · [[Platforma pseŭdomuelejo]] · [[Plugado]] · [[Podkasto Roĝer Borĝes]] · [[Polikseno (persona nomo)]] · [[Politika subdivido de la Germana Regno]] · [[Popolaltlernejo de Erfurto]] · [[Porta raketo]] · [[Preĝa interfratiĝo]] · [[Preao]] · [[Spiritisma Esperanto-Renkontiĝo]] · [[Suflorslipeto]] · [[Supertavolo (lingvoscienco)]] · [[Surpremita junto]] · [[Svisa Citro-Kultur-Centro]] · [[Svisa Espero]] · [[Ținutul Sării]] · [[60-a Germana Esperanto-Kongreso]] · [[Administracia juĝistaro en Finnlando]] · [[Administracia juĝistaro en Kipro]] · [[Afrika Oficejo]] · [[Aha-tago]] · [[Ceremonia mantelo]] · [[Chrestensenhof]] · [[Civita Unuiĝo Horní Mlýn]] · [[Crveni Barjak]] · [[Esperantisto de la Jaro/kandidatoj]] · [[Fakverko:Matematiko]] · [[Filipina prareligio]] · [[Filozofia doktrino de Tomaso de Akvino]] · [[Fluorata acido]] · [[Flusejo]] · [[Forstista domo de Arnstadt]] · [[Francezo]] · [[Kadenco (harmoniscienco)]] · [[Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo]] · [[Kamasa lingvo]] · [[Kamerego de Arnstadt]] · [[Kamerorkestro de Ciuc]] · [[Malfacila aŭdo]] · [[Malnova burgoteatrejo]] · [[Malproksimeco (fotado)]] · [[Manjaléu]] · [[Mar-urso]] · [[Marĉburgo]] · [[Marŝo de la reĝo Malbruko]] · [[Margraflando]] · [[Marie-Valerie (vaporŝipo)]] · [[Mas-stovo]] · [[Masakro en Gatumba]] · [[Princa kripto de Arnstadt]] · [[Pritranĉado]] · [[Privina lernopado Saale-Unstrut]] · [[Projekto RoMEo]] · [[Talmudaj rakontaĵoj pri la jerusalema Templo]] · [[Tanista domo (Arnstadt)]] · [[Administracia juĝistaro en Hispanio]] · [[Administracia juĝistaro en Hungario]] · [[Aktivula Maturigo]] · [[Aktivula TrejnSeminario de SEJM]] · [[Alico (persona nomo)]] · [[Almigrado]] · [[Altebenaĵo Ali]] · [[Bach en Arnstadt]] · [[Bach en Turingio]] · [[Bach-societo de Arnstadt]] · [[Bach-tagoj]] · [[Baumbach-domo (Meiningen)]] · [[Bed- kaj balkonplanto]] · [[Beletraj Kajeroj]] · [[Beletristiko]] · [[Benjamena]] · [[D-AMO 01]] · [[D-AMO 02]] · [[Da (prepozicio)]] · [[Dalekarla popolmuziko]] · [[Dancstudio Udvarhely]] · [[Defendo de la medio kaj Protektado de la medio]] · [[Deklaro de PSEK (1980)]] · [[Dentorela sistemo]] · [[Departemento de Esperanto Zamenhof]] · [[Esperanto Thionville]] · [[Esperanto-gazetoj en Germanio]] · [[Estraro de UEA 1920-1924]] · [[Estraro de UEA 1924-1928]] · [[Estraro de UEA 1931-1934]] · [[Estraro de UEA 1934-1936]] · [[Estraro de UEA 1962-1964]] · [[Estraro de UEA 1964-1967]] · [[Estraro de UEA 1967-1969]] · [[Estraro de UEA 1969-1971]] · [[Estraro de UEA 1974-1977]] · [[Estraro de UEA 1977-1980]] · [[Estraro de UEA 1980-1983]] · [[Fédération Espérantiste Ouvrière]] · [[Fakverko:Metaloj]] · [[Fakverko:Radiofonio]] · [[Fakverko:Teologio]] · [[Frühdrucke des Esperanto]] · [[G-horizonto]] · [[Galerio en la koridoro]] · [[Gastejo ĉe la maljuna cigno (Erfurto)]] · [[Gastejo Schellhorn (Arnstadt)]] · [[Gewerbeverein Arnstadt]] · [[Giacomo Leopardi kaj la Virgulino Maria]] · [[Junulara parlamenta baloto en Germanio 2009]] · [[Kapitalo de d-ro L. Zamenhof]] · [[Karolina skribo]] · [[Kastela teatro de Arnstadt]] · [[Kastelo Bladenhorst]] · [[Katalda (persona nomo)]] · [[Katatimio]] · [[Katolikismo en Arnstadt]] · [[Kavkorno]] · [[Kebreni]] · [[Kejlo]] · [[Kial venkis Esperanto?]] · [[Kibo (Berlino)]] · [[Kinarto kaj ni]] · [[Komitato de IEL 1936-1938]] · [[Meksikaj loknomoj]] · [[Migrado de marbirdoj]] · [[Mineralkarba gudro]] · [[Moderna Humoro]] · [[Modifita germana]] · [[Molnár Dixieland Band]] · [[Monda Poŝto]] · [[O-karaktera radiko]] · [[Protestantismo:Esperanto-movado]] · [[Provedziĝo]] · [[Ptoliso]] · [[Pupteatro Puck, hungara sekcio]] · [[Rachovian]] · [[Radioamatora vortaro]] · [[RailLex]] · [[Rakwon Ĉiovendejo]] · [[Raporto de la Aerologia Observatorio de Tateno]] · [[Rav Zarruvo]] · [[Rejnromantiko]] · [[Rekta movo]] · [[Teatrejo Jozefo de Alenkar']] · [[Teatro Studio M]] · [[Teatro urba de Târgu Secuiesc]] · [[Teatro Váróterem Projekt]] · [[Telefonista telefono]] · [[Telefonlineo]] · [[Telegrafcentralo]] · [[Telegraflineo]] · [[Tell ludoj-Altdorf]] · [[Templo de Bona Volo]] · [[Tempolinio (Freiberg2)]] · [[Terem (artistgrupo)]] · [[Thüringen Tourismus]] · [[Tizba (persona nomo)]] · [[Tombejo de Saalfeld]] · [[Tombejo de Zell am See]] · [[Arnstein (roko)]] · [[Ars notaria]] · [[Artefarita ĉielkorpo]] · [[Artoforumo de Gotha]] · [[Artohalo de Arnstadt]] · [[Artstiloj]] · [[Asekurkompanio AOK (Erfurto)]] · [[Dielenbächel]] · [[Diferencismo]] · [[Diplomo pri Elstara Agado]] · [[Distrikto Királyhelmec]] · [[Distrikto Nagyatád]] · [[Domo ĉe la ŝtona angulo (Erfurto)]] · [[Domo ĉe la Granda Arkeo de Noa kaj Kastelo de Sankta Anĝelo]] · [[Domo ĉe la pavo (Arnstadt)]] · [[Domo ĉe la romiano (Arnstadt)]] · [[Domo ĉe la vinberarbedo]] · [[Domo de Esperanto en Gbodjetin-Kotonuo]] · [[Domo de familio Gudoviĉ]] · [[Domo de la granda pesilo]] · [[Domo de la nigra korno (Erfurt)]] · [[Domo Zum Ritter (Arnstadt)]] · [[Gvidlibro pri Pekino]] · [[Haus Zum Großen Paradies und Esel (Erfurt)]] · [[Junulargastejo de Arnstadt]] · [[Kirumb]] · [[Klerigejo Sankta Ursulo]] · [[Klonulo]] · [[Knabina salto]] · [[Kolekto por grafikaĵoj en Weimar]] · [[La Reĝo de Umo]] · [[Mägdleinschule (Arnstadt)]] · [[Monda Skolta Konferenco]] · [[Monda Universitato]] · [[Mono-panglottus]] · [[Monumento pri forpelitaj germanoj (Erfurt)]] · [[Morala ago]] · [[Moskovskij Dom Knigi]] · [[Movmalkapablo]] · [[Municipoj de Cearao]] · [[Murdoj en la Kastelo]] · [[Murkuro]] · [[Muskola malkapablo]] · [[Muzea asocio de Arnstadt]] · [[Muzeaj Leonoj]] · [[Muzeo de Geisa]] · [[Muzeo Katona József]] · [[Muzika Labirinto]] · [[Placo de repaciĝo]] · [[Polytechnikum Arnstadt]] · [[Remparo de Essen]] · [[Renverseblo]] · [[Respondoj al kontraŭreligiaj paroloj]] · [[Retrosceno]] · [[Rimportreto]] · [[Riverbaraĵo Raffelberg]] · [[Rosenthal (Saksa Svislando)]] · [[SABRE-motoro]] · [[Tradiciaj vestoj de Peruo]] · [[Transilvania Hungara Filmligo]] · [[Triglis-muelejo (Arnstadt)]] · [[TSFSI]] · [[Tutmonda Esperanto-Asocio Junulara]] · [[Tutmonda Espero]] · [[Tutmonda Kolokvo pri instruado de Esperanto]] · [[Tutmonda Ligo de Esperantistaj Senŝtatanoj]] · [[Tutmonda Ligo Esperantista]] · [[Tutmonda Skolta Ĵamboreo]] · [[Universala lingva kodo]] · [[Universala simbola lingvo]] · [[Unuiĝinta Islama Fronto por la Savo de Afganio]] · [[Urba palaco „Templ“ (Mladá Boleslav)]] · [[Urba Teatro de Karlovy Vary]] · [[Urbodomo de Astorgo]] · [[Urbodomo de Esztergom]] · [[Urboj kaj komunumoj en la distrikto laŭ la hungara alfabetordo]] · [[Urboj kaj vilaĝoj en Baseno de Călățele]] · [[Urbokvartaloj de Karaĉio]] · [[Valoj de Elba Grejsmontaro]] · [[Écrasez l'infâme]] · [[Új Erdély (1918)]] · [[Ĉefverkoj de la ĉeĥa literaturo]] · [[Ĉeklibroj internaciaj]] · [[Ĉelo-transitiva]] · [[Ĉiela Torao]] · [[Ĉirkaŭfortikaĵo de Arnstadt]] · [[Ĉirkaŭfortikaĵo de Mühlhausen]] · [[Ĝardenrostilo]] · [[Ĝemelurba rozo (Erfurt)]] · [[Ĥajim Kelter]] · [[Benzinaĉeto en grupo]] · [[Berlina Komentario pri la Fundamento de Esperanto]] · [[Berlina Komentita Bibliografio de Vortaroj kaj Terminaroj en Esperanto 1887-2014]] · [[BES-a Adresaro]] · [[Bibliaj Ne timu]] · [[Biblioteka Apogo Bachrich]] · [[Biblioteko de Arnstadt]] · [[Bielatal (valo)]] · [[Bismarck-domo (Erfurt)]] · [[Bismarck-monumento Riechheimer Berg]] · [[Bitlibroprezentilo]] · [[Dua libro de Makabeoj]] · [[Duopa rilato]] · [[Ekster karito, nenia savo]] · [[Ekstera movimento]] · [[Eksteraj konektiloj]] · [[Ekstereŭropa karaktero de E-a morfologio]] · [[Elba Grejsmontaro en la okuloj de pentristoj]] · [[Eldonaĵoj de KEJ]] · [[Eldonejo Corvin Déva]] · [[Eldonejo Dr. Oetker]] · [[Eldonejo Erdélyi Enciklopédia]] · [[Eldonejo Erdélyi Enciklopedia]] · [[Eldonejo Lector]] · [[Eldonejo Státus]] · [[Eldonejo T3]] · [[Elektitaj Prozaĵoj de Heine]] · [[Elkarîl]] · [[Emana termoanalizo]] · [[Emancipiĝo (spiritismo)]] · [[Emil-Petri-lernejo]] · [[Ensemblo Barozda]] · [[Eostaro (Viko)]] · [[Erdélyi Gondolat Könyvkiadó]] · [[Erfurta Ateliergrupo]] · [[Erfurto en unu tago]] · [[Esperanta literaturo en la skotgaela]] · [[Esperanta seminario en Wanda]] · [[Esperantigo de vortoj el japana fonto]] · [[Esperantigo de vortoj el maoria fonto]] · [[Esperantista Centra Oficejo]] · [[Esperantisto de la Jaro/Laŭreatoj]] · [[Esperanto-instruado en orienta Berlino]] · [[Esperanto-movado/Francio3/Eminentuloj]] · [[Fajrobrigado profesia de Erfurto]] · [[Faka Biblioteko de Ĉeĥa Esperanto-Asocio]] · [[Fakverko:Pedagogio]] · [[Franciskana lernejo (Erfurto)]] · [[Librejo Ady Endre]] · [[Libroeldonejo Koinónia]] · [[Libroj pri morto]] · [[Licencio de la Esperanto-Asocio de Britio]] · [[Lichtenberg (Hesio)]] · [[Ligilo por Vidantoj]] · [[Ligo Internacia de Esperantistoj]] · [[LinguaCamp]] · [[Lingva disciplino]] · [[Lingva labirinto]] · [[Lingva lernejo en Muzeono]] · [[Lingvaj Rajtoj - Simpozio okaze de 100-jariĝo de UEA kaj 60-jariĝo de la Universala Deklaracio pri Homaj Rajtoj]] · [[Lingvonormigo]] · [[Luther-ŝtono (Erfurto)]] · [[Patro, pardonu ilin; ĉar ili ne scias, kion ili faras]] · [[Pedagogia valoro de Esperanto]] · [[Pedagogio de Jesuo]] · [[Personigo de la biblia Saĝo]] · [[Amoreoj]] · [[Anĵeliko]] · [[Angliko]] · [[Anonimaj hispanaj verkoj]] · [[Antisemitismo kaj Eklezio]] · [[Anzuo]] · [[Aoro]] · [[Apartamenta komplekso de Changjon-strato]] · [[Arba kuracado]] · [[Arkeologiaj kulturoj]] · [[Arkivo de UEA]] · [[Arkta ortografio]] · [[Armena transliterumo de esperanto]] · [[Arnsberg-lernejo]] · [[Deputitaj balotoj de 2012 en Ille-et-Vilaine]] · [[Esperanta-hispana kaj hispana-esperanta vortaroj]] · [[Esperanto-movado/Francio3/Kunvenoj ekstergrupaj]] · [[Esperanto-movado/Francio3/Sciencoj]] · [[Fakverko:Sporto, skoltismo, turismo]] · [[Frua Kuba Esperanto-movado]] · [[Gapminejo Finstertal (Schmalkalden)]] · [[Hejtistoj kaj ĵetistoj de Titanic]] · [[Heleno (persona nomo)]] · [[Hibridpiano]] · [[Hilelista Esperanto-Komunumo]] · [[Historio de Rusio ĝis Vladimiro la Sankta]] · [[HTML5-aj video kaj aŭdio]] · [[HVortaro]] · [[In-timo]] · [[Infinitivo kun prepozicio]] · [[Instruado en Berlino]] · [[Kabaredo "Das Lachgeschoss"]] · [[Kremaciejo de Erfurto]] · [[Kristana animpuriĝo]] · [[Kristana Glosaro]] · [[Kristanaj doktrinoj]] · [[Kriterioj por esplori pri Dio]] · [[Kuniga elemento]] · [[Kuracbanloko]] · [[Kurteno de la Jerusalema Templo]] · [[Kvinmilionoj]] · [[La Heredanto]] · [[La ribelo de poznana junio]] · [[La turmentego de la memmortigintoj]] · [[La virinoj de la Evangelioj]] · [[Laborgrupo por esploro de la historio de GDREA]] · [[Laborgrupo por Interkluba Spertŝanĝo]] · [[Lago Szelkó]] · [[Landa Skolta Asocio]] · [[Lunduono]] · [[Memorigloko Albert Schweitzer (Weimar)]] · [[Nikilismo]] · [[Nomoj de Aziaj Landoj]] · [[Norvega-Esperanto vortaro Rian Haugen]] · [[Novigado de la evangela eklezia muziko en Germanujo post 1920]] · [[Obsedo (Karolo Piĉ)]] · [[Originaj traktatoj (Eŭropa Unio)]] · [[Pado de Historioj – Strandbanejo]] · [[Palaco Redout]] · [[Palmejo de Erfurto]] · [[Paralelakordo]] · [[Pardonpeto]] · [[Parolskriboj]] · [[Pasigrafio de Maimieux]] · [[Schwanengesang (Schütz)]] · [[Scienculoj inter la katolikaj monaĥoj kaj pastroj]] · [[SEJM-konferenco 1995]] · [[Senkondiĉa elekto]] · [[Senso (birdoj)]] · [[Servista libera volo]] · [[Simila movo]] · [[Sinkronismo (psikologio)]] · [[Skriba kongreso]] · [[Skribaĵo]] · [[Skribarto]] · [[SOGELO]] · [[Solaludanto-aventuroj]] · [[Songazeto]] · [[Sonorilo kaj Kanono]] · [[Spirita juvelaro]] · [[Spiritisma sinteno pri Esperanto]] · [[Sportlokoj historiaj en Oberhof]] · [[Verkoj pri Esperanto-historio]] · [[Vilao Krüger kun parko]] · [[Vimenaĵo]] · [[Virina sacerdoteco kaj Papo Francisko]] · [[Vorteto]] · [[Vortform-riĉeco]] · [[Vortklasa finaĵo]] · [[Vortkreado]] · [[Vortsintakso]] · [[Yerti]] · [[Yklamu]] · [[Zamenhof ne esperis vane]] · [[Zamenhofa Artista Adeptaro]] · [[ZDF-studio de Turingio]] · [[Zepelina atako 1915]] · [[Zonai kaj kompano]] · [[Universala Ligo por Seksa Reformo]] · [[Instrumetodoj por Esperanto]] · [[Erfordia Latina]] · [[The DIM Hypothesis]] · [[Katolikaj vegetaranoj]] · [[Pseŭdomuelejo]] · [[Fontano sur Holzmarkt (Arnstadt)]] · [[Louisental (Erfurto)]] · [[Haus Zur Güldenen Krone (Erfurt)]] · [[Haus Zur Grünen Aue und Kardinal (Erfurt)]] · [[Humboldt-Verein für Volksbildung]] · [[Jaro de Vistulo]] · [[Apokrifoj pri la apostolo Petro]] · [[BEJO-Ataŝeo]] · [[Bel-literatura Eldon-serio]] · [[BRINK]] · [[D-AMO 10]] · [[Elektoepiskoplando]] · [[Elektoprinclando]] · [[Esperantista Dokumentaro]] · [[Esperanto-Asocio en Ĉeĥoslovaka Respubliko]] · [[Esperanto-Klubo de San-Min-o]] · [[Fédération Universitaire Espérantiste de France]] · [[Femura indekso]] · [[Jamala naftogasa distrikto]] · [[Konferencoj por Esperanto]] · [[La du bibliaj rakontoj pri la kreo]] · [[La dubo de Sankta Jozefo]] · [[Leno-Tungusa naftogasa provinco]] · [[Liberal-faŝismo]] · [[Mardukaj sigeloj]] · [[Medalo de Janoŝiko]] · [[Mezkaspia naftogasa baseno]] · [[Mirakloj de Lourdes]] · [[Mortotuko de Arquata]] · [[Muelejo de Schillingstedt]] · [[Nepo-Botuoba naftogasa distrikto]] · [[Nomado de sciencoj en Esperanto]] · [[Nomoj de Afrikaj landoj]] · [[Nord-Donecka naftogasa sektoro]] · [[Nord-Kaŭkaza naftogasa provinco]] · [[Parkoj en Sömmerda]] · [[Restreĉilo]] · [[Spalatindomo en Torgau]] · [[Walkin’Bag]] · [[Administra divido de Sankta Katarino (Brazilo)]] · [[Departementa domo (Pécs)]] · [[Departementa domo (Sopron)]] · [[Departementa domo (Szentes)]] · [[Departementa domo (Szombathely)]] · [[Esperanto-konkurso (radioamatora)]] · [[Ministerio pri agrikulturo (Hungario)]] · [[Monumento por la Batalo de Leipzig (Heiligenstadt)]] · [[Muzeo metiista (Bakede)]] · [[Muzeo pri agrikulturaj tekniko kaj laboro (Börry)]] · [[Napoleona ŝtono (Utzberg)]] · [[Pella (Grekio)]] · [[Popola magistrato (Antikva Romio)]] · [[Pumpostacio fervoja (Kaselo)]] · [[Teologia Altlernejo (Esztergom)]] · [[Tivoli (Erfurto)]] · [[Verda trobadoro (poeto)]] · [[-as]] · [[Ĝardenŝredilo]] · [[Ĥatango-Viluja naftogasa provinco]] · [[10-spesdeka biblioteko Esperantista]] · [[Administra divido de Amapao]] · [[Administra divido de Cearao]] · [[Administra divido de Espirito-Santo]] · [[Administra divido de Gojaso]] · [[Administra divido de Mato-Groso]] · [[Administra divido de Parao]] · [[Administra divido de Suda Mato-Groso]] · [[Administra divido de Tokantinso]] · [[Administraj unuoj de la Centr-Afrika Respubliko]] · [[Administraj unuoj de Moldavio]] · [[Angla Ligo de Katolikaj Esperantistoj]] · [[Antverpena Grupo Esperantista]] · [[Averta letero]] · [[Bahia Esperanto-grupo]] · [[Batalo ĉe Misiejo Concepción]] · [[Bit Ĥilani]] · [[CONCAFRAS-PSE]] · [[Dentrela fervojo Tanvald-Kořenov]] · [[Esperanto-Federacio de Yorkshire kaj Humberside]] · [[Esperanto-grupo en la Fokolar-Movado]] · [[Esperanto-klubo Zamenhof de San-Paŭlo]] · [[Esperanto-Usono]] · [[Esperanto-Vojaĝservo]] · [[Fasola notacio]] · [[Flosponto Evergreen Point]] · [[Gidana naftogasa distrikto]] · [[Indiga lingvo]] · [[Individuigo]] · [[Kernverdukotiledonoj]] · [[Kolijoj]] · [[Konto Espero]] · [[Kripoj hejmecaj de Aŭstrio]] · [[Medicina Heroldo]] · [[Metz-govio]] · [[Militkaptitejo Johannesplatz]] · [[Monda Kunagado]] · [[Mozelgovio]] · [[Nordokcidenta Esperanto-Federacio]] · [[Novmezurado]] · [[Perikratona fleksejo]] · [[Plebaj magistratoj]] · [[Prezidanta baloto en Inguŝio en 2002]] · [[Princlando de Beauluna]] · [[Serio Rusa literaturo]] · [[Skandinava lingvo]] · [[Surĥ Kotal]] · [[Tavolgaso]] · [[Transira komplekso]] · [[Ukraina Respublika Filio de la Asocio de Sovetiaj Esperantistoj]] · [[Urbodomo de Békéscsaba]] · [[Urbodomo de Cegléd]] · [[Urbodomo de Gyula]] · [[Urbodomo de Hajdúszoboszló]] · [[Urbodomo de Mezőberény]] · [[Urbodomo de Nagykőrös]] · [[Urbodomo de Siklós]] · [[Urbodomo de Vésztő]] · [[Urbodomo de Veszprém]] · [[Urbodomo de Weißensee]] · [[Verda reto]] · [[Viadukto de Apolda]] · [[Vivo Feliĉa]] · [[Nadim-Pur-Taza naftogasa regiono]] · [[Domo ĉe la leono nigra (Erfurt)]] · [[Domo de la gildoj (Erfurt)]] · [[Haus zur Narrenschelle (Erfurt)]] · [[Juri-Gagarin-monumento (Erfurt)]] · [[Metiista domo historia (Torgau)]] · [[Radikala maldekstro de Israelo]] · [[Ĝardeno de parokestro]] · [[Ĝisprema kompresora stacio]] · [[Aŭtokodo]] · [[Aŭtomata skribado]] · [[Alianco de Libertarianaj Maldekstruloj]] · [[Altlernejo Sándor Wekerle]] · [[Astraĥano-Kalmuka naftogasa distrikto]] · [[Atelier Puppenspiel]] · [[Bajkita naftogasa distrikto]] · [[Bastrubandoj]] · [[Blindŝakto]] · [[Bonaj spiritoj]] · [[Demono Lucifero]] · [[Depono]] · [[Derivado]] · [[Domo Happach (Heldburg)]] · [[Eŭropa lingvo]] · [[Eŭropa regiono Niso]] · [[Ekkondensiĝa premo]] · [[Elkarniĝo]] · [[Enlumas min senlimo : itala poezio de la dudeka jarcento]] · [[Esperantigo de vortoj el sanskrita fonto]] · [[Estraro de UEA 2016-2019]] · [[Europa - Demokratie - Esperanto]] · [[Folengo]] · [[Grupo Esperanto-Tigulio (GET)]] · [[Guttenbrunn]] · [[Hírharsona]] · [[Hering]] · [[Huaniqueo]] · [[Ide]] · [[Instituto por Diskonigo de Spiritismo]] · [[Intelekto laŭ filozofioj]] · [[Jaro de la Lernanto]] · [[Könyvesház]] · [[Karboferŝtono]] · [[Kopta evangelio laŭ Tomaso]] · [[Kritiko en Esperanto]] · [[Kurort Gohrisch]] · [[La lingvovendejo]] · [[Lando Kranenburg]] · [[Logo: Allogaj bildhistorioj]] · [[Méhkas Diákszövetkezet]] · [[Magnevist]] · [[Memzorgado]] · [[Oĥotska naftogasa provinco]] · [[Ora Sekcio]] · [[Orenburga naftogasa distrikto]] · [[Pariza Societo de Spiritismaj Studoj]] · [[Penas]] · [[Platino]] · [[Prefektejo]] · [[Premo de la maksimuma kondensiĝo]] · [[Princepiskopujo Minden]] · [[Program]] · [[Puraj spiritoj]] · [[Rami]] · [[Remigija]] · [[ROMO]] · [[Salminejo de Erfurto]] · [[Sekurit]] · [[Sensavido]] · [[Sentenco]] · [[Separgaso]] · [[Spiritisma Esperanto-Asocio]] · [[Spiritisma Grupo Paŭlo el Tarso]] · [[Spiritisma Jarlibro]] · [[Spiritisma Vojaĝo en 1862]] · [[Sproso]] · [[Tanajura]] · [[Tenilo]] · [[Unuiĝo de Zagrebaj Esperantistoj]] · [[Urba muzeo de Bad Staffelstein]] · [[VET]] · [[Wachberg]] · [[Bach-monumento (Gehren)]] · [[Sobina minejo]] · [[Palmofestoprocesio en Heiligenstadt]] · [[Lajavoĵa minejo]] · [[Ĉajvo-maro minejo]] · [[Departemento Donnersberg]] · [[Espach-parko]] · [[Historio de la hungara teatro]] · [[Krenela signalo]] · [[La germanlingva teatro en Hungario]] · [[La serblingva teatro en Hungario]] · [[Nord-Stavropolo-Pelagiada minejo]] · [[Plena Verkaro de Zamenhof]] · [[Prozo el Danaj-Norvegaj Aŭtoroj]] · [[Rudigero]] · [[Tavola temperaturo]] · [[Tavolakvo]] · [[Tavoldepresio]] · [[Unuversaj universoj]] · [[Enorme alta tavolpremo]] · [[Enorme malalta tavolpremo]] · [[Eternaj membroj de la Budapeŝta Operejo]] · [[Eternaj membroj de la Nacia Teatro (Budapeŝto)]] · [[Helbe-vejro]] · [[Kondiĉoj (amatora radio)]] · [[Luterana Teologia Akademio (Pozono)]] · [[Muzeo lerneja (Uder)]] · [[Nezahualcóyotl (komunumo)]] · [[Prokopo (persona nomo)]] · [[Urbodomo de Kunszentmiklós]] · [[Banurbo]] · [[Sambakio]] · [[Arkivo urba kaj distrikta Arnstadt]] · [[Jaro de la Esperanta Kulturo]] · [[Internacia Kongreso de Stenografio]] · [[Angula domo]] · [[Diplomateco]] · [[Enciclopèdic]] · [[Ni Savu Niajn Semojn (NSNS)]] · [[El verva vivo ĵurnalista]] · [[Esperantista Grupo en Bangkok]] · [[MondEtur]] · [[Nessun altro. Antologia di Segreti di Pulcinella]] · [[Vivu la teatro!]] · [[Eŭropa Festivalo de Esperantaj Kantoj]] · [[Reversado]] · [[Aelita]] · [[Dihok]] · [[Komuna lernolibro pri Historio]] · [[Lidérc]] · [[Militjuro]] · [[Ruffrè]] · [[Afrika Centro Mondcivitana]] · [[Antemio (arkitekturo)]] · [[Areotektoniko]] · [[Dinastio de Anglaj Reĝoj]] · [[Elektitaj membroj de Rondo Galilei]] · [[Eneastila kolonaro]] · [[Esperantigo de vortoj el vjetnama fonto]] · [[Highland (administra areo)]] · [[Humanitat Nova]] · [[Imoskapo]] · [[Internacia Metodista Ligo Internacia]] · [[Jubilea Kolekto]] · [[Kaŭliklo]] · [[Kapitano Katarino]] · [[Komitatanoj A-C 1986-2020]] · [[Komitatanoj D-G 1986-2020]] · [[Komitatanoj H-J 1986-2020]] · [[Komitatanoj K-L 1986-2020]] · [[Komitatanoj M-P 1986-2020]] · [[Komitatanoj R-S 1986-2020]] · [[Komitatanoj T-Z 1986-2020]] · [[Konsultejo]] · [[La esperantisto de la jaro (1887-1997)]] · [[La Gajulo]] · [[La plej eminentaj esperantistoj]] · [[Magistratejo Ruĝa Cervo]] · [[Malgrava Ĝeneralo]] · [[Memorindaj esperantistoj]] · [[Mitiŝĉi (stacio de Moskva metroo)]] · [[Moskvo en Usono]] · [[Naŭ demandoj pri lingva justeco en la fakliteraturo]] · [[Pandemonio (30-a Datreveno)]] · [[Pentastila kolonaro]] · [[Pronaoso (rozkrucanoj)]] · [[Rapida lernado de Esperanto]] · [[Serio Originala Literaturo]] · [[Solidareca Bonvolo]] · [[Studenta Orientalisma Esperanto-Rondo]] · [[Tirradiko]] · [[Tradicio kaj moderneco]] · [[Ĝenro (muziko)]] · [[Hungara Teatro en Kassa]] · [[Judikaelo (persona nomo)]] · [[Kolonia Niĝerio]] · [[Literaturaj parkoj]] · [[Man yuzhiruhu'lláh]] · [[Masonabelo]] · [[Observatorio de la Universitato de Kopenhago]] · [[Teatro de Újpest]] · [[Termoradiilo]] · [[Urbodomo de Püspökladány]] · [[Urbodomo de Tokaj]] · [[Vuktila minejo]] · [[Zakato Bahaa]] · [[Militrakonto]] · [[Belarta rikolto]] · [[Esperantigo de vortoj el greka fonto]] · [[Framasonismo en Kubo]] · [[Kosmoapero]] · [[Vortfarado laŭ la Analiza Skolo]] · [[Fakverko:Amatora radio]] · [[La Epoko Libro-Klubo]] · [[Prosumado]] · [[Unesko-Rezolucio 23C/11.11 de Sofio pri Esperanto 1985]] · [[Kalungao]] · [[Calumnia]] · [[Dua Diskutanta Kunveno de Esperantistoj de Iberaj landoj]] · [[La Luma Flanko de Potenco]] · [[La mirinda libro]] · [[LADA Vesta EV]] · [[Revo lucida]] · [[Títeres desde Abajo]] · [[Unua Diskutanta Kunveno de Esperantistoj de Iberaj landoj]] · [[Papilioj]] · [[Elektitaj instruistoj de Universitato de Kolozsvár/Cluj]] · [[Esperanto en nacilingvaj tekstoj]] · [[Esperanto-butiko Berlino]] · [[Kaŝirskaja (BKL Moskvo)]] · [[Lingva Festivalo en Vladikavkaz]] · [[Niĵegorodskaja (BKL Moskvo)]] · [[Revuo Signos]] · [[Tririvera Esperanto-Domo]] · [[VAZ-2702]] · [[Estraro de UEA 2019-2022]] · [[Fibro]] · [[Filozofia spiritualismo]] · [[Monosimetria]] · [[Pidono]] · [[Pugnorimeno]] · [[Testamentoj de Lenin]] · [[Vollständiges Wörterbuch Esperanto-Deutsch in zwei Bänden]] · [[Ĵiĵeko, liaj ŝercoj]] · [[Elektitaj rektoroj de la Universitato Francisko Jozefo]] · [[Izoflavonolo]] · [[Japana Esperanta Librokooperativo]] · [[Kanto pri donkiĥotoj]] · [[Katastrofo ĉe la Niĵnevartovska naftokolektejo]] · [[SvisRaporto]] · [[Tri satiroj]] · [[Tago de Pola Scienco]] · [[Elektitaj studentoj de Pázmáneum]] · [[Florigu Egalecon inter Junuloj]] · [[Gazeto Andaluzia]] · [[Lietzensee (grupo)]] · [[Lingva strukturo de Esperanto]] · [[Pansurmetaĵo]] · [[Partoprenintoj de VikiPrintempo]] · [[Senverba propozicio]] · [[Vellismo]] · [[Aktoj de Internacia Scienca Akademio Comenius]] · [[Corbières (Alpes-de-Haute-Provence)]] · [[FioCruz]] · [[Kie estas la mortintoj?: La respondo de la Biblio]] · [[La Crotz de Rodola]] · [[Malkovrado de Afriko mezepoke]] · [[Mirobalano]] · [[Rondo Takács]] · [[Urbo-kampara malsameco]] · [[Esperanto-fondaĵo "Fernando Soler"]] · [[Sociolekta Triopo de Esperanto]] · [[54-a Virtuala Esperanto-Kongreso ILEI 2021]] · [[Multilingual Environments in the Great War]] · [[Afriko brilas]] · [[Bitoteko]] · [[Brazila Poliglota Klubo]] · [[Conselho Federativo Nacional da FEB]] · [[Die rationelle Sprache]] · [[Esperanto-grupo Lumradio]] · [[IKU-libro de 2020]] · [[Internacia Flughaveno Zvartnoc-Erevano]] · [[Kantoj de la Kultura Revolucio]] · [[Kluniza kongregacio]] · [[Komuna Legado okaze de la Tago de la Libro]] · [[Kungfua Kunikleto]] · [[Oltre la soglia, uno spiraglio / Preter la sojlo, lumluko]] · [[Porokaza noto de R$10 Brazila realo]] · [[Pri vagabondoj kaj friponoj, pri damoj kaj kavaliroj]] · [[Retpoŝta Hibrida letero]] · [[Steinalm]] · [[Studentoj, baldaŭ instruistoj de Universitato de Pécs]] · [[Trofeo Fyne]] · [[Unu leciono pri Esperanto por ĉiu lernejano en la tuta mondo]] · [[Valencia Esperanto-Grupo]] · [[Vivkvalito kun lupuso]] · [[Volontula Fondaĵo]] · [[Afrikaj Kongresoj de Esperanto]] · [[Afrikaj traktatoj de 1885 ĝis 1902]] · [[Afriko sub kolonia regado]] · [[Alta Protektanto]] · [[Antologia skizo de la persa literaturo]] · [[Apartamento por Edukistoj de Universitato Kim Il-sung]] · [[Citrandarino]] · [[CRRER]] · [[FLIV]] · [[Gardanteco]] · [[Gasteg-kapelo]] · [[Hazarda esperantaĵo]] · [[Instituto de Ekonomiko kaj Internaciaj Rilatoj]] · [[Kainaj]] · [[Leĝo de Biodiverseco de Kostariko]] · [[Malnova religio de Burundo]] · [[Monda heredaĵo en Belgio]] · [[OBA-Festivalo]] · [[Panĉaratro]] · [[Parque da Cultura]] · [[Scienca Kafejo]] · [[Stacioj de exo]] · [[Surakvaj kuracistoj]] · [[Tombejo Ĝardeno de Floroj]] · [[Tombejo Petronilo Gonçalves da Silva]] · [[Turismo per Esperanto]] · [[Varsovio cent jarojn poste]] · [[Elektitaj studentoj de Universitato de Kolozsvár/Cluj]] · [[Elektitaj studentoj de Universitato de Vieno]] · [[Paŭlistanio]] · [[Mara Koridoro de la Tropika Orienta Pacifiko]] · [[Amerika Esperanto-Instituto]] · [[Fi-]] · [[Lerneja scienca kalendaro]] · [[Gaba enerxía]] · [[On ne fait pas d'omelettes sans casser des œufs]] · [[Perola Mezlernejo]] · [[La terakoto de Ŝahr-e Suĥteh]] · [[Esperaĵo]] · [[Historia post Alexandrum]] · [[Loka regado kaj administrado en Kimrio]] · [[Teutsch-domo (Sibiu)]] · [[3-Etilstireno]] · [[4-Metilstireno]] · [[Etila pimelato]] · [[Fenilkarbamata acido]] · [[Metila pimelato]] · [[Butila fenilkarbamato]] · [[2-Kloro-indano]] · [[1,2-Indanoduolo]] · [[1,3-Indanoduolo]] · [[Hungaria familio]] · [[Duamidino]] · [[Tiofuranilfentanilo]] · [[Acetilkarbamata acido]] · [[Alilkarbamata acido]] · [[Metila etilkarbamato]] · [[Vinilkarbamata acido]] · [[Dutiopropionata acido]] · [[Tiopropionata acido]] · [[Dualila tioureo]] · [[Grandrapida trajno Moskvo — Adler]] · [[Flugfolio.xyz]] · [[Komitato de UEA 1962-1964]] · [[Komitato de UEA 1964-1967]] · [[Komitato de UEA 1967-1969]] · [[Plu Glosa Nota]] · [[Sejmo kaj Esperanto]] · [[U Glosa Jurnali]] · [[MiSimpliBio]] · [[Ŝablono:Fiŝlagoj de Ĉeĥio]] · [[Fina malvenko]] · [[Kontraŭesperantisto]] · [[Ŝablono:Vikipediisto bn-p]] · [[Ĝermolisto de turkaj esperantistoj]] · [[Listo de draste endanĝeritaj lingvoj]] · [[Josef Haslinger (pastro)]] · |} {{Wikidata list end}} __NOINDEX__ a3u3qblt3t4nxwdy4tdnp2j7r27c36j 0 755869 9413652 9395411 2026-06-26T04:58:53Z Sj1mor 12103 9413652 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Ramón CASAS Carbó''' ([[Barcelono]], 4a de Januaro 1866 - Samloke, 29a de Februaro 1932) estis hispana [[pentristo]] fama inter alia pro siaj portretoj de gravuloj de la socia, intelektula, ekonomia kaj politika elitoj de Barcelono, Madrido kaj Parizo. Li estis grafika desegnisto kaj liaj afiŝoj kaj poŝtkartoj kontribuis al konstruado de la koncepto de [[kataluna modernismo]]. == Kariero == [[Dosiero:(Barcelona) Autoretrat - Ramon Casas 1883 - MNAC.jpg|eta|maldekstre|200ra|''Memportreto vestita flamenke''.]] En 1881 li tre juna jam ekfaris restadojn en Parizo, kie li studis kun Carolus-Duran kaj Henri Gervex, dum estis [[ĵurnalisto]] por ''L'Avenç''. En 1883 li ekspoziciis sian unuan gravan verkon, nome "Memportreto vestita flamenke" en la Salono de la Elizeaj Kampoj de Parizo. Li veturis tra Katalunio, Madrido kaj Granado. Fine de la 1880-aj jaroj li amikiĝis kun [[Santiago Rusiñol]], [[Eugène Carrière]] kaj [[Ignacio Zuloaga]]. Kun Rusiñol kunlaboris kaj loĝis en Parizo. Komence de la 1890-aj jaroj li ekspoziciis sukcese en Madrido, Berlino, Ĉikago, Sitges, Barcelono... kaj tie li finfine setliĝis. Tie li fondis en 1897 kun kolegoj la kafejon ''[[Els Quatre Gats]]'' (La kvar katoj), kiu estis ankaŭ babilrondejo, ekspoziciejo kaj centro de la etoso de artistoj kaj de [[modernismo]] ĝenerale. Tie ekspoziciis por la unua fojo [[Pablo Picasso]]. La lokalo estis ornamita per lia pentraĵo ''Ramón Casas kaj Pere Romeu en tandemo''. Tiuepoke li ekverkis por reklamado de komercaj firmaoj kiel por alkoholaj trinkaĵoj. [[Dosiero:Ramon Casas Charge.jpg|eta|maldekstre|280ra|''La carga''.]] En 1900 kaj 1902 respektive famiĝis du gravaj verkoj de Casas, nome unue "El garrote vil" (garoto -por ekzekuto-) kaj "La carga" nome atako de la policanoj (civilgvardianoj) al strikantaj [[laboristo]]j. Ĉefe en tiu lasta la pentristo montras lertecon por priskribi homamasojn, tiuokaze surprize per grand vakuo en la centro formita per la fuĝo de la strikantoj. En 1904 famiĝis en Madrido kiel portretisto de gravuloj, inter kiuj de la reĝo [[Alfonso la 13-a]], kies portreton aĉetis lia usona mecenato Charles Deering. En Barcelono li konis Julia Peraire, 22 jarojn pli juna ol li, kiu estis lia modelo por la unua fojo en 1906 kiam ŝi estis nur 18-jaraĝa. Tuj ŝi iĝis lia preferita modelo kaj amantino. En 1915, Casas pentris ŝin vestita je taŭrludado kaj kelkaj fakuloj rilatigas konektojn inter tiu verko kaj la Blua Periodo de Picasso, same kiel kun la verkaro de Zuloaga. Lia familio ne aprobis tiun amrilaton sed finfine ili geedziĝis en 1922.​ [[Dosiero:Casas tandem.jpg|eta|maldekstre|280ra|''Ramón Casas kaj Pere Romeu en tandemo''.]] La patrino de Casas aĉetis en 1907 la monaĥejon de Sankta Benedikto de Bages kaj dungis [[Josep Puig i Cadafalch]] por restaŭri ĝin. Casas pasigis tempon tien kaj kvin jarojn poste, post la morto de sia patrino, li heredis la monaĥejon. Ekde 1908 li veturis tra Katalunio, Kubo kaj Usono, kie li pentris konatulojn de Deering. Kaj poste li visitis [[Vieno]]n, [[Budapeŝto]]n, [[Munkeno]]n, [[Parizo]]n, [[Nederlando]]n, Madridon kaj Galegion. Li sukcese ekspoziciis en Hispanio kaj Francio. En 1916 Casas kaj Charles Deering veturis al Tamarit ([[Provinco Taragono]]), kies kastelon kaj domaron Deering aĉetis kaj metis Casas kiel direktoro de la projekto de restaŭrado. Kelkajn jarojn poste, en 1924, Casas revenis al Tamarit por pentri pejzaĝojn. Casas, Rusiñol, kaj la skulptisto Noel Clarassó plue faris kunajn ekspozicijo en la Salono Parés ĝis la morto de Rusiñol en 1931. Casas plue pentris portretojn, pejzaĝojn kaj kelkajn afiŝojn, sed jam dekadence. Li mortis en 1932. == Verkoj == [[Dosiero:Retrat de les senyoretes N.N..jpg|eta|''Portreto de la sinjorinoj N.N.'' (1890), privata kolekto.|alt=]] [[Dosiero:Flores deshojadas (Ramón Casas).jpg|eta|''Senpetaligitaj floroj'' (1894), privata kolekto.|alt=]] * ''Antaŭbane'', oleo surtola, 72,5 × 60 cm, Montserrat, Muzeo de Montserrat, 1894 * ''Au Moulin de la Galette'', oleo surtola, 117 × 90 cm, Montserrat, Muzeo de Montserrat, 1892 * ''Autorretrato vestido de flamenco'', oleo surtola, 115 x 96.5 cm, Barcelona, [[Nacia Muzeo de Arto de Katalunio|MNAC]], 1883 * ''Corrida de toros'', oleo surtola, 53.7 x 72.4 cm, Barcelona, Muzeo de Montserrat, 1884 * ''Autorretrato vestido de bandolero'', oleo surtola, 100 x 81 cm, Barcelona, Muzeo de Montserrat, 1885 * ''Retrato de Montserrat Casas'', oleo surtola, 202 x 92 cm, Kolekto Banco Hispano Americano, 1888 * ''Retrato de Elisa Casas'', oleo surtola, 200 × 100 cm, privata kolekto 1889 * ''Retratándose'', oleo surtola, 59 x 73 cm, Sitges, Cau Ferrat, 1890 * ''La viuda'', oleo surtola, 186 x 115 cm, Vilanova i Geltrú, Biblioteca Museo Víctor Balaguer, 1890 * ''Club Náutico de Barcelona'', oleo surtola, 100 x 140 cm, Barcelona, Muzeo de Montserrat, 1890-1891 * ''Doméstico domesticado'', oleo surtola, 42,2 x 32 cm, Barcelona, Muzeo de Montserrat, 1890 * ''Retrato de las señoritas N.N.'', oleo surtola, 220 × 160 cm, privata kolekto, 1890 * ''Montmartre'', oleo surtola, 64 × 45 cm, Vilanova i Geltrú, Biblioteca Museo Víctor Balaguer, 1890-91 * ''Plein Air'', oleo surtola, 115 x 82 cm, Barcelona, [[Nacia Muzeo de Arto de Katalunio|MNAC]], 1891 * ''Interior'', oleo surtola, 102 x 82 cm, Barcelona, [[Nacia Muzeo de Arto de Katalunio|MNAC]], 1891 * ''Sacré Cour'', oleo surtola, 67 x 55.5 cm, Barcelona, [[Nacia Muzeo de Arto de Katalunio|MNAC]], 1891 * ''Interior al aire libr'', oleo surtola, 160,5 x 121 cm, Barcelona, Kolekto Carmen Thyssen-Bornemisza, 1892 * ''Bal du Moulin de la Galette'', oleo surtola, Sitges, Cau Ferrat,1893 * ''El garrote vil'', oleo surtola, 127 x 166,2 cm, Madrid, [[Muzeo Reĝino Sofia]], 1894 * ''Flores deshojadas'', oleo surtola, 101 x 80 cm, privata kolekto, 1894 * ''Baile de tarde'', oleo surtola, 170 x 230 cm, Barcelona, Círculo del Liceo, 1896 * ''Procesión del Corpus de la Iglesia de Santa María'', oleo surtola, Barcelona, [[Nacia Muzeo de Arto de Katalunio|MNAC]], 1896-1898 * ''Ramon Casas kaj Pere Romeu en tandemo'', oleo surtola, 191 x 215 cm, Barcelona, [[Nacia Muzeo de Arto de Katalunio|MNAC]], 1897 * ''Dekadenca junulino'', oleo surtola, 46,5 × 56 cm, París, Muzeo de Montserrat, 1899 * ''La carga'', oleo surtola, 298 x 470.5 cm, [[Muzeo Reĝino Sofia]] stokita en [[Olot]], Museu de la Garrotxa, 1903 * ''Julia'', oleo surtola, 85 x 67 cm, Malago, Muzeo Carmen Thyssen (Malago), 1915 == Bibliografio == * Arnau, Carme; Guasch, Teresa (1982). «Biografía». Ramon Casas. Barcelona: Ayuntamiento de Barcelona. ISBN 84-500-8200-5. * KK. AA. (1982). Ramon Casas. Retrats al carbó. Barcelona: Ayuntamiento de Barcelona. ISBN 84-500-8199-8. * Fontbona, Francesc (1982). «Ramon Casas i Barcelona». Ramon Casas. Barcelona: Ayuntamiento de Barcelona. ISBN 84-500-8200-5. * Socías, Jaume (1982). «Pintura». Modernisme a Catalunya: tomo II. Barcelona: Nou Art Thor. ISBN 84-7327-052-5. * Garrut, Josep Maria (1982). «Decoració». Modernisme a Catalunya: tomo II. Barcelona: Nou Art Thor. ISBN 84-7327-052-5. * Diccionari d'art Oxford, Edicions 62, Barcelona, 1996, ISBN 84-297-4227-1 * Coll Mirabent, Isabel. Ramon Casas, una vida dedicada a l'art. Catàleg raonat de l'obra pictòrica. El Centaure Groc, Barcelona: 1999 * Fuentes Milà, Sergio. "Les exposicions de Pèl&Ploma a la Sala Parés". En L'Avenç (nº337: julio-agosto de 2008); Eld. L'Avenç; Barcelona (pg.46-51) == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Ramon Casas}} * [http://www.googleartproject.com/artist/ramon-casas/4130045/ Ramon Casas en Google Art Project] * [http://www.museusdesitges.cat Museus de Sitges] {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Casas, Ramón}} [[Kategorio:Hispanaj pentristoj]] [[Kategorio:Katalunoj]] i3j1a8usnp778i2zhw1p0v8v4i645nt 0 756936 9413734 9400095 2026-06-26T07:00:01Z Sj1mor 12103 9413734 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Carel de MOOR''' (25a de Februaro 1655 – 16a de Februaro 1738) estis pentristo de la [[Ora jarcento de Nederlando]]. Li estis lernanto de [[Gerard Dou]]. [[Dosiero:Moor, Carel de - Angler - c. 1700.jpg|maldekstra|eta|''La fiŝkaptisto'', ĉirkaŭ 1700.]] Carel de Moor naskiĝis en [[Leiden]]. Laŭ Jacobus Houbraken, lia patro estis artokomercisto kiu deziris, ke li studu lingvojn kaj permesis lin studi arton nur kiam lia talento por desegnado aperis jam estante juna. Houbraken metis lin persone en la atelieron de [[Godfried Schalcken]] kiam li mem estis kompletiganta sian edukadon tie.<ref> [https://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0438.php Biografio de Karel de Moor] en ''De groote schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen (1718)'' de Arnold Houbraken, Digital library for Dutch literature </ref> Laŭ [[Instituto pri arta historio de Nederlando|RKD]] li estis la filo de pentristo samnoma el Leiden kaj lernanto de Dou, [[Frans van Mieris]], Godfried Schalcken, kaj Abraham van den Tempel. Li iĝis membro de la Leiden Gildo de Sankta Luko en 1683, kaj iĝis ties estro multajn fojojn ĉirkaŭ 1688–1711. Liaj propraj lernantoj estis poste Pieter Lyonet, Andrei Matveev, lia propra filo Carel Isaak de Moor, Arent Pijl, Arnout Rentinck, Nicolaas Six kaj Mattheus Verheyden.<ref>[https://rkd.nl/en/explore/artists/57499 Carel de Moor II] en RKD Alirita la 16an de Februaro 2022.</ref> Li mortis en Leiden aŭ Warmond. == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|de Moor, Carel}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] b98vwg9t1w4bfka6oiuo3aznaayjpep 9413735 9413734 2026-06-26T07:00:45Z Sj1mor 12103 9413735 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto je inter 1675 ĝis 1680,<br> oleofarbo sur lignotabulo}} '''Carel de MOOR''' (25a de Februaro 1655 – 16a de Februaro 1738) estis pentristo de la [[Ora jarcento de Nederlando]]. Li estis lernanto de [[Gerard Dou]]. [[Dosiero:Moor, Carel de - Angler - c. 1700.jpg|maldekstra|eta|''La fiŝkaptisto'', ĉirkaŭ 1700.]] Carel de Moor naskiĝis en [[Leiden]]. Laŭ Jacobus Houbraken, lia patro estis artokomercisto kiu deziris, ke li studu lingvojn kaj permesis lin studi arton nur kiam lia talento por desegnado aperis jam estante juna. Houbraken metis lin persone en la atelieron de [[Godfried Schalcken]] kiam li mem estis kompletiganta sian edukadon tie.<ref> [https://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0438.php Biografio de Karel de Moor] en ''De groote schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen (1718)'' de Arnold Houbraken, Digital library for Dutch literature </ref> Laŭ [[Instituto pri arta historio de Nederlando|RKD]] li estis la filo de pentristo samnoma el Leiden kaj lernanto de Dou, [[Frans van Mieris]], Godfried Schalcken, kaj Abraham van den Tempel. Li iĝis membro de la Leiden Gildo de Sankta Luko en 1683, kaj iĝis ties estro multajn fojojn ĉirkaŭ 1688–1711. Liaj propraj lernantoj estis poste Pieter Lyonet, Andrei Matveev, lia propra filo Carel Isaak de Moor, Arent Pijl, Arnout Rentinck, Nicolaas Six kaj Mattheus Verheyden.<ref>[https://rkd.nl/en/explore/artists/57499 Carel de Moor II] en RKD Alirita la 16an de Februaro 2022.</ref> Li mortis en Leiden aŭ Warmond. == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|de Moor, Carel}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 41u0iksgc5ms0ukck83ddurpv7vo3it 0 762129 9413410 9342243 2026-06-25T16:45:15Z Roopeank 138053 updated pic 9413410 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|hospitalo |dosiero= Meilahti Tower Hospital (Meilahden tornisairaala, Helsinki, Finland) Jun 25, 2026.jpg |latitudo=60/11/19/N |longitudo=024/54/19/E |regiono-ISO=FI-18 |mapo lokumilo=Helsinko (urbo) |lando=Finnlando |urbo=Helsinko |zomo=12 }} '''Universitata ĉefa hospitalo de la regiono Helsinko''' ({{lang-fi|Helsingin seudun yliopistollinen keskussairaala}}) estas la plej granda [[hospitalo ]] aŭ [[malsanulejo]] en [[Finnlando]] kaj unu de plej grandaj {{J|universitata malsanulejo}} en Nordio. Ĝi havas branĉojn en [[Helsinko]] kaj ĝiaj najbaraj komunumoj [[Vantaa]] kaj [[Espoo]]. Al ili rilatas plej granda hospitalo de Meilahti en Helsinko. La Universitata ĉefa hospitalo de la regiono Helsinko havas en Finnlando sole respondecon ekzemple pri transplantadoj, kora kirurgio de infanoj kaj fendlipa kirurgio. En 2009 en la hospitalo estis flegitaj {{formatnum:363450}} pacientoj. == Vidu ankaŭ == * [[Sansistemo en Finnlando]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Malsanulejoj en Finnlando]] [[Kategorio:Helsinko]] b8v3w59vsb5sec1uafme8b5313dy5t6 0 775349 9413631 8229295 2026-06-26T01:19:42Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413631 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Ilona Katkics |dosiero = Katkics Ilona.jpg |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = Ilona Katkics en 2018 |naskonomo = }} '''[[Ilona]] Katkics''' [katkiĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Katkics Ilona''' estis [[Hungario|hungara]] [[reĝisoro]]. Ilona Katkics<ref>https://www.imdb.com/name/nm0441324/</ref><ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM60029</ref> naskiĝis la {{daton|26|novembro|1925}} en [[Budapeŝto]], ŝi mortis la {{daton|1|aŭgusto|2022}}. == Biografio == Ilona Katkics maturiĝis en [[mezlernejo]] en sia naskiĝurbo en 1944, poste ŝi laboris en oficejo. Ŝi studis en [[VGIK|Tutrusia Ŝtata Universitato de Kinematografio]] inter 1948-1954, poste ŝi havis postenon en la tiam unusola [[partio]]. Ŝi ricevis diplomon en 1956. Inter [[1956]]–[[1985]] ŝi laboris en la [[Hungara Televizio]], poste ŝi pensiuliĝis. Ŝi specialiĝis pri infanaj programoj. Ŝi ricevis [[premio]]jn inter 1966-2002. Ŝi havis [[edzo]]n inter 1955-1964, dum ŝi naskis [[filo]]n en 1956. == Ŝiaj teatraj reĝisoraĵoj == * ''A hétpettyes lovag'' (1981) * ''Hagymácska'' (1982) == Ŝiaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto) == * ''A kabát'' (1956) * ''Tanya a viharban'' (1958) * ''A kis Bice-Bóca'' (1964) * ''Kincskereső kisködmön'' (serio, 1968) * ''A palacsintás király'' (1973) * ''Tündér Lala'' (1981) * ''A fantasztikus nagynéni'' (1986) * ''Mécsek'' (1992) - ankaŭ [[scenaristo]] == Fontoj == * [http://www.tvmt.hu/Katkics%20Ilona.htm hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230608124530/http://tvmt.hu/Katkics%20Ilona.htm |date=2023-06-08 }} * [http://www.filmkultura.hu/regi/2005/articles/profiles/katkics.hu.html intervjuo] * [https://port.hu/adatlap/szemely/katkics-ilona/person-864 filmoj] * [https://www.mafab.hu/people/katkics-ilona-454448.html filmoj] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Katkics Ilona}} [[Kategorio:Hungaraj reĝisoroj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio|Filmo}} jc13nj64r0pz53agmif7cp1xadv38rq 0 776208 9413655 7656325 2026-06-26T05:00:03Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413655 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Imre Mihályfi |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Emeriko|Imre]] Mihályfi''' [mihAjfi], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Mihályfi Imre''' estis [[Hungario|hungara]] [[reĝisoro]], altlerneja [[instruisto]]. Imre Mihályfi<ref>https://www.imdb.com/name/nm0586274/</ref><ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM65138/cc239580-b028-4fb3-91fb-f26f7e5e101e/solr/0/24/0/1/authorOrder/ASC</ref> naskiĝis la {{daton|7|januaro|1930}} en [[Győr]]<!--, li mortis la {{daton||o|20}} en [[]]-->. == Biografio == Imre Mihályfi maturiĝis en [[gimnazio]] en sia naskiĝurbo en 1948, poste li akiris filmreĝisoran [[diplomo]]n en [[Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto)|Altlernejo pri Teatro kaj Filmo]] en [[1953]]. Lia ĉefinstruisto estis [[Márton Keleti]]. Inter 1953-1957 li estis [[helporeĝisoro]] kaj [[dramaturgo]] en filma produktejo, poste li reĝisoris en la [[Hungara Televizio]]. Inter 1959-1962 li ankaŭ instruis en la altlernejo. Li ricevis [[premio]]jn inter 1962-1997 kaj li havis la titolon "eterna membro de Hungara Televizio". Li edziĝis en 1965, lia [[edzino]] naskis [[filo]]n en 1969. == Liaj televidaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto) == * ''Vacsora a Hotel Germániában'' (1958) * ''Viharban'' (1966) * ''Inkognitóban Budapesten'' (1976) * ''Elveszett paradicsom'' (1987) * ''A párduc és a gödölye'' (1995) * ''Szörnyek ebédje'' (2005) == Liaj scenarlibroj (elekto) == * ''Hotel Germánia'' (1962) - ankaŭ reĝisoro * ''Appassionata'' (1984) - ankaŭ reĝisoro * ''Három boltoskisasszony'' (1993) - ankaŭ reĝisoro == Lia dramaturgaĵo == * ''Ami megérthetetlen'' (1954) == Liaj filmoj kiel helporeĝisoro == * ''Hajdu István igazsága'' (mallonga filmo, 1953) * ''Kövek, várak, emberek'' (dokumenta filmo, 1956) == Fontoj == * [https://www.mafab.hu/people/imre-mihalyfi-1356608.html hungarlingva biografio kun foto] * [http://www.tvmt.hu/Mih%C3%A1lyfi%20Imre.htm hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220107092846/http://www.tvmt.hu/Mih%C3%A1lyfi%20Imre.htm |date=2022-01-07 }} * [https://port.hu/adatlap/szemely/mihalyfi-imre/person-10056] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Mihalyfi Imre}} [[Kategorio:Hungaraj reĝisoroj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio|Filmo}} 81h7jk5abr6ayd1wcf6e2shv88tvkpg 0 800382 9413539 8484675 2026-06-25T21:38:08Z ThomasPusch 1869 + retejo 9413539 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} {{Informkesto organizaĵo |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=IT |situo sur mapo= |zomo=13 }} '''''Lucca Comics & Games''''' estas ĉiujara komiksa kaj videoluda kongreso okazanta en ''[[Lucca]]'' ([[Luko]]), [[Italio]], tradicie okazigita fine de oktobro, lige kun la festoj de [[Ĉiuj Sanktuloj]]. Ĝi estas la plej granda bildstria festivalo en Eŭropo, kaj la dua plej granda en la mondo post la [[Comic Market|Comiket]] de [[Tokio]], [[Japanio]]. La evento funkcias ekde 1966. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}} {{Ĝermo|bildliteraturo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Ekspozicioj]] [[Kategorio:Itala bildliteraturo]] ifrt5qgmj1fw4rn3mjk1rd02ezeag52 0 803996 9413563 8940422 2026-06-25T22:50:01Z ThomasPusch 1869 partnera komunumo interalie 9413563 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Calatorao (stacidomo)}} {{Informkesto urbo|regiono-ISO=ES-Z|situo sur mapo2=Hispanio|zomo=10}} '''Calatorao''' [kalatoRAo] estas municipo de [[Hispanio]], en la oriento de la [[komarko]] [[Valdejalón]] kies ĉefurbo estas [[La Almunia de Doña Godina]], en la centro de la [[Provinco Zaragozo]] ([[Aŭtonoma Komunumo de Hispanio|regiono]] [[Aragono]]). La loknomo ''Calatorao'' devenas de la araba قلعة تراب Qala‘a turâb, «fortikaĵo el tero».<ref> POCKLINGTON, Robert (2016). «Lexemas toponímicos andalusíes (I)». ''Alhadra. Revista de la cultura andalusí'' 2. ISSN 2444-5282. </ref>​ == Geografio == Calatorao estas municipa teritorio en la oriento de la komarko [[Valdejalón]], kie ĝi estas oriente de [[Ricla]], norde de [[La Almunia de Doña Godina]] kaj sude de [[Épila]]. Ĝi estas sur la valo de la rivero [[Jalón]]. La loĝloko Calatorao mem estas je 50 km sudokcidente de [[Zaragozo]], provinca kaj regiona ĉefurbo, sur 346 msm en la Iberia Sistemo. Ĝi estas alirebla laŭ la aŭtoŝoseo A-2 el apuda [[La Almunia de Doña Godina]] sude kaj el Zaragozo nordoriente; krome la ŝoseo A-122 apude norden kondukas al [[Lucena de Jalón]] kaj [[Salillas de Jalón]]. <center> {| class="wikitable" border = 2 align="center" | align="center" width="30%" |''Nordokcidente:'' [[Ricla]] | align="center" width="40%" |''Norde:'' [[Salillas de Jalón]] kaj [[Lucena de Jalón]] | align="center" width="30%" |''Nordoriente:'' [[Épila]] |- | align="center" width="30%" |''Okcidente:'' [[Ricla]] kaj [[La Almunia de Doña Godina]] | align="center" width="40%" |[[Dosiero:Rosa_de_los_vientos.svg|75x75px]] | align="center" width="30%" |''Oriente:'' [[Épila]] |- | align="center" width="30%" |''Sudokcidente:'' [[La Almunia de Doña Godina]] | align="center" width="40%" |''Sude:'' [[La Almunia de Doña Godina]] | align="center" width="10%" |''Sudoriente:'' [[Alfamén]] |} </center> == Historio == [[Dosiero:Castillo de Calatorao.JPG|eta|maldekstre|230px|Kastelo.]] Estis setlejo de [[keltiberoj]] en la areo nome Nertobriga, sed de preciza loko nekonata. De romia epoko estas proksimaj tomboj. Araboj kreis reton por [[irigacio]], lasis la loknomojn kaj la urban planadon. [[Alfonso la 1-a (Aragono)|Alfonso la 1-a]] definitive konkeris la areon en 1122 post la konkero de Tarazona kaj Calatayud. Aperas mencio dokumentita kiel «Calaturab» por la unua fojo en 1128, tuj post la konkero. La loĝantaro estis grandparte de [[mudeĥaroj]] kaj poste de [[moriskoj]], kies forpelo rezultos en enorma demografia kaj ekonomia krizo. Krome estis ankaŭ juda komunumo. En 1160 jam estis kastelo en Calatorao pro defendoneceso. En 1213 [[Petro la 2-a (Aragono)|Petro la 2-a]] donis la urbon al la pastraro de la preĝejo de Sankta Maria ''la Mayor'' de Zaragozo, al kiu ĝi apartenis ekde tiam, kvankam ankaŭ la Ordeno de la Hospitalanoj havis ion. En 1495 loĝis 30 kristanaj kaj 38 islamanaj familioj. En 1610 la islamdevena loĝantaro estis definitive forpelita, kio en Calatorao rezultis en la forigo de 54 familioj. Estis urbo de eklezia aparteno al la prioroj de Pilar. Sed laŭ dokumento de 1404, la kriminala kaj civila juro korespondis al la Krono, fakte farita dumlonge de reĝaj funkciuloj de la najbara Ricla, kaj en 1428 [[Alfonso la 5-a (Aragono)|Alfonso la 5-a]] donis tion al Jesús Martínez de Luna, rajtoj kiujn poste havis Ferrán de Lanuza, ''Justicia de Aragón''. Pro la eklezia historia posedo, la "[[desamortización]]" de 1836-37 rezultis en la transpaso de la terposedo al privatuloj- Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento, sed en Calatorao oni retenis la loĝantaron ĉirkaŭ 3 000 loĝantoj. == Ekonomio == [[Dosiero:Iglesia de Calatorao.JPG|eta|maldekstre|230px|La preĝejo.]] La ekonomio estas ekvilibra kun iometa hegemonio de industrio, sed nur iom super servoj kaj agrikulturo. Estas entreprenoj por la fabrikado de [[suko]]j kaj konservaĵoj el frukto, [[ŝtonĉizado]] kaj tekstila industrio. Sed ankaŭ agrikulturo gravas ĉefe pro irigacio en pli ol 50% de la kultivata tero. La ĉefaj kultivoj de irigacio estas fruktarboj —pomarboj, pirarboj, persikarboj, prunarboj, ĉerizarboj kaj abrikotarboj—, maizo kaj legomoj. Inter pluvkultivoj hegemonias cerealoj kaj vitejoj por [[vinproduktado]]. En la aktualo, plej gravas industria transformado de agrikulturaj produktoj estas la ĉefa enspezofonto. Aliflanke ankaŭ [[brutobredado]] ekgravis lastatempe. Ĉe industrio, menciendas la famo de la nigra «ŝtono de Calatorao» el la ŝtonminejoj de ''Dehesa Boyal del Romeral''. Bone polurita ĝi estas aprezita kiel [[marmoro]] por dekoracio, uzita jam en romia epoko. Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (ĉefe ĉerizoj), kaj brutobredado (ŝafoj), kaj sekva nutrindustrio (ĉefe vinproduktado). Nune gravas ankaŭ malgranda industrio, natura, kultura kaj [[rura turismo]]. Altiraĵoj estas tre diversaj. La kastel-palaco konservas turon kun kreneloj de la 14-a jarcento, kiel nura restaĵo de la defendaj trajtoj, dum la cetero estas de aragona mudeĥara stilo kun gotikaj detaloj. La nuna Hospitalo de Pilgrimantoj estis iam la ĉefa moskeo; krome estas alia moderna hospitalo, nun junulargastejo. Multaj blazondomoj atestas pri la nobelaj familioj. Inter fontanoj elstaras tiu de araba deveno. La ununava preĝejo de la 19-a jarcento havas [[Barelvolbo|cilindrovolbon]] kun [[Luneto (arĥitekturo)|lunetoj]]. Krome estas kapelo, sanktulmonumentoj (krucmonumentoj), naturaj lokoj ĉefe ĉe la riveroj ktp. == Bildoj == <gallery> Calatorao.jpg|Sub neĝo en 2021. Puente de Hierro sobre el río Jalón.jpg|Ferponto super la rivero. Azucarera de Calatorao.jpg|Sukerfabriko de komenco de la 20-a jarcento. Casa de Cultura y Fuente.jpg|Kulturdomo kaj Muzeo pri Ŝtono. Plaza De la Iglesia.jpg|Placo. Postal de Calatorao.jpg|Kulturdomo, kastelo kaj preĝejo. Capilla del Sto Cristo.jpg|Kapelo. Peirón de la Virgen del Tremedal, Calatorao, Zaragoza, España, 2018-04-05, DD 45.jpg|Krucmonumento "peirón". </gallery> == Partneraj komunumoj == Partnera komunumo estas interalie * {{flago|Italio}} [[Seravezza]], [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] en [[Italio]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Municipoj de la provinco Zaragozo]] * [[Calatorao (stacidomo)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.calatorao.es/ Municipo Calatorao] * [http://www.enciclopedia-aragonesa.com/voz.asp?voz_id=2840&tipo_busqueda=1&nombre=calatorao&categoria_id=&subcategoria_id=&conImagenes= Calatorao] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200127143820/http://www.enciclopedia-aragonesa.com/voz.asp?voz_id=2840&tipo_busqueda=1&nombre=Calatorao&categoria_id=&subcategoria_id=&conImagenes= |date=2020-01-27 }} (Gran Enciclopedia Aragonesa) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Calatorao| ]] [[Kategorio:Loĝlokoj de provinco Zaragozo]] [[Kategorio:Municipoj de la provinco Zaragozo]] 4sx3mxdo7o2p6myz2jw5wfar3f3a8jc 0 809872 9413435 9016867 2026-06-25T17:45:30Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413435 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto}} [[Dosiero:IBM PC XT color.jpg|eta|IBM-PC kun MDAa monitoro]] [[Dosiero:IBM_Model_F_XT.png|eta|Modela F klavaro]] [[Dosiero:Personal_computer_-_Museo_scienza_tecnologia_Milano_14617_02.jpg|alternative=|eta|La malantaŭo de IBM-PC, montranta la kvin vastigaj eroj]] [[Dosiero:8088-inside-1.jpg|alternative=|eta|Interna vido de PC kongrua komputilo, montranta erojn kaj plano.]] '''IBM PC''' estas serio de [[Persona komputilo|personaj komputiloj]] produktitaj de la firmao [[IBM]], serio kiu lanĉis la disvastiĝon de la persona komputilo en la mondo, kaj malfermis la vojon por alporti la komputilon al la labortablo en ĉiu [[oficejo]], kaj al multaj privataj [[Domo|hejmoj]]. == Historio == La serio estis montrita por la unua fojo la [[12-a de aŭgusto|12-an de aŭgusto]] [[1981]]. Male al la kutima politiko de IBM tiutempe, [[Persona komputilo|ŝlosilaj komputilkomponentoj]] estis ordonitaj de [[provizanto (okupo)|eksteraj provizantoj]] - la [[operaciumo]] de tiuj komputiloj estis la [[Diska Operaciumo|DOS]] de [[Microsoft]], kaj la sukceso de IBM-komputiloj alportis Mikrosofton al ĝia domina pozicio en la komputika mondo. La [[Ĉefprocesoro|procesoroj]] en komputiloj estis kaj daŭre estas plejparte faritaj de [[Intel]], kaj ili ludas centran rolon en la domina pozicio de Intel en la kampo de procesoroproduktado. Kontraste, la kompanio [[Lotus]], kies [[kalkultabelo]] [[Lotus 1-2-3]] estis ŝlosila parto de la komenca sukceso de la serio, estis akirita en [[1995]] de IBM (ne danke al ĝia kalkultabelo). Ekzistis personaj komputiloj kiuj antaŭis la IBM-komputilon, sed ĉi tiu komputilo elstaris pro sia granda [[moduleco]] pro tio, ke IBM publikigis siajn internajn specifojn, permesante al aliaj produktantoj produkti kongruaj IBM PC; kaj tiel fari ĝin tre malmultekosta. En la persona komputilo, kiel ĝiaj aliaj komputiloj, IBM aplikis sian koncepton al ĉiu komputado, kaj metis emfazon sur la [[kvalito]] de la materialoj kaj ilia fidindeco, foje koste de [[Novigo|novigado]] kaj [[efikeco]]. Ĉi tiu percepto estis en ŝia favoro, ĉar la adaptiloj estis pli malmultekostaj, kaj foje ankaŭ pli rapidaj kaj pli novigaj, kaj ankaŭ ĉar ŝiaj komputiloj, kiuj estis dezajnitaj por longtempa funkciado de 10-20 jaroj, rapide malnoviĝis, kaj estis ĵetitaj en la [[rubo]]n malgraŭ ke ili estis ankoraŭ uzeblaj. Kromaj modeloj estis publikigitaj por la komputilkomputiloj kiuj iĝis la normo inter IBM-kongruaj ‏ XT, AT, ktp., kaj tiuj estis anstataŭigitaj per la IBM PS-komputiloj. En 2002, laŭ la esplorfirmao [[Gartner (firmao)|Gartner]], la miliarda komputilo estis vendita en la tutmonda komputilmerkato (plejparte "IBM-kongruaj"). La sukceso de la kongruaj iom post iom forpuŝis IBM el tiu ĉi merkato, en 2002 ĝi [[Subkontraktado|subkontraktis]] la produktadon de komputiloj, kaj la fino de la procezo okazis en [[2005]], kiam IBM vendis siajn rajtojn por fabriki tiujn komputilojn al la [[Ĉinio|ĉina]] kompanio [[Lenovo]]. La fenomena sukceso de IBM-komputiloj kaj iliaj kongruoj igis la nomon [[Persona komputilo|PC]] (kiu estas [[akronimo]] por la ĝenerala esprimo "Persona Komputilo") asociita kun IBM-komputiloj kaj iliaj kongruoj. == Softvaro == [[Dosiero:IBM_5154_-_PC_DOS_Prompt.jpg|eta|[[Operaciumo]] DOS 3.30 sur IBM-PC]]IBM komence anoncis intencon subteni multoblajn funkciadajn sistemojn: CP/M-86, [[UCSD P-sistemo|UCSD p-Sistemo]] kaj je-doma produkto vokis [[IBMa PC-O DOS|IBMan PC-ON DOS]], evoluigita de [[Microsoft]]. En praktiko, la atendo de IBM kaj intenco estis por la merkato unuavice uzi PC DOS. PC-A DOS rapide establis ĝin kiel la norma OS por la PC kaj restis la norman por pli ol jardeko, kun varianto estanta vendita de Microsoft kiel [[MS-DOS]]. La PC inkluzivis BASIC en ROM (kvar 8 KBaj pecetoj), ofta ĉefaĵo de 1980aj jaroj hejmaj komputiloj. Ties ROMa BASIC subtenis la kasedan bendan fasadon, sed PC-A DOS faris ne, limiganta uzon de tiu fasado al BASIC sole . == Eksteraj ligiloj == {{Commons-inline}} * [https://www.youtube.com/watch?v=L_BWL7vCaa0 IBM SCAMP] * [http://www.minuszerodegrees.net IBM 5150 informo ĉe www.minuszerodegrees.net] * [http://www.theoldcomputer.com/roms/index.php?folder=IBM/PC-5150 IBM-PC 5150 Sistemaj Diskoj kaj ROMs] * [https://web.archive.org/web/20120219052448/http://www.itdictionary.org/term/IBM_PC.aspx IBM-PC de IT Vortaro] * [https://www.old-computers.com/museum/computer.asp?c=274 IBM-PC historio kaj teknika informo] * [http://lowendmac.com/orchard/06/0811.html Kio heredaĵo! IBM-PC 25-jara heredaĵo] * [http://www.cnn.com/2006/TECH/biztech/08/11/ibmpcanniversary/index.html CNN.Com - IBM-PC turniĝas 25-jaraĝa] * [http://www.oldcomputermuseum.com/ibm_5150.html IBM-5150] kaj kolekto de malnova diĝitaj kaj analogaj komputiloj ĉe oldcomputermuseum.Com * [http://www.vintage-computer.com/ibm_pc.shtml IBM-PC bildoj kaj informo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060705211337/http://www.vintage-computer.com/ibm_pc.shtml |date=2006-07-05 }} Enarkivigis 5a de julio, 2006, ĉe la * [http://digitize.textfiles.com/items/1982-ibm-personal-computer/ Broŝuro de novembro, 1982 reklamanta la IBM-PC-ON] * Bildo de la XT/370 kartoj, montranta la duoblan 68000 procesoroj Enarkivigita 18a de decembro, 2021, ĉe la {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komputilo]] rf1gwf8pu4s4hpr7my85zeh3jb6t932 0 811068 9413406 9150303 2026-06-25T16:26:35Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413406 wikitext text/x-wiki {{kursiva titolo}} {{Informkesto filmo | originalatitolo = हुड़दंग ([[IAST]]: Huḍa़daṃga) | esperantatitolo = Hurdang | bildo = | bildpiedo = | produktolando = {{Barato}} | filmadlando = {{Barato}} | originalalingvo = [[hindia]] | aperdato = [[8-a de aprilo]] [[2022]] | daŭro = 122 minutoj | ĝenro = | kameraado = {{listo de elementoj2| * Ramanuĝ Duta * Arĉit Patel }} | buĝeto = | reĝisoro = Nikil Nageŝ Bat | scenaro = | laŭverko = | produktisto = {{listo de elementoj2 | * [[Shailesh R. Singh|Ŝaileŝ R. Sing]] * [[Bhushan Kumar|Buŝan Kumar]] }} | muziko = Iŝan Ĉhabra | ĉefrolanto = {{listo de elementoj2 | * [[Sunny Kaushal|Sani Koŝal]] * [[Nushrratt Bharuccha|Nuŝrrat Baruĉa]] * [[Vijay Varma|Viĝaj Varma]] }} | jam-listo = | efektoj = | produkto = {{listo de elementoj2 | * ''[[Karma Media and Entertainment]]'' * ''[[T-Series]]'' }} | distribuo = ''[[AA Films]]'' | imdb_id = }} '''''Hurdang''''' ({{lang-hi|हुड़दंग}}, [[IAST]]: ''Huḍa़daṃga'') estas barata [[Hindia lingvo|hindialingva]] [[Amafera filmo|romantika drama filmo]] de 2022, reĝisorita de Nikil Nageŝ Bat. En la filmo aktorumas [[Sunbrila Kaushal|Sunbrilan Kauŝal]], [[Nushrratt Bharuccha|Nuŝrrat Baruĉa]] kaj [[Vijay Varma|Viĝaj Varma]]. Ĝi estas ama rakonto kies intrigo okazas ĉe la tempo de la [[Tumultoj de 1990 kontraŭ la komisiono Mandal|studentaj tumultoj de 1990]] en [[Prajagraĝo|Allahabad]]. La ĉefaj filmadoj komencis la 6-an de julio 2019.<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/sunny-kaushal-nushrat-bharucha-vijay-varma-roped-in-for-shaailesh-r-singhs-hurdang/|titolo=Sunny Kaushal, Nushrratt Bharuccha, Vijay Varma roped in for Shaailesh R Singh's Hurdang|alirdato={{dato|2019-6-20}}|dato={{dato|2019-6-20}}|eldoninto=[[Bollywood Hungama]]|lingvo=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://mid-day.com/articles/vijay-varma-starts-shooting-for-hurdang/21294992|title=Vijay Varma starts shooting for Hurdang|newspaper=[[Mid-Day]]|date={{dato|2019-7-6}}|accessdate={{dato|2019-7-9}}|language=en}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190823135757/https://www.mid-day.com/articles/vijay-varma-starts-shooting-for-hurdang/21294992 |date=2019-08-23 }}</ref> La filmo estis publikigita en la kinejoj la 8-an de aprilo 2022.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/proud-brother-vicky-kaushal-shares-sunny-s-hurdang-trailer-film-releases-on-april-8-1931575-2022-03-30|titolo=Proud brother Vicky Kaushal shares Sunny's Hurdang trailer. Film releases on April 8|alirdato={{dato|2022-3-30}}|dato={{dato|2022-3-30}}|verko=[[India Today]]|lingvo=en}}</ref> == Intrigo == {{intrigo}} Ree en la 1990-aj jaroj, aspiranta studanto de la [[Barata Administra Servo|IAS]] ekribelas kontraŭ la kasto-bazita rezervado, kiun volis realigi la [[Komisiono Mandal]]. Daddu estas tre amas Ĝulanon. Ilia interrelato havas bonajn kaj malbonajn momentojn. Loha Baija estas loka kriminaleto; li deziras iĝi respektinda politikisto kaj havas la subtenon de unu el la konataj politikistoj en la areo. Daddu, Ĝulan kaj siaj amikoj studas kaj planas fari ekzamenojn por iam fariĝi oficistoj de IAS. Ĝulan konas siajn kapablojn kaj laboras kun sindediĉo por religi sian revon. Daddu, alie, nur deziras trompi kaj pasigi la ekzamenon, por ke li povu demandi la gepatrojn de Ĝulan, ĉu li povus geedziĝi kun ŝi. Oni vidas lin dume li ŝtelas mulmulton da paperoj kun la helpo de Loha Baija, kiu gajnas monon vendante parton el ĉi tiuj paperoj al studantoj. Unu tagon oni ekkonas, ke la registaro de [[Viŝvanat Pratap Sing]] decidu efektivigi la raporton de la [[Komisiono Mandal]], kiu temis pri rezervadoj en la universitato por la malsuperaj klasoj de la socio por kontraŭbatali la dividaĵo en [[kasto]]j. Vastaj protestoj estiĝis tra Barato kaj eĉ en [[Allahabad]], kaj Loha deziras profiti ĉi tiun situacion. Li instigas Dadduon por ke li kreskigu la tumultojn kaj amasigu studentojn en sian kampuson por protesti kontraŭ la Komisiono Mandal. Dume, Ĝulan ĉesas la interrelaton kun li, kaj planas geedziĝon kun naiva oficisto de IAS. Dume, la tumultoj iĝas vastaj kaj kelkaj studantoj estas arestitaj, inkluzive de Daddu; Ĝulan samtempe geedziĝas, kaj Daddu ekscias pri tio. Li kaŝvestas lin mem kiel policano kaj fuĝas el la policejo nur por malkovri, ke Ĝulan jam geedziĝu. Ĝulan donis dorm-pilolojn al sia edzo, kaj ili ambaŭ fuĝas de tie por iri ĉe Loha. Antaŭ ol foriri, por kaŝi ke Ĝulan ne daŭre estu kun sia edzo, Loha insistas ke Daddu ankoraŭ fojon partoprenu kaj gvidu la tumultojn. Loha planis bruligi Daddu viva; tion notis sia plej bona amiko, kiu puŝas Daddu kaj fine ili ambaŭ estas brulitaj. Kiam Daddu fine komprenas ke tio ĉi estis la plano de Loha ekde la komenco, li mortigas Lohaon kaj sian fraton. Ĉe la fino de la filmo Ĝulan kaj Daddu iras renkonti la prezidanton por peti haltiĝo de la komisiono Mandal. {{intrigofino}} == Rolantaro == * [[Sunbrila Kaushal|Sunbrila Koŝal]] kiel Daddu Takur * [[Nushrratt Bharuccha|Nuŝrratt Baruĉa]] kiel Ĝulan Jadav * [[Vijay Varma|Viĝaj Varma]] kiel Loha Sing * [[Shubhashish Jha|Ŝubaŝiŝ Ĝa]] kiel Ranĝan == Filmmuziko == {{Informkesto muzikalbumo |lingvo = [[hindia]] <!-- la parametro lingvo ne ekzistas --> |titolo = Hurdang |artisto = [[Amaal Malik|Amal Malik]] |artisto2 = [[Saĉet-Parampara]] |tipo = porfilma |tagomonato = 16 de aprilo |jaro = 2022 |firmao = ''[[T-Series (firmao)|T-Series]]'' |produkanto = [[Bhushan Kumar|Buŝan Kumar]] |daŭro = 15:15 |ĝenro = Filmmuziko |registrita = 2019-2020 |notoj = {{YouTube|Gl94TUWQGQw|''Hurdang'' - Kompleta albumo}} }} {{Kantolisto | ĉeftitolo = Hurdang — trakolisto | aldona_kolumno = Kantisto(j) | plena_longo = 15:15 | nomo1 = ''Kya Yehi Pyaar Hai'' | teksto1 = [[Rashmi Virag|Raŝmi Virag]] | muziko1 = [[R. D. Burman]], [[Armaan Malik|Arman Malik]] | aldona1 = [[Armaan Malik|Arman Malik]] | longo1 = 5:35 | nomo2 = ''Khwaab Khwaab'' | teksto2 = [[Irshad Kamil|Irŝad Kamil]] | muziko2 = [[Saĉet-Parampara]] | aldona2 = [[Saĉet Tandon]] | longo2 = 3:24 | nomo3 = ''Halla Sheri'' | teksto3 = [[Irshad Kamil|Irŝad Kamil]] | muziko3 = [[Saĉet-Parampara]] | aldona3 = [[Saĉet Tandon]] | longo3 = 3:26 | nomo4 = ''Padhai Likhai'' | teksto4 = [[Irshad Kamil|Irŝad Kamil]] | muziko4 = [[Sachet-Parampara]] | aldona4 = [[Parampara Tandon]] | longo4 = 2:00 }} La muzikon de la filmo komponis [[Amaal Malik|Amal Malik]] kaj [[Saĉet–Parampara]]; la kantotekston skribis [[Rashmi Virag|Raŝmi Virag]] kaj [[Irshad Kamil|Irŝad Kamil]].<ref name="jiosaavn">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.jiosaavn.com/album/hurdang/Z-qfdZhuY,A_|titolo=Hurdang – Original Motion Picture Soundtrack|dato=16-a de aprilo 2022|eldoninto=Jiosaavn|lingvo=en}}</ref> == Referencoj == {{referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == * {{IMDb titolo|10919304}} * {{Filmo de Bollywood Hungama|hurdang}} * {{tradukita|lingvo=en|artikolo=Hurdang|revizio=1137419446}} {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Filmoj aperintaj en 2022]] i0hrh5izf1qwuk6xb5df5uif2akrkmo 0 818488 9413259 9411934 2026-06-25T13:15:21Z Sj1mor 12103 9413259 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=GB-LBH | situo sur mapo = Londono |tipo1 = reliefo |zomo=13 }} [[Dosiero:Kenwood House front with extensions 2005.jpg|eta|dekstre|340px|''Kenwood House''.]] '''''Kenwood House''''' (konata ankaŭ kiel ''Iveagh Bequest'') estas iama kampardomego (kamparpalaco) en [[Hampstead]], [[Londono]], ĉe la norda limo de Hampstead Heath. La domo estis origine konstruita en la 17-a jarcento kaj utilis kiel rezidejo de la Grafoj de Mansfield dum la 18-a kaj 19-a jarcentoj. La domo kaj parto de la bieno estis aĉetita el la 6a Grafo de Mansfield en 1925 fare de Edward Guinness, 1a Grafo de Iveagh, kaj donacis ĝin al la ŝtato en 1927. La tuta bieno venis en posedo de la ''London County Council'' (Londona Graflanda Konsilio) kaj malfermiĝis al la publiko fine de la [[1920-aj jaroj]]. Ĝi restis populara loka turisma altiraĵo. Unu triono de la bieno estas Loko de Speciala Scienca Intereso, partikulare pro antikvaj arbaroj. Tiuj estas hejmo de multaj [[birdo]]j kaj [[insekto]]j kaj ankaŭ la plej granda Pipistrela vesperto loĝas tie. Estas en la ĝardeno [[skulptaĵo]]j de [[Barbara Hepworth]], [[Henry Moore]] kaj Eugène Dodeigne proksime al la domo. {|align=center |<gallery mode=packed heights=165> Image:Barbara Hepworth monolyth empyrean.jpg|''Monolyth-Empyrean'', 1953, de Barbara Hepworth Image:Henry Moore - Two Piece Reclining Figure 5 - Kenwood.jpg|''Two Piece Reclining Figure, No. 5'', 1963–1964 de [[Henry Moore]] Image:Regbutlersculpturekenwood.jpg|''Flamme'' de Eugène Dodeigne </gallery> |} == Arto == [[Dosiero:Rembrandt Self-portrait (Kenwood).jpg|upright|eta|''[[Memportreto kun du cirkloj]]'' de Rembrandt (ĉirkaŭ 1665).<ref>{{ cite book | last=Bryant | first=Julius | year=2003 | title=Kenwood, Paintings in the Iveagh Bequest | publisher=Yale University Press | place=New Haven, CT | pages=70–77 | isbn=978-0-300-10206-2 }}</ref>]] [[Dosiero:Jan_Vermeer_van_Delft_013.jpg|upright|eta|''La gitaristino'' de Vermeer.]] [[Dosiero:Pieter van den Broecke - painted by Frans Hals (1633).jpg|upright|eta|Pieter van den Broecke, de Frans Hals.]] Kenwood House enhavas gravan nombron de {{J|historia pentraĵo}} kaj aliaj artaĵoj, kiel 63 pentraĵoj de [[Malnovaj majstroj]].<ref>{{Cite web|url=https://www.timeout.com/london/art/the-100-best-paintings-in-london-kenwood-house|title=The 100 best paintings in London - Kenwood House|work=Time Out|access-date=1a de Majo 2019}}</ref> Famaj pentraĵoj estas jenaj: * ''La gitaristino'' de [[Johannes Vermeer]] * ''[[Memportreto kun du cirkloj]]'', memportreto de malfrua [[Rembrandt]] * Portreto de Pieter van den Broecke, fare de [[Frans Hals]] * [[Thomas Gainsborough]], 'Portreto de la grafino Howe (edzino de Richard Howe, 1a grafo Howe) * [[Edwin Henry Landseer]], 'Iama ĉasado' Aliaj pentristoj estas jenaj: * [[Joshua Reynolds]], 'The Hon'ble Mrs Tollemache as Miranda' * [[Angelica Kauffman]] * John Crome * Claude de Jongh * [[George Morland]] * [[Antoon van Dyck]] * William Larkin * [[J. M. W. Turner]] * Arthur Boyd Houghton * [[François Boucher]] * [[Thomas Lawrence]], 'Miss Murray' * Henry Raeburn * [[George Romney]] * Jan Baptist Weenix * [[Joseph Wright of Derby]] Plej granda parto de la verkoj estis akiritaj de Iveagh en la 1880aj–1890aj jaroj kaj estas ĉefe portretoj kaj pejzaĝoj de [[Malnovaj majstroj]] kaj verkoj de la 17-a jarcento de nederlandaj, flandraj kaj britaj artistoj. Aliaj artaĵoj ne estis parto de la kolekto ''Iveagh Bequest'', sed estis aldonitaj al la kolekto post lia morto pro konekto kun Kenwood House. Estas ankaŭ kolekto de ŝu-[[buko]]j, juveloj kaj [[Miniaturo (pentraĵo)|portretaj miniaturoj]]. En 2002, elekto de la Kolekto Suffolk de Stuart portretoj moviĝis al Kenwood el Ranger's House, [[Greenwich]].{{sfn|Weinreb|Hibbert|Keay|Keay|2008|p=256}} == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * {{Cite book|title=The Iveagh Bequest: Kenwood|publisher=London Historic House Museums Trust|year=1990|last=Bryant|first=Julius|isbn= 9781850742784|location=Oxford, UK}} * ''The Buildings of England, London 4: North''. Bridget Cherry kaj Nikolaus Pevsner. {{ISBN|0-300-09653-4}}. * ''Kenwood: The Iveagh Bequest''. Julius Bryant. (English Heritage publication). * ''George III''. Andrew Roberts. (2021) Allen Lane. {{ISBN|9780241413340}}. * {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Kenwood House|revizio=1145278159}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Artmuzeoj en Londono]] [[Kategorio:Ĝardenoj en Anglio]] [[Kategorio:Historiaj domo-muzeoj en Londono]] p2kzkyq68ej2ezyftxi9mszbins2oh7 4 820718 9413842 8060234 2026-06-26T09:24:47Z ThomasPusch 1869 /* Por */ 9413842 wikitext text/x-wiki <!-- {{subst:Fermita/komenco}} --> === [[Munshi Premchand]] === Tro multe da problemoj; tro mallonga; nur unu bildo. Mi jam korektis kelkajn erarojn de gramatiko kaj nomojn (estis pluraj!), sed ankoraŭ la artikolo ofertas nur unu eksteran ligilon kaj neniun referencon en granda amaso da teksto (la referencoj estus laŭdire du, sed ili ambaŭ rompiĝis). Pri la eksteraj ligiloj: nur du, de kiuj unu en la hindia (erare iu skribis «angle») kaj la alia rompiĝis sen la ebleco vidi intan version en retarkivo. Sinteze, la tuta artikolo estas sen fontoj. Krome, en aliaj lingvoj kiel ekzemple en la germana ([[:de:Premchand]]), en la hindia ([[:hi:प्रेमचंद]]) aŭ en la urdua ([[:ur:مُنشی_پریم_چند]]) la artikolo estas pli ampleksa kaj bonkvalita, kaj ne havas la statuson de «leginda».--<span style="background-color:NavajoWhite;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:Tomato;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:IndianRed">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 12:27, 28 apr. 2023 (UTC) ==== Por ==== # {{Por}} Artikolo sen fontoj ne povas esti bona. Se por vidi fontojn endas legi alilingvan artikolon, tiam ĉi tiu artikolo certe ne estas leginda. [[User:Zam du mil]] * {{por}} Artikolo sen fontoj povas esti pli bona ol neniu, se per unu klako oni en ĝemela alilingva teksto aŭ en vikidatumoj povas legi abundajn ekstervikipediajn referenojn. Sed por honoriga esperantlingva statuso de "legindeco" (pri kio ĉiukaze neniu plu scias kiam ĝi estis atribuita) tiu teksto en la nuna formo vere ne sufiĉas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:24, 26 jun. 2026 (UTC) ==== Kontraŭ ==== # {{Kontraŭ}} ==== Detenas ==== # {{Sindetena}} ==== Komentoj ==== {{Komento}} <!-- ==== Rezulto ==== * {{Por}} * {{Kontraŭ}} * {{Sindetena}} La artikolo (ne) estis ekslegindigita. --~~~~ {{subst:Fermita/fino}} --> 8123vrj5fapq63py5qxsaub1h5ava1w 9413843 9413842 2026-06-26T09:27:09Z ThomasPusch 1869 9413843 wikitext text/x-wiki <!-- {{subst:Fermita/komenco}} --> === [[Munshi Premchand]] === Tro multe da problemoj; tro mallonga; nur unu bildo. Mi jam korektis kelkajn erarojn de gramatiko kaj nomojn (estis pluraj!), sed ankoraŭ la artikolo ofertas nur unu eksteran ligilon kaj neniun referencon en granda amaso da teksto (la referencoj estus laŭdire du, sed ili ambaŭ rompiĝis). Pri la eksteraj ligiloj: nur du, de kiuj unu en la hindia (erare iu skribis «angle») kaj la alia rompiĝis sen la ebleco vidi intan version en retarkivo. Sinteze, la tuta artikolo estas sen fontoj. Krome, en aliaj lingvoj kiel ekzemple en la germana ([[:de:Premchand]]), en la hindia ([[:hi:प्रेमचंद]]) aŭ en la urdua ([[:ur:مُنشی_پریم_چند]]) la artikolo estas pli ampleksa kaj bonkvalita, kaj ne havas la statuson de «leginda».--<span style="background-color:NavajoWhite;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:Tomato;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:IndianRed">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 12:27, 28 apr. 2023 (UTC) ==== Por ==== # {{Por}} [[Uzanto:Super nabla]] 🪰 12:27, 28 apr. 2023 (UTC) # {{Por}} Artikolo sen fontoj ne povas esti bona. Se por vidi fontojn endas legi alilingvan artikolon, tiam ĉi tiu artikolo certe ne estas leginda. [[Uzanto:Zam du mil]] 14:22, 28 apr. 2023 (UTC) # {{por}} Artikolo sen fontoj povas esti pli bona ol neniu, se per unu klako oni en ĝemela alilingva teksto aŭ en vikidatumoj povas legi abundajn ekstervikipediajn referenojn. Sed por honoriga esperantlingva statuso de "legindeco" (pri kio ĉiukaze neniu plu scias kiam ĝi estis atribuita) tiu teksto en la nuna formo vere ne sufiĉas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:24, 26 jun. 2026 (UTC) ==== Kontraŭ ==== # {{Kontraŭ}} ==== Detenas ==== # {{Sindetena}} ==== Komentoj ==== {{Komento}} <!-- ==== Rezulto ==== * {{Por}} * {{Kontraŭ}} * {{Sindetena}} La artikolo (ne) estis ekslegindigita. --~~~~ {{subst:Fermita/fino}} --> 22kcojxrdsg4703sy0l7r0k2nu9tpjw 9413866 9413843 2026-06-26T10:46:02Z Aidas 3488 /* Por */ Respondo 9413866 wikitext text/x-wiki <!-- {{subst:Fermita/komenco}} --> === [[Munshi Premchand]] === Tro multe da problemoj; tro mallonga; nur unu bildo. Mi jam korektis kelkajn erarojn de gramatiko kaj nomojn (estis pluraj!), sed ankoraŭ la artikolo ofertas nur unu eksteran ligilon kaj neniun referencon en granda amaso da teksto (la referencoj estus laŭdire du, sed ili ambaŭ rompiĝis). Pri la eksteraj ligiloj: nur du, de kiuj unu en la hindia (erare iu skribis «angle») kaj la alia rompiĝis sen la ebleco vidi intan version en retarkivo. Sinteze, la tuta artikolo estas sen fontoj. Krome, en aliaj lingvoj kiel ekzemple en la germana ([[:de:Premchand]]), en la hindia ([[:hi:प्रेमचंद]]) aŭ en la urdua ([[:ur:مُنشی_پریم_چند]]) la artikolo estas pli ampleksa kaj bonkvalita, kaj ne havas la statuson de «leginda».--<span style="background-color:NavajoWhite;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:Tomato;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:IndianRed">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 12:27, 28 apr. 2023 (UTC) ==== Por ==== # {{Por}} [[Uzanto:Super nabla]] 🪰 12:27, 28 apr. 2023 (UTC) # {{Por}} Artikolo sen fontoj ne povas esti bona. Se por vidi fontojn endas legi alilingvan artikolon, tiam ĉi tiu artikolo certe ne estas leginda. [[Uzanto:Zam du mil]] 14:22, 28 apr. 2023 (UTC) # {{por}} Artikolo sen fontoj povas esti pli bona ol neniu, se per unu klako oni en ĝemela alilingva teksto aŭ en vikidatumoj povas legi abundajn ekstervikipediajn referenojn. Sed por honoriga esperantlingva statuso de "legindeco" (pri kio ĉiukaze neniu plu scias kiam ĝi estis atribuita) tiu teksto en la nuna formo vere ne sufiĉas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:24, 26 jun. 2026 (UTC) #:# {{Por}} --[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:46, 26 jun. 2026 (UTC) ==== Kontraŭ ==== # {{Kontraŭ}} ==== Detenas ==== # {{Sindetena}} ==== Komentoj ==== {{Komento}} <!-- ==== Rezulto ==== * {{Por}} * {{Kontraŭ}} * {{Sindetena}} La artikolo (ne) estis ekslegindigita. --~~~~ {{subst:Fermita/fino}} --> blhpcive52kat18ejcyzyt4wwjichdl 9413867 9413866 2026-06-26T10:46:29Z Aidas 3488 /* Munshi Premchand */ 9413867 wikitext text/x-wiki <!-- {{subst:Fermita/komenco}} --> === [[Munshi Premchand]] === Tro multe da problemoj; tro mallonga; nur unu bildo. Mi jam korektis kelkajn erarojn de gramatiko kaj nomojn (estis pluraj!), sed ankoraŭ la artikolo ofertas nur unu eksteran ligilon kaj neniun referencon en granda amaso da teksto (la referencoj estus laŭdire du, sed ili ambaŭ rompiĝis). Pri la eksteraj ligiloj: nur du, de kiuj unu en la hindia (erare iu skribis «angle») kaj la alia rompiĝis sen la ebleco vidi intan version en retarkivo. Sinteze, la tuta artikolo estas sen fontoj. Krome, en aliaj lingvoj kiel ekzemple en la germana ([[:de:Premchand]]), en la hindia ([[:hi:प्रेमचंद]]) aŭ en la urdua ([[:ur:مُنشی_پریم_چند]]) la artikolo estas pli ampleksa kaj bonkvalita, kaj ne havas la statuson de «leginda».--<span style="background-color:NavajoWhite;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:Tomato;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:IndianRed">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 12:27, 28 apr. 2023 (UTC) ==== Por ==== # {{Por}} [[Uzanto:Super nabla]] 🪰 12:27, 28 apr. 2023 (UTC) # {{Por}} Artikolo sen fontoj ne povas esti bona. Se por vidi fontojn endas legi alilingvan artikolon, tiam ĉi tiu artikolo certe ne estas leginda. [[Uzanto:Zam du mil]] 14:22, 28 apr. 2023 (UTC) # {{por}} Artikolo sen fontoj povas esti pli bona ol neniu, se per unu klako oni en ĝemela alilingva teksto aŭ en vikidatumoj povas legi abundajn ekstervikipediajn referenojn. Sed por honoriga esperantlingva statuso de "legindeco" (pri kio ĉiukaze neniu plu scias kiam ĝi estis atribuita) tiu teksto en la nuna formo vere ne sufiĉas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:24, 26 jun. 2026 (UTC) # {{Por}} --[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:46, 26 jun. 2026 (UTC) ==== Kontraŭ ==== # {{Kontraŭ}} ==== Detenas ==== # {{Sindetena}} ==== Komentoj ==== {{Komento}} <!-- ==== Rezulto ==== * {{Por}} * {{Kontraŭ}} * {{Sindetena}} La artikolo (ne) estis ekslegindigita. --~~~~ {{subst:Fermita/fino}} --> 4kk1gtuujvy52s92ll16gv9754b50y8 0 821367 9413784 8672525 2026-06-26T08:10:47Z ThomasPusch 1869 9413784 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} '''''Araeoscelidia''''' aŭ '''''Araeoscelida''''' estas [[klado]] de [[formortinta]]j [[diapsidoj|diapsidaj]] [[reptilioj]] supraĵe similaj al [[lacertoj]], etende el la Malfrua [[Karbonio]] ĝis Frua [[Permio]]. La grupo enhavas la genrojn ''Araeoscelis'', ''Petrolacosaurus'', la ebla akvoloĝanta ''Spinoaequalis'', kaj malpli bone konataj genroj kiel ''Kadaliosaurus'' kaj ''Zarcasaurus''. Tiu klado estas konsiderata frata grupo de ĉiuj (nune konataj) postaj diapsidoj. ''Araeoscelidia'' estis malgrandaj animaloj (malpli ol unu metron longaj) similaspektaj al lacertoj, kvankam ili estas nur distance rilataj la veraj lacertoj. Ili diferencas el aliaj, pli fruaj [[Sauropsida|saŭropsedoj]] pro siaj sveltaj membroj, sia longeca vosto, kaj ĉefe pro la du tempiaj malfermaĵoj, kiu fakte difinas la diapsidecon. Ĉe la genro ''Araeoscelis'', nur la supra tempia malfermaĵo restas. == Subgrupoj kaj genroj == [[Dosiero:Araeoscelis 1914.jpg|altdekstre|eta|dekstre|Rekonstruo de 1914 fare de Samuel Wendell Williston.]] * †Spinoaequalis * †Araeosceloidea ** †Petrolacosauridae ** †Araeoscelidae *** †Zarcasaurus *** †Araeoscelinae **** †Araeoscelis **** †Aphelosaurus **** †Kadaliosaurus == Literaturo == * {{Cite book | author = Carroll, Robert L. | year = 1988 | title = Vertebrate Paleontology and Evolution | url = https://archive.org/details/vertebratepaleon0000carr | url-access = registration | location = [[Novjorko]] | publisher = W.H. Freeman and Co | isbn = 9780716718222 }} * {{Cite book | author = Benton, Michael J. | authorlink = | year = 2000 | title = Vertebrate Paleontology | publisher = Blackwell Science | location = [[Oksfordo]] | edition = 2nd }} * {{Cite book | author = [[Simon & Schuster]] | year = 1999 | title = The Simon & Schuster Encyclopedia of Dinosaurs and Prehistoric Creatures | publisher = Marshall Publishing | location = Britio | edition = 1st | isbn = 0-684-86411-8 }} * {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Araeoscelidia|revizio=1152313414}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Formorto]] [[Kategorio:Reptilioj]] ea3iy2w0auc2au05460el6hpxbhpdxj 0 823680 9413232 9309987 2026-06-25T12:50:38Z Sj1mor 12103 9413232 wikitext text/x-wiki {{Informkesto rolulo|stilo=Biblio}} '''Josuo''' ({{Lang-he|יהושע בן נון|t=Jehoŝua bin Nun}}, prononcata [jə.ho.ˈʃu.aʕ]; {{Lang-el|Ιησούς του Ναυή}}; {{Lang-la|Iosue}}; {{Lang-ar|یوشع}}; foje ankaŭ konata kiel '''Joŝua/o''') estas biblia persono, [[militestro]] de la [[izraelidoj]] kiu apartenis al la tribo de [[Efraim (filo de Jozef)|Efraim]]. Laŭ kio estas rakontita en la [[Josuo (libro)|libro de Josuo]], li gvidis la [[Judoj|popolon de Izraelidoj]] post la morto de [[Moseo]], dum la konkero de la lando kaj la setliĝo de la triboj. Li estis servanto de Moseo same kiel lia studento. Kiam Moseo supreniris al la monto [[Sinajo]] por ricevi la Tabelojn de la Interligo, Josuo akompanis lin ĝis la piedo de la monto. Josuo estas menciita por la unua fojo en la batalo elluktita fare de la hebreoj kontraŭ [[Amaleko]] ĉe Rafidim, batalo kiun Josuo gvidis. Post tio Josuo estis unu el la [[dek du spionoj]], kiuj estis senditaj por esplorrigardi la landon de [[Kanaano]], kune kun [[Kaleb, filo de Jefune]]. Kontraŭe al la aliaj dek spionoj, ambaŭ En ĉi tiu okazo, Moŝeo aldonis la literon J komence al lia nomo, kiu estis komence "Hoŝua". Post la morto de Moseo, kiu nomumis Josuon kiel sia posteulo, Josuo alportis la hebreojn en la landon Kanaanon, kaj gvidis la kampanjon konkeri la landon, komencante kun la [[konkero de Jeriĥo]] kaj la [[Aj (Biblio)|konkero de Aj]], tra la venko super la kvin reĝoj en [[Makeda]] (kie li diris: ”La suno haltis en Gibeon kaj la luno en la valo Ajalon"), kaj la konkero de [[Livna (biblia urbo)|Livna]], [[Laĥiŝ]], [[Eglon]], [[Hebron]] kaj [[Dvir (pratempa urbo)|Dvir]], ĝis [[Kadesh Barnea|Kadesh-Barnea]] en la sudo, [[Gaza-urbo|Gazao]] en okcidente kaj [[Tel Hacor]] norde. Jusuo ankaŭ gvidis la benan kaj malbenan ceremonion (ĉe monto [[Garizim]] kaj monto Ebal, respektive) je la eniro de Israelidoj en la promesitan de [[Dio]] [[Sankta Lando|sanktan landon]], kiel instrukciite fare de [[Moseo]] laŭ la ordono donita en la [[Readmono|libro de Readmono]]. Post la morto de Josuo, la pliaĝuloj gvidis la popolon, sekvitaj de la [[Bibliaj juĝistoj|juĝistoj]]. Laŭ tradicio li estas unu el la [[Naŭ Prodoj]]. == Libro de Josuo == [[Dosiero:Benjamin_West_-_Joshua_passing_the_River_Jordan_with_the_Ark_of_the_Covenant_-_Google_Art_Project.jpg|eta|260x260ra|''Josuo transirante [[Jordano|jordanon]] kun la [[Kesto de Interligo|kesto de interligo]]'', oleo sur ligno, [[Benjamin West]], 1800]] La [[libro de Josuo]] daŭrigas la linion de Josuo kiel la sindona [[disĉiplo]] de Moseo kaj kiel lia posteulo. Jusuo rivelas sin kiel gvidanto kaj decidita kaj kuraĝa [[soldato]], proksime parenca al Dio kaj liaj instrukcioj, kiu zorgas pri la [[spiriteco]] de la homoj, ne malpli ol ke li zorgas pri ilia batala moralo. La libro priskribas multajn punktojn de simileco inter la du profetoj, por fortigi la percepton ke Josuo kiel la klara daŭrigo de Moseo. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Antikvaj judoj]] [[Kategorio:Profetoj de la Malnova Testamento]] [[Kategorio:Kristanaj sanktuloj el la Malnova Testamento]] [[Kategorio:Spionoj]] [[Kategorio:Homoj de la 2-a jarmilo a.K.]] 6sgit4fbc6uo8jdzreu0m22a7jnkji0 0 824609 9413411 9410249 2026-06-25T16:45:48Z Roopeank 138053 updated pic 9413411 wikitext text/x-wiki [[dosiero:Meilahti Tower Hospital (Meilahden tornisairaala, Helsinki, Finland) Jun 25, 2026.jpg|eta|300ra|{{centre|la [[Universitata ĉefa hospitalo de la regiono Helsinko]] ({{lang-fi|Helsingin seudun yliopistollinen keskussairaala}}), la plej granda [[malsanulejo]] en [[Finnlando]] kaj unu de plej grandaj universitataj malsanulejoj en Nordio}}]] La [[sansistemo]] en Finlando estas plejparte ŝtata. == Malsanulejoj == La kvin plej grandaj kaj plurfakaj [[malsanulejo]]j (finne ''sairaala'', svede ''sjukhus'') en [[Finnlando]] estas universitataj malsanulejoj (finne ''yliopistollinen sairaala'', svede ''universitetssjukhus''). Ili estas [[Universitata centralmalsanulejo de regiono de Helsinko]] (la plej granda hospitalo en Finnlando), [[Universitata malsanulejo de Tampere]], [[Universitata centralmalsanulejo de Turku]], [[Universitata malsanulejo de Oulu]] kaj [[Universitata malsanulejo de Kuopio]]. Universitata malsanulejo en Finnlando konsistas el ĉefa malsanulejo situanta en la urbo menciita en sia nomo kaj pluraj pli malgrandaj submalsanulejoj, kelkaj el kiuj povas esti en najbaraj municipoj de la urbo menciita en la nomo de la malsanulejo. La medicina fakultato de la [[universitato]] situanta en la urbo menciita en la nomo de la malsanulejo funkcias lige kun la universitata malsanulejo, kaj instruado estas donita al studentoj en diversaj kampoj de medicino kaj flegado en la malsanulejo. Ĉiuj aŭ preskaŭ ĉiuj medicinaj specialaĵoj estas reprezentitaj en universitataj hospitaloj. La centra malsanulejo (finne ''keskussairaala'', svede ''centralsjukhus'') estas la plej centra malsanulejo de neuniversitata medicina distrikto, kie la plej multaj medicinaj kampoj estas reprezentitaj. La plej granda el ili estas Malsanulejo Nova de Meza Finnlando en [[Jyväskylä]]. Ekzistas unu universitata aŭ centra malsanulejo en ĉiu provinco, kun la escepto de [[Suda Savonio]] kaj [[Laponio]], kie ekzistas du. Ekzistas 20 malsanulejaj distriktoj en Finnlando, kaj iliaj limoj malglate sekvas la provincajn limojn kun kelkaj esceptoj. Ĉiu centra malsanulejo apartenas al subeco de iu universitata malsanulejo, kie pacientoj povas esti translokigitaj se necese, se la centra malsanulejo ne povas proponi taŭgan kuracadon. En la centraj malsanulejoj ekzistas 24-hora krizservo por speciala medicina prizorgo. Regiona malsanulejo (finne ''aluesairaala'', svede ''kretsjukhus'') estas pli malgranda malsanulejo en medicina distrikto, kie kutime funkcias nur centraj specialaĵoj. Malsanulejoj povas esti specialigitaj en kampo aŭ pacienta grupo. Multaj regionaj malsanulejoj havas almenaŭ sekciojn de [[interna medicino]], ofte ankaŭ sekciojn de kirurgio. Foje grandaj malsanulejoj estas dividitaj en unuojn kiuj estas fizike situantaj en malsamaj konstruaĵoj; taŭgaj ekzemploj estas infanmalsanulejoj kaj {{J|psikiatria malsanulejo}}. Malsanulejoj ankaŭ povas esti privataj; Ĝis nun, tamen, ne ekzistas privataj universitataj malsanulejoj en Finnlando. == Lingvoj == En dulingvaj komunumoj (ankaŭ en Helsinko kaj Turku, kvankam tie la svedparolantoj estas nur eta minoritato) la ĉiuj kuracistoj kaj dentistoj de publika duono devas povi servi kaj finne kaj svede (iomete negativa termo pri tio devo estas ''pakkoruotsi'', kion oni uzas ankaŭ pri la deviga svedinstruo de la baz- kaj mezlernejoj, kaj tiun devon de kuracistoj kaj dentistoj kritikas iuj samaj personoj, kiuj malapogas la devigan lernejan svedan kiel politikistoj de [[Veraj finnoj]]). Ekde 2016, kiam [[Närpes]] libervole fariĝis oficiale dulingva, ne plu ekzistas unulingve svedlingvaj komunumoj en la aliaj provincoj ol Alando kaj tial en la tuta lando krom en Alando oni devas povi kuracistan kaj dentistan servon finne. Aliflanke pli kaj pli multaj kuracistoj servas ankaŭ en la angla. En la hejmreĝiono de la sameoj oni devas ricevi kuracistan kaj dentistan servon ankaŭ samee. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Malsanulejoj en Finnlando|*]] ei8z1jghwjkqux3qsyp4b7p3b410rgg 0 827573 9413357 9413079 2026-06-25T15:16:17Z Arbarulo 135469 9413357 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jozef ISRAËLS''' (la [[27-a de januaro|27an‏ de januaro]] [[1824]] - la [[12-a de aŭgusto|12-an de aŭgusto]] [[1911]]) estis [[Nederlandanoj|nederlanda]] [[Judoj|juda]] [[pentristo]] de la [[Haga skolo (pentroarto)|Haga skolo]], unu el la plej elstaraj nederlandaj artistoj en la dua duono de la [[19-a jarcento]] <ref>Wetering, Ernst van de: ''Rembrandt; The Painter at Work'', page 133. University of California Press, 2000.</ref>. == Vivo == [[Dosiero:Jozef_Israëls1911.jpg|maldekstre|eta|Josef Israëls piediras sur la stranda [[promenado]] en Nederlando en 1911]] Israëls naskiĝis en la urbo [[Groningo (urbo)|Groningen]] en [[Nederlando]], la filo de [[monŝanĝisto]]. Lia patro volis ke li estu [[rabeno]] kaj prizorgis lian judan edukadon. Lia patrino estis tiu kiu rekonis kaj nutris la amon de la knabo por la mondo de [[arto]] kaj [[pentrado]]. En [[1841]] li estis akceptita kiel studento ĉe la [[Akademio de Belartoj de Amsterdamo|Akademio de Belartoj]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Rijksakademie_van_beeldende_kunsten] en [[Amsterdamo]], kaj poste, ĉe la [[Akademio de Belartoj de Francio|Akademio de Arto en Parizo]], kie li lernis (kiel estis kutima tiutempe) kopii la verkojn de artistoj, kies [[majstroverko]]j ĉeestis en la [[Luvro|Luvro-Muzeo]]. Dum tiu ĉi periodo li estis influita de la [[skolo de Barbizon]] kaj precipe de la verkoj de la nederlanda pentristo [[Ary Scheffer]]. En 1847 li revenis de Parizo al Nederlando. En tiu tempo li surmetis sur la [[kanvaso]] temojn prenitajn de la [[historio de Nederlando]] kaj la scenojn el la vivo de judoj, en [[Romantikismo|romantikisma stilo]]. Israëls elstaris en [[Nederlando]], lando kiu havis riĉan tradicion en pentrado. Dum la tempo de la laborado li havis grandan influon sur eŭropa pentrado, kaj li estis bone aprezita ankaŭ fare de [[Vincent van Gogh|Van Gogh]]. Israëls metis fokuson de lia laborado al vivscenoj de la [[Judoj|juda popolo]], tiele liaj pentraĵoj de juda vivo estas plej gravaj en [[juda arto]] de lia tempo. Li ankaŭ multe influis sian filon, la pentriston [[Isaac Israels|Isaac Lazarus Israëls]]. == Influoj kaj efikoj == [[Dosiero:Josef_Israels_001.jpg|eta|376x376px|''Ni maljuniĝas'', 1878]] En [[1843]] Israëls iris al [[Parizo]] dum kvin jaroj. Reveninte al [[Amsterdamo]] li pentris grandajn [[Historia pentrarto|historiajn bildojn]]. En [[1853]] li revenis al Francio kaj vivis iom da tempo en [[Barbizon]]. Dum tiu periodo, la influo de [[franca realismo]] estis videbla en liaj pentraĵoj. Pro grava malsano, li devis haltigi sian laboron por periodo. Resanigita, li estis proponita por vivi en 1855 en la fiŝkaptista vilaĝo de Zandforst, sur la strando proksime de [[Amsterdamo]] kaj vivis kun la lokaj [[fiŝkaptisto]]j, de kiuj li lernis ilian komercon kaj vivmanieron. Tie li komencis pentri realismajn pentraĵojn prezentantajn la konduton de fiŝkaptistoj. La psikologia analizo esprimita en la rutinaj temoj de liaj pentraĵoj kaj lia emocia implikiĝo, igis lin populara pentristo tra Eŭropo. La temoj de liaj verkoj kaj la maniero kiel li pritraktis la elementon de [[lumo]] gajnis al li la flatan [[kromnomo]]n - "[[Rembranto]] de la 19-a jarcento" <ref>In his native land, Israëls was late in life viewed as the "reincarnation of Rembrandt. In 1893, the painter and art critic Jan Veth wrote: ''Rembrandt's great pathos seems to be resurrected in Jozef Israëls''". Wetering, pages 133-4.</ref>. La influo de [[Rembrandt]] al la stilo de Israëls videblas en multaj el liaj pentraĵoj, ekzemple en [[memportreto]]j, kiun li pentris ekde en 1903, kaj en la oleo-pentrado "Novaĵoj el Indonezio". Iliaj zorgoj tuŝis lian koron kaj influis liajn pentraĵojn en tiu tempo, sed verŝajne la plej domina influo sur la stilo kaj labormaniero de Israëls venis de la verkoj de [[Rembrandt]]. == Stilo == [[Dosiero:Israëls-A_Jewish_Wedding-1903.jpg|eta|250x250ra|''[[:en:A Jewish Wedding|Juda Geedziĝo]]'', 1903]] La pentraĵoj de Israëls reflektas la vivatmosferon de la [[plebo]]j kaj la senrajtigitaj. Israëls estis lojala de sia tuta koro al tiu tipo de [[judismo|juda]] [[humanismo]] kiu vidas [[kompato]]n kiel socian [[devontigo]]n. En liaj pentraĵoj ne estas akraj transiroj aŭ kontrastoj, la [[Paletro|kolorpaletro]] estas malabunda kvankam riĉa je nuancoj kaj la transiroj estas tiuj de lumo kaj [[ombro]], tre rememorigaj pri la pentraĵoj de [[Rembrandt]], en kiuj li serĉas esprimi la [[Realo|realecon]] de tiuj, sur kiuj la ŝarĝo de la vivo ripozas. La temo de multaj el liaj pentraĵoj estas realisma priskribo de momentoj el la reala vivo de homoj de la plej malaltaj tavoloj de la socio. == Galerio == Inter liaj famaj pentraĵoj estas ''Talmid Ĥaĥam'', "''en israel Saba'', ''Sofer Stam'', ''Rabeno'' kaj ''Juda geedziĝo. Tiu lasta'' estis lia ŝatata temo kaj li revenis kaj pentris ĝin plurfoje. En [[Tanĝero]] en Nordafriko li pentris grandan verkon nomitan "Sofer Stam" prezentantan maljunulon klinitan super [[pergameno]] radianta ĝian lumon sur la tuta bildo.{{mankas fonto}}{{malklara}}<gallery mode="packed" heights="250"> dosiero:Langsmoedersgraf1.jpg|''Langs Moeders Graf'', 1856 dosiero:Jozef_israels_solo_en_mundo.jpg|''[[:en:Alone in the World (1881 painting)|Sola en la mondo]]''. Jozef Israëls, 1881 </gallery> == Literaturo == * Jan Veth, ''Mannen of Betekenis: Jozef Israëls'' * Chesneau, ''Peintres français et étrangers'' * Philippe Zilcken, ''Peintres hollandais modernes'' (1893) * Dumas, ''Illustrated Biographies of Modern Artists'' (1882–1884) * J. de Meester, in Max Roose's ''Dutch Painters of the Nineteenth Century'' (1898) * Jozef Israëls, ''Spain: the Story of a Journey'' (1900). == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Gutenberg author|id=Israëls,+Jozef|name=Jozef Israëls}} * Works by or about Jozef Israëls at Internet Archive * [https://web.archive.org/web/20110718091213/http://mushecht.haifa.ac.il/hecht/art/Artist-Collection-eng.aspx?id=5 Hecht Muzeo] * [http://www.virtualscotland.co.uk/scotland_articles/famous-scots/george-paul-chalmers.htm Virtuala Skotlando]enarkivigita{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160306000000/https://web.archive.org/web/20160306102952/http://www.virtualscotland.co.uk/scotland_articles/famous-scots/george-paul-chalmers.htm |date=2016-03-06 }} de [https://artuk.org/discover/artists/chalmers-george-paul-18331878 BBC] * [https://web.archive.org/web/20171108205432/http://www.middel.org/canon-van-groningen/israels/95-genealogie-israels Genealogio Israels] * [https://rkd.nl/en/explore/artists/41177 biografiaj notoj kaj datoj de Jozef Isräels], en la nederlanda R.K.D. Arkivo * [https://www.rijksmuseum.nl/nl/rijksstudio/kunstenaars/jozef-israels Liberaj bildoj de la arto de Jozef Isräels], en la [[Rijksmuseum]], Amsterdamo * [https://www.youtube.com/watch?v=8eWiuemOd9w&t=199s Video pri la pentraĵoj de la artisto] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Israëls, Jozef}} [[Kategorio:Haga skolo]] [[Kategorio:Nederlandaj judoj]] [[Kategorio:Realismaj pentristoj]] 1kw7sl5m72x3u7a13waycs2sxjnkyqk 9413359 9413357 2026-06-25T15:17:45Z Arbarulo 135469 9413359 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jozef ISRAËLS''' (la [[27-a de januaro|27an‏ de januaro]] [[1824]] - la [[12-a de aŭgusto|12-an de aŭgusto]] [[1911]]) estis [[Nederlandanoj|nederlanda]] [[Judoj|juda]] [[pentristo]] de la [[Haga skolo (pentroarto)|Haga skolo]], unu el la plej elstaraj nederlandaj artistoj en la dua duono de la [[19-a jarcento]] <ref>Wetering, Ernst van de: ''Rembrandt; The Painter at Work'', page 133. University of California Press, 2000.</ref>. == Vivo == [[Dosiero:Jozef_Israëls1911.jpg|maldekstre|eta|Josef Israëls piediras sur la stranda [[promenado]] en Nederlando en 1911]] Israëls naskiĝis en la urbo [[Groningo (urbo)|Groningen]] en [[Nederlando]], la filo de [[monŝanĝisto]]. Lia patro volis ke li estu [[rabeno]] kaj prizorgis lian judan edukadon. Lia patrino estis tiu kiu rekonis kaj nutris la amon de la knabo por la mondo de [[arto]] kaj [[pentrado]]. En [[1841]] li estis akceptita kiel studento ĉe la [[Akademio de Belartoj de Amsterdamo|Akademio de Belartoj]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Rijksakademie_van_beeldende_kunsten] en [[Amsterdamo]], kaj poste, ĉe la [[Akademio de Belartoj de Francio|Akademio de Arto en Parizo]], kie li lernis (kiel estis kutima tiutempe) kopii la verkojn de artistoj, kies [[majstroverko]]j ĉeestis en la [[Luvro|Luvro-Muzeo]]. Dum tiu ĉi periodo li estis influita de la [[skolo de Barbizon]] kaj precipe de la verkoj de la nederlanda pentristo [[Ary Scheffer]]. En 1847 li revenis de Parizo al Nederlando. En tiu tempo li surmetis sur la [[kanvaso]] temojn prenitajn de la [[historio de Nederlando]] kaj la scenojn el la vivo de judoj, en [[Romantikismo|romantikisma stilo]]. Israëls elstaris en [[Nederlando]], lando kiu havis riĉan tradicion en pentrado. Dum la tempo de la laborado li havis grandan influon sur eŭropa pentrado, kaj li estis bone aprezita ankaŭ fare de [[Vincent van Gogh|Van Gogh]]. Israëls metis fokuson de lia laborado al vivscenoj de la [[Judoj|juda popolo]], tiele liaj pentraĵoj de juda vivo estas plej gravaj en [[juda arto]] de lia tempo. Li ankaŭ multe influis sian filon, la pentriston [[Isaac Israels|Isaac Lazarus Israëls]]. == Influoj kaj efikoj == [[Dosiero:Josef_Israels_001.jpg|eta|376x376px|''Ni maljuniĝas'', 1878]] En [[1843]] Israëls iris al [[Parizo]] dum kvin jaroj. Reveninte al [[Amsterdamo]] li pentris grandajn [[Historia pentrarto|historiajn bildojn]]. En [[1853]] li revenis al Francio kaj vivis iom da tempo en [[Barbizon]]. Dum tiu periodo, la influo de [[franca realismo]] estis videbla en liaj pentraĵoj. Pro grava malsano, li devis haltigi sian laboron por periodo. Resanigita, li estis proponita por vivi en 1855 en la fiŝkaptista vilaĝo de Zandforst, sur la strando proksime de [[Amsterdamo]] kaj vivis kun la lokaj [[fiŝkaptisto]]j, de kiuj li lernis ilian komercon kaj vivmanieron. Tie li komencis pentri realismajn pentraĵojn prezentantajn la konduton de fiŝkaptistoj. La psikologia analizo esprimita en la rutinaj temoj de liaj pentraĵoj kaj lia emocia implikiĝo, igis lin populara pentristo tra Eŭropo. La temoj de liaj verkoj kaj la maniero kiel li pritraktis la elementon de [[lumo]] gajnis al li la flatan [[kromnomo]]n - "[[Rembranto]] de la 19-a jarcento" <ref>In his native land, Israëls was late in life viewed as the "reincarnation of Rembrandt. In 1893, the painter and art critic Jan Veth wrote: ''Rembrandt's great pathos seems to be resurrected in Jozef Israëls''". Wetering, pages 133-4.</ref>. La influo de [[Rembrandt]] al la stilo de Israëls videblas en multaj el liaj pentraĵoj, ekzemple en [[memportreto]]j, kiun li pentris ekde en 1903, kaj en la oleo-pentrado "Novaĵoj el Indonezio". Iliaj zorgoj tuŝis lian koron kaj influis liajn pentraĵojn en tiu tempo, sed verŝajne la plej domina influo sur la stilo kaj labormaniero de Israëls venis de la verkoj de [[Rembrandt]]. == Stilo == [[Dosiero:Israëls-A_Jewish_Wedding-1903.jpg|eta|250x250ra|''[[:en:A Jewish Wedding|Juda Geedziĝo]]'', 1903]] La pentraĵoj de Israëls reflektas la vivatmosferon de la [[plebo]]j kaj la senrajtigitaj. Israëls estis lojala de sia tuta koro al tiu tipo de [[judismo|juda]] [[humanismo]] kiu vidas [[kompato]]n kiel socian [[devontigo]]n. En liaj pentraĵoj ne estas akraj transiroj aŭ kontrastoj, la [[Paletro|kolorpaletro]] estas malabunda kvankam riĉa je nuancoj kaj la transiroj estas tiuj de lumo kaj [[ombro]], tre rememorigaj pri la pentraĵoj de [[Rembrandt]], en kiuj li serĉas esprimi la [[Realo|realecon]] de tiuj, sur kiuj la ŝarĝo de la vivo ripozas. La temo de multaj el liaj pentraĵoj estas realisma priskribo de momentoj el la reala vivo de homoj de la plej malaltaj tavoloj de la socio. == Galerio == Inter liaj famaj pentraĵoj estas ''Talmid Ĥaĥam'', "''en israel Saba'', ''Sofer Stam'', ''Rabeno'' kaj ''Juda geedziĝo. Tiu lasta'' estis lia ŝatata temo kaj li revenis kaj pentris ĝin plurfoje. En [[Tanĝero]] en Nordafriko li pentris grandan verkon nomitan "Sofer Stam" prezentantan maljunulon klinitan super [[pergameno]] radianta ĝian lumon sur la tuta bildo.{{mankas fonto}}{{?}}<gallery mode="packed" heights="250"> dosiero:Langsmoedersgraf1.jpg|''Langs Moeders Graf'', 1856 dosiero:Jozef_israels_solo_en_mundo.jpg|''[[:en:Alone in the World (1881 painting)|Sola en la mondo]]''. Jozef Israëls, 1881 </gallery> == Literaturo == * Jan Veth, ''Mannen of Betekenis: Jozef Israëls'' * Chesneau, ''Peintres français et étrangers'' * Philippe Zilcken, ''Peintres hollandais modernes'' (1893) * Dumas, ''Illustrated Biographies of Modern Artists'' (1882–1884) * J. de Meester, in Max Roose's ''Dutch Painters of the Nineteenth Century'' (1898) * Jozef Israëls, ''Spain: the Story of a Journey'' (1900). == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Gutenberg author|id=Israëls,+Jozef|name=Jozef Israëls}} * Works by or about Jozef Israëls at Internet Archive * [https://web.archive.org/web/20110718091213/http://mushecht.haifa.ac.il/hecht/art/Artist-Collection-eng.aspx?id=5 Hecht Muzeo] * [http://www.virtualscotland.co.uk/scotland_articles/famous-scots/george-paul-chalmers.htm Virtuala Skotlando]enarkivigita{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160306000000/https://web.archive.org/web/20160306102952/http://www.virtualscotland.co.uk/scotland_articles/famous-scots/george-paul-chalmers.htm |date=2016-03-06 }} de [https://artuk.org/discover/artists/chalmers-george-paul-18331878 BBC] * [https://web.archive.org/web/20171108205432/http://www.middel.org/canon-van-groningen/israels/95-genealogie-israels Genealogio Israels] * [https://rkd.nl/en/explore/artists/41177 biografiaj notoj kaj datoj de Jozef Isräels], en la nederlanda R.K.D. Arkivo * [https://www.rijksmuseum.nl/nl/rijksstudio/kunstenaars/jozef-israels Liberaj bildoj de la arto de Jozef Isräels], en la [[Rijksmuseum]], Amsterdamo * [https://www.youtube.com/watch?v=8eWiuemOd9w&t=199s Video pri la pentraĵoj de la artisto] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Israëls, Jozef}} [[Kategorio:Haga skolo]] [[Kategorio:Nederlandaj judoj]] [[Kategorio:Realismaj pentristoj]] rt3gl6mmvvronzmcjg5wlbqyffwxvg9 9413403 9413359 2026-06-25T16:25:54Z Sj1mor 12103 9413403 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Dutch Painting in the 19th Century - Jozef Israels - Portrait of Himself.png|eta|Josef Israëls, Memportreto (1908)]] '''Jozef ISRAËLS''', nederlandlingva prononco: [ˈjoːzəf ˈɪsraːɛls] (naskiĝis la [[27-a de januaro|27an‏ de januaro]] [[1824]] en [[Groningo (urbo)|Groningo]] - mortis la [[12-a de aŭgusto|12-an de aŭgusto]] [[1911]] en [[Hago]]) estis [[Nederlandanoj|nederlanda]] [[Judoj|juda]] [[pentristo]] de la [[Haga skolo (pentroarto)|Haga skolo]], unu el la plej elstaraj nederlandaj artistoj en la dua duono de la [[19-a jarcento]] <ref>Wetering, Ernst van de: ''Rembrandt; The Painter at Work'', page 133. University of California Press, 2000.</ref>. == Vivo == [[Dosiero:Jozef_Israëls1911.jpg|maldekstre|eta|Josef Israëls piediras sur la stranda [[promenado]] en Nederlando en 1911]] Israëls naskiĝis en la urbo [[Groningo (urbo)|Groningen]] en [[Nederlando]], la filo de [[monŝanĝisto]]. Lia patro volis ke li estu [[rabeno]] kaj prizorgis lian judan edukadon. Lia patrino estis tiu kiu rekonis kaj nutris la amon de la knabo por la mondo de [[arto]] kaj [[pentrado]]. En [[1841]] li estis akceptita kiel studento ĉe la [[Akademio de Belartoj de Amsterdamo|Akademio de Belartoj]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Rijksakademie_van_beeldende_kunsten] en [[Amsterdamo]], kaj poste, ĉe la [[Akademio de Belartoj de Francio|Akademio de Arto en Parizo]], kie li lernis (kiel estis kutima tiutempe) kopii la verkojn de artistoj, kies [[majstroverko]]j ĉeestis en la [[Luvro|Luvro-Muzeo]]. Dum tiu ĉi periodo li estis influita de la [[skolo de Barbizon]] kaj precipe de la verkoj de la nederlanda pentristo [[Ary Scheffer]]. En 1847 li revenis de Parizo al Nederlando. En tiu tempo li surmetis sur la [[kanvaso]] temojn prenitajn de la [[historio de Nederlando]] kaj la scenojn el la vivo de judoj, en [[Romantikismo|romantikisma stilo]]. Israëls elstaris en [[Nederlando]], lando kiu havis riĉan tradicion en pentrado. Dum la tempo de la laborado li havis grandan influon sur eŭropa pentrado, kaj li estis bone aprezita ankaŭ fare de [[Vincent van Gogh|Van Gogh]]. Israëls metis fokuson de lia laborado al vivscenoj de la [[Judoj|juda popolo]], tiele liaj pentraĵoj de juda vivo estas plej gravaj en [[juda arto]] de lia tempo. Li ankaŭ multe influis sian filon, la pentriston [[Isaac Israels|Isaac Lazarus Israëls]]. == Influoj kaj efikoj == En [[1843]] Israëls iris al [[Parizo]] dum kvin jaroj. Reveninte al [[Amsterdamo]] li pentris grandajn [[Historia pentrarto|historiajn bildojn]]. En [[1853]] li revenis al Francio kaj vivis iom da tempo en [[Barbizon]]. Dum tiu periodo, la influo de franca realismo estis videbla en liaj pentraĵoj. Pro grava malsano, li devis haltigi sian laboron por periodo. Resanigita, li estis proponita por vivi en 1855 en la fiŝkaptista vilaĝo de Zandforst, sur la strando proksime de [[Amsterdamo]] kaj vivis kun la lokaj [[fiŝkaptisto]]j, de kiuj li lernis ilian komercon kaj vivmanieron. Tie li komencis pentri realismajn pentraĵojn prezentantajn la konduton de fiŝkaptistoj. La psikologia analizo esprimita en la rutinaj temoj de liaj pentraĵoj kaj lia emocia implikiĝo, igis lin populara pentristo tra Eŭropo. La temoj de liaj verkoj kaj la maniero kiel li pritraktis la elementon de [[lumo]] gajnis al li la flatan [[kromnomo]]n - "[[Rembranto]] de la 19-a jarcento" <ref>In his native land, Israëls was late in life viewed as the "reincarnation of Rembrandt. In 1893, the painter and art critic Jan Veth wrote: ''Rembrandt's great pathos seems to be resurrected in Jozef Israëls''". Wetering, pages 133-4.</ref>. La influo de [[Rembrandt]] al la stilo de Israëls videblas en multaj el liaj pentraĵoj, ekzemple en [[memportreto]]j, kiun li pentris ekde en 1903, kaj en la oleo-pentrado "Novaĵoj el Indonezio". Iliaj zorgoj tuŝis lian koron kaj influis liajn pentraĵojn en tiu tempo, sed verŝajne la plej domina influo sur la stilo kaj labormaniero de Israëls venis de la verkoj de [[Rembrandt]]. == Stilo == La pentraĵoj de Israëls reflektas la vivatmosferon de la [[plebo]]j kaj la senrajtigitaj. Israëls estis lojala de sia tuta koro al tiu tipo de [[judismo|juda]] [[humanismo]] kiu vidas [[kompato]]n kiel socian [[devontigo]]n. En liaj pentraĵoj ne estas akraj transiroj aŭ kontrastoj, la [[Paletro|kolorpaletro]] estas malabunda kvankam riĉa je nuancoj kaj la transiroj estas tiuj de lumo kaj [[ombro]], tre rememorigaj pri la pentraĵoj de [[Rembrandt]], en kiuj li serĉas esprimi la [[Realo|realecon]] de tiuj, sur kiuj la ŝarĝo de la vivo ripozas. La temo de multaj el liaj pentraĵoj estas realisma priskribo de momentoj el la reala vivo de homoj de la plej malaltaj tavoloj de la socio. == Galerio == Inter liaj famaj pentraĵoj estas ''Talmid Ĥaĥam'', ''Ben israel Saba'', ''Sofer Stam'', ''Rabeno'' kaj ''Juda geedziĝo. Tiu lasta'' estis lia ŝatata temo kaj li revenis kaj pentris ĝin plurfoje. En [[Tanĝero]] en Nordafriko li pentris grandan verkon nomitan "''Sofer Stam''" ([[d:Q508743]]) prezentantan maljunulon klinitan super [[pergameno]] radianta sian lumon sur la tuta bildo.{{mankas fonto}}{{?}} <gallery mode="packed" heights="150"> dosiero:Langsmoedersgraf1.jpg|Preterpasante la tombon de patrino, (''Langs Moeders Graf''), 1856 Dosiero:Josef_Israels_001.jpg|''Ni maljuniĝas'', 1878 dosiero:Jozef_israels_solo_en_mundo.jpg|''[[:en:Alone in the World (1881 painting)|Sola en la mondo]]''. Jozef Israëls, 1881 Dosiero:Israëls-A_Jewish_Wedding-1903.jpg|''[[:en:A Jewish Wedding|Juda Geedziĝo]]'', 1903 </gallery> == Literaturo == * Jan Veth, ''Mannen of Betekenis: Jozef Israëls'' * Chesneau, ''Peintres français et étrangers'' * Philippe Zilcken, ''Peintres hollandais modernes'' (1893) * Dumas, ''Illustrated Biographies of Modern Artists'' (1882–1884) * J. de Meester, in Max Roose's ''Dutch Painters of the Nineteenth Century'' (1898) * Jozef Israëls, ''Spain: the Story of a Journey'' (1900). == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Gutenberg author|id=Israëls,+Jozef|name=Jozef Israëls}} * Works by or about Jozef Israëls at Internet Archive * [https://web.archive.org/web/20110718091213/http://mushecht.haifa.ac.il/hecht/art/Artist-Collection-eng.aspx?id=5 Hecht Muzeo] * [http://www.virtualscotland.co.uk/scotland_articles/famous-scots/george-paul-chalmers.htm Virtuala Skotlando]enarkivigita{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160306000000/https://web.archive.org/web/20160306102952/http://www.virtualscotland.co.uk/scotland_articles/famous-scots/george-paul-chalmers.htm |date=2016-03-06 }} de [https://artuk.org/discover/artists/chalmers-george-paul-18331878 BBC] * [https://web.archive.org/web/20171108205432/http://www.middel.org/canon-van-groningen/israels/95-genealogie-israels Genealogio Israels] * [https://rkd.nl/en/explore/artists/41177 biografiaj notoj kaj datoj de Jozef Isräels], en la nederlanda R.K.D. Arkivo * [https://www.rijksmuseum.nl/nl/rijksstudio/kunstenaars/jozef-israels Liberaj bildoj de la arto de Jozef Isräels], en la [[Rijksmuseum]], Amsterdamo * [https://www.youtube.com/watch?v=8eWiuemOd9w&t=199s Video pri la pentraĵoj de la artisto] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Israëls, Jozef}} [[Kategorio:Haga skolo]] [[Kategorio:Nederlandaj judoj]] [[Kategorio:Realismaj pentristoj]] jrc83ltw4r4eyp6n4o6f9me0a24kjbo 9413405 9413403 2026-06-25T16:26:27Z Sj1mor 12103 9413405 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jozef ISRAËLS''', nederlandlingva prononco: [ˈjoːzəf ˈɪsraːɛls] (naskiĝis la [[27-a de januaro|27an‏ de januaro]] [[1824]] en [[Groningo (urbo)|Groningo]] - mortis la [[12-a de aŭgusto|12-an de aŭgusto]] [[1911]] en [[Hago]]) estis [[Nederlandanoj|nederlanda]] [[Judoj|juda]] [[pentristo]] de la [[Haga skolo (pentroarto)|Haga skolo]], unu el la plej elstaraj nederlandaj artistoj en la dua duono de la [[19-a jarcento]] <ref>Wetering, Ernst van de: ''Rembrandt; The Painter at Work'', page 133. University of California Press, 2000.</ref>. == Vivo == [[Dosiero:Jozef_Israëls1911.jpg|maldekstre|eta|Josef Israëls piediras sur la stranda [[promenado]] en Nederlando en 1911]] [[Dosiero:Dutch Painting in the 19th Century - Jozef Israels - Portrait of Himself.png|eta|Josef Israëls, Memportreto (1908)]] Israëls naskiĝis en la urbo [[Groningo (urbo)|Groningen]] en [[Nederlando]], la filo de [[monŝanĝisto]]. Lia patro volis ke li estu [[rabeno]] kaj prizorgis lian judan edukadon. Lia patrino estis tiu kiu rekonis kaj nutris la amon de la knabo por la mondo de [[arto]] kaj [[pentrado]]. En [[1841]] li estis akceptita kiel studento ĉe la [[Akademio de Belartoj de Amsterdamo|Akademio de Belartoj]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Rijksakademie_van_beeldende_kunsten] en [[Amsterdamo]], kaj poste, ĉe la [[Akademio de Belartoj de Francio|Akademio de Arto en Parizo]], kie li lernis (kiel estis kutima tiutempe) kopii la verkojn de artistoj, kies [[majstroverko]]j ĉeestis en la [[Luvro|Luvro-Muzeo]]. Dum tiu ĉi periodo li estis influita de la [[skolo de Barbizon]] kaj precipe de la verkoj de la nederlanda pentristo [[Ary Scheffer]]. En 1847 li revenis de Parizo al Nederlando. En tiu tempo li surmetis sur la [[kanvaso]] temojn prenitajn de la [[historio de Nederlando]] kaj la scenojn el la vivo de judoj, en [[Romantikismo|romantikisma stilo]]. Israëls elstaris en [[Nederlando]], lando kiu havis riĉan tradicion en pentrado. Dum la tempo de la laborado li havis grandan influon sur eŭropa pentrado, kaj li estis bone aprezita ankaŭ fare de [[Vincent van Gogh|Van Gogh]]. Israëls metis fokuson de lia laborado al vivscenoj de la [[Judoj|juda popolo]], tiele liaj pentraĵoj de juda vivo estas plej gravaj en [[juda arto]] de lia tempo. Li ankaŭ multe influis sian filon, la pentriston [[Isaac Israels|Isaac Lazarus Israëls]]. == Influoj kaj efikoj == En [[1843]] Israëls iris al [[Parizo]] dum kvin jaroj. Reveninte al [[Amsterdamo]] li pentris grandajn [[Historia pentrarto|historiajn bildojn]]. En [[1853]] li revenis al Francio kaj vivis iom da tempo en [[Barbizon]]. Dum tiu periodo, la influo de franca realismo estis videbla en liaj pentraĵoj. Pro grava malsano, li devis haltigi sian laboron por periodo. Resanigita, li estis proponita por vivi en 1855 en la fiŝkaptista vilaĝo de Zandforst, sur la strando proksime de [[Amsterdamo]] kaj vivis kun la lokaj [[fiŝkaptisto]]j, de kiuj li lernis ilian komercon kaj vivmanieron. Tie li komencis pentri realismajn pentraĵojn prezentantajn la konduton de fiŝkaptistoj. La psikologia analizo esprimita en la rutinaj temoj de liaj pentraĵoj kaj lia emocia implikiĝo, igis lin populara pentristo tra Eŭropo. La temoj de liaj verkoj kaj la maniero kiel li pritraktis la elementon de [[lumo]] gajnis al li la flatan [[kromnomo]]n - "[[Rembranto]] de la 19-a jarcento" <ref>In his native land, Israëls was late in life viewed as the "reincarnation of Rembrandt. In 1893, the painter and art critic Jan Veth wrote: ''Rembrandt's great pathos seems to be resurrected in Jozef Israëls''". Wetering, pages 133-4.</ref>. La influo de [[Rembrandt]] al la stilo de Israëls videblas en multaj el liaj pentraĵoj, ekzemple en [[memportreto]]j, kiun li pentris ekde en 1903, kaj en la oleo-pentrado "Novaĵoj el Indonezio". Iliaj zorgoj tuŝis lian koron kaj influis liajn pentraĵojn en tiu tempo, sed verŝajne la plej domina influo sur la stilo kaj labormaniero de Israëls venis de la verkoj de [[Rembrandt]]. == Stilo == La pentraĵoj de Israëls reflektas la vivatmosferon de la [[plebo]]j kaj la senrajtigitaj. Israëls estis lojala de sia tuta koro al tiu tipo de [[judismo|juda]] [[humanismo]] kiu vidas [[kompato]]n kiel socian [[devontigo]]n. En liaj pentraĵoj ne estas akraj transiroj aŭ kontrastoj, la [[Paletro|kolorpaletro]] estas malabunda kvankam riĉa je nuancoj kaj la transiroj estas tiuj de lumo kaj [[ombro]], tre rememorigaj pri la pentraĵoj de [[Rembrandt]], en kiuj li serĉas esprimi la [[Realo|realecon]] de tiuj, sur kiuj la ŝarĝo de la vivo ripozas. La temo de multaj el liaj pentraĵoj estas realisma priskribo de momentoj el la reala vivo de homoj de la plej malaltaj tavoloj de la socio. == Galerio == Inter liaj famaj pentraĵoj estas ''Talmid Ĥaĥam'', ''Ben israel Saba'', ''Sofer Stam'', ''Rabeno'' kaj ''Juda geedziĝo. Tiu lasta'' estis lia ŝatata temo kaj li revenis kaj pentris ĝin plurfoje. En [[Tanĝero]] en Nordafriko li pentris grandan verkon nomitan "''Sofer Stam''" ([[d:Q508743]]) prezentantan maljunulon klinitan super [[pergameno]] radianta sian lumon sur la tuta bildo.{{mankas fonto}}{{?}} <gallery mode="packed" heights="150"> dosiero:Langsmoedersgraf1.jpg|Preterpasante la tombon de patrino, (''Langs Moeders Graf''), 1856 Dosiero:Josef_Israels_001.jpg|''Ni maljuniĝas'', 1878 dosiero:Jozef_israels_solo_en_mundo.jpg|''[[:en:Alone in the World (1881 painting)|Sola en la mondo]]''. Jozef Israëls, 1881 Dosiero:Israëls-A_Jewish_Wedding-1903.jpg|''[[:en:A Jewish Wedding|Juda Geedziĝo]]'', 1903 </gallery> == Literaturo == * Jan Veth, ''Mannen of Betekenis: Jozef Israëls'' * Chesneau, ''Peintres français et étrangers'' * Philippe Zilcken, ''Peintres hollandais modernes'' (1893) * Dumas, ''Illustrated Biographies of Modern Artists'' (1882–1884) * J. de Meester, in Max Roose's ''Dutch Painters of the Nineteenth Century'' (1898) * Jozef Israëls, ''Spain: the Story of a Journey'' (1900). == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Gutenberg author|id=Israëls,+Jozef|name=Jozef Israëls}} * Works by or about Jozef Israëls at Internet Archive * [https://web.archive.org/web/20110718091213/http://mushecht.haifa.ac.il/hecht/art/Artist-Collection-eng.aspx?id=5 Hecht Muzeo] * [http://www.virtualscotland.co.uk/scotland_articles/famous-scots/george-paul-chalmers.htm Virtuala Skotlando]enarkivigita{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160306000000/https://web.archive.org/web/20160306102952/http://www.virtualscotland.co.uk/scotland_articles/famous-scots/george-paul-chalmers.htm |date=2016-03-06 }} de [https://artuk.org/discover/artists/chalmers-george-paul-18331878 BBC] * [https://web.archive.org/web/20171108205432/http://www.middel.org/canon-van-groningen/israels/95-genealogie-israels Genealogio Israels] * [https://rkd.nl/en/explore/artists/41177 biografiaj notoj kaj datoj de Jozef Isräels], en la nederlanda R.K.D. Arkivo * [https://www.rijksmuseum.nl/nl/rijksstudio/kunstenaars/jozef-israels Liberaj bildoj de la arto de Jozef Isräels], en la [[Rijksmuseum]], Amsterdamo * [https://www.youtube.com/watch?v=8eWiuemOd9w&t=199s Video pri la pentraĵoj de la artisto] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Israëls, Jozef}} [[Kategorio:Haga skolo]] [[Kategorio:Nederlandaj judoj]] [[Kategorio:Realismaj pentristoj]] 5534qq9e29j2nmj738b5mbugvb6hq29 0 840036 9413642 9319001 2026-06-26T03:23:10Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413642 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Emeriko|Imre]] Bóc,''' laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Bóc Imre''' estis [[Hungario|hungara]] [[ekonomo]]. Lia familia nomvarianto estis ''Boóc'', krome ĝis 1946 ''Brüll''. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM48643 hungarlingva datenaro de muzeo</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1923|2|3}} en [[Budapeŝto]], li mortis {{mortotago|2019|12|4}} en Budapeŝto. == Biografio == {{Paĝonomo}} frekventis [[gimnazio]]n, poste li akiris [[licenco]]n en universitato de [[Grenoblo]] en 1942, pli poste li estis rezistanco en la sama urbo. Li aliĝis ankaŭ al la [[komunisto]]j. Hejmenveninta en 1945 li havis postenon en junulara organizaĵo, post 2 jaroj en pluraj ŝtataj komercaj organizaĵoj. Intertempe li akiris ekonomian diplomon en [[1951]] en [[Universitato Corvinus de Budapeŝto|Hungara Ekonomika Universitato]], eĉ li doktoriĝis en 1961. Li estis apoganto de la [[hungara revolucio de 1956]], tial lia posteno ĉesis kaj estis laboristo ĝis 1961. En la sekvaj jaroj li denove havis postenojn, krome li redaktis kaj kontribuis, fine li pensiuliĝis en 1997. Intertempe li kandidatiĝis ĉe [[Hungara Scienca Akademio]] en 1985. Li edziĝis dufoje, la unua edzino naskis 2 filojn en 1952 kaj 1955. Li ricevis [[premio]]jn inter 1946-2018. == Elektitaj kontribuoj == * ''Francia ég alatt'' ([[romano]], 1947) * ''A külkereskedelem tervezése'' (kvazaŭ studenta lernolibro, 1951) * ''A termékek minőségének mérése'' (kunaŭtoro, 1966) * ''A minőség fogalma. – A minőség védelme.'' (studenta lernolibro, 1974) * ''A legfélelmetesebb kockázat'' (dokumenta romano, 1976) * ''A belkereskedelem a gazdasági reform bevezetésétől a gazdasági pályamódosításig'' ([[disertaĵo]], 1984) * ''Nem regisztrált lakossági vásárlások a kiskereskedelemben és a szolgáltatások piacán'' (studo, kunaŭtoro, 1996) * ''A közvetítő kereskedelem szerepe a magyar exportban és importban'' (kunaŭtoro, 2003) == Fontoj == * [https://www.dohany-zsinagoga.hu/wp-content/uploads/2015/06/201306.pdf biografio hungare kun foto legebla pli malsupre] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240713001901/https://www.dohany-zsinagoga.hu/wp-content/uploads/2015/06/201306.pdf |date=2024-07-13 }} * [https://nevpont.hu/palyakep/boc-imre-849ed biografio hungare] * [http://mek.niif.hu/00000/00019/html/b4.htm datenoj hungare] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230929210919/http://mek.niif.hu/00000/00019/html/b4.htm |date=2023-09-29 }} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Boc Imre}} [[Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} mep4v7sirx505xmblmw42e177nk0j4h 1 844344 9413227 8470002 2026-06-25T12:45:25Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Diskuto:Bolonjo F.C. 1909]] al [[Diskuto:Bolonjo FC 1909]] 8470002 wikitext text/x-wiki Mi ĵus metis demandon kaj peton pri funkciado de la informkesto ĉi-tie al la [[Ŝablono-Diskuto:Informkesto_organizaĵo#Kiel nemontri bildon el vikidatumoj?|koncernan ŝablonan diskutejon]], [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:54, 23 nov. 2023 (UTC) f0hboou47nv2mza8ntw8qir8v9t90yn 0 846233 9413210 8938592 2026-06-25T12:07:50Z Sj1mor 12103 9413210 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Jozefo|József]] Dancsó''' [jOĵef danĉO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Dancsó József''' estas [[Hungario|hungara]] [[bankisto]], [[politikisto]], [[urbestro]] kaj altlerneja [[instruisto]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM95566;jsessionid=14DCBE238C6F48FF81C78E5779B2B4AA hungarlingva datenaro de muzeo</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1969|11|17}} en [[Orosháza]]<!--, li mortis {{mortotago|20||}} en [[]]-->. == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en [[mezlernejo]] en sia naskiĝurbo en 1988, poste li akiris ekonomikan diplomon en [[Universitato Corvinus de Budapeŝto|Ekonomia Universitato de Budapeŝto]] en [[1993]]. Post 2 jaroj li doktoriĝis, krome li aliĝis al [[Fidesz]]. Jam post la diplomo li laboris en pluraj bankoj, poste inter 1998-2014 li estis parlamenta [[deputito]]. Li estis ankaŭ urbestro de Orosháza inter 2010–2014, poste li havis altajn financajn [[posteno]]jn, sed li instruis ankaŭ en la universitato. Li edziĝis en 1997, lia edzino naskis dufoje. == Fontoj == * [https://www.oroshaza.hu/varosunk/varosi-kituntetesek/ biografio hungare kun foto legebla pli malsupre] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20231208045906/https://www.oroshaza.hu/varosunk/varosi-kituntetesek/ |date=2023-12-08 }} * [https://web.archive.org/web/20140221225320/http://www.parlament.hu/kepv/eletrajz/hu/d002.pdf biografio hungare] * [https://static.valasztas.hu/ve/j51/j51-iwdfnWO5ewYosiwmYvR6m2ywqw.htm biografio hungare] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Dancso Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj bankistoj]] [[Kategorio:Hungaraj politikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj urbestroj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] {{Portalstrio|Biografio}} swillgi9karcih3d36q539ocxyhdy16 0 852502 9413653 9412868 2026-06-26T04:59:01Z Sj1mor 12103 9413653 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo |emblemo=National Museum Cardiff logo.gif |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = GB-WLS | tersituo = Centra Kardifo/Kardifo/Kimrio |tipo1 = reliefo |zomo=13 |estro= |vizitantoj= }} '''Nacia Muzeo de Kardifo''' ({{lang-cy|Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd}}, {{Lang-en|National Museum Cardiff}}) estas [[muzeo]] por [[arto]], [[arkeologio]], kaj [[naturhistorio]], kaj [[Artgalerio|arta galerio]], kiu situas en [[Kardifo]], [[Kimrio]]. La muzeo estas parto de la pli larĝa reto de Amgueddfa Cymru – Muzea Kimrio. Eniro estas libera helpe de [[Gratifiko (mono)|gratifiko]] de la [[Kimra Asemblea Registaro|kimra Registaro]] <ref>{{cite web|url=https://museum.wales/cardiff/about/|title=Highlights|website=National Museum Wales}}</ref>. Inter ĝiaj konstantaj ekspozicioj estas unu pri la Evoluo de Kimrio, kiu kombinas videoprezentojn kaj objektojn kiel dinosaŭrajn ostojn kaj antikvajn ŝtonojn por rakonti la historion de Kimrio ekde la plej fruaj tempoj. Ekzistas ankaŭ galerio plena de diversaj objektoj de la kolektoj de la muzeo tuŝeblaj, la Glanelai Galerio. == Historio == Kiam ĝi estis fondita en 1907, ekzistis 25 jaroj da kolektagado. Antaŭinstitucio sub la nomo {{Lang|en|''Cardiff Museum of Natural History, Arts and Antiquities''}} malfermis siajn unuajn ĉambrojn en dek unu ĉeloj en la Kardif-juĝejo en [[1882]]. La planado por la konstruado de nova konstruaĵo daŭris multajn jarojn antaŭ ol la fundamenta ŝtono de la nuna muzeokonstruaĵo estis metita en [[1912]]. Pro la ekonomiaj efikoj de la Unumondo-Milito, la konstruaĵo dezajnita fare de la arkitektoj Arnold Dunbar Smith kaj Cecil Brewer ne malfermiĝis ĝis [[1927]]. Kompleta establado daŭris ĝis [[1932]]. == Kolekto == Ekde sia fondo, la Nacia Muzeo gastigis tre diversajn kolektojn sub unu tegmento. De la komenco, naturhistorio estis parto de la fakoj de la muzeo. Ĝi havas ampleksan kolekton de zoologiaj kaj botanikaj objektoj de kaj la [[Britaj Insuloj]] kaj ĉirkaŭ la mondo. La kampo de [[entomologio]] sole nombras 700,000 objektojn, ĉirkaŭ duono de kiuj estas indiĝenaj specioj. La Sekcio de Arkeologio enhavas trovaĵojn de la frua historio de Kimrio, romiaj kaj keltaj periodoj kaj la [[Mezepoko]]. Ĉi tiu fako inkluzivas ankaŭ [[Numismatiko|numismatikan]] kolekton, el kiu 1200 ekzemploj de la [[antikveco]] ĝis la nuntempo videblas en la konstanta ekspozicio. === Artoj kaj ornamaj artoj === Ekde ĝia fondo, kvar signifaj donacoj kontribuis al la elstara reputacio de la institucio, aldone al siaj propraj kolektaj agadoj. En la areo de artoj kaj metioj, ĉi tiuj estas la porcelanaj kaj ceramikaj kolektoj de Wilfred De Winton kaj Ernest Morton Nance. La fokuso de la fundamento de Wilfred De Winton estas ĉefe sur germana [[porcelano]], precipe de la [[Meißen|Meissen]] Porcelanfabriko. Vasta estas ankaŭ la stoko de porcelano el la fabrikoj en [[Ansbach]], [[Berlino]], [[Höchst]], [[Ludwigsburg]] kaj [[Nymphenburg]]. Ekzemplaj pecoj de aliaj eŭropaj fabrikistoj kompletigas ĉi tiun kolekton. La Ernest Morton Nance-kolekto, elmontrita en la muzeo ekde 1952, temigas kimr-faritan ceramikaĵon kaj porcelanon. Kun pli ol 1,500 individuaj pecoj, tiu fondaĵo - kompletigita per aliaj muzeaj ekspoziciaĵoj - dokumentas la tradician produktadon de tiu dekoracia arto en Kimrio de 1764 ĝis 1922. La sekcio por nuntempaj artoj kaj metioj kun multaj modernaj ceramikaj verkoj kompletigas tiun kolektoareon. Watkin Williams-Wynn estis unu el la unuaj gravaj artaĵkolektantoj en Kimrio. Aldone al manfaritaĵoj, en la muzeo venis ankaŭ kelkaj malnovaj majstraj pentraĵoj el liaj havaĵoj. Aldone al du familiaj portretoj de [[Joshua Reynolds]], ĉi tiu kolekto inkluzivas bildojn de Pompeo Batoni kaj Anton Raphael Mengs. Aliaj Malnovmajstraj pentraĵoj en la Nacia Muzeo de Kimrio venas de artistoj kiel [[Giovanni Antonio Canal]], Jan van de Cappelle, [[Aelbert Jacobsz. Cuyp]], Dosso Dossi, [[Anthonis van Dyck]], Gerbrandt van den Eeckhout, [[Francesco Guardi]], Giovanni Francesco Barbieri, Mathieu Le Nain, Palma il Vecchio, [[Nicolas Poussin]], [[Salvator Rosa]], [[Petro Paŭlo Rubens|Peter Paul Rubens]], [[Frans Snyders]], Bernardo Strozzi, [[Giovanni Domenico Tiepolo]] kaj kun Giovanni Domenico Tiepolo ses bildoj grupeto de verkoj de Melchior de Hondecoeter. Ekzistas ankaŭ oldanglaj pentraĵoj de bonkonataj artistoj kiel ekzemple [[John Constable]], John Hoppner, [[Godfrey Kneller]], [[Peter Lely]], Henry Raeburn, [[George Romney]] kaj [[Joseph Wright of Derby|Joseph Wright de Derbio]], kiuj povas esti viditaj kiel ekzemploj en la muzeo. Krome, la Nacia Muzeo de Kardifo posedas po tri verkojn de [[William Hogarth]] kaj [[Thomas Lawrence]] same kiel kvin bildojn de [[Thomas Gainsborough]]. La muzeo ricevis la plej gravan internacian kolekton de la kimraj fratinoj Gwendoline Davies (1952) kaj Margaret Davies (1963). La fokuso estas sur franca pentraĵo de la 19-a jarcento, sed aliaj verkoj ankaŭ povas esti trovitaj en tiu fundamento. La du fratinoj Davies sole alportis ses pentraĵojn de [[William Turner]] al la muzeo. La du fratinoj estis inter la unuaj britaj kolektantoj se temas pri akiri impresionismajn kaj malfruajn impresionismajn verkojn. Kulminaĵoj de ĉi tiu fundamento estas, ekzemple, pluraj pentraĵoj de [[Claude Monet]], ĉiu el kiuj inkludas tri vidojn de Venecio kaj tri nenfaroj, same kiel bildon de la serio kun la ĉeftemo de la ''[[katedralo de Rueno]]''. Aldone al [[mortvivo]] ([[aĵpentraĵo]]) tipa por la artisto, [[Paul Cézanne]] montras du pejzaĝajn pentraĵojn el sia provenca patrujo. La plej konata bildo de la muzeo estas ''La Parisienne'' de [[Pierre-Auguste Renoir]], de kiu la fratinoj Davies donacis du pliajn bildojn al la muzeo. Krome, ''Regen - Auvers'' estas unu el la lastaj pentraĵoj kiujn [[Vincent van Gogh]] kreis antaŭ sia morto. De ĉi tiuj fundamentoj ankaŭ venis al la muzeo la mortvivo ''La Leporo'' kaj du pejzaĝaj pentraĵoj de [[Édouard Manet]] kaj aliaj pejzaĝaj pentraĵoj de [[Alfred Sisley]] kaj [[Camille Pissarro]]. La pentristoj [[Berthe Morisot]], [[Albert Marquet]], [[Adolphe Monticelli]], Henri Moret, [[Ernest Meissonier]], Alfred Stevens, [[Anton Mauve]], [[John Singer Sargent]], [[Maurice Utrillo]], [[Pierre Bonnard]] kaj James McNeill Whistler ankaŭ estas reprezentitaj en tiuj fundamentoj. Pli grandaj grupoj de verkoj de [[Eugène Boudin]],[[Eugène Carrière]], [[Jean-Baptiste Camille Corot]], [[Honoré Daumier]], [[Jean-François Millet]] ankaŭ estas parto de la Davies-heredaĵo. En la 19-a-jarcenta kolektoareo, la muzeo ankaŭ ekspozicias pentraĵojn de [[Eugène Isabey]], [[Henri Le Sidaner]], Stanislas Lépine, [[Gustave Courbet]], [[Charles-François Daubigny]], Constant Troyon, Otto Scholderer kaj [[Henri Fantin-Latour]]. Vi ankaŭ povas trovi verkojn de britaj artistoj kiel [[James Tissot]], [[Lawrence Alma-Tadema]], [[Richard Parkes Bonington]], [[Edward Burne-Jones]], [[John Everett Millais]] kaj [[Dante Gabriel Rossetti]]. Artistoj de la 20-a jarcento en la muzeo inkludas britajn pentristojn William Orpen, Stanley Spencer, Philip Wilson Steer, [[Ben Nicholson]], [[Francis Bacon (pentristo)|Francis Bacon]], [[David Hockney]]. La muzeo montras aliajn verkojn de modernaj artistoj de [[Maurice de Vlaminck]], [[Alexej von Jawlensky]], [[Erich Heckel]], [[László Moholy-Nagy]], [[Oskar Kokoschka]], [[Jacques Lipchitz]], Willi Baumeister kaj [[René Magritte]]. La muzeo ankaŭ havas skulptaĵsekcion kun verkoj de Giovanni Bologna, [[Frederic Leighton]], Antoine-Louis Barye, [[Edgar Degas]], [[Alexander Archipenko]], [[Henri Matisse]], [[Barbara Hepworth]], [[Henry Moore]], Christo Javacheff kaj dek verkoj de [[Auguste Rodin]]. == Galerio == <gallery> Dosiero:Burial_of_Phocion.jpg|Nicolas Poussin: ''La entombigo de Phocion'' Dosiero:William_Turner_-_The_Storm.jpg|William Turner: ''La Ŝtormo'' Dosiero:Ernest_Meissonier_-_A_Game_of_Piquet.jpg|Ernest Meissonier: ''La Pikeda Ludo'' Dosiero:Édouard_Manet_-_Effet_de_neige_à_Petit–Montrouge.jpg|Édouard Manet: ''Effet de neige à Petit-Montrouge'' Dosiero:Pierre-Auguste_Renoir_089.jpg|Pierre-Auguste Renoir: ''La Parisienne'' Dosiero:Claude_Monet_-_Palazzo_Dario,_Venice.JPG|Claude Monet: ''Palazzo Dario, Venecio'' Dosiero:Paul_Cézanne_017.jpg|Paul Cézanne: ''Montoj en Provenco'' Dosiero:Vincent_van_Gogh_-_Landscape_at_Auvers_in_the_Rain.jpg|Vincent van Gogh: ''Pluvo – Auvers'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kupoloj]] [[Kategorio:Paleontologiaj muzeoj]] [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] qconfrx5olytshaczh5450ahiszbr6f 9413679 9413653 2026-06-26T05:56:02Z Sj1mor 12103 9413679 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo |emblemo=National Museum Cardiff logo.gif |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = GB-WLS | tersituo = Centra Kardifo/Kardifo/Kimrio |tipo1 = reliefo |zomo=13 |estro= |vizitantoj= }} '''Nacia Muzeo de Kardifo''' ({{lang-cy|Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd}}, {{Lang-en|National Museum Cardiff}}) estas [[muzeo]] por [[arto]], [[arkeologio]], kaj [[naturhistorio]], kaj [[Artgalerio|arta galerio]], kiu situas en [[Kardifo]], [[Kimrio]]. La muzeo estas parto de la pli larĝa reto de Amgueddfa Cymru – Muzea Kimrio. Eniro estas libera helpe de [[Gratifiko (mono)|gratifiko]] de la [[Kimra Asemblea Registaro|kimra Registaro]] <ref>{{cite web|url=https://museum.wales/cardiff/about/|title=Highlights|website=National Museum Wales}}</ref>. Inter ĝiaj konstantaj ekspozicioj estas unu pri la Evoluo de Kimrio, kiu kombinas videoprezentojn kaj objektojn kiel dinosaŭrajn ostojn kaj antikvajn ŝtonojn por rakonti la historion de Kimrio ekde la plej fruaj tempoj. Ekzistas ankaŭ galerio plena de diversaj objektoj de la kolektoj de la muzeo tuŝeblaj, la Glanelai Galerio. == Historio == Kiam ĝi estis fondita en 1907, ekzistis 25 jaroj da kolektagado. Antaŭinstitucio sub la nomo {{Lang|en|''Cardiff Museum of Natural History, Arts and Antiquities''}} malfermis siajn unuajn ĉambrojn en dek unu ĉeloj en la Kardif-juĝejo en [[1882]]. La planado por la konstruado de nova konstruaĵo daŭris multajn jarojn antaŭ ol la fundamenta ŝtono de la nuna muzeokonstruaĵo estis metita en [[1912]]. Pro la ekonomiaj efikoj de la Unumondo-Milito, la konstruaĵo dezajnita fare de la arkitektoj Arnold Dunbar Smith kaj Cecil Brewer ne malfermiĝis ĝis [[1927]]. Kompleta establado daŭris ĝis [[1932]]. == Kolekto == Ekde sia fondo, la Nacia Muzeo gastigis tre diversajn kolektojn sub unu tegmento. De la komenco, naturhistorio estis parto de la fakoj de la muzeo. Ĝi havas ampleksan kolekton de zoologiaj kaj botanikaj objektoj de kaj la [[Britaj Insuloj]] kaj ĉirkaŭ la mondo. La kampo de [[entomologio]] sole nombras 700,000 objektojn, ĉirkaŭ duono de kiuj estas indiĝenaj specioj. La Sekcio de Arkeologio enhavas trovaĵojn de la frua historio de Kimrio, romiaj kaj keltaj periodoj kaj la [[Mezepoko]]. Ĉi tiu fako inkluzivas ankaŭ [[Numismatiko|numismatikan]] kolekton, el kiu 1200 ekzemploj de la [[antikveco]] ĝis la nuntempo videblas en la konstanta ekspozicio. === Artoj kaj ornamaj artoj === Ekde ĝia fondo, kvar signifaj donacoj kontribuis al la elstara reputacio de la institucio, aldone al siaj propraj kolektaj agadoj. En la areo de artoj kaj metioj, ĉi tiuj estas la porcelanaj kaj ceramikaj kolektoj de Wilfred De Winton kaj Ernest Morton Nance. La fokuso de la fundamento de Wilfred De Winton estas ĉefe sur germana [[porcelano]], precipe de la [[Meißen|Meissen]] Porcelanfabriko. Vasta estas ankaŭ la stoko de porcelano el la fabrikoj en [[Ansbach]], [[Berlino]], [[Höchst]], [[Ludwigsburg]] kaj [[Nymphenburg]]. Ekzemplaj pecoj de aliaj eŭropaj fabrikistoj kompletigas ĉi tiun kolekton. La Ernest Morton Nance-kolekto, elmontrita en la muzeo ekde 1952, temigas kimr-faritan ceramikaĵon kaj porcelanon. Kun pli ol 1,500 individuaj pecoj, tiu fondaĵo - kompletigita per aliaj muzeaj ekspoziciaĵoj - dokumentas la tradician produktadon de tiu dekoracia arto en Kimrio de 1764 ĝis 1922. La sekcio por nuntempaj artoj kaj metioj kun multaj modernaj ceramikaj verkoj kompletigas tiun kolektoareon. Watkin Williams-Wynn estis unu el la unuaj gravaj artaĵkolektantoj en Kimrio. Aldone al manfaritaĵoj, en la muzeo venis ankaŭ kelkaj malnovaj majstraj pentraĵoj el liaj havaĵoj. Aldone al du familiaj portretoj de [[Joshua Reynolds]], ĉi tiu kolekto inkluzivas bildojn de [[Pompeo Batoni]] kaj [[Anton Raphael Mengs]]. Aliaj Malnovmajstraj pentraĵoj en la Nacia Muzeo de Kimrio venas de artistoj kiel [[Giovanni Antonio Canal]], Jan van de Cappelle, [[Aelbert Jacobsz. Cuyp]], Dosso Dossi, [[Anthonis van Dyck]], Gerbrandt van den Eeckhout, [[Francesco Guardi]], Giovanni Francesco Barbieri, Mathieu Le Nain, Palma il Vecchio, [[Nicolas Poussin]], [[Salvator Rosa]], [[Petro Paŭlo Rubens|Peter Paul Rubens]], [[Frans Snyders]], Bernardo Strozzi, [[Giovanni Domenico Tiepolo]] kaj kun Giovanni Domenico Tiepolo ses bildoj grupeto de verkoj de Melchior de Hondecoeter. Ekzistas ankaŭ oldanglaj pentraĵoj de bonkonataj artistoj kiel ekzemple [[John Constable]], John Hoppner, [[Godfrey Kneller]], [[Peter Lely]], Henry Raeburn, [[George Romney]] kaj [[Joseph Wright of Derby|Joseph Wright de Derbio]], kiuj povas esti viditaj kiel ekzemploj en la muzeo. Krome, la Nacia Muzeo de Kardifo posedas po tri verkojn de [[William Hogarth]] kaj [[Thomas Lawrence]] same kiel kvin bildojn de [[Thomas Gainsborough]]. La muzeo ricevis la plej gravan internacian kolekton de la kimraj fratinoj Gwendoline Davies (1952) kaj Margaret Davies (1963). La fokuso estas sur franca pentraĵo de la 19-a jarcento, sed aliaj verkoj ankaŭ povas esti trovitaj en tiu fundamento. La du fratinoj Davies sole alportis ses pentraĵojn de [[William Turner]] al la muzeo. La du fratinoj estis inter la unuaj britaj kolektantoj se temas pri akiri impresionismajn kaj malfruajn impresionismajn verkojn. Kulminaĵoj de ĉi tiu fundamento estas, ekzemple, pluraj pentraĵoj de [[Claude Monet]], ĉiu el kiuj inkludas tri vidojn de Venecio kaj tri nenfaroj, same kiel bildon de la serio kun la ĉeftemo de la ''[[katedralo de Rueno]]''. Aldone al [[mortvivo]] ([[aĵpentraĵo]]) tipa por la artisto, [[Paul Cézanne]] montras du pejzaĝajn pentraĵojn el sia provenca patrujo. La plej konata bildo de la muzeo estas ''La Parisienne'' de [[Pierre-Auguste Renoir]], de kiu la fratinoj Davies donacis du pliajn bildojn al la muzeo. Krome, ''Regen - Auvers'' estas unu el la lastaj pentraĵoj kiujn [[Vincent van Gogh]] kreis antaŭ sia morto. De ĉi tiuj fundamentoj ankaŭ venis al la muzeo la mortvivo ''La Leporo'' kaj du pejzaĝaj pentraĵoj de [[Édouard Manet]] kaj aliaj pejzaĝaj pentraĵoj de [[Alfred Sisley]] kaj [[Camille Pissarro]]. La pentristoj [[Berthe Morisot]], [[Albert Marquet]], [[Adolphe Monticelli]], Henri Moret, [[Ernest Meissonier]], Alfred Stevens, [[Anton Mauve]], [[John Singer Sargent]], [[Maurice Utrillo]], [[Pierre Bonnard]] kaj James McNeill Whistler ankaŭ estas reprezentitaj en tiuj fundamentoj. Pli grandaj grupoj de verkoj de [[Eugène Boudin]],[[Eugène Carrière]], [[Jean-Baptiste Camille Corot]], [[Honoré Daumier]], [[Jean-François Millet]] ankaŭ estas parto de la Davies-heredaĵo. En la 19-a-jarcenta kolektoareo, la muzeo ankaŭ ekspozicias pentraĵojn de [[Eugène Isabey]], [[Henri Le Sidaner]], Stanislas Lépine, [[Gustave Courbet]], [[Charles-François Daubigny]], Constant Troyon, Otto Scholderer kaj [[Henri Fantin-Latour]]. Vi ankaŭ povas trovi verkojn de britaj artistoj kiel [[James Tissot]], [[Lawrence Alma-Tadema]], [[Richard Parkes Bonington]], [[Edward Burne-Jones]], [[John Everett Millais]] kaj [[Dante Gabriel Rossetti]]. Artistoj de la 20-a jarcento en la muzeo inkludas britajn pentristojn William Orpen, Stanley Spencer, Philip Wilson Steer, [[Ben Nicholson]], [[Francis Bacon (pentristo)|Francis Bacon]], [[David Hockney]]. La muzeo montras aliajn verkojn de modernaj artistoj de [[Maurice de Vlaminck]], [[Alexej von Jawlensky]], [[Erich Heckel]], [[László Moholy-Nagy]], [[Oskar Kokoschka]], [[Jacques Lipchitz]], Willi Baumeister kaj [[René Magritte]]. La muzeo ankaŭ havas skulptaĵsekcion kun verkoj de Giovanni Bologna, [[Frederic Leighton]], Antoine-Louis Barye, [[Edgar Degas]], [[Alexander Archipenko]], [[Henri Matisse]], [[Barbara Hepworth]], [[Henry Moore]], Christo Javacheff kaj dek verkoj de [[Auguste Rodin]]. == Galerio == <gallery> Dosiero:Burial_of_Phocion.jpg|Nicolas Poussin: ''La entombigo de Phocion'' Dosiero:William_Turner_-_The_Storm.jpg|William Turner: ''La Ŝtormo'' Dosiero:Ernest_Meissonier_-_A_Game_of_Piquet.jpg|Ernest Meissonier: ''La Pikeda Ludo'' Dosiero:Édouard_Manet_-_Effet_de_neige_à_Petit–Montrouge.jpg|Édouard Manet: ''Effet de neige à Petit-Montrouge'' Dosiero:Pierre-Auguste_Renoir_089.jpg|Pierre-Auguste Renoir: ''La Parisienne'' Dosiero:Claude_Monet_-_Palazzo_Dario,_Venice.JPG|Claude Monet: ''Palazzo Dario, Venecio'' Dosiero:Paul_Cézanne_017.jpg|Paul Cézanne: ''Montoj en Provenco'' Dosiero:Vincent_van_Gogh_-_Landscape_at_Auvers_in_the_Rain.jpg|Vincent van Gogh: ''Pluvo – Auvers'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kupoloj]] [[Kategorio:Paleontologiaj muzeoj]] [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] hzfga3qxeywsgubpu83drvfo9mlc2o2 9413701 9413679 2026-06-26T06:15:10Z Sj1mor 12103 9413701 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo |emblemo=National Museum Cardiff logo.gif |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = GB-WLS | tersituo = Centra Kardifo/Kardifo/Kimrio |tipo1 = reliefo |zomo=13 |estro= |vizitantoj= }} '''Nacia Muzeo de Kardifo''' ({{lang-cy|Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd}}, {{Lang-en|National Museum Cardiff}}) estas [[muzeo]] por [[arto]], [[arkeologio]], kaj [[naturhistorio]], kaj [[Artgalerio|arta galerio]], kiu situas en [[Kardifo]], [[Kimrio]]. La muzeo estas parto de la pli larĝa reto de Amgueddfa Cymru – Muzea Kimrio. Eniro estas libera helpe de [[Gratifiko (mono)|gratifiko]] de la [[Kimra Asemblea Registaro|kimra Registaro]] <ref>{{cite web|url=https://museum.wales/cardiff/about/|title=Highlights|website=National Museum Wales}}</ref>. Inter ĝiaj konstantaj ekspozicioj estas unu pri la Evoluo de Kimrio, kiu kombinas videoprezentojn kaj objektojn kiel dinosaŭrajn ostojn kaj antikvajn ŝtonojn por rakonti la historion de Kimrio ekde la plej fruaj tempoj. Ekzistas ankaŭ galerio plena de diversaj objektoj de la kolektoj de la muzeo tuŝeblaj, la Glanelai Galerio. == Historio == Kiam ĝi estis fondita en 1907, ekzistis 25 jaroj da kolektagado. Antaŭinstitucio sub la nomo {{Lang|en|''Cardiff Museum of Natural History, Arts and Antiquities''}} malfermis siajn unuajn ĉambrojn en dek unu ĉeloj en la Kardif-juĝejo en [[1882]]. La planado por la konstruado de nova konstruaĵo daŭris multajn jarojn antaŭ ol la fundamenta ŝtono de la nuna muzeokonstruaĵo estis metita en [[1912]]. Pro la ekonomiaj efikoj de la Unumondo-Milito, la konstruaĵo dezajnita fare de la arkitektoj Arnold Dunbar Smith kaj Cecil Brewer ne malfermiĝis ĝis [[1927]]. Kompleta establado daŭris ĝis [[1932]]. == Kolekto == Ekde sia fondo, la Nacia Muzeo gastigis tre diversajn kolektojn sub unu tegmento. De la komenco, naturhistorio estis parto de la fakoj de la muzeo. Ĝi havas ampleksan kolekton de zoologiaj kaj botanikaj objektoj de kaj la [[Britaj Insuloj]] kaj ĉirkaŭ la mondo. La kampo de [[entomologio]] sole nombras 700,000 objektojn, ĉirkaŭ duono de kiuj estas indiĝenaj specioj. La Sekcio de Arkeologio enhavas trovaĵojn de la frua historio de Kimrio, romiaj kaj keltaj periodoj kaj la [[Mezepoko]]. Ĉi tiu fako inkluzivas ankaŭ [[Numismatiko|numismatikan]] kolekton, el kiu 1200 ekzemploj de la [[antikveco]] ĝis la nuntempo videblas en la konstanta ekspozicio. === Artoj kaj ornamaj artoj === Ekde ĝia fondo, kvar signifaj donacoj kontribuis al la elstara reputacio de la institucio, aldone al siaj propraj kolektaj agadoj. En la areo de artoj kaj metioj, ĉi tiuj estas la porcelanaj kaj ceramikaj kolektoj de Wilfred De Winton kaj Ernest Morton Nance. La fokuso de la fundamento de Wilfred De Winton estas ĉefe sur germana [[porcelano]], precipe de la [[Meißen|Meissen]] Porcelanfabriko. Vasta estas ankaŭ la stoko de porcelano el la fabrikoj en [[Ansbach]], [[Berlino]], [[Höchst]], [[Ludwigsburg]] kaj [[Nymphenburg]]. Ekzemplaj pecoj de aliaj eŭropaj fabrikistoj kompletigas ĉi tiun kolekton. La Ernest Morton Nance-kolekto, elmontrita en la muzeo ekde 1952, temigas kimr-faritan ceramikaĵon kaj porcelanon. Kun pli ol 1,500 individuaj pecoj, tiu fondaĵo - kompletigita per aliaj muzeaj ekspoziciaĵoj - dokumentas la tradician produktadon de tiu dekoracia arto en Kimrio de 1764 ĝis 1922. La sekcio por nuntempaj artoj kaj metioj kun multaj modernaj ceramikaj verkoj kompletigas tiun kolektoareon. Watkin Williams-Wynn estis unu el la unuaj gravaj artaĵkolektantoj en Kimrio. Aldone al manfaritaĵoj, en la muzeo venis ankaŭ kelkaj malnovaj majstraj pentraĵoj el liaj havaĵoj. Aldone al du familiaj portretoj de [[Joshua Reynolds]], ĉi tiu kolekto inkluzivas bildojn de [[Pompeo Batoni]] kaj [[Anton Raphael Mengs]]. Aliaj Malnovmajstraj pentraĵoj en la Nacia Muzeo de Kimrio venas de artistoj kiel [[Giovanni Antonio Canal]], Jan van de Cappelle, [[Aelbert Jacobsz. Cuyp]], Dosso Dossi, [[Anthonis van Dyck]], Gerbrandt van den Eeckhout, [[Francesco Guardi]], Giovanni Francesco Barbieri, Mathieu Le Nain, Palma il Vecchio, [[Nicolas Poussin]], [[Salvator Rosa]], [[Petro Paŭlo Rubens|Peter Paul Rubens]], [[Frans Snyders]], Bernardo Strozzi, [[Giovanni Domenico Tiepolo]] kaj kun Giovanni Domenico Tiepolo ses bildoj grupeto de verkoj de Melchior de Hondecoeter. Ekzistas ankaŭ oldanglaj pentraĵoj de bonkonataj artistoj kiel ekzemple [[John Constable]], [[John Hoppner]], [[Godfrey Kneller]], [[Peter Lely]], Henry Raeburn, [[George Romney]] kaj [[Joseph Wright of Derby|Joseph Wright de Derbio]], kiuj povas esti viditaj kiel ekzemploj en la muzeo. Krome, la Nacia Muzeo de Kardifo posedas po tri verkojn de [[William Hogarth]] kaj [[Thomas Lawrence]] same kiel kvin bildojn de [[Thomas Gainsborough]]. La muzeo ricevis la plej gravan internacian kolekton de la kimraj fratinoj Gwendoline Davies (1952) kaj Margaret Davies (1963). La fokuso estas sur franca pentraĵo de la 19-a jarcento, sed aliaj verkoj ankaŭ povas esti trovitaj en tiu fundamento. La du fratinoj Davies sole alportis ses pentraĵojn de [[William Turner]] al la muzeo. La du fratinoj estis inter la unuaj britaj kolektantoj se temas pri akiri impresionismajn kaj malfruajn impresionismajn verkojn. Kulminaĵoj de ĉi tiu fundamento estas, ekzemple, pluraj pentraĵoj de [[Claude Monet]], ĉiu el kiuj inkludas tri vidojn de Venecio kaj tri nenfaroj, same kiel bildon de la serio kun la ĉeftemo de la ''[[katedralo de Rueno]]''. Aldone al [[mortvivo]] ([[aĵpentraĵo]]) tipa por la artisto, [[Paul Cézanne]] montras du pejzaĝajn pentraĵojn el sia provenca patrujo. La plej konata bildo de la muzeo estas ''La Parisienne'' de [[Pierre-Auguste Renoir]], de kiu la fratinoj Davies donacis du pliajn bildojn al la muzeo. Krome, ''Regen - Auvers'' estas unu el la lastaj pentraĵoj kiujn [[Vincent van Gogh]] kreis antaŭ sia morto. De ĉi tiuj fundamentoj ankaŭ venis al la muzeo la mortvivo ''La Leporo'' kaj du pejzaĝaj pentraĵoj de [[Édouard Manet]] kaj aliaj pejzaĝaj pentraĵoj de [[Alfred Sisley]] kaj [[Camille Pissarro]]. La pentristoj [[Berthe Morisot]], [[Albert Marquet]], [[Adolphe Monticelli]], Henri Moret, [[Ernest Meissonier]], Alfred Stevens, [[Anton Mauve]], [[John Singer Sargent]], [[Maurice Utrillo]], [[Pierre Bonnard]] kaj James McNeill Whistler ankaŭ estas reprezentitaj en tiuj fundamentoj. Pli grandaj grupoj de verkoj de [[Eugène Boudin]],[[Eugène Carrière]], [[Jean-Baptiste Camille Corot]], [[Honoré Daumier]], [[Jean-François Millet]] ankaŭ estas parto de la Davies-heredaĵo. En la 19-a-jarcenta kolektoareo, la muzeo ankaŭ ekspozicias pentraĵojn de [[Eugène Isabey]], [[Henri Le Sidaner]], Stanislas Lépine, [[Gustave Courbet]], [[Charles-François Daubigny]], Constant Troyon, Otto Scholderer kaj [[Henri Fantin-Latour]]. Vi ankaŭ povas trovi verkojn de britaj artistoj kiel [[James Tissot]], [[Lawrence Alma-Tadema]], [[Richard Parkes Bonington]], [[Edward Burne-Jones]], [[John Everett Millais]] kaj [[Dante Gabriel Rossetti]]. Artistoj de la 20-a jarcento en la muzeo inkludas britajn pentristojn William Orpen, Stanley Spencer, Philip Wilson Steer, [[Ben Nicholson]], [[Francis Bacon (pentristo)|Francis Bacon]], [[David Hockney]]. La muzeo montras aliajn verkojn de modernaj artistoj de [[Maurice de Vlaminck]], [[Alexej von Jawlensky]], [[Erich Heckel]], [[László Moholy-Nagy]], [[Oskar Kokoschka]], [[Jacques Lipchitz]], Willi Baumeister kaj [[René Magritte]]. La muzeo ankaŭ havas skulptaĵsekcion kun verkoj de Giovanni Bologna, [[Frederic Leighton]], Antoine-Louis Barye, [[Edgar Degas]], [[Alexander Archipenko]], [[Henri Matisse]], [[Barbara Hepworth]], [[Henry Moore]], Christo Javacheff kaj dek verkoj de [[Auguste Rodin]]. == Galerio == <gallery> Dosiero:Burial_of_Phocion.jpg|Nicolas Poussin: ''La entombigo de Phocion'' Dosiero:William_Turner_-_The_Storm.jpg|William Turner: ''La Ŝtormo'' Dosiero:Ernest_Meissonier_-_A_Game_of_Piquet.jpg|Ernest Meissonier: ''La Pikeda Ludo'' Dosiero:Édouard_Manet_-_Effet_de_neige_à_Petit–Montrouge.jpg|Édouard Manet: ''Effet de neige à Petit-Montrouge'' Dosiero:Pierre-Auguste_Renoir_089.jpg|Pierre-Auguste Renoir: ''La Parisienne'' Dosiero:Claude_Monet_-_Palazzo_Dario,_Venice.JPG|Claude Monet: ''Palazzo Dario, Venecio'' Dosiero:Paul_Cézanne_017.jpg|Paul Cézanne: ''Montoj en Provenco'' Dosiero:Vincent_van_Gogh_-_Landscape_at_Auvers_in_the_Rain.jpg|Vincent van Gogh: ''Pluvo – Auvers'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kupoloj]] [[Kategorio:Paleontologiaj muzeoj]] [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] b41k3mi5za055f30jp9gdylloyb7xga 9413757 9413701 2026-06-26T07:32:46Z Sj1mor 12103 9413757 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo |emblemo=National Museum Cardiff logo.gif |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = GB-WLS | tersituo = Centra Kardifo/Kardifo/Kimrio |tipo1 = reliefo |zomo=13 |estro= |vizitantoj= }} '''Nacia Muzeo de Kardifo''' ({{lang-cy|Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd}}, {{Lang-en|National Museum Cardiff}}) estas [[muzeo]] por [[arto]], [[arkeologio]], kaj [[naturhistorio]], kaj [[Artgalerio|arta galerio]], kiu situas en [[Kardifo]], [[Kimrio]]. La muzeo estas parto de la pli larĝa reto de Amgueddfa Cymru – Muzea Kimrio. Eniro estas libera helpe de [[Gratifiko (mono)|gratifiko]] de la [[Kimra Asemblea Registaro|kimra Registaro]] <ref>{{cite web|url=https://museum.wales/cardiff/about/|title=Highlights|website=National Museum Wales}}</ref>. Inter ĝiaj konstantaj ekspozicioj estas unu pri la Evoluo de Kimrio, kiu kombinas videoprezentojn kaj objektojn kiel dinosaŭrajn ostojn kaj antikvajn ŝtonojn por rakonti la historion de Kimrio ekde la plej fruaj tempoj. Ekzistas ankaŭ galerio plena de diversaj objektoj de la kolektoj de la muzeo tuŝeblaj, la Glanelai Galerio. == Historio == Kiam ĝi estis fondita en 1907, ekzistis 25 jaroj da kolektagado. Antaŭinstitucio sub la nomo {{Lang|en|''Cardiff Museum of Natural History, Arts and Antiquities''}} malfermis siajn unuajn ĉambrojn en dek unu ĉeloj en la Kardif-juĝejo en [[1882]]. La planado por la konstruado de nova konstruaĵo daŭris multajn jarojn antaŭ ol la fundamenta ŝtono de la nuna muzeokonstruaĵo estis metita en [[1912]]. Pro la ekonomiaj efikoj de la Unumondo-Milito, la konstruaĵo dezajnita fare de la arkitektoj Arnold Dunbar Smith kaj Cecil Brewer ne malfermiĝis ĝis [[1927]]. Kompleta establado daŭris ĝis [[1932]]. == Kolekto == Ekde sia fondo, la Nacia Muzeo gastigis tre diversajn kolektojn sub unu tegmento. De la komenco, naturhistorio estis parto de la fakoj de la muzeo. Ĝi havas ampleksan kolekton de zoologiaj kaj botanikaj objektoj de kaj la [[Britaj Insuloj]] kaj ĉirkaŭ la mondo. La kampo de [[entomologio]] sole nombras 700,000 objektojn, ĉirkaŭ duono de kiuj estas indiĝenaj specioj. La Sekcio de Arkeologio enhavas trovaĵojn de la frua historio de Kimrio, romiaj kaj keltaj periodoj kaj la [[Mezepoko]]. Ĉi tiu fako inkluzivas ankaŭ [[Numismatiko|numismatikan]] kolekton, el kiu 1200 ekzemploj de la [[antikveco]] ĝis la nuntempo videblas en la konstanta ekspozicio. === Artoj kaj ornamaj artoj === Ekde ĝia fondo, kvar signifaj donacoj kontribuis al la elstara reputacio de la institucio, aldone al siaj propraj kolektaj agadoj. En la areo de artoj kaj metioj, ĉi tiuj estas la porcelanaj kaj ceramikaj kolektoj de Wilfred De Winton kaj Ernest Morton Nance. La fokuso de la fundamento de Wilfred De Winton estas ĉefe sur germana [[porcelano]], precipe de la [[Meißen|Meissen]] Porcelanfabriko. Vasta estas ankaŭ la stoko de porcelano el la fabrikoj en [[Ansbach]], [[Berlino]], [[Höchst]], [[Ludwigsburg]] kaj [[Nymphenburg]]. Ekzemplaj pecoj de aliaj eŭropaj fabrikistoj kompletigas ĉi tiun kolekton. La Ernest Morton Nance-kolekto, elmontrita en la muzeo ekde 1952, temigas kimr-faritan ceramikaĵon kaj porcelanon. Kun pli ol 1,500 individuaj pecoj, tiu fondaĵo - kompletigita per aliaj muzeaj ekspoziciaĵoj - dokumentas la tradician produktadon de tiu dekoracia arto en Kimrio de 1764 ĝis 1922. La sekcio por nuntempaj artoj kaj metioj kun multaj modernaj ceramikaj verkoj kompletigas tiun kolektoareon. Watkin Williams-Wynn estis unu el la unuaj gravaj artaĵkolektantoj en Kimrio. Aldone al manfaritaĵoj, en la muzeo venis ankaŭ kelkaj malnovaj majstraj pentraĵoj el liaj havaĵoj. Aldone al du familiaj portretoj de [[Joshua Reynolds]], ĉi tiu kolekto inkluzivas bildojn de [[Pompeo Batoni]] kaj [[Anton Raphael Mengs]]. Aliaj Malnovmajstraj pentraĵoj en la Nacia Muzeo de Kimrio venas de artistoj kiel [[Giovanni Antonio Canal]], Jan van de Cappelle, [[Aelbert Jacobsz. Cuyp]], Dosso Dossi, [[Anthonis van Dyck]], Gerbrandt van den Eeckhout, [[Francesco Guardi]], Giovanni Francesco Barbieri, Mathieu Le Nain, Palma il Vecchio, [[Nicolas Poussin]], [[Salvator Rosa]], [[Petro Paŭlo Rubens|Peter Paul Rubens]], [[Frans Snyders]], [[Bernardo Strozzi]], [[Giovanni Domenico Tiepolo]] kaj kun Giovanni Domenico Tiepolo ses bildoj grupeto de verkoj de Melchior de Hondecoeter. Ekzistas ankaŭ oldanglaj pentraĵoj de bonkonataj artistoj kiel ekzemple [[John Constable]], [[John Hoppner]], [[Godfrey Kneller]], [[Peter Lely]], Henry Raeburn, [[George Romney]] kaj [[Joseph Wright of Derby|Joseph Wright de Derbio]], kiuj povas esti viditaj kiel ekzemploj en la muzeo. Krome, la Nacia Muzeo de Kardifo posedas po tri verkojn de [[William Hogarth]] kaj [[Thomas Lawrence]] same kiel kvin bildojn de [[Thomas Gainsborough]]. La muzeo ricevis la plej gravan internacian kolekton de la kimraj fratinoj Gwendoline Davies (1952) kaj Margaret Davies (1963). La fokuso estas sur franca pentraĵo de la 19-a jarcento, sed aliaj verkoj ankaŭ povas esti trovitaj en tiu fundamento. La du fratinoj Davies sole alportis ses pentraĵojn de [[William Turner]] al la muzeo. La du fratinoj estis inter la unuaj britaj kolektantoj se temas pri akiri impresionismajn kaj malfruajn impresionismajn verkojn. Kulminaĵoj de ĉi tiu fundamento estas, ekzemple, pluraj pentraĵoj de [[Claude Monet]], ĉiu el kiuj inkludas tri vidojn de Venecio kaj tri nenfaroj, same kiel bildon de la serio kun la ĉeftemo de la ''[[katedralo de Rueno]]''. Aldone al [[mortvivo]] ([[aĵpentraĵo]]) tipa por la artisto, [[Paul Cézanne]] montras du pejzaĝajn pentraĵojn el sia provenca patrujo. La plej konata bildo de la muzeo estas ''La Parisienne'' de [[Pierre-Auguste Renoir]], de kiu la fratinoj Davies donacis du pliajn bildojn al la muzeo. Krome, ''Regen - Auvers'' estas unu el la lastaj pentraĵoj kiujn [[Vincent van Gogh]] kreis antaŭ sia morto. De ĉi tiuj fundamentoj ankaŭ venis al la muzeo la mortvivo ''La Leporo'' kaj du pejzaĝaj pentraĵoj de [[Édouard Manet]] kaj aliaj pejzaĝaj pentraĵoj de [[Alfred Sisley]] kaj [[Camille Pissarro]]. La pentristoj [[Berthe Morisot]], [[Albert Marquet]], [[Adolphe Monticelli]], Henri Moret, [[Ernest Meissonier]], Alfred Stevens, [[Anton Mauve]], [[John Singer Sargent]], [[Maurice Utrillo]], [[Pierre Bonnard]] kaj James McNeill Whistler ankaŭ estas reprezentitaj en tiuj fundamentoj. Pli grandaj grupoj de verkoj de [[Eugène Boudin]],[[Eugène Carrière]], [[Jean-Baptiste Camille Corot]], [[Honoré Daumier]], [[Jean-François Millet]] ankaŭ estas parto de la Davies-heredaĵo. En la 19-a-jarcenta kolektoareo, la muzeo ankaŭ ekspozicias pentraĵojn de [[Eugène Isabey]], [[Henri Le Sidaner]], Stanislas Lépine, [[Gustave Courbet]], [[Charles-François Daubigny]], Constant Troyon, Otto Scholderer kaj [[Henri Fantin-Latour]]. Vi ankaŭ povas trovi verkojn de britaj artistoj kiel [[James Tissot]], [[Lawrence Alma-Tadema]], [[Richard Parkes Bonington]], [[Edward Burne-Jones]], [[John Everett Millais]] kaj [[Dante Gabriel Rossetti]]. Artistoj de la 20-a jarcento en la muzeo inkludas britajn pentristojn William Orpen, Stanley Spencer, Philip Wilson Steer, [[Ben Nicholson]], [[Francis Bacon (pentristo)|Francis Bacon]], [[David Hockney]]. La muzeo montras aliajn verkojn de modernaj artistoj de [[Maurice de Vlaminck]], [[Alexej von Jawlensky]], [[Erich Heckel]], [[László Moholy-Nagy]], [[Oskar Kokoschka]], [[Jacques Lipchitz]], Willi Baumeister kaj [[René Magritte]]. La muzeo ankaŭ havas skulptaĵsekcion kun verkoj de Giovanni Bologna, [[Frederic Leighton]], Antoine-Louis Barye, [[Edgar Degas]], [[Alexander Archipenko]], [[Henri Matisse]], [[Barbara Hepworth]], [[Henry Moore]], Christo Javacheff kaj dek verkoj de [[Auguste Rodin]]. == Galerio == <gallery> Dosiero:Burial_of_Phocion.jpg|Nicolas Poussin: ''La entombigo de Phocion'' Dosiero:William_Turner_-_The_Storm.jpg|William Turner: ''La Ŝtormo'' Dosiero:Ernest_Meissonier_-_A_Game_of_Piquet.jpg|Ernest Meissonier: ''La Pikeda Ludo'' Dosiero:Édouard_Manet_-_Effet_de_neige_à_Petit–Montrouge.jpg|Édouard Manet: ''Effet de neige à Petit-Montrouge'' Dosiero:Pierre-Auguste_Renoir_089.jpg|Pierre-Auguste Renoir: ''La Parisienne'' Dosiero:Claude_Monet_-_Palazzo_Dario,_Venice.JPG|Claude Monet: ''Palazzo Dario, Venecio'' Dosiero:Paul_Cézanne_017.jpg|Paul Cézanne: ''Montoj en Provenco'' Dosiero:Vincent_van_Gogh_-_Landscape_at_Auvers_in_the_Rain.jpg|Vincent van Gogh: ''Pluvo – Auvers'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kupoloj]] [[Kategorio:Paleontologiaj muzeoj]] [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] gnufs5a2itoizz076ef7ots8o762bsf 0 855248 9413233 9399060 2026-06-25T12:50:48Z Sj1mor 12103 9413233 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = US-CO | tersituo = Centra Denvero/Denvero |tipo1 = reliefo |zomo=13 |estro= |vizitantoj= }} La '''Arta Muzeo de Denver''' ('''AMD''', {{lang-en|'''Denver Art Museum'''}}, akronime '''DAM''') estas [[artgalerio]] fondita en 1893 en la subŝtata ĉefurbo de [[Koloradio]] [[Denvero]] - ne malproksime de ''Civic Center Park'' en la centro de la grandurbo. La AMD estas unu el la plej grandaj en la [[okcidenta Usono]] <ref name=":0">{{Cite web|url=http://denverartmuseum.org/about/mission-history|title=Mission & History: History|website=denverartmuseum.org|access-date=May 23, 2016}}</ref>. Konata pro ĝia kolekto de indiĝena [[Antaŭkolumba arto|antaŭkolumbia arto]], ĝi enhavas pli ol 68,000 ekspoziciaĵojn <ref>{{Cite web|url=https://www.denverartmuseum.org/en/collection/western-american-art|title=Western American Art &#124; Denver Art Museum}}</ref>. Konata kiel la plej grava muzeo de Denvero, ĝi inkluzivas la kastel-similan ''Nordan Konstruaĵon, kompletigitan fare de'' Gio Ponti en 1971 <ref>{{Cite web|url=https://www.denverartmuseum.org/en/about|title=About &#124; Denver Art Museum}}</ref>, kaj la ''Hamilton Building'', konstruitan de 2003 ĝis 2006 sub la direkto de arkitekto [[Daniel Libeskind]]. La plej gravaj ekspozicioj inkluzivas la kolektojn de indiĝenaj manfaritaĵoj. == Historio == [[Dosiero:1.26_Denver_Biennial_Sculpture.jpeg|eta|278x278ra|Skulptaĵo 1.26]] En 1893, la ''Denveraj Artistoj-Klubo'' estis fondita kaj renomita la ''Denvera Arta Asocio'' en 1916. La galerio havas sian nunan nomon ekde 1932, sed ĝi ricevis sian nunan lokon nur en 1971, post kiam antaŭe estis loĝigita interalie en publika biblioteko kaj la urbodoma konstruaĵo. Ĉar la norda konstruaĵo atingis siajn kapacitlimojn tra la jaroj, [[referendumo]] pri kreskantaj lokaj impostoj estis okazigita en la subŝtata ĉefurbo en novembro 1999. La pozitiva rezulto alportis al la urboplanistoj plian enspezon de 62,5 milionoj da usonaj dolaroj, kaj pliaj 28 milionoj da dolaroj fluis en la urba kaso per privataj donacoj dum la konstrufazo. Post la voĉdono, urbestro Wellington Webb nomumis dekdu-membran elektkomisionon, kiu, sub la direkto de Stephanie Foote, devis analizi la dezajnojn de 41 internaciaj arkitektoj. La elektprocezo daŭris iom pli ol duonjaron antaŭ ol [[Arata Isozaki]] ([[Tokio]]), Thom Mayne ([[Santa Monica]]) kaj [[Daniel Libeskind]] estis urĝlistigitaj. En junio 2000, televido elsendis la publikan prezenton de la tri arkitektoj antaŭ ol la elektkomisiono elektis Libeskind surbaze de lia vizio, entuziasmo kaj sperto. La 13-an de julio 2000, urbestro Webb sciigis ke la vastiĝo de la Denvera Artmuzeo estus konstruita laŭ la planoj de Libeskind. Laboro komenciĝis en julio 2003 kaj la ''Hamilton Building'' finfine malfermiĝis la 7-an de oktobro 2006. En 2006, la ''Duncan Pavilono estis'' malfermita, kaj en la aŭtuno de la sama jaro, la Frederic ''C.'' Hamilton-konstruaĵo, vestita en [[Titano (elemento)|titano]] kaj [[vitro]], estis malfermita. Ĉi tiu projekto estis rekonita de la Amerika Instituto de Arkitektoj kiel sukcesa solvo al la uzo de BIM- teknologio - konstrua informmodelado. La Denvera Muzeo havas naŭ sekciojn. Ĝi ankaŭ havas diligentan eduksekcion, temigante vizitantan esploradon, la kreadon de novigaj materialoj kaj interaga edukado por diversaj vizitgrupoj. La muzeo ankaŭ regule aranĝas ekspoziciojn. == Kolektoj == La DAM havas kuratorajn sekciojn de Afrika Arto, Arkitekturo kaj Dezajno, Arto de la Antikvaj Amerikoj, azia arto, Moderna kaj Nuntempa, Indiĝena Arto (afrika, indiana kaj Oceana), [[Nova Mondo]] (antaŭkolumba kaj [[Hispana koloniado de Ameriko|hispana kolonia]]), Pentraĵo kaj Skulptaĵo (eŭropa kaj amerika), Fotarto, okcidenta arto, kaj Teksaĵa Arto kaj modo. * Afrika arta kolekto. Ĝi konsistas el proksimume 1000 pecoj, plejparte de la 19-a kaj 20-a jarcentoj. Ĝi inkluzivas multajn rarajn verkojn en skulptaĵo, tekstiloj, juvelaĵoj, pentraĵo, presaĵkreado kaj desegnaĵoj. Dum la plimulto de ĝia kolekto temigas verkojn de [[Okcidenta Afriko|Okcidentafriko]], ekzistas pecoj de multaj regionoj kaj medioj, inkluzive de ligno, metaloj, fibroj, terakoto, kaj miksmediaj kunmetaĵoj. * Sekcio de Arkitekturo, Dezajno kaj Grafiko. Ĝi estis fondita en 1990 fare de iama direktoro Lewis I. Sharp. La kolekto temigas areojn inkluzive de itala dezajno de la 1960-aj jaroj kaj 1970-aj jaroj, amerika grafika dezajno de la 1950-aj jaroj ĝis la donaco, post-mondmilito meblaro kaj produktodezajno en Usono kaj [[Okcidenteŭropo]] kaj nuntempa dezajno de Okcidenteŭropo kaj [[Japanio]]. * Azia artkolekto. Ĝi inkluzivas galeriojn dediĉitajn al la artoj de [[Hinda subkontinento|Hindio]]-[[Barato]], [[Ĉinio]], Japanio, kaj [[Sudokcidenta Azio]], same kiel verkojn de [[Tibeto]], [[Nepalo]], kaj [[Sud-Orienta Azio|Sudorienta Azio]]. La kolekto, kiu estiĝis en 1915 per donaco de ĉinaj kaj japanaj artobjektoj, ampleksas periodon de la 4-a jarmilo a.K. ĝis la nuntempo. * Fotografio. La kolekto inkluzivas multajn verkojn de la 19-a jarcento, precipe de la amerika Okcidento, same kiel kolektojn de eŭropa kaj amerika modernisma fotarto. La kolekto inkluzivas verkojn de fruaj okcidentaj fotistoj William Bell kaj Timothy O'Sullivan, 19- ajarcentaj artistoj William Henry Fox Talbot kaj Henry Bosse, kaj modernismaj fotistoj kiel ekzemple Gyorgi Kepes kaj Man Ray. === Kolekto de Moderna kaj Nuntempa Arto === La Moderna kaj Nuntempa Arto-kolekto de DAM inkluzivas verkojn de artistoj kiel ekzemple Pablo Picasso, Marcel Duchamp, Henri Matisse kaj Georgia O'Keeffe, same kiel 33 pentraĵojn, desegnaĵojn kaj glumozaikojn de aklamita abstrakta ekspresionisto Robert Motherwell. La kolekto ankaŭ enhavas verkojn reprezentantajn de gravaj postmilitaj artmovadoj, inkluzive de [[abstrakta ekspresionismo]], [[minimumismo]], [[poparto]], [[Koncepta arto|konceptarto]], kaj nuntempa [[Realismo (arto)|realismo]]. La sekcio inkluzivas la Herbert Bayer Collection and Archive, kiu enhavas pli ol 8,000 objektojn. La DAM komencis ricevi signifajn ekzemplojn de eŭropanoj de la 1930-aj jaroj kun donacoj de verkoj de Corot, Courbet kaj Millet kaj sep aliajn de Horace Havemyer. Komenciĝante en 1932, financo de la testamentaĵo de Helen Dill permesis al la muzeo akiri verkojn de Claude Monet, Camille Pissarro, Alfred Sisley, Pierre-Auguste Renoir, same kiel pentraĵojn de la amerikaj artistoj Thomas Hart Benton, [[Winslow Homer]], John Twachtman, kaj William Merritt Chase. La heredaĵo de Dill inkluzivis tridek sep verkojn aĉetitajn por sumo de 65,650 USD en 1961. Artistoj reprezentitaj inkluzivas [[Claude Monet]] ( ''Akvaj Lilioj'' ), [[Camille Pissarro]] ( ''Aŭtuno, Poploj, Éragny'' ), Winslow Homer ( ''Du Figuroj ĉe la Maro'' ), [[Gustave Courbet]] ( ''Valo de la Nigra Naĝejo'' ), Lucien Lévy-Dhurmer ( ''La Dolomitoj'' ), [[Edgar Degas]] ( ''Ekzameno de Danse'' ), Giovanni Benedetto Castiglione ( ''Deŭkaliono kaj Pirra'' ), [[Giuseppe Arcimboldo]] ( ''Somero'' ) kaj [[Thomas Cole]] ( ''Sonĝo de Arkadio'' ). La Berger Kolekto estas grava privata kolekto de plejparte brita arto inkluzive de ĉirkaŭ 200 verkoj kaj enhavante pli ol ses jarcentojn. Renesancaj portretoj, inkluzive de verkoj de [[Hans Holbein la pli juna]], estas forta punkto de la kolekto. Aliaj artistoj reprezentitaj inkluzivas [[Nicholas Hilliard]], [[Thomas Gainsborough]], [[Angelika Kauffmann|Angelika Kauffman]], [[Benjamin West]], [[Edward Lear]] kaj [[David Hockney]]. Frederic C. Hamilton testamentis 22 impresionismajn verkojn de sia privata kolekto al la muzeo en 2014, inkluzive de ''Edge of a Wheat Field With Poppies de'' [[Vincent van Gogh]], kvar verkojn de Claude Monet, tri pentraĵojn de [[Eugène Boudin]], kaj verkojn de [[Paul Cézanne]], [[Edouard Manet]], [[Berthe Morisot]], [[Camille Pissarro]], [[Auguste Renoir]], [[Alfred Sisley]], William Merritt Chase kaj Childe Hassam. ​ Aliaj nuntempaj artistoj ĉeestantaj en la muzeo estas Kent Monkman, Jaune Quick-to-See Smith, Nora Naranjo Morse. == Galerio == <gallery mode="packed"> Dosiero:Acoma Plaza.jpg|alt=|Acoma Placo Dosiero:Dan Ostermiller's 2003 "Scottish Angus Cow & Calf" sculpture outside the Denver Art Museum in Colorado LCCN2015633485.tif|alt=|Skulptaĵo de Dan Ostermiller Dosiero:DenverArtMuseumExtension.jpg|alt=|Superrigardo Dosiero:Art Museum before DNC (2804644170).jpg|alt=|Akvofontoj </gallery> == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == {{Komunejokat}} * [http://www.denverartmuseum.org/ Oficiala Denver Arta Muzeo retejo] * [https://www.wsj.com/articles/SB10000872396390443982904578044731382680210 ''Revuo Wall Street'': La Majstreco malantaŭ la Denver-a "Fariĝante van Gogh" ekspozicio.] * [https://artsandculture.google.com/partner/denver-art-museum?hl=en Denver Arta Muzeo] ene de Google Arto & Kulturo {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 2006]] [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Koloradio]] [[Kategorio:Artaj muzeoj kaj galerioj]] [[Kategorio:Muzeoj en Usono]] 7enmwfhgmsboqf75pupgqgwrwj27r54 0 855273 9413756 9401819 2026-06-26T07:32:34Z Sj1mor 12103 9413756 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo |regiono-ISO = US-CA |tersituo =Holivudo/Los-Anĝeleso |zomo=13 |estro= |vizitantoj= }} [[Dosiero:Highsmithlacmaoblique.jpg|eta|272x272ra|Los Angeles County Museum of Art]] La '''Los-Anĝeles-Kantona Muzeo de Arto''' ({{lang-en|'''Los Angeles County Museum of Art'''}}, akronime '''LACMA''') estas [[artmuzeo]] en [[Los-Anĝeleso]] fondita en [[1910]]. Ĝi situas sur Wilshire Boulevard en Hancock Park kaj limas La Brea. La kolekto de la muzeo inkluzivas pli ol 130,000 verkojn de [[antikvo]] ĝis la nuntempo. Tio igas ĝin la plej granda muzeo en [[Usono]] okcidente de [[Ĉikago]]. La kolekto de usona, islama kaj korea arto estas aparte vasta kaj grava <ref>{{cite web|url=http://www.lacma.org/overview|title=Overview|publisher=LACMA|date=2011-06-30|access-date=2013-05-10|archive-date=September 13, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180913200420/http://www.lacma.org/overview|url-status=live}}</ref>. == Historio == Ĝis 1961, la Los-Anĝeleso-Distrikta Muzeo de Arto estis parto de la Los-Anĝeleso-Muzeo de Naturhistorio, fondita en 1910 en ''Exposition Park apud'' la [[Universitato de Suda Kalifornio]] <ref name="MargaretLeslieDavis">{{cite book|last1=Davis|first1=Margaret Leslie|title=The Culture Broker: Franklin D. Murphy and the Transformation of Los Angeles|date=2007|publisher=University of California Press|location=Berkeley|isbn=9780520925557|page=[https://archive.org/details/culturebrokerfra00davi/page/29 29]|url=https://archive.org/details/culturebrokerfra00davi|url-access=registration|access-date=August 30, 2016}}</ref>. Fruaj patronoj de la kromproduktmuzeo inkluzivis ''Howard F. Ahmanson'', ''Anna Bing Arnold'', kaj ''Bart Lytton''. Amanson faris 2 milionojn USD donacon, konvinkante specialan komisionon krei novan muzeon. En 1965, la muzeo translokiĝis al konstruaĵo sur Wilshire Boulevard, iĝante la plej granda muzeo post la [[Nacia Galerio de Arto]]. La muzeokomplekso estis konstruita en stilo simila al Lincoln Centro kaj la Los-Anĝeleso-Muzika Centro, kaj konsistis el tri konstruaĵoj - ''la Ahmanson Building'', ''la Bing Centro'' kaj ''la Lytton Gallery (renomita Frances kaj Armand'' en 1968). En la 1980-aj jaroj, la muzeo estis malavare financita per donacoj - 209 milionoj USD en privata investo estis akiritaj dum la permanenta ofico de Eral Powell kiel direktoro. Ĝis nun, novaj pavilonoj estis kreitaj en la muzeo, la ĉirkaŭa regiono estis plibonigita, kaj moderna infrastrukturo estis kreita. == Kolekto == La kolekto inkluzivas la sekvajn fokusojn: * Afrika arto * Antikva orienta arto * Arto de Antikva Ameriko * Usona arto * Ĉina arto * Nuntempaj Artoj * Kostumoj kaj teksaĵoj * Metioj kaj dezajno * Egipta arto * Eŭropa pentrarto * Eŭropa skulptarto * Germana Ekspresionisma Arto * Grekromia arto * Islama arto * Japana arto * Korea arto * Latinamerika arto * Moderna arto * Fotarto * Presaĵoj kaj desegnaĵoj * Sud-sudorientazia arto == Galerio == === Elektitaj pentraĵoj === <gallery> File:Soap Bubbles LACMA M.79.251.jpg|[[Jean-Baptiste-Siméon Chardin]], ''Soap Bubbles'', 1739 File:A Home by the Seaside LACMA 46.45.1 (1 of 2).jpg|Worthington Whittredge, ''A Home by the Seaside'', circa 1872 File:Paul Cezanne - Still Life with Cherries and Peaches, 1885-1887.jpg|[[Paul Cézanne]], ''Still Life with Cherries and Peaches'', 1885 File:Paul Gauguin 018 (The Swineherd).jpg|[[Paul Gauguin]], ''The Swineherd'', 1888 File:WLA lacma Monet Nympheas.jpg|[[Claude Monet]], ''Nympheas'', 1897–1898 File:Eakins, Thomas (1844-1916) - Lottatori 3.jpg|[[Thomas Eakins]], ''Wrestlers'', 1899 File:LACMA SW02.jpg|[[Pablo Picasso]], ''Portrait of Sebastià Junyer Vidal (and a Woman)'', 1903 File:Bellows CliffDwellers.jpg|[[George Bellows]], ''Cliff Dwellers'', 1913 File:Giacomo Dolfin (Tiziano).jpg|[[Titian]], ''Portrait of Jacopo (Giacomo) Dolfi'', 1532 File:Bernardo Strozzi - St. Catherine of Alexandria (LACMA).jpg|[[Bernardo Strozzi]], ''St. Catherine of Alexandria'', 1615 File:Ambrosius Bosschaert - Bouquet of Flowers on a Ledge - Google Art Project.jpg|Ambrosius Bosschaert, ''Bouquet of Flowers on a Ledge'', 1619 File:Rembrandt Harmensz. van Rijn - The Raising of Lazarus - Google Art Project.jpg|[[Rembrandt]], ''The Raising of Lazarus'', 1630 File:Portrait of Marten Looten, 1632.jpg|[[Rembrandt]], ''Portrait of Martin Looten'', 1632 File:Georges de La Tour - The Magdalen with the Smoking Flame - Google Art Project.jpg|[[Georges de La Tour]], ''Magdalene with the Smoking Flame'', 1640 File:Champaigne, Philippe de - Saint Augustin - 1645-1650.jpg|[[Philippe de Champaigne]], ''Saint Augustine'', 1645–1650 File:Saint Veronica with the Veil LACMA M.84.20 (1 of 2).jpg|Mattia Preti, ''Saint Veronica with the Veil'', 1655–1660 File:Group_of_Figures_from_a_Banquet_Scene_LACMA_53.20.3.jpg|[[Giambattista Pittoni]], ''Figuras de um banquete'', 1720 File:Arthur Atherley.JPG|[[Thomas Lawrence]], ''Portrait of Arthur Atherley as an Etonian'', 1791 File:Edgar Degas - The Bellelli Sisters (Giovanna and Giuliana Bellelli) - Google Art Project.jpg|[[Edgar Degas]], ''The Bellelli Sisters'', 1865 File:Mary Cassatt - Mother About to Wash Her Sleepy Child - Google Art Project.jpg|[[Mary Cassatt]], ''Mother About to Wash Her Sleepy Child'', 1880 File:Sous-bois, par Paul Cézanne, LACMA AC1992.161.1.jpg|[[Paul Cézanne]], ''Sous-Bois'', 1894 File:Pierre-Auguste Renoir - Jean en tant que Chasseur (1910).jpg|[[Pierre-Auguste Renoir]], ''Jean Renoir as a Hunter'', 1910 File:LACMA SW03.jpg|[[Amedeo Modigliani]], ''Young Woman of the People'', 1918 File:LACMA SW04.jpg|[[Georgia O'Keeffe]], ''Horse's Skull with Pink Rose'', 1931 </gallery> === Elektitaj objektoj === <gallery widths="200" heights="200" perrow="4"> Dosiero:Ashurnasirpal_II_and_a_Winged_Deity_LACMA_66.4.3_(2_of_2).jpg|alternative=Ashurnasirpal II and a Winged Deity, Northern Iraq, Nimrud, gypseous alabaster, 9th century BC|''Ashurnasirpal II kaj Winged Deity'', Norda Irako, Nimrud, gypseous alabaster, 9a jarcenta BC Dosiero:Dog_with_Human_Mask_LACMA_M.86.296.154.jpg|alternative=Dog with Human Mask, Mexico, Colima, slip-painted ceramic sculpture, 200 BC–AD 500|''Hundo kun Homa Masko'', Meksiko, Colima, glito-pentrita ceramikan skulptaĵon, 200 BCa–AD 500 Dosiero:Standing_Warrior_LACMA_M.86.296.86_(1_of_2).jpg|alternative=Standing Warrior, Mexico, Jalisco, Slip-painted ceramic sculpture, c. 200 BC–AD 300|''Staranta Batalanton'', Meksiko, Jalisco, Glito-pentrita ceramikan skulptaĵon,{{Ĉirkaŭ|200 BC}}–p.K. 300 Dosiero:Funerary_Sculpture_of_a_Horse_LACMA_AC1997.137.1.jpg|alternative=Funerary Sculpture of a Horse, China, Sichuan Province, Eastern Han dynasty, molded earthenware sculpture, 25–220|''Funerary Skulptaĵo de Ĉevalo'', Ĉinio, Sichuan Provinco, Orienta Han dinastio, muldis earthenware skulptaĵo, 25–220 Dosiero:The_Hindu_God_Vishnu_LACMA_M.76.19.jpg|alternative=Hindu God Vishnu, Cambodia, Angkor, Pre Rup, sandstone, circa 950|''hindua Dio Vishnu'', Kamboĝio, Angkor, Pre Rup, sabloŝtono, ĉirkaŭ 950 Dosiero:WLA_lacma_Kannon_Bosatsu.jpg|alternative=Kannon Bosatsu, Japan, carved wood, 12th century|''Kannon Bosatsu'', Japanio, distranĉita lignon, 12a jarcento Dosiero:Jar_(Ping)_with_Dragon_and_Clouds_LACMA_53.74.jpg|alternative=Jar (Ping) with Dragon and Clouds, China, Hebei or Henan Province, Yuan dynasty, Cizhou ware, 1279–1368|''Bokalo (Ping) kun Drako kaj Nuboj'', Ĉinio, Hebei aŭ Henan Provinco, Juana dinastio, Cizhou ware, 1279–1368 Dosiero:Cranes_LACMA_M.2011.106a-b_(2_of_20).jpg|alternative=Maruyama Ōkyo, Cranes, Japan, pair of six-panel screens; ink, color, and gold leaf on paper, 1772|Maruyama Ōkyo, ''Arganoj'', Japanio, paro de ses-panelaj ekranoj; inko, koloro kaj ora folio sur papero, 1772 Dosiero:Ancestor_Figure_(moai_kavakava)_LACMA_M.2008.66.6_(1_of_3).jpg|alternative=Ancestor Figure (moai kavakava), Easter Island (Rapa Nui), wood, bird bone, obsidian, and traces of pigment, circa 1830|''Prapatra Cifero (moai kavakava)'', Easter Insulo (Rapa Nui), ligno, birda osto, obsidian kaj spuroj de kolorigaĵo, ĉirkaŭ 1830 Dosiero:Levitating_mass_at_the_Los_Angeles_County_Museum_of_Art_(other_view).jpg|alternative=Michael Heizer, Levitated Mass, 2012|Mikaelo Heizer, ''Levitated Amaso'', 2012 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Komunejokat}} * {{Oficiala retejo|http://www.lacma.org}} * [http://collections.lacma.org/ konstanta kolekto de LACMA]: Aliro al pli da ol 80,000 artaĵoj de la konstanta kolekto de la muzeo. Tra ĉi tiu retejo, la muzeo ankaŭ ebligas uzantojn elŝuti kaj uzo, sen ajnaj restriktoj, altaj superkvalitaj bildoj de preskaŭ 20,000 artaĵoj ke ili opinias esti en la publika domajno. * [https://artsandculture.google.com/partner/los-angeles-county-museum-of-art?hl=en Virtuala travojaĝo de la Los Angeles Kantona Muzeo de Arto] provizita de Google Arto & Kulturo {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Artaj muzeoj kaj galerioj]] [[Kategorio:Muzeoj de nuntempa arto]] [[Kategorio:Muzeoj en Usono]] [[Kategorio:Los-Anĝeleso]] hd3mkqjc8pldrlmwp0xtuu55yjbjrga 0 855683 9413397 8943086 2026-06-25T16:06:49Z Gabriele.romano 239297 9413397 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro}} '''Aubrey Drake Graham''' (naskita la [[24-a de oktobro|24-an de oktobro]] [[1986]]) estas kanada artisto, repisto, R& B kantisto kantverkisto kaj aktoro. Li publikigas siajn kantojn sub sia [[artistnomo]] '''Drake''', kvankam li ankaŭ estas konata sub sia pseŭdonimo '''Drizzy <ref>{{Cite web|author=XXL Staff|title=How 'Nothing Was the Same' Made Drake the Face of Hip-Hop – XXL|url=https://www.xxlmag.com/drake-nothing-was-the-same-album-essay/|access-date=May 28, 2022|website=XXL Mag|date=September 24, 2018|language=en}}</ref>'''. Li origine iĝis konata pro rolado de la rolulo Jimmy Brooks en la televidserio ''Degrassi: The Next Generation''. En junio 2009, Drake subskribis diskokontrakton kun Young Money Entertainment de Lil Wayne <ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/music-news/drake-signs-to-young-money-distribution-by-universal-republic-268244/|title=Drake Signs To Young Money, Distribution By Universal Republic|magazine=Billboard|date=June 30, 2009|access-date=March 5, 2022}}</ref>. Li publikigis sian unuan studialbumon, ''Thank Me Later,'' en 2010 kaj debutis ĉe numero unu sur la Billboard 200. La albumo poste iĝis plateno <ref name="High-2019">{{Cite web|url=https://www.complex.com/music/2019/08/afrobeats-p2j-interview-beyonce-the-gift-goldlink-diaspora|title=How Afrobeats Is Influencing American Pop Music, According to Producer P2J|website=Complex|language=en|access-date=2019-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190811165726/https://www.complex.com/music/2019/08/afrobeats-p2j-interview-beyonce-the-gift-goldlink-diaspora|archive-date=2019-08-11|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=Ellis-Petersen|first=Hannah|url=https://www.theguardian.com/music/2016/sep/05/sean-paul-drake-kanye-dancehall-bieber|title=Sean Paul: 'Drake and Bieber do dancehall but don't credit where it came from'|date=September 5, 2016|newspaper=The Guardian|access-date=December 28, 2016|issn=0261-3077}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/|title=Gold & Platinum|website=RIAA|language=en-US|access-date=April 23, 2020}}</ref>. Drake laboris kun pluraj aliaj repartistoj kiel ekzemple Lil Wayne, Young Jeezy, [[Kanye West]], [[Eminem]] kaj [[Jay-Z]]. Drake gajnis plurajn premiojn, inkluzive de du [[Premio Juno|premioj Juno]] en 2010 por Best New Artist, Rap Recording of the Year kaj Grammy por Best Rap Album kun sia dua studialbumo ''Take Care''. == Vivo == Drake naskiĝis en [[Toronto]], [[Kanado]]. Lia patro Dennis Graham estas profesia tamburisto de [[Katolikismo|katolika]] familio de [[Afrik-usonanoj|afro-usonana]] origino. <ref>{{Cite web|url=https://www.biography.com/people/drake-596834|title=Drake|website=Biography|access-date=June 29, 2018}}</ref><ref name="auto32">{{Cite news|url=https://www.billboard.com/articles/columns/hip-hop/7670063/drake-father-dennis-graham-interview|title=Drake's Competition in 2017 Might Just Be His Father|work=Billboard|access-date=June 29, 2018}}</ref> Lia patrino Sandy (née Sher) estas [[Judoj|juda]] [[Kanadanoj|kanada]] edukistino. Lia onklo, la frato de lia patro, estas la [[basisto|kontrabasisto]] kaj kantisto Larry Graham. Liaj gepatroj divorcis kiam li estis 5, kaj lia patrino kreskigis lin en Toronto <ref>{{Cite news|url=https://djbooth.net/features/2017-02-14-drake-relationship-with-mother|title=Drake's Relationship With His Mother Through Fame & Music|work=DJBooth|access-date=June 29, 2018}}</ref>. == Diskografio == === Albumoj === * 2010: ''[[:en:Thank_Me_Later|Thank Me Later]]'' * 2011: ''[[:en:Take_Care|Take Care]]'' * 2013: ''[[:en:Nothing_Was_the_Same|Nothing Was the Same]]'' * 2016: ''[[:en:Views (album)|Views]]'' * 2018: ''[[:en:Scorpion (Drake album)|Scorpion]]'' * 2021: ''[[:en:Certified_Lover_Boy|Certified Lover Boy]]'' * 2022: ''[[:en:Honestly,_Nevermind|Honestly, Nevermind]]'' * 2022: ''[[:en:Her_Loss|Her Loss]]'' * 2023: ''[[:en:For_All_the_Dogs|For All the Dogs]]'' * 2026: ''[[Iceman]]'' * 2026: ''[[Maid of Honour]]'' * 2026: ''[[Habibti]]'' === Minialbumoj === * 2009: ''[[:en:So Far Gone (mixtape)|So Far Gone]]'' * 2018: ''[[:en:Scary_Hours|Scary Hours]]'' * 2021: ''[[:en:Scary_Hours_2|Scary Hours 2]]'' === Mikstajpaĵoj === * 2006: ''[[:en:Room_for_Improvement (mixtape)|Room for Improvement]]'' * 2007: ''[[:en:Comeback_Season|Comeback Season]]'' * 2009: ''[[:en:So_Far_Gone (mixtape)|So Far Gone]]'' * 2015: ''[[:en:If_You're_Reading_This_It's_Too_Late|If You're Reading This It's Too Late]]'' * 2015: ''[[:en:What_a_Time_to_Be_Alive|What a Time to Be Alive]]'' * 2017: ''[[:en:More_Life|More Life]]'' * 2020: ''[[:en:Dark_Lane_Demo_Tapes|Dark Lane Demo Tapes]]'' === Kolektoj === * 2019: ''[[:en:Care_Package|Care Package]]'' === Prezentistaj turneoj === * 2010: ''Away from Home Tour'' * 2012: ''Club Paradise Tour'' * 2013-2014: ''?Would You Like a Tour'' * 2015: ''Jungle Tour'' * 2017: ''Boy Meets World Tour'' * 2019: ''Assassination Vacation Tour'' * 2023: It's All Blur Tour == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} * {{IMDb nomo|1013044}} {{Bibliotekoj}}{{Vivtempo|}} [[Kategorio:Vivantaj homoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1986]] [[Kategorio:Skotaj kanadanoj]] [[Kategorio:Anglaj kanadanoj]] [[Kategorio:Kanadaj popkantistoj]] [[Kategorio:Artikoloj kun hCards]] [[Kategorio:Kanadaj vegetaranoj]] [[Kategorio:Kanadaj sondisko-produktistoj]] [[Kategorio:Judaj kantistoj]] 1kdnmrr1xp92kfp4yveb73i1oq8070z 0 867319 9413755 9357589 2026-06-26T07:32:13Z Sj1mor 12103 9413755 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Johann LISS''' (nomita ankaŭ ''Jan Lys'') ([[Oldenburg]], ĉirkaŭ 1597 aŭ 1590 - [[Venecio]],​ 1631 aŭ 1627) estis elstara germana baroka pentristo de la 17-a jarcento, aktiva ĉefe en Italio. ==Biografio== Li studis, eble kun [[Hendrick Goltzius]] en [[Nederlando]], unue en [[Amsterdamo]] kaj [[Haarlem]], kie li eble konis la verkojn de malfruaj manieristoj kiel Goltzius mem aŭ Willem Pieterszoon Buytewech, ĉar li pentris serion da [[Ĝenropentraĵo|ĝenroscenojn]] de la tipo de «ĝoja kompanaro» influitaj de tiuj. Li estis poste en [[Antverpeno]], kie li eble konis la flandran [[Jacob Jordaens]], kio kondukis lin al la [[baroka pentrarto]]. Ĉirkaŭ de 1620 li iris tra Parizo al Venecio. Li translokiĝis al Romo ĉirkaŭ 1620-2, kaj liaj unuaj verkoj estis influitaj de la stilo de [[Caravaggio]]. Kvankam lia frua verkaro montras intereson por la kontrasto de lumoj kaj umbroj, lia setlado en Venecio komence de la [[1620-aj jaroj]] influis definitive en lia stilo, kiu evoluis al kolorismo kombine kun monumenteco kaj dekoracieco en la komponaĵoj. En 1627 li pentris tre admiritan [[retablo]]n, nome "Sankta Hieronimo inspirita de anĝelo" (Venecio, San Niccolò da Tolentino). Ĝi estis konsiderita klara pioniraĵo de la stilo [[rokoko]] de la fratoj Guardi. Lia matura stilo, kun tiuj de aliaj «eksterlandaj» pentristoj loĝantaj en Venecio, kiel [[Domenico Fetti]] kaj [[Bernardo Strozzi]], reprezentas la plej fruajn montrojn de la baroka stilo en la venecia respubliko. Liss fuĝis al [[Verono]] el pesto etendinta tra Venecio, kaj oni supozas, ke li mortis frue en 1629; tamen, lia vivo, ankaŭ en tiu afero, estas malmulte dokumentata. Lia heredo estas tiu de plurfaceta pentristo, kiu dominis la mitologiajn temojn, kun pli serioza nuanco en bibliaj temoj, kiel majstro de koloro. Li multe influis en la veneciaj pentristoj de la 18-a jarcento kiel [[Sebastiano Ricci]], [[Giovanni Battista Tiepolo]] kaj Giovanni Piazzetta. == Verkoj == [[Dosiero:Johann Liss - The Vision of St Jerome - WGA13332.jpg|eta|''La vizio de sankta Hieronimo'', preĝejo de Tolentini, Venecio.]] Johan Liss lasis ne abundan nombron de verkoj. * ''Trovo de Moseo'' (Palais des Beaux-arts, [[Lille]]) * ''Ekstazo de sankta Paŭlo'' ([[Gemäldegalerie Alte Meister|Gemäldegalerie de Berlino]]) * ''Vizion de sankta Hieronimo'' (Preĝejo de Tolentini, Venecio) * ''Parludo'', ĉirkaŭ 1622 ([[Gemäldegalerie Alte Meister]], [[Kassel]]) * ''La morto de Kleopatro'', ĉirkaŭ 1622-1624 ([[Malnova Pinakoteko]], [[Munkeno]]) * ''Habelo ploranta pro siaj gepatroj'' (''Gallerie dell’Accademia'', Venecio) * ''Venuso antaŭ la spegulo'', 1625-26 ([[Uffizi]], [[Florenco]]) * ''La morto de Faetono''. * ''Judith en la tendo de Holoferno'', ([[National Gallery]], [[Londono]]) == Bibliografio == * Wittkower, Rudolf (1993). «ch. 5». ''Pelican History of Art, Art and Architecture Italy'', 1600-1750. 1980. Penguin Books Ltd. pp. 106-7. * Walter, Ingo F. (eld.), ''Los maestros de la pintura occidental'', Taschen, 2005, ISBN 3-8228-4744-5 {{Projektoj}}{{Bibliotekoj}} {{-}} * {{Tradukita|lingvo= es |artikolo=Johann Liss|revizio=156354736}} [[Kategorio:Barokaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj]] i5vawb726pxdxi9yrnkgt3r8a67si9g 0 874551 9413640 8787621 2026-06-26T03:09:54Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413640 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Emeriko|Imre]] Barta,''' laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Barta Imre''' estis [[Hungario|hungara]] [[interna medicino|internisto]], [[hematologio|hematologo]], altlerneja [[instruisto]]. Lia origina familia nomo estis ''Birnfeld''. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM44337 hungarlingva datenaro de muzeo</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1899|9|30}} en [[Kecel]], li mortis {{mortotago|1978|11|18}} en [[Pécs]]. == Biografio == {{Paĝonomo}} devenis el [[juda]] familio. Post la maturiĝo li batalis en la [[1-a mondmilito]], poste li studis en [[ELTE|Scienca Universitato de Budapeŝto]], germanlingva [[Universitato de Karolo]] kaj [[Universitato de Pécs|Scienca Universitato Erzsébet]]. En la lasta li akiris medicinan diplomon en [[1924]]. Post la diplomo li estis [[asistanto]] en la universitato, ekde 1933 privata instruisto. Interrompe li havis [[stipendio]]n en [[Berlino]] inter 1929–1931. Li estis ĉefkuracisto inter 1936-1960, sed interrompe dum la nazia erao (1944) li estis trudlaboristo, tamen en alia hospitalo. Ekde 1947 li estis ankaŭ hospitalestro. Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1952, li doktoriĝis (DSc) en 1959 antaŭ la [[Hungara Scienca Akademio]]. Li estis [[profesoro]] en la universitata [[kliniko]] en Pécs inter 1960–1968, poste li pensiuliĝis. Li okupiĝis pri hematologia morfologio kaj [[osta medolo]]. Li edziĝis en 1937 kaj li ricevis solan [[premio]]n en 1952. == Elektitaj kontribuoj == * ''A vérképző szervek kór- és gyógytana'' ([[disertaĵo]], 1933) * ''Csontvelőpunctiós vizsgálatok anaemiában.'' (1937) * ''A csontvelő kóros regeneratiójának morphologiája.'' (1946) * ''A csontvelő reticulosis morphológiája és klinikája.'' (1953) * ''A lymphocytosis morphologiája és klinikája.'' (1958) * ''A lép belgyógyászati betegségekben.'' (1969, germane: 1972, ruse: 1976) * ''Klinikai cytopathológia'' (1979) == Fontoj == * [https://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC00523/01126.htm biografio hungare] * [https://www.nevpont.hu/palyakep/barta-imre-be1df biografio hungare] * [https://tudosnaptar.kfki.hu/localhost/egyen.php?namenev=bartaim&nev5=Barta+Imre biografio hungare] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20231114120705/https://tudosnaptar.kfki.hu/localhost/egyen.php?namenev=bartaim&nev5=Barta%20Imre |date=2023-11-14 }} * [https://aok.pte.hu/docs/hirmondo/pdf/okh_1006.pdf biografio hungare (legebla en la 28-a paĝo)] * [https://web.archive.org/web/20210710232442/https://regi.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/tkt/magyar-orvoseletrajzi/ch03s03.html (legebla en la 28-a paĝo)] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Barta Imre}} [[Kategorio:Hungaraj internistoj]] [[Kategorio:Hungaraj hematologoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj judoj]] {{Portalstrio|Biografio}} ofwi8s4wb3rmo4bjadwoxlw33ktx8uq 0 882140 9413292 9396304 2026-06-25T14:25:42Z ~2026-35601-37 258882 9413292 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |dosiero = Yaacov Agam.JPG |priskribo = en 2006 }} [[Dosiero:Yaacov Agam.jpg|eta|maldekstra|{{centre|en 1991}}]] [[Dosiero:Fire_and_Water_Fountain.jpg|eta|maldekstra|{{centre|Fontano Fajro kaj Akvo, [[Tel-Avivo]] 2015}}]] '''Jaakov AGAM''' ({{Lang-he|יעקב אגם}}; n. la [[11-an de majo]] [[1928]], m; la [[21-an de junio]] [[2026]]) estis israela [[Skulptarto|skulptisto]] kaj eksperimenta artisto ĝenerale konata por liaj kontribuaĵoj al [[Optika arto|optika]] kaj [[kinetika arto]]. == Vivo == Agam, naskita ''Yaacov Gipstein'', estis la filo de strikta religia [[rabeno]] kaj [[kabalisto]]. De 1946 ĝis 1949 li studis belartojn ĉe la Jerusalema [[Akademio de Arto kaj Dezajno de Bezalel]] kun Mordeĥaj Ardon, [[Bauhaus]]-studento, de 1949 en [[Svislando]], kaj en [[Zuriko]] ĉe la Lernejo de Aplikataj Artoj, nun [[Lernejo pri Dezajno Zuriko]], kun [[Johannes Itten]], iama Bauhaus-instruisto. Li ankaŭ desegnis inspire de la estetikaj kaj matematikaj teorioj de Max Bill kaj la konkret-konstrua artmovado kiu aperis en la unua duono de la 20-a jarcento. En 1951 li iris al [[Parizo]], kie li vivis ĝis 2017. Post la reveno al Israelo li loĝis en [[Tel-Avivo]] <ref>Avraham Ronen: {{cite web|url=http://www.mfa.gov.il/MFA/MFAArchive/1990_1999/1998/7/Agam%20Reconsidered|title=artikolo "''Agam Reconsidered''"|work=The Israel Review of Arts and Letters 1996/103|publisher=retejo de la [[israela Ministerio de Eksteraj Aferoj]]|via=mfa.gov.il}}</ref>. Li studis ĉe la ''Atelier d'art abstrait'' kaj ĉe la ''Académie de la Grande Chaumière''. Li havis sian unuan solludan ekspozicion ĉe la Galerio Craven en 1953 <ref>ekspozicio ĉe Galerie Craven, Parizo, la 30-an de oktobro ĝis la 12-an de novembro 1953. En: Michel Ragon (1975): ''54 mots cles pour une lecture polyphonique d'Agam'' ("54 ŝlosilvortoj por polifonia legado de Agam"). [[Parizo]]: eldonejo ''Éditions Georges Fall''. OCLC 2876738, paĝo 33 ({{fr}}).</ref>. Du jarojn poste li partoprenis en la unua internacia ekspozicio de kinetika arto ĉe la Galerio Denise René en Parizo <ref>Michel Ragon (1975): ''54 mots cles pour une lecture polyphonique d'Agam'' ("54 ŝlosilvortoj por polifonia legado de Agam"). [[Parizo]]: eldonejo ''Éditions Georges Fall''. OCLC 2876738, paĝo 7 ({{fr}}).</ref>. Agam interesiĝis pri kinetaj elementoj jam en la fruaj 1950-aj jaroj. Li laboris kun diversaj amaskomunikiloj, kiujn li kunmetis por krei kompletajn artaĵojn. Li kreis kaj sonajn kaj palpajn bildojn kiuj ŝanĝiĝis kiam tuŝitaj, same kiel verkojn en kiuj sono, lumo kaj akvoelementoj estis kombinitaj ("muzika fontano" en la urboparto ''[[La Défense]]'', Parizo 1976). Agam ofte uzis la materialon [[akrilo]], kies lumo kaj kolorpermeablo donis al li novajn kreivajn eblecojn. Lia arta perspektivo estas dokumentita en konstanta serĉo de eblaj ligoj inter arto kaj [[teknologio]], inter formo kaj [[koloro]]. La rezulto estis ventumilformaj, relief-similaj bildoj inspiritaj fare de [[Op-arto]] kiuj estis truitaj kaj povus tiel esti rigarditaj. Ĉiu pozicio de la spektanto ŝanĝas la artaĵon do tiel la spektanto iĝis la "kunkreinto" de la arto. En 2018, la "Yaacov Agam Muzeo de Arto" (YAMA) malfermiĝis en la hejmurbo de la artisto en [[Riŝon-Le-Ciono]], Israelo <ref>Abigail Klein Leichman: [http://www.israel21c.org/yaacov-agam-museum-of-art-opens-in-rishon-lezion artikolo ''"Yaacov Agam Museum of Art opens in Rishon LeZion"'' ("muzeo Yaacov Agam malfermiĝas en Riŝon-Le-Ciono")] en la retejo ''israel21c.org''({{en}})</ref>. Agam diris al ''[[The Jerusalem Post]]'' ke ĝi estas "la ununura muzeo en la mondo kiu estas dediĉita al arto en moviĝo." <ref>''[[The Jerusalem Post]]'' (2018): artikolo [https://www.jpost.com/Israel-News/Culture/Agam-Museum-in-Rishon-Lezion-celebrates-renowned-Israeli-artist-532968 ''"Agam Museum in Rishon Lezion celebrates renowned Israeli artist"'' ("muzeo Agam en Riŝon-Le-Ciono festas faman israelan artiston")] {{en}}).</ref> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Dizingoff_Square.JPG|alternative=Fountain in Dizengoff Square in Tel Aviv|Fontano en [[placo Dizengoff]] en Tel-Avivo Dosiero:Yaacov_Agam_sheba.jpg|alternative=Work by Agam at the Sheba Medical Center, Israel|Artverko de Agam ĉe la Medicina Centro Ŝeba, Israelo Dosiero:Dan_Hotel_Tel_Aviv_20120916_01.jpg|alternative=Facade of Dan Hotel, Tel Aviv|Fasado de Hotelo Dan, Tel-Avivo Dosiero:Agam_-_Eighteen_levels.jpg|alternative=Eighteen Levels (1971)|''Dek ok Niveloj'' (1971) Dosiero:Worlds_Largest_Menorah.jpg|alternative=Lighting of World's Largest Menorah in New York City (2016)|Lumigante la Monde Plej Grandan [[Menoro]]n en Novjorko (2016) Dosiero:YaacovAgam_GreenMtFalls_Sculpture.jpg|alternative=Work by Agam in Green Mountain Falls, Colorado (2022)|Artverko de Agam ĉe Green Mountain Falls, [[Koloradio]] (2022) </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{cite web|url=http://www.aejv.com/agam-bio.htm|title=Yaacov Agam's Bio|publisher=Yaacov Agam's Fine Art|access-date=28 December 2004|archive-date=4 July 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070704142810/http://www.aejv.com/agam-bio.htm|url-status=dead}} * {{cite web|url=http://www.mfa.gov.il/MFA/MFAArchive/1990_1999/1998/7/Agam%20Reconsidered|title=Agam Reconsidered|author=Avraham Ronen|date=16 July 1998|publisher=''The Israel Review of Arts and Letters'' 1996/103, en la retejo de la [[israela Ministerio de Eksteraj Aferoj]]}} {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Agam, J}} [[Kategorio:Israelaj artistoj]] [[Kategorio:Modernaj pentristoj]] [[Kategorio:Israelaj pentristoj]] [[Kategorio:Israelaj skulptistoj]] 6pa2as7nyjyksha4kawnyq2286gbjfs 0 882641 9413235 9392696 2026-06-25T12:50:56Z Sj1mor 12103 9413235 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}} '''''La Fereĝino''''' ({{lang-en|The Faerie Queene}}) estas [[Alegorio|alegoria]], [[Epopeo|epopea]]-[[Kavalireco|kavalira]] [[poemo]] [[Angla lingvo|anglalingva]] de [[Edmund Spenser]], kiu restis nefinita. La unua eldono en tri libroj estis publikigita en 1590, la dua eldono en ses libroj en 1596 <ref name="Edmund Spenser and the Eighteenth-Century">{{cite book|last1=Wilkinson|first1=Hazel|title=Edmund Spenser and the Eighteenth-Century Book|date=30 November 2017|publisher=Cambridge University Press|page=9|isbn=9781107199552|url=https://books.google.com/books?id=eBA6DwAAQBAJ&q=faerie+queene+4000+stanzas&pg=PA9|access-date=7 June 2021}}</ref>. La Fereĝino estas rimarkinda pro sia formo: ĝi estis la unua verko se temas pri uzi la propran novigon de la verkinto, la tielnomitan "Spenser-strofo", variaĵo de oktavrimo kun konkludaj aleksandrinoj {{sfn|Loewenstein|Mueller|2003|p=369}}. La verkaĵo estis celita kaj estas perceptita kiel nacia epopeo, en harmonio kun la antikvaj modeloj, sed ankaŭ en la etendaĵo de la arkaikaj ''[[The Canterbury Tales|Canterbury Tales]]'' de [[Geoffrey Chaucer]], kaj karakterizita per mezepoka alegorio. Ĝi estis [[omaĝo]] al la virtoj, la [[Domo de Tudoro]], Reĝino [[Elizabeto la 1-a (Anglio)|Elizabeto la 1-a]] kaj [[Protestantismo]], sed ne nepre en tiu ordo {{sfn|Spenser|1984|pp=15–16}}. == Verkado == La poemo estas antaŭita per letero al [[Siro]] [[Walter Raleigh]], kiu klarigas la koncepton de la verko. El la klarigo sekvas, ke la fereĝino Gloriana, festante ĉiujaran kortegan feston, kiu daŭris dek du tagojn, sendis ĉiutage unu el siaj kavaliroj al malfacila heroaĵo. Laŭ la nombro da kavaliroj kaj heroaĵoj, en la poemo estu dek du libroj - la lasta enhavos la preambulon. Cirkonstancoj ne permesis al Spenser kompletigi la poemon pli ol duonon. En kelkaj sekcioj de la poemo, la aŭtoro pli-malpli aliĝas al tiu ĉi plano, foje foriras de ĝi: en la kvara libro, ekzemple, estas nek sendito, nek ordono. Gloriana mem neniam aperas en la poemo ŝia loko ŝajnas esti konata de ĉiuj, sed samtempe ĝi estas preskaŭ neatingebla; Multaj serĉas ŝin, ekzemple Princo Arturo, kiu enamiĝis al ŝi en [[sonĝo]], sed ili ne povas trovi ŝin. == Alegorio == La sama letero al Siro Reilly rakontas al ni, ke la feinreĝino simbolas gloron, Princon Arturo - [[Avareco|malavarecon]], kaj la ceteraj dek du [[Virto|virtoj]] estas reprezentitaj de la dek du mesaĝistoj de la reĝino, la herooj de ĉiuj skribitaj kaj neskribitaj libroj de la poemo. Ĉi tiuj estas [[Sankteco]], [[Modereco]], [[Ĉasteco]], [[Amikeco]], [[Justeco]], Korteco, Konstanco (el la nefinita sepa libro). El tiuj, nur modereco, ĉasteco kaj justeco apartenas al la tradicia (kaj por [[kristanismo]] kaj por [[antikveco]]) listo de virtoj. Krome, en la poemo troviĝas roluloj sub malambiguaj nomoj: Fiero, Kolero, Volupteco, Espero, Kredo, Amo, ktp. == Loko kaj tempo de ago == [[Feo|Feoj]] kaj [[Elfo|elfoj]] loĝas en la lando de Spencer, sed la Spencer-elfo ( ''elfinkavaliro'' ) ne estas ia mirinda estaĵo, ĝi estas io kiel etna nomo, kaj principe ĝi ne diferencas de angla aŭ franca kavaliro. [[Anglio]] situas proksime, ĝia geografio estas menciita de tempo al tempo, kaj estas sufiĉe da [[angloj]] inter la centraj roluloj. Aliflanke, la saracena regno situas en la sama malklara proksimeco. La [[scenaro]] koincidas kun la legenda regado de [[Uther Pendragon]]. Tamen, el la roluloj en la bretona ciklo, nur Princo (estonta [[Reĝo Arturo]]) daŭrigas sian serĉadon de Gloriana de libro al libro, kaj en la sesa libro aperas por momento Tristram (france Tristan), ankoraŭ juna paĝo. == Intrigo == === Unua libro === La heroo de la unua libro estas juna kavaliro, kiu ĵus estis iniciatita. Ni konas lin nur per lia [[kromnomo]] - Ruĝa Kruco, Kavaliro de la Ruĝa Kruco, ĉi tiu kruco ornamas lian kirason (el la klarigoj de la aŭtoro sekvas, ke ĉi tiu kiraso devas esti komprenata kiel la "kiraso de justeco", pri kiu la [[Apostolo Paŭlo]] skribas en sia [[Letero al la efesanoj|letero al la Efesanoj]]). Direkte al la fino de la libro, lia nomo iĝas konata - Georgo, la estonta [[drakmortiginto|drakmortiganto]] kaj [[patronsanktulo]] de Anglio. Drakobatalado estas la atingo kiun li entreprenas en la tribunalo de Gloriana kaj kiun li sukcese plenumas ĉe la fino de la libro. Kaj la libro mem rakontas pri la akiro de la sankteco kaj la batalo kontraŭ la malvirtoj, kiuj estas plej kontraŭaj al ĝi. Redcrosse estas helpita en tiu batalo fare de Una (la Unu), princino sendita fare de ŝia patro al la fereĝino por peti savon de la serpento, kaj la amato de la heroo, kun kiu li geedziĝas post venkado de la [[monstro]]. Kio malhelpas lin fari tion estas Pride and Lies, aperante sub malsamaj nomoj kaj en malsamaj alivestiĝoj. En la plej unua kanto, Redcrosse mortigas certan monstron, en kiu Lie prenis la formon de duonvirino, duonserpento, sed tuj renkontas ŝin en nova kaj pli insida bildo - en la formo de sankta ermito. La Archmage kaŝas sin sub ĉi tiu bildo kaj sukcesas malobservi la interkonsenton de Redcrosse kaj Una: la kavaliro, trompita de falsa vizio, forlasas sian sinjorinon kaj tre baldaŭ trovas novan kunulon - la sorĉistinon Duessa, kiu pozas kiel modelo de fideleco kaj pureco. (nomante sin Fidessa). Ĉi tio estas alia masko de Mensogoj, kunigita de Lust. Fiero, konforme al sia naturo, elmontriĝas kaj ne portas maskojn, sed ĝia enkorpiĝo estas same duobla kiel la enkorpiĝo de Mensogoj, en virajn kaj inajn hipostazojn. Unue, Redcrosse alvenas en la kastelo de Lucifera, kie li vidas procesion de ĉiuj malvirtoj malĉefaj al ŝi, tiam li estas kaptita fare de la giganto Orgoglio, de kiu Arthur liberigas lin. Ĉe la fino de la unua libro, Pride and Lies estas unuigitaj en la formo de maljunega drako, kun kiu Redcrosse kondukas tritagan batalon. === Dua libro === La temo de la dua libro estas Modereco, kaj ĝia heroo, Sir Guyon, sendita fare de la fereĝino por kontraŭbatali la malbonan sorĉistinon Akrasia, estas alfrontita per du ĉefaj malvirtoj: Kolero kaj Volupto. La rekomendantoj kaj personigoj de Plezuro estas Fedrio, kiu loĝas sur la insulo Gajeco, Mammon, kiu montras sian riĉaĵon al Guyon kiel la universalan ŝlosilon al ĉiuj surteraj benoj, kaj finfine, Akrasia mem, kiu starigis la pejzaĝon de tera paradizo en ŝiaj havaĵoj. Kolero estas reprezentita memstare rekta alegorio (Furore), same kiel de la bildoj de panika kavaliro (Pirokhles) kaj freneza ĵaluza viro (Phaedo). Guyon konatiĝas kun la subtera regno Mammon kaj, revenante al tera lumo post tritaga restado en la submondo, svenas - Piroĥles senarmigas lin, elĉerpita. Princo Arturo helpas lin. Guyon alvenas en la kastelo de Modereco, kiu estas posedata fare de la bela Alma. Post tio, li povas kapti Akrasia. === Tria libro === La temo de la libro estas Ĉasteco. La sorĉisto Busiran tenas la belan Amoretta kaptiton, serĉante ŝian amon. La militista junulino Britomarta (ŝia eposa prototipo estas Bradamanta ), la ĉeffiguro de la libro, venis de Anglio, kie ŝia fianĉo, la kavaliro Artegall, estis rivelita al ŝi en la magia spegulo de Merlin. Nun ŝi serĉas lin (kaj renkontas lin jam en la kvara libro), kaj samtempe liberigas Amoretta. En la tria libro estas multaj kontraŭuloj kaj kontraŭuloj de la titolvirto (Malecasta, Argentea, Oliphant, Lady's Page). === Kvara libro === La kvara libro rekte daŭrigas la antaŭan. Artegal Britomart serĉas, Amoretta serĉas sian fianĉinon Scudamur (kaj neniam renkontas ŝin ĝis la fino de la poemo), Florimella lantas en kaptiteco de Proteo, la bela ĉasistino Belfebeo, fratino de Amoretta, punas Timiason per sia malfavoro – en ĉi tiu rakonto Spencer prezentis la sensacian paŭzon de Elizabeto kun Walter Reilly. Ekzistas ankaŭ alegorio de pura amo, kiu klare mankis en la tria libro (rakonto de Scudamur pri lia vizito al la regno de Venuso). Enigrakonto pri kiel la potenco de magio ĉesigis la mortan malamikecon de Cambell kaj Triamond (rakonto kiu daŭrigas la nefinitan "The Squire's Tale" de Chaucer ) donas la temon de la tuta libro - Amikeco. Sed ĉi tiu temo estas sufiĉe nominala ĝi tute ne estas prezentita en alegoriaj terminoj; === Kvina libro === La temo de la kvina libro estas Justeco, kaj al ŝi kontraŭas lordino Munera, personigante la amon por mono, giganto, kiu volas pesi la tutan mondon kaj egaligi ĉion en ĝi, reduktante la alton al la malsupro, Duessa, kiu nur en ĉi tiu libro estas preterpasita de longe meritita puno, kaj finfine, Grantorto, La Granda Detruanto de Justeco. Lia demisiigo estas la heroaĵo kiun la feinreĝino konfidis al Artegal. La libro enhavas multajn historiajn aludojn: la proceso de Maria Stuart, la Granda Flotego, la irlandaj kaj nederlandaj ekspedicioj, la abdiko de Henriko de Navaro, ktp. === Sesa libro === La temo estas ĝentileco. Sir Calidor (aperas por la unua fojo en la poemo), plenumante la ordon de la fereĝino, iras en okupo de la Muĝanta Bestaĉo ( ''la evidenta bestaĉo'' ), personigante kalumnion kaj kalumnion, kaj, antaŭ meti katenojn sur lin en la lasta kanto., renkontas diversajn ekzemplojn kaj okazaĵojn ilustrantajn kontraŭkortulan konduton. Direkte al la fino de la libro, dum siaj vagadoj li trovas sin en paŝtista vilaĝo, en paŝtistaro konstruita en kavalirecan romancon, kaj, delogita de unu el la lokaj belaĵoj, Pastorella, same kiel de la simpleco kaj vero de la loka. vivmaniero, li forĵetas sian kirason, vestas sin per paŝtista vestaĵo, kaj paŝtas gregon kaj tute forgesas pri siaj kavaliraj devoj. Ĉi tie Kalidor ricevas vizion kiu malfermas liajn okulojn al sia misio (la danco de la gracoj sur Monto Venuso). La asteroido [[160 Una|(160) Una]], malkovrita en 1876, estas nomita laŭ la heroino de la poemo Una. == Galerio == <gallery> Dosiero:Fidelia_and_Speranza_by_Benjamin_West,_Timken_Museum_of_Art.JPG|alternative=Fidelia and Speranza by Benjamin West, 1776|''Fidelia kaj Speranza'' de [[Benjamin West]], 1776 Dosiero:George_Frederic_Watts_(1817-1904)_-_Britomart_-_1929P527_-_Birmingham_Museums_Trust.jpg|alternative=Britomart by George Frederic Watts, between 1877 and 1878|''Britomart'' de Georgo Frederic Watts, inter 1877 ĝis 1878 Dosiero:Britomart_MVAS.jpeg|alternative=Photograph of six stained glass Britomart windows at Cheltenham Ladies College|Foto de ses vitralaj ''Britomart fenestroj'' ĉe Cheltenham porSinjorina Altlernejo Dosiero:Britomart_and_Amerel_by_Mary_F_Raphael_1899.jpg|alternative=Britomart and Amerel by Mary F Raphael, 1899|''Britomart kaj Amerel'' de Mary F Raphael, 1899 Dosiero:Walter_Crane_-_Britomart_(1900).jpg|alternative=Britomart by Walter Crane, 1900|''Britomart'' de Walter Crane, 1900 Dosiero:William_Bell_Scott_-_Una_and_the_Lion.jpg|alternative=Una and the Lion by William Bell Scott, c. 1860|''Una kaj la Leono'' de [[William Bell Scott]],{{Ĉirkaŭ|1860}} Dosiero:GF_Watts_Una_Red_Cross_Knight.jpg|alternative=Una and the Red Cross Knight by George Frederic Watts, c. 1860|''Una kaj la Ruĝa Kruca Kavaliro'' de [[George Frederic Watts]], {{Ĉirkaŭ|1860}} Dosiero:Una_and_the_Red_Cross_Knight_-_Walter_Jenks_Morgan.png|alternative=Una and the Red Cross Knight by Walter Jenks Morgan, 1885|''Una kaj la Ruĝa Kruca Kavaliro'' de Walter Jenks Morgan, 1885 Dosiero:Una_and_the_red_cross_knight,_and_other_tales_from_Spenser's_Faery_Queene;_(1905)_(14781108194).jpg|alternative=An illustration from Una and the Red Cross Knight, 1905|ilustraĵo de ''Una kaj la Ruĝa Kruca Kavaliro'', 1905 Dosiero:St._George_Slaying_The_Dragon,_With_Una_Praying_In_Background,_1904_(Detail)_(8415582011).jpg|alternative=Detail of St. George Slaying the Dragon, with Una Praying in the Background by Phoebe Anna Traquair, 1904|Detalo de ''St. George Slaying the Dragon, kun Una Preĝanta en la Fono'' de Phoebe Anna Traquair, 1904 </gallery> == Vidu ankaŭ == * Domo de Fiero (Faerie Queene) == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [[wikisource:The Faerie Queene/Book I/Glossary|Wikisource terminaro por vortoj uzita en ''La Faerie Queene'']] * [http://www008.upp.so-net.ne.jp/hybiblio/index.html ''La Faerie Queene''] [http://www008.upp.so-net.ne.jp/hybiblio/index.html ''Longman Prinotitaj anglaj Poetoj'']Eldonita septembron 2001{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140606000000/https://web.archive.org/web/20140606215858/http://www008.upp.so-net.ne.jp/hybiblio/index.html |date=2014-06-06 }} === Enretaj eldonoj === * {{Citation|url=http://www.luminarium.org/renascence-editions/fqintro.html|title=The Complete Works in Verse and Prose of Edmund Spenser|publisher=Grosart, London|orig-year=1882|year=1993–96|editor-first=Risa S.|editor-last=Bear|edition=HTML etext version|work=www.luminarium.org|accessdate=2024-09-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201109215324/http://www.luminarium.org/renascence-editions/fqintro.html|archivedate=2020-11-09}}{{Cito|URL=http://www.luminarium.org/renascence-editions/fqintro.html}} * {{citation|title=Spenser's Faerie queene. A poem in six books; with the fragment Mutabilitie|editor-first=Thomas J.|editor-last=Wise|year=1897|publisher=George Allen}}, en ses volumoj illustritaj de Walter Crane ** {{citation|title=Book One|url=https://archive.org/details/spensersfaeriequ01spenuoft}}, [[iarchive:gri_33125012901803|alt link]] ** {{citation|title=Book Two|url=https://archive.org/details/spensersfaeriequ02spenuoft}}, [[iarchive:gri_33125012901746|alt link]] ** {{citation|title=Book Three|url=https://archive.org/details/spensersfaeriequ03spenuoft}}, [[iarchive:gri_33125012901795|alt link]] ** {{citation|title=Book Four|url=https://archive.org/details/spensersfaeriequ04spenuoft}}, [[iarchive:gri_33125012901738|alt link]] ** {{citation|title=Book Five|url=https://archive.org/details/spensersfaeriequ05spenuoft}}, [[iarchive:gri_33125013853243|alt link]] ** {{citation|title=Book Six|url=https://archive.org/details/spensersfaeriequ06spenuoft}}, [[iarchive:gri_33125013853235|alt link]] * {{Citation|url=http://www.gutenberg.org/files/15272/15272-h/15272-h.htm|publisher=Project Gutenberg|title=Book I}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Faerie Queene, The}} [[Kategorio:Nefinitaj poemoj]] [[Kategorio:Alegorio]] [[Kategorio:Anglaj poemoj]] [[Kategorio:Feoj]] [[Kategorio:Fikciaj kavaliroj]] gc8j9nkgl31tyzgjdprh9r5wgfzqbfa 0 883614 9413639 8930783 2026-06-26T03:01:46Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413639 wikitext text/x-wiki {{TemasPri|Signal-laborado|Impulso}} [[Dosiero:Pulse examples.svg|eta|Ekzemploj de impulformoj: (a) [[ortangula funkcio|ortangula]], (b) [[sinuso|sinusduona]], (c) [[Diraka delta funkcio|diraka]], (d) [[sinc funkcio|sinc-a]], (e) [[Gaŭsa funkcio|gaŭsa]]]] En [[elektroniko]], '''impulso''' estas rapida, pasema ŝanĝo en la amplitudo de signalo de bazlinia valoro al pli alta aŭ pli malalta valoro, sekvita per rapida reveno al la bazlinia valoro<ref>Ángela Molina, Joaquín González, ''Pulse Voltammetry in Physical Electrochemistry and Electroanalysis'', Springer, 2015 {{ISBN|3319212516}}. ({{en}})</ref>. La termino '''pulso''' rilatas al periode ripetanta impulso aŭ ŝok-simila okazaĵo. Ĝi estas sinonima kun la esprimo impulssekvenco<ref>Pulso en [[NPIV]] [https://vortaro.net/#pulso_kd]</ref> (Vd ankaŭ kora [[pulso]] kaj muzika [[pulso (muziko)|pulso]]). == Formoj de impulso == Impulsformoj povas ekesti el procezo nomita impulsformado. Optimuma impulsformo dependas de la apliko. == Ortangula impulso == Ortangula pulso povas esti trovitaj en pulsaj ondoj, [[ortangula ondo|ortangulaj ondoj]], [[unuforma funkcio|unuformaj funkcioj]] kaj [[ortangula funkcio|ortangulaj funkcioj]]. En [[signal-prilaborado|ciferecaj signaloj]] la supren kaj malsupren transiroj inter altaj kaj malaltaj niveloj estas nomitaj la kreskanta rando kaj la malkreskanta rando. En ciferecaj sistemoj la detekto de tiuj flankoj (suprenranta aŭ falanta depende de kiu flanko de ortangula impulso) estas uzita por iniciati agon. == Nyquist-impulso == Nyquist-impulso estas tiu, kiu repondas al la [[teoremo pri specimenado|Nyquist ISI-kriterion]] kaj estas grava en datumtranssendo. Ekzemplo de impulso kiu sekvas ĉi tiun kondiĉon estas la [[sinc funkcio]]. La sinc-pulso havas certan gravecon en [[signal-prilaborado|signal-prilabora]] teorio. Ĉi tiu estas impulso, kiu ne povas esti kreita ekzakte en realaj sistemoj. En 2013, Nyquist-impulsoj estis produktitaj por redukti la grandecon de pulsoj en optikaj fibroj, kio ebligas ilin esti pakitaj 10 fojojn pli proksime kune, donante ekvivalentan 10-oblan pliiĝon en [[bendo]]larĝo<ref>{{cite web |author=Joel Detrow |url=http://www.gizmag.com/optical-fiber-throughput-breakthrough/30038/ |title=Pointy pulses improve optical fiber throughput by a factor of 10 |publisher=Gizmag.com |access-date=2013-12-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160416014705/http://www.gizmag.com/optical-fiber-throughput-breakthrough/30038/ |archivedate=2016-04-16 }}</ref><ref>{{cite journal|url=http://www.nature.com/ncomms/2013/131204/ncomms3898/full/ncomms3898.html |title=Optical sinc-shaped Nyquist pulses of exceptional quality : Nature Communications : Nature Publishing Group |publisher=Nature.com |author1=Marcelo A. Soto |author2=Mehdi Alem |author3=Mohammad Amin Shoaie |author4=Armand Vedadi |author5=Camille-Sophie Brès |author6=Luc Thévenaz |author7=Thomas Schneider |access-date=2013-12-07}}</ref>. == Diraka impulso == Diraka impulso havas la formon de la [[diraka delta funkcio]]. Ĝi havas la ecojn de senfina amplitudo kaj ĝia integralo estas la [[Heaviside-ŝtupa funkcio]]. Ekvivalente, ĝi havas nul larĝon kaj areon sub la kurbo de [[unuo]]. Ĉi tio estas alia impulso, kiu ne povas esti kreita ekzakte en realaj sistemoj, sed praktikaj aproksimajoj povas esti atingitaj. Ĝi estas uzita en testado, aŭ teorie antaŭdiro, de la impulsrespondo de aparatoj kaj sistemoj, precipe [[elektronika filtrilo|elektronikaj filtriloj]]. Tiaj respondoj donas multajn informojn pri la sistemo. == Gaŭsa impulso == Gaŭsa impulso en formo de gaŭsa funkcio kaj estas produktita per gaŭsa filtrilo. Ĝi havas maksimuman transirdeklivon sen superfluo same kiel minimuman [[grupa malfruo kaj faza malfruo|grupan malfruon kaj fazan malfruon]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Impulso (telefonio)]] == Fonto == {{Tradukita | lingvo = en | artikolo = Pulse (signal processing) | revizio = Q952658 }} [[Kategorio:Signal-prilaborado]] [[Kategorio: Elektroniko]] cqy6mne9rrqtmseyxt0kxt1g4h80zmj 0 888698 9413858 9254406 2026-06-26T10:16:48Z Sj1mor 12103 9413858 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = FR |situo sur mapo = Parizo |zomo=13 }} La '''Muzeo de Juda Arto kaj Historio''' aŭ '''Muzeo de Arto kaj Historio de Judismo''' ({{lang-fr|Musée d'Art et d'Histoire du Judaïsme}}, akronime '''MahJ''') estas la plej granda franca [[muzeo]] de juda arto kaj historio de [[judismo]]. Ĝi estis malfermita la 30-an de novembro 1998. Ĝi situas en la Hôtel de Saint-Aignan en la Marais distrikto de [[Parizo]]. La muzeo montras la historion kaj kulturon de la [[judoj]] de [[Eŭropo]], [[Levantenio]] kaj [[Nordafriko]] de la [[Mezepoko]] ĝis la [[20-a jarcento]]. Ĝia kolekto de religiaj objektoj, [[arkivo]], [[Manuskripto|manuskriptoj]] kaj [[Artaĵo|artaĵoj]] elstarigas la kontribuon faritan de judoj en Francio kaj ĉirkaŭ la mondo, precipe en la kampo de arto. La kolektoj de la muzeo inkludas verkojn de [[Marc Chagall]] kaj [[Amedeo Modigliani]]. La muzeo funkciigas [[Librovendejo|librovendejon]], [[Medjateko|medjotekon]] kun reta katalogo malfermita al publiko, kaj [[Aŭditorio|aŭditorion]]. Ĝi ofertas gvidatajn vizitojn en la [[Angla lingvo|angla]] dum la turisma sezono ([[aprilo]] ĝis [[julio]]) <ref>''Museum Guide'', Musée d'art et d'histoire du judaïsme, 2003, pp. 15-16.</ref>. La muzeo situas en Parizo, [[Le Marais|La Marais]], la plej proksimaj metrostacioj estas [[Rambuteau (pariza metrostacio)|Rambuteau]] kaj [[Hôtel de Ville (pariza metrostacio)|Hôtel de Ville]]. * Adreso: 71, rue du Temple, 75003 Parizo. * La muzeo estas malfermita ĉiutage krom [[sabato]]. * Malfermaj horoj: de 11:00 ĝis 18:00, [[Dimanĉo|dimanĉe]] ekde 10:00. == Celoj == La muzeo estis malfermita en 1998 kun la celo de enkondukado de vizitantoj al la plej gravaj konceptoj de la fundamentoj de juda kulturo. La MahJ elektis la periodon kovrantan judan historion de ĝiaj komencoj en Francio ĝis la fondo de la Ŝtato de [[Israelo]], sen inkluzivi la [[Holokaŭsto|holokaŭston]]. La [[Memorigaĵo de la Ŝoaho]] kiu temas la holokaŭston jam ekzistis kiam la Mahj estis kreita. La kolekto de la muzeo estas aranĝita kronologie kaj la verkaĵoj prezentitaj povas esti viditaj en ilia historia kunteksto. Male al aliaj eŭropaj judaj muzeoj, la MahJ ne sekvas la fazojn de religia vivo. La muzeo ankaŭ esploras fundamentajn demandojn pri judismo kaj juda [[identeco]] <ref>{{cite web|url=https://www.mahj.org/fr/decouvrir-qui-sommes-nous/statuts|title=Statuts|date=3 November 2015}}</ref>. Signifa parto de la kolekto konsistas el artaĵoj de la Mezepoko ĝis la frua 20-a jarcento. == Historio de la kolekto == La permanenta kolekto de la muzeo konsistas el tri fontoj de origino. * La Juda Artmuzeo de Parizo, kies kolekto estis konfidita al la mahJ. Ili estis plejparte eŭropaj religiaj objektoj, grafikaĵoj de rusaj kaj germanaj judaj artistoj kaj Pariza Lernejo- artistoj, kaj arkitekturaj modeloj de eŭropaj sinagogoj kiuj estis detruitaj fare de la nazioj. * La Nacia Muzeo de la Mezepoko en Parizo. Tiu ĉi kolekto estis kompilita de Isaac Strauss, franca judo de la 19-a jarcento. Dum siaj vojaĝoj tra Eŭropo li kolektis 149 religiajn objektojn, inkluzive de meblaro, ceremoniaj objektoj kaj hebreaj manuskriptoj. 15-jarcenta [[Toraujo|Torao-sanktejo]] de Italio, geedziĝringoj kaj prilumita ''[[Ketubah|ketubbot]]'' (geedziĝokontraktoj) estas ekzemploj de artefaktroj tenitaj en lia kolekto. Strauss estas konsiderita la unua kolektanto de judaj objektoj. Parto de lia kolekto estis ekspoziciita ĉe la [[Internacia Ekspozicio de Parizo (1878)|Internacia Ekspozicio de 1878]]. Post la morto de Strauss, Nathaniel de Rothschild akiris la kolekton en 1890. Li transdonis ĝin al la ŝtato, kiu donis ilin al la [[Musée national du Moyen Âge]]. Sesdek ses maloftaj mezepokaj funebraj [[Steleo|steleoj]] malkovritaj sur Rue Pierre-Sarrazin en 1894 estas sur longperspektiva prunto de la Muzeo de Cluny <ref>Jarrasse, Dominique, ''Guide du patrimoine juif parisien'', éditions Parigramme, 2003, pages 213-225</ref>. * Serio de longperspektivaj pruntoj de muzeoj kiel ekzemple la [[Centre Pompidou]], la [[Musée d'Orsay]], la [[Luvro]] kaj la [[Musée national des Arts d'Afrique et d'Océanie]]. La kolekto de la muzeo ankaŭ estis kompletigita kun pruntoj de la Pariza Konsistorio, la Juda Muzeo en Prago kaj kun la helpo de donacoj de la franca ''Fondation du Judaïsme''. La muzeo ankaŭ akiris grandan kolekton de fotoj. La kolekto enhavas pli ol 1,500 el tiuj, plejparte de judaj komunumoj de la pasinteco kaj nuntempo, de historiaj okazaĵoj kaj de la juda arkitektura heredaĵo <ref>{{cite web|url=http://www.fondationjudaisme.org/|title=Fondation du Judaïsme Francais - Fondation du Judaïsme Francais}}</ref>. == Ekspozicioj kaj plej gravaj ekspoziciaĵoj == La muzeo estas organizita tiel, ke ĉiu halo (krom la unua) prezentas apartan temon, difinitan de specifa tempo kaj loko: === La pordegoj de la tombejo === La bildigo de [[Marc Chagall]] de [[juda tombejo]] estas parto de pli larĝa movado de remalkovrado de la heredaĵo kaj tradicia popolarto de fruaj 20-a-jarcentaj artistoj. Kiam li pentris ĝin, Chagall ĵus malkovris la tombon de sia avo: ĉi tiu pentraĵo estas parte respondo al tiu okazaĵo <ref>"Museum of Jewish art and history" (2016), ''Connaissance des arts'', special issue n°708, p. 56-57</ref>. === Mezepokaj tomboŝtonoj === La restaĵoj de juda pariza tombejo de la 13-a jarcento estis malkovritaj en 1849. Multaj [[Tomboŝtono|tomboŝtonoj]] estas elmontritaj en la ĉambro dediĉita al la franca judismo en la Mezepoko <ref>"Museum of Jewish art and history" (2016), ''Connaissance des arts'', special issue n°708, p. 16-17</ref>. === Sukkah === La ligna kabano (sukka por ''[[Sukoto]]'') devenas de la 19-a jarcento. La paneloj estas ornamitaj kun pentraĵoj de aŭstra vilaĝo, la unuaj vortoj de la [[Dekalogo]] kaj bildigo de [[Jerusalemo liberigita|Jerusalemo]] <ref>''Museum Guide'', Musée d'art et d'histoire du judaisme, 2003, p. 66</ref>. === Festrobo === ''Kswa el Kbirah'', ankaŭ nomita ''berberisca'', estas edziniĝa robo karakteriza por la grandaj marbordaj urboj de okcidenta [[Maroko]]. Ĝia dezajno reflektas la hispanan heredaĵon kiu influis la kreadon de tiu kostumo. Pluraj similaj roboj estis donacitaj al la muzeo fare de marokaj judaj familioj vivantaj en Francio post [[malkoloniigo]] <ref>''Museum Guide'', Musée d'art et d'histoire du judaisme, 2003, p. 90</ref>. === Torao-sanktejo === La Torao-sanktejo de [[sinagogo]] en [[Modeno]] estas la nura restanta Ashkenazi ''Aron ha-Kodeŝ'' ([[Toraujo]]) de la [[15-a jarcento]]. La strukturo kaj dezajno rememorigas la formo de [[Fortikaĵo|fortika]] [[turo]]. Ĝi estis verŝajne kreita fare de la italaj artistoj Lorenzo kaj Cristoforo Canozzi <ref>''Museum Guide'', Musée d'art et d'histoire du judaisme, 2003, p. 37</ref>. === Francaj judoj en la Mezepoko === La fokuso de la ekspozicio en tiu ĉi ĉambro estas kolekto de tomboŝtonoj de juda tombejo en Parizo kiu devenas de la 13-a jarcento. Tiuj tomboŝtonoj estas la plej granda arkeologia trovaĵo malkovrita sur franca grundo. Ĉe la alia fino de la ĉambro, valoraj manuskriptoj estas elmontritaj en vitrino. Kvar maloftaj ritaj objektoj de la tempo antaŭ ol la judoj estis forpelitaj de Francio ilustras la radikojn de mezepoka juda vivo. === La judoj en la itala Renesanco === Ĉi tiu ĉambro montras la kulturan grandiozecon de kelkaj urboj kiel Modeno kaj Venecio. Ĝi estas dediĉita al la meblaj aranĝoj de sinagogo: inkluzive de rara Torao-sanktejo de Modeno, manĝilaro kaj liturgia brodaĵo de la itala juda mondo. Lumigitaj geedziĝkontraktoj ( ''ketubbot'' ) estas elmontritaj en kadroj. Pluraj 18-ajarcentaj pentraĵoj atribuitaj al Marco Marcuola prezentas religiajn scenojn de la Venecia geto. Ĉefverko de [[Alessandro Magnasco]] de 1720 priskribas malfrubarokan judan entombigon. === Ĥanuko === Tuta ĉambro estas dediĉita al la festo de [[Ĥanuko]]. Li prezentas kolekton de ''[[Ĥanukiaĵo|Hanukkiyot]]'' en malsamaj formoj kaj dezajnoj, de malsamaj originoj kaj de malsamaj epokoj <ref>Sigal (L.), "Un Musée d'art et d'histoire du judaïsme à Paris", op. cit., p. 116</ref>. === Amsterdamo === Malgranda kolekto de nederlandaj gravuraĵoj de la 17-a kaj 18-a jarcentoj prezentas la migradojn de hispanaj judoj post [[Forpelo de la judoj el Hispanio|ilia forpelo el Hispanio]]. Serio de gravuraĵoj de Bernard Picart titolita ''Ceremonioj kaj religiaj kutimoj de ĉiuj popoloj de la mondo'' montras la ritojn de la nove konvertitaj. Portugalaj kristanoj kiuj... Post [[Forpelo de la judoj el Portugalio|ilia forpelo]] en 1496/97, ili denove akceptis la judan kredon kaj estis integritaj [[Amsterdamo]], [[Londono]] kaj [[Bordeaux]]. [[Montrofenestro]] prezentas la evoluon de hebrealingva [[Presarto|presado]] per montrado de [[Inkunablo|inkunabloj]] kaj raraj libroj. === Venontjare en Jerusalemo === Unu el la ĉefaj verkoj de la muzeo estas aŭstra ''sukao'' de la 19-a jarcento ornamita per gravaj lokoj en judismo: la Malnova Urbo de Jerusalemo, la Dek Ordonoj, la loko kie oni loĝas. Ĝi estas farita el lignaj paneloj kaj tial povas esti tute malmuntita. Ĉi tiu sekcio enkondukas pliajn ritajn objektojn kaj tekstojn kaj priskribas la tri pilgrimajn festojn - ''[[Pasko]], [[Ŝavuot]] kaj [[Sukoto]].'' Ĝi ankaŭ reliefigas la centran lokon, kiun [[Jerusalemo]] okupas en la juda konscio. === La aŝkenaza mondo === Pentraĵo de Samuel Hirszenberg titolita ''The Jewish Cemetery'' (1892) priskribas la severajn vivkondiĉojn de judaj komunumoj en Pollando kaj Rusio kaŭzitaj de la pogromoj de la malfrua 19-a jarcento. Bildoj de Marc Chagall atestas la ekziston de judoj en la ''[[Ŝtejtel|ŝtejteloj]]''. Sur la supra etaĝo, verkoj pri Ŝabato, preĝoj kaj liturgio estas ekspoziciitaj. Ĉi tiu sekcio prezentas la aŝkenazan kutimon fari broditajn aŭ pentritajn ''mappoton'', tolajn ŝalojn el vindotukoj uzataj por vindi bebon dum lia cirkumcido. === La Sefarda mondo === La Sefarda kolekto kovras la samajn temojn kiel la Ashkenazi-kolekto por montri la parencecon kaj kontrastojn inter la du tradicioj. La religiaj kutimoj de la sefardaj judoj estas reprezentitaj per diversaj teksaĵoj, objektoj uzitaj en la rito de la sinagogo, same kiel per hejmaj objektoj kaj popolarto. === Emancipiĝo de la francaj judoj === Tiu sekcio prezentas panoramon de franca judismo en la 19-a jarcento. Ĝi temigas la plej gravajn momentojn de la integriĝo de judoj en modernan socion, precipe la establado de [[Konsistorio|konsistorioj]] (1808), iniciatita fare de [[Napoleono Bonaparte|Napoleon Bonaparte]], kiu donis al franca judismo organizan kadron. La 19-a jarcento estas ilustrita per verkoj de Alphonse Lévy, Édouard Brandon, Édouard Moyse, Samuel Hirszenberg, [[Maurycy Gottlieb]] kaj Maurycy Minkowski. La socia akcelo de multaj judoj en Francio estas prezentita tra pluraj portretoj de politikaj, ekonomiaj kaj kulturaj figuroj kiel ekzemple Rachel, [[Adolphe Crémieux]] kaj la fratoj Isaac Pereire kaj Émile Pereire. Tiu sekcio ankaŭ enhavas elementojn de la Fonduso Dreyfus , arkivo donacita al la muzeo fare de la nepoj de [[Alfred Dreyfus]] <ref name="mahj.org">{{cite web|url=https://www.mahj.org/fr/fonds-alfred-dreyfus|title=Fonds Alfred Dreyfus|date=3 November 2015}}</ref>. La [[afero Dreyfus]] estis signifa okazaĵo en Francio ĉe la fino de la 19-a jarcento. La biblioteko de la muzeo enhavas pli ol tricent publikaĵojn pri tiu temo. En la centro de la muzea korto estas la ok-futa alta statuaĵo ''Homage au capitaine Dreyfus''  de Alfred Dreyfus, kreita en 1985 de franca artisto Louis "TIM" Mitelberg. La statuo, metita ekstere, estas reproduktaĵo de la originalo. === Intelektaj kaj politikaj movadoj en Eŭropo === Ĉi tiu sekcio prezentas la intelektan vivon de eŭropaj judoj ĉe la [[jarcentŝanĝo]], inkluzive de la apero de [[cionismo]], la revivado de la [[hebrea lingvo]], la florado de jida kulturo, kaj la evoluo de politikaj movadoj en Rusio kaj Pollando kiel ekzemple ''la [[Bundo]]''. Malgranda sekcio estas dediĉita al la fondo de la Ŝtato de Israelo. === Judismo en 20-a-jarcenta arto === Tiu ĉambro enhavas fruajn 20-an-jarcentajn verkojn en papero kaj libroj kiuj ilustras la renaskiĝon de juda kulturo en [[Germanio]] kaj [[Rusio]] ĉe tiu tempo. Tiu sekcio elstarigas la kontribuon de judaj artistoj al monda arto en la frua 20-a jarcento. Ĝi havas artistojn de la Pariza Lernejo kiel ekzemple [[Jules Pascin|Pascin]], Amedeo Modigliani, [[Chaïm Soutine|Chaim Soutine]], [[Michel Kikoïne]], [[Jacques Lipchitz|Jacques Lipschitz]] kaj [[Chana Orloff]] <ref>Jarrasse, Dominique, ''Guide du patrimoine juif parisien'', éditions Parigramme, 2003, p. 213-225</ref>. La muzeo akiris arkivan kolekton de pli ol mil dokumentoj rilatigantaj al la artisto Jacques Lipschitz, inkluzive de multaj fotoj kaj manuskriptoj <ref>{{cite web|url=https://www.mahj.org/fr/collections/recherche?search_api_views_fulltext=Fds%20Lipchitz|title=Collections en ligne}}</ref>. === Esti juda en Parizo en 1939 === Por kompletigi tiun prezenton, nuntempa artisto Christian Boltanski starigis [[artinstalaĵo|instalaĵon]] situantan en malgranda korto ene de la muzeo. Ĝi konsistas el la nomoj de la judaj kaj nejudaj loĝantoj de la Hotelo de Saint-Aignan antaŭ la Dua Mondmilito. La instalaĵo rivelas la historion de la homoj kiuj vivis en la konstruaĵo antaŭ la milito <ref>"Ouverture du musée d'art et d'histoire du judaisme", Journal Communauté Nouvelle, décembre 1998</ref>. == Statuso == La Muzeo de Arto kaj Historio de Judismo estas [[neprofitcela organizaĵo]]. Ĝi estas publika muzeo subtenata de la Urbo de Parizo kaj la Ministerio de Kulturo. Ĝia estraro konsistas el kvin reprezentantoj de tiu ĉi ministerio, kvin el la urbo Parizo, ses el judaj institucioj; kaj kvar homoj elektitaj de la Fondaĵo Por mahJ ({{Lang-fr|Pro mahJ}})<ref>{{cite web|url=https://www.mahj.org/fr/decouvrir-musee/la-fondation-pro-mahj|title=La fondation Pro mahJ|date=3 November 2015|accessdate=2024-11-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220706001521/https://mahj.org/fr/decouvrir-musee/la-fondation-pro-mahj|archivedate=2022-07-06}}</ref>. == Fondaĵo Por MahJ ({{Lang-fr|Pro mahJ}}) == Por MahJ estis fondita en 2003 por apogi la agadojn de la muzeo, inkluzive de financado de ekspozicioj kaj publikaĵoj, kaj por riĉigi la kolekton. Ĝi estis fondita pro iniciato de Claire Maratier (1915–2013), filino de la pentristo Michel Kikoin. La fondaĵo ricevas donacojn kaj testamentaĵojn por subteni la muzeon finance. La Maratier Premio estas aljuĝita ĉiujn du jarojn al nuntempa artisto. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Komunejokat}} * [http://www.mahj.org/en Oficiala retejo] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Konstruaĵoj en la 3-a arondismento de Parizo]] [[Kategorio:Muzeoj en Parizo]] [[Kategorio:Artmuzeoj en Parizo]] f465ulk0gp2p8945rv1vam7cm0epqvp 0 890409 9413629 8939638 2026-06-26T01:09:09Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413629 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Ilona]] Bolla,''' laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Bolla Ilona,''' estis [[Hungario|hungara]] [[historiisto]], altlerneja [[instruisto]]. Ŝiaj geedziĝaj nomvariantoj estis ''Józsefné Gerics'' aŭ ''Ilona G. Bolla''. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM48175/e41294ff-b9e9-42e8-a542-617d8dc1716f/solr/0/24/0/1/authorOrder/ASC hungarlingva datenaro de muzeo</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1927|5|22}} en [[Nemesgörzsöny|Felsőgörzsöny]], ŝi mortis {{mortotago|1980|12|8}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en [[gimnazio]] en [[Győr]] en 1946, poste ŝi akiris pedagogian diplomon en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]] en [[1950]]. Post la diplomo ŝi instruis jaron en gimnazio en [[Kalocsa]], pli poste en Universitato Loránd Eötvös kiel [[asistanto]] (1951–1962), [[lektoro]] (1962–1977), fine [[docento]] ĝis sia frua morto. Intertempe ŝi kandidatiĝis (CSc) en 1976 antaŭ la [[Hungara Scienca Akademio]]. Ŝi okupiĝis pri la hungara [[mezepoko]], same kiel ŝi edzo [[József Gerics]]. Ŝi ricevis [[premio]]n en 1965. == Elektitaj kontribuoj == * ''Az Aranybulla-kori társadalmi mozgalmak a Váradi Regestrum megvilágításában.'' (1957) * ''Szemelvények az 1526 előtti magyar történelem forrásaiból.'' (2 volumoj, studenta lernolibro, kunredaktoro, 1967; 15-a eldono: 1998 kaj 2002) * ''A jogilag egységes jobbágyosztály kialakulása Magyarországon. A korai feudalizmus szolgáltató népelemeitől a fejlett feudalizmus jogilag egységes jobbágyosztályáig.'' ([[disertaĵo]], 1975) * ''Das Dienstvolk der königlichen und kirchlichen Güter zu Zeit des frühen Feudalismus.'' (1976) * ''A jogilag egységes jobbágyosztály kialakulása Magyarországon'' (1983) * ''A jogilag egységes jobbágyságról Magyarországon.'' (3 studoj, 3-a eldono: 2005) == Fontoj == * [https://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC00523/02044.htm biografio hungare] * [https://www.nevpont.hu/palyakep/bolla-ilona-4a3e0 biografio hungare] * [https://magyarnemzetinevter.hu/person/663196/ biografio hungare] * [https://old.ekmk.hu/lexikon/talalatok.php biografio hungare] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20241202113919/https://old.ekmk.hu/lexikon/talalatok.php |date=2024-12-02 }} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bolla Ilona}} [[Kategorio:Hungaraj historiistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} 9izree84gbfl5uw1p0ur5fyd6pdz161 0 898341 9413707 9255906 2026-06-26T06:18:41Z RG72 11847 9413707 wikitext text/x-wiki {{Unua}} {{Informkesto kristana preĝejo | nomo = Kandelfesta katedralo | plia nomo = {{lang-ru|Сретенский собор}} | larĝo de informkesto = | dosiero = Yalutorovsk Cathedral of the Presentation of Jesus at the Temple 2023-06 1688130732.tif | grandeco de dosiero = | priskribo de dosiero = La katedralo en 2023 | eklezio = la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] | provinco = | diocezo = la Tobolska kaj Tjumena eparĥio | unio = | dekanujo = la Jalutorovska | vikariujo = | asocio = | paroĥo = Kandelfesta katedralo | ensemblo = | ŝtato = {{Flago|Rusio|nomo=jes}} | ŝtato subtutaĵo1 nomo = | ŝtato subtutaĵo1 = | municipo = [[Jalutorovsko]] | latitudo = 56/39/00/N | longitudo = 66/19/12/E | regiono-ISO = RU-TYU | mapo = | ŝanĝebla mapo = Jalutorovsko/Tjumena provinco | konsekro = la {{dato|14|2|2010}} | konsekrinto = Dimitrij (Kapalin), ĉefepiskopo de Tobolsko kaj Tjumeno | titolo = | uzado = katedralo | arkitekto = | stilo = [[siberia baroko]] | ark tipo = [[katedralo]] | fondo = | finigo = | kapacito = | konstruado = 2003–2010 | longo = | larĝo = | alto = 35 | lokigo de altaro = | materialo = [[briko]]j | adreso = Sretenskaja placo, 2 | komunejo = | ttt = [https://yalutorovsksobor.cerkov.ru/ yalutorovsksobor.cerkov.ru] }} [[Dosiero:Cathedral of the Presentation of Jesus at the Temple in Yalutorovsk (Sergey Prokudin-Gorsky).jpg|200px|eta|dekstra|La katedralo fotita de [[Sergej Prokudin-Gorskij]], 1912.]] [[Dosiero:Iconostasis of Cathedral of the Presentation of Jesus at the Temple in Yalutorovsk (Sergey Prokudin-Gorsky).jpg|200px|eta|dekstra|[[Ikonostazo]] fotita de [[Sergej Prokudin-Gorskij]], 1912.]] [[Dosiero:Kandelfesta katedralo (Jalutorovsko) 05.jpg|200px|eta|dekstra|Fondoŝtono de la katedralo, 2021.]] [[Dosiero:Kandelfesta katedralo (Jalutorovsko) 01.jpg|200px|eta|dekstra|La katedralo en 2021.]] [[Dosiero:Diservo en la Kandelfesta katedralo (Jalutorovsko).webm|200px|eta|dekstra|Diservo en la Kandelfesta katedralo, 2021.]] [[Dosiero:Kandelfesta katedralo (Jalutorovsko) 10.jpg|200px|eta|dekstra|En la katedralo, 2022.]] [[Dosiero:Kandelfesta katedralo (Jalutorovsko) 11.jpg|200px|eta|dekstra|Memortabuloj sur la katedralo, 2021.]] La '''Kandelfesta katedralo''' ({{lang-ru|Сретенский собор}}; plena nomo: {{lang-ru|Храм Сретения Господня и Троицы Живоначальной}}, do la ''Templo de Kandelfesto kaj Triunuo Vivkomenca'') estas la ĉefa [[Ortodoksismo|ortodoksa]] preĝejo en [[Jalutorovsko]] ([[Tjumena provinco]], [[Rusio]]). Ĝi estis menciita jam en 1740, brika preĝejo aperis en 1777, sed estis malkonstruita en 1931 kaj konstruita denove en 2010. == Priskribo == Origine la katedralo konsistis el du etaĝoj. En la unua troviĝis la hejtata Kandelfesta templo ({{lang-ru|Сретенский храм}}) kaj en la dua — nehejtata templo de Vivodona Triunuo ({{lang-ru|Храм во имя Живоначальной Троицы}})<ref name="И пришло время"/>. En 1916 episkopo Varnava suprenirinte laŭ skafaldo la duan etaĝon, sugestis fari ankaŭ ĝin hejtata, sed tio estis efektivigita nur en la novkonstruita katedralo<ref name="Владыка Димитрий освятил Сретенский собор">{{citaĵo el la reto | url = https://tyum-pravda.ru/2011/06/15/vladyika-dimitrij-osvyatil-sretenskij-sobor/ | titolo = Владыка Димитрий освятил Сретенский собор | titolo-aldono = Впервые после возрождения храма служба велась в верхнем приделе | alirdato = 2025-02-06 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2011-06-15 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Pravda | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250206065656/https://tyum-pravda.ru/2011/06/15/vladyika-dimitrij-osvyatil-sretenskij-sobor/ | arkivdato = 2025-02-06 | citaĵo = }}</ref>. == Historio == === Konstruado kaj funkciado === La preĝejo, laŭ aserto de Grigorij Varlakov, estis menciita jam en 1740, kiam ĝi havis alkonstruaĵon de [[Johano la Baptisto]]. En 1749 en ĝia paroĥo estis 356 kortoj, en 1752 — 341, en 1755 — 368<ref>{{citaĵo el gazeto | url = <!-- ligilo al la retpaĝo de la artikolo --> | titolo = Город Ялуторовск | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Варлаков | persona nomo = Григорий | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Тобольские губернские ведомости | volumo = | numero = 16 | paĝoj = | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 1858 | alirdato = | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. Tjumena historiisto Sergej Turov skribas ke ĝi estis menciita en 1754, 1759, 1762 kaj 1765. Evidente fine de la 1760-aj — komence de la 1770-aj jaroj sur ĝia loko komenciĝis konstruado de la Kandelfesta katedralo, konsekrita en 1777<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Храмы старого Ялуторовска // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 7 |lasta = Туров С. В., Аленин С. В. |unua = |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1994 |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 31 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Konstruado de la brika katedralo finiĝis en 1837, plejparte danke al kontribuo de la burĝo Aleksej Daniloviĉ Bikov ({{lang-ru|Алексей Данилович Быков}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = История ялуторовских школ // Ялуторовск: путь длиною в 360 лет |lasta = Палопеженцев |unua = Николай |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Павел Белоглазов |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ООО «Офсет Принт» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-6040631-3-2 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tyum-pravda.ru/2015/11/25/vspominaya-matushkina/ | titolo = Вспоминая Матушкина... | titolo-aldono = | alirdato = 2025-02-06 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Павел Белоглазов | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2015-11-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Pravda | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250206073436/https://tyum-pravda.ru/2015/11/25/vspominaya-matushkina/ | arkivdato = 2025-02-06 | citaĵo = }}</ref>. La baroka [[ikonostazo]] estis konsiderata speciale bela, oni supozis ke ĝin faris plej bonaj metiistoj de [[Moskvo]] kaj [[Sankt-Peterburgo]]. Ĝi estis 11,3 metrojn alta kaj havis 3 nivelojn. La supra nivelo, same kiel la murpentraĵoj, estis faritaj je okcidenteŭropa maniero<ref name="Святыни Ялуторовска">{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/062009/st13.shtml | titolo = Святыни Ялуторовска | titolo-aldono = | alirdato = 2025-02-06 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Олег Захаров | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2009-06 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240808133610/http://www.ihtus.ru/062009/st13.shtml | arkivdato = 2024-08-08 | citaĵo = }}</ref>. === Fermo kaj riparado === En 1903 la katedralo jam estis en endanĝerigita stato pro enfalo de la fundamento en pluraj lokoj, kion atentis la episkopo de Tobolsko kaj Siberio Antonij (Karĵavin), ordoninta ekzameni kaj ripari la konstruaĵon. En 1908 fakuloj denove ekzamenis ĝin kaj konkludis ke necesas ĝin fermi pro pluraj damaĝoj, inter kiuj estis menciita kompleta disiĝo de refektorio disde la ĉefa parto de la katedralo. Kiel kaŭzoj de la detruiĝo estis nomitaj malaltkvalitaj brikoj de la fundamento, malĝusta konstruado de la fundamento kaj la muroj, kaj lokiĝo de la katedralo sur malnova tombejo pro kio putriĝintaj ĉerkoj formis subterajn kavernojn. La riparado estis taksita kosta {{unuo|6000|rublojn}}<ref name="Святыни Ялуторовска"/>. Ekde 1907 (laŭ alia versio ekde la {{dato|12|2|1908}})<ref name="И пришло время"/>, dum la katedralo estis fermita, diservoj okazis en la duetaĝa brika domo N 16 (Pervomajskaja 21), danke al permeso de ties posedanto negocistino Irina Vasiljevna Mjasnikova<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Пешком... по Сретенской // Явлутур-городок: Историко-краеведческий альманах |lasta = Мясников |unua = А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Белоглазов П. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = 9 |dato = 2014 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ялуторовский филиал ОАО «Тюменский издательский дом» |loko = Ялуторовск |lingvo = ru |isbn= = 978-5-9288-0247-9 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 18 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post kelkaj jaroj prezidanto de la konstrua komisiono iĝis loka negocisto Semjon Konstantinoviĉ Vorobejĉikov kaj la afero ekprogresis. En 1915 estis riparita la supra templo, komence de 1917 la tuta katedralo estis definitive riparita. En aŭgusto 1919 trupoj de la [[Blanka Armeo]], retiriĝintaj post riveron [[Tobolo]], pripafis la urbon el kirastrajnoj "Sibirjak" kaj "Iŝim" kaj kelkaj obusoj trafis la katedralon, sed ne grave damaĝis ĝin. Ĝis la fino de la 1920-aj tie daŭris diservoj<ref name="И пришло время">{{citaĵo el la reto | url = https://tyum-pravda.ru/2014/06/19/i-prishlo-vremya-sobirat-kamni/ | titolo = И пришло время собирать камни... | titolo-aldono = | alirdato = 2025-02-01 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-06-19 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Pravda | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250201134251/https://tyum-pravda.ru/2014/06/19/i-prishlo-vremya-sobirat-kamni/ | arkivdato = 2025-02-01 | citaĵo = }}</ref>. Laŭ aliaj datumoj, ĝia stato estis konsiderata nekorektebla, do en 1914–1917 konsistorio ekserĉis terenon por konstruado de nova katedralo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Храмы старого Ялуторовска // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 7 |lasta = Туров С. В., Аленин С. В. |unua = |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1994 |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 31–32 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Nereligia uzado kaj detruo === Laŭdire, en 1930 tie funkciis komsomola klubo. Olga Ŝaŝina rememoris ke la kunsidoj okazis en la dua etaĝo, kie surloke de la altaro staris skribotablo kovrita je ruĝa ŝtofo kaj la muroj estis stukitaj je homa alteco dum pli supre restis la religiaj murpentraĵoj. En 1930 ŝi havis 15 jarojn kaj ricevis sian komsomolan atestilon en la katedralo<ref name="по Сретенской15">{{citaĵo el libro |titolo = Пешком... по Сретенской // Явлутур-городок: Историко-краеведческий альманах |lasta = Мясников |unua = А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Белоглазов П. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = 9 |dato = 2014 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Ялуторовский филиал ОАО «Тюменский издательский дом» |loko = Ялуторовск |lingvo = ru |isbn= = 978-5-9288-0247-9 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 15 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1931 la katedralo estis detruita. Ĝiaj brikoj estis uzitaj dum konstruado de publika banejo kaj kulturdomo, splitaĵojn oni uzis por ebenigi la stratojn. La ikonostazo, ikonoj, libroj kaj dokumentoj estis forĵetitaj kaj vandalitaj<ref name="И пришло время"/>. La sonoriloj estis ĵetitaj surteren, post kio du traktoroj [[Fordson]] trenis ilin laŭ strato Lenin ĝis la fervojstacio por forsendi la sonorilojn al fandejo<ref name="по Сретенской15"/>. En 1990 arkeologoj de la [[Tjumena Ŝtata Universitato]] subestre de Valerij Galkin fosis surloke de la katedralo. Ili trovis restaĵojn de la fundamento kaj norda alkonstruaĵo, 10 tombojn kaj frapilon de la sonorilo 140 kg peza kaj 113 cm longa. La sonorila frapilo kaj la brikoj estis transdonitaj al loka muzeo<ref name="И пришло время"/>. Surbaze de interkonsento kun pastro de la [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)|Endormiĝa-Nikolaa preĝejo]] Jevgenij Veselovskij, homaj restaĵoj estis resepultitaj en tombejo laŭ kristana rito<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Ялуторовск: след в истории |lasta = Белоглазов |unua = П. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ГУП ТО «Тюменский издательский дом» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5-9288-0030-4 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 85 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Renaskiĝo === En 1999 la urba dumao decidis konstruigi sur tiu ĉi loko lignan kapelon omaĝe al la detruita katedralo kaj la {{daton|24|7|2000}} metropolito Dimitrij (Kapalin) konsekris ĝin<ref name="Владыка Димитрий освятил Сретенский собор"/>. Post kiam la katedralo estis konstruita, la kapelo estis translokita al vilaĝo Juĵnaja en [[Jalutorovska distrikto]]<ref name="Священник Ландышев">{{citaĵo el la reto | url = https://tyum-pravda.ru/2018/02/14/svyashchennik-landyshev/ | titolo = Священник Ландышев | titolo-aldono = | alirdato = 2025-02-06 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Павел Белоглазов | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-02-14 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Pravda | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250206071743/https://tyum-pravda.ru/2018/02/14/svyashchennik-landyshev/ | arkivdato = 2025-02-06 | citaĵo = }}</ref>. En marto 2003 urbestro Vladimir Zimnev kaj metropolito Dimitrij interkonsentis pri neceso restarigi la katedralon. Ili decidis la {{daton|23|8}} meti la fondoŝtonon kaj krucon, kaj konstruigi domon por preĝeja konsilio. La konstruado de la katedralo mem estis prokrastita pro manko de financado<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/19415.html | titolo = Сретенский собор Ялуторовска будет восстановлен | titolo-aldono = | alirdato = 2025-01-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2003-03-31 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250130142829/https://t-l.ru/19415.html | arkivdato = 2025-01-30 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|26|8|2003}} estis konsekrita la fondoŝtono kun surskribo: "Dio benos sur tiu ĉi loko restarigi la Kandelfestan katedralon. Ĉefepiskopo de Tobolsko kaj Tjumeno Dimitrij. 26.08.2003" ({{lang-ru|Бог благословит на месте сем возродить Сретенский Собор. Архиепископ Тобольский и Тюменский Димитрий. 26.08.2003 г.}}). La konsekron plenumis vic-episkopo de la Tjumena vic-epickopujo Sergej Ŝvalev kaj ĉeestis la urbestro Vladimir Zimnev. En 2004 estis establita la aŭspicia konsilio pri restarigo de la katedralo. En la arĥivo en Tobolsko estis trovitaj desegnaĵoj, uzotaj de la konstruistoj. En oktobro 2006 komenciĝis fosado de la kavo kaj kreado de la fundamento<ref name="И пришло время"/>. Dum fosado de la kavo oni trovis malnovajn tombojn, kiujn oni translokis. La fundamento preskaŭ komplete koincidas kun tiu malnova, diferenco estas ne pli ol 20 cm<ref name="Встретимся у Сретенского собора">{{citaĵo el la reto | url = http://old.t-i.ru/article/11521/ | titolo = Встретимся у Сретенского собора! | titolo-aldono = | alirdato = 2025-02-01 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Иван Маркеев | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2009-06-23 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskije Izvestija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250201132758/http://old.t-i.ru/article/11521/ | arkivdato = 2025-02-01 | citaĵo = }}</ref>. En 2007, je la [[Pentekosto]] en la altara parto de la katedrala muro estis enmasonita ŝtono el [[Jerusalemo]], alportita de la urbestro Vladimir Zimnev<ref name="И пришло время"/>. Li venis tien kun la episkopo Dimitrij (Kapalin) laŭ ties iniciato dum la Paska semajno, kaj ĉe la ruinoj de la [[Jerusalema Templo]], kie la homaro prezentita je [[Simeono (Evangelio laŭ Luko)|Simeono]]^{[[:en:Simeon (Gospel of Luke)|en]]} renkontiĝis kun Jesuo (omaĝe al kio estas festata la [[Kandelfesto]]), je permeso de la episkopo li prenis de surtere la ŝtonon<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://proza.ru/2018/03/23/1765 | titolo = Ялуторовск. Совместима со счастьем | titolo-aldono = | alirdato = 2025-02-08 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Ирина Жгурова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-02-18 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Proza.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250208110539/https://proza.ru/2018/03/23/1765 | arkivdato = 2025-02-08 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|8|6|2009}} en la Triunua alkonstruaĵo okazis diservo okaze de la Tago de Sankta Spirito^{[[:en:Whit Monday|en]]}<ref name="Храм станет родным">{{citaĵo el la reto | url = https://tyumedia.ru/2036.html | titolo = Храм станет родным | titolo-aldono = | alirdato = 2025-01-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Николай Радье | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2010-02-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Jalutorovskaja Ĵizn | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20111117010146/https://tyumedia.ru/2036.html | arkivdato = 2011-11-17 | citaĵo = }}</ref>. Unuafoje okazis la sonorado, kvankam sur la sonorilturo estis levitaj nur etaj sonoriloj<ref name="И пришло время"/>. La {{daton|14|2|2010}} je 7-45 la katedralo malfermiĝis kaj en ĝi okazis diservo okaze de la [[Kandelofesto]]<ref name="Храм станет родным"/>. En [[novembro 2010]] komenciĝis regulaj diservoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tyumedia.ru/23900.html | titolo = Возродим храм | titolo-aldono = | alirdato = 2025-01-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Николай Радье | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2010-11-26 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Jalutorovskaja Ĵizn | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20111117003121/https://tyumedia.ru/23900.html | arkivdato = 2011-11-17 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|11|6|2011}} la katedralo estis konsekrita de la ĉefepiskopo Dimitrij (Kapalin), gvidinta liturgion; okazis krucomarŝo de la [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)|Endormiĝa-Nikolaa preĝejo]] ĝis la katedralo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/125700.html | titolo = Архиепископ Димитрий освятит Сретенский кафедральный собор | titolo-aldono = | alirdato = 2025-01-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Анатолий Мясников | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2011-06-08 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250130151105/https://t-l.ru/125700.html | arkivdato = 2025-01-30 | citaĵo = }}</ref>. Oni planis dispentri interne la murojn post 3 jaroj por lasi la konstruaĵon stabiliĝi kaj eviti damaĝon de la murpentraĵoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/105534.html | titolo = Ялуторовск готовится отметить Сретение Господне | titolo-aldono = | alirdato = 2025-01-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Анатолий Мясников | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2010-02-09 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250130151942/https://t-l.ru/105534.html | arkivdato = 2025-01-30 | citaĵo = }}</ref>, sed en 2025 tio ankoraŭ ne okazis. La konstruadon plenumis kompanio Zagros (plena nomo: {{lang-ru|Заводоуковскагрострой}}) kaj financis la administracio de [[Tjumena provinco]]<ref name="И пришло время"/>. === Funkciado === En 2015–2016 dimanĉajn diservojn partoprenis averaĝe po 154 homoj, tiujn dum la Pasko ĉeestis po 658 homoj<ref>{{citaĵo el gazeto | url = https://cyberleninka.ru/article/n/pravoslavnyy-landshaft-tyumenskoy-oblasti-mesta-chislennost-i-demograficheskiy-sostav-gorodskih-molitvennyh-sobraniy | titolo = Православный ландшафт Тюменской области: места, численность и демографический состав городских молитвенных собраний | gazeturl = http://ipdn.ru/ | familia nomo = Бобров | persona nomo = И. В. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = Черепанов М. С., Шишелякина А. Л. | gazeto = Вестник археологии, антропологии и этнографии | volumo = 46 | numero = 3 | paĝoj = 162 | doi = 10.20874/2071-0437-2019-46-3-157-169 | dato = 2019 | alirdato = 2025-01-30 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. Ekde proksimume 2017 ekzistas infana koruso "Kandelfesta sonorado" ({{lang-ru|Сретенские перезвоны}}). Ĝi funkcias ĉe dimanĉa lernejo de la katedralo kaj en 2023 konsistis el 14 infanoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/351298.html | titolo = Хор из Ялуторовска стал лучшим среди коллективов воскресно-приходских школ на фестивале в Тобольске | titolo-aldono = | alirdato = 2025-01-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Инна Пахомова, Александр Лабыкин | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-11-05 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20231106081107/https://t-l.ru/351298.html | arkivdato = 2023-11-06 | citaĵo = }}</ref>. En [[novembro 2017]] en la katedralo aperis ikono de [[Stefan de Omsko]] — Stefan Znamenskij, servinta tie kiel ĉefpastro en 1839–1853 kaj sanktigita en 1984 kiel justulo ({{lang-ru|праведный}}). La ikono estis mendita danke al monkolektado fare de paroĥanoj kaj farita en la Tobolska Ikona Lernejo. Li estas la sola pastro de Jalutorovsko, glorita kiel sanktulo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Святой Стефан вернулся в Сретенский собор // Ялуторовск: путь длиною в 360 лет |lasta = Белоглазов |unua = Павел |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Павел Белоглазов |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ООО «Офсет Принт» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-6040631-3-2 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 143 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref><ref name="Священник Ландышев"/>. En 2018 la katedralo estis restaŭrita<ref>{{citaĵo el libro |titolo = В новом веке и новом тысячелетии // Ялуторовск: путь длиною в 360 лет |lasta = Белоглазов |unua = Павел |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = П. Белоглазов |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = |eldonejo = ООО «Офсет Принт» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 9785604063132 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 18 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Sonoriloj == La {{daton|1|11|2008}} estis alportitaj du sonoriloj pezaj 1 kaj 2 tunojn respektive. Oni decidis instali 13 sonorilojn sume pezajn pli ol 7 tunojn, el kiuj la plej eta pezos 14 kg kaj la plej peza — 3,5 tunojn. La sonorilojn faris Societo de Malnovrusa Muzika Kulturo de la fabriko [[ZIL]] (Moskvo) kaj pagis mecenatoj, interalie Sergej Petelin kaj Miĥail Burlev<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/90556.html | titolo = Колокола для Сретенского собора доставлены в Ялуторовск | titolo-aldono = | alirdato = 2025-01-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2008-11-01 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250130145918/https://t-l.ru/90556.html | arkivdato = 2025-01-30 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|8|6|2009}} en la Triunua alkonstruaĵo okazis diservo okaze de la Tago de Sankta Spirito^{[[:en:Whit Monday|en]]} kaj unuafoje okazis la sonorado, kvankam sur la sonorilturo estis levitaj nur etaj sonoriloj<ref name="Храм станет родным"/>. La {{daton|24|10}} eksonoris jam ĉiuj 13 sonoriloj, donacitaj de mecenatoj<ref name="И пришло время"/>. La {{daton|11|10|2020}} al la urbo venis Vladimir Petrovskij, fondinto de la Akademio de Sonorado, por agordi la sonorilojn kaj instrui la sonoristojn<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tumentoday.ru/2020/10/11/v-yalutorovsk-priehal-glavnyj-zvonar-rossii/ | titolo = В Ялуторовск приехал главный звонарь России | titolo-aldono = Гость из Архангельска в течение двух недель будет учить ялуторовчан колокольному ремеслу | alirdato = 2025-01-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-10-11 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Oblast Segodnja | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20201013210011/https://tumentoday.ru/2020/10/11/v-yalutorovsk-priehal-glavnyj-zvonar-rossii/ | arkivdato = 2020-10-13 | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/291810.html | titolo = Главный звонарь России настроит колокола в Ялуторовске | titolo-aldono = | alirdato = 2025-01-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-10-11 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20201016211321/https://t-l.ru/291810.html | arkivdato = 2020-10-16 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|15|6|2019}} okazis unuafoje la festivalo ''Jalutorovska Sonorado'' ({{lang-ru|Ялуторовский благовест}}), komenciĝinta de krucomarŝo kun alportita tiucele Smolenska ikono de Dipatrino, sekvinta de la Endormiĝa-Nikolaa preĝejo ĝis la katedralo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/265141.html | titolo = В Ялуторовске развернется фестиваль колокольного звона | titolo-aldono = | alirdato = 2025-01-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Инна Пахомова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-06-11 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250130150625/https://t-l.ru/265141.html | arkivdato = 2025-01-30 | citaĵo = }}</ref>. == Pastroj == En 1839–1853 la preĝejestro estis Stefan Znamenskij, translokita tien de [[Tobolsko]]. Li estis amiko de la [[decembristoj]] kaj helpis ilin je pluraj kulturaj kaj edukaj iniciatoj<ref name="И пришло время"/>. Jevgenij Miĥajloviĉ Urusov (1862–1916) iĝis pastro de la katedralo en 1884 kaj servis tie 19 jarojn. Ekde 1893 li estis vic-episkopo, ekde 1897 — la ĉefpastro de la Kandelfesta kaj [[Ĉielira preĝejo (Jalutorovsko)|Ĉielira katedraloj]]. La {{daton|22|7|1916}} li mortis kaj la {{daton|24|7}} estis sepultita apud la katedralo<ref>{{citaĵo el gazeto | url = <!-- ligilo al la retpaĝo de la artikolo --> | titolo = Настоятель градо-Ялуторовского собора, протоиерей о. Евгений Урусов | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Преображенский | persona nomo = И. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Tobolskaj Eparĥiaj Informoj | volumo = | numero = 34 | paĝoj = 735–736 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 1916 | alirdato = | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. Vasilij Remennikov estis transigita al la katedralo en 1903 el vilaĝo Aĝbaskoje, somere 1917 iĝis la preĝejestro, membro de la Tobolska Eparĥia Konsilio, ekde 1918 estis ĝia prezidanto. Li estis prezidanto de la komisiono, enketinta la murdon de episkopo [[Hermogen (Dolganjov)|Hermogen]] kaj rekonon de liaj restaĵoj<ref name="И пришло время"/>. En 1888 hereda honora civitano de Jalutorovsko, Vasilij Polikarpoviĉ Beklemiŝiv, kiel honora civitano de [[Kazano]] donacis al la katedralo kopion de la miraklofara Kazana ikono de Dipatrino, faritan en la monaĥejo de la Kazana ikono de Dipatrino. Poste ĝi malaperis<ref name="И пришло время"/>. == Memortabuloj == La {{daton|11|6|2017}} estis solene inaŭguritaj kaj konsekritaj du granitaj memortabuloj, dediĉitaj respektive al la renaskiĝo de la katedralo kaj al vizito de carido [[Aleksandro la 2-a (Rusio)|Aleksandr Nikolajeviĉ]] en 1837<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tyumedia.ru/210933.html | titolo = Расскажет нам гранит о вечном | titolo-aldono = | alirdato = 2025-01-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Павел Зорин | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-06-19 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Jalutorovskaja Ĵizn | paĝoj = | lingvo = | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. Ilian kreadon financis la Bonfara Fondaĵo de Aŭspiciado de Kulturo de Savva Mamontov ({{lang-ru|Благотворительный фонд содействия культуре им. С.И. Мамонтова}})<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tyum-pravda.ru/2017/10/18/evgenij-pasechnik-metsenat-goda/ | titolo = Евгений Пасечник — меценат года | titolo-aldono = | alirdato = 2025-02-06 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Павел Зорин | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-10-18 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Pravda | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250206072807/https://tyum-pravda.ru/2017/10/18/evgenij-pasechnik-metsenat-goda/ | arkivdato = 2025-02-06 | citaĵo = }}</ref>. == Paroĥo == Al la Kandelfesta paroĥo apartenis 2 preĝejoj, 4 kapeloj kaj 4 preĝodomoj. Al ĝi apartenis ankaŭ la Jalutorovska lernejo de la Ministerio de Popola Klerigado, ekzemplodona lernejo ĉe la instruista seminario en vilaĝoj Mis (malfermita en 1904), Tomilova (1913) kaj Koktjul (1913), kampara lernejo en vilaĝo Krivolukskaja (1909)<ref name="Святыни Ялуторовска"/>. == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Stefan de Omsko]] * [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} {{ru}} [[Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1837]] [[Kategorio:Malaperis en 1931]] [[Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Jalutorovsko]] [[Kategorio:Ortodoksaj katedraloj en Rusio]] [[Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 2010-2019]] [[Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 2010]] [[Kategorio:Detruitaj preĝejoj en Rusio]] fedv2j1kt9ija0c8v2pmp46vm0hbub4 0 899301 9413630 9230725 2026-06-26T01:10:55Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413630 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = {{Paĝonomo}} |naskonomo = |dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1906|5|25}} |loko de naskiĝo = {{Hungara reĝlando}}, {{Aŭstrio-Hungario}} [[Szabadka]] |dato de morto = {{mortotago|1977|1|14}} |loko de morto = {{Hungario}} [[Budapeŝto]] }} '''[[Ilona]] Csepreghyné Meznerics''' [ĉepreginE mezneriĉ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Csepreghyné Meznerics Ilona,''' estis [[Hungario|hungara]] [[geologo]], [[paleontologo]], [[muzeologo]], [[instruisto]]. Ŝia origina nomo estis (ambaŭ nomoj laŭ la hungarlingve kutima nomordo) ''Meznerics Ilona,'' ŝia geedziĝa nomvarianto estis ''Csepreghy Béláné''. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM49983/f313612e-aa18-4e2e-a055-8b3eda925ced/solr/0/24/0/1/authorOrder/ASC hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=663855&date=2025-02-05 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1906|5|25}} en [[Szabadka]] ([[Hungara reĝlando]], [[Aŭstrio-Hungario]], nuntempa [[Subotica]] en [[Serbio]]), ŝi mortis {{mortotago|1977|1|14}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en [[gimnazio]] en Budapeŝto en 1924, poste ŝi akiris pedagogian (1929) kaj filozofian (1930) diplomojn en [[ELTE|Scienca Universitato Péter Pázmány]]. Post la diplomoj ŝi ricevis [[stipendio]]n en [[Naturhistoria Muzeo (Vieno)]], poste ŝi instruis en mezlernejoj en Budapeŝto (1935–1939), respektive ŝi laboris en la [[Hungara Nacia Muzeo]] ekde 1940 ĝis sia morto. En 1948 ŝi ricevis [[statuso]]jn muzeologo, en 1951 postenulo, en 1971 pensiulito kaj konsilisto. La muzea paleontologia kolekto neniiĝis dum [[Sieĝo de Hungara Radio]], poste ŝi partoprenis en la reorganizado de la kolekto, krome ŝi ekzamenis la hungarajn karbonajn nivelojn. Intertempe ŝi kandidatiĝis (CSc) en 1952, ŝi doktoriĝis en 1957 antaŭ la [[Hungara Scienca Akademio]]. Ŝi edziniĝis en 1945 kaj ŝi ricevis [[premio]]jn inter 1951-1972. == Elektitaj kontribuoj == * ''Az Uny-Tinnye vidéki fiatal harmadkorú üledékek földtani és őslénytani viszonyai.'' ([[disertaĵo]], 1930) * ''Die Schlierbildungen des mittelsteirischen Beckens.'' (1936) * ''Magyarországi harmadkori Brachipodák.'' (1943, 1944) * ''A szentgáli 8. és 9. fúrás faunája.'' (1948) * ''A salgótarján-vidéki középső-miocén képződmények őslénytani vizsgálata.'' (1952) * ''Magyarországi miocén tanulmányok.'' (disertaĵo, 1956) * ''Die Fauna von Devecser und ihr Alter.'' (1958) * ''A „katti”-akvitáni kérdés tudománytörténeti megvilágításban.'' (1962) * ''Les mollusques des sédiments miocènes marins de la Montagne de Tokaj, N-E Hongrie.'' (1966) * ''La faune tortonienne-inferieure des gisement tufiques de la Montagne Bükk.'' (1973) == Fontoj == * [https://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC02469/02724.htm biografio hungare kun foto] * [https://epa.oszk.hu/01600/01635/00221/pdf/EPA01635_foldtani_kozlony_1977_107_34_275-281.pdf biografio hungare kun foto] * [https://old.ekmk.hu/lexikon/talalatok.php biografio hungare kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20241202113919/https://old.ekmk.hu/lexikon/talalatok.php |date=2024-12-02 }} * [https://www.nevpont.hu/palyakep/meznerics-ilona-ec427 biografio hungare] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Csepreghyne Meznerics, Ilona}} [[Kategorio:Hungaraj geologoj]] [[Kategorio:Hungaraj paleontologoj]] [[Kategorio:Hungaraj muzeologoj]] [[Kategorio:Hungaraj instruistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} guxsxhojxrts4qwo188bnp2cipwadsh 0 911113 9413644 9106673 2026-06-26T04:25:28Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413644 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = {{Paĝonomo}} |naskonomo = }} '''[[Emeriko|Imre]] Karácson''' [karAĉon], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Karácson Imre''' estis [[Hungario|hungara]] [[pastro]], [[instruisto]], [[tradukisto]], [[turkologio|turkologo]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM59900 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref> nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1863|2|19}} en [[Apácatorna|Torna]], li mortis {{mortotago|1911|5|2}} en [[Konstantinopolo]]. == Biografio == {{Paĝonomo}} frekventis [[gimnazio]]jn en [[Veszprém (urbo)]] (1874–1876), [[Sopron]] (1876–1878) kaj [[Győr]], kie li maturiĝis en 1881. Li akiris teologian diplomon en [[ELTE|Reĝa Universitato de Budapeŝto]], li pastriĝis en [[1885]] kaj doktoriĝis post 3 jaroj. Inter 1885–1887 li estis pastro en pluraj vilaĝoj de [[diocezo]] en Győr, poste li havis postenon en la diocezo. Ekde 1889 li instruis en katolika [[instituto]] de Győr, poste li estis institutestro. En 1900 li rezignis pri la instruado kaj li estis dekana pastro en [[Pér]]. Li plurfoje vojaĝis al [[Turkio]] por studi la turkan lingvon kaj literaturon. De 1907 ĝis sia morto la hungara ŝtato donis al li taskon por esplori la turkajn arkivojn. Li estis unu el la unuaj eŭropaj scienculoj, kiuj povis esplori la malnovajn turkajn arkivojn. == Elektitaj kontribuoj == * ''Az összehasonlító vallástudomány jelen állása és eddig elért eredményei.'' (1887) * ''A XI. és XII. századbeli zsinatok és azoknak a külföldi zsinatokhoz való viszonya'' ([[disertaĵo]], 1888) * ''Szent Imre herczeg. Élet- és jellemrajz.'' ([[monografio]], 1894; 2-a eldono: 1911) * ''Rákóczi a török történetírásban.'' (1903) * ''Török leírás Magyarországról, 1688-ban.'' (1911) == Elektitaj tradukaĵoj == * vojaĝpriskribo de [[Evliya Çelebi]] pri la tiama Hungarlando el la jaroj 1660–1666 (1904–1908) == Memorigiloj == * bronza reliefo en Győr (1915) == Fontoj == * [https://romer.hu/110-eve-halt-meg-karacson-imre-romai-katolikus-pap-tanar-turkologus-tortenesz-nyelvesz-mufordito/ biografio hungare kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240403233408/http://romer.hu/110-eve-halt-meg-karacson-imre-romai-katolikus-pap-tanar-turkologus-tortenesz-nyelvesz-mufordito/ |date=2024-04-03 }} * [https://terebess.hu/keletkultinfo/lexikon/karacson.html biografio hungare] * [https://www.arcanum.com/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/k-760F2/karacson-imre-761D1/ biografia leksikono] * [http://muteferrika.mtak.hu/hu/karacson.htm biografio hungare] * [https://www.nevpont.hu/palyakep/karacson-imre-b5d17 biografio hungare] * [https://lexikon.katolikus.hu/K/Kar%C3%A1cson.html katolika leksikono] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Karacson Imre}} [[Kategorio:Hungaraj pastroj]] [[Kategorio:Hungaraj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj tradukistoj]] [[Kategorio:Hungaraj turkologoj]] {{Portalstrio|Biografio}} l3dgttna9y7huh4a0fwi5xigy6cz7f0 0 913415 9413523 9297309 2026-06-25T20:48:43Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413523 wikitext text/x-wiki {{Informkesto reganto}} '''Ibrahim TRAORÉ''' franca prononco [ibʁaim tʁaɔʁe] (naskita la 14-an de marto 1988 en Bondokuy, [[Burkina Faso|Burkino Faso]]) estas burkina [[militisto]], kiu fariĝis la provizora [[ŝtatestro]] de Burkino Faso post la renverso de la same militista [[prezidanto de Burkino|prezidanto]] [[Paul-Henri Sandaogo Damiba]] en la puĉo de la 30-a de septembro 2022. <ref name="Ndiaga Mimault">{{cite web|url=https://www.reuters.com/world/africa/heavy-gunfire-heard-burkina-faso-capital-reuters-witnesses-2022-09-30/|title=Burkina Faso army captain announces overthrow of military government|first=Thiam|last=Ndiaga|author2=Anne Mimault|work=Reuters|date=30 September 2022|access-date=30 September 2022}}</ref> Li estas nuntempe la plej juna ŝtatestro en la mondo. <ref>{{Cite news|agency=AFP|date=6 October 2022|title=At 34, Burkina's new junta chief Ibrahim Traoré is world's youngest leader|language=en-IN|work=[[The Hindu]]|url=https://www.thehindu.com/news/international/at-34-burkinas-new-junta-chief-ibrahim-traore-is-worlds-youngest-leader/article65977101.ece|access-date=17 October 2022|issn=0971-751X}}</ref> Traoré estis inter la subtenantoj de la militista puĉo de januaro 2022, kiu alportis al la povo militistan junton de ''la [[Movado Patriota por Savado kaj Restarigo|Movado patriota por la savado kaj la restarigo]]'' (MPSR) estrita de Paul-Henri Sandaogo Damiba. <ref name="BBC2">{{cite web|url=https://www.bbc.com/gahuza/articles/c6pkpqrnwwro|title=Izina mu makuru: Menya Capt Ibrahim Traoré wafashe ubutegetsi i Ouagadougou|work=BBC|language=Kinyarwanda|date=3 October 2022|access-date=5 October 2022}}</ref> La 30-an de septembro 2022, Ibrahim Traoré ekregis per puĉo la 30-an de septembro 2022, post anonco de la forigo de Damiba<ref>« [https://www.jeuneafrique.com/1381642/politique/burkina-ibrahim-traore-proclame-president-damiba-destitue/ Burkina : Ibrahim Traoré proclamé président, Damiba destitué] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.jeuneafrique.com%2F1381642%2Fpolitique%2Fburkina-ibrahim-traore-proclame-president-damiba-destitue%2F arkivo]), sur JeuneAfrique.com</ref>. Danke al sia aĝo, sia lokaca sperto, kaj sia elokventeco, Ibrahim Traoré allogis junulojn, kiuj konsistigis pli ol 70% de la loĝantaro sed restis plejparte subreprezentitaj en politikaj institucioj. Li regule alvokis la idealojn de Thomas Sankara en siaj paroladoj, kiel ekzemple la lukto por nacia suvereneco kaj la malakcepto de imperiismo. Li adoptis kontraŭ-francan politikon,<ref>« [https://www.voaafrique.com/a/au-burkina-faso-la-france-en-sursis-apr%C3%A8s-le-d%C3%A9part-de-sabre/6973676.html Au Burkina Faso, la France en sursis après le départ de Sabre] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.voaafrique.com%2Fa%2Fau-burkina-faso-la-france-en-sursis-apr%25C3%25A8s-le-d%25C3%25A9part-de-sabre%2F6973676.html arkivo]), ĉe Voice of America, 22-a de februaro 2023</ref> tiel akirante la subtenon de panafrikanistoj kaj vahabistoj<ref>[http://Burkina%20Faso%20:%20quand%20Russes,%20wahhabites%20et%20panafricanistes%20font%20cause%20commune%20autour%20de%20la%20junte Burkina Faso : quand Russes, wahhabites et panafricanistes font cause commune autour de la junte]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fafrique%2Farticle%2F2023%2F02%2F16%2Fburkina-faso-quand-russes-wahhabites-et-panafricanistes-font-cause-commune-autour-de-la-junte_6162118_3212.html arkivo]), ĉe Le Monde.fr, 16-a de februaro 2023</ref>. Samtempe, li intensigis rilatojn kun la [[Rusia Federacio]]. Tamen, kune kun ĉi tiu populareco, la civila socio, ĵurnalistoj, magistratanoj kaj partiestroj estis celitaj de la subpremo de la ĥunto, kiu foje rezultigis ilian devigan soldatiĝon. Ĉi tiu sorto ankaŭ trafis civilulojn, kiuj ankaŭ estis viktimoj de truditaj malaperoj<ref>[https://www.bbc.com/afrique/articles/c2kvykyy9g3o Capitaine Ibrahim Traore : pourquoi est-il si populaire auprès de la jeunesse africaine ?] » [https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fafrique%2Farticles%2Fc2kvykyy9g3o arkivo]) , ĉe BBC News Afrique, 2-a de majo 2025</ref>. Sub Traoré, Burkino fariĝis fondinta membro de la ''[[Alianco de Sahelaj Ŝtatoj|Sahela Alianco]]'' en septembro. Ekde 2024, Traoré kunlaboras kun tiu alianco por establi novan komunan [[valuto]]<nowiki/>n por anstataŭigi la postkolonian [[Afrika franko|centrafrikan frankan valutzonon]]. La 29-an de januaro 2026, la ĥunto malfondis ĉiujn politikajn partiojn de la lando<ref> [https://www.boursorama.com/actualite-economique/actualites/burkina-faso-le-gouvernement-militaire-dissout-tous-les-partis-politiques-6a43758d03db1480873970789daf2e11 Burkina Faso-Le gouvernement militaire dissout tous les partis politiques] » [https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.boursorama.com%2Factualite-economique%2Factualites%2Fburkina-faso-le-gouvernement-militaire-dissout-tous-les-partis-politiques-6a43758d03db1480873970789daf2e11 arkivo], ĉe Boursorama, 29-a de januaro 2026</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Oficiala retejo|https://www.presidencedufaso.bf/}} {{bibliotekoj}} {{vivtempo|Traoré, Ibrahim}} [[Kategorio:Burkinaj militistoj]] [[Kategorio:Burkinaj politikistoj]] [[Kategorio:Prezidantoj de Burkino]] [[Kategorio:Nuntempaj ŝtatestroj]] [[Kategorio:Diktaturoj]] r8ktu2r334js6e1mc3fpks9sot3xqov 0 915329 9413621 9156810 2026-06-26T00:26:49Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413621 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto}} '''Ilja Valereviĉ JAŜIN''' ({{lang-ru|Илья́ Вале́рьевич Я́шин}}; naskiĝis la 29-an de junio 1983 en [[Moskvo]]) estas rusa [[Opozicio (politiko)|opozicia]] politikisto de la movado Solidareco kaj loka deputito. == Vivo kaj kariero == Li diplomiĝis ĉe la Sendependa Internacia Universitato de Politikaj kaj Mediaj Sciencoj, Fakultato de Politika Scienco, en 2005 [[dosiero:Yashin picket 2010 11 18.jpg|maldekstre|eta|Jaŝin gvidas unuopan manifestacion kaj postulas la eksiĝon de Vladimir Putin, 2010]]Li estris la partion PARNAS de 2012 ĝis 2016. En 2016, li publikigis raporton en kiu li akuzis, interalie, la ĉeĉenan prezidenton [[Ramzan Kadirov]] pri implikiĝo en la murdo de [[Boris Nemcov]]. De 2017 ĝis 2021, li estis Prezidanto de la Konsilio de Deputitoj de la [[Krasnoselskij (distrikto de Moskvo)|Krasnoselskij Distrikto]] de Moskvo. <ref>{{Cite news|title=Ilya Yashin Валерьевич|url=https://moks.msk.ru/deputats/ilya-yashin|access-date=2020-03-23|archive-date=2021-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119154840/https://moks.msk.ru/deputats/ilya-yashin|url-status=dead}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210119154840/https://moks.msk.ru/deputats/ilya-yashin |date=2021-01-19 }}</ref> En 2022, li akre kondamnis la [[Rusa invado de Ukrainio|rusan invadon de Ukrainio]], sed rifuzis elmigri principe kaj daŭre filmis kontraŭmilitajn filmetojn por sia [[YouTube|Jutuba]]-kanalo. <ref>{{Cite web|url=http://echo.msk.EN/news/2023594-echo.html|title=Moscow today completed the process of nomination of candidates for the municipal elections|publisher=NPR|language=EN|access-date=2017-07-26}}{{dead link|date=January 2018|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/IlyaYashin/status/888009697680293888|title=is Now officially: the electoral Commission has just registered all 10 of the representatives of the Solidarity candidates Krasnoselsky district.|author=Ilya Yashin|date=July 20, 2017|publisher=@IlyaYashin|access-date=2017-07-26}}</ref><ref>{{Cite news|title=Yashin was a candidate in the municipal elections {{!}} News {{!}} News {{!}} July 20, 2017|url=http://cdn.iz.ru/621982/2017-07-20/iashin-zaregistrirovan-kandidatom-na-munitcipalnykh-vyborakh|work=Izvestia|date=July 20, 2017|access-date=2017-07-26|language=ru|archive-date=2017-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170728132000/http://cdn.iz.ru/621982/2017-07-20/iashin-zaregistrirovan-kandidatom-na-munitcipalnykh-vyborakh|url-status=dead}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170728132000/http://cdn.iz.ru/621982/2017-07-20/iashin-zaregistrirovan-kandidatom-na-munitcipalnykh-vyborakh |date=2017-07-28 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vk.com/ilya_yashin?z=photo3686745_456239357/wall3686745_144734|title=the candidate of the Krasnoselsky district in the municipal elections Yashin Ilya V.|publisher=vk.com|access-date=2017-07-26}}</ref> La 28-an de junio, li estis detenita de la polico en Moskvo sub la preteksto de "malobeo al la polico", post kio, jam en speciala arestcentro, la 13-an de julio, li estis arestita laŭ la " leĝo pri [[falsaj novaĵoj]] ". La akuzoj baziĝis sur lia filmeto pri la [[masakro]] en [[Buĉa]]. Dum en antaŭprocesa aresto, la 22-an de julio, li estis aldonita al la listo de " [[Fremda agento|fremdaj agentoj]] ". En decembro, li estis kondamnita al 8,5 jaroj da malliberejo. <ref name="cnn-yashin">{{cite web|title=Kremlin critic Ilya Yashin jailed for eight and a half years, in latest blow to what's left of Russian opposition|url=https://edition.cnn.com/2022/12/09/europe/kremlin-critic-ilya-yashin-guilty-intl/index.html|date=December 9, 2022|website=CNN|access-date=December 9, 2022}}</ref> La 1-an de aŭgusto 2024, li estis liberigita kadre de kaptitinterŝanĝo inter Rusio kaj la [[Okcidenta civilizo|Okcidento]] kaj sendita al [[Germanio]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://yashin.livejournal.com/ la blogo de Jaŝin] * [https://web.archive.org/web/20130405092505/http://rusolidarnost.ru/leaders/ilya-yashin la retpaĝo de Jaŝin ĉe la Solidareca retejo] * [http://yabloko.ru/Persons/yashin.html la retpaĝo de Jaŝin ĉe la Yabloko retejo] {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Jaŝin, Ilja }} [[Kategorio:Rusiaj jutubistoj]] [[Kategorio:Rusiaj politikistoj]] [[Kategorio:Disidentoj]] [[Kategorio:Malliberuloj de konscienco laŭ Amnestio Internacia]] svn2ndikbwgnm2pvkbqwa1tlmxxsrwo 0 917333 9413895 9176078 2026-06-26T11:30:25Z ThomasPusch 1869 eldonejo [[Simon & Schuster]] 9413895 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Taylor BRANCH''' (naskita la 14-an de januaro 1947 en [[Atlanta]], [[Georgio]]) estas usona aŭtoro kaj historiisto, kiu verkis trilogion premiitan per la [[Pulitzer-premio]], kronikante la vivon de [[Martin Luther King Jr.]] kaj grandan parton de la historio de la [[Usona movado por civilaj rajtoj|Usona Movado por Civitanrajtoj]]. <ref>{{cite news|last1=Bosman|first1=Julie|title=Historian Plans Book From Chats With Clinton|url=https://www.nytimes.com/2007/03/22/books/22tape.html|work=The New York Times|date=22 March 2007}}</ref> == Libroj == === Trilogio ''America in the King Years'' === * ''Parting the Waters: America in the King Years, 1954-63'' ([[Novjorko]]: eldonejo [[Simon & Schuster]] en 1988) * ''Pillar of Fire: America in the King Years, 1963-65'' (eldonejo [[Simon & Schuster]] en 1998) * ''At Canaan's Edge: America in the King Years, 1965-1968'' (eldonejo [[Simon & Schuster]] en 2006) * ''The King Years: Historic Moments in the Civil Rights Movement'' (eldonejo [[Simon & Schuster]] en 2013), an abridged version of the three books. === Memstaraj historiaj libroj === * ''Blowing the Whistle: Dissent in the Public Interest'' (with [[:en:Charles_Peters|Charles Peters]]) ([[:en:Praeger_Publishers|Praeger]]: 1972) * ''Second Wind'' (kune kun [[:en:Bill_Russell_(basketball)|Bill Russell]]) ([[:en:Random_House|Random House]]: 1979) * ''Labyrinth'' (with [[:en:Eugene_M._Propper|Eugene M. Propper]]): ([[:en:Viking_Press|Viking]]: 1982, Penguin Books: 1983, {{ISBN|0-14-006683-7}}) * ''The Clinton Tapes: Wrestling History with the President'' (Simon & Schuster: 2009)<ref>{{cite web|url=http://taylorbranch.com/about/|title=The Clinton Tapes, Wrestling History with the President|access-date=December 14, 2012}}</ref><ref>{{cite news|last=Klein|first=Joe|url=https://www.nytimes.com/2009/09/27/books/review/Klein-t.html|title=Bill Session|archive-url=https://web.archive.org/web/20120424173053/https://www.nytimes.com/2009/09/27/books/review/Klein-t.html|archive-date=April 24, 2012|work=[[The New York Times]]|date=September 24, 2009|access-date=August 26, 2022}}</ref> * ''The Cartel: Inside the Rise and Imminent Fall of the NCAA'' (Byliner, 2011) === Fikcio === * ''The Empire Blues'' ([[:en:Simon_&_Schuster|Simon & Schuster]]: 1981) == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo|http://www.taylorbranch.com/}} * Vararo de la Taylor Branch Paperoj, 1865-2005, ĉe la Suda Historia Kolekto, [[Universitato de Norda Karolino en Chapel Hill|Universitato de Norda Karolino ĉe Chapel Hill]]. {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Branch, Taylor}} [[Kategorio:Usonaj verkistoj]] cpe3zzpe6cx35hm8w17mslq5vxfoldb 0 923752 9413844 9241454 2026-06-26T09:28:08Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413844 wikitext text/x-wiki [[File:DEU Ingersleben (Nesse-Apfelstädt) COA.svg|thumb|la blazono de Ingersleben (de [[Frank Diemar]])]] [[File:Ingersleben Heimatmuseum.JPG|thumb|regionhistoria muzeo en la iama kavalira bieno]] '''Ingersleben''' estas kvartalo de [[Nesse-Apfelstädt]] en Germanujo. Situas ĝi en alteco de 232 metroj ĉe la rivero ''Apfelstädt'', antaŭ ties enfluo al [[Gera (rivero)|Gera]] je ''Marienthal'', proksime de la [[erfurto|erfurta]] kvartalo [[kastelo de Molsdorf|Molsdorf]]. En la 1.12.2009 loĝas tie 1.013 uloj. == Historio == [[file:Ingersleben-Untermühle-1.JPG|eta|la iama akvomuelejo ''Untermühle'']] [[File:Ingersleben St. Marien 01.jpg|thumb|Mario-kirko]] Arkeologoj trovis setlejon el la [[neolitiko]]. La kerno vilaĝa estiĝis antaŭ la venko de la [[merovidoj]] (kontraŭ la regantoj de Turingio). Ĝia unua mencio troviĝas en 1111 en letero de la klostro de [[Reinhardsbrunn]]. Jarcentojn regis la senjoroj de Ingersleben kies mencio unue estis en 1351, disde vilaĝcentre troviĝinta [[akvokastelo]]. De 1351 havis posedaĵojn tie ĉi ankaŭ la [[kasteloj Tri Gleichen|Gleichen-grafoj]]. En 1518 vendis Dittrich de Ingersleben la kvaliran bienon: ĝin akiris en 1602 Hans von Ziegler, [[erfurto|erfurta]] komercisto per [[isatis tinctoria|isato]]. De li estis ordigita alikonstruo (fino en 1622). KIam Ziegler edziĝis de Maria von Wangenheim, li muntigis ekstervande grandan blazonon de ambaŭ familioj. De 1631, Ingersleben apartenis al la malsupra ''Graflando Gleichen''. En 1651 duko [[Ernesto la 1-a (Saksio-Gotao-Altenburg)|Ernesto la Pia]] ordonis por ĉiu komunumo de [[Saksio-Gotao]] havi propran fajroestigistaron. Inter 1677-1688 tri virinoj suferis la [[ĉasado de sorĉistinoj|ĉasadon de sorĉistinoj]], kun ekzekuto de Anna Mainhardt en 1678.<ref>Ronald Füssel: ''Die Hexenverfolgungen im Thüringer Raum'' (=Veröffentlichungen des Arbeitskreises für historische Hexen- und Kriminalitätsforschung in Norddeutschland, 2), Hamburg 2003, p. 254-255</ref> En 1786 la kavalirbienon transprenis la gotaa kortegmarŝalo nome ''von Münchhausen'': ĝin aĉetis en 1883 la ekonomikonsilisto Robert Wagner kiu plilarĝigis domon en la kastela parko kreonte tiel fortimpresan komplekson kun salonegoj. La tuto venis en 1942 en la manoj de Horst kaj Siegismund von Zakrzewski. Barbaroj [[komunismo|komunistaj]] forigis ĝin post 1945. Ekziston de Petro-kirko en la eosto de ĉi vilaĝo, kiun administris erfurtaj klostranoj de la [[preĝejo Sankta Petro (Erfurto)|Petra Monto]], atestis ĝis hodiaŭ la stratoj ''Petrikirchhhofplatz'' kaj ''Petrikirchhhofstraße''. En aprilo 1945, la [[Aliancanoj]] bomabde detruis multajn ejojn, ekz. la kirkoturon.<ref>Horst Benneckenstein: ''Im Gasthof der Brüdergemeine Angriff geplant,'' - ĉe: ''Thüringische Landeszeitung,'' 8.5.2009</ref> En la 13.6.1945 kvin ingersleben-anoj kaj kelkaj [[usona Armeo|usonaj soldatoj]] mortis dum eksplodigo de [[Wehrmacht]]-municio. Post okupiĝo de la [[Ruĝa Armeo]] etis konfiskita la kavalira bieno. Alvenis novaj [[Forpelo de germanoj (1944–1950) |el Orienta Eŭropo forpelitoj]] kaj tiel intertempe loĝis en Ingersleben du miloj. En 1947/48 la komunistoj detruis partojn de la kavalira bieno (vilao kastelparka, ekonomiaj ejoj, arko pordega kun apuda laktejo) kaj la kastelparkon. La kampojn ricevis laŭparcele nove alvenintaj farmistoj; parto servis kiel materialaĉa deponejo kaj alian parton uzis la [[kolĥozo]] por sia teknika sekcio. Restis de la belo nur la biena ĉefdomo en kiu troviĝas hodiaŭ vizitinda regionhistoria muzo. En la 1.12.2009 Ingersleben iĝis parto de la landa komunumo ''Nesse-Apfelstädt''.<ref>[https://www.destatis.de/DE/Themen/Laender-Regionen/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Namens-Grenz-Aenderung/2009-januar-dezmber.html "StBA: Gebietsänderungen vom 2. Januar bis 31. Dezember 2009"]</ref> Post pensiiĝo de Michael Göring en aprilo 2013, la paroĥo de Ingersleben estis neniigita.<ref>Patrick Krug: "35 Jahre in Ingersleben. Verdiente Altersteilzeit: Pfarrer Michael Göring verabschiedet sich aus seinem Amt" - ĉe: ''Thüringische Landeszeitung,'', 1.5.2013</ref> De tiam responsas animzorge la paroĥo de [[Neudietendorf]].<ref>''Amtsblatt der Gemeinde Drei Gleichen,'' 17.1.2014</ref> == Vidindaĵoj == *[[Preĝejo Sankta Mario (Ingersleben)|Preĝejo Sankta Mario]]: kun tombejo kun malnovaj tomboslaboj *[[Muzeo pri regiona historio (Ingersleben)|Muzeo pri regiona historio]] en la iama kavalira bieno *Muelejo ''Untermühle'' de 1441 ĉe ''Mühlgraben'': de 1441, [[trabfakaĵo]]. La [[generatoro]]n bone funkciintan ĝis 1945 konfiskis la [[sovetio|sovetiaj]] okupistoj. Ĝi provizis la kavaliran bienon. Je la alia flanko de la foso ''Mühlgraben'' troviĝis la de komunistoj detruita kastela parko kun vilao. * Aktiva muelejo ''Obermühle'' (aŭ: ''Zitzmann-Mühle'': ĉe la vilaĝa elirejo. Temas pri la ununura ankaŭ nun funkcianta muelejo de la akvoenergiaj entreprenoj laŭlonge de rivero ''Apfelstädt''. * Domo ''Freisassenhaus'' de 1760. * [[Ponto Marienthal (Ingersleben)|Ponto Marienthal]]: ĉe la enfluo de ''Apfelstädt'' al [[gera (rivero)|Gera]]. * Ponto ''Mühlgrabenbrücke'': arka, el sthono, de 1812, restaŭradofino en aprilo 2012<ref>Claŭdia Klinger: "Etwa wie vor 200 Jahren. Ingersleber weihten die sanierte Mühlgrabenbrücke mit einem Dorffest ein" - ĉe: ''Thüringer Landeszeitung,'' 25.4.2012</ref> * Kverko ''Ingerslebener Eiche'': plantita antaŭ ĉ. 350 jaroj, kontraŭe al la muelejo ''Zitzmann-Mühle''. * Monumento por falintaj soldatoj de la [[Unua Mondmilito]] (ĉe la vandaro de la Nova tombejo). * Eksa ekskursa lokalo ''Felsenkeller'': sude de la vilaĝo, malsupre de la monto ''Hausierberg'': framskeleta komplekso de 1871, funkciis ĝis 1954. Servis ĝi kiel hejmo de rifuĝintoj, poste de infanoj pasigantaj siajn feriojn, eĉ pli malfrue kiel sangoplasma stokejo de la [[Nacia Popolarmeo]]. Kondukis ĝis tie popla aleo.<ref>Hartmut Schwarz: "Ausflugslokal mit drei Ebenen. Der Ingerslebener 'Felsenkeller' war eines der beliebtesten Aŭsflugsziele im Erfurter Umland" - ĉe: ''Thüringer Landeszeitung,'' 18.7.2018, p. 16</ref> * Granda ŝtona kruco: en nekutima formo, komence de la marŝa pado en la direkto de Marienthal. == Homoj rilataj al Ingersleben == * Thankmar von Münchhausen (inter 1795-1864 en Ingersleben): leŭtenanto, konstruiganto * [[Frieda von Bülow]] (1857–1909): verkistino * [[Margarethe von Bülow]] (1860–1884): verkistino * [[Otto Senffleben]] (1867–1936): ekleziorgana redaktoro * [[Willi Barth]] (1899–1988): kontraŭfaŝisto kaj komunisto, politikisto * [[Jörg Hindemith]] (* 1956): moderigisto kaj ŝlagrokantisto * [[Jörg Hornik]] (* 1957): piedpilkisto * [[Katrin Göring-Eckardt]] (* 1966): politikistino de la [[Alianco '90/La Verduloj|Verduloj]], eksa edzino de la eksa paroĥestro == Trafiko == Busoj ende de [[VMT]] (linio 881) transportis onin ĝis la grava stacidomo de Neudietendorf (distanco 1,9 km). == Literaturo == * ''Gemeinden an der Apfelstädt,'' Burgen Druck, Apfelstädt 2003. * Thomas Bienert: "Neues altes Portal" - ĉe: ''Das Schicksal geschundener und ausgelöschter Adelssitze,'' elonejo de TA, Erfurto 2006. * Heimatmuseum Ingersleben (eld.): ''Zwei Blüten an einem Zweig. Beiträge zu Leben und Wirken der Schriftstellerinnen Frieda und Margarethe von Bülow,'' Ingersleben 2000. * H.-D. Manns (k.a.): ''Ingersleben. Aus unserer Dorfgeschichte,'' Ingersleben 2011. == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat}} *[https://www.nesse-apfelstaedt.de/gemeinde/ortsteile/ingersleben/ paĝaro de Nesse-Apfelstädt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20250810213434/https://www.nesse-apfelstaedt.de/gemeinde/ortsteile/ingersleben/ |date=2025-08-10 }} == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Distrikto Gotha]] rzh3a59pn94s4eg2nmi769gnxk1lktx 0 928427 9413780 9239642 2026-06-26T08:04:22Z ThomasPusch 1869 + [[Simon & Schuster]] 9413780 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''David Herbert DONALD''' (naskiĝis la 1-an de oktobro 1920 en Goodman, [[Misisipio]]; mortis la 17-an de majo 2009 en [[Bostono]], [[Masaĉuseco]]) estis usona historiisto, konata pro sia biografio pri [[Abraham Lincoln]] (1995).<ref name="NYTObit">Grimes, William. [https://www.nytimes.com/2009/05/19/books/19donald.html "David Herbert Donald, Writer on Lincoln, Dies at 88"], ''[[The_New_York_Times]]'', May 19, 2009. Accessed 19 May 2009.</ref> Li dufoje gajnis la [[Pulitzer-Premio|Pulitzer-premion]] por biografio pro pli fruaj verkoj; li publikigis pli ol 30 librojn pri politikaj kaj literaturaj figuroj en Usono kaj la historio de la [[usona Sudo]].<ref name="NPR">{{Cite web |author=[[Associated Press]]|title=Famed Lincoln Scholar David Herbert Donald Dies : NPR|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=104303493|archive-url=https://web.archive.org/web/20090523120427/http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=104303493|archive-date=2009-05-23|access-date=2025-03-27|website=www.npr.org|url-status=live}}</ref> En 1969, Donald estis elektita al la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj.  En 1996, li ricevis la Premion Lincoln kaj en 2006 la Premion Bruce Catton. Li estis membro de [[PEN America]] kaj estis dufoje premiita per la [[Premio Pulitzer]] por [[Biografio]]: en 1961 pro sia libro pri [[Charles Sumner]] kaj la komenco de la [[Usona Enlanda Milito]], kaj en 1988 pro sia biografio de [[Thomas Wolfe]]. Ĵus antaŭ sia morto, li laboris pri biografio de [[John Quincy Adams]].<ref name="AHA">Clinton, Catherine (September 1, 2009) [https://www.historians.org/perspectives-article/david-herbert-donald-1920-2009-september-2009/ "David Herbert Donald (1920–2009)"] American Historical Association</ref> == Verkaro == * ''Lincoln's Herndon'' (1948)<ref>{{Cite book|last=Donald|first=David Herbert|url=https://books.google.com/books?id=3cTscmh22wYC|title=Lincoln's Herndon: A Biography|date=1989-03-01|publisher=Da Capo Press|isbn=978-0-306-80353-6|language=en}}</ref> * ''Divided We Fought: A Pictorial History of the War, 1861—1865'' (1952)<ref>{{Cite web|title=Google Books|url=https://books.google.com/books/about/Divided_We_Fought.html|access-date=2016-03-25|website=books.google.com}}</ref> * Editor, ''Inside Lincoln's Cabinet: The Civil War Diaries of Salmon P. Chase.'' (1954)<ref>{{Cite book|last=Chase|first=Salmon P.|url=https://books.google.com/books?id=hJMnAwEACAAJ|title=Inside Lincoln's Cabinet: The Civil War Diaries of Salmon P. Chase|date=2011-10-01|publisher=Literary Licensing, LLC|isbn=978-1-258-10834-2|language=en}}</ref> * ''Lincoln Reconsidered: Essays on the Civil War Era'' (1956, 2a eldoni 1961, 3a eldono 2001).<ref>{{Cite book|last=Donald|first=David Herbert|url=https://archive.org/details/lincolnreconside00dona_0|title=Lincoln Reconsidered: Essays on the Civil War Era|date=2001-01-01|publisher=Vintage Books|isbn=978-0-375-72532-6|language=en|url-access=registration}}</ref> * ''Charles Sumner and the Coming of the Civil War'' (1960). Pulitzer Prize-winning scholarly biography to 1860.<ref>{{Cite book|last=Donald|first=David Herbert|url=https://archive.org/details/isbn_9781402218392|title=Charles Sumner and the Coming of the Civil War|date=2009-03-01|publisher=Sourcebooks, Inc.|isbn=978-1-4022-2719-6|language=en|url-access=registration}}</ref> * ''The Civil War and Reconstruction'' (1961; 2001), 2001 eldono kun Jean H. Baker & Michael F. Holt; 1961 eldono kun James G. Randall.<ref>{{Cite book|last=DONALD|first=J. G. RANDALL, DAVID HERBERT|url=https://archive.org/details/civilwarreconst00rand|title=THE CIVIL WAR AND RECONSTRUCTION|date=1969-01-01|publisher=Lexington, Mass., Heath|language=en|url-access=registration}}</ref> * Editor, ''Why the North Won the Civil War'' (1962) (reviziita eldono 1996).<ref>{{Cite book|last1=Commager|first1=Henry Steele|url=https://books.google.com/books?id=fl_k5bJB7S8C|title=Why the North Won the Civil War|last2=Donald|first2=David Herbert|date=1996-11-05|publisher=[[Simon & Schuster]]|isbn=978-0-684-82506-9|language=en}}</ref> * Editor with Aida DiPace Donald, ''Diary of Charles Francis Adams, Volumes 1 and 2, January 1820 - September 1829'' (1964), Harvard University Press.<ref>{{Cite web|title=Search Results - [[Harvard University Press]]|url=http://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674203990|access-date=2016-03-25|website=www.hup.harvard.edu}}</ref> * ''The Politics of Reconstruction, 1863-1867'' (1965)<ref>{{Cite book|last=Donald|first=David Herbert|url=https://books.google.com/books?id=2l87TQv9_-UC|title=The Politics of Reconstruction, 1863-1867|date=1999-06-01|publisher=iUniverse|isbn=978-1-58348-441-8|language=en}}</ref> * ''Charles Sumner and the Rights of Man'' (1970). Biography after 1860.<ref>{{Cite book|last=Donald|first=David Herbert|url=https://archive.org/details/charlessumnerrig0000dona|title=Charles Sumner and the rights of man|date=1970-01-01|publisher=Knopf|language=en|url-access=registration}}</ref> * ''[[:en:Look_Homeward:_A_Life_of_Thomas_Wolfe|Look Homeward: A Life of Thomas Wolfe]]'' (1987).<ref>{{cite book|last=Donald|first=David Herbert|url=https://www.worldcat.org/search?qt=wikipedia&q=isbn%3A9780316189521|title=Look Homeward: A Life of Thomas Wolfe|publisher=Little, Brown|year=1987|isbn=978-0-316-18952-1|oclc=925224109|access-date=November 14, 2018}}</ref> * ''Lincoln'' (1995) <ref>{{Cite book|last=Donald|first=David Herbert|url=https://books.google.com/books?id=fuTY3mxs9awC|title=Lincoln|date=1996-11-05|publisher=Simon and Schuster|isbn=978-0-684-82535-9|language=en}}</ref> * ''Lincoln at Home: Two Glimpses of Abraham Lincoln's Domestic Life'' (1999) .<ref>{{Cite book|last=Donald|first=David Herbert|url=https://archive.org/details/lincolnathome00davi|title=Lincoln at Home: Two Glimpses of Abraham Lincoln's Family Life|date=2003-11-04|publisher=Simon and Schuster|isbn=978-0-7432-1142-0|language=en|url-access=registration}}</ref> * ''We Are Lincoln Men: Abraham Lincoln and His Friends'' (2003).<ref>{{Cite book|last=Donald|first=David Herbert|url=https://archive.org/details/wearelincolnmena00dona_0|title="We are Lincoln Men": Abraham Lincoln and His Friends|date=2003-01-01|publisher=Simon & Schuster|isbn=978-0-7432-5468-7|language=en|url-access=registration}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/culture-obituaries/books-obituaries/5363075/David-Herbert-Donald.html David Herbert Donald, ''Daily Telegraph'' obituary.] * [https://www.nytimes.com/2009/05/19/books/19donald.html ''New York Times'' nekrologo de la 19-a de majo 2009.] {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Donald, David Herbert}} [[Kategorio:Usonaj biografoj]] [[Kategorio:Usonaj historiistoj]] 6vwarnrr2awmdmzutlih7xxnsbhhkeu 0 929860 9413632 9251082 2026-06-26T01:35:05Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413632 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''[[Ilona]] Oláhné Béládi''' [olAnE], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Oláhné Béládi Ilona''' estis [[Hungario|hungara]] [[virologo]], altlerneja [[instruisto]]. Ŝia origina nomo estis ''Ilona Béládi''. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM47249/727e1db2-7106-4a91-a4ed-98234743e05f/solr/0/24/0/1/authorOrder/ASC hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=959383&date=2025-12-17 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1925|8|6}} en [[Szeged]], ŝi mortis {{mortotago|2025|11|3}} en Szeged. == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en [[gimnazio]] en sia naskiĝurbo en 1943, poste ŝi studis lernojaron en [[Scienca Universitato de Szeged|Scienca Universitato Miklós Horthy]], sed ŝi akiris medicinan diplomon en [[Scienca Universitato de Szeged|Medicina Universitato de Szeged]] en [[1950]]. Post la diplomo ŝi praktikadis 4 jarojn en la universitata instituto, poste ŝi estis [[asistanto]] (1954–1957), [[lektoro]] (1957–1958), kolegino kun akademia statuso (1958–1970), [[docento]] (1970–1974), pli poste [[profesoro]], katedrestro kaj institutestro ĝis la pensiuliĝo en 1994. Intertempe ŝi akiris laboratorian (1956) kaj mikrobiologian (1980) licencojn, ŝi kandidatiĝis (CSc) en 1968, ŝi doktoriĝis en 1981 antaŭ la [[Hungara Scienca Akademio]]. Ŝi edziniĝis en 1949, naskis filojn en 1950 kaj 1955, ŝi vidviniĝis en 2005. {{Paĝonomo}} ricevis [[premio]]jn inter 1971-2021. == Elektitaj kontribuoj == * ''Az Aujeszky-féle pseudorabies-vírus titrálása szövetkulturák segítségével.'' (kunaŭtoro, 1950) * ''Mikrobiológiai gyakorlatok vázlata.'' (studenta lernolibro, kunaŭtoro, 1959; postaj presoj: 1960–1970) * ''Interferon Production Induced in Cultured Chick-Embryofibroblast Cells by Parainfluenza Virus and Adenovirus Production.'' (kunaŭtoro, 1964) * ''Az emberi eredetű adenovírusok és a 3. típusú parainfluenza-vírus tanulmányozása.'' ([[disertaĵo]], 1967) * ''Az adenovírusok interferont indukáló és immunoszupresszív hatása: in vitro és in vivo vizsgálatok.'' (disertaĵo, 1978) * ''Orvosi mikrobiológia – immunitástan – parazitológia.'' (studenta lernolibro, kunaŭtoro, 1978; 3-a tralaborita eldono: 1988) * ''Az NK-reakció szerepe a máj- és a hasnyálmirigydaganatok diagnosztikájában.'' (kunaŭtoro, 1984, angle: 1985) * ''Orvosi mikrobiológia.'' (kunredaktoro, 1993 3-a eldono: 1998) == Fontoj == * [https://u-szeged.hu/sztehirek/2025-augusztus/100-eves-szegedi biografio hungare kun fotoj] * [https://www.med.u-szeged.hu/hirek/2025-november/in-memoriam-prof-dr?objectParentFolderId=24501 biografio hungare kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20251118091545/https://www.med.u-szeged.hu/hirek/2025-november/in-memoriam-prof-dr?objectParentFolderId=24501 |date=2025-11-18 }} * [https://nevpont.hu/palyakep/beladi-ilona-7641c biografio hungare] * [https://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=15275 akademia paĝo] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Beladi Ilona}} [[Kategorio:Hungaraj virusologoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj centjaruloj]] {{Portalstrio|Biografio}} s756urydmzil9lpk4igmc4czrjiv4nt 0 931957 9413224 9396485 2026-06-25T12:44:52Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413224 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto |nomo =<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font color="white"><big><big><b>Gaius Valens Hostilianus<br>Messius Quintus<br>(230-251)</b></font></big></big></span> |dosiero =Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png | grandeco de dosiero = 300px |priskribo =Bildo de Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro. |dato de naskiĝo =[[230]] |loko de naskiĝo =[[Sremska Mitrovica]], [[Serbio]] |dato de morto =[[6-a de novembro]] [[251]]<ref>[https://www.facebook.com/groups/templumgroup/posts/4377077935861858/ Facebook]</ref> |loko de morto =[[:en:Viminacium|Viminacio]], [[Moesia|Provinco Moezio]], nuna [[Serbio]] }} <big>'''Hostiliano'''</big> aŭ <big>'''Gaius Valens Hostilianus Messius Quintus'''</big> estis nelonge romia imperiestro en [[251]]. Hostiliano naskiĝis el [[Decio]] kaj [[:en:Herennia Etruscilla]] ([[231]]-[[251]]) kaj estis levita al cezaro en [[250]] fare de Decio. Post kiam Decio kaj [[Herenio Etrusko]], la frato de Hostiliano, estis mortigitaj ĉe la [[:en:Battle of Abritus|Batalo de Abrito]], en embusko fare de la gotoj, [[Treboniano Galo]] estis proklamita imperiestro de la legioj. Preskaŭ tuj, li levis Hostilianon al kunimperiestro kaj sian propran filon, [[Voluziano]], al cezaro. Hostiliano mortis baldaŭ poste, aŭ pro pesto aŭ estante murdita de Treboniano Galo. [[Dosiero:10 2023 - Palazzo Altemps, Roma, Lazio, 00186, Italia - Sarcofago Grande Ludovisi (Grande Ludovisi sarcophagus) - Arte Romana - Photo Paolo Villa FO232047 ombre gimp bis.jpg|eta|maldekstre|300ra|{{centre|La gotoj venkis la romianojn en la Batalo de Abrito ([[251]])}}]] [[Dosiero:Barbarian Invasion, The Beginning of the End for Rome 0.png|eta|maldekstre|300px|<center>La Barbara invado estis la komenciĝo de la fino de Romio.</center>]] [[Dosiero:The Goths preparing the invasion into Thrace in 250 AD.png|eta|maldekstre|300px|<center>La gotoj preparas la invadon en Trakion en 250 p.K. sub sia reĝo Kniva, antaŭ la Batalo de Abrito. El la verko [https://www.ebay.co.uk/itm/396557487600 "Historio de la Nacioj"] de [[:en:Walter Victor Hutchinson|Hutchinson]], publikigita en 1915.</center>]] [[Dosiero:Young Folks' History of Rome illus368.png|eta|maldekstre|300px|<center>[[Herenio Etrusko]], frato de Hostiliano estis mortigita ĉe la [[:en:Battle of Abritus|Batalo de Abritus]], per embusko fare de la gotoj.</center>]] ==Historio== Hostiliano naskiĝis je nekonata dato, al [[Decio]], romia generalo kiu poste fariĝis imperiestro, kaj lia edzino [[:en:Herennia Etruscilla|Herenja Etrusila]]. Li havis fraton, [[Herenio Etrusko]], kaj unu fratinon. Lia plena nomo, bazita sur moneroj kaj surskriboj, estis Gaius Valens Hostilianus Messius Quintus, sed al ĉi tio la historiisto [[Aŭrelio Viktor]] aldonas Perpenna aŭ Perperna, nomon de etruska origino. En septembro 249 la armeo de Decio deklaris lin imperiestro, kontraŭe al [[Filipo la araba]]. Li venkis kaj mortigis Filipon en batalo proksime de Verono, post kio la Romia Senato konfirmis la nomumon de Decio kaj honoris lin per la nomo Traianus, referenco al imperiestro [[Trajano]]. En aŭ ĉirkaŭ septembro 250, Decio nomumis ambaŭ siajn filojn cezaroj kaj en majo 251 Herenio Etrusko estis levita al la rango de Aŭgusto, kio igis Decion kaj Etruskon kunimperiestroj, kun Hostiliano kiel la heredanto de unu aŭ ambaŭ el ili. En junio 251, Decio kaj Herenio Etrusko estis mortigitaj de la gotoj ĉe la Batalo de Abrito, kaj Treboniano Galo estis deklarita imperiestro. Por trankviligi la publikon post ĉi tiu subita ŝanĝo de regantoj, Galo levis Hostilianon al Aŭgusto. Post mallonga periodo kiel kunimperiestro, Hostiliano mortis en cirkonstancoj, kiuj ankoraŭ estas disputataj. Lia morto estas foje datita al novembro, sed nuntempaj fontoj indikas, ke li mortis en aŭ antaŭ aŭgusto, probable en julio. Aŭrelio Viktoro kaj la aŭtoro de la [https://web.archive.org/web/20130207044441/http://www.forumromanum.org/literature/victor_ep.html Epitome de Caesaribus] diras, ke Hostiliano mortis pro pesto. [[Zosimo]] asertas, ke lin mortigis Treboniano Galo. La filo de Galo, Voluziano, fariĝis la nova kunimperiestro. Kelkaj historiistoj identigas Hostilianon kiel la romian generalon prezentitan en la sarkofago de la [[Sarkofago Ludovisi|sarkofago pri la batalo de Ludovisi]], sed tio estas neverŝajna, ĉar ĉiuj liaj moneroj prezentas lin kiel senbarban junan knabon. Eblas, ke kaj Hostiliano kaj Herenio Etrusko estis ankoraŭ infanoj aŭ adoleskantoj dum lia morto. ==Numismatiko== La [[aŭreo|ormoneroj]] de Hostiliano dividiĝas en kvar tipojn, kiuj montras la buston de Hostiliano sur la averso, kaj la dorso montras: [[Marso (dio)|Marson]] irantan dekstren, sacerdotajn ilojn, [[Merkuro (dio)|Merkuron]] starantan; kaj [[:en:Roma (personification)|Romon]] sidantan, tenantan [[Viktorio (mitologio)|Viktorion]]. == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 230]] [[Kategorio:Mortintoj la 6-an de novembro]] [[Kategorio:Mortintoj en 251]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en la 3-a jarcento]] [[Kategorio:Mortintoj en la 3-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Serbio]] [[Kategorio:Mortintoj en Serbio]] [[Kategorio:Romiaj regantoj]] [[Kategorio:Romiaj militistoj]] [[Kategorio:Romiaj imperiestroj]] [[Kategorio:Historio de Romo]] {{DEFAŬLTORDIGO:Hostiliano}} {{Romiaj imperiestroj}} m4dfanx29foqhyyn5iecqfjshgrv0ef 0 932410 9413302 9281810 2026-06-25T14:33:55Z ~2026-35601-37 258882 9413302 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Slavenka DRAKULIĆ''' (naskiĝis la [[4-an de julio]] [[1949]] en [[Rijeko]], tiam [[Jugoslavio]]; mortis la [[20-an de junio]] [[2026]]) estis kroata [[verkistino]] kaj [[ĵurnalistino]], kiu verkis en la kroata kaj angla lingvoj, ĉefe pri [[feminismo]], [[komunismo]] kaj [[postkomunismo]]. Slavenka Drakulić estas unu el la plej famaj verkistinoj de [[Kroatio]]; ŝiaj [[Romano|romanoj]] kaj nefikciaj verkaĵoj estis tradukitaj en multajn lingvojn.<ref name=":0">[https://www.goodreads.com/work/editions/7916786-a-guided-tour-through-the-museum-of-communism-fables-from-a-mouse-a-pa Selected Foreign Language Editions of ''A Guided Tour through the Museum of Communism''].</ref> == Vivo == Ŝia patro estis oficiro en la jugoslava armeo, kaj ŝia patrino estis [[ŝtatoficistino]]. Ŝi studis [[Kompara literaturscienco|komparan literaturon]] kaj [[Sociologio|sociologion]] ĉe la [[Universitato de Zagrebo]]. Ŝi laboras kiel ĵurnalistino por internaciaj ĉiutagaj gazetoj kaj revuoj. Kune kun sia edzo, la sveda ĵurnalisto kaj verkisto Richard Swartz, ŝi posedis domon en [[Istrio]] kaj ankaŭ loĝis partatempe en [[Zagrebo]], [[Stokholmo]], [[Vieno]] kaj [[Berlino]]. En 2002, ŝi ricevis la Premion Robert Geisendörfer en la radiokategorio pro sia libro "Militkrimuloj el la eksa Jugoslavio antaŭ la [[Internacia Kortumo en Hago]]" kune kun Nikolai von Koslowski (reĝisoro). En 2005, ŝi ricevis la Leipzig-an Libropremion por Eŭropa Kompreno pro sia libro ''Neniu'' ''estis tie - Militkrimoj en Balkanio sub proceso''. En 2020, ŝi kaj Richard Swartz komune ricevis la Internacian Stefan Heym Premion. == Verkado == Ŝiaj verkoj temas pri la militoj en Jugoslavio. ''Kvazaŭ mi ne estas tie'' temas pri la krimoj kontraŭ virinoj en la [[Bosnia Milito]], dum ''Ili neniam vundus muŝon'' estas libro en kiu ŝi ankaŭ analizis sian sperton superrigardante la procedojn kaj arestitojn de la Internacia Krima Tribunalo por la eksa Jugoslavio en Hago. Ambaŭ libroj traktas la samajn problemojn, kiuj igis ŝin elmigri el sia naskiĝlando dum la milito. En akademiaj rondoj, ŝi estas plej konata pro siaj du kolektoj de eseoj: ''Kiel ni postvivis komunismon kaj'' ''eĉ ridis'' kaj ''Kafejo Eŭropo''. Ambaŭ estas nefikciaj rakontoj pri ŝia vivo dum kaj post la komunisma periodo. Ŝia romano de 2008, ''Frida's Bed (La lito de Frida),'' baziĝas sur biografio de la meksika pentristino [[Frida Kahlo]]. Ŝia eseolibro de 2011, ''A Guided Tour Through the Museum of Communism: Fables from a Mouse, a Parrot, a Bear, a Cat, a Mole, a Pig, a Dog, & a Raven'' (Gvidata turneo tra la muzeo de komunismo: Fabloj de muso, papago, urso, kato, talpo, porko, hundo kaj korako), estis eldonita de [[Penguin Books|Penguin]] en Usono kaj estis bone akceptita de kritikistoj. La libro konsistas el ok reflektoj rakontitaj el la vidpunkto de malsama [[besto]]. Ĉiu besto reflektas la memoron pri komunismo en malsamaj landoj de [[Orienta Eŭropo]]. En la antaŭlasta ĉapitro, rumana hundo klarigas, ke sub [[kapitalismo]] ĉiuj estas neegalaj, "sed iuj estas pli neegalaj ol aliaj", inversigo de fama citaĵo de [[George Orwell]] el [[La Besto-Farmo|Besto-Farmo]]. En 2021, Drakulić publikigis novan kolekton de eseoj, ''Café Europa Revisited: How to Survive Post-Communism (Kafejo Eŭropo Revizitita: Kiel Postvivi Postkomunismon)'', kiu reflektis pri la daŭraj dividoj inter Orienta kaj [[Okcidenta Eŭropo]] eĉ tridek jarojn post la [[falo de la Berlina Muro]]. Bazante sin sur la kolektoj de eseoj, kiujn ŝi publikigis en la 1990-aj jaroj, ŝi provas taksi la pasintajn tri jardekojn da ŝanĝo. Drakulić skribas pri la amaraj [[Seniluziigo|seniluziiĝoj]] sentitaj de multaj orienteŭropanoj, kiuj atendis, ke la [[revolucioj de 1989]] enkondukos novan epokon de [[demokratio]] kaj prospero. Anstataŭe, la eseoj en ĉi tiu kolekto rivelas, ke orienteŭropanoj ankoraŭ sentas sin kiel [[Duaranga civitano|duarangaj civitanoj]]. En sia ĉapitro diskutanta tion, kion li nomas "eŭropa manĝaĵa [[rasapartismo]]", Drakulić priskribas kiel enketistoj malkovris, ke okcidentaj kompanioj vendis malsuperajn produktojn en la Oriento sub la samaj [[Varomarko|varmarkoj]] kaj [[Pakaĵo|pakaĵoj]], kiujn ili uzas en la Okcidento: fiŝbastonetoj kun malpli da fiŝo en ili kaj biskvitoj faritaj kun pli malmultekosta [[palmoleo]] anstataŭ [[butero]]. Drakulić ankaŭ pripensas la persiston de postkomunisma [[nostalgio]] en la regiono dum homoj provas akcepti kaj la pozitivajn kaj negativajn [[Heredaĵo|heredaĵojn]] de sia kolektiva pasinteco. == Verkaro == === Fikcio === * ''Holograms Of Fear'' Hutchinson, London (1992). * ''Marble Skin'' Hutchinson, London (1993). * ''The Taste of a Man'' Abacus, London (1997) * ''S -a novel about Balkans'' (aka: "As If I Am Not There") (1999). * ''S.- A Novel About The Balkans'' (1999) : January 1, 2001 by Penguin Books {{ISBN|978-0140298444}} * ''Frida's Bed'' Penguin USA, New York (2008),<ref>[http://www.afterellen.com/books/2008/11/acrossthepage Across the Page: Bisexual Literature] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090208000000/https://web.archive.org/web/20090208174657/http://www.afterellen.com/books/2008/11/acrossthepage |date=2009-02-08 }}, Afterellen.com, Heather Aimee O..., November 23, 2008</ref> === Nefikcio === * ''Smrtni grijesi feminizma'' (1984) * ''How We Survived Communism and Even Laughed'', Hutchinson, London (1991). [[:en:ISBN_(identifier)|ISBN]]&nbsp;[[:en:Special:BookSources/978-0060975401|<bdi>978-0060975401</bdi>]] * ''Balkan Express: Fragments from the Other Side of the War'', W.W. Norton, New York (1993). [[:en:ISBN_(identifier)|ISBN]]&nbsp;[[:en:Special:BookSources/978-0060976088|<bdi>978-0060976088</bdi>]] * ''[[:en:Cafe_Europa|Cafe Europa]]: Life After Communism'' Abacus, London (1996) {{ISBN|978-0140277722}} * ''[[:en:They_Would_Never_Hurt_a_Fly|They Would Never Hurt a Fly: War Criminals on Trial in the Hague]]'' Abacus -Time Warner, London (2004) {{ISBN|978-0143035428}} * "Tijelo njenog tijela" (2006) * "Two Underdogs and a Cat", Seagull Books. London, NY, Calcutta (2009) * ''A Guided Tour through the Museum of Communism. Fables from a Mouse, a Parrot, a Bear, a Cat, a Mole, a Pig, a Dog, and a Raven'', Penguin, New York, (2011) {{ISBN|978-0143118633}}.<ref name=":0" /> * ''Cafe Europa Revisited'', Penguin (2021) {{ISBN|978-0143134176}}.<ref>[https://www.goodreads.com/work/editions/80566701-caf-europa-revisited Selected Foreign Language Editions of ''Cafe Europa Revisited'']</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://slavenkadrakulic.com/ La oficiala retejo de Slavenka Drakulic] * [http://www.tol.org/client/article/20392-slavenka-drakulic.html Intervjuo kun Slavenka Drakulic 2009] * [https://web.archive.org/web/20110608182847/http://www.leipzig.de/int/en/kultur_gastonomie/literatur/lbev/chronik/11022.shtml Slavenka Drakulic ricevas la Libropremion de Leipzig por Eŭropa Kompreno] * [https://web.archive.org/web/20110728010704/http://seagullbooks.org/blog/2010/08/28/extract-from-two-underdogs-and-a-cat-by-slavenka-drakulic-2/ Eltiraĵo el "Du Subuloj kaj Kato"] * Slavenka Drakulic parolante ĉe Festivaletteratura 2009 - [https://www.youtube.com/watch?v=GFelK7z1suI Scintille: La leggenda del Muro di Berlino] * Publika prelego de Slavenka Drakulić: “ [https://www.youtube.com/watch?v=CZfC8K3yeF8 Intelektuloj kiel fiuloj?] [https://www.youtube.com/watch?v=CZfC8K3yeF8 La rolo de intelektuloj en la Balkanaj militoj] ” 15-19 majo 2014, Kievo Ukrainio: Pensante kune * Libroprelego de Slavenka Drakulić: [https://harriman.columbia.edu/event/book-talk-cafe-europa-revisited-slavenka-drakulic/ Revizitita Kafejo Eŭropo: Kiel Postvivi Postkomunismon], Harriman Instituto ĉe [[Universitato Kolumbio]], la 5-an de aprilo 2022 {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Drakulic, Slavenka}} [[Kategorio:Jugoslavaj verkistoj]] [[Kategorio:Kroataj ĵurnalistoj]] [[Kategorio:Kroataj disidentoj]] [[Kategorio:Kroataj eseistoj]] [[Kategorio:Kroataj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] [[Kategorio:Vivantaj homoj]] fcqxlmae38445o4vkgj8fng5vuq3qm2 0 945028 9413716 9388291 2026-06-26T06:33:00Z RG72 11847 9413716 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verda spaco | nomo = Decembrista bosko | alia nomo = {{l-ru|Роща декабристов}} | dosiero = Роща Декабристов.JPG | priskribo de dosiero = Pordego de la Decembrista bosko | landoj = [[Rusio]] | urbo = [[Jalutorovsko]] | urboparto = | alto = | areo = 78,866 hektaroj | akvo = | dato = | tipo = urba arbaro | specioj = | vizitado = senpaga, ĉiutaga | interesaĵoj = | klasifiko = [[naturmemorindaĵo]] | ligilo = | latitudo = 45/39/3.3/N | longitudo = 66/17/1.2/E | geografia lokigo = Jalutorovsko/Tjumena provinco | regiono-ISO = RU-TYU | zomo = 15 }} '''Decembrista bosko''' ({{l-ru|Роща декабристов}}) estas la parko forme de urba arbaro en la urbo [[Jalutorovsko]] ([[Tjumena provinco]], [[Rusio]]). Ĝi situas en la sudokcidenta parto de la urbo, meze de loĝataj kvartaloj, kaj havas statuson de [[naturmemorindaĵo]] de regiona signifo. Ĝia areo estas {{unuo|78,866|hektaroj}}. La vizitado estas libera kaj senpaga. == Ĝeografio == La bosko situas en la sudokcidenta urboparto. Norde ĝin borderas sennoma rivereto, nordoriente situas sennoma lageto, {{Ĉirkaŭ loko | Centro = Decembrista bosko | Norde = sennoma rivereto | Nordoriente = sennoma lageto | Oriente = stadiono Junost (Juneco) | Sudoriente = kvartaloj | Sude = kvartaloj | Sudokcidente = kukfabriko "Kuraĵ"<br/>malnova tombejo | Okcidente = kvartaloj | Nordokcidente= kvartaloj }} == Naturo == [[Dosiero:Тропинка в Роще Декабристов.JPG|eta|maldekstra|200ra|Decembrista bosko. Septembro 2014.]] Tio estas betula arbaro forme de la parko kombinata kun herbejoj, okupantaj 15% de ĝia areo. La bosko estas unu el malmultaj restintaj betulaj arbaroj, kiuj fine de la 19-a jarcento ĉirkaŭis la urbon. Inter la arboj dominas [[penda betulo]] kun aldono de [[tremolo]] kaj [[balzama poplo]] (Populus balsamifera). Laŭlonge de aleoj estas plantitaj [[tilio]] kaj [[negundo]]. En [[subarbaraĵo]] renkonteblas [[pomujo]], [[ordinara karagano]] (Caragana arborescens), [[frambujo]]. Inter la herboj dominas [[poacoj]] kaj [[karekso]]j. Situo ene de la urbo kaŭzis ĉeeston de trudherboj kaj tiuj ruderalaj, precipe de [[urtiko]]. Inter la specioj enlistigitaj en la Ruĝa Libro de Tjumena provinco estas [[etfolia tilio]] kaj [[soldata orkido]]. La birdaro konsistas el specioj arbaraj kaj [[Sinantropio|sinantropiaj]]: [[granda paruo]], [[griza turdo]], [[flava motacilo]], [[bombicilo]], [[fringo]], [[sturno]], [[eŭropa pigo]], [[griza korniko]], [[frugilego]], [[malgranda buntpego]] ka<ref name="naturrezervejoj132">{{citaĵo el libro |titolo = Особо охраняемые природные территории Тюменской области |lasta = Глазунов |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = Максимова С. Л., Николаенко С. А., Новикова А. А., Петрова О. А., Ситников П. С., Хозяинова Е. Ю., Хозинова Н. В. |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = 2 |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2022 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Тюменская областная дума |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 132 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Historio == La bosko estis vizitata de pluraj famuloj: ekzilitaj al Jalutorovsko [[decembristoj]], negocisto [[Ivan Mamontov]] kaj ties filo [[Savva Mamontov]], [[Grigorij Rasputin]] ka<ref name="naturrezervejoj132"/>. Decembristo [[Ivan Jakuŝkin]] kolektis tie ampleksan [[herbario]]n kaj sendis ĝin al la Moskva sekcio de la [[Imperiestra Rusa Geografia Societo]]<ref name="naturrezervejoj132"/>. En julio 1889 la boskon vizitis [[Omsko|omska]] botanikisto Miĥail Sijazov, kies materialojn uzis poste [[Ivan Slovcov]] en sia studaĵo "Materialo pri fitografio de Tobolska gubernio", publikigita en 1891<ref>{{citaĵo el gazeto | url = <!-- ligilo al la retpaĝo de la artikolo --> | titolo = [[:Commons:File:Записки Западно-Сибирского отдела Императорского Русского Географического общества. Кн. 12 (1891).pdf|Материалы по фитографии Тобольской губернии]] | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Словцов | persona nomo = И. Я. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Записки Западно-Сибирского отдела Императорского Русского географического общества | volumo = 12 | numero = | paĝoj = 73 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 1891 | alirdato = 2026-05-27 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. Miĥail Sijazov en 1892 publikigis artikolon "Pri botanika karakterizo de Jalutorovsko kaj ties plej proksimaj ĉirkaŭaĵoj", same en la "Noticoj de la Okcidentsiberia Sekcio de la Imperiestra Rusa Geografia Societo"<ref>{{citaĵo el gazeto | url = <!-- ligilo al la retpaĝo de la artikolo --> | titolo = [[:Commons:File:Записки Западно-Сибирского отдела Императорского Русского Географического общества. Кн. 13. Вып. 1 (1892).pdf|К ботанической характеристике Ялуторовска и его ближайших окрестностей]] | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Сиязов | persona nomo = М. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Записки Западно-Сибирского отдела Императорского Русского географического общества | volumo = 13 | numero = | paĝoj = 1–26 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 1892 | alirdato = 2026-05-27 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. Li interalie diris ke de tri flankoj la urbo estas ĉirkaŭita de belaj betulaj boskoj, el kiuj la plej granda komenciĝas apud malliberejo, do ĉe enveturo al la urbo flanke de la Siberia landvojo. {{Citaĵo |teksto = De tri flankoj (sudokcidento, okcidento kaj nordo) la urbon ĉirkaŭas belegaj betulaj boskoj, alterne de pli aŭ malpli larĝaj sekaj herbejoj. La plej granda el tiuj ĉi boskoj ("La Granda") komenciĝas apud malliberejo. De sudo al la urbo venas 2 landvojoj, unu al [[Tjumeno]], la alia al [[Iŝimo]] kaj [[Omsko]]. Alta, bone kreskinta betularo, trapasata de tiuj ĉi landvojoj, etendiĝas de la granda bosko al la apudurba vilaĝeto Borovuŝka [Pinarbareto]. Mankas plej etaj duboj, ke je antaŭa tempo al la urbo de tiu ĉi flanko etendiĝis pina arbaro: tion atestas rememoroj de loĝantoj, nomo de la ĵus menciita vilaĝeto, seka sabla grundo laŭ landvojo al Omsko, kie dekstre de la vojo estas dissemitaj arbustoj de ''[[kaluno]]'' kaj fine tio ke plu laŭ tiu ĉi landvojo, 2 [[versto]]jn [{{unuo|2,13|km}}] for de la urbo, komenciĝas vera pinaro — "Borok" [Pinarbareto] de vilaĝeto Pamjatnoje. |aŭtoro = Miĥail Sijazov |verko = Pri botanika karakterizo de Jalutorovsko kaj ties plej proksimaj ĉirkaŭaĵoj<ref>{{citaĵo el gazeto | url = <!-- ligilo al la retpaĝo de la artikolo --> | titolo = [[:Commons:File:Записки Западно-Сибирского отдела Императорского Русского Географического общества. Кн. 13. Вып. 1 (1892).pdf|К ботанической характеристике Ялуторовска и его ближайших окрестностей]] | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Сиязов | persona nomo = М. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Записки Западно-Сибирского отдела Императорского Русского географического общества | volumo = 13 | numero = | paĝoj = 1 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 1892 | alirdato = 2026-05-27 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref> |origina teksto = С трех сторон (юго-запада, запада и севера) город окружают прекрасные березовые рощи, чередующиеся с более или менее широкими сухими лугами. Самая значительная из этих рощ ("Большая") начинается около тюремного замка. С юга к городу подходят 2 тракта, один — на Тюмень, другой — на Ишим и Омск. Высокий, хорошо разросшийся березняк, пересекаемый этими трактами, тянется от большой рощи до пригородной деревеньки Боровушки. Нет ни малейшего сомнения, что в прежнее время к городу с этой стороны подходил сосновый бор: об этом свидетельствуют предания жителей, название только что упомянутой деревеньки, сухая песчаная почва по тракту на Омск, где вправо от дороги, разбросаны кусты ''вереска'', и, наконец, то обстоятельство, что дальше по тому же тракту, в 2-х верстах от города, начинается настоящий сосняк — "Борок" деревушки Памятное. }} Li skribis ke la bosko estis neprizorgita, sed aktive vizitata de lokanoj. {{Citaĵo |teksto = Amasoj de falintaj folioj kovras la teran surfacon. La trunkoj superkreskis per [[likeno]]j, ĉirkaŭ radikoj kaj sur malnovaj duonputraj arbostumpoj abunde verdas [[torfa musko]]. Ie kaj tie estas dissemitaj tufetoj de [[ekvizeto]]j kaj [[filiko]]j. Herbaro de la bosko estas ege monotona: ĝi konsistas preskaŭ sole el [[Arbuto (genro)|arbuto]], donanta grandegan nombron de beroj. Inter la aliaj plantoj plej ofte trafas la okulojn [[trifolio]] (Trifolium medium), [[violo]] kaj pirolo (Pyrola). En unu loko, apud malseka vasta ravineto, al mi renkontiĝis kelkaj tufetoj de la floranta [[Chimaphila umbellata]]. El la arbustoj en la bosko kreskas sufiĉe nemalofte [[rozo]]. La urbanoj plukas ĉi tie berojn kaj fungojn (laktarioj sekaj kaj malsekaj, [[Boletus edulis|noblaj boletoj]] kaj brunaj boletoj). Bonan kreskon de la fungoj stimulas ĉi tie grava humideco de la aero, klarigebla per vasteco kaj denseco de la bosko, kaj ankaŭ per ĉeesto de granda marĉo en ĝi. |aŭtoro = Miĥail Sijazov |verko = Pri botanika karakterizo de Jalutorovsko kaj ties plej proksimaj ĉirkaŭaĵoj<ref>{{citaĵo el gazeto | url = <!-- ligilo al la retpaĝo de la artikolo --> | titolo = [[:Commons:File:Записки Западно-Сибирского отдела Императорского Русского Географического общества. Кн. 13. Вып. 1 (1892).pdf|К ботанической характеристике Ялуторовска и его ближайших окрестностей]] | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Сиязов | persona nomo = М. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Записки Западно-Сибирского отдела Императорского Русского географического общества | volumo = 13 | numero = | paĝoj = 7 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 1892 | alirdato = 2026-05-27 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref> |origina teksto = Массы опавших листьев покрывают поверхность земли. Стволы обросли лишаями, а около корней и на старых полусгнивших пнях пышно зеленеет торфяной мох. Кое-где рассеяны кустики хвоща и папоротника. Травяная растительность рощи крайне однообразна: она состоит почти исключительно из земляничника, дающего громадное количество ягод. Из других растений чаще всего бросаются в глаза клевер (Trifolium medium), фиалка и грушанка (Pyrola). В одном месте, около сырого ложка, мне встретились несколько кустиков цветущей Chimaphila umbellata. Из кустарников в роще растет довольно нередко шиповник. Жители города собирают здесь ягоду и грибы (грузди сырые и сухие, белые грибы и обабки). Хорошему росту грибов способствует здесь значительная сырость воздуха, объясняемая обширностью и густотою рощи, а также — присутствием в ней большого болота. }} La {{daton|22|6|1941}} en la bosko okazis sporta festo de la lignofabriko, kiun partoprenis preskaŭ ĉiuj kunlaborantoj. Oni kuris, trapasis GTO-ekzamenojn<ref>{{l-ru|ГТО}} estas mallongigo de {{l-ru|Готов к труду и обороне}}, do ''Pretas al Laboro kaj Defendo'' — sistemo de sportaj ekzamenoj en [[Sovetunio]].</ref>, ludis kaj festis. Subite venis informoj pri [[Operaco Barbaroso|nazia invado]], do la festo ĉesis. En apuda stadiono okazis mitingo kaj centoj da kunlaborantoj prezentis rekrutpetojn al la milita komisarejo. Baldaŭ 80% de la laboristoj foriris al la milito<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tumentoday.ru/2015/03/27/надежная-опора-ялуторовского-тыла/ | titolo = Надежная опора ялуторовского тыла | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Людмила Шорохова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2015-03-17 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Oblast Segodnja | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20150708100734/https://tumentoday.ru/2015/03/27/надежная-опора-ялуторовского-тыла/ | arkivdato = 2015-07-08 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|22|8|1968}} estis eldonita decido N 515 de la Ekzekutiva Komitato de la Tjumena Provinca Soveto de Deputitoj de Laboristoj, per kiu ĝi ricevis statuson de naturmemorindaĵo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://admtyumen.ru/ogv_ru/news/subj/more.htm?id=11561565@egNews | titolo = Пятьдесят лет под охраной | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-22 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-08-29 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Registaro de Tjumena provinco | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|25|10|2004}} aperis ordono N 132 de la administracio de Tjumena provinco, kiu difinis statuson de la bosko kaj ĝiajn limojn<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://admtyumen.ru/law/view.htm?id=220965 | titolo = О памятнике природы регионального значения «Роща Декабристов» в г. Ялуторовске (с изменениями на 21 февраля 2013 года) | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-29 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2004-10-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Registaro de Tjumena provinco | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. En majo 2015 lernantoj plantis tie 50 tiliojn<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/191376.html | titolo = В Ялуторовске вырастет липовая аллея | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2015-05-15 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20260530170953/https://t-l.ru/191376.html | arkivdato = 2026-05-30 | citaĵo = }}</ref>. La bosko estas aktive vizitata de lokanoj kaj turistoj. Nordoriente ĝin najbaras stadiono "Junost" ({{l-ru|Юность}}, do ''Juneco'') kaj skiejo<ref name="naturrezervejoj132"/>. Komence de la 2000-aj jaroj la bosko estis grandparte forlasita kaj vizitata de marĝenuloj, foje kun krimaj intencoj. En 2002 oni raportis pri pluraj kazoj de huliganado, priŝtelado kaj rabado en la bosko<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://vsluh.ru/novosti/proisshestviya/durnoy-slavoy-polzuetsya-u-zhiteley-yalutorovska-roshcha-dekabristov_4751/ | titolo = Дурной славой пользуется у жителей Ялуторовска "Роща декабристов" | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-29 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Виталий Лазарев | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2002-04-04 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Vsluh.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20260529152814/https://vsluh.ru/novosti/proisshestviya/durnoy-slavoy-polzuetsya-u-zhiteley-yalutorovska-roshcha-dekabristov_4751/ | arkivdato = 2026-05-29 | citaĵo = }}</ref>. == Transporto == La plej proksimaj bushaltejoj estas: ''Ulica Aviatorov'' (okcidente), ''Plodovaja Ulica'' (nordokcidente), ''Roŝĉa Dekabristov'' (sudoriente), ''Ŝkola N 3'' (nordoriente). == Vidu ankaŭ == * [[Spirit-Memora Komplekso (Jalutorovsko)]] * [[Urboĝardeno de Jalutorovsko]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Unua}} [[Kategorio:Parkoj en Jalutorovsko]] [[Kategorio:Protektitaj areoj en Rusio]] 9qmvn4dcu3bq9du7w89giv919b24j9e 10 945214 9413218 9410637 2026-06-25T12:28:13Z ~2026-36724-56 259320 + toskano 9413218 wikitext text/x-wiki {{Navigilo2 | nomo = Vinberkulturo en Italio | titolo = [[Vitikulturo en Italujo]] | stato = collapsed | bildo = | stilo de paraj = background:#eeeeee | bildo = [[File:Pinot_Noir_grapes_after_veraison.jpg|100px]] | listo1 = [[Vinberkulturo en Valle d'Aosta|Valle d'Aosta]] {{·}} [[Vinberkultivaĵo en Piemonto|Piemonto]] {{·}} [[vitikulturo en Lombardio|Lombardio]] {{·}} [[Vinberkulturo en Sardio|Sardio]] {{·}} [[Vinberkulturo en Friuli-Venecia Giulia|Friuli-Venecia Giulia]] {{·}} [[Vinberkulturo en Trentino-Alta Adiĝo|Trentino-Alta Adiĝo]] {{·}} [[Vinberkulturo en Ligurio|Ligurio]] {{·}} [[Vinberkulturo en Veneto|Veneto]] {{·}} [[Vitikulturado en Emilio-Romagna|Emilio-Romagna]] {{·}} [[Vitikulturo en Toskano|Toskano]] }}<noinclude> [[Kategorio:Navigilo:Eŭropo|{{PAGENAME}}]] </noinclude> tsk0vo9kxil4k8ejz2g6api8hxbkrec 0 946271 9413392 9410616 2026-06-25T15:58:08Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9413392 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | nomo = | eonomo = | emblemo = Stema Biserica Unitariană din Transilvania.jpg | bildo = | bildo_priskribo = | grandeco de bildo = | tipo = [[Eklezio]] | celo = | moto = Dio estas Unu | agareo = | agmetodo = | fondodato = [[1568]] | malfondodato = | latitudo = | longitudo = | regiono-ISO = | situo sur mapo = | mapo = | mteksto = | sidejo = [[Koloĵvaro]] | estro = | estro1 = [[István Kovács (unitariisma episkopo)|István Kovács]] | estro1_tipo = Episkopo | estro2 = | estro2_tipo = | fondintoj = [[Ferenc Dávid]] | elstaruloj = | buĝeto = | buĝetfonto = | dungitaro = | lingvoj = | TTT-ejo = http://unitarius.org | twitter = | notoj = | ĝisdatigo = | Mapo en angulo = | angula mapo = | aldono = | dosiero = | stilo = | angulo = | angula stilo = | angula larĝo = }} La '''Hungara Unitariisma Eklezio''' estis establita la {{daton|28|junio|2012}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.magyarkurir.hu/hirek/kolozsvari-zsinat-egyesul-az-erdelyi-es-magyarorszagi-unitarius-egyhaz|title=Koncilio de Kluĵo - la Unitarisma Eklezio de Transsilvanio kaj Hungario unuiĝas}}</ref>, kun sidejo en [[Koloĵvaro]], post kiam la [[Transilvania Unitariisma Eklezio]] (la komunumo de unitarianoj loĝantoj en [[Rumanio]]) unuiĝis kun la [[Hungarlanda Unitariisma Eklezio]]. La vasta plimulto de ĝiaj membroj loĝas en [[Transilvanio]], ĉirkaŭ 1% de la loĝantaro de Transilvanio. ==Historio== [[Dosiero:Körösfői-Kriesch Aladár Tordai országgyűlés.jpg|eta|Ferenc Dávid tenante sian paroladon ĉe la Dieto de Torda (1568), en Hungara reĝlando (hodiaŭ Turda, Rumanio). Pentraĵo de Aladár Körösfői-Kriesch (1896).]] ===Reformacio kaj kontraŭreformacio=== La [[Unitariismo|Unitariisma]] Eklezio estis fondita fare de [[Ferenc Dávid]] kiel daŭrigo de la [[reformacio]]. La jaro de ĝia fondo estas konsiderata kiel [[1568]], kiam la [[parlamento de Torda]] deklaris liberecon de [[Pensolibero|penso]] kaj [[Religia libereco|religio]], inkluzive de la unitaria religio apud la tri agnoskitaj konfesioj ([[katolika]], [[luterana]], [[kalvinismo|kalvina]]). Princo [[János Zsigmond]] de Transsilvanio estis forta subtenanto de la eklezio; ĉe la parlamento en [[Marosvásárhely]] okazinta en [[1571]], li konfirmis la decidon de la parlamento en Torda. La princo donis la presejon en [[Gyulafehérvár]] al Ferenc Dávid por la disvastigo de unitaria kredo. La latina nomo ''{{lang|lat|Unitaria}}'' unue aperis en [[1600]]; ĝi estas oficiale uzata de la eklezio ekde [[1638]].<ref>{{Cite web|url=https://www.unitarius.hu/egyhaztortenet|title=https://www.unitarius.hu/egyhaztortenet}}</ref> Post la morto de Zsigmond János, la katolikaj [[Báthory|Báthory-princoj]] malfermis la vojon al la [[Kontraŭreformacio]]. [[Kristóf Báthory]] malpermesis al Ferenc Dávid prediki kaj malliberigis lin en [[Déva]] Castle. Li alportis [[jezuitoj|jezuitojn]] al la lando por malhelpi la plian disvastiĝon de la reformacio. Post la morto de Ferenc Dávid, la defendanto de la unitaria religio estis [[György Enyedi]]. Inter la transsilvanaj princoj, krom János Zsigmond, ankaŭ [[Mózes Székely]], naskita en [[Udvarhely]], estis unitariisto.<ref>{{citaĵo de libro|persona nomo=Lukács Sándor| familia nomo=SZEKERES| aŭtoroligilo=|titolo=Székely Mózes Erdély székely fejedelme|loc=Székelyudvarhely|jaro=2007}}</ref> Princo [[István Bocskai]], elektita en [[1605]], elpelis la jezuitojn el Transsilvanio kaj redonis la preĝejojn kaj altlernejojn al la unitarianoj. ===Dum la [[Habsburga Imperio]]=== [[Dosiero:Kvár Brassai.jpg|eta|La konstruaĵo de la Unuitaria Kolegio János Zsigmond en [[Koloĵvaro]]]] La [[Habsburga]] regado alportis periodon de provizora malkresko por la Unitariisma Eklezio, kiel por aliaj historiaj [[Protestantismo|Protestantismaj]] eklezioj. Sub la Habsburgoj, protestantoj suferis malavantaĝojn en ĉiuj areoj kompare kun la [[Romkatolika Eklezio|Katolikoj]]. La unitarianoj ankaŭ perdis multajn el siaj preĝejoj. [[Maria Tereza de Aŭstrio|Maria Tereza]] eĉ forprenis gravajn preĝejojn de la eklezio, kiel ekzemple la preĝejo de la [[Székelykeresztúr]]. Tiuj okazis sendepende de la efektiva nombro da kredantoj. La [[Toleremo-Dekreto]] fine reduktis la diskriminacion kontraŭ protestantoj kaj [[Judismo|judoj]] en la lando - kvankam ĝi ne kreis egalecon. Kvankam ĝi permesis al protestantoj kaj judoj libere praktiki sian religion sub reguligitaj kondiĉoj, ĝi daŭre certigis la absolutan superecon de katolikoj en ĉiuj areoj (ekz., en kazo de miksitaj geedzecoj, laŭ la dekreto, nur filoj de protestantaj patroj estus protestantoj, dum ĉiuj infanoj de katolikaj patroj estus katolikoj). Malgraŭ ĉiuj ceteraj malavantaĝoj, la dekreto malrapidigis la malkreskon de protestantoj en la imperio. ===Inter la du mondmilitoj=== La [[Unua Mondmilito]] ankaŭ kaŭzis grandajn perdojn por la unitarianoj, kaj la [[Traktato de Trianon]] puŝis la plimulton de la kredantoj en malplimulton, dividante la eklezion en du. La plimulto de la kredantoj finis en [[Rumanio]], dum pli malgranda parto (kelkaj miloj da homoj) restis civitanoj de [[Hungario]]. Malgraŭ ĉio ĉi, institucia divido ne okazis dum longa tempo. Post la [[Dua Viena Arbitracio]], kiam Norda Transilvanio reunuiĝis kun Hungario, la plimulto de la kredantoj de la eklezio revenis al la teritorio de la sama lando, kaj poste, kiel rezulto de la postmilita disiĝo, la plimulto de la kredantoj denove fariĝis civitanoj de [[Rumanio]]. La sola paroĥo de [[Budapeŝto]] translokiĝis al la teritorio de Hungario. Malgraŭ tiu, la unueco de la eklezio restis laŭjure senŝanĝa ĝis {{daton|1968}}. En {{daton|1968}}, la paroĥo de Budapeŝto, fariĝis sendependa kaj funkciis kiel aparta eklezio kun propra gvidantaro sub la nomo Hungarlanda Unitariisma Eklezio ĝis {{daton|2012}}. ===Dum komunismo=== [[Dosiero:Budapesti Unitárius Templom1.jpg|eta|Unitariisma Preĝejo de Budapeŝto]] La kontraŭeklezia kaj [[ateismo|ateisma]] propagando de [[Komunismo]] kaŭzis grandegan damaĝon al la eklezioj. La Unitariisma Eklezio, pro sia emfaze hungara karaktero, suferis proporcie pli gravajn damaĝojn ol la pli grandaj historiaj eklezioj.<ref>János Pál / Gvidantaro de la Unitarisma Eklezio inter 1945 kaj 1965. Metamorfozo de celgrupo? http://epa.oszk.hu/02100/02169/00044/pdf/Pal%20Janos_082-175.pdf</ref> En {{daton|1948}}, la komunista registaro ŝtatigis ekleziajn posedaĵojn kaj instituciojn. La Transilvania Unitariisma Eklezio perdis siajn plej gravajn instituciojn tiutempe, inkluzive de siaj du plej signifaj altlernejoj (la unitariismaj altlernejoj de Kolozsvár kaj Székelykeresztúr). Ĉi tiuj institucioj estis restarigitaj nur post la [[Rumana Revolucio de 1989|ŝanĝo de reĝimo]], kaj ili devis atendi multajn pliajn jarojn por la redono de siaj konstruaĵoj. ===Post la komunismo=== Post la ŝanĝo de reĝimo, la historiaj eklezioj ankaŭ povis denove plifortigi sin. Ĉiuj protestantaj eklezioj reorganiziĝis kaj fiksis sian propran statuson. Tiutempe, la reformitaj kaj luteranoj, same kiel la unitarianoj, adoptis novajn regularojn, kanonojn kaj fondajn dokumentojn. En la demokratiiĝanta Rumanio, la ĉefa tasko de la Unitariisma Eklezio estis restarigi la antaŭkomunismajn kondiĉojn, reorganizi kaj plifortigi la eklezian vivon kaj edukadon, kaj reakiri perditajn ekleziajn posedaĵojn. Ili ankaŭ restarigis siajn du plej gravajn edukajn instituciojn, la [[Unitariisma Kolegio János Zsigmond]] en [[Koloĵvaro]] kaj la [[Unitariisma Mezlernejo Berde Mózes]] en [[Székelykeresztúr]]. Laŭ Leĝo n-ro 501/2001 pri la restituo de ekleziaj posedaĵoj, la eklezioj povis repreni siajn malnovajn konstruaĵojn. Ekde la ŝanĝoj, la episkopa oficejo de la eklezio ankaŭ troviĝas en la Unitariisma Kolegio János Zsigmond. La {{daton|28|junio|2012}} la unueco de la Unitariisma Eklezio ankaŭ estis restarigita. La unuiĝinta eklezio estis nomita la Hungara Unitariisma Eklezio. La restarigo de la unueco de la eklezio estas finpretigata per la adopto de komunaj bazaj dokumentoj fare de la du ekleziaj partoj. La centro de la unuiĝinta eklezio estas [[Koloĵvaro]], kaj ĝia episkopo estas [[István Kovács (unitarisma episkopo)|István Kovács]]. ==Nombro da kredantoj== [[Dosiero:Unitarieni Romania (2002).png|eta|Unitaranoj en [[Rumanio]] laŭ la censo de [[2002]]]] Dum la censo de 2011, {{nombro|57686}} unitarianoj estis registritaj en Rumanio kaj {{nombro|6820}} en Hungario.<ref>{{Cite web|url=http://www.recensamantromania.ro/noutati/volumul-ii-populatia-stabila-rezidenta-structura-etnica-si-confesionala/|title=11. Populaţia după religie – macroregiuni, regiuni de dezvoltare, judeţe şi categorii de localităţi|akirita=2019-06-25|accessdate=2026-06-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210926205609/http://www.recensamantromania.ro/noutati/volumul-ii-populatia-stabila-rezidenta-structura-etnica-si-confesionala/|archivedate=2021-09-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ksh.hu/nepszamlalas/vallas_sb|title=2011. évi népszámlálás – 10. Vallás, felekezet|red=Központi Statisztikai Hivatal|akirita=2019-06-25}}</ref> En 2022, {{nombro|46186}} en Rumanio kaj {{nombro|6552}} en Hungario.<ref>{{Cite web|url=https://transtelex.ro/kozelet/2022/12/30/nepszamlalas-2022-elso-adatok|title=A romániai magyarok száma egymillió fölött van – megjelentek az első népszámlálási adatok|akirita=2026-06-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nepszamlalas2022.ksh.hu/adatbazis/|title=2022. évi népszámlálási adatbázis|akirita=2026-06-08}}</ref> ==Strukturo de la Eklezio== La eklezio baziĝas sur [[sinodo|sinodaj]] [[presbitero|presbiteraj]] principoj, kio signifas, ke ĝi regas sin ne per la individuo, sed per la decidoj de elektitaj presbiteroj. La membroj de ĉiu [[paroĥo]] formas ĝeneralan asembleon, kiu estas la plej alta decida organizaĵo de la paroĥo. La ĝenerala asembleo elektas paroĥan konsilion (''{{lang|hu|keblitanács}}'') el inter siaj membroj, kiu fariĝas la estraro de la paroĥo. La prezidantoj de la paroĥa konsilio estas la pastro kaj la kuratoro, ankaŭ elektitaj de la ĝenerala asembleo. Teritorie proksimaj paroĥoj estas grupigitaj en Eklezia Distrikto. La Hungara Unitariisma Eklezio havas ses tiajn distriktojn, kiujn gvidas la Distrikta Asembleo. Ĉi tiu asemblo elektas la [[Dekano (eklezio)|dekanon]] kaj la du sekularajn distriktajn kuratorojn. La ses Ekleziaj Distriktoj kaj la Hungara Eklezia Distrikto kune formas la universalan eklezion. La ĉefa decida organizaĵo estas la Sinodo, kiu kunvenas ĉiujn tri jarojn, kaj la Ĝenerala Konsilio, kiu kunvenas ĉiujare. Ĉi tiuj du organizaĵoj elektas eklezian reprezentan konsilion, same kiel episkopon kaj du ĉefkuratorojn, kiuj kune regas la eklezion.<ref>{{Cite web|url=https://unitarius.org/egyhazszerkezet/|title=https://unitarius.org/egyhazszerkezet/|akirita=2026-06-08}}</ref> ==Vidu ankaŭ== *[[Unitariismo]] *[[Ferenc Dávid]] ==Referencoj== {{Referencoj}} {{Kristanismo}} [[Kategorio:Eklezio]] [[Kategorio:Unitariismo]] psxwl42elwhfgkimcyf459fombanyme 0 946319 9413321 9396981 2026-06-25T14:44:01Z Sj1mor 12103 9413321 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Charles DESPIAU''' (naskiĝis la 4-an de novembro 1874 en [[Mont-de-Marsan]] - mortis la 28-an de oktobro 1946 en [[Parizo]]) estis [[Francoj|franca]] skulptisto, instruisto kaj pentristo, kiu estis aparte estimata kiel portretisto kaj fariĝis unu el la plej elstaraj skulptistoj de la frua 20-a jarcento kune kun [[Auguste Rodin]], [[Aristide Maillol]] kaj [[Antoine Bourdelle]]. Li ankaŭ laboris kiel desegnisto, grafikisto kaj libroilustristo.<ref name=":0">{{Citation|last=Johannesen|first=Ole Rønning|title=Charles Despiau|date=2024-11-26|work=Store norske leksikon|url=https://snl.no/Charles_Despiau|access-date=2025-01-21|language=no}}</ref> Lia verkaro estas konata pro nudaj figuroj kaj portretoj. En harmonie deizajnitaj portretoj kaj nudaĵoj, li interpretis la vivantan homecon de la modelo per rafinita psikologia rigardo. Malgraŭ sia kvante limigita produktado, li estas konsiderata unu el la plej grandaj skulptistoj de nia tempo. [[//sv.wikipedia.org/wiki/Fil:Rotterdam_CharlesDespiau.jpg|ligilo=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rotterdam_CharlesDespiau.jpg|eta|Statuo Assia en Roterdamo , 1937]] Inter liaj verkoj, serio de esprimplenaj karakteraj bustoj, inkluzive de portretoj, estas aparte rimarkinda. [[Dosiero:Recumbent_Male_Nude.jpg|eta|''Kuŝanta vira nudo'' de Despiau ĉe la [[Metropola Muzeo de Arto]].]] [[Dosiero:Despiau_sculpture.jpg|maldekstra|eta|Adoleska knabino, bronzo en la [[Nacia Galerio de Arto]] en Vaŝingtono]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.ilovefiguresculpture.com/masters/france/despiau/despiau.htm Despiau ĉe www.ilovefiguresculpture.com] (Reta galerio de 20-a-jarcentaj figurskulptaĵoj) * [https://web.archive.org/web/20060212114343/http://www.charles-despiau.com/ Retejo de Charles Despiau] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Despiau, Charles}} [[Kategorio:Francaj militistoj de la Unua Mondmilito]] [[Kategorio:Francaj skulptistoj]] hovk5x419g4e215vwst3lhc9i611d4q 0 946415 9413323 9403454 2026-06-25T14:44:25Z Sj1mor 12103 9413323 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|dosiero=Cinque maestri del rinascimento fiorentino, XVI sec, antonio manetti.JPG}} [[Dosiero:Cinq_maîtres_de_la_Renaissance_florentine,_Giotto,_Uccello,_Donatello,_Manetti,_Brunelleschi_-_Musée_du_Louvre_Peintures_INV_267_-_avec_cadre.jpg|eta|350ra|16-a-jarcenta portreto de florentinaj kulturherooj: [[Giotto]], [[Paolo Uccello]], [[Donatello]], Antonio Manetti, [[Filippo Brunelleschi|Brunelleschi]]]] [[Dosiero:Novella_del_grasso_legnajuolo,_picture_of_the_fat_woodworker.jpg|eta|''La dika lignaĵisto'', ilustraĵo]] '''Antonio di Tuccio MANETTI''' (naskiĝis la 6-an de julio 1423 en [[Florenco]] - mortis la 26-an de majo 1497 samloke) estis [[Italoj|itala]] [[matematikisto]] kaj [[arkitekto]] el [[Florenco]].<ref name=":0">{{Cite book|last1=Koch|first1=Max|url=https://books.google.com/books?id=eUY4AQAAIAAJ&pg=PA254|title=Zeitschrift Für Vergleichende Litteraturgeschichte ...|last2=Geiger|first2=Ludwig|last3=Wetz|first3=W.|last4=Collin|first4=Joseph|last5=Becker|first5=Philipp August|date=1889|publisher=A. Haack|language=de}}</ref> Li estas precipe konata pro siaj esploroj pri la loko, formo kaj grandeco de ''[[La dia komedio|la Infero]]'' de [[Dante Alighieri|Danto]]. Kvankam Manetti mem neniam publikigis sian esploradon pri la temo, la plej fruaj renesancaj florentinaj redaktistoj de la poemo, [[Cristoforo Landino]] kaj Girolamo Benivieni, raportis la rezultojn de lia esplorado en siaj respektivaj eldonoj de la ''[[La dia komedio|Dia Komedio]]''. Manetti ankaŭ famas pro sia novelo, "La Dika Lignaĵisto", kiu rakontas kruelan ŝercon elpensitan de Brunelleschi. <ref name=":12">{{cite book|author=Antonio Manetti|url=http://www.italicapress.com/index024.html|title=The Fat Woodworker|publisher=Italica Press|year=1991|isbn=978-0-934977-23-4|editor=Robert L. Martone & Valerie Martone|pages=88|access-date=4 August 2015}}</ref> Krome, lia supozebla aŭtoreco de la biografio de [[Filippo Brunelleschi]] estis vaste diskutita kaj analizita. <ref name=":22">{{Cite book|last=Manetti|first=Antonio di Tuccio|editor=Howard Saalman|title=The Life of Brunelleschi|publisher=Penn State University Press|year=1970|isbn=0271000759}}</ref> Manetti estis plie membro de la Arte di Por Santa Maria <ref name=":32">{{Cite journal|last=Zervas|first=Diane Finiello|date=1984|title=The Parte Guelfa Palace, Brunelleschi and Antonio Manetti|url=https://www.jstor.org/stable/881654|journal=The Burlington Magazine|volume=126|issue=977|pages=494–501|jstor=881654|issn=0007-6287}}</ref> (ankaŭ konata kiel Arte della Seta), unu el la sep Arti Maggiori gildoj de Florenco. Naskita en familio de [[Silko|silkkomercistoj]], Manetti ne nur ricevis bonegan edukadon sed ankaŭ havis abundan liberan tempon, en kiu li povis kultivi siajn multajn interesojn, kiuj inkluzivis [[Matematiko|matematikon]], [[Geometrio|geometrion]], [[Astronomio|astronomion]] kaj [[Filozofio|filozofion]]. <ref name=":22" /> == Galerio == <gallery style="width:100%;margin:0 10% 0 10%;" mode="packed" widths="150" caption="La [[Dia Komedio]] de [[Danto]] laŭ Antonio Manneti"> Dosiero:Manetti_Everything_Reduced_to_One_Plan_1506_Cornell_CUL_PJM_1004_01.jpg|alternative=Everything Reduced to One Plan, 1506| ''Ĉio reduktita al unu plano'', 1506 Dosiero:Manetti_The_Chamber_of_Hell_1506_Cornell_CUL_PJM_1004_02.jpg|alternative=The Chamber of Hell, 1506| ''La ĉambro de infero'', 1506 Dosiero:Manetti_Overview_of_Hell_1506_Cornell_CUL_PJM_1004_03.jpg|alternative=Overview of Hell, 1506| ''Skema superrigardo de infero'', 1506 Dosiero:Manetti_The_First_Five_Circles_1506_Cornell_CUL_PJM_1004_04.jpg|alternative=The First Five Circles, 1506| ''La unuaj kvin cirkloj'', 1506 Dosiero:Manetti_Circles_Six_and_Seven_1506_Cornell_CUL_PJM_1004_05.jpg|alternative=Circles Six and Seven, 1506| ''La sesa kaj sepa cirkloj'', 1506 Dosiero:Manetti_The_Lair_of_Geryon_1506_Cornell_CUL_PJM_1004_06.jpg|alternative=The Lair of Geryon, 1506| ''La kaverno de [[Geriono]]'', 1506 Dosiero:Manetti_The_Tomb_of_Lucifer_1506_Cornell_CUL_PJM_1004_07.jpg|alternative=The Tomb of Lucifer, 1506| ''La tombo de [[Lucifero]]'', 1506 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/search/collection/p15324coll10/searchterm/Gubbio%20Studiolo%20and%20its%20conservation/field/title/mode/all/conn/and/order/nosort ''La Gubbio Studiolo kaj ĝia konservado, volumoj 1 & 2''], el La Metropola Muzeo de Arto-Bibliotekoj (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Antonio Manetti (vidu indekson) * Pliajn informojn pri la Dia Komedio de Danto far Manetti oni povas trovi en la [https://persuasivemaps.library.cornell.edu/ verko de Universitato Cornell: Persuasive Cartography: The PJ Mode Collection.] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Manetti, Anotnio}} [[Kategorio:Italaj renesancaj arkitektoj]] [[Kategorio:Italaj arkitektoj de la 15-a jarcento]] ebdd2x7q0vqrvv2jd8ctzq698euayv0 0 946492 9413325 9403467 2026-06-25T14:44:41Z Sj1mor 12103 9413325 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Barye-Pere-Lachaise.jpg|eta|Tombo kaj busto de Antoine-Louis Barye ĉe la [[Tombejo Père-Lachaise|Père Lachaise Tombejo]]]] '''Antoine-Louis BARYE''' (naskiĝis la 24-an de septembro 1795 en [[Parizo]]{{Streketo}} mortis la 25-an de junio 1875 samloke) estis [[Romantikismo|romantika]] [[Francio|franca]] [[Skulptarto|skulptisto]] plej fama pro sia laboro kiel ''animalier'', skulptisto de bestoj. Lia filo kaj lerninto estis la skulptisto [[Alfred Barye]]. == Kariero == Antoine-Louis Barye estas ĉefe konata pro siaj bestogrupoj, kiel ekzemple ''Tigro formanĝanta krokodilon'' kaj ''Leono dispremanta serpenton'' (bronzo). La [[Luvro]] gastigas grandan kolekton de malgrandaj bronzaĵoj de Barye. Li laboris preskaŭ ekskluzive per [[bronzo]], precipe por siaj skulptaĵoj de batalantaj bestoj, por kiuj li faris skizojn ĉe la [[bestoĝardeno]] ''[[Jardin des Plantes]]'' en Parizo. Li estis profesoro ĉe la Muzeo pri la Historio de Parizo kaj havis [[Auguste Rodin]] kiel lernanton. Inter la plej bonaj el liaj restantaj verkoj el la sekvaj jaroj estas la reliefo de la leono sur la piedestalo de la [[Kolono de Julio]], morta gazelo por la [[Duko de Orléans]], kaj juna leono ĵetanta ĉevalon. Inter liaj aliaj verkoj, preskaŭ ekskluzive gisitaj el bronzo, [[Lapito]] batalanta kontraŭ la [[Centaŭro]] elstaras pro la drama potenco de ĝia bildigo. Krome, ekzistas pluraj malgrandaj [[Rajdanta statuo|rajdantaj statuoj]] kaj statuetoj el diversaj periodoj de lia vivo, same kiel la iom ekscentra rajdanta statuo de [[Napoleono la 1-a]] por [[Ajaccio]] en 1864. La ''Luksemburga Muzeo'' konservas signifan nombron da liaj modeloj kaj malgrandaj bronzaĵoj. Kune kun ĉi tiuj skulptaj verkoj, Barye ankaŭ sukcese okupiĝis pri [[akvarelo]], [[gravurado]] kaj [[litografio]]. Kiel skulptisto, li estis unu el la plej fervoraj ĉampionoj de [[Realismo]], kiu kombinis penetran studon de naturo kun granda aŭdaco de koncepto. == Galerio == <gallery mode="packed-hover" heights="100"> Dosiero:Barye_Hercules.jpg|alternative=Hercules Sitting on a Bull, 1830s (National Museum, Warsaw)| ''[[Heraklo]] Sidanta sur Virbovo'', 1830-aj jaroj ([[Nacia Muzeo en Varsovio|Nacia Muzeo]], [[Varsovio]]) Dosiero:Theseus_Slaying_Minotaur_by_Barye.jpg|alternative=Theseus and the Minotaur, 1843 (Baltimore Museum of Art)| ''Tezeo kaj la Minotaŭro'', 1843 ( [[Arta Muzeo de Baltimoro|Baltimore Museum of Art]]) Dosiero:Antoine-Louis_Barye_-_Roger_and_Angelica_Mounted_on_the_Hippogriff_-_Walters_27173_-_Profile.jpg|alternative=Roger and Angelica Mounted on the Hippogriff, 1846 (Walters Art Museum)| ''Roger kaj Angelica Rajdantaj sur la Hipogrifo'', 1846 ( [[Walters Art Museum]] ) Dosiero:Antoine-Louis_Barye_-_Lapith_Combating_a_Centaur_-_Walters_2736_-_Profile.jpg|alternative=Lapith Combating a Centaur, 1848| ''Lapito Kontraŭbatalante Centaŭron'', 1848 Dosiero:Antoine-Louis_Barye_-_Turkish_Horse,_No_2_-_Walters_2767_-_Profile.jpg|alternative=Turkish Horse, No. 2, modeled c. 1844 (Walters Art Museum)| ''Turka Ĉevalo, N-ro 2'', modelita ĉ. 1844 (Walters Art Museum) Dosiero:Antoine-Louis_Barye_-_Jaguar_Devouring_a_Hare_-_Walters_27180_-_Profile.jpg|alternative=Jaguar Devouring a Hare, 1850 (Walters Art Museum)| ''Jaguaro formanĝanta leporon'', 1850 (Walters Art Museum) Dosiero:The_Panther_of_Tunis_by_Antoine-Louis_Barye.jpg|alternative=Bronze sculpture by Antoine-Louis Barye: “The Panther of Tunis”| Bronza skulptaĵo de Antoine-Louis Barye: “La Pantero de Tunizo” Dosiero:Antoine-Louis_Barye_-_Charles_VII,_the_Victorious_-_Walters_27164_-_Profile.jpg|alternative=Charles VII, the Victorious (Walters Art Museum)| Karlo la 7-a, la Venka (Walters Art Museum) Dosiero:Antoine-Louis_Barye_-_Elephants_in_Water_-_Walters_37819.jpg|alternative=Elephants in Water (Walters Art Museum)| ''Elefantoj en Akvo'' (Walters Art Museum) Dosiero:Tigresse_apportant_un_paon_à_ses_petits_by_Auguste_Cain.jpg|alternative=Paris, France. Statue of tiger. Brooklyn Museum Archives, Goodyear Archival Collection.| Parizo, Francio. Statuo de tigro. Arkivoj [[Broklina Muzeo|de la Muzeo de Broklino]], Arkiva Kolekto Goodyear. Dosiero:Tiger_at_Rest.jpg|alternative=Antoine-Louis Barye, Tiger at Rest (c. 1850–70), oil and charcoal on paper, mounted on canvas, 12 3/16 x 18 1/4 in. (31 x 46.5 cm) Clark Art Institute| Antoine-Louis Barye, ''Tigro ĉe Ripozo'' (ĉ. 1850–70), oleo kaj lignokarbo sur papero, muntita sur kanvaso, 12 3/16 x 18 1/4 coloj (31 x 46,5 cm) Clark Art Institute </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[Émile Guillemin|Émile-Coriolan Guillemin]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://bronze-gallery.com/special/exhibits.cfm?exhibitID=3 Galeria Rotacio de 50 bronzaj skulptaĵoj de Antone Louis Barye] * [https://web.archive.org/web/20061208192944/http://www.hillstead.org/collection/sculpture.html Antoine-Louis Barye ĉe la Muzeo Hill-Stead, Farmington, Konektikuto] * [[:en:R._W._Norton_Art_Gallery|:EN:Artgalerio R.W. Norton]] : [https://web.archive.org/web/20110930021209/http://www.rwnaf.org/collections/artist?artist=327 Biografio de Antoine-Louis Barye] * [http://www.rehs.com/Antoine-Louis_Barye_Bio.html Antoine-Louis Barye] - Biografio de Rehs Galleries pri la artisto. * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/60027/rec/1 ''Daumier Drawings''], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Barye (vidu indekson) {{Ĝermo|Franco|artisto|}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Barye, Antoine-Louis}} [[Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Belartoj]] [[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise]] [[Kategorio:Francaj skulptistoj]] 3099iv0i2uxqk5f28ese5y8chmmrfwr 0 946494 9413322 9399068 2026-06-25T14:44:19Z Sj1mor 12103 9413322 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Winslow HOMER''' (naskiĝis la 24-an de februaro 1836 en [[Bostono]], [[Masaĉuseco]] - mortis la 29-an de septembro 1910 en [[Scarborough]], [[Majno]]) estis usona [[Pejzaĝismo|pejzaĝisto]] kaj [[ilustristo]], plej konata pro siaj maraj temoj. Li estas konsiderata unu el la plej elstaraj pentristoj de la 19-a jarcento en Usono kaj elstara figuro en la usona arto ĝenerale. Plejparte memlerninta, Homer komencis sian karieron laborante kiel komerca [[ilustristo]].<ref>Poole, Robert M. [http://www.smithsonianmag.com/arts-culture/depths-homer.html Hidden Depths] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203030444/http://www.smithsonianmag.com/arts-culture/depths-homer.html|date=December 3, 2013}}. ''Smithsonian Magazine''. April 2008. Retrieved May 22, 2008.</ref> Li poste [[Oleo-pentrado|oleopentris]] kaj produktis gravajn studiajn verkojn karakterizitajn per la pezo kaj denseco, kiujn li ekspluatis el la medio. Li ankaŭ laboris amplekse per [[akvarelo]], kreante fluidan kaj produktivan verkon, ĉefe kronikante siajn laborferiojn.<ref>Cooper, Helen A., ''Winslow Homer Watercolors'', p. 16. Yale University Press, 1986.</ref><ref>{{cite journal|last=Hoeber|first=Arthur|author-link=Arthur Hoeber|date=February 1911|title=Winslow Homer, A Painter of the Sea|journal=The World's Work: A History of Our Time|volume=XXI|pages=14009–14017|url=https://books.google.com/books?id=Zm0AAAAAYAAJ&pg=PA14009|access-date=July 10, 2009}}</ref> Homero estis multflanka artisto, ofte ŝanĝante inter grafikaj teknikoj, de ksilografio kaj litografio, tra oleopentrado, ĝis akvarelo. Liaj verkoj, komence tute realismaj, iom post iom evoluis al [[impresionismo]], tamen li ĉiam sukcesis konservi sian individuecon. Kvankam li neniam havis studentojn, lia influo sur usona pentrarto estas nedisputebla. En realismaj bildigoj de la [[Usona Enlanda Milito]] kaj poste de la vivo ĉe la atlantika marbordo, inkluzive de laboremaj fiŝkaptistoj kaj maristoj, li esprimis la antaŭenpensantan spiriton de sia generacio.[[Dosiero:Joseph_E._Baker_-_Portrait_of_Winslow_Homer_at_the_age_of_twenty-one_(cropped).jpg|eta|Ilustraĵa portreto de Homero 21-jaraĝa.]] [[Dosiero:Winslow_Homer_-_Prisoners_from_the_Front_-_The_Metropolitan_Museum_of_Art.jpg|eta|''Prisoners from the Front'' (1866), nun entenata en la [[Metropola Muzeo de Arto]] en [[Novjorko]]]] [[Dosiero:Winslow_Homer_-_Long_Branch,_New_Jersey.jpg|eta|''Long Branch, Nov-Ĵerzejo'' (1869), nun enhavita en la [[Belarta Muzeo de Bostono|Muzeo de Belartoj]] en [[Bostono]]]] [[Dosiero:Winslow_Homer_-_Crossing_the_Pasture.jpg|eta|''Transirante la paŝtejon'' (1871–72), nun enhavita en la Amon Carter Muzeo de Amerika Arto]] [[Dosiero:A_Visit_from_the_Old_Mistress.jpg|eta|''Vizito de la maljuna mastrino'' (1876), nun enhavita en la Smithsonian Usona Arta Muzeo <ref>{{cite web|url=http://americanart.si.edu/collections/search/artwork/?id=10737|title=A Visit from the Old Mistress|publisher=Americanart.si.edu|date=July 28, 1909|access-date=December 3, 2013}}</ref>]] [[Dosiero:Winslow_Homer_-_Artists_Sketching_in_the_White_Mountains.jpg|eta|''Artistoj skizantaj en la blankaj montoj'', 1868, nun konservata en la Portlanda Muzeo de Arto en [[Portland (Majno)|Portlando, Majno]].<ref>{{cite web|url=http://collections.portlandmuseum.org/Obj18617|title=''Artists Sketching the White Mountains''|publisher=[[Portland Museum of Art]]|access-date=March 21, 2019}}</ref>]] [[Dosiero:Winslow_Homer_-_Breezing_Up_(A_Fair_Wind)_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Breezing Up (A Fair Wind)'' (1873–76) nun enhavita en la [[Nacia Galerio de Arto]] en [[Vaŝingtono|Vaŝingtono, D.C.]] <ref>{{cite web|url=http://www.nga.gov/fcgi-bin/tinfo_f?object=30228|title=Breezing Up at the National Gallery of Art|publisher=Nga.gov|access-date=December 3, 2013}}</ref>]] [[Dosiero:Winslow_Homer_-_Eastern_Point_Light_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Orientpunkta lumturo'' (1880; [[Arta Muzeo de Universitato Princeton]] ).]] == Galerio == <gallery widths="200px" heights="200px" caption="Fruaj pejzaĝoj kaj akvareloj"> Dosiero:Winslow_Homer_-_Girl_in_the_Hammock.jpg|alternative=Girl in the Hammock, 1873| ''Knabino en la [[hamako]]'', 1873 Dosiero:Winslow_Homer_-_The_Four_Leaf_Clover.jpg|alternative=The Four Leaf Clover, 1873| ''La kvarfolia trifolio'', 1873 Dosiero:Boys_in_a_Dory_MET_DT5026.jpg|alternative=Boys in a Dory, 1873, Metropolitan Museum of Art| ''Knaboj en Dorio'' ([[d:Q1250855]]), 1873, [[Metropola Muzeo de Arto]] Dosiero:Winslow_Homer_-_The_Green_Hill.jpg|alternative=The Green Hill, 1878| ''La verda monteto'', 1878 Dosiero:Winslow_Homer_-_On_the_Stile.jpg|alternative=On the Stile, c. 1878| ''Sur la trabo'', ĉ. 1878 Dosiero:Winslow_Homer_-_Peach_Blossoms,_1878.jpg|alternative=Peach Blossoms, 1878| ''Persikfloroj'', 1878 </gallery> [[Dosiero:Winslow_Homer_-_Three_Fisher_Girls,_Tynemouth_(1881).jpg|eta|''Tri fiŝkaptistaj knabinoj'', Tynemouth, akvarelo sur papero 1881, [[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtono]] [[Dosiero:Winslow_Homer_-_The_Fog_Warning_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|''La nebula averto'' (1885; Muzeo de Belartoj, Bostono).]] [[Dosiero:Winslow_Homer's_'Children_Under_a_Palm_Tree'.jpg|eta|''Infanoj sub palmarbo de Winslow Homer, 1885'']] [[Dosiero:Fox_Hunt_1893_Winslow_Homer.jpg|eta|''La vulpoĉasado'', 1893. Oleo sur kanvaso, 96,5 x 174 cm. [[Pensilvania Akademio de Belartoj]] .]] [[Dosiero:Winslow_Homer_-_The_Gulf_Stream_-_Metropolitan_Museum_of_Art.jpg|dekstra|eta|''La golfa kurento'', 1899, [[Oleo-pentrado|oleo sur kanvaso]], [[Metropola Muzeo de Arto]], Novjorko]] [[Dosiero:Winslow_Homer_-_After_the_Hurricane,_Bahamas_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Post la [[uragano]]'', pentraĵo de 1899 pri viro kuŝanta sur strando apud sia detruita boato en Bahamoj]] [[Dosiero:Northeaster_by_Winslow_Homer_1895.jpg|eta|''Nordoriente'', 1895]] <gallery widths="200px" heights="200px"> Dosiero:Winslow_Homer_-_Moonlight.jpg|alternative=Moonlight, 1874| ''Lunbrilo'', 1874 Dosiero:Winslow_Homer_-_Crab_Fishing.jpg|alternative=Crab Fishing, 1883| ''Krabfiŝkaptado'', 1883 Dosiero:Winslow_Homer_-_The_Herring_Net_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Herring Net, 1885| ''La haringreto'', 1885 Dosiero:Winslow_Homer_-_Sunlight_on_the_Coast_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Sunlight on the Coast, 1890(Toledo Museum of Art, Ohio)| ''Sunlumo sur la marbordo'', 1890 ( [[Arta muzeo de Toledo|Muzeo de Arto de Toledo]], Ohio) <ref>[http://www.toledomuseum.org/Collection/Homer_Sunlight.htm] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080324061250/http://www.toledomuseum.org/Collection/Homer_Sunlight.htm|date=March 24, 2008}}</ref> Dosiero:Moonlight,_Wood_Island_Light.jpg|alternative=Moonlight, Wood Island Light, 1894, Metropolitan Museum of Art| ''Lunbrilo, Wood Island Light'', 1894, Metropola Muzeo de Arto Dosiero:Winslow_Homer_-_Shark_fishing.jpg|alternative=Shark Fishing, 1885| ''Ŝarka fiŝkaptado'', 1885 </gallery> [[Dosiero:Winslow_Homer_-_The_Fisher_Girl_(1894).jpg|eta|''La fiŝkaptista knabino'', 1894]] == Verkaro == <gallery widths="200" heights="200" caption="Kampara vivo"> Dosiero:Fresh_Eggs_by_Winslow_Homer,_1874.png|alternative=Fresh Eggs, 1874| ''Freŝaj ovoj'', 1874 Dosiero:Song_of_the_Lark_Winslow_Homer_1876.jpeg|alternative=Song of the Lark, 1876, oil on canvas. Chrysler Museum of Art| ''Kanto de la alaŭdo'', 1876, oleo sur kanvaso. Chrysler Museum of Art Dosiero:Winslow_Homer_-_The_Reaper.jpg|alternative=The Reaper, 1878| ''La rikoltisto'', 1878 Dosiero:The_Milk_Maid_by_Winslow_Homer,_1878.png|alternative=The Milk Maid, 1878| ''La laktoservistino'', 1878 Dosiero:Winslow_Homer_-_Girl_and_Laurel.jpg|alternative=Girl and Laurel, 1879| ''Knabino kaj laŭro'', 1879 </gallery><gallery widths="200px" heights="200px" caption="Pastorecaj pejzaĝoj"> Dosiero:Winslow_Homer_-_Bo-Peep_(1878).jpg| ''Bo-Peep'', 1878 Dosiero:Brooklyn_Museum_-_Shepherdess_Tending_Sheep_-_Winslow_Homer_-_overall.jpg|alternative=Shepherdess Tending Sheep, 1878| ''Paŝtistino zorgante ŝafojn'', 1878 Dosiero:Winslow_Homer_-_Warm_Afternoon.jpg|alternative=Warm Afternoon (Shepherdess), 1878| ''Varma posttagmezo'' ( ''Paŝtistino'' ), 1878 Dosiero:Winslow_Homer_-_The_Blue_Boy.jpg|alternative=The Blue Boy, 1876| ''La blua knabo'', 1876 Dosiero:Winslow_Homer_-_Twilight_at_Leeds,_New_York_(1876).jpg|alternative=Twilight at Leeds, 1876| ''Krepusko en Leeds'', 1876 </gallery><gallery widths="200" heights="200" caption="Marbordoj kaj plaĝoj"> Dosiero:Winslow_Homer_-_On_the_Beach.jpg|alternative=On the Beach, 1869| ''Sur la strando'', 1869 Dosiero:Winslow_Homer_-_Eagle_Head,_Manchester,_Massachusetts_(High_Tide).jpg|alternative=Eagle Head, Manchester, Massachusetts, 1870| ''Agla kapo, Manĉestro, Masaĉuseco'', 1870 Dosiero:Winslow_Homer_-_Dad's_Coming!.jpg|alternative=Dad's Coming!, 1873| ''Paĉjo venas!,'' 1873 Dosiero:Winslow_Homer_-_Clear_Sailing.jpg|alternative=Clear Sailing, 1880| ''Klara velado'', 1880 Dosiero:Winslow_Homer_-_Two_boys_watching_schooners.jpg|alternative=Two boys watching schooners, 1880| ''Du knaboj rigardantaj skunojn'', 1880 Dosiero:Winslow_Homer_-_A_Basket_of_Clams.jpg|alternative=A Basket of Clams, 1873| ''Korbo da konkoj'', 1873 Dosiero:Winslow_Homer_-_A_Fresh_Breeze_(c.1881).jpg|alternative=A Fresh Breeze, c. 1881| ''Freŝa brizo'', ĉ. 1881 Dosiero:Girl_Carrying_a_Basket_by_Winslow_Homer,_1882.png|alternative=Girl Carrying a Basket, 1882| ''Knabino portanta korbon'', 1882 Dosiero:Winslow_Homer_-_Girl_with_Red_Stockings_(1882).jpg|alternative=Girl with Red Stockings, 1882| ''Knabino kun ruĝaj ŝtrumpoj'', 1882 Dosiero:Winslow_Homer,_American_-_The_Life_Line_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Life Line, 1884| ''La vivlinio'', 1884 Dosiero:Winslow_Homer_-_Summer_Night_(1890).jpg|alternative=Summer Night, 1890| ''Somera nokto'', 1890 Dosiero:Winslow_Homer_-_Watching_the_Breakers_(1891).jpg|alternative=Watching the Breakers, 1891| ''Observante la rompilojn'', 1891 </gallery><gallery widths="200px" heights="200px" caption="Montaj pejzaĝoj"> Dosiero:Winslow_Homer_The_Bridle_Path,_White_Mountains.jpg|alternative=The Bridle Path, 1868, oil painting (Clark Art Institute)| ''La rajdpado'', 1868, oleopentraĵo (Clark Art Institute) Dosiero:Winslow_Homer,_American_-_A_Huntsman_and_Dogs_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=A Huntsman and Dogs, 1891| ''Ĉasisto kaj hundoj'', 1891 Dosiero:Winslow_Homer_-_Mink_Pond.jpg|alternative=Mink Pond, 1891| ''Vizona lageto'', 1891 Dosiero:Winslow_Homer_-_Hudson_River_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Hudson River, 1892| ''La [[rivero Hudson]]'', 1892 Dosiero:Winslow_Homer_-_The_Adirondack_guide.jpg|alternative=The Adirondack Guide, 1894| ''La [[Adirondack]]-gvidlibro'', 1894 </gallery><gallery widths="200px" heights="200px" caption="Kroketo"> Dosiero:Homer_Croquet_1.jpg|alternative=A Game of Croquet, 1866| ''Kroketludo'', 1866 <ref>{{cite web|url=http://digitalcollections.library.ubc.ca/cdm/singleitem/collection/arkley/id/2151/rec/3|title=The art of Winslow Homer|work=ubc.ca}}</ref> Dosiero:Winslow_Homer_-_Croquet_Scene_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Croquet Scene, 1866| ''Kroketa sceno'', 1866 Dosiero:Homer_Croquet_2.jpg|alternative=The Croquet Match, c. 1869| ''La [[Kroketo|Kroketa]] [[matĉo]]'', ĉ. 1869 <ref>{{cite web|url=http://digitalcollections.library.ubc.ca/cdm/singleitem/collection/arkley/id/2154/rec/4|title=The art of Winslow Homer|work=ubc.ca}}</ref> Dosiero:Homer_Croquet_3.jpg|alternative=Croquet Players, 1865| ''Kroketist(in)oj'', 1865 <ref>{{cite web|url=http://digitalcollections.library.ubc.ca/cdm/singleitem/collection/arkley/id/2160/rec/14|title=A game of croquet|work=ubc.ca}}</ref> </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * Wood, Peter H. [https://www.southernspaces.org/2011/winslow-homer-and-american-civil-war "Winslow Homer kaj la Usona enlanda milito"] . Prelego pri la pentraĵo de Homer " ''Proksime de Andersonville"'' kaj lia rilato al la Usona Enlanda Milito. ''Southern Spaces'', 4-a de marto 2011. * [https://www.youtube.com/playlist?list=PLQTkhC86APkYsJpA2dZeFXcWQqfDFbJb6 Winslow Homer ĉe la Clark] [video] * [https://www.aaa.si.edu/collections/philip-c-beam-papers-6152 Artikoloj de Philip C. Beam, ĉ. 1946–ĉ. 1993] ; la historiisto pri Homer kaj lia rilata kolekto el la Smithsonian [[:en:Archives of American Art]] . * [https://www.artnews.com/art-news/market/christies-winslow-homer-watercolors-antiques-roadshow-american-art-1234728423/ Christie's vendas du akvarelojn de Winslow Homer aprezitajn ĉe Antiques Roadshow, la 24-an de januaro 2025] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Homer, Winslow}} [[Kategorio:Usonaj pentristoj de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Usonaj ilustristoj]] 4uzp60t0zf2qspl9er3pn4xjmahq5mp 0 946778 9413332 9410162 2026-06-25T14:45:34Z Sj1mor 12103 9413332 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Francesco Lazzaro GUARDI''' (naskiĝis la 5-an de oktobro 1712 en [[Venecio]] – mortis la 1-an de januaro 1793 samloke) estis itala pentristo, nobelo, kaj membro de la Venecia Skolo. Li estas konsiderata inter la lastaj praktikantoj, kune kun siaj fratoj, de la klasika venecia skolo de pentrado. En la frua parto de sia kariero li kunlaboris kun sia pli aĝa frato Gian Antonio en la produktado de religiaj pentraĵoj. Post la morto de Gian Antonio en 1760, Francesco koncentriĝis pri ''vedute''. La plej fruaj el ĉi tiuj montras la influon de [[Kanaletto|Canaletto]], sed li iom post iom adoptis pli lozan stilon karakterizitan per viglaj peniktiroj kaj libere imagita arkitekturo. [[Dosiero:CAPRICCIO_VIEW_OF_A_VENETIAN_CAMPO.png|eta|''Kapriĉo vido de venecia Campo'' (ĉ. 1780)]] [[Dosiero:Francesco_Guardi,_View_on_the_Cannaregio_Canal,_Venice,_c._1775-1780,_NGA_254.jpg|eta|''Vido de la kanalo Cannaregio, Venecio'', ĉ. 1775–1780, [[Nacia Galerio de Arto]]]] == Galerio == <gallery heights="180"> Dosiero:Antonio_Guardi_029.jpg|alternative=Departure of Tobias and Angel, Chiesa dell'Angelo San Raffaele (Venice)| ''Foriro de Tobias kaj Anĝelo'', Chiesa dell'Angelo San Raffaele (Venecio) Dosiero:FrencescoGuardiGrandCanalVenice.jpg|alternative=View on the Grand Canal at San Geremia, Venice (1760–1765), Frick Collection| ''Vido sur la Granda Kanalo ĉe San Geremia, Venecio'' (1760–1765), [[Kolekto Frick]] Dosiero:Francesco_Guardi_-_The_Bucintoro_Festival_of_Venice_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Bucintoro Festival of Venice (1780–1793), National Gallery of Denmark| ''La Bucintoro Festivalo de Venecio'' (1780–1793), [[Nacia Artmuzeo de Danio|Nacia Galerio de Danio]] Dosiero:Francesco_Guardi_053.jpg|alternative=Miracle of a Dominican Saint (1763), private collection| ''Miraklo de dominikana sanktulo'' (1763), privata kolekto Dosiero:Photograph_of_Guardi's_Regatta_in_Venice_at_the_Frick_Art_Reference_Library.jpg|alternative=Regatta in Venice (1770), Frick Collection| ''Regatto en Venecio'' (1770), [[Kolekto Frick|Frick Collection]] Dosiero:Guardi_-_View_of_the_Cannaregio_Canal_in_Venice,_ca._1770,_1984.1.179.jpg|alternative=View of the Cannaregio Canal (c. 1770)| ''Vido de la Kanalo Cannaregio'' (ĉ. 1770) Dosiero:Francesco_Guardi_-_Procession_of_Gondolas_in_the_Bacino_di_San_Marco_-_11.1451_-_Museum_of_Fine_Arts.jpg|alternative=Procession of Gondolas in the Bacino di San Marco (c. 1782), Museum of Fine Arts, Boston| ''Procesio de Gondoloj en la Bacino di San Marco'' (ĉ. 1782), [[Belarta Muzeo de Bostono|Muzeo de Belartoj, Bostono]] Dosiero:(Venice)_Fire_in_the_oil_warehouses_at_San_Marcuola_by_Francesco_Guardi_-_Gallerie_Accademia.jpg|alternative=Fire in the Oil Depot in San Marcuola (1789), Gallerie dell'Accademia| ''Fajro en la Oleo-Deponejo en San Marcuola'' (1789), [[Galerio de la Akademio de Venecio|Gallerie dell'Accademia]] Dosiero:FranchescoGvardi.Venice_landscape.Ryazan.jpg|alternative=Venice landscape, Ryazan fine art museum, Ryazan| ''Venecia pejzaĝo'', Rjazan-belarta muzeo, [[Rjazan]] Dosiero:Francesco_Guardi_-_The_Lagoon_Looking_toward_Murano_from_the_Fondamenta_Nuove_-_WGA10846.jpg| ''Laguno rigardanta al Murano de la Fondamenta Nuova'' (1765-1770), Fitzwilliam Museum <ref>Oil on canvas, 31,7 x 52,7 cm. Fitzwilliam Museum, Cambridge.</ref> Dosiero:A_Colonnade,_Partly_Ruined,_with_Figures_MET_DT3176.jpg|alternative=A Colonnade, Partly Ruined, with Figures (1780 – 90), Metropolitan Museum of Art| [[Kolonado]], parte ruinita, kun figuroj (1780-90), [[Metropola Muzeo de Arto]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[8124 Guardi]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * ''[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/49680 Canaletto]'', plena teksta ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto, kiu enhavas materialon pri Guardi * [https://web.archive.org/web/20161220111506/http://wallacelive.wallacecollection.org/eMuseumPlus?service=RedirectService&sp=Scollection&sp=SfieldValue&sp=0&sp=2&sp=2&sp=Slightbox_3x4&sp=0&sp=Sdetail&sp=0&sp=F Verkoj de Guardi en la Kolekto Wallace] * Julia L. Valiela, "[https://publications.philamuseum.org/entries/102064 ''The Grand Canal with San Simeone Piccolo and Santa Lucia'' by Francesco Guardi (cat. 303)]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ," en ''[https://publications.philamuseum.org/jgj/vol1 The John G. Johnson Collection: A History and Selected Works]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'', senpaga cifereca publikaĵo de la Filadelfia Muzeo de Arto {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Guardi, Francesco}} [[Kategorio:Italaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 18-a jarcento]] [[Kategorio:Veneciaj pentristoj]] rwjunpp8z0ams89pze8nvzhmotdee2p 0 946782 9413327 9412250 2026-06-25T14:44:49Z Sj1mor 12103 9413327 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Ludovico''' (aŭ '''Lodovico''') '''Carracci''' [ludoˈviːko karˈrattʃi, lod-] (naskiĝis antaŭ la 21an de aprilo 1555 (baptodato) en [[Bolonjo]] - mortis la 13an de novembro 1619 samloke) estis itala frubaroka pentristo, gravuristo kaj presaĵisto el Bolonjo. Li estis kuzo de la fratoj [[Agostino Carracci]] kaj [[Annibale Carracci]], kaj la plej aĝa el la grupo. Liaj verkoj karakteriziĝas per forta etoso elvokita per larĝaj gestoj kaj flagranta lumo, kiuj kreas spiritan emocion kaj estas kredititaj kun revigligo de itala arto, precipe [[Fresko|freskoarto]], kiu estis inkluzivita en formalisma [[Manierismo]]. [[Dosiero:Ludovico_Carracci_-_Christ_in_the_Wilderness,_Served_by_Angels_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|300x300ra|Ludovico Carracci - ''Kristo en la dezerto, servita de anĝeloj'']] == Galerio == <gallery widths="154" heights="200" caption="Verkoj de Ludovico Carracci"> Dosiero:Ludovico_Carracci_The_Lamentation.jpg|alternative=Lamentation of Christ (ca. 1582).| ''[[Priploro de Kristo|Lamentado pri Kristo]]'' (ĉ. 1582) <ref>Oil on canvas, 95 x 173 cm. [[Metropolitan Museum of Art]], New York.</ref> Dosiero:Lud._Carracci_La_Carraccina.jpg|alternative=Madonna and Child with St Francis of Assisi (1591) – known as "La Carraccina" due to the admiration of the young Guercino| ''Madono kaj infano kun Sankta Francisko de Asizo'' (1591) – konata kiel "La Carraccina" pro la admiro de la juna [[Guercino]] <ref>{{cite web|title=La Carraccina|url=http://bbcc.ibc.regione.emilia-romagna.it/pater/loadcard.do?id_card=164519|website=bbcc.ibc.regione.emilia-romagna.it|publisher=Regione Emilia Romagna|access-date=9 February 2019|language=it}}</ref> Dosiero:1607_Carracci_Madonna_mit_Kind_und_Heiligen_anagoria.JPG|alternative=Madonna and Child with Saints| ''Madono kaj infano kun sanktuloj'' Dosiero:Ludovico_Carracci_-_Annunciation_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Annunciation| ''Dianonco'' Dosiero:Carracci_Ludovico_Madonna_Bargellini.jpg|alternative=Madonna dei Bargellini (1588)| ''Madono de Bargellini'' (1588) Dosiero:Transfiguration_by_Lodovico_Carracci.jpg|alternative=Transfiguration (1595)| ''Transfiguriĝo'' (1595) Dosiero:Carracci,_Lodovico—Abraham_And_The_Three_Angels—Q114073475.jpg|alternative=Abraham and the Three Angels| ''Abraham kaj la tri anĝeloj'' Dosiero:Lodovico_Carracci_(Italian_-_St._Sebastian_Thrown_into_the_Cloaca_Maxima_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Saint Sebastian Thrown into the Cloaca Maxima| ''Sankta Sebastiano ĵetita en la "Cloaca Maxima"'' Dosiero:Ludovico_Carracci,_I_funerali_della_Vergine.jpg|alternative=The Funeral of the Virgin Mary| ''La entombigo de la Virgulino Maria'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/ref/collection/p15324coll10/id/13424 ''Orazio kaj Artemisia Gentileschi''], plene ciferecigita ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto-Bibliotekoj, kiu enhavas materialon pri Ludovico Carracci (vidu indekson) * [https://web.archive.org/web/20130130064732/http://www.whitfieldfineart.com/works-for-sale/ludovico-carracci/ Whitfield Belartoj] * [http://www.newadvent.org/cathen/03374c.htm ''Katolika Enciklopedio'' : Carracci] {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Carracci, Ludovico}} [[Kategorio:Italaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Italaj barokaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj akvafortistoj]] [[Kategorio:Barokaj pentristoj]] 6e5mv11mm6b5c968zy73j0pzz22a969 0 946858 9413317 9410313 2026-06-25T14:43:09Z Sj1mor 12103 9413317 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Frederic_Edwin_Church_-_Niagara_Falls_-_WGA04867.jpg|alternative=Niagara, 1857, National Gallery of Art, Washington, DC.|eta|centre|600ra| ''Niagaro'', 1857, [[Nacia Galerio de Arto]], [[Vaŝingtono]].]] {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Frederic Edwin CHURCH''' (naskiĝis la 4-an de majo 1826 en [[Hartford (Konektikuto)|Hartford]], [[Konektikuto]] – mortis la 7-an de aprilo 1900 en [[Novjorko]]) estis usona pentristo, plej konata kiel [[Pejzaĝismo|pejzaĝisto]]. Li estis centra figuro en la [[Skolo de la rivero Hudsono|Hudsona Rivero-Skolo]] de usonaj pejzaĝistoj, plej konata pro pentrado de grandaj pejzaĝoj, ofte prezentante montojn, akvofalojn kaj sunsubirojn. La pentraĵoj de Church emfazis realisman detalon, dramecan lumon kaj panoramajn vidojn. Li debutis kelkajn el siaj plej gravaj verkoj en unuopaj ekspozicioj al paganta kaj ofte ravita publiko en Novjorko. Siatempe li estis unu el la plej famaj pentristoj en Usono. [[Dosiero:Frederic_Edwin_Church_-_Niagara_Falls,_from_the_American_Side_-_Google_Art_Project.jpg|eta|250ra|maldekstre|alternative=Niagara Falls, from the American Side, 1867| ''Niagara Akvofalo, de la usona flanko'', 1867]] [[Dosiero:New_England_Scenery,_Frederic_Edwin_Church,_1851_-_Museum_of_Fine_Arts,_Springfield,_MA_-_DSC03984.JPG|eta|''Nov-Anglia pejzaĝo'' (1851) estis la "unua vera komponita pejzaĝo" de Church — ĝi uzis skizojn el diversaj lokoj por disvolvi pli detalan kaj space kompleksan pejzaĝon ol tiu trovita en la verko de Cole.<ref>Avery, 17</ref>]] [[Dosiero:Church_Heart_of_the_Andes.jpg|eta|''La Koro de la Andoj'' (1859)]] [[Dosiero:Cotopaxi_church.jpg|eta|''Kotopaksio'' (1862)]] [[Dosiero:Brooklyn_Museum_-_Tropical_Scenery_-_Frederic_Edwin_Church_-_overall.jpg|eta|''Tropika pejzaĝo'' (1873)]] [[Dosiero:Oosisoak_Frederic_Edwin_Church.jpg|eta|dekstre| ''Oosisoak'', 1861]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Frederic_Edwin_Church,_The_Andes_of_Ecuador,_c._1855,_HAA.jpg|alternative=The Andes of Ecuador, 1855, Reynolda House Museum of American Art| ''La Andoj de Ekvadoro'', 1855, Reynolda House Muzeo de Amerika Arto Dosiero:Frederic_Edwin_Church_-_Cotopaxi_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Cotopaxi, 1855| ''Kotopaksio'', 1855 Dosiero:Cross_in_the_Wilderness_Frederic_Edwin_Church.jpg|alternative=Cross in the Wilderness, 1857| ''Kruco en la sovaĝejo'', 1857 Dosiero:Frederick_Edwin_Church_-_Morning_in_the_Tropics_-_Walters_37147.jpg|alternative=Morning in the Tropics, ca. 1858, The Walters Art Museum, Baltimore| ''Mateno en la tropikoj'', ĉ. 1858, [[Walters Art Museum|La Walters Arta Muzeo]], [[Baltimore (Marilando)|Baltimoro]] Dosiero:Twilight_in_the_Wilderness_by_Frederic_Edwin_Church_(3).jpg|alternative=Twilight in the Wilderness, 1860, Cleveland Museum of Art| ''Krepusko en la sovaĝejo'', 1860, [[Klevlanda Muzeo de Arto]] Dosiero:Frederic_Edwin_Church_-_Rainy_Season_in_the_Tropics_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Rainy Season in the Tropics, 1866, Fine Arts Museums of San Francisco| ''Pluvsezono en la tropikoj'', 1866, [[Belarta Muzearo de San-Francisko|Belartaj Muzeoj de San-Francisko]] Dosiero:Church_Frederick_Edwin_Jerusalem_from_the_Mount_of_Olives.jpg|alternative=Jerusalem from the Mount of Olives, 1870, The Nelson-Atkins Museum of Art| ''[[Jerusalemo]] el la [[Olivarba monto]]'', 1870, La Nelson-Atkins Muzeo de Arto Dosiero:Parthenon_(1871)_Frederic_Edwin_Church.jpg|alternative=The Parthenon, 1871, The Metropolitan Museum of Art| ''La Partenono'', 1871, La Metropola Muzeo de Arto Dosiero:1872,_Church,_Frederic_Edwin,_Passing_Shower_in_the_Tropics.jpg|alternative=Passing Shower in the Tropics, 1872, Princeton University Art Museum| ''Preterpasanta duŝo en la tropikoj'', 1872, [[Arta Muzeo de Universitato Princeton]] Dosiero:El_Khasne_Petra.jpg| ''El Khasné, Petra'', 1874, Olana State Historic Site Dosiero:Aegean_Sea_Frederic_Edwin_Church.jpg|alternative=The Aegean Sea, c. 1877, Metropolitan Museum of Art|''La Egea maro ,'' {{Ĉirkaŭ|1877}}, [[Metropola Muzeo de Arto]] Dosiero:Frederic_Edwin_Church_-_Aurora_Borealis_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Aurora Borealis, 1865, Smithsonian American Art Museum| ''Aŭroro Borealis'', 1865, Smithsonian Usona Arta Muzeo </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[10343 Church]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.nga.gov/collection/artist-info.1138.html Frederic Edwin Church laboras] ĉe la [[Nacia Galerio de Arto]] * [http://www.metmuseum.org/toah/hd/chur/hd_chur.htm Templinio de Arthistorio] — Metropola Muzeo de Arto * [http://www.olana.org/ La Olana Partnereco] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/38038/rec/39 ''Amerika Paradizo: La Mondo de la Hudsona Rivero-Skolo''], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Church (vidu indekson) * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/56268/rec/16 ''Arto kaj la imperio-urbo: Novjorko, 1825–1861''], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plena PDF), kiu enhavas materialon pri preĝejo * [http://www.lyrics007.com/Marc%20Cohn%20Lyrics/Olana%20Lyrics.html Kantoteksto de la kanto "Olana" de Marc Cohn, pri Church kaj la bieno Olana, el la perspektivo de Church];{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210725000000/https://web.archive.org/web/20210725215422/http://www.lyrics007.com/Marc%20Cohn%20Lyrics/Olana%20Lyrics.html, |date=2021-07-25 }} * [http://www.artrenewal.org/pages/artist.php?artistid=673 Art Renewal.org];{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170619000000/https://web.archive.org/web/20170619211337/http://www.artrenewal.org/pages/artist.php?artistid=673 |date=2017-06-19 }} * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=421 Galerio Frederic Edwin Church ĉe MuseumSyndicate];{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210828000000/https://web.archive.org/web/20210828152131/http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=421 |date=2021-08-28 }} * [https://www.nytimes.com/2026/04/15/arts/design/frederic-church-hudson-river-school.html "Honorante Frederic Church: Preter la Hudson River School"] {{Subscription required}} — Artikolo de ''[[The New York Times|la New York Times]]'' {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Church, Frederic Edwin}} [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] [[Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj]] lpe21pmynam09oa2fegjwujnvzamd19 0 946952 9413318 9403749 2026-06-25T14:43:18Z Sj1mor 12103 9413318 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Tungchichang.jpg|dekstra|eta|El la pentraĵoj de Dong Qichang]] '''Dong Qichang''' ({{l-zh|董其昌|p=Dǒng Qíchāng}}, '''Tung Ch'i-ch'ang'''; ĝentileca nomo '''Xuanzai''' ({{lang|zh|玄宰}}); 1555–1636) estis ĉina artteoriulo, [[Kaligrafio|kaligrafiisto]], [[Pentrarto|pentristo]] kaj [[politikisto]] de la malfrua periodo de la [[dinastio Ming]]. [[Dosiero:Landscape_with_Calligraphy_by_Dong_Qichang_(Tokyo_National_Museum).jpg|eta|''Pejzaĝo kun kaligrafio'', [[Tokia Nacia Muzeo|Nacia Muzeo de Tokio]].]] == Galerio == <gallery> File:Calligraphy of Cursive and Semi-cursive styleby Dong Qichang.jpg|Dong Qichang, kaligrafio de kursiva kaj duonkursiva stilo, 1603. [[Tokia Nacia Muzeo]]. File:Dong Qichang. The Qingbian Mountains 1617 Cleveland Museum of Art.jpg|Dong Qichang, ''La Montoj Qingbian laŭ la stilo de Tung Yuan'', datita 1617. [[Klevlanda Muzeo de Arto]]. File:Wanluan Thatched Hall by Dong Qichang.jpg|Dong Qichang, ''Pajlotegmenta Halo de Wanluan'' (婉娈草堂图), 1597. Privata kolekto, Tajpeo. File:Dong Qichang Eight Scenes in Autumn. 4. Album leaf. 1620. Shanghai Museum..jpg|Dong Qichang, ''Ok vidoj de aŭtunaj humoroj'', datita 1620. Albumo de ok folioj, folio unu. [[Ŝanghaja Muzeo]]. File:Dong Qichang. Eight Scenes in Autumn. 1. Album leaf. 1620. Shanghai Museum..jpg|Dong Qichang, ''Ok vidoj de aŭtunaj humoroj'', datita 1620. Albumo de ok folioj, folio kvar. [[Ŝanghaja Muzeo]]. File:Dong Qichang. Eight Scenes in Autumn.2. Album leaf. 1620. Shanghai Museum..jpg|Dong Qichang, ''Ok vidoj de aŭtunaj humoroj'', datita 1620. Albumo de ok folioj, folio kvin. [[Ŝanghaja Muzeo]]. File:Dong Qichang. Eight Scenes in Autumn.3. Album leaf. 1620. Shanghai Museum..jpg|Dong Qichang, ''Ok vidoj de aŭtunaj humoroj'', datita 1620. Albumo de ok folioj, folio sep. [[Ŝanghaja Muzeo]]. File:Dong Qichang.Landscapes in the Manner of Old Masters (Wang Wei). Album leaf.1621-24 Nelson-Atkuns Museum.jpg|Dong Qichang, ''Pejzaĵoj en la stilo de malnovaj majstroj'', datita inter 1621-24. Albumo de dek folioj, folio du. [[Muzeo de Arto “Nelson-Atkins”]]. File:Tung Ch'i-ch'ang 001.jpg|Dong Qichang, ''Aŭtuna pejzaĵo''. Privata kolekto. File:Tungchichang.jpg|''Serĉante antikveco en Fengjing'' (葑泾访古图), inko sur papero, alto 80 cm, larĝo 29.8 cm, [[Nacia Palaca Muzeo]], [[Tajpeo]]. File:Tree in Summer with the shadow.jpg|Dong Qichang, ''Arbo en Somero kun la ombro'', [[Nacia Palaca Muzeo]], [[Tajpeo]]. </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.chinaonlinemuseum.com/calligraphy-dong-qichang.php Kaligrafia Galerio de Dong Qichang] ĉe la Reta Muzeo de Ĉinio * [http://www.chinaonlinemuseum.com/painting-dong-qichang.php Pentraĵgalerio de Dong Qichang] ĉe China Online Museum * [https://web.archive.org/web/20050518080603/http://www.chinapage.com/calligraphy/dongqichang/dongqichang.html Kaligrafio de Dong Qichang] ĉe Chinapage * [https://web.archive.org/web/20131107141957/http://www.mildchina.com/history-culture/dongqichang.html La Biografio de Dong Qichang kaj liaj atingoj en kaligrafio kaj pentrarto] ĉe MildChina * Pentraĵoj ĉe la loko de la [https://web.archive.org/web/20070310215603/http://www.mfa.org/collections/search_art.asp?coll_accession=&coll_name=&coll_place=&coll_medium=&coll_culture=&coll_credit=&coll_provenance=&coll_has_images=1&coll_keywords=&coll_sort=0&coll_sort_order=0&submit=Search&coll_classification=Paintings&coll_artist=Qichang reta kolekto] de la Muzeo de Belartoj de Bostono * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/88271/rec/1 Pejzaĝoj klaraj kaj radiantaj: La Arto de Wang Hui (1632–1717)], katalogo de La Metropola Muzeo de Arto * [https://web.archive.org/web/20051031095134/http://www.ac.wwu.edu/~pearce/dong.htm WWU-artikolo pri Dong Qichang] {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|}} [[Kategorio:Ĉinaj pentristoj]] [[Kategorio:Ĉinaj kaligrafiistoj]] ojgw5mbatsjlkc729aj1t0spzn264mo 0 947434 9413324 9410942 2026-06-25T14:44:34Z Sj1mor 12103 9413324 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} '''Rosalba CARRIERA''' (naskiĝis la 12-an de januaro 1673 <ref name=":42">{{Cite web |last=Jeffares|first=Neil|title=Rosalba Carriera|url=http://www.pastellists.com/articles/carriera.pdf|website=Dictionary of pastellists before 1800}}</ref> en [[Venecio]] – mortis la 15-an de aprilo 1757 samloke) estis [[Italoj|itala]] [[Rokoko|rokoka]] pentristino. En siaj pli junaj jaroj, ŝi specialiĝis pri portretaj miniaturoj. Carriera poste famiĝis pro siaj [[Paŝtelo|pastelaj]] portretoj, helpante popularigi la teknikon en dekoka-jarcenta Eŭropo. Ŝi estas memorata kiel unu el la plej sukcesaj virinaj artistinoj de iu ajn epoko. <ref>{{Cite web|url=https://nmwa.org/explore/artist-profiles/rosalba-carriera|title=Rosalba Carriera {{!}} National Museum of Women in the Arts|website=nmwa.org|language=en|access-date=6 March 2017}}</ref> [[Dosiero:Artgate_Fondazione_Cariplo_-_Carriera_Rosalba,_Ritratto_femminile_con_maschera.jpg|eta|''Portreto de virino kun masko'', (Fondazione Cariplo).]] == Stilo == La pentrostilo de Carriera estis "[[Sfumato|''sfumata'']]" kaj karakterizita per delikataj, helaj koloroj. Ŝi estis plej konata pro siaj [[Paŝtelo|pastelpentraĵoj]], tekniko kiu taŭgis por la rokoka stilo ĉar ĝi kreis "molajn randojn kaj flatantajn surfacojn." Ŝi specialiĝis kaj famiĝis en portretpentrado. Sed tio ne estis la sola fako, kiun ŝi okupiĝis. Ŝi komencis sian artan karieron per miniaturpentraĵoj, poste ŝi ankaŭ pentris [[Alegorio|alegoriojn]], el kiuj la plej fama estas "La Kvar Sezonoj". La plej frua konata pastela portreto estas la portreto de Antonio Zanti el [[1700]], nun en la Nacia Muzeo en Stokholmo. La retejo de Athenaeum prezentas 129 el ŝiaj verkoj. La katalogo de Bernardina Sani el 2007 listigas 440 el ŝiaj verkoj. Ekspozicio por festi la 300-an datrevenon de ŝia naskiĝo okazis en 1975 ĉe la ''Staatliche Kunsthalle'' en [[Karlsruhe]]. Ekspozicio de la pastelaj portretoj de Carreira okazos ĉe la [[Metropola Muzeo de Arto]] en Novjorko en la somero de 2017. == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Rosalba_Carriera_Self-portrait3.jpg|{{Centre|''Memportreto''}} Dosiero:Rosalba_Carriera_Self-portrait2.jpg|{{Centre|''Memportreto''}} Dosiero:(Venice)_Rosalba_Carriera_-_Self-Portrait_-_Gallerie_Accademia.jpg|{{Centre|''Memportreto''}} Dosiero:Rosalba_Carriera_-_Self-Portrait_as_Winter_-_WGA04504.jpg|{{Centre|''Memportreto kiel vintro en [[ermeno|ermena]] felo''}} Dosiero:Bemberg_Fondation_Toulouse_-_L'été_-_Rosalba_Carriera_-_inv_1064.jpg|{{Centre|''Memportreto kiel somero''}} Dosiero:Antonio_maria_zanetti_(portrait_stockholm).jpg|Portreto de Antonio Zanti, ĉirkaŭ 1700, paŝtelo sur papero 45X31,5 cm, Nacia Muzeo, [[Stokholmo]]. Dosiero:Rosalba_Carriera_-_Maria_Theresa,_Archduchess_of_Habsburg_(1717-1780)_-_Google_Art_Project.jpg|{{Centre|''[[Maria Tereza de Aŭstrio|Maria Tereza]]''}} Dosiero:Rosalba_Carriera_-_A_Venetian_Lady_from_the_House_of_Barbarigo_(Caterina_Sagredo_Barbarigo)_-_Google_Art_Project.jpg|{{Centre|''[[Caterina Sagredo Barbarigo]]'', [[Gemäldegalerie Alte Meister]] ([[Dresden]])}} Dosiero:Rosalba_Carriera_-_Dame_im_türkischen_Kostüm.jpeg|{{Centre|''[[Felicità Sartori]] en turka vestaĵo''}} Dosiero:Rosalba_Carriera_-_Young_Girl_Holding_a_Monkey_-_WGA04508.jpg|{{Centre|''Juna knabino tenanta simion''}} Dosiero:(Treviso)_The_painter_Antoine_Watteau_by_Rosalba_Carriera_-_Museo_civico_di_Santa_Caterina.jpg|{{Centre|''[[Antoine Watteau]]''}} Dosiero:Rosalba_Carriera_-_Portrait_of_the_French_Consul_Le_Blond_-_WGA04493.jpg|{{Centre|''Franca konsulo Le Blond ''}} Dosiero:Philip,_Duke_of_Wharton.png|{{Centre|''[[Philip Wharton]], 1a Duko de Wharton''}} Dosiero:Rosalba_Carriera_-_Africa_-_Google_Art_Project.jpg|{{Centre|''Personigo de Afriko'', [[Gemäldegalerie Alte Meister]], Dresden}} Dosiero:Drawing,_Personification_of_America,_before_1720_(CH_18429645-2).jpg|{{Centre|''Personigo de Ameriko'', [[Cooper–Hewitt Museum]], New York}} Dosiero:Rosalba_Carriera_003.jpg|{{Centre|''[[Ludoviko la 15-a]]''}} Dosiero:Gustavus_Hamilton,_2nd_Viscount_Boyne.jpg|{{Centre|''[[Gustavus Hamilton]], 2a Viskonto Boyne''}} Dosiero:Ca'_Rezzonico_Sala_dei_pastelli_-_Ritratto_di_gentiluomo_in_rosso_c.1740_-_Rosalba_Carriera.jpg|{{Centre|''Ĝentlemano en ruĝo ''}} Dosiero:Rosalba_Carriera_-_Cardinal_Melchior_de_Polignac_-_WGA4488.jpg|{{Centre|''Cardinal [[Melchior de Polignac]]''}} Dosiero:Horace_Walpole_by_Rosalba_Carriera.jpg|{{Centre|''[[Horace Walpole]]''}} Dosiero:Les_4_saisons_par_ou_d'après_Rosalba_Carriera.jpg|La serio "4 Sezonoj" estas [[pastiĉo]] de nekonata artisto bazita sur la originalo de Carriera. </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.pastellists.com Neil Jeffares, Vortaro de pastelistoj antaŭ 1800, reta eldono] ({{En}}) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Carriera, Rosalba}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 18-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] fv1ie8ckotm7ccvmyddrweuph6sdf0w 0 947460 9413328 9408620 2026-06-25T14:45:03Z Sj1mor 12103 9413328 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Walker EVANS''' (naskiĝis la 3-an de novembro 1903 en [[Sankta Luiso]], [[Misurio]] &#x2013; mortis la 10-an de aprilo 1975 en [[New Haven (Konektikuto)|New Haven]], [[Konektikuto]]) estis usona [[Fotografio|fotisto]] kaj [[Fotoĵurnalismo|fotoĵurnalisto]] plej konata pro sia laboro por la Administracio pri Reloĝigo kaj la Administracio pri Biena Sekureco (FSA), por kiu li dokumentis la efikojn de la [[Granda Depresio]] . Evans publikigis siajn unuajn fotojn en la aĝo de 27 jaroj. La plimulto de la [[New Deal|Nov-Interkonsenta]] fotografio de Evans uzis la grandan formaton, 8 × 10-colan (200 × 250).&nbsp;mm) [[Fotilo|vidkamerao]] . Evans asertis, ke lia celo kiel fotisto estis fari bildojn, kiuj estas "kleraj, aŭtoritataj, transcendaj". <ref name="Met2">[http://www.metmuseum.org/special/walkerevans/learn.htm] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080314191734/http://www.metmuseum.org/special/walkerevans/learn.htm|date=March 14, 2008}}</ref> Multaj el la verkoj de Evans estas en la konstantaj kolektoj de muzeoj, kaj liaj fotoj estis la temo de retrospektivoj en muzeoj kiel la [[Metropola Muzeo de Arto]] kaj la [[Muzeo George Eastman]]. <ref>''Walker Evans'', by Jeff L. Rosenheim, Maria Morris Hambourg, Douglas Eklund, Mia Fineman ([[Princeton University Press]], 2000) {{ISBN|0-691-05078-3}}, {{ISBN|978-0-691-05078-2}}</ref> La stilo de Evans estas malfacile priskribebla. John Szarkowski rigardis lian verkon kiel malsaman, kaj [[MOMA]] konsideras lin "unu el la plej influaj artistoj de la 20-a jarcento." <ref>{{Cite web|last=|first=|title=Walker Evans (1903–1975) {{!}} Essay {{!}} The Metropolitan Museum of Art {{!}} Heilbrunn Timeline of Art History|url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/evan/hd_evan.htm|access-date=2024-11-22|website=The Met’s Heilbrunn Timeline of Art History|date=October 2004|language=en}}</ref> En prelego en 1964 ĉe [[Universitato Yale]], Evans priskribis sian propran stilon kiel "[[Liriko|lirika]] [[dokumentario]]." <ref name=":0">Volpe, A. L. (2009, November–December). Lyric vernacular. Afterimage, 37(3), 39+. https://link.gale.com/apps/doc/A218872540/GPS?u=21667_hbplc&sid=bookmark-GPS&xid=f536eb34</ref> Aliaj, kiel ekzemple Jane Tormey, priskribis lian pli postan verkon kiel havantan "popola" stilon, komunan estetikon popularigitan de Geoffrey Batchen en lia pionira artikolo "popola fotografio." <ref name=":0" /> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.metmuseum.org/toah/hd/evan/hd_evan.htm Biografio de Evans ĉe la Metropola Muzeo de Arto] * [http://www.getty.edu/publications/virtuallibrary/0892363177.html Getty Collections: Walker Evans: Katalogo de la Kolekto de Judith Keller] - legebla interrete aŭ elŝutebla * [http://www.ossining.org/walkerevans/walkerevansossining.htm Artikolo kaj fotoj pri la tempo pasigita de Walker Evans en Ossining, Nov-Jorkio, en Sallagurbo, Utaho.] * [http://www.luminous-lint.com/app/photographer/Walker__Evans/A/ Luminous-Lint-paĝo] * [https://web.archive.org/web/20070929034908/http://ericetheridge.com/wordblog/archives/2007/08/the_missing_cri.html/ Tod Papageorge pri Walker Evans kaj Robert Frank] * [https://www.thegreatcat.org/the-cat-in-art-and-photos-2/cats-in-art-20th-century/walker-evans-1903-1975-american/ La katoj de Walker Evan] * [https://www.metmuseum.org/exhibitions/listings/2009/walker-evans Walker Evans kaj la Bildkarto] 2009 ekspozicio de la Metropola Muzeo de Arto * [https://www.metmuseum.org/exhibitions/floridas-anastasia-samoylova-and-walker-evans ''Florido: Anastasia Samoylova kaj Walker Evans''] 2024 ekspozicias ĉe la Metropola Muzeo de Arto, kiu parigis la verkojn de Evans kun tiuj de la rus-usona fotistino Anastasia Samoylova * [https://www.youtube.com/watch?v=DlXfbixbGG8 Walker Evans laŭ siaj propraj vortoj], [[YouTube]] {{Ĝermo|fotisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Evans, Walker}} [[Kategorio:Usonaj fotistoj]] [[Kategorio:Pioniroj de fotografio]] thwfweyd1pqgietyutdpi3828189gad 0 947482 9413331 9408834 2026-06-25T14:45:26Z Sj1mor 12103 9413331 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} '''Federico BAROCCI''' (ankaŭ skribita '''Barozzi''') <ref>Scannelli, Francesco (1657). ''[https://books.google.com/books?id=nk7nw0GUJukC&q=Barozzi Il microscomo della pittura]'' (en la itala). Peril Neri.</ref> ({{Ĉirkaŭ|1535}} en [[Urbino]], [[Duklando de Urbino]] – mortis la 30-an de septembro 1612 samloke) estis itala [[Renesanco|renesanca]] pentristo kaj gravuristo. Lia originala nomo estis '''Federico Fiori''', kaj li ricevis la kromnomon '''Il Baroccio'''. Siatempe li estis konata sub la kromnomo '''Fioro de Urbino''' ({{L-it|il Fiori da Urbino}}). Lia verko estis tre estimata kaj influa, kaj antaŭsignas la [[Baroko|barokajn]] verkojn de [[Petro Paŭlo Rubens|Rubens]]. Li estas ĝenerale konsiderata la plej granda kaj plej individua pentristo de sia tempo en centra Italio.<ref>Norwich, John Julius (1985–1993). ''Oxford illustrated encyclopedia''. Judge, Harry George., Toyne, Anthony. Oxford [England]: Oxford University Press. p. 35. ISBN <bdi>0-19-869129-7</bdi>. OCLC 11814265</ref> Kiel itala [[Manierismo|manierisma]] pentristo, li estas konsiderata unu el la ĉefaj figuroj inter [[Antonio da Correggio|Correggio]] kaj [[Caravaggio]]. Komence de sia kariero Barocci aliĝis al [[Rafaelo]] kaj Correggio, sed evoluigis en siaj [[Retablo|retabloj]] molecon kaj [[Realismo (arto)|realismon]], kiuj markas transiron al Manierismo. La plej konata pentraĵo de Barocci estas plafon[[fresko]] en la dometo ("Kazino", [[d:Q22915608]]) de Papo [[Pio la 4-a]] en la [[Vatikanaj Ĝardenoj]]. Barocci pentris ĉefe religiajn temojn, sed ankaŭ portretojn. Li influis francajn pentristojn de la 18-a jarcento. [[Dosiero:Barocci_Annunciation.jpg|eta|''Dianonco'' (1592–96), oleo sur kanvaso, Santa Maria degli Angeli, Peruĝo.]] [[Dosiero:Barocci,_Federico_~_The_Nativity,_1597,_oil_on_canvas,_Museo_del_Prado,_Madrid.jpg|dekstra|eta|''Nativeco'', 1597, oleo sur kanvaso, Prado-Muzeo, Madrido]] [[Dosiero:Barocci_-_Madonna_del_Popolo.jpg|dekstra|eta|Federico Barocci, ''Madono del Popolo'', 1579]] == Stilo == [[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:BarocciSanVitale.jpg|ligilo=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:BarocciSanVitale.jpg|eta|''Martirio de Sankta Vitalis'', Pinacoteca di Brera, Milano.]] [[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Federico_Barocci_-_drawing_of_a_woman's_head.jpg|ligilo=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Federico_Barocci_-_drawing_of_a_woman's_head.jpg|eta|''Ina kapo'', pasteldesegnaĵo, Metropola Muzeo de Arto]] Barocci estis noviga kaj eĉ "eklektika" artisto en sia tempo. Li ŝajnas esti admirinta kelkajn el la pasteldesegnaĵoj de Correggio kaj imitis lin en ĉi tiu tekniko. La desegnaĵoj de Barocci estas la plej malnovaj de sia speco, kiuj postrestis. En ĉi tiuj pasteloj kaj en liaj oleskizoj (alia tekniko, en kiu li estis pioniro), li atingas preskaŭ eteran kvaliton. Kelkaj el ĉi tiuj dezajnoj estas preparaj studoj por pli grandaj verkoj. Li ŝajnas esti zorgema en sia preparado, ĉar li produktis centojn da skizoj de ĉiuj specoj: desegnaĵoj de pozoj, komponaĵoj, argilaj modeloj, studoj de perspektivo kaj koloro, nudpentraĵoj, ktp. En liaj finitaj verkoj, liaj vivecaj koloroj en malpezaj peniktiroj, kaj certaj mimikoj kaj gestoj, ŝajnas anticipi la barokan stilon. Transloĝiĝinte al Romo kaj ampleksante la [[Kontraŭreformacio|Kontraŭreformacion]], lia kariero rapide prosperis. En 1566, li aliĝis al la Kapucina Ordeno. Ŝajnas, ke li estis spirite influita de [[Sankta Filipo Neri]] kaj lia doktrino. Efektive, Neri mendis du verkojn de li por sia preĝejo Santa Maria in Vallicella : ''Viziton'' (1583-86) kaj ''Prezenton de la Virgulino'' (1593-94). Lia verko ''Fugo al Egiptujo'' aŭ ''Ripozo en Egiptujo'' estas interesa pro la persisto de temoj prenitaj el la [[apokrifaj evangelioj]], kiel ekzemple la mirakla branĉo kiu sensoifigas la Virgulinon. Li ankaŭ esploris temojn rilatajn al antikva mitologio, ekzemple, ''Eneo kaj Anĥizo,'' kiu estas stilo de pentrado pli proksima al la Baroko. Li ankaŭ praktikis [[Akvaforto|akvaforton]] kaj uzis aliajn gravuristojn kiel Francesco Villamena por disvastigi siajn desegnaĵojn kaj pentraĵojn. == Galerio == <gallery caption="Desegnaĵoj de Federico Barocci fotitaj de [[Paolo Monti]]"> Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_(Firenze,_1972)_-_BEIC_6331282.jpg Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_(Firenze,_1972)_-_BEIC_6331283.jpg Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_(Firenze,_1972)_-_BEIC_6331284.jpg Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_(Firenze,_1972)_-_BEIC_6331285.jpg Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_(Firenze,_1972)_-_BEIC_6331286.jpg Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_(Firenze,_1972)_-_BEIC_6331287.jpg Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_(Firenze,_1972)_-_BEIC_6331288.jpg Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_(Firenze,_1973)_-_BEIC_6331289.jpg Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_(Firenze,_1973)_-_BEIC_6331290.jpg Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_(Firenze,_1973)_-_BEIC_6331291.jpg Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_(Firenze,_1973)_-_BEIC_6331292.jpg Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_(Firenze,_1973)_-_BEIC_6331293.jpg Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_(Firenze,_1973)_-_BEIC_6331294.jpg Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_(Firenze,_1973)_-_BEIC_6331295.jpg Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_(Firenze,_1973)_-_BEIC_6331296.jpg Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_(Firenze,_1973)_-_BEIC_6331297.jpg Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_(Firenze,_1973)_-_BEIC_6331298.jpg Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_(Firenze,_1973)_-_BEIC_6331299.jpg Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_-_BEIC_6347005.jpg Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_-_BEIC_6359446.jpg Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_-_BEIC_6359447.jpg Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_-_BEIC_6359448.jpg Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_-_BEIC_6359449.jpg Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_-_BEIC_6359450.jpg Dosiero:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_-_BEIC_6359451.jpg </gallery> <!-- <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Eksteraj objektoj|video1=[http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/barocci-playlist/ Focus on: Barocci], (6:16) with four additional videos, [[National Gallery]]}} --> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.thegreatcat.org/the-cat-in-art-and-photos-2/cats-art-16th-century/federico-barocci-1526-1612-italian/ Katoj en la pentraĵoj de Barocci]. * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/94303/rec/1 *Presaĵoj kaj Homoj: Socia Historio de Presitaj Bildoj*], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri kaj de Federico Barocci (vidu indekson). * [https://docs.google.com/View?id=dk72hkh_0cx67qjzk#_ftnref1 Lisot, Elizabeth A. (2009). ''Pasio, Pentofarado kaj Mistika Unio: Fru-Modernaj Katolikaj Polemikoj en la Religiaj Pentraĵoj de Federico Barocci'', eltiraĵo el Universitato de Teksaso, Dallas, Doktora Disertaĵo.] Vidu ankaŭ: [http://www.google.com/profiles/113185545695720316295 Elizabeth Lisot, doktoreco.] * [https://artsandculture.google.com/exhibit/TALyTAv34wgyKw La krea procezo malantaŭ la desegnaĵoj de Federico Barocci], ĉe Google Artoj kaj Kulturo. * Hagar kaj Iŝmael, gravurita de Emma Smith por ''La Paska donaco'', 1832, kun poezia ilustraĵo de Letitia Elizabeth Landon {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Barocci, Federico}} [[Kategorio:Italaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Italaj desegnistoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1530-1539]] mx220pm2k5v4ko2xxtwq01xevs111f8 0 947493 9413319 9408892 2026-06-25T14:43:30Z Sj1mor 12103 9413319 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|dosiero=Armand Guillaumin painting in Crozant, 1917 - autochrome by Paul Burty Haviland.jpg|priskribo=Armand Guillaumin pentrante en [[Crozant]], 1917 - aŭtokromo de Paul Burty Haviland}} [[Dosiero:Armand_Guillaumin,_selfportrait,_1878.jpg|eta|''Memportreto'', 1878]] '''Jean-Baptiste Armand GUILLAUMIN''', franclingva prononco [aʁmɑ̃ ɡijomɛ̃] (naskiĝis la 16-an de februaro 1841 en [[Parizo]] &#x2013; mortis la 26-an de junio 1927 en [[Orly]], [[Val-de-Marne]], sude de Parizo) estis franca [[Impresionismo|impresionisma]] [[Pentrarto|pentristo]] kaj [[Litografio|litografiisto]]. Guillaume estas plej konata pro siaj pejzaĝaj pentraĵoj. Li estas konsiderata eminenta reprezentanto de la pejzaĝa skolo de la École de Crozant. Kvankam lLi estas ĉefe asociita kun la impresionistoj tamen lia pli posta verkado montras influojn de [[faŭvismo]]. == Verkaro == La verkoj de Guillaumin troveblas en la [[Musée d'Orsay|Muzeo d'Orsay]] en Parizo kaj multaj aliaj muzeoj, inkluzive de tiuj en [[Agen]], [[Bajono]], [[Guéret]], [[Rueno]] kaj [[Saint-Quentin (Aisne)|Saint-Quentin]]. Ili karakteriziĝas per la rapida, spontanea pentrostilo de la impresionistoj kaj estas konataj pro siaj intensaj, lumaj koloroj. Guillaumin ĉefe kreis pejzaĝojn dominitajn de delikataj malvaj, violaj, ruĝaj kaj oranĝaj tonoj. Liaj preferataj temoj estis la regiono ĉirkaŭ Parizo, la pejzaĝoj de [[Limoĝio]] kaj [[Provenco]], kaj la mediteranea marbordo. Li ankaŭ produktis [[Pentrita Aranĝitaĵo|pentritajn]] [[Pentrita Aranĝitaĵo|aranĝitaĵojn]] kaj, ĉefe, portretojn efektivigitajn per [[Paŝtelo|paŝteloj]]. En sia pli posta verkaro, li alproksimiĝis al Faŭvismo. [[Émile Zola]] kalkulis lin, kune kun [[Monet]], [[Pierre-Auguste Renoir|Renoir]] kaj [[Camille Pissarro|Pissarro]], inter la "verajn revoluciulojn de formo".<ref>Émile Zola: ''Le Naturalisme au Salon'', 1880</ref> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Guillaumin_Armand_The_Seine.jpg|alternative=The Seine, 1867| ''Sejno,'' 1867 Dosiero:Jean-Baptiste_Armand_Guillaumin_002.jpg|alternative=Landscape, 1870| ''Pejzaĝo'', 1870 Dosiero:Armand_Guillaumin_-_View_of_the_Seine,_Paris_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=View of the Seine, Paris, 1871, Oil on canvas, 126.4 × 181.3 cm., Museum of Fine Arts, Houston| ''Vido de Sejno, Parizo'', 1871, Oleo sur kanvaso, 126,4 × 181,3&nbsp;cm., Muzeo de Belartoj, Houston Dosiero:Guillaumin_SoleilCouchantAIvry.jpg|alternative=Sunset at Ivry (Soleil couchant à Ivry), 1873, 81 cm x 65 cm. Oil on canvas. Musée d'Orsay| ''Sunsubiro ĉe Ivry (Soleil couchant à Ivry),'' 1873, 81&nbsp;cm x 65&nbsp;cm. Oleo sur kanvaso. [[Musée d'Orsay|Muzeo de Orsay]] Dosiero:Guillaumin_LaPlaceValhubert.jpg|alternative=La Place Valhubert, 1875| ''La Placo Valhubert,'' 1875 Dosiero:Armand_Guillaumin_-_River_Scene_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=River Scene, c. 1890| ''Rivera sceno'', ĉ. 1890 Dosiero:Les_Pommiers_à_Damiette_-_Jean_Baptiste_Armand_Guillaumin_-_ABDAG002355.jpg| Les pomarboj ĉe Damiette, 1893, Aberdeen Art Gallery Dosiero:Armand_Guillaumin_Les_Meules.jpg|alternative=The Haystacks, c. 1890-1895| ''La fojnamasoj'', ĉ. 1890-1895 Dosiero:Agay_by_Jean-Baptiste_Armand_Guillaumin,_Bass_Museum_of_Art.jpg|alternative=Agay by Jean-Baptiste Armand Guillaumin, circa 1901| ''Agay de Jean-Baptiste'' Armand Guillaumin, ĉirkaŭ 1901 Dosiero:MuMA_-_Guillaumin_-_Paysage_de_neige_à_Crozant.JPG|alternative=Snowy landscape in Crozant| ''Neĝa pejzaĝo en Crozant'' Dosiero:'Landscape_with_Ruins'_by_Jean-Baptiste_Armand_Guillaumin,_1897.JPG|alternative=Landscape with Ruins, 1897| ''Pejzaĝo kun ruinoj'', 1897 Dosiero:Paul_Cézanne_-_Portrait_de_G_-_original-etching.jpg| Paul Cézanne, ''Guillaumin pensante,'' 1873 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.impressionniste.net/guillaumin_armand.htm Biografio de Armand Guillaumin]. * [https://www.armandguillaumin.net www.armandguillaumin.net], ampleksa studo pri la artisto, liaj kolegoj, ekspozicioj kaj kolektoj * [https://www.findlaygalleries.com/artists/period/jean-baptiste-armand-guillaumin/ Armand Guillaumin Bio] - Findlay Galleries * [http://www.armandguillaumin.org www.armandguillaumin.org] 260 verkaĵoj de Armand Guillaumin * [http://www.comiteguillaumin.com www.comiteguillaumin.com] Aŭtentigi pentraĵon de Armand Guillaumin * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/78705/rec/222 ''Impressionism: a centenary exhibition''], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Guillaumin (p.&nbsp;108-109) * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/161820/rec/1 ''Signac, 1863-1935''], plene ciferecigita ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto-Bibliotekoj, kiu enhavas materialon pri Guillaumin (vidu indekson) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Guillaumin, Armand}} [[Kategorio:Francaj impresionismaj pentristoj]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]] \ nndhieg6bq934fqj18em84fx6q5t0tk 0 947612 9413702 9413179 2026-06-26T06:15:15Z Tirolischleioans 254019 /* Notoj */ 9413702 wikitext text/x-wiki [[File:Seekirchen (Pfarrkirche - Friedhof - Kollegiatstift - 2).jpg|thumb|Kolegia Konvento je Seekirchen; loĝejo de Haslinger ĝis 1988]] '''Josef HASLINGER''' (naskiĝinta la {{Daton|10|12|1904}} en [[Sankt Georgen an der Gusen]]<ref>Personalschematismus der Erzdiözese Salzburg 1995. Eigenverlag des Erzbischöflichen Ordinariates Salzburg. Salzburg 1995, p. 408</ref>, mortinta la {{daton|24|2|1994}} en [[feldkirchen ĉe la Danubo|Feldkirchen-Bad Mühllacken]]<ref>En [[Linz]], laŭ [https://www.dioezese-linz.at/dl/nursJmoJmOmJqx4KJKJKJNmLn/Linzer_Dioezesanblatt_1994_04_01_pdf ''Linzer Diözesanblatt''] - 1.4.1994, p. 52-53</ref>) estis [[aŭstrio|aŭstra]] romkatolika pastro kaj paroĥestro. ==Vivo== Post frekvento de la [[Alojzia Kolegio]] (je [[linz|Linz-Freinberg]]) kaj trapaso de la abiturienta ekzameno je [[liesing|Kalksburg (Liesing)]]<ref>[https://eplus.uni-salzburg.at/theologische/content/titleinfo/12185017 deklaroj de Haslinger pri de li ĉeestotaj prelegoj] - laŭsemestre, cifereca arkivo de la Salcburga universitato; 1930-34</ref> li studis (de aŭtuno 1929) filozofion kaj teologion ĉe la [[Salcburga universitato]]. Tiutempe loĝis li en la [[Porpastra seminario de Salcburgo|Porpastra seminario]]. En la 13-a de julio 1933 estis lia ordinacio en la [[katedralo de Salcburgo|Salcburga katedralo]]. Li fariĝis helppastro en [[Berndorf (Salcburgio)|Berndorf]] (1934-37) kaj [[Sankt Johann im Pongau]] kaj sekretario de la Katolika Universitata Societo. Sekvis beneficuleco en [[hopfgarten im Brixental|Hopfgarten]]. En la 9.1.1939 la [[nazioj]] malpermesis al li ĉian edukan agadon.<ref>AT-AES 2.17.1 12/10 (Rp2) - listo de lerneje maldungitaj klerikoj</ref> Tuj post konfespreno de [[komunio|komuniiĝontaj]] geknaboj en la 17.5.1939, li estis arestita fare de [[Gestapo]] restonte ĝis fine de 1941 en prizono. Kaŭzo estis prediko de la 25.3.1939 pri la vortoj de la evangeliisto [[sankta Mateo la evangeliisto|Mateo]] (7, 15) pri lupoj kaŝantaj sub ŝaffeloj, dum kiu li iel alludis la [[naziismo|naziisman]] diktaturon.<ref>AT-AES 19/3, [[Andreas Rohracher]]: listo de katolikaj pastroj ordenaj kaj malordenaj de la Salcburga arkidiocezo kiu suferis ekziligon aŭ (almenaŭ intertempan) malliberiĝon pro politikaj kialoj inter 1938-45.</ref><ref>AT-AES 2.17.A2.1.527, letero al [[Paulus Rusch]], 19.5.1939; postmilita raporto de Haslinger mem kun la titolo "Krieg gegen Gott wird zum Krieg gegen Menschen".</ref> Sekvis anstataŭantaj servoj en la paroĥoj de [[Unternberg]], [[bad Gastein|Böckstein (Bad Gastein)]], [[hopfgarten im Brixental|Hopfgarten]] kaj [[Goldegg im Pongau]]. Inter 1949 kaj 1962 li estis [[kristanigo|misiisto]] en la brazila [[Bahio]].<ref>En Brazilo li nomiĝis ''José Leopoldo Haslinger''.</ref> Sekvis animzorgado por malsanuloj en la Johana Hospitalo de Salcburgo, paroĥestreco en [[Straßwalchen]] (1962-64) kaj kateĥizisteco en [[Seekirchen am Wallersee]]. Inter oktobro 1969 kaj 1970 li ankaŭ administrantis por la paroĥo [[Elixhausen]]. Haslinger estis krome ŝatata spirita akompananto por [[pilgrimado]]. En 1988, post la morto de sia fratino, necesis transloĝiĝo al oldulejo de la Mariaj Fratinoj je Bad Mühllacken; kelkajn jarojn li ankoraŭ kapablis paralele celebri [[meso (diservo)|mesojn]] en la Franciskana Kirko de Linz. Tombo lia troviĝas en la kanonika tombaro de Seekirchen. En 1987, kiam ankoraŭ interkonsento inter [[Sacerdota Fratio de Sankta Pio la 10-a]] kaj la [[Sankta Seĝo]] espereblis, li bonvenigis okaze de [[konfirmacio]] monsinjoron [[Marcel Lefebvre]] en [[Salcburgo]] ĉeestinte ties pastoralan viziton en [[Enns]] jam ses jarojn pli frue.<ref>[https://fsspx.at/de/events/52-jahrestag-des-ersten-besuches-von-erzbischof-lefebvre-oesterreich-47973 "52. Jahrestag des ersten Besuches von Erzbischof Lefebvre in Österreich"] - ĉe: ''fsspx.at'' - kun foto de Haslinger (bildmezo)</ref><ref>Josef Haslinger: [https://fsspx.at/de/news/vor-40-jahren-wurde-der-erste-oesterreicher-unserer-bruderschaft-zum-priester-geweiht-26263 Raporto pri la primico de Johannes von Walderdorff je Enns] - ĉe: ''Salzburger Nachrichten,'' 22.7.1981</ref> Haslinger ankaŭ engaĝiĝis ene de la movado por [[Latinitas viva]] estante preta kunmoderigi dum eventoj de la [[Fondaĵo Latinitas]] (ekz. ĉe ''Feriae Latinae''). Li regis la lingvojn angla, franca, greka, hebrea, hispana, itala, latina kaj portugala. == Fontoj == * Rinnerthaler, Alfred: "Aus der Chronik des Vikariates und der Pfarre Elixhausen" - ĉe: Robert Wintersteiger kaj Gertraud Lürzer: ''Chronik der Gemeinde Elixhausen,'' Gemeinde Elixhausen 1991, p. 83 * [https://res.icar-us.eu/index.php/Haslinger,_Josef_(1904-1994) "Haslinger, Josef (1904-1994)"] - ĉe: ''Regesta Ecclesiastica Salisburgensia (RES) *[https://wiki.sn.at/wiki/Josef_Haslinger_(Priester) "Haslinger, Josef (Priester)"] - ĉe: ''SalzburgWiki'' ==Notoj== <references /> {{DEFAULTSORT:Haslinger, Josef}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1904]] [[Kategorio:Mortintoj en 1994]] [[Kategorio:Viktimoj de la naziismo]] [[kategorio:Kanonikoj]] [[kategorio:Katolikaj misiistoj]] {{unua}} 0g1wxxpa5jx50tmrztn36xy9f592yov 0 947890 9413316 9412292 2026-06-25T14:42:49Z Sj1mor 12103 9413316 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Aelbert Jacobszoon CUYP''' aŭ '''CUIJP''', nederlanda prononco [ˈɑlbər ˈtɕaːkɔpsoːŋ ˈkœyp] (baptita fine de oktobro 1620 en [[Dordrecht]] – mortis la 15an de novembro 1691 samloke) estis unu el la plej elstaraj [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlandaj pentristoj de la Ora Epoko]], produktante ĉefe [[Pejzaĝismo|pejzaĝojn]]. La plej fama el familio de pentristoj, lernanto de lia patro, Jacob Gerritszoon Cuyp (1594–1651/52), <ref>{{cite web|url=http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/cuyp/|title=Cuyp|last=Pioch|first=Nicholas|date=14 July 2002|work=WebMuseum, Paris|access-date=19 April 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070429004954/http://ibiblio.org/wm/paint/auth/cuyp/|archive-date=29 April 2007|url-status=live}}</ref> li estas aparte konata pro siaj grandaj vidoj de nederlandaj riverbordaj scenoj en ora frua matena aŭ malfrua posttagmeza lumo. Li naskiĝis kaj mortis en [[Dordrecht]]. [[Dosiero:Aelbert_Cuyp_-_The_Maas_at_Dordrecht_-_Google_Art_Project.jpg|eta|260x260ra|''La rivero Maas ĉe Dordrecht'', {{Ĉirkaŭ|1650}}, montrante la [[Mozo|riveron Maas]] antaŭ la hejmurbo de Cuyp, Dordrecht, [[Nacia Galerio de Arto]]]] == Stilo == La evoluo de Cuyp, kiu estis trejnita kiel pejzaĝisto, povas esti malglate skizita en tri fazoj bazitaj sur la pentristoj, kiuj plej influis lin dum tiu tempo, kaj la postaj artaj karakterizaĵoj, kiuj videblas en liaj pentraĵoj. Ĝenerale, Cuyp lernis tonon de la escepte produktiva [[Jan van Goyen]], lumon de Jan Both kaj formon de sia patro, Jacob Gerritsz Cuyp. <ref name="Reiss_82">[[Aelbert Cuyp#Reiss|Reiss (1975)]], p. 8.</ref> La "van Goyen-fazo" de Cuyp povas esti lokita proksimume en la fruaj 1640-aj jaroj. Cuyp verŝajne unue renkontis pentraĵon de van Goyen en 1640 kiam van Goyen estis, kiel Stephen Reiss atentigas, "ĉe la kulmino de [sia] povo". <ref name="Reiss_82" /> Ĉi tio estas rimarkebla en la komparo inter du el la pejzaĝaj pentraĵoj de Cuyp enskribitaj en 1639, kie neniu ĝuste formita stilo estas videbla, kaj la pejzaĝaj fonoj, kiujn li pentris du jarojn poste por du el la grupportretoj de sia patro, kiuj estas klare van Goyen-eskaj. Cuyp prenis de van Goyen la pajloflavajn kaj helbrunajn tonojn, kiuj estas tiel videblaj en liaj ''Dunoj'' (1629), kaj la teknikon de rompita peniko, ankaŭ tre rimarkebla en tiu sama verko. Ĉi tiu tekniko, antaŭulo de [[impresionismo]], estas konata pro la mallongaj peniktiroj, kie la koloroj ne nepre estas miksitaj glate. En ''la Riversceno de Cuyp, Du Viroj Konversaciantaj'' (1641), ambaŭ ĉi tiuj de van Goyen influitaj stilaj elementoj estas rimarkeblaj. [[Dosiero:Aelbert_Cuyp-The_Negro_Page.jpg|dekstra|eta|260x260ra|''La Nigrula Paĝo'', ĉirkaŭ 1652, [[Brita Reĝa Kolekto|Reĝa Kolekto]]]] La sekva fazo en la disvolviĝo de la ĉiam pli kunfandita stilo de Cuyp ŝuldiĝas al la influo de Jan Both. Meze de la 1640-aj jaroj, Both, denaska kaj loĝanta Utrecht, ĵus revenis al sia hejmurbo post vojaĝo al Romo. Ĉirkaŭ tiu sama tempo la stilo de Cuyp ŝanĝiĝis fundamente. En Romo, Both disvolvis novan stilon de komponado, almenaŭ parte pro sia interagado kun Claude Lorrain. Ĉi tiu nova stilo fokusiĝis al ŝanĝo de la direkto de lumo en la pentraĵo. Anstataŭ meti la lumon ortangule rilate al la vidlinio, Both komencis movi ĝin al diagonala pozicio de la malantaŭo de la bildo. <ref name="Reiss_82" /> En ĉi tiu nova formo de lumigado, la artisto (kaj spektanto de la pentraĵo) turnis sin al la suno pli-malpli kontraŭtage. Ambaŭ, kaj poste Cuyp, uzis la avantaĝojn de ĉi tiu nova lumstilo por ŝanĝi la senton de profundo kaj lumeco ebla en pentraĵo. Por rimarki ĉi tiujn novajn kapablojn, oni multe uzis plilongigitajn ombrojn. Cuyp estis unu el la unuaj nederlandaj pentristoj, kiuj aprezis ĉi tiun novan salton antaŭen en stilo, kaj kvankam lia propra Both-inspira fazo estis sufiĉe mallonga (limigita al la mezo de la 1640-aj jaroj), li, pli ol iu ajn alia nuntempa nederlanda artisto, maksimumigis la plenan kromatan skalon por sunsubiroj kaj sunleviĝoj. <ref name="Reiss_82" /> [[Dosiero:Aelbert_Cuyp_-_Piping_Shepherds_(Metropolitan_Museum_of_Art).jpg|eta|260x260ra|''Piping Shepherds'', [[Metropola Muzeo de Arto]].]] La tria stila fazo de Cuyp (kiu okazis dum lia kariero) baziĝas sur la influo de lia patro. Kvankam oni supozas, ke la pli juna Cuyp komence laboris kun sia patro por disvolvi rudimentajn talentojn, Aelbert pli fokusiĝis al pejzaĝaj pentraĵoj, dum Jacob estis portretisto laŭ profesio. Kiel jam menciite kaj kiel estos detale klarigite sube, ekzistas verkoj kie Aelbert provizis la pejzaĝan fonon por la portretoj de sia patro. Kion oni celas per la aserto, ke Aelbert lernis de sia patro, estas, ke lia fina transiro de specife pejzaĝa pentristo al la implikiĝo de malfonaj figuroj estas atribuita al lia interagado kun lia patro Jacob. La pruvo por la evoluo de Aelbert al malfona pentristo estas en la produktado de kelkaj pentraĵoj de 1645 ĝis 1650 prezentantaj malfonajn bestojn, kiuj ne kongruas kun la stilo de Jacob. <ref>[[Aelbert Cuyp#Reiss|Reiss (1975)]], p. 9.</ref> Aldonante al la konfuzo pri la stila evoluo de Aelbert kaj la problemo de atribuo estas kompreneble la fakto, ke la stilo de Jacob ankaŭ ne estis stagna. Iliaj konverĝantaj stiloj malfaciligas precize kompreni la influojn, kiujn ĉiu havis sur la alian, kvankam estas sufiĉe klare diri, ke Aelbert komencis reprezenti grandskalajn formojn (ion, kion li ne faris antaŭe) kaj meti bestojn kiel la fokuson de siaj pentraĵoj (io, kio estis specifa por li). [[Dosiero:Cuyp_-_Schafherde_auf_der_Weide_-_Städel.jpg|eta|260x260ra|''Grego de Ŝafoj ĉe Paŝtejo'', 1650, [[Muzeo Städel|Städelsches Kunstinstitut]]]] [[Dosiero:Cuyp,_Aelbert_-_Cattle_near_a_River_-_Google_Art_Project.jpg|eta|260x260ra|''Brutaro apud rivero'', pentraĵo de imitulo de Cuyp (suspektate 18-a jarcento).]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150" caption="Pentraĵoj de Aelbert Cuyp"> Dosiero:Aelbert_Cuyp_-_Landscape_with_cattle_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Landscape with cattle(c. 1639–1649)National Gallery of Victoria| ''Pejzaĝo kun brutaro'' (ĉ. 1639–1649) [[Nacia Galerio de Viktorio]] Dosiero:Aelbert_Cuyp_(Dutch_-_A_View_of_the_Maas_at_Dordrecht_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=A View of the Maas at Dordrecht(about 1645–1646)J. Paul Getty Museum| ''Vido de la rivero Maas ĉe Dordrecht'' (ĉirkaŭ 1645–1646) [[J. Paul Getty Museum|Muzeo J. Paul Getty]] Dosiero:Cuyp,_Aelbert_-_Herdsmen_with_Cows_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Herdsmen with Cows(c. 1645)Dulwich Picture Gallery| ''Gaŭĉistoj kun bovinoj'' (ĉ. 1645) [[Dulwich Picture Gallery|Dulwich Bildgalerio]] Dosiero:Cuyp,_Aelbert_-_Cattle_near_the_Maas,_with_Dordrecht_in_the_distance_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Cattle near the Maas, with Dordrecht in the distance| ''Brutaro apud la [[Mozo|rivero Maas]], kun [[Dordrecht]] en la distanco'' Dosiero:Aelbert_Cuyp_Avenue_at_Meerdervoort.jpg|alternative=Avenue at Meerdervoort| ''Avenuo ĉe Meerdervoort'' Dosiero:Aelbert_Cuyp_012.jpg|alternative=The Mussel Eater, c. 1650, Museum Boijmans Van Beuningen| ''La musla ([[d:Q13042834]]) manĝanto'', ĉ. 1650, [[Muzeo Boijmans van Beuningen|Muzeo Boijmans Van Beuningen]] Dosiero:Aelbert_Cuyp_-_Cows_in_a_River_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Cows in a River, c. 1654| ''Bovinoj en rivero'', ĉ. 1654 Dosiero:Aelbert_Cuyp,_Landscape_with_a_Horseman,_Figures,_and_Cattle,_c._1655_at_Waddesdon_Manor.jpg|alternative=Landscape with a Horseman, Figures, and Cattle, c. 1655, Waddesdon Manor| ''Pejzaĝo kun rajdanto, Figuroj, kaj brutaro'', ĉ. 1655, Waddesdon Manor Dosiero:Aelbert_Cuyp_-_A_Landing_Party_on_the_Maas_at_Dordrecht_NTIV_WADD_2565.jpg|alternative=A Landing Party on the Maas at Dordrecht, 1655–1660, Waddesdon Manor. The other canvas that appears to show an event in the end stages of the Eighty Years' War is now in the National Gallery of Art, Washington.| ''Alteriĝa taĉmento sur la Maas ĉe Dordrecht'', 1655–1660, Waddesdon Manor. La alia kanvaso, kiu ŝajnas montri okazaĵon en la finaj stadioj de la Okdekjara Milito, nun estas en la [[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtonio. Dosiero:Aelbert_Cuyp_-_Travelers_in_Hilly_Countryside_-_1942.637_-_Cleveland_Museum_of_Art.jpg|alternative=Travelers in Hilly Countryside (c. 1650), Cleveland Museum of Art| ''Vojaĝantoj en monteta kamparo'' (ĉ. 1650), [[Klevlanda Muzeo de Arto]] Dosiero:Equestrian_Portrait_of_Cornelis_(1639–1680)_and_Michiel_Pompe_van_Meerdervoort_(1638–1653)_with_Their_Tutor_and_Coachman_("Starting_for_the_Hunt")_MET_DP146442.jpg|alternative=Equestrian Portrait of Cornelis and Michiel Pompe van Meerdervoort with Their Tutor and Coachman (before 1653), Metropolitan Museum of Art| ''Ĉevala portreto de Cornelis kaj Michiel Pompe van Meerdervoort kun Ilia tutoro kaj koĉero'' (antaŭ 1653), [[Metropola Muzeo de Arto]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.pubhist.com/person/112/aelbert-cuyp Verkaĵoj kaj literaturo sur Aelbert Cuyp] * [http://resources.metmuseum.org/resources/metpublications/pdf/Dutch_and_Flemish_Paintings_from_the_Hermitage.pdf ''Nederlandaj kaj flandraj pentraĵoj de la Ermitejo''], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Cuyp (katalogo n-ro 7) * [https://waddesdon.org.uk/the-collection/search/?search=Cuyp Artaĵoj de Aelbert Cuyp ĉe Waddesdon Manor] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cuyp, Aelbert}} [[Kategorio:Nederlandaj kalvinistoj]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 2i1jc3tskjghy7a7zdesfsitaaowzb9 9413713 9413316 2026-06-26T06:27:29Z Sj1mor 12103 9413713 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Aelbert Jacobszoon CUYP''' aŭ '''CUIJP''', nederlanda prononco [ˈɑlbər ˈtɕaːkɔpsoːŋ ˈkœyp] (baptita fine de oktobro 1620 en [[Dordrecht]] – mortis la 15an de novembro 1691 samloke) estis unu el la plej elstaraj [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlandaj pentristoj de la Ora Epoko]], produktante ĉefe [[Pejzaĝismo|pejzaĝojn]]. La plej fama el familio de pentristoj, lernanto de lia patro, Jacob Gerritszoon Cuyp (1594–1651/52), <ref>{{cite web|url=http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/cuyp/|title=Cuyp|last=Pioch|first=Nicholas|date=14 July 2002|work=WebMuseum, Paris|access-date=19 April 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070429004954/http://ibiblio.org/wm/paint/auth/cuyp/|archive-date=29 April 2007|url-status=live}}</ref> li estas aparte konata pro siaj grandaj vidoj de nederlandaj riverbordaj scenoj en ora frua matena aŭ malfrua posttagmeza lumo. Li naskiĝis kaj mortis en [[Dordrecht]]. [[Dosiero:Aelbert_Cuyp_-_The_Maas_at_Dordrecht_-_Google_Art_Project.jpg|eta|260x260ra|''La rivero Maas ĉe Dordrecht'', {{Ĉirkaŭ|1650}}, montrante la [[Mozo|riveron Maas]] antaŭ la hejmurbo de Cuyp, Dordrecht, [[Nacia Galerio de Arto]]]] == Stilo == La evoluo de Cuyp, kiu estis trejnita kiel pejzaĝisto, povas esti malglate skizita en tri fazoj bazitaj sur la pentristoj, kiuj plej influis lin dum tiu tempo, kaj la postaj artaj karakterizaĵoj, kiuj videblas en liaj pentraĵoj. Ĝenerale, Cuyp lernis tonon de la escepte produktiva [[Jan van Goyen]], lumon de [[Jan Both]] kaj formon de sia patro, Jacob Gerritsz Cuyp. <ref name="Reiss_82">[[Aelbert Cuyp#Reiss|Reiss (1975)]], p. 8.</ref> La "van Goyen-fazo" de Cuyp povas esti lokita proksimume en la fruaj 1640-aj jaroj. Cuyp verŝajne unue renkontis pentraĵon de van Goyen en 1640 kiam van Goyen estis, kiel Stephen Reiss atentigas, "ĉe la kulmino de [sia] povo". <ref name="Reiss_82" /> Ĉi tio estas rimarkebla en la komparo inter du el la pejzaĝaj pentraĵoj de Cuyp enskribitaj en 1639, kie neniu ĝuste formita stilo estas videbla, kaj la pejzaĝaj fonoj, kiujn li pentris du jarojn poste por du el la grupportretoj de sia patro, kiuj estas klare van Goyen-eskaj. Cuyp prenis de van Goyen la pajloflavajn kaj helbrunajn tonojn, kiuj estas tiel videblaj en liaj ''Dunoj'' (1629), kaj la teknikon de rompita peniko, ankaŭ tre rimarkebla en tiu sama verko. Ĉi tiu tekniko, antaŭulo de [[impresionismo]], estas konata pro la mallongaj peniktiroj, kie la koloroj ne nepre estas miksitaj glate. En ''la Riversceno de Cuyp, Du Viroj Konversaciantaj'' (1641), ambaŭ ĉi tiuj de van Goyen influitaj stilaj elementoj estas rimarkeblaj. [[Dosiero:Aelbert_Cuyp-The_Negro_Page.jpg|dekstra|eta|260x260ra|''La Nigrula Paĝo'', ĉirkaŭ 1652, [[Brita Reĝa Kolekto|Reĝa Kolekto]]]] La sekva fazo en la disvolviĝo de la ĉiam pli kunfandita stilo de Cuyp ŝuldiĝas al la influo de Jan Both. Meze de la 1640-aj jaroj, Both, denaska kaj loĝanta Utrecht, ĵus revenis al sia hejmurbo post vojaĝo al Romo. Ĉirkaŭ tiu sama tempo la stilo de Cuyp ŝanĝiĝis fundamente. En Romo, Both disvolvis novan stilon de komponado, almenaŭ parte pro sia interagado kun Claude Lorrain. Ĉi tiu nova stilo fokusiĝis al ŝanĝo de la direkto de lumo en la pentraĵo. Anstataŭ meti la lumon ortangule rilate al la vidlinio, Both komencis movi ĝin al diagonala pozicio de la malantaŭo de la bildo. <ref name="Reiss_82" /> En ĉi tiu nova formo de lumigado, la artisto (kaj spektanto de la pentraĵo) turnis sin al la suno pli-malpli kontraŭtage. Ambaŭ, kaj poste Cuyp, uzis la avantaĝojn de ĉi tiu nova lumstilo por ŝanĝi la senton de profundo kaj lumeco ebla en pentraĵo. Por rimarki ĉi tiujn novajn kapablojn, oni multe uzis plilongigitajn ombrojn. Cuyp estis unu el la unuaj nederlandaj pentristoj, kiuj aprezis ĉi tiun novan salton antaŭen en stilo, kaj kvankam lia propra Both-inspira fazo estis sufiĉe mallonga (limigita al la mezo de la 1640-aj jaroj), li, pli ol iu ajn alia nuntempa nederlanda artisto, maksimumigis la plenan kromatan skalon por sunsubiroj kaj sunleviĝoj. <ref name="Reiss_82" /> [[Dosiero:Aelbert_Cuyp_-_Piping_Shepherds_(Metropolitan_Museum_of_Art).jpg|eta|260x260ra|''Piping Shepherds'', [[Metropola Muzeo de Arto]].]] La tria stila fazo de Cuyp (kiu okazis dum lia kariero) baziĝas sur la influo de lia patro. Kvankam oni supozas, ke la pli juna Cuyp komence laboris kun sia patro por disvolvi rudimentajn talentojn, Aelbert pli fokusiĝis al pejzaĝaj pentraĵoj, dum Jacob estis portretisto laŭ profesio. Kiel jam menciite kaj kiel estos detale klarigite sube, ekzistas verkoj kie Aelbert provizis la pejzaĝan fonon por la portretoj de sia patro. Kion oni celas per la aserto, ke Aelbert lernis de sia patro, estas, ke lia fina transiro de specife pejzaĝa pentristo al la implikiĝo de malfonaj figuroj estas atribuita al lia interagado kun lia patro Jacob. La pruvo por la evoluo de Aelbert al malfona pentristo estas en la produktado de kelkaj pentraĵoj de 1645 ĝis 1650 prezentantaj malfonajn bestojn, kiuj ne kongruas kun la stilo de Jacob. <ref>[[Aelbert Cuyp#Reiss|Reiss (1975)]], p. 9.</ref> Aldonante al la konfuzo pri la stila evoluo de Aelbert kaj la problemo de atribuo estas kompreneble la fakto, ke la stilo de Jacob ankaŭ ne estis stagna. Iliaj konverĝantaj stiloj malfaciligas precize kompreni la influojn, kiujn ĉiu havis sur la alian, kvankam estas sufiĉe klare diri, ke Aelbert komencis reprezenti grandskalajn formojn (ion, kion li ne faris antaŭe) kaj meti bestojn kiel la fokuson de siaj pentraĵoj (io, kio estis specifa por li). [[Dosiero:Cuyp_-_Schafherde_auf_der_Weide_-_Städel.jpg|eta|260x260ra|''Grego de Ŝafoj ĉe Paŝtejo'', 1650, [[Muzeo Städel|Städelsches Kunstinstitut]]]] [[Dosiero:Cuyp,_Aelbert_-_Cattle_near_a_River_-_Google_Art_Project.jpg|eta|260x260ra|''Brutaro apud rivero'', pentraĵo de imitulo de Cuyp (suspektate 18-a jarcento).]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150" caption="Pentraĵoj de Aelbert Cuyp"> Dosiero:Aelbert_Cuyp_-_Landscape_with_cattle_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Landscape with cattle(c. 1639–1649)National Gallery of Victoria| ''Pejzaĝo kun brutaro'' (ĉ. 1639–1649) [[Nacia Galerio de Viktorio]] Dosiero:Aelbert_Cuyp_(Dutch_-_A_View_of_the_Maas_at_Dordrecht_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=A View of the Maas at Dordrecht(about 1645–1646)J. Paul Getty Museum| ''Vido de la rivero Maas ĉe Dordrecht'' (ĉirkaŭ 1645–1646) [[J. Paul Getty Museum|Muzeo J. Paul Getty]] Dosiero:Cuyp,_Aelbert_-_Herdsmen_with_Cows_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Herdsmen with Cows(c. 1645)Dulwich Picture Gallery| ''Gaŭĉistoj kun bovinoj'' (ĉ. 1645) [[Dulwich Picture Gallery|Dulwich Bildgalerio]] Dosiero:Cuyp,_Aelbert_-_Cattle_near_the_Maas,_with_Dordrecht_in_the_distance_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Cattle near the Maas, with Dordrecht in the distance| ''Brutaro apud la [[Mozo|rivero Maas]], kun [[Dordrecht]] en la distanco'' Dosiero:Aelbert_Cuyp_Avenue_at_Meerdervoort.jpg|alternative=Avenue at Meerdervoort| ''Avenuo ĉe Meerdervoort'' Dosiero:Aelbert_Cuyp_012.jpg|alternative=The Mussel Eater, c. 1650, Museum Boijmans Van Beuningen| ''La musla ([[d:Q13042834]]) manĝanto'', ĉ. 1650, [[Muzeo Boijmans van Beuningen|Muzeo Boijmans Van Beuningen]] Dosiero:Aelbert_Cuyp_-_Cows_in_a_River_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Cows in a River, c. 1654| ''Bovinoj en rivero'', ĉ. 1654 Dosiero:Aelbert_Cuyp,_Landscape_with_a_Horseman,_Figures,_and_Cattle,_c._1655_at_Waddesdon_Manor.jpg|alternative=Landscape with a Horseman, Figures, and Cattle, c. 1655, Waddesdon Manor| ''Pejzaĝo kun rajdanto, Figuroj, kaj brutaro'', ĉ. 1655, Waddesdon Manor Dosiero:Aelbert_Cuyp_-_A_Landing_Party_on_the_Maas_at_Dordrecht_NTIV_WADD_2565.jpg|alternative=A Landing Party on the Maas at Dordrecht, 1655–1660, Waddesdon Manor. The other canvas that appears to show an event in the end stages of the Eighty Years' War is now in the National Gallery of Art, Washington.| ''Alteriĝa taĉmento sur la Maas ĉe Dordrecht'', 1655–1660, Waddesdon Manor. La alia kanvaso, kiu ŝajnas montri okazaĵon en la finaj stadioj de la Okdekjara Milito, nun estas en la [[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtonio. Dosiero:Aelbert_Cuyp_-_Travelers_in_Hilly_Countryside_-_1942.637_-_Cleveland_Museum_of_Art.jpg|alternative=Travelers in Hilly Countryside (c. 1650), Cleveland Museum of Art| ''Vojaĝantoj en monteta kamparo'' (ĉ. 1650), [[Klevlanda Muzeo de Arto]] Dosiero:Equestrian_Portrait_of_Cornelis_(1639–1680)_and_Michiel_Pompe_van_Meerdervoort_(1638–1653)_with_Their_Tutor_and_Coachman_("Starting_for_the_Hunt")_MET_DP146442.jpg|alternative=Equestrian Portrait of Cornelis and Michiel Pompe van Meerdervoort with Their Tutor and Coachman (before 1653), Metropolitan Museum of Art| ''Ĉevala portreto de Cornelis kaj Michiel Pompe van Meerdervoort kun Ilia tutoro kaj koĉero'' (antaŭ 1653), [[Metropola Muzeo de Arto]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.pubhist.com/person/112/aelbert-cuyp Verkaĵoj kaj literaturo sur Aelbert Cuyp] * [http://resources.metmuseum.org/resources/metpublications/pdf/Dutch_and_Flemish_Paintings_from_the_Hermitage.pdf ''Nederlandaj kaj flandraj pentraĵoj de la Ermitejo''], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Cuyp (katalogo n-ro 7) * [https://waddesdon.org.uk/the-collection/search/?search=Cuyp Artaĵoj de Aelbert Cuyp ĉe Waddesdon Manor] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cuyp, Aelbert}} [[Kategorio:Nederlandaj kalvinistoj]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] fasnzrf31xw9g0shk2444e9y4dpecht 0 947947 9413329 9412695 2026-06-25T14:45:11Z Sj1mor 12103 9413329 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, inter 1628 kaj 1632}} '''Giovanni LANFRANCO''' (baptita la 26-an de januaro 1582 en [[Terenzo]] apud [[Parmo]] – mortis la 29-an de novembro 1647 en [[Romo]]) {{Mallonga piednoto|Chilvers|2015}} estis itala baroka pentristo, majstro de freskopentraĵoj kaj retarpentraĵoj. Li ankaŭ estis desegnisto kaj gravuristo. Lanfranco estis eminenta artisto de la bolonja skolo, profunde influita de la klasikismo de [[Annibale Carracci]]. Li estas konsiderata, kune kun [[Guercino]] kaj [[Pietro da Cortona]], unu el la fondintoj de la altbaroka stilo en pentrado Li laboris ĉefe en [[Romo]] kaj [[Napolo]]. Lanfranco estis forte influita de la plafonpentraĵoj de [[Antonio da Correggio|Correggio]]. Li ornamis la [[kupolo]]jn kaj [[absido]]jn de romiaj kaj napolaj preĝejoj per iluziismaj pentraĵoj ; fama ekzemplo estas la kupolo de Sant'Andrea della Valle en Romo (1625–1628), kiu estas la prototipo por ĉiuj kupolfreskoj en la alta baroka Romo.[[Dosiero:Liberation_of_Saint_Peter_by_Giovanni_Lanfranco-BMA.jpg|dekstra|eta|''Liberigo de Sankta Petro'', {{Ĉirkaŭ|1620-1621}}, [[Arta muzeo de Birmingham|Arta Muzeo de Birmingham]], Birmingham, Alabamo]] [[Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_The_Annunciation_-_WGA12446.jpg|eta|''Dianonco'', inter 1610 kaj 1630 ([[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]])]] [[Dosiero:Giovane_nudo_sul_letto_con_un_gatto_-_Lanfranco.jpg|eta|''Giovane nudo sul letto con un gatto'' (Nuda junulo kun kato), inter 1620 kaj 1622, privata kolekto]] [[Dosiero:Ceiling_"Council_of_the_Gods"_in_Galleria_Borghese_(Rome).jpg|eta|''Konsilio de la Dioj'', plafono en Palazzo Barberini]] [[Dosiero:Sant'Andrea_della_Valle_-_Dome.jpg|eta|Freskodita Kupolo de Sant'Andrea della Valle]] [[Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_Agar_et_l'ange.jpg|eta|300x300ra|''Hagar en la sovaĝejo'', [[Luvro]], Parizo]] == Galerio == <gallery mode="packed-hover" heights="150"> Dosiero:Lanfranco,_Giovanni_-_Madonna_and_Child_with_the_Infant_Saint_John_the_Baptist_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Madonna and Child with the Infant Saint John the Baptist, c. 1630–1632, Getty Center, Los Angeles| ''Madono kaj infano kun la bebo Sankta Johano la Baptisto'', {{Ĉirkaŭ|1630–1632}}, Getty Center, Los-Anĝeleso Dosiero:Giovanni_Lanfranco_(Italian_-_Elijah_Receiving_Bread_from_the_Widow_of_Zarephath_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Elijah Receiving Bread from the Widow of Zarephath, 1621–1624, Getty Center, Los Angeles| ''Elija ricevante panon de la vidvino de Zarepta'', 1621–1624, Getty Center, Los-Anĝeleso Dosiero:Giovanni_Lanfranco_(Italian_-_Moses_and_the_Messengers_from_Canaan_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Moses and the Messengers from Canaan, 1621–1624, Getty Center, Los Angeles| ''Moseo kaj la mesaĝistoj el Kanaano'', 1621–1624, Getty Center, Los-Anĝeleso Dosiero:Gladiadores_en_un_banquete_(Lanfranco).jpg|alternative=Gladiators at a Banquet, c. 1638, Museo del Prado, Madrid| ''[[Gladiatoro|Gladiatoroj]] ĉe bankedo'', {{Ĉirkaŭ|1638}}, [[Prado-Muzeo]], Madrido Dosiero:Ultima_Cena_-_Lanfranco.jpg|alternative=The Last Supper, 1624–1625, National Gallery of Ireland, Dublin| ''La Lasta vespermanĝo'', 1624–1625, [[Nacia Galerio de Irlando]], Dublino Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_Ecstasy_of_St_Margaret_of_Cortona_-_WGA12453.jpg|alternative=Ecstasy of St. Margaret of Cortona, 1622, Palazzo Pitti, Florence| ''Ekstazo de Sankta Margareta de Cortona'', 1622, Palazzo Pitti, Florenco Dosiero:Giovanni_lanfranco_execution_of_saint_john_the_baptist.jpg|alternative=Execution of St. John the Baptist, c. 1640, priv. col.| ''Ekzekuto de Sankta Johano la Baptisto'', {{Ĉirkaŭ|1640}}, privata kolekto Dosiero:Giovanni_Lanfranco_Angelica_pflegt_Medoro.jpg|alternative=Angelica and Medoro, priv. col.| ''Angelica kaj Medoro'', privata kolekto. Dosiero:Naumachia_(Prado).jpg|alternative=Naumachia, c. 1635-1638, Museo del Prado, Madrid| ''Naumaĥio'', {{Ĉirkaŭ|1635-1638}}, Prado-Muzeo, Madrido Dosiero:Giovanni_Lanfranco_-_L’addio_di_Rinaldo_ad_Armida_-_2014-0004_-_Kunsthaus_Zürich.jpg|alternative=Rinaldo's farewell to Armida, 1614, oil on canvas, Kunsthaus Zürich| ''La adiaŭo de Rinaldo al Armida'', 1614, petrolo sur kanvaso, [[Artodomo Zuriko|Kunsthaus Zürich]] Dosiero:Sant'Agata_in_carcere,_Giovanni_Lanfranco.jpg|alternative=St. Agatha Visited in Prison by St. Peter and the Angel, Galleria nazionale di Parma| ''Sankta Agata vizitita en malliberejo de Sankta Petro kaj la anĝelo'', Galleria nazionale di Parma </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/ref/collection/p15324coll10/id/13424 ''Orazio kaj Artemisia Gentileschi''], plene ciferecigita ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto-Bibliotekoj, kiu enhavas materialon pri Giovanni Lanfranco (vidu indekson) <!-- * [https://archive.today/20130218120126/http://www.italica.rai.it/index.php?categoria=arte&scheda=lanfranco2_opere Ses verkoj de Lanfranco, inkluzive ''de Ĉieliro de la Virgulino''] --> {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lanfranco, Giovanni}} [[Kategorio:Italaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Italaj barokaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] pu7mocpootoyg4fsst54jw8p2pkx6hk 0 947978 9413614 9412812 2026-06-25T23:58:44Z Kani 670 9413614 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Lazura koracio |koloro = pink |dosiero = 2015-09-13 Eurystomus azureus, Halmahera Timur, Indonesia.jpg | dosiero larĝo=220px |priskribo de dosiero = Halmahera Timur, Indonezio |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=220px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae'' |genro = ''[[Eurystomus]]'' |specio = '''Lazura koracio''' ''E. azureus'' |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Eurystomus azureus'' |volume=2017 |article-number=e.T22682926A117000326 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T22682926A117000326.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Eurystomus azureus'' |dunomo aŭtoritato = ([[George Robert Gray|Gray, G.R.]], 1861) |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo = * ''Eurystomus orientalis azureus'' |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Lazura koracio'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Eurystomus azureus''), estas membro de la familio [[Koraciedoj]] kaj unu el la kvar specioj de la genro ''[[Eurystomus]]''. Ĝi estas [[Endemio|endemia]] de [[Nordaj Molukoj]] en Indonezio. Iam, kelkaj aŭtoritatoj konsideris la lazuran koracion kiel subspecio de la [[orienta koracio]].<ref>{{cite journal | last1=Johansson | first1=U.S. | last2=Irestedt | first2=M. |last3=Qu | first3=Y. |last4=Ericson | first4=P. G. P. | date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030| pmid=29631051 }}</ref> ==Aspekto== Temas pri tre malhelblua lazura (blua violnuanca) alciono kun ruĝecaj beko kaj piedoj. == Habitato == La naturaj vivejoj de la lazura koracio estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj plantejoj. Ĝin negative influas [[habitatoperdo]]. Dum iom da tempo, oni supozis, ke ĝiaj nombroj malpliiĝas sufiĉe rapide kaj ĝi estis suprenlistigita al [[Vundebla]] en la [[IUCN Ruĝa Listo]] de 2000. Tamen, pli lastatempe oni determinis, ke ĝi estas, kvankam ankoraŭ malpliiĝanta, pli ofta ol antaŭe kredite, kaj tial ĝi estis malsuprenlistigita al [[Preskaŭ Minacata]] en 2007.<ref>BirdLife International (2004, 2007a,b).</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} * ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8 * BirdLife International (2007a): [ [https://web.archive.org/web/20070828022837/http://www.birdlife.org/action/science/species/global_species_programme/whats_new.html 2006-2007 Red List status changes] ]. Alirita en 2007-AŬG-26. * BirdLife International (2007b): [http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1044&m=0 Eurystomus azureus - BirdLife Species Factsheet]. Alirita en 2007-AŬG-26. == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Coracias azureus}} {{Portalo Biologio}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Indonezio]] b874r73s9z5nxoz7m86179jvf7e48db 0 947981 9413282 9412867 2026-06-25T14:05:55Z Sj1mor 12103 9413282 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Eugène Louis Gabriel ISABEY''' (naskiĝis la 22-an de julio 1803 en [[Parizo]] &#x2013; mortis la 25-an de aprilo 1886 en [[Montévrain]], departemento [[Seine-et-Marne]]) estis franca pentristo, [[Litografio|litografiisto]] kaj [[Akvarelo|akvarelisto]] en la [[Romantikismo|romantika]] stilo. [[Dosiero:Portrait_of_Eugene_Isabey_(1803-1886),_full-length,_with_a_sword_-_by_Louis-Andre-Gabriel_Bouchet.jpg|dekstra|eta|Eugène Isabey kiel infano, pentrita en 1810 fare de Louis-André-Gabriel Bouchet]] Li ŝatis historiajn pentraĵojn, ĝenrajn scenojn kaj pejzaĝojn, sed ankaŭ realigis multajn kanvasojn prezentantajn ŝtormojn kaj ŝipvrakojn, eble reflektante siajn proprajn malsukcesigitajn karierplanojn. Dum vojaĝo al Anglio, oni scias, ke li studis la verkojn de [[Joseph Mallord William Turner|J.M.W. Turner]]. Li estis aparte lerta pri bildigado de subtilecoj en pli malhelaj koloroj; kion oni povus nomi formo de [[Grizajlo|grisaille]]. Li regule akceptis studentojn; inkluzive de [[Eugène Boudin]], [[Johan Barthold Jongkind]] kaj Durand-Brager. En siaj pli postaj jaroj, li turnis sin de mara pentraĵo al historiaj scenoj, kutime de perforta naturo, kiel ekzemple masakroj, dueloj kaj raboj. == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="145"> Dosiero:Dunkerque_musee_BA_isabey_port_dunkerque.JPG|alternative=The Port of Dunkirk, 1831| ''La Haveno de Dunkerko'', 1831 Dosiero:Combat_du_Texel_29_juin_1694.jpg|alternative=The Battle of Texel, 1839| ''La Batalo de Texel'', 1839 Dosiero:Repatriación_de_las_cenizas_de_Napoleón_a_bordo_de_la_Belle_Poule,_por_Eugène_Isabey.jpg|alternative=The Return of Napoleon, 1842| ''La Reveno de Napoleono'', 1842 Dosiero:Vue_de_la_ville_et_du_port_de_Dieppe.png|alternative=The Town and Port of Dieppe, 1842| ''La urbo kaj haveno de Dieppe'', 1842 Dosiero:Eugène_Isabey_(1803-1886)_-_Boats_on_the_Shore_at_Calais_-_P579_-_The_Wallace_Collection.jpg|alternative=Boats on the Shore at Calais, 1851| ''Boatoj sur la marbordo ĉe Calais'', 1851 Dosiero:Eugène_Isabey_-_View_Along_the_Norman_Coast_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=View Along the Norman Coast, 1842| ''Vido laŭ la normanda marbordo'', 1842 Dosiero:Eugène_Isabey_Schmuggler_am_Strand.jpg|alternative=Smugglers on the Beach| Kontrabandistoj sur la strando Dosiero:Le_naufrage_de_l'Emily-Eugène_Isabey_mg_8261.jpg|alternative=Shipwreck of the Emily, 1865| ''Ŝiprompo de la Emily'', 1865 Dosiero:De_ruyter_de_witt_texel_img_9310.jpg|alternative=The Embarkment of De Ruyter at the Battle of Texel| La Enŝipiĝo de [[Michiel de Ruyter|De Ruyter]] ĉe la Batalo de Texel Dosiero:Eugene_Isabey_-_Beach_at_Low_Tide.jpg|alternative=Beach at Low Tide| Strando ĉe malalta tajdo Dosiero:The_Burial_at_Sea_of_a_Marine_Officer_Serving_under_Louis_XVI_by_Eugène_Isabey.jpg|alternative=Funeral of a Naval Officer, under Louis XVI| Entombigo de mararmea oficiro, sub Ludoviko la 16-a Dosiero:Eugène_Isabey_-_Fishing_Village_-_Village_de_Pêcheurs.png|alternative=Village de Pêcheurs (Fishing Village)| Fiŝkaptista vilaĝo (''Village de Pêcheurs'') </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.arcadja.com/auctions/en/private/eugene_isabey/artworks/326927/0/ Arcadja Auctions: Pliaj verkoj de Isabey.] * [http://www.thefamousartists.com/eugene-isabey Biografiaj notoj] @ La famaj artistoj * [http://www.louvre.fr/expositions/eugene-isabey-1803-1886-br-par-les-ruelles-et-par-les-greves Ekspozicio de Isabey (2012)] ĉe la retejo de la Luvro. {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Isabey, Eugene}} [[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise]] [[Kategorio:Francaj pejzaĝistoj]] [[Kategorio:Francaj desegnistoj]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]] 1frzaddkllc3osz1t9k8ln9hsvrgp12 0 947982 9413279 9412876 2026-06-25T13:55:03Z Sj1mor 12103 9413279 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto je 1668, oleo sur tolo}} '''Gerard ter BORCH''', nederlandlingva prononco [ˈɣeːrɑrt tɛr ˈbɔr(ə)x] (naskita ĉirkaŭ 1617 en [[Zwolle]] – mortis la 8-an de decembro 1681 en [[Deventer]]), ankaŭ konata kiel '''Gerard TERBURG''' (nederlandlingva: [ˈɣeːrɑrt tɛrˈbʏr(ə)x]), estis [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda ora pentristo]] ĉefe pri [[Ĝenropentraĵo|ĝenraj temoj]].<ref name="veconomist3">{{cite news|title=Vermeer was brilliant, but he was not without influences|url=https://www.economist.com/news/books-and-arts/21730134-blockbuster-show-punctures-myth-solitary-genius-vermeer-was-brilliant-he|newspaper=[[The Economist]]|date=12 October 2017}}</ref> Li influis siajn kolegajn nederlandajn pentristojn Gabriel Metsu, [[Gerrit Dou]], Eglon van der Neer kaj [[Johannes Vermeer]].<ref name="veconomist3" /> Laŭ Arthur K. Wheelock Jr., Ter Borch "establis novan kadron por temoj, kondukante homojn en la sanktejon de la hejmo", montrante la necertecojn de la figuroj kaj lerte aludante al iliaj internaj vivoj.<ref name="veconomist3" /> Lia influo kiel pentristo, tamen, estis poste superita de Vermeer.<ref name="veconomist3" /> [[Dosiero:Westfaelischer_Friede_in_Muenster_(Gerard_Terborch_1648).jpg|dekstra|eta|''La Ratifiko de la Hispana-Nederlanda Traktato de Monastero, 15 majo 1648'' (1648) en la kolekto de la [[Rijksmuseum]] en [[Amsterdamo]]]] Ter Borch estas grava pentristo de ĝenraj temoj. Li estas konata pro sia bildigo de teksturo en drapiraĵoj, ekzemple en ''La Letero'' kaj en ''La galanta konversacio'', gravuritaj de Johann Georg Wille. <ref>[http://www.philamuseum.org/collections/permanent/17630.html?mulR=7480 Philadelphia Museum of Art page].</ref> == Stila disvolviĝo == Malgraŭ siaj ampleksaj vojaĝoj, Gerard ter Borch restis lojala al la nederlanda skolo dum sia tuta vivo. Eĉ en siaj fruaj verkoj, klare influitaj de la ĝenropentristoj de Amsterdam Pieter Codde kaj Willem Cornelisz Duyster, lia intereso pri prezentado de homaj figuroj, ĉefe lumigitaj de unu flanko kaj situantaj en malabunde meblitaj ĉambroj, estas evidenta. Lia verkado spertis sian plej grandan disvolviĝon en ĉi tiu ĝenro. Dum li komence pentris ĉefe scenojn el la ĉiutaga vivo kaj la vivoj de soldatoj, ekde 1648 li specialiĝis pri internaj scenoj kun kelkaj figuroj, prezentante galantajn parojn kaj plejparte virinojn okupitajn pri legado, verkado, ludado de muziko ktp. Gerard ter Borch rompis tute novan vojon en la aranĝo kaj bildigo de siaj figuroj, tiel fariĝante pioniro por pli junaj majstroj, kiuj sekvis lian ekzemplon. Gabriel Metsu, Pieter de Hooch kaj [[Jan Vermeer]] estas nur kelkaj ekzemploj. Garard ter Borch evoluigis sian portretstilon sub influo de la pentristo de [[Harlemo (Nederlando)|Harlemo]], Hendrick Pot. Ĉirkaŭ la 1640-aj jaroj, ĉi tiu stilo estis plene evoluigita kaj restis plejparte senŝanĝa. Liaj modeloj kutime estas vestitaj nigre kaj prezentitaj kontraŭ neŭtrale grizaj fonoj. == Galerio == <gallery mode="packed" heights="154"> Dosiero:Gerard_ter_Borch_-_Man_on_Horseback.jpg|alternative=Man on Horseback (1634)| ''Viro sur ĉevalo'' (1634) Dosiero:EinzugdesGesandten_AdriaenPauw.jpg|alternative=Adrian Pauw's arrival in Münster (1646)| ''La alveno de Adrian Pauw en Münster'' (1646) Dosiero:Gerard_ter_Borch_(II)_"De_Koestal".jpg|alternative=A Maid Milking a Cow in a Barn (c. 1652–54)| ''Servistino melkanta bovinon en garbejo'' ( {{Ĉirkaŭ}} 1652–54) Dosiero:Gerard_ter_Borch_-_The_Messenger,_known_as_'The_Unwelcome_News'_-_176_-_Mauritshuis.jpg|alternative=The Messenger (The Unwelcome News) (1653), Mauritshuis| La m''esaĝisto'' (La malbonvena novaĵo) (1653), [[Mauritshuis]] Dosiero:Gerard_ter_Borch_(II)_019.jpg|alternative=The Gallant Conversation (The Paternal Admonition) (c. 1654)| ''La galanta konversacio'' (La patra admono) ({{Ĉirkaŭ|1654}}) Dosiero:Gerard_ter_Borch_d._J._004.jpg|alternative=The concert (1655)| ''La koncerto'' (1655) Dosiero:Gerard_ter_Borch_d._J._001.jpg|alternative=Woman writing a letter (c. 1655)| ''Virino skribanta leteron'' ({{Ĉirkaŭ}} 1655) Dosiero:Gerard_ter_Borch_(II)_-_The_Letter_-_WGA22120.jpg|alternative=The letter (c. 1655)| ''La letero'' ({{Ĉirkaŭ}} 1655) Dosiero:Målning._Familjebild._Gerard_ter_Borch_-_Hallwylska_museet_-_86722.tif|alternative=Portrait of a Family (after 1656)| ''Portreto de familio'' (post 1656) Dosiero:Borch_Officer.jpg|alternative=An officer dictating a letter (c. 1657–58)| ''Oficiro diktanta leteron'' ( {{Ĉirkaŭ}} 1657–58) Dosiero:A_Woman_Playing_the_Theorbo-Lute_and_a_Cavalier_MET_DP145907.jpg|alternative=A Woman Playing the Theorbo-Lute and a Cavalier, circa 1658, Metropolitan Museum of Art| ''Virino ludanta la Tiorbon-liuton kaj kavaliron'', ĉirkaŭ 1658, [[Metropola Muzeo de Arto]] Dosiero:Gerard_ter_Borch_the_Younger_-_The_Suitor's_Visit_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Suitor's Visit (c. 1658)| ''La vizito de la Svatanto'' ({{Ĉirkaŭ|1658}}) Dosiero:Gerhard_Terborch.jpg|alternative=Lady at her Toilette (1660)| ''Sinjorino ĉe ŝia necesejo'' (1660) Dosiero:Gerard_Terborch_-_A_Lady_Reading_a_Letter.JPG|alternative=A Lady Reading a Letter (1662)| ''Sinjorino legante leteron'' (1662) Dosiero:Gerard_ter_Borch_(II)_-_The_Glass_of_Lemonade_-_WGA22118.jpg|alternative=Glass of Lemonade (c. 1664)| ''Glaso da limonado'' ( {{Ĉirkaŭ}} 1664) Dosiero:Woman_Reading_a_Letter_1660-1662_Gerard_ter_Borch_II.jpg|alternative=The Letter (c. 1660–1665)| ''La letero'' ( {{Ĉirkaŭ}} 1660–1665) Dosiero:Jacob_de_Graeff,_heer_van_Purmerland_en_Ilpendam.jpg|alternative=Portrait of Jacob de Graeff, free lord of Purmerland and Ilpendam (between 1670 and 1681)| Portreto de Jacob de Graeff, libera sinjoro de Purmerland kaj Ilpendam (inter 1670 kaj 1681) Dosiero:Cornelis_de_Graeff_(1650-1678).png|alternative=Portrait of Cornelis HrR Ridder de Graeff (1673)| ''Portreto de Cornelis HrR Ridder de Graeff'' (1673) Dosiero:Le_Galant_Militaire_ou_jeune_femme_à_laquelle_un_homme_offre_de_l'argent_-_Gerard_ter_Borch.jpg|alternative=The Military Gallant, Louvre Museum| La armea galanto, [[Luvro|Muzeo Luvro]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Konversaciaĵo (pentrado)]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.pubhist.com/person/165/gerard-ter-borch Verkoj kaj literaturo pri Gerard ter Borch] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Borch ter, Gerard}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] siqjk5p9pideughonf5ehq55tiz1str 0 947985 9413315 9412882 2026-06-25T14:42:18Z Sj1mor 12103 9413315 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}}[[Dosiero:Henri_Harpignies_in_his_studio.jpg|eta|Henri Harpignies]] [[Dosiero:Henri_Joseph_Harpignies_-_Paisagem_Fluvial.jpg|dekstra|eta|Pejzaĝo de Harpignies ĉe Museu de Arte de São Paulo, Brazilo]] [[Dosiero:Bonnat21.jpg|dekstra|eta|188x188ra|Portreto de Harpignies de [[Léon Bonnat]]]] '''Henri-Joseph HARPIGNIES''' (naskiĝis la 28-an de junio 1819 en [[Valenciennes]] – mortis la 28-an de aŭgusto 1916 en [[Saint-Privé (Yonne)|Saint-Privé]], departemento [[Yonne]]) estis franca pentristo, [[pejzaĝisto]] kaj [[ĝenropentristo]], de la [[skolo de Barbizon]]. Li komencis labori kun fortaj koloroj kaj estis aparte influita de [[Camille Corot]]. La artisteco de Harpignie tiel ilustras la novan orientiĝon en franca pejzaĝpentraĵo meze de la 19-a jarcento. Henri Harpignies ĉefe pentris pejzaĝojn per oleo kaj akvareloj. Li pentris vidojn de Bourbonnais, Nivernais, kaj [[Auvergne]]. Li ankaŭ kreis ornamajn murpentraĵojn por la [[Opéra Garnier]] en 1870. Li estis talenta grafikisto kaj ludis violonĉelon. Liaj verkoj estas vaste montrataj en eŭropaj kaj usonaj galerioj, inkluzive de la [[Musée d'Orsay]] kaj la [[Metropola Muzeo de Arto]] en [[Novjorko]]. == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:El_Canal_de_Briare_(Loire)_-_Henri-Joseph_Harpignies.jpg|La kanalo de Briare (Luaro) Dosiero:Le_gros_arbre_-_Henri_Harpignies.jpg|La granda arbo Dosiero:Harpignies--Haggin--The-Mill-Stream.jpg|Mueleja kanalo Dosiero:Henri-Joseph_Harpignies_(1819-1916)_-_The_Winding_River_-_1920.132_-_Manchester_Art_Gallery.jpg|Vido de rivero Dosiero:Henri-Joseph_Harpignies_(1819-1916)_-_Crémieu_-_PD.140-1985_-_Fitzwilliam_Museum.jpg|Kremo Dosiero:Henri-joseph_harpignies_entree_de_la_foret_060224).jpg|Arbara enirejo Dosiero:Henri-Joseph_Harpignies_(1819-1916)_-_The_Lake_-_PD.13-1950_-_Fitzwilliam_Museum.jpg|La lago Dosiero:Henri_Joseph_Harpignies_-_Lavez_jour.jpg|Lavtago </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/harpignies_henri-joseph.html Henri Harpignies sur Artcyklopedia] * [https://web.archive.org/web/20151208152907/http://www.paintingiant.com/henri-joseph-harpignies/ 138 verkaĵoj de Henri Harpignies sur Paintingiant] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Harpignies, Henri}} [[Kategorio:Grand-oficiroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Francaj akvarelistoj]] [[Kategorio:Francaj pejzaĝistoj]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]] 0k2nu4mrq3dij3l6l4wd7j161b3hhc2 0 947998 9413320 9412927 2026-06-25T14:43:49Z Sj1mor 12103 9413320 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jules Louis DUPRÉ''' (naskiĝis la 5-an de aprilo 1811 en [[Nantes]] – mortis la 6-an de oktobro 1889 en [[L'Isle-Adam]]) estis franca pentristo, unu el la ĉefaj membroj de la [[skolo de Barbizon]] de pejzaĝistoj. Li estas konsiderata la fondinto de moderna franca pejzaĝa pentrado. Li estis la pli aĝa frato de la artisto [[Léon-Victor Dupré]] (1816–1879) Kune kun [[Théodore Rousseau]] li reprezentas la eposan aspekton de naturpoezia pentrado, Dupré estas la vida reprezentanto de ĝiaj tragediaj kaj dramaj aspektoj. Dupré komprenis interpreti la plej diversajn etosojn, sed preferis agititajn kaj dramajn momentojn en la naturo, kiel ekzemple la leviĝantan aŭ falantan ŝtormon, kaj la nubojn disŝiritajn de la ŝtormo. Estas ĉefe la atmosfero kaj ĝiaj ŝanĝiĝantaj fenomenoj, kiuj interesas lin. La vereco de tono estis plej grava por li, kaj por atingi tion, li pentris per tia dika impasto , ke liaj bildoj kelkfoje similas al reliefoj. Lumigo ankaŭ ludis gravan rolon, kaj li estis aparte lerta pri prezentado de sunsubiroj kun potenca poezia allogo. == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Jules_Dupré_-_Le_moulin_à_vent.jpg|alternative=The Windmill (1850s)|''La ventomuelejo'' (1850-aj jaroj) Dosiero:The_Old_Oak_by_Jules_Dupré,_c1870.jpg|alternative=The Old Oak (1870) National Gallery of Art.|''La maljuna kverko'' (1870) [[Nacia Galerio de Arto|Usona Nacia Galerio de Arto]]. Dosiero:Cows_Crossing_a_Ford_MET_DP232030.jpg|alternative=Cows Crossing a Ford, an early work in the collection of the Metropolitan Museum of Art.|''Bovinoj transirantaj vadejon ,'' frua verko en la kolekto de la [[Metropola Muzeo de Arto]]. Dosiero:Jules_Dupré_-_Sur_le_chemin_(1856).jpg|alternative=On the Road (1856)|''Sur la vojo'' (1856) </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} {{Ĝermo|}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo| * [http://www.rehs.com/jules_dupre_environs_de_plymouth.html ''Environs de Plymouth''] - Biografio de Rehs Galleries pri Jules Dupré kaj bildo de lia frua pentraĵo ''Environs de Plymouth'' . * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/60673/rec/6 ''Degas: La Menso de la Artisto''], ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto plene havebla interrete kiel PDF, kiu enhavas materialon pri Jules Dupré (vidu indekson) [[Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]] 3815nvje63lx6jpmz4yyo7ybzey7ipg 0 948000 9413290 9412935 2026-06-25T14:20:03Z Crosstor 3176 Crosstor movis paĝon [[János Buza (hitoriisto)]] al [[János Buza (historiisto)]]: ortografia eraro 9412935 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = {{Paĝonomo}} |naskonomo = }} '''[[Johano|János]] Buza''' [jAnoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Buza János''' estas [[Hungario|hungara]] ekonomi[[historiisto]], altlerneja [[instruisto]]. János Buza<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM91355 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=688910&date=2026-06-25 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1939|11|30}} en [[Budapeŝto]]<!--, li mortis {{mortotago|20||}} en [[]]-->. == Biografio == János Buza maturiĝis en [[gimnazio]] en sia naskiĝurbo en 1958, poste li akiris an diplomon en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]] en [[1962]]. Post la diplomo li edukis en la armeo, en 1964 li ekinstruis en [[Universitato Corvinus de Budapeŝto|Ekonomia Universitato Károly Marx]]. En 1987 li estis levita [[docento]], inter 1990-1996 li estis ankaŭ katedrestro. Inter 1968-2013 li ofte esploris eksterlande. Li doktoriĝis en 2004 antaŭ la [[Hungara Scienca Akademio]]. En 2005 li estis pensiulita. Li ricevis stipendion inter 1999-2002, [[premio]]jn en 1998 kaj 2006. == Elektitaj kontribuoj == * ''Les monnaies françaises ou du système français dans la circulation monétaire en Hongrie au XVIIè siècle.'' (1976) * ''Török kori állattartásunk a „vadszám” és az adózás tükrében.'' (1984) * ''Magyarország gazdaságtörténete a honfoglalástól a 20. század közepéig.'' (kunaŭtoro, 1996; tralaborite: 1997) * ''Báthori István erdélyi dukátjainak távoli nyomai.'' (2005) * ''A Dunába vetett vonópad. Adalék Magyarország 1526 előtti pénzverésének történetéhez.'' (2015) * ''Magyarországi és erdélyi pénzértékek a 16-17. században. Közép-európai kitekintéssel.'' (2021) == Fontoj == * [http://www.naputonline.hu/naput-kiadvanyok-arhiv/naput_2008/2008_10/146.htm membiografio hungare kun foto] * [https://kmti.hiphi.ubbcluj.ro/sites/default/files/programok/Bethlen_konferencia/buza_cv_publ.pdf biografio hungare] * [https://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=12312 akademia paĝo] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Buza Janos}} [[Kategorio:Hungaraj ekonomihistoriistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} jm0majr1frwyi5ng258xgxelmtrix0u 0 948040 9413215 9413156 2026-06-25T12:19:51Z Crosstor 3176 pluredakto 9413215 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|bildo=苏碧怡商厦 - panoramio.jpg|regiono-ISO=CN|zomo=7}} '''Aksu,''' aŭ ''Akesu'', laŭ [[simpligita ĉina skribo]] '''阿克苏市,''' laŭ [[tradicia ĉina skribo]] '''阿克蘇市,''' laŭ ujgure '''ئاقسۇ''' [aĥisĥi], [[pinjine]] '''Ākèsū''' estas [[prefektujo]] kaj distriktonivela [[metropolo]] en la [[provinco]] [[Ujgura Aŭtonoma Regiono Ŝinĝango]] en [[Ĉina Popola Respubliko]]. La [[loknomo]] laŭvorte signifas "blanka akvo" (tjurke) kaj estas uzata ankaŭ por la samnoma rivero. [[Dosiero:阿克苏步行街.jpg|eta|maldekstre|{{centre|Piediranta vojo}}]] == Loĝantaro == Sur tiu administra areo vivas {{nombro|715319}} laŭ censo de 2020 laŭ la ĉinlinva Vikipedio. La loĝantaro estas ĉefe [[ujgura]] kaj [[hanoj|ĥana]]. == Geografio == Aksu kuŝas ĉe la norda rando de la [[Tarim-baseno]] laŭ rivero. La teritorio estas dividita en du neapudajn areojn. La norda areo estas loĝata kaj la suda areo estas en la dezerto [[Taklamakano]]. [[Kokdala]] troviĝas 286, [[Almato]] 296, [[Urumĉio]] 637, ĉefurbo [[Pekino]] 3075, [[Ŝanhajo]] 3868 km aere laŭ [https://hu.utvonaltervezo.himmera.com/kereses/]. [[Dosiero:20240322 Duolang River in Aksu.jpg|eta|maldekstre|{{centre|Riverbordo}}]] == Historio == Ĉirkaŭ 600 la regiono estis sub kontrolo de [[hunoj]] kaj ujguraj turklingvaj triboj, baldaŭ ĝi apartenis al la [[Ĉagataja Ĥanlando]]. La iama oazo estis grava stacio sur la historia [[Silka Vojo]]. Terora atako okazis la 19-an de aŭgusto 2010 celante ĉinajn policanojn. == Ekonomio == La agrikulturaj produktoj inkluzivas rizon, tritikon, maizon, kotonon fruktojn (pomo, juglando), la industrio konsistas el produktado de tekstiloj, konstruadmaterialojn, kemiaĵojn, vitrofibrojn. [[Dosiero:20240322 Tianbai Shopping Center in Aksu City.jpg|eta|maldekstre|{{centre|Vendejego}}]] rhi6z6y57e8fwgyig7mq7mbfhzyp8xo 9413288 9413215 2026-06-25T14:12:45Z Crosstor 3176 finredakto 9413288 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|bildo=苏碧怡商厦 - panoramio.jpg|regiono-ISO=CN|zomo=7}} '''Aksu,''' aŭ ''Akesu'', laŭ [[simpligita ĉina skribo]] '''阿克苏市,''' laŭ [[tradicia ĉina skribo]] '''阿克蘇市,''' laŭ ujgure '''ئاقسۇ''' [aĥisĥi], [[pinjine]] '''Ākèsū''' estas [[prefektujo]] kaj distriktonivela [[metropolo]] en la [[provinco]] [[Ujgura Aŭtonoma Regiono Ŝinĝango]] en [[Ĉina Popola Respubliko]]. La [[loknomo]] laŭvorte signifas "blanka akvo" (tjurke) kaj estas uzata ankaŭ por la samnoma rivero. [[Dosiero:阿克苏步行街.jpg|eta|maldekstre|{{centre|Piediranta vojo}}]] == Loĝantaro == Sur tiu administra areo vivas {{nombro|715319}} laŭ censo de 2020 laŭ la ĉinlinva Vikipedio. La loĝantaro estas ĉefe [[ujgura]] kaj [[hanoj|ĥana]]. == Geografio == [[Dosiero:20240322 Duolang River in Aksu.jpg|eta|maldekstre|{{centre|Riverbordo}}]] Aksu kuŝas ĉe la norda rando de la [[Tarim-baseno]] laŭ rivero. La teritorio estas dividita en du neapudajn areojn. La norda areo estas loĝata kaj la suda areo estas en la dezerto [[Taklamakano]]. [[Kokdala]] troviĝas 286, [[Almato]] 296, [[Urumĉio]] 637, ĉefurbo [[Pekino]] 3075, [[Ŝanhajo]] 3868 km aere laŭ [https://hu.utvonaltervezo.himmera.com/kereses/]. == Historio == Ĉirkaŭ 600 la regiono estis sub kontrolo de [[hunoj]] kaj ujguraj turklingvaj triboj, baldaŭ ĝi apartenis al la [[Ĉagataja Ĥanlando]]. La iama oazo estis grava stacio sur la historia [[Silka Vojo]]. Terora atako okazis la 19-an de aŭgusto 2010 celante ĉinajn policanojn. == Ekonomio == [[Dosiero:20240322 Tianbai Shopping Center in Aksu City.jpg|eta|maldekstre|{{centre|Vendejego}}]] La agrikulturaj produktoj inkluzivas rizon, tritikon, maizon, kotonon fruktojn (pomo, juglando), la industrio konsistas el produktado de tekstiloj, konstruadmaterialojn, kemiaĵojn, vitrofibrojn. == Trafiko == Aksu situas inter Urumĉio kaj [[Kaŝgaro]], 2 naciaj ŝoseoj kaj rapidvojo tuŝas la metropolon. Ekzistaj fervoja ligilo, krome armea flughaveno, tamen ĝi akceptas enlandajn civilajn flugojn. == Klimato == La klimato estas malvarma dezerta laŭ [[klimata klasifiko de Köppen]]: ''BWk'' kun ekstrema laŭsezona temperaturŝanĝo. La jara averaĝa temperaturo estas {{GdC|18}} kaj varias inter {{GdC|40-11}}. La jara averaĝa precipitaĵo estas nur 97 mm, sed en ĉiuj monatoj estas precipitaĵo. La senfrosta periodo averaĝas 200–220 tagojn. {{Galerio |larĝo =250px |titolo = Bildoj pri Aksu |pozicio =left |fono =#EFDECD |bordero =#00008B |Dosiero:20240322 Crossing of South Minzhu Road and West Tuanjie Road in Aksu City.jpg|<center>Vojkruciĝo |Dosiero:20240322 Century Square in Aksu City.jpg|<center>Placo |Dosiero:20240323 Facade of Akesu Railway Station 01.jpg|<center>Stacidomo |Dosiero:20231217 Terminal 2 of AKU.jpg|<center>Flughaveno |Dosiero:20240322 Aksu City No. 7 Middle School.jpg|<center>Mezlernejo |Dosiero:阿克苏步行街的塑像.jpg|<center>Skulptaĵo }} {{Commons|Category:Aksu}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} == Fontoj == * WikiTrans [[Kategorio:Distriktonivelaj urboj de Ĉinio]] 768quhdaix5d4oa9jb12bz0i7oc5dfy 0 948041 9413371 9413191 2026-06-25T15:27:02Z ThomasPusch 1869 9413371 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estis [[paragvajo|paragvaja]]-itala historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la 15-an de decembro [[1908]] en [[Asunciono]] kaj mortis en aĝo de 74 jaroj la 28-an de majo [[1983]] en [[Romo]]. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[Italio|italia]] [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1926]] kaj [[1937]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Cavanna]] kaj [[Antonio Vojak]], ambaŭ [[1929]]-[[1935]]). {{projektoj}} {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Sallustro, A}} [[Kategorio:Paragvajaj futbalistoj]] ed4bw1tl8ktolao81pui8n1bjr7301h 0 948042 9413212 2026-06-25T12:15:09Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{informkesto homo}} '''Sergio Clerici''' - {{prononco|SERĝo kleRIĉi}} - estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] kaj mortis en aĝo de x jaroj la en la sama urbo. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]] (en la sam..." 9413212 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Sergio Clerici''' - {{prononco|SERĝo kleRIĉi}} - estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] kaj mortis en aĝo de x jaroj la en la sama urbo. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, [[Tarcisio Burgnich]], 1974-1977, [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). {{projektoj}} {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Clerici, S}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] k7wwgvpaegwwncjoyd7auch4k44uja2 9413213 9413212 2026-06-25T12:16:15Z ThomasPusch 1869 9413213 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Sergio Clerici''' - {{prononco|SERĝo kleRIĉi}} - estis [[brazilo|brazila]]-[[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] kaj mortis en aĝo de x jaroj la en la sama urbo. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, [[Tarcisio Burgnich]], 1974-1977, [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). {{projektoj}} {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Clerici, S}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] h2o5qbg0tz0ezb5lkd5p0l8kp1vo9cj 9413214 9413213 2026-06-25T12:17:48Z ThomasPusch 1869 9413214 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} NE FUNKCIAS {{redaktas|ThomasPusch}} '''Sergio Clerici''' - {{prononco|SERĝo kleRIĉi}} - estis [[brazilo|brazila]]-[[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la 25-an de majo 1941 en [[San-Paŭlo]] kaj nun estas 85-jara. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, [[Tarcisio Burgnich]], 1974-1977, [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). {{projektoj}} {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Clerici, S}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] pilxzke69uobuya04tj15yqlpll0qj0 9413222 9413214 2026-06-25T12:43:33Z ThomasPusch 1869 9413222 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} NE FUNKCIAS {{redaktas|ThomasPusch}} '''Sergio Clerici''' - {{prononco|SERĝo kleRIĉi}} - estis [[brazilo|brazila]]-[[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la 25-an de majo 1941 en [[San-Paŭlo]] kaj nun estas {{aĝo|1941|5|25}}-jara. Ekzemple li agadis kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1973]] kaj [[1975]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, [[Tarcisio Burgnich]], 1974-1977, [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). {{projektoj}} {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Clerici, S}} [[Kategorio:Brazilaj futbalistoj]] qfkjiqsmz2bgbujdm2xibmy4qcofeul 9413223 9413222 2026-06-25T12:43:54Z ThomasPusch 1869 9413223 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Sergio Clerici''' - {{prononco|SERĝo kleRIĉi}} - estis [[brazilo|brazila]]-[[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la 25-an de majo 1941 en [[San-Paŭlo]] kaj nun estas {{aĝo|1941|5|25}}-jara. Ekzemple li agadis kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1973]] kaj [[1975]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, [[Tarcisio Burgnich]], 1974-1977, [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). {{projektoj}} {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Clerici, S}} [[Kategorio:Brazilaj futbalistoj]] lzgufyg7fm4jonptkipwxrfgetald5b 9413234 9413223 2026-06-25T12:50:51Z ThomasPusch 1869 9413234 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Sergio Clerici''' - {{prononco|SERĝo kleRIĉi}} - estis [[brazilo|brazila]]-[[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la 25-an de majo 1941 en [[San-Paŭlo]] kaj nun estas {{aĝo|1941|5|25}}-jara. Ekzemple li agadis kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1973]] kaj [[1975]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, [[Tarcisio Burgnich]], 1974-1977, [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). Krome li interalie estis membro de la unuaj viraj teamoj de la kluboj [[ACF Fiorentina]] de [[Florenco]] en 1971 ĝis 1973, [[Bolonjo FC 1909]] de 1975 ĝis 1977 kaj [[Società Sportiva Lazio]] de [[Romo]] en 1977 ĝis 1978. <!--{{projektoj}}--> {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Clerici, S}} [[Kategorio:Brazilaj futbalistoj]] bwbtufx3gbegd5sn4bp7vilyznrnwp4 9413237 9413234 2026-06-25T12:52:00Z ThomasPusch 1869 9413237 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Sergio Clerici''' - {{prononco|SERĝo kleRIĉi}} - estis [[brazilo|brazila]]-[[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]] kaj futbala trejnisto. Li naskiĝis la 25-an de majo 1941 en [[San-Paŭlo]] kaj nun estas {{aĝo|1941|5|25}}-jara. Ekzemple li agadis kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1973]] kaj [[1975]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, [[Tarcisio Burgnich]], 1974-1977, [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). Krome li interalie estis membro de la unuaj viraj teamoj de la kluboj [[ACF Fiorentina]] de [[Florenco]] en 1971 ĝis 1973, [[Bolonjo FC 1909]] de 1975 ĝis 1977 kaj [[Società Sportiva Lazio]] de [[Romo]] en 1977 ĝis 1978. Ekde 1980 li profesie estis futbala trejnisto. <!--{{projektoj}}--> {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Clerici, S}} [[Kategorio:Brazilaj futbalistoj]] mouyyfggc603y1kh4vd61ipzrv782tf 9413238 9413237 2026-06-25T12:52:58Z ThomasPusch 1869 9413238 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Sergio Clerici''' - {{prononco|SERĝo kleRIĉi}} - estis [[brazilo|brazila]]-[[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]] kaj futbala trejnisto. Li naskiĝis la 25-an de majo 1941 en [[San-Paŭlo]] en italdevena familio nun estas {{aĝo|1941|5|25}}-jara. Ekzemple li agadis kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1973]] kaj [[1975]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, [[Tarcisio Burgnich]], 1974-1977, [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). Krome li interalie estis membro de la unuaj viraj teamoj de la kluboj [[ACF Fiorentina]] de [[Florenco]] en 1971 ĝis 1973, [[Bolonjo FC 1909]] de 1975 ĝis 1977 kaj [[Società Sportiva Lazio]] de [[Romo]] en 1977 ĝis 1978. Ekde 1980 li profesie estis futbala trejnisto. <!--{{projektoj}}--> {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Clerici, S}} [[Kategorio:Brazilaj futbalistoj]] s19xpyr1xm0m3c2ypavqi6kmg8s5np1 9413350 9413238 2026-06-25T15:09:33Z ThomasPusch 1869 9413350 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Sergio Clerici''' - {{prononco|SERĝo kleRIĉi}} - estis [[brazilo|brazila]]-[[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]] kaj futbala trejnisto. Li naskiĝis la 25-an de majo 1941 en [[San-Paŭlo]] en italdevena familio kaj nun estas {{aĝo|1941|5|25}}-jara. Ekzemple li agadis kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1973]] kaj [[1975]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, [[Tarcisio Burgnich]], 1974-1977, [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). Krome li interalie estis membro de la unuaj viraj teamoj de la kluboj [[ACF Fiorentina]] de [[Florenco]] en 1971 ĝis 1973, [[Bolonjo FC 1909]] de 1975 ĝis 1977 kaj [[Società Sportiva Lazio]] de [[Romo]] en 1977 ĝis 1978. Ekde 1980 li profesie estis futbala trejnisto. <!--{{projektoj}}--> {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Clerici, S}} [[Kategorio:Brazilaj futbalistoj]] 4snnledgqls96dsbfgsoav7wbpp34ak 0 948043 9413217 2026-06-25T12:27:21Z ~2026-36724-56 259320 nova paĝo 9413217 wikitext text/x-wiki La '''vitikulturo en Toskano''' ampleksas la ansamblon de agadoj por kultivado de vinberarbusto kaj produktado de vino en la itala regiono [[Toskano]]. La vinbeja areo atingas ĉirkaŭ 57 861 hektarojn, el kiuj 67 % troviĝas en kolinoj, 25 % en montoj kaj 8 % en ebenaĵoj.<ref name="Assovini-dati">{{citaĵo el la reto |url=https://www.assovini.it/italia/toscana |titolo=Toscana |eldoninto=Assovini.it |alirdato=2026-05-25 |lingvo=it }}</ref> La regiono havas 11 [[DOCG]] (''Denominazione di Origine Controllata e Garantita''), 41 [[DOC]] (''Denominazione di Origine Controllata'') kaj 6 [[IGT]] (''Indicazione Geografica Tipica'').<ref name="Quattrocalici-den">{{citaĵo el la reto |url=https://www.quattrocalici.it/regione/toscana/denominazioni/ |titolo=Le Denominazioni di Origine della Toscana |eldoninto=Quattrocalici.it |alirdato=2026-05-25 |lingvo=it }}</ref> La ĉefa vinsortimento estas ruĝaj vinberarbustaroj; ruĝaj kaj rozaj vinoj konsistigas 85 % de la tuta produktado.<ref name="Assovini-dati" /> == Historio == La unuaj signoj de vitikulturo en la toskana teritorio rilatas al la [[etruskoj]], kiuj loĝis en la regiono ĉirkaŭ la 5-a jarcento a.K. kaj kies vino atingis diversajn mediojn de la Mediteraneo.<ref name="ItalyFinest-storia">{{citaĵo el la reto |url=https://www.italysfinestwines.it/vini-toscana/ |titolo=Vini Toscani – Storia, Vitigni e Abbinamenti |eldoninto=Italy's Finest Wines |dato=2021-10-17 |alirdato=2026-05-25 |lingvo=it }}</ref> Dum la romia periodo, vino ĉesis esti nur produkt de la elito kaj integriĝis en la ĉiutagan dieton de diversaj sociaj tavoloj; vinberejoj disvastiĝis tra multaj zonoj, inkluzive de urbaj areoj kaj monaĥejoj.<ref name="ItalyFinest-storia" /> Post la falo de la Imperio, la vitikulturo malkreskis dum la frua mezepoko, periodo dum kiu [[Benediktana Ordo|benediktanaj]] kaj [[Vallombrosa-Ordo|vallombrosanaj]] monaĥejoj konservis la kultivadon de la vinbera arbusto.<ref name="ItalyFinest-storia" /> En 1282 oni fondis en [[Florenco]] la ''Arte dei Vinattieri'', institucio kiu administris la vinokomercon en la urbo kaj en la ĉirkaŭa teritorio.<ref name="OriginalItalia">{{citaĵo el la reto |url=https://www.originalitalia.it/magazine/il-vino-in-toscana-una-storia-millenaria/ |titolo=Il vino in Toscana: una storia millenaria |eldoninto=OriginalItalia.it |dato=2022-12-15 |alirdato=2026-05-25 |lingvo=it }}</ref> La 24-an de septembro 1716, la granduko [[Cosimo III de' Medici]] promulgis la dekreton titolitan ''Sopra la Dichiarazione de' Confini delle quattro Regioni Chianti, Pomino, Carmignano e Vald'Arno di Sopra'', per kiu li oficiale demarkaciis la produktadareojn de kvar vinozonnoj.<ref name="IlSole24Ore-Cosimo">{{citaĵo el la reto |url=https://st.ilsole24ore.com/art/food/2016-10-28/chianti-lezione-cosimo-de-medici-dura-ancora-130722.shtml?uuid=ADIjQClB |titolo=Chianti, la lezione di Cosimo de' Medici dura ancora |eldoninto=Il Sole 24 Ore |dato=2016-10-28 |alirdato=2026-05-25 |lingvo=it }}</ref> La dokumento establis unuafoje per publika akto la korespondecon inter geografia nomo kaj limigita produktadterritorio.<ref name="IlSole24Ore-Cosimo" /> En 1872, [[Bettino Ricasoli]] priskribis en letero adresita al profesoro Cesare Studiati de la Universitato de Pisa la komponon kiun li konsideris optimala por la [[Chianti (vino)|Ĉianti]]: [[Sangiovese]] kiel ĉefa sorto, kompletigata de Canaiolo kaj, en la vinojn por tuja konsumo, proporcio de blanka [[Malvasia]].<ref name="Winenews-Ricasoli">{{citaĵo el la reto |url=https://winenews.it/it/il-chianti-dagli-etruschi-a-bettino-ricasoli-che-ha-trasformato-la-toscana-in-stile-di-vita_513058/ |titolo=Il Chianti, dagli etruschi a Bettino Ricasoli |eldoninto=WineNews |dato=2023-12-11 |alirdato=2026-05-25 |lingvo=it }}</ref> La 6-an de majo 1966, oni publikigis en la ''Gazzetta Ufficiale'' la dekreton de rekono de la DOC Vernaccia di San Gimignano (DPR 03.03.1966), farante ĝin la unua ''Denominazione di Origine Controllata'' de Italio.<ref name="Valoritalia-Vernaccia">{{citaĵo el la reto |url=https://www.valoritalia.it/vernaccia-di-san-gimignano-la-prima-denominazione-riconosciuta-in-italia/ |titolo=Vernaccia di San Gimignano. La prima Denominazione riconosciuta in Italia |eldoninto=Valoritalia.it |dato=2018-06-26 |alirdato=2026-05-25 |lingvo=it }}</ref> Per DPR de la 1-a de julio 1980, la [[Brunello di Montalcino]] ricevis la rangon DOCG, estante la unua vino akiri tiun rekonon en Italio; la sama dekreto inkludis ankaŭ la [[Vino Nobile di Montepulciano|Vinan Noblecon de Montepulciano]].<ref name="Brunello-Consorzio">{{citaĵo el la reto |url=https://www.consorziobrunellodimontalcino.it/it/567/territorio |titolo=Territorio |eldoninto=Consorzio del Vino Brunello di Montalcino |alirdato=2026-05-25 |lingvo=it }}</ref><ref name="Lavinium-DOCG">{{citaĵo el la reto |url=https://www.lavinium.it/anteprima-vino-nobile-di-montepulciano-2022-il-progetto-pievi-apre-le-porte-a-un-futuro-diverso/ |titolo=Anteprima Vino Nobile di Montepulciano 2022: il progetto "Pievi" |eldoninto=Lavinium.it |dato=2025-02-25 |alirdato=2026-05-25 |lingvo=it }}</ref> == Vitikulturejoj == La toskana vitikulturejoj estas dividitaj en du ĉefajn makroareojn: la kolinoj de Centra Toskano kaj la tirenana marbordo.<ref name="Assovini-dati" /> === Centra Toskano === Ĝi konsistigas la historian kernon de la regiono, kun absoluta dominado de Sangiovese. Ĝi inkluzivas la [[Chianti (vino)|Ĉianton]] kaj la Ĉianton Classiko, situantajn inter la provincoj de Florenco kaj Siena; la zonon de [[Carmignano]] en la provinco de Prato; la areon de [[Montalcino]] en la provinco de Siena; la teritorion de [[Montepulciano, Siena|Montepulciano]] kun la Vino Nobile; [[San Gimignano]] kun la Vernaccia; kaj la Aretinaj areoj de Valdarno kaj Valdichiana.<ref name="Assovini-dati" /> === Tirenana Marbordo === Ĝi ampleksas la zonon de [[Bolgheri]], en la provinco de Livorno, kie ekde la 1970-aj jaroj disvolviĝis la produktado de vinoj el internaciaj sortoj;<ref name="ViviIlVino">{{citaĵo el la reto |url=https://www.viviilvino.it/guida-ai-vini-della-toscana/ |titolo=Vini della Toscana: DOCG, DOC, IGT e vitigni |eldoninto=Viviilvino.it |dato=2026-02-24 |alirdato=2026-05-25 |lingvo=it }}</ref> la [[Maremmo|Maremma Toskana]] kaj la Grossetano; kaj la [[Elba (insulo)|Insulon Elba]].<ref name="ImpetoDivino">{{citaĵo el la reto |url=https://www.impetodivino.it/vini/regioni/toscana |titolo=La Toscana e i suoi vini |eldoninto=ImpetoDivino.it |alirdato=2026-05-25 |lingvo=it }}</ref> == Klimato == La centra parto de la regiono prezentas mediteranean klimaton, kun varmaj someroj kaj mildaj vintroj. Proksime al la [[Apeninaj Montoj|Apeninaro]], la klimato fariĝas pli kontinenta, kun pli grandaj termaj osciloj kaj sekaj someroj, kiuj kaŭzas hidrikan strison ĉe la vinberejoj.<ref name="ItalyFinest-storia" /> La zono de Montalcino estas pli varma kaj seka ol la apudaj areoj de Ĉianto, kun pli malvarmaj noktoj kiuj favoras la konservon de acideco en la berio.<ref name="WeinPlus-Brunello">{{citaĵo el la reto |url=https://guidavino.wein.plus/wine-regions/brunello-di-montalcino-docg |titolo=Brunello di Montalcino DOCG |eldoninto=Wein.plus |alirdato=2026-05-25 |lingvo=it }}</ref> == Grundo == La grundoj de la Ĉianta areo estas ĉefe argil-kalkaraj, kun ĉeesto de gruzoj kaj sablo.<ref name="Quattrocalici-Toscana">{{citaĵo el la reto |url=https://www.quattrocalici.it/regione/toscana/ |titolo=Il Vino in Toscana |eldoninto=Quattrocalici.it |dato=2021-05-07 |alirdato=2026-05-25 |lingvo=it }}</ref> En la Maremma predominas kalkaraj kaj argilaj grundoj, dum en la interno de la Grossetano aperas vulkandevenaj grundoj.<ref name="Assovini-dati" /> En la zono de Val di Cornia la teksturo estas de meznivela miksaĵo, kun subalkalina reakcio, alta asimileble fosforo kaj variablaj kalioprovizoj.<ref name="Lavinium-ValCornia">{{citaĵo el la reto |url=https://www.lavinium.it/le-doc-della-toscana-val-di-cornia-rosso-o-rosso-della-val-di-cornia/ |titolo=Le DOC della Toscana: Val di Cornia Rosso |eldoninto=Lavinium.it |dato=2020-05-17 |alirdato=2026-05-25 |lingvo=it }}</ref> == Sortoj == La [[Sangiovese]] estas la dominanta ruĝa sorto kaj la bazo de la ĉefaj ruĝaj vinoj de la regiono.<ref name="ItalyFinest-storia" /> En la lastaj jaroj oni notas revivigon de aŭtoktonaj sortoj tradicie uzataj en apogaj funkcioj, kiel Canaiolo, Colorino kaj Ciliegiolo.<ref name="ItalyFinest-storia" /> Ekde la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj oni enkondukis internaciajn sortojn, precipe en la zono de Bolgheri.<ref name="ViviIlVino" /> La ĉefaj kultivitaj sortoj estas: ;Ruĝaj * [[Sangiovese]] * [[Canaiolo Nero]] * [[Colorino]] * [[Ciliegiolo]] * Foglia Tonda * [[Mammolo]] * [[Aleatico]] * [[Cabernet Sauvignon]] (internacia sorto) * [[Merlot]] (internacia sorto) * [[Syrah]] (internacia sorto) ;Blankaj * Vernaccia di San Gimignano * [[Trebbiano Toscano]] * [[Malvasia Bianca Lunga]] * [[Vermentino]] * Ansonica == Produktado == === Ĝeneralaj datenoj === La tuta regiona produktado atingas ĉirkaŭ 2 657 000 hektolitrojn, el kiuj 69 % estas DOP-vinoj kaj 25 % IGP-vinoj.<ref name="Assovini-dati" /> Laŭ ISTAT-datenoj de 2024, la produktado atingis 2,7 milionojn da hektolitroj, 50 % pli ol en la malsukcesa 2023-a jaro.<ref name="NumerVino-Toscana">{{citaĵo el la reto |url=https://www.inumeridelvino.it/category/area-geografica/52-italia/522-toscana |titolo=Toscana – dati ISTAT 2024 |eldoninto=I numeri del vino |dato=2025-06-24 |alirdato=2026-05-25 |lingvo=it }}</ref> === Vinoj kaj denominacioj === La 11 DOCG de Toskano estas:<ref name="Insidewine-DOCG">{{citaĵo el la reto |url=https://www.insidewine.it/elenco-vini-docg-toscana/ |titolo=Elenco DOCG Toscana (aggiornato 2024) |eldoninto=InsideWine.it |dato=2024-07-10 |alirdato=2026-05-25 |lingvo=it }}</ref><ref name="ViviIlVino" /> * [[Brunello di Montalcino]] DOCG * [[Vino Nobile di Montepulciano]] DOCG * [[Chianti (vino)|Chianti]] DOCG * [[Chianti Classico]] DOCG * [[Vernaccia di San Gimignano]] DOCG * [[Carmignano (vino)|Carmignano]] DOCG * [[Morellino di Scansano]] DOCG * [[Montecucco Sangiovese]] DOCG * [[Suvereto]] DOCG * [[Rosso della Val di Cornia]] DOCG * [[Elba Aleatico Passito]] DOCG === Denominacioj kaj normaro === La itala sistemo de vinodenominacioj de deveno strukturiĝas en tri kategorioj. La DOCG estas la plej alta rango kaj implicas pliajn kontrolojn en la fazo de produktado kaj enboteligo kompare al la DOC.<ref name="VisitTuscany-DOCG">{{citaĵo el la reto |url=https://www.visittuscany.com/it/idee/vini-docg-della-toscana/ |titolo=I vini DOCG della Toscana |eldoninto=Visit Tuscany |alirdato=2026-05-25 |lingvo=it }}</ref> La IGT (ekvivalenta al la eŭropa IGP) permesas pli grandan flekseblecon pri la sorta konsistado; sub tiu kategorio oni komercas en Toskano vinojn produktitajn el sortoj neinkluzivitaj en la disciplinaroj de la deveno-denominacioj, konataj en la internacia merkato kiel ''[[Super Tuscan|Super Tuscans]]''.<ref name="ViviIlVino" /> == Referencoj == {{Referencoj}} {{Vinberkulturo en Italio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Vinberkulturo en Italio]] es0xjsnn3hyz485xkohkwwje57uxdmw 0 948044 9413219 2026-06-25T12:39:02Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{informkesto homo}} '''Tarcisio Burgnich''' - {{prononco|tarĈIzjo bUrgniĉ}} - estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] kaj mortis en aĝo de x jaroj la en la sama urbo. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]] (en..." 9413219 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Tarcisio Burgnich''' - {{prononco|tarĈIzjo bUrgniĉ}} - estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] kaj mortis en aĝo de x jaroj la en la sama urbo. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, Sergio Clerici, 1973-1975, [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). {{projektoj}} {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Burgnich, T}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] 570gy0ivts86q7omeyje073qgbcw2io 9413239 9413219 2026-06-25T12:53:32Z ThomasPusch 1869 9413239 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Tarcisio Burgnich''' - {{prononco|tarĈIzjo bUrgniĉ}} - estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] kaj mortis en aĝo de x jaroj la en la sama urbo. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1974]] kaj [[1977]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, Sergio Clerici, 1973-1975, [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). {{projektoj}} {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Burgnich, T}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] 7mjauqou7mbjw52z2l9scgukhuzdvm7 9413256 9413239 2026-06-25T13:11:26Z ThomasPusch 1869 9413256 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Tarcisio Burgnich''' - {{prononco|tarĈIzjo bUrgniĉ}} - estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]] kaj futbala trejnisto. Li naskiĝis la 25-an de aprilo 1939 en [[Ruda]] kaj mortis en aĝo de 82 jaroj la 26-an de majo 2021 en [[Forte dei Marmi]]. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1974]] kaj [[1977]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, Sergio Clerici, 1973-1975, [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). {{projektoj}} {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Burgnich, T}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] ljsnpu2xnr8tnbrshutj8y8efyjgrfy 9413362 9413256 2026-06-25T15:20:27Z ThomasPusch 1869 9413362 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Tarcisio Burgnich''' - {{prononco|tarĈIzjo bUrgniĉ}} - estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]] kaj futbala trejnisto. Li naskiĝis la 25-an de aprilo 1939 en [[Ruda]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Friulo-Venecio Julia]] kaj la tradicia [[provinco Udine]] kaj mortis en aĝo de 82 jaroj la 26-an de majo 2021 en la marborda loko [[Forte dei Marmi]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj en la [[provinco Luko]]. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1974]] kaj [[1977]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, Sergio Clerici, 1973-1975, [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). {{projektoj}} {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Burgnich, T}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] dtrpg7yo2a5h9nzaq5fdos16b6m7azw 9413363 9413362 2026-06-25T15:20:48Z ThomasPusch 1869 9413363 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Tarcisio Burgnich''' - {{prononco|tarĈIzjo bUrgniĉ}} - estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]] kaj futbala trejnisto. Li naskiĝis la 25-an de aprilo 1939 en [[Ruda]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Friulo-Venecio Julia]] kaj la tradicia [[provinco Udine]] kaj mortis en aĝo de 82 jaroj la 26-an de majo 2021 en la marborda loko [[Forte dei Marmi]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj en la [[provinco Luko]]. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1974]] kaj [[1977]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, [[Sergio Clerici]], 1973-1975, [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). {{projektoj}} {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Burgnich, T}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] nagis3wfz49url0a7tax01oakd498yb 0 948045 9413226 2026-06-25T12:45:25Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Bolonjo F.C. 1909]] al [[Bolonjo FC 1909]] 9413226 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Bolonjo FC 1909]] szi0sktwi9juhgtl8l965bwy88nw3fw 1 948046 9413228 2026-06-25T12:45:25Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Diskuto:Bolonjo F.C. 1909]] al [[Diskuto:Bolonjo FC 1909]] 9413228 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Diskuto:Bolonjo FC 1909]] dm2k3kz5rvrkcxjm3bc8rlcytmnejs2 0 948047 9413240 2026-06-25T12:55:01Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{informkesto homo}} '''Giuseppe Savoldi''' - {{prononco|ĝuZEpe saVOLdi}} - estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] kaj mortis en aĝo de x jaroj la en la sama urbo. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1975]] kaj [[1979]] (en la sa..." 9413240 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Giuseppe Savoldi''' - {{prononco|ĝuZEpe saVOLdi}} - estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] kaj mortis en aĝo de x jaroj la en la sama urbo. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1975]] kaj [[1979]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, [[Sergio Clerici]], 1973-1975, [[Tarcisio Burgnich]], 1974-1977, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). {{projektoj}} {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Savoldi, G}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] q9z13t5igo79tkoliryas6eu9foxpql 9413254 9413240 2026-06-25T13:09:51Z ThomasPusch 1869 9413254 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Giuseppe Savoldi''' - {{prononco|ĝuZEpe saVOLdi}} - estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la 21-an de januaro 1947 en [[Gorlago]], [[Lombardio]], kaj mortis en aĝo de 79 jaroj la 26-an de marto 2026 en [[Bergamo]], same en [[Lombardio]]. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1975]] kaj [[1979]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, [[Sergio Clerici]], 1973-1975, [[Tarcisio Burgnich]], 1974-1977, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). {{projektoj}} {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Savoldi, G}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] 4k4ysavuz82lec2d6l9f7ccyzcr8kaa 0 948048 9413241 2026-06-25T12:55:46Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{informkesto homo}} '''Luciano Castellini''' - {{prononco|luĈJAno kasteLIni}} - estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] kaj mortis en aĝo de x jaroj la en la sama urbo. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]] (en..." 9413241 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Luciano Castellini''' - {{prononco|luĈJAno kasteLIni}} - estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] kaj mortis en aĝo de x jaroj la en la sama urbo. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, [[Sergio Clerici]], 1973-1975, [[Tarcisio Burgnich]], 1974-1977, [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). {{projektoj}} {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Castellini, L}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] 5065rsg8tpq025f1t06v8slaw785w0m 9413246 9413241 2026-06-25T12:59:59Z ThomasPusch 1869 9413246 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Luciano Castellini''' - {{prononco|luĈJAno kasteLIni}} - estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la 12-an de decembro 1945 en Milano]]. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, [[Sergio Clerici]], 1973-1975, [[Tarcisio Burgnich]], 1974-1977, [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). {{projektoj}} {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Castellini, L}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] 7915qokr0oz0z1v4oqct9x2uompdkzr 9413250 9413246 2026-06-25T13:07:31Z ThomasPusch 1869 9413250 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Luciano Castellini''' - {{prononco|luĈJAno kasteLIni}} - estas eksa [[italoj|itala]] profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la 12-an de decembro 1945 en [[Milano]], [[Lombardio]], kaj nun estas {{aĝo|1945|12|12}}-jaraĝa. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, [[Sergio Clerici]], 1973-1975, [[Tarcisio Burgnich]], 1974-1977, [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). {{projektoj}} {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Castellini, L}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] gv93qz16hyui0kom8juj56fwq1bzwr6 9413372 9413250 2026-06-25T15:27:26Z ThomasPusch 1869 9413372 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Luciano Castellini''' - {{prononco|luĈJAno kasteLIni}} - estas eksa [[italoj|itala]] profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la 12-an de decembro 1945 en [[Milano]], [[Lombardio]], kaj nun estas {{aĝo|1945|12|12}}-jaraĝa. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, [[Sergio Clerici]], 1973-1975, [[Tarcisio Burgnich]], 1974-1977 kaj [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979). {{projektoj}} {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Castellini, L}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] dleqt1d77dcgymi0tlj2zk2jpeuekp1 0 948049 9413242 2026-06-25T12:58:08Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1360869350|Benjamin West]]" 9413242 wikitext text/x-wiki '''Benjamin WEST''' (naskita la 10-an de oktobro 1738 en Springfield, [[Provinco Pensilvanio]] – mortis la 11-an de marto 1820 en [[Londono]]) estis uson-naskita brita pentristo, kiu specialiĝis pri [[Historia pentrarto|historia pentrado]], kreante tiajn verkojn kiel ''"La Morto de Nelson"'', ''"La Morto de Generalo Wolfe"'', "La ''Traktato de Parizo"'', kaj ''"Benjamin Franklin Desegnante Elektron el la Ĉielo"''. Historie li estis unu el la unuaj internacie gravaj usonaj pentristoj. Tute memlerninta, West baldaŭ akiris valoran patronecon kaj turneis Eŭropon, fine ekloĝante en [[Londono]]. Li impresis Reĝon [[Georgo la 3-a (Britio)|Georgo la 3-a]] kaj estis plejparte respondeca pri la lanĉo de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio]], kies dua prezidanto li fariĝis (post Siro [[Joshua Reynolds]]). Li estis nomumita historia pentristo de la kortego kaj Inspektoro de la bildoj de la Reĝo (<nowiki><i><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Surveyor_of_the_King's_Pictures" rel="mw:ExtLink" title="Surveyor of the King's Pictures" class="cx-link" data-linkid="69">Surveyor of the</a></nowiki> King's Pictures<nowiki></i></nowiki>). West ankaŭ pentris religiajn temojn, kiel en sia grandega verko ''"La Konservado de Sankta Paŭlo post Ŝipvrako ĉe Malto"'', ĉe la Kapelo de Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo ĉe la Malnova Reĝa Mararmea Kolegio en Greenwich, kaj ''"Kristo Resaniganta la Malsanulojn"'', prezentita al la [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]]. [[Dosiero:James_Smith_-_Benjamin_West_-_Google_Art_Project.jpg|eta|Portreto de Okcidento el 1770, nun enhavita en la [[Nacia Portreta Galerio (Usono)|Nacia Portretgalerio]] en [[Vaŝingtono]]]] [[Dosiero:Benjamin_West_by_Gilbert_Stuart_1783-84.jpg|eta|''Portreto de Benjamin West'' de Gilbert Stuart, 1785]] [[Dosiero:Benjamin_West_005.jpg|eta|''La morto de Generalo Wolfe'', 1770]] <gallery mode="packed" heights="200"> File:The_Cricketers_(West).png|''The Cricketers'', 1763 Dosiero:Robert_Moncton_Martinique.jpg|''Portrait of Robert Monckton'', 1763 Dosiero:Benjamin_West_-_Mary_Hopkinson_-_1926.6.1_-_Smithsonian_American_Art_Museum.jpg|''Mrs Mary (Hopkinson) Morgan'', 1764 Dosiero:Benjamin_West_-_Pylades_and_Orestes_Brought_as_Victims_before_Iphigenia_-_Google_Art_Project.jpg|''Pylades and Orestes Brought as Victims before Iphigenia'', 1766 Dosiero:Benjamin_West_-_Agrippina_Landing_at_Brundisium_with_the_Ashes_of_Germanicu_-_1947.16_-_Yale_University_Art_Gallery.jpg|''Agrippina Landing at Brundisium with the Ashes of Germanicus'', 1768 Dosiero:Benjamin_West_-_Cleombrotus_Ordered_into_Banishment_by_Leonidas_II,_King_of_Sparta_-_Google_Art_Project.jpg|''Cleombrotus Ordered into Banishment by Leonidas II, King of Sparta'', 1768 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Departure_of_Regulus_-_RCIN_405416_-_Royal_Collection.jpg|''The Departure of Regulus'', 1769 Dosiero:Francis_Osborne,_5th_Duke_of_Leeds_by_Benjamin_West.jpg|''Portrait of the Duke of Leeds'', 1769 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Oath_of_Hannibal_-_RCIN_405417_-_Royal_Collection.jpg|''The Oath of Hannibal'', 1770 Dosiero:Treaty_of_Penn_with_Indians_by_Benjamin_West.jpg|''Penn's Treaty with the Indians'', 1772 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Death_of_Chevalier_Bayard_-_RCIN_407525_-_Royal_Collection.jpg|''The Death of Chevalier Bayard'', 1772 Dosiero:Erasistratus_the_Physician_Discovers_the_Love_of_Antiochus_for_Stratonice_-_Benjamin_West_-_Google_Cultural_Institute.jpg|''Erasistratus the Physician Discovers the Love of Antiochus for Stratonice'', 1772 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Sir_Joseph_Banks_(1743–1820),_1st_Bt,_GCB,_PRS_-_LCNUG_1989.9_-_Usher_Gallery.jpg|''Portrait of Joseph Banks'', 1772 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Wife_of_Arminius_brought_captive_to_Germanicus_-_RCIN_405683_-_Royal_Collection.jpg|''The Wife of Arminius Brought Captive to Germanicus'', 1773 Dosiero:Benjamin_West_-_Isaac's_servant_tying_the_bracelet_on_Rebecca's_arm_-_Google_Art_Project.jpg|''Isaac's Servant Tying the Bracelet on Rebecca's Arm'', 1775 Dosiero:Benjamin_West_-_Daniel_Interpreting_to_Belshazzar_the_Writing_on_the_Wall_-_485-2018_-_Saint_Louis_Art_Museum.jpg|''Daniel Interpreting to Belshazzar the Writing on the Wall'', 1775 Dosiero:Benjamin_West_-_Helen_Brought_to_Paris_-_Google_Art_Project.jpg|''Helen Brought to Paris'', 1776 Dosiero:Sheridan_family,_Benjamin_West.jpg|''The Sheridan Family'', 1776 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_George_IV,_when_Prince_of_Wales,_with_Frederick,_Duke_of_York,_when_Prince_Frederick_-_RCIN_403399_-_Royal_Collection.jpg|''The Prince of Wales and Duke of York'', 1777 Dosiero:1777,_West,_Benjamin,_Two_Officers_and_a_Groom_in_a_Landscape.jpg|''Two Officers and a Groom in a Landscape'', 1777, [[Arta Muzeo de Universitato Princeton|Princeton University Art Museum]] Dosiero:Benjamin_West,_The_Battle_of_La_Hogue,_c._1778,_NGA_45885_(cropped).jpg|''The Battle of La Hogue'', {{Ĉirkaŭ|1778}}, [[Nacia Galerio de Arto|National Gallery of Art]] Dosiero:William_III_at_the_Battle_of_the_Boyne.jpg|''The Battle of the Boyne'', 1778 Dosiero:Benjamin_West_-_The_Death_of_Chatham_-_Google_Art_Project.jpg|''The Death of Chatham'', 1778 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_George_III_(1738-1820)_-_RCIN_405407_-_Royal_Collection.jpg|''Portrait of George III'', 1779 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Queen_Charlotte_(1744-1818)_-_RCIN_405405_-_Royal_Collection.jpg|''Portrait of Queen Charlotte'', 1779 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Alfred_the_Great_Dividing_His_Loaf_with_a_Pilgrim_-_109_-_Stationers'_Hall.jpg|''Alfred the Great Dividing His Loaf with a Pilgrim'', 1779 Dosiero:Oliver_Cromwell_Dissolving_the_Long_Parliament.png|''Oliver Cromwell Dissolving the Long Parliament'', 1782 File:General_Monck_Receiving_Charles_II_on_the_Beaches_of_Dover_(Benjamin_West).png|''General Monck Receiving Charles II on the Beaches of Dover'', 1782 Dosiero:Treaty_of_Paris_by_Benjamin_West_1783.jpg|''Treaty of Paris'' depicts the American delegation at the 1783 Treaty of Paris. The British delegation refused to pose, and the painting was never completed, {{Ĉirkaŭ|1783–84}}. Dosiero:Dr_Richard_Price,_DD,_FRS_-_Benjamin_West.jpg|Welsh moral philosopher Richard Price, 1784 Dosiero:Benjamin_West_-_Alexander_III_of_Scotland_Rescued_from_the_Fury_of_a_Stag_by_the_Intrepidity_of_Colin_Fitzgerald_('The_Death_of_the_Stag')_-_Google_Art_Project.jpg|''Alexander III of Scotland Rescued from the Fury of a Stag by the Intrepidity of Colin Fitzgerald'', 1786 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Institution_of_the_Order_of_the_Garter_-_RCIN_407521_-_Royal_Collection.jpg|''The Institution of the Order of the Garter'', 1787 Dosiero:Benjamin_West_King_Lear_Act_III_scene_4.jpg|''King Lear in the Storm'', 1788 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Edward_III_with_the_Black_Prince_after_the_Battle_of_Crécy_-_RCIN_407523_-_Royal_Collection.jpg|''Edward III with the Black Prince after the Battle of Crécy'', 1788 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Edward,_The_Black_Prince,_receiving_King_John_of_France_after_the_Battle_of_Poitiers_-_RCIN_407522_-_Royal_Collection.jpg|''Edward, The Black Prince, receiving King John of France after the Battle of Poitiers'', 1788 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Edward_III_Crossing_The_Somme_-_RCIN_404566_-_Royal_Collection.jpg|''Edward III Crossing the Somme'', 1788 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Queen_Philippa_at_the_Battle_of_Neville's_Cross_-_RCIN_404926_-_Royal_Collection.jpg|''Queen Philippa at the Battle of Neville's Cross'', 1789 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Burghers_of_Calais_-_RCIN_404927_-_Royal_Collection.jpg|''The Burghers of Calais'', 1789 Dosiero:King_Lear_and_Cordelia_(West,_1793).jpg|''King Lear and Cordelia'', 1793 Dosiero:Benjamin_West_-_Gentlemen_Fishing_-_Google_Art_Project.jpg|''Gentlemen Fishing'', 1794 Dosiero:West,_Benjamin_-_Woodcutters_in_Windsor_Park_-_Google_Art_Project.jpg|'' Woodcutters in Windsor Park'', 1795 Dosiero:Harvesting_at_Windsor_by_Benjamin_West,_PRA.jpg|''Harvesting at Windsor'', 1795 Dosiero:'Musidora_and_Her_Two_Companions,_Sacharissa_and_Amoret,_at_Their_Bath_Espied_by_Damon'_by_Benjamin_West.jpg|''Musidora and Her Two Companions'', 1795 Dosiero:Benjamin_West,_Maria_Hamilton_Beckford_(Mrs._William_Beckford),_1799,_NGA_34071.jpg|''Portrait of Maria Beckford'', 1799 Dosiero:Benjamin_West_-_Venus_At_Her_Birth_Attired_By_The_Three_Graces.jpg|''Venus At Her Birth Attired By The Three Graces'', 1800 Dosiero:Benjamin_West_-_Joshua_passing_the_River_Jordan_with_the_Ark_of_the_Covenant_-_Google_Art_Project.jpg|''Joshua passing the River Jordan with the Ark of the Covenant'', 1800 Dosiero:Benjamin_West_-_Milkmaids_in_St._James's_Park,_Westminster_Abbey_Beyond_-_B2014.2_-_Yale_Center_for_British_Art.jpg|''Milkmaids in St. James's Park'', 1801 Dosiero:'Arethusa'_by_Benjamin_West,_1802,_High_Museum_of_Art.JPG|''Arethusa'', 1802 Dosiero:Robert_Fulton,_1806,_London,_England,_painted_by_Benjamin_West,_American,_1738-1820_Fenimore_Art_Museum,_Cooperstown,_N.Y._N0218.1961.jpg|''Portrait of Robert Fulton'', 1806 Dosiero:Benjamin_West_-_The_Death_of_Nelson_-_Google_Art_Project.jpg|''The Death of Nelson'', 1806 Dosiero:Benjamin_West_-_Cupid_and_Psyche_-_2010.44_-_Crystal_Bridges_Museum_of_American_Art.jpg|''Cupid and Psyche'', 1808 Dosiero:The_Death_of_Lord_Nelson_in_the_Cockpit_of_the_Ship_'Victory'_by_Benjamin_West_1808.jpg|''The Death of Lord Nelson in the Cockpit of the Victory'', 1808 Dosiero:Benjamin_west_omnia_vincit_amor_1809.jpg|''Omnia Vincit Amor'', 1809 Dosiero:Reception_of_the_American_Loyalists.jpg|''Reception of the American Loyalists by Great Britain in the Year 1783'', 1812, engraving by Henry Moses Dosiero:Study_for_Christ_Rejected.pdf|''Christ Rejected, Study'', 1811, Memorial Art Gallery, Rochester, NY Dosiero:Benjamin_West_-_John_Eardley_Wilmot_-_Google_Art_Project.jpg|''John Eardley Wilmot'', 1812, with ''Reception of the American Loyalists'' in the background Dosiero:Benjamin_West,_English_(born_America)_-_Benjamin_Franklin_Drawing_Electricity_from_the_Sky_-_Google_Art_Project.jpg|''Benjamin Franklin Drawing Electricity from the Sky'', 1816 Dosiero:Shah_'Alam_conveying_the_grant_of_the_Diwani_to_Lord_Clive.jpg|''The signing of the [[Traktato de Allahabado|Treaty of Allahabad]], 1765, between the British Governor of Bengal [[Robert Clive]] and Mughal Emperor [[Shâh Âlam la 2-a|Shah Alam]]'', 1818, [[Brita Muzeo|British Museum]] Dosiero:Benjamin_West_-_Self-Portrait_-_Google_Art_Project.jpg|Self-portrait, 1819 </gallery> * [http://findingaid.winterthur.org/html/HTML_Finding_Aids/COL0394.htm The Winterthur Library] superrigardo de arkiva kolekto pri Benjamin West. * [http://www.racollection.org.uk/ixbin/indexplus?record=ART309&_IXFILE_=templates/pages/kiosk/video3.html Royal Academy Collections website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100403230154/http://www.racollection.org.uk/ixbin/indexplus?record=ART309&_IXFILE_=templates/pages/kiosk/video3.html|date=April 3, 2010}} 3-a de aprilo 2010, ĉe la Wayback Machine Loyd Grossman parolas pri la verkaro de West * La [http://www2.hsp.org/collections/manuscripts/w/West3149.html Benjamin West Drawings Collection], inkluzive de 33 el liaj desegnaĵoj kaj skizoj, estas havebla por esplora uzo ĉe la Historia Societo de Pensilvanio. * [http://gildedage2.omeka.net/exhibits/show/highlights/artists/west Documenting the Gilded Age: New York City Exhibitions at the Turn of the 20th Century] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141120203821/http://gildedage2.omeka.net/exhibits/show/highlights/artists/west|date=November 20, 2014}} 20-a de novembro 2014, ĉe Wayback Machine. Projekto de la New York Art Resources Consortium. Komentoj kaj krajonskizo de pentraĵo de West en ekspozicia katalogo. [[Kategorio:Britaj pentristoj]] [[Kategorio:Usonaj portretistoj]] [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] [[Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj]] kht5yk9nsuelh1a6mlg6f733srw5nho 9413245 9413242 2026-06-25T12:59:05Z Sj1mor 12103 9413245 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Benjamin WEST''' (naskita la 10-an de oktobro 1738 en Springfield, [[Provinco Pensilvanio]] – mortis la 11-an de marto 1820 en [[Londono]]) estis uson-naskita brita pentristo, kiu specialiĝis pri [[Historia pentrarto|historia pentrado]], kreante tiajn verkojn kiel ''"La Morto de Nelson"'', ''"La Morto de Generalo Wolfe"'', "La ''Traktato de Parizo"'', kaj ''"Benjamin Franklin Desegnante Elektron el la Ĉielo"''. Historie li estis unu el la unuaj internacie gravaj usonaj pentristoj. Tute memlerninta, West baldaŭ akiris valoran patronecon kaj turneis Eŭropon, fine ekloĝante en [[Londono]]. Li impresis Reĝon [[Georgo la 3-a (Britio)|Georgo la 3-a]] kaj estis plejparte respondeca pri la lanĉo de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio]], kies dua prezidanto li fariĝis (post Siro [[Joshua Reynolds]]). Li estis nomumita historia pentristo de la kortego kaj Inspektoro de la bildoj de la Reĝo (''Surveyor of the King's Pictures''). West ankaŭ pentris religiajn temojn, kiel en sia grandega verko ''"La Konservado de Sankta Paŭlo post Ŝipvrako ĉe Malto"'', ĉe la Kapelo de Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo ĉe la Malnova Reĝa Mararmea Kolegio en Greenwich, kaj ''"Kristo Resaniganta la Malsanulojn"'', prezentita al la [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]]. [[Dosiero:James_Smith_-_Benjamin_West_-_Google_Art_Project.jpg|eta|Portreto de Okcidento el 1770, nun enhavita en la [[Nacia Portreta Galerio (Usono)|Nacia Portretgalerio]] en [[Vaŝingtono]]]] [[Dosiero:Benjamin_West_by_Gilbert_Stuart_1783-84.jpg|eta|''Portreto de Benjamin West'' de Gilbert Stuart, 1785]] [[Dosiero:Benjamin_West_005.jpg|eta|''La morto de Generalo Wolfe'', 1770]] <gallery mode="packed" heights="200"> File:The_Cricketers_(West).png|''The Cricketers'', 1763 Dosiero:Robert_Moncton_Martinique.jpg|''Portrait of Robert Monckton'', 1763 Dosiero:Benjamin_West_-_Mary_Hopkinson_-_1926.6.1_-_Smithsonian_American_Art_Museum.jpg|''Mrs Mary (Hopkinson) Morgan'', 1764 Dosiero:Benjamin_West_-_Pylades_and_Orestes_Brought_as_Victims_before_Iphigenia_-_Google_Art_Project.jpg|''Pylades and Orestes Brought as Victims before Iphigenia'', 1766 Dosiero:Benjamin_West_-_Agrippina_Landing_at_Brundisium_with_the_Ashes_of_Germanicu_-_1947.16_-_Yale_University_Art_Gallery.jpg|''Agrippina Landing at Brundisium with the Ashes of Germanicus'', 1768 Dosiero:Benjamin_West_-_Cleombrotus_Ordered_into_Banishment_by_Leonidas_II,_King_of_Sparta_-_Google_Art_Project.jpg|''Cleombrotus Ordered into Banishment by Leonidas II, King of Sparta'', 1768 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Departure_of_Regulus_-_RCIN_405416_-_Royal_Collection.jpg|''The Departure of Regulus'', 1769 Dosiero:Francis_Osborne,_5th_Duke_of_Leeds_by_Benjamin_West.jpg|''Portrait of the Duke of Leeds'', 1769 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Oath_of_Hannibal_-_RCIN_405417_-_Royal_Collection.jpg|''The Oath of Hannibal'', 1770 Dosiero:Treaty_of_Penn_with_Indians_by_Benjamin_West.jpg|''Penn's Treaty with the Indians'', 1772 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Death_of_Chevalier_Bayard_-_RCIN_407525_-_Royal_Collection.jpg|''The Death of Chevalier Bayard'', 1772 Dosiero:Erasistratus_the_Physician_Discovers_the_Love_of_Antiochus_for_Stratonice_-_Benjamin_West_-_Google_Cultural_Institute.jpg|''Erasistratus the Physician Discovers the Love of Antiochus for Stratonice'', 1772 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Sir_Joseph_Banks_(1743–1820),_1st_Bt,_GCB,_PRS_-_LCNUG_1989.9_-_Usher_Gallery.jpg|''Portrait of Joseph Banks'', 1772 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Wife_of_Arminius_brought_captive_to_Germanicus_-_RCIN_405683_-_Royal_Collection.jpg|''The Wife of Arminius Brought Captive to Germanicus'', 1773 Dosiero:Benjamin_West_-_Isaac's_servant_tying_the_bracelet_on_Rebecca's_arm_-_Google_Art_Project.jpg|''Isaac's Servant Tying the Bracelet on Rebecca's Arm'', 1775 Dosiero:Benjamin_West_-_Daniel_Interpreting_to_Belshazzar_the_Writing_on_the_Wall_-_485-2018_-_Saint_Louis_Art_Museum.jpg|''Daniel Interpreting to Belshazzar the Writing on the Wall'', 1775 Dosiero:Benjamin_West_-_Helen_Brought_to_Paris_-_Google_Art_Project.jpg|''Helen Brought to Paris'', 1776 Dosiero:Sheridan_family,_Benjamin_West.jpg|''The Sheridan Family'', 1776 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_George_IV,_when_Prince_of_Wales,_with_Frederick,_Duke_of_York,_when_Prince_Frederick_-_RCIN_403399_-_Royal_Collection.jpg|''The Prince of Wales and Duke of York'', 1777 Dosiero:1777,_West,_Benjamin,_Two_Officers_and_a_Groom_in_a_Landscape.jpg|''Two Officers and a Groom in a Landscape'', 1777, [[Arta Muzeo de Universitato Princeton|Princeton University Art Museum]] Dosiero:Benjamin_West,_The_Battle_of_La_Hogue,_c._1778,_NGA_45885_(cropped).jpg|''The Battle of La Hogue'', {{Ĉirkaŭ|1778}}, [[Nacia Galerio de Arto|National Gallery of Art]] Dosiero:William_III_at_the_Battle_of_the_Boyne.jpg|''The Battle of the Boyne'', 1778 Dosiero:Benjamin_West_-_The_Death_of_Chatham_-_Google_Art_Project.jpg|''The Death of Chatham'', 1778 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_George_III_(1738-1820)_-_RCIN_405407_-_Royal_Collection.jpg|''Portrait of George III'', 1779 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Queen_Charlotte_(1744-1818)_-_RCIN_405405_-_Royal_Collection.jpg|''Portrait of Queen Charlotte'', 1779 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Alfred_the_Great_Dividing_His_Loaf_with_a_Pilgrim_-_109_-_Stationers'_Hall.jpg|''Alfred the Great Dividing His Loaf with a Pilgrim'', 1779 Dosiero:Oliver_Cromwell_Dissolving_the_Long_Parliament.png|''Oliver Cromwell Dissolving the Long Parliament'', 1782 File:General_Monck_Receiving_Charles_II_on_the_Beaches_of_Dover_(Benjamin_West).png|''General Monck Receiving Charles II on the Beaches of Dover'', 1782 Dosiero:Treaty_of_Paris_by_Benjamin_West_1783.jpg|''Treaty of Paris'' depicts the American delegation at the 1783 Treaty of Paris. The British delegation refused to pose, and the painting was never completed, {{Ĉirkaŭ|1783–84}}. Dosiero:Dr_Richard_Price,_DD,_FRS_-_Benjamin_West.jpg|Welsh moral philosopher Richard Price, 1784 Dosiero:Benjamin_West_-_Alexander_III_of_Scotland_Rescued_from_the_Fury_of_a_Stag_by_the_Intrepidity_of_Colin_Fitzgerald_('The_Death_of_the_Stag')_-_Google_Art_Project.jpg|''Alexander III of Scotland Rescued from the Fury of a Stag by the Intrepidity of Colin Fitzgerald'', 1786 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Institution_of_the_Order_of_the_Garter_-_RCIN_407521_-_Royal_Collection.jpg|''The Institution of the Order of the Garter'', 1787 Dosiero:Benjamin_West_King_Lear_Act_III_scene_4.jpg|''King Lear in the Storm'', 1788 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Edward_III_with_the_Black_Prince_after_the_Battle_of_Crécy_-_RCIN_407523_-_Royal_Collection.jpg|''Edward III with the Black Prince after the Battle of Crécy'', 1788 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Edward,_The_Black_Prince,_receiving_King_John_of_France_after_the_Battle_of_Poitiers_-_RCIN_407522_-_Royal_Collection.jpg|''Edward, The Black Prince, receiving King John of France after the Battle of Poitiers'', 1788 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Edward_III_Crossing_The_Somme_-_RCIN_404566_-_Royal_Collection.jpg|''Edward III Crossing the Somme'', 1788 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Queen_Philippa_at_the_Battle_of_Neville's_Cross_-_RCIN_404926_-_Royal_Collection.jpg|''Queen Philippa at the Battle of Neville's Cross'', 1789 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Burghers_of_Calais_-_RCIN_404927_-_Royal_Collection.jpg|''The Burghers of Calais'', 1789 Dosiero:King_Lear_and_Cordelia_(West,_1793).jpg|''King Lear and Cordelia'', 1793 Dosiero:Benjamin_West_-_Gentlemen_Fishing_-_Google_Art_Project.jpg|''Gentlemen Fishing'', 1794 Dosiero:West,_Benjamin_-_Woodcutters_in_Windsor_Park_-_Google_Art_Project.jpg|'' Woodcutters in Windsor Park'', 1795 Dosiero:Harvesting_at_Windsor_by_Benjamin_West,_PRA.jpg|''Harvesting at Windsor'', 1795 Dosiero:'Musidora_and_Her_Two_Companions,_Sacharissa_and_Amoret,_at_Their_Bath_Espied_by_Damon'_by_Benjamin_West.jpg|''Musidora and Her Two Companions'', 1795 Dosiero:Benjamin_West,_Maria_Hamilton_Beckford_(Mrs._William_Beckford),_1799,_NGA_34071.jpg|''Portrait of Maria Beckford'', 1799 Dosiero:Benjamin_West_-_Venus_At_Her_Birth_Attired_By_The_Three_Graces.jpg|''Venus At Her Birth Attired By The Three Graces'', 1800 Dosiero:Benjamin_West_-_Joshua_passing_the_River_Jordan_with_the_Ark_of_the_Covenant_-_Google_Art_Project.jpg|''Joshua passing the River Jordan with the Ark of the Covenant'', 1800 Dosiero:Benjamin_West_-_Milkmaids_in_St._James's_Park,_Westminster_Abbey_Beyond_-_B2014.2_-_Yale_Center_for_British_Art.jpg|''Milkmaids in St. James's Park'', 1801 Dosiero:'Arethusa'_by_Benjamin_West,_1802,_High_Museum_of_Art.JPG|''Arethusa'', 1802 Dosiero:Robert_Fulton,_1806,_London,_England,_painted_by_Benjamin_West,_American,_1738-1820_Fenimore_Art_Museum,_Cooperstown,_N.Y._N0218.1961.jpg|''Portrait of Robert Fulton'', 1806 Dosiero:Benjamin_West_-_The_Death_of_Nelson_-_Google_Art_Project.jpg|''The Death of Nelson'', 1806 Dosiero:Benjamin_West_-_Cupid_and_Psyche_-_2010.44_-_Crystal_Bridges_Museum_of_American_Art.jpg|''Cupid and Psyche'', 1808 Dosiero:The_Death_of_Lord_Nelson_in_the_Cockpit_of_the_Ship_'Victory'_by_Benjamin_West_1808.jpg|''The Death of Lord Nelson in the Cockpit of the Victory'', 1808 Dosiero:Benjamin_west_omnia_vincit_amor_1809.jpg|''Omnia Vincit Amor'', 1809 Dosiero:Reception_of_the_American_Loyalists.jpg|''Reception of the American Loyalists by Great Britain in the Year 1783'', 1812, engraving by Henry Moses Dosiero:Study_for_Christ_Rejected.pdf|''Christ Rejected, Study'', 1811, Memorial Art Gallery, Rochester, NY Dosiero:Benjamin_West_-_John_Eardley_Wilmot_-_Google_Art_Project.jpg|''John Eardley Wilmot'', 1812, with ''Reception of the American Loyalists'' in the background Dosiero:Benjamin_West,_English_(born_America)_-_Benjamin_Franklin_Drawing_Electricity_from_the_Sky_-_Google_Art_Project.jpg|''Benjamin Franklin Drawing Electricity from the Sky'', 1816 Dosiero:Shah_'Alam_conveying_the_grant_of_the_Diwani_to_Lord_Clive.jpg|''The signing of the [[Traktato de Allahabado|Treaty of Allahabad]], 1765, between the British Governor of Bengal [[Robert Clive]] and Mughal Emperor [[Shâh Âlam la 2-a|Shah Alam]]'', 1818, [[Brita Muzeo|British Museum]] Dosiero:Benjamin_West_-_Self-Portrait_-_Google_Art_Project.jpg|Self-portrait, 1819 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://findingaid.winterthur.org/html/HTML_Finding_Aids/COL0394.htm The Winterthur Library] superrigardo de arkiva kolekto pri Benjamin West. * [http://www.racollection.org.uk/ixbin/indexplus?record=ART309&_IXFILE_=templates/pages/kiosk/video3.html Royal Academy Collections website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100403230154/http://www.racollection.org.uk/ixbin/indexplus?record=ART309&_IXFILE_=templates/pages/kiosk/video3.html|date=April 3, 2010}} 3-a de aprilo 2010, ĉe la Wayback Machine Loyd Grossman parolas pri la verkaro de West * La [http://www2.hsp.org/collections/manuscripts/w/West3149.html Benjamin West Drawings Collection], inkluzive de 33 el liaj desegnaĵoj kaj skizoj, estas havebla por esplora uzo ĉe la Historia Societo de Pensilvanio. * [http://gildedage2.omeka.net/exhibits/show/highlights/artists/west Documenting the Gilded Age: New York City Exhibitions at the Turn of the 20th Century] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141120203821/http://gildedage2.omeka.net/exhibits/show/highlights/artists/west|date=November 20, 2014}} 20-a de novembro 2014, ĉe Wayback Machine. Projekto de la New York Art Resources Consortium. Komentoj kaj krajonskizo de pentraĵo de West en ekspozicia katalogo. {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|West, Benjamin}} [[Kategorio:Britaj pentristoj]] [[Kategorio:Usonaj portretistoj]] [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] [[Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj]] svuvvozsdn9c6ge0zbttciwpv88ccxn 9413248 9413245 2026-06-25T13:01:54Z Sj1mor 12103 9413248 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, 1770 (originalo), 1776 (ĉi tiu kopio)}} '''Benjamin WEST''' (naskita la 10-an de oktobro 1738 en Springfield, [[Provinco Pensilvanio]] – mortis la 11-an de marto 1820 en [[Londono]]) estis uson-naskita brita pentristo, kiu specialiĝis pri [[Historia pentrarto|historia pentrado]], kreante tiajn verkojn kiel ''"La Morto de Nelson"'', ''"La Morto de Generalo Wolfe"'', "La ''Traktato de Parizo"'', kaj ''"Benjamin Franklin Desegnante Elektron el la Ĉielo"''. Historie li estis unu el la unuaj internacie gravaj usonaj pentristoj. Tute memlerninta, West baldaŭ akiris valoran patronecon kaj turneis Eŭropon, fine ekloĝante en [[Londono]]. Li impresis Reĝon [[Georgo la 3-a (Britio)|Georgo la 3-a]] kaj estis plejparte respondeca pri la lanĉo de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio]], kies dua prezidanto li fariĝis (post Siro [[Joshua Reynolds]]). Li estis nomumita historia pentristo de la kortego kaj Inspektoro de la bildoj de la Reĝo (''Surveyor of the King's Pictures''). West ankaŭ pentris religiajn temojn, kiel en sia grandega verko ''"La Konservado de Sankta Paŭlo post Ŝipvrako ĉe Malto"'', ĉe la Kapelo de Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo ĉe la Malnova Reĝa Mararmea Kolegio en Greenwich, kaj ''"Kristo Resaniganta la Malsanulojn"'', prezentita al la [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]]. [[Dosiero:James_Smith_-_Benjamin_West_-_Google_Art_Project.jpg|eta|Portreto de Okcidento el 1770, nun enhavita en la [[Nacia Portreta Galerio (Usono)|Nacia Portretgalerio]] en [[Vaŝingtono]]]] [[Dosiero:Benjamin_West_by_Gilbert_Stuart_1783-84.jpg|eta|''Portreto de Benjamin West'' de Gilbert Stuart, 1785]] [[Dosiero:Benjamin_West_005.jpg|eta|''La morto de Generalo Wolfe'', 1770]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> <!--File:The_Cricketers_(West).png|''The Cricketers'', 1763--> Dosiero:Robert_Moncton_Martinique.jpg|''Portrait of Robert Monckton'', 1763 Dosiero:Benjamin_West_-_Mary_Hopkinson_-_1926.6.1_-_Smithsonian_American_Art_Museum.jpg|''Mrs Mary (Hopkinson) Morgan'', 1764 Dosiero:Benjamin_West_-_Pylades_and_Orestes_Brought_as_Victims_before_Iphigenia_-_Google_Art_Project.jpg|''Pylades and Orestes Brought as Victims before Iphigenia'', 1766 Dosiero:Benjamin_West_-_Agrippina_Landing_at_Brundisium_with_the_Ashes_of_Germanicu_-_1947.16_-_Yale_University_Art_Gallery.jpg|''Agrippina Landing at Brundisium with the Ashes of Germanicus'', 1768 Dosiero:Benjamin_West_-_Cleombrotus_Ordered_into_Banishment_by_Leonidas_II,_King_of_Sparta_-_Google_Art_Project.jpg|''Cleombrotus Ordered into Banishment by Leonidas II, King of Sparta'', 1768 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Departure_of_Regulus_-_RCIN_405416_-_Royal_Collection.jpg|''The Departure of Regulus'', 1769 Dosiero:Francis_Osborne,_5th_Duke_of_Leeds_by_Benjamin_West.jpg|''Portrait of the Duke of Leeds'', 1769 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Oath_of_Hannibal_-_RCIN_405417_-_Royal_Collection.jpg|''The Oath of Hannibal'', 1770 Dosiero:Treaty_of_Penn_with_Indians_by_Benjamin_West.jpg|''Penn's Treaty with the Indians'', 1772 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Death_of_Chevalier_Bayard_-_RCIN_407525_-_Royal_Collection.jpg|''The Death of Chevalier Bayard'', 1772 Dosiero:Erasistratus_the_Physician_Discovers_the_Love_of_Antiochus_for_Stratonice_-_Benjamin_West_-_Google_Cultural_Institute.jpg|''Erasistratus the Physician Discovers the Love of Antiochus for Stratonice'', 1772 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Sir_Joseph_Banks_(1743–1820),_1st_Bt,_GCB,_PRS_-_LCNUG_1989.9_-_Usher_Gallery.jpg|''Portrait of Joseph Banks'', 1772 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Wife_of_Arminius_brought_captive_to_Germanicus_-_RCIN_405683_-_Royal_Collection.jpg|''The Wife of Arminius Brought Captive to Germanicus'', 1773 Dosiero:Benjamin_West_-_Isaac's_servant_tying_the_bracelet_on_Rebecca's_arm_-_Google_Art_Project.jpg|''Isaac's Servant Tying the Bracelet on Rebecca's Arm'', 1775 Dosiero:Benjamin_West_-_Daniel_Interpreting_to_Belshazzar_the_Writing_on_the_Wall_-_485-2018_-_Saint_Louis_Art_Museum.jpg|''Daniel Interpreting to Belshazzar the Writing on the Wall'', 1775 Dosiero:Benjamin_West_-_Helen_Brought_to_Paris_-_Google_Art_Project.jpg|''Helen Brought to Paris'', 1776 Dosiero:Sheridan_family,_Benjamin_West.jpg|''The Sheridan Family'', 1776 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_George_IV,_when_Prince_of_Wales,_with_Frederick,_Duke_of_York,_when_Prince_Frederick_-_RCIN_403399_-_Royal_Collection.jpg|''The Prince of Wales and Duke of York'', 1777 Dosiero:1777,_West,_Benjamin,_Two_Officers_and_a_Groom_in_a_Landscape.jpg|''Two Officers and a Groom in a Landscape'', 1777, [[Arta Muzeo de Universitato Princeton|Princeton University Art Museum]] Dosiero:Benjamin_West,_The_Battle_of_La_Hogue,_c._1778,_NGA_45885_(cropped).jpg|''The Battle of La Hogue'', {{Ĉirkaŭ|1778}}, [[Nacia Galerio de Arto|National Gallery of Art]] Dosiero:William_III_at_the_Battle_of_the_Boyne.jpg|''The Battle of the Boyne'', 1778 Dosiero:Benjamin_West_-_The_Death_of_Chatham_-_Google_Art_Project.jpg|''The Death of Chatham'', 1778 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_George_III_(1738-1820)_-_RCIN_405407_-_Royal_Collection.jpg|''Portrait of George III'', 1779 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Queen_Charlotte_(1744-1818)_-_RCIN_405405_-_Royal_Collection.jpg|''Portrait of Queen Charlotte'', 1779 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Alfred_the_Great_Dividing_His_Loaf_with_a_Pilgrim_-_109_-_Stationers'_Hall.jpg|''Alfred the Great Dividing His Loaf with a Pilgrim'', 1779 Dosiero:Oliver_Cromwell_Dissolving_the_Long_Parliament.png|''Oliver Cromwell Dissolving the Long Parliament'', 1782 <!--File:General_Monck_Receiving_Charles_II_on_the_Beaches_of_Dover_(Benjamin_West).png|''General Monck Receiving Charles II on the Beaches of Dover'', 1782--> Dosiero:Treaty_of_Paris_by_Benjamin_West_1783.jpg|''Treaty of Paris'' depicts the American delegation at the 1783 Treaty of Paris. The British delegation refused to pose, and the painting was never completed, {{Ĉirkaŭ|1783–84}}. Dosiero:Dr_Richard_Price,_DD,_FRS_-_Benjamin_West.jpg|Welsh moral philosopher Richard Price, 1784 Dosiero:Benjamin_West_-_Alexander_III_of_Scotland_Rescued_from_the_Fury_of_a_Stag_by_the_Intrepidity_of_Colin_Fitzgerald_('The_Death_of_the_Stag')_-_Google_Art_Project.jpg|''Alexander III of Scotland Rescued from the Fury of a Stag by the Intrepidity of Colin Fitzgerald'', 1786 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Institution_of_the_Order_of_the_Garter_-_RCIN_407521_-_Royal_Collection.jpg|''The Institution of the Order of the Garter'', 1787 Dosiero:Benjamin_West_King_Lear_Act_III_scene_4.jpg|''King Lear in the Storm'', 1788 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Edward_III_with_the_Black_Prince_after_the_Battle_of_Crécy_-_RCIN_407523_-_Royal_Collection.jpg|''Edward III with the Black Prince after the Battle of Crécy'', 1788 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Edward,_The_Black_Prince,_receiving_King_John_of_France_after_the_Battle_of_Poitiers_-_RCIN_407522_-_Royal_Collection.jpg|''Edward, The Black Prince, receiving King John of France after the Battle of Poitiers'', 1788 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Edward_III_Crossing_The_Somme_-_RCIN_404566_-_Royal_Collection.jpg|''Edward III Crossing the Somme'', 1788 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Queen_Philippa_at_the_Battle_of_Neville's_Cross_-_RCIN_404926_-_Royal_Collection.jpg|''Queen Philippa at the Battle of Neville's Cross'', 1789 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Burghers_of_Calais_-_RCIN_404927_-_Royal_Collection.jpg|''The Burghers of Calais'', 1789 Dosiero:King_Lear_and_Cordelia_(West,_1793).jpg|''King Lear and Cordelia'', 1793 Dosiero:Benjamin_West_-_Gentlemen_Fishing_-_Google_Art_Project.jpg|''Gentlemen Fishing'', 1794 Dosiero:West,_Benjamin_-_Woodcutters_in_Windsor_Park_-_Google_Art_Project.jpg|'' Woodcutters in Windsor Park'', 1795 Dosiero:Harvesting_at_Windsor_by_Benjamin_West,_PRA.jpg|''Harvesting at Windsor'', 1795 Dosiero:'Musidora_and_Her_Two_Companions,_Sacharissa_and_Amoret,_at_Their_Bath_Espied_by_Damon'_by_Benjamin_West.jpg|''Musidora and Her Two Companions'', 1795 Dosiero:Benjamin_West,_Maria_Hamilton_Beckford_(Mrs._William_Beckford),_1799,_NGA_34071.jpg|''Portrait of Maria Beckford'', 1799 Dosiero:Benjamin_West_-_Venus_At_Her_Birth_Attired_By_The_Three_Graces.jpg|''Venus At Her Birth Attired By The Three Graces'', 1800 Dosiero:Benjamin_West_-_Joshua_passing_the_River_Jordan_with_the_Ark_of_the_Covenant_-_Google_Art_Project.jpg|''Joshua passing the River Jordan with the Ark of the Covenant'', 1800 Dosiero:Benjamin_West_-_Milkmaids_in_St._James's_Park,_Westminster_Abbey_Beyond_-_B2014.2_-_Yale_Center_for_British_Art.jpg|''Milkmaids in St. James's Park'', 1801 Dosiero:'Arethusa'_by_Benjamin_West,_1802,_High_Museum_of_Art.JPG|''Arethusa'', 1802 Dosiero:Robert_Fulton,_1806,_London,_England,_painted_by_Benjamin_West,_American,_1738-1820_Fenimore_Art_Museum,_Cooperstown,_N.Y._N0218.1961.jpg|''Portrait of Robert Fulton'', 1806 Dosiero:Benjamin_West_-_The_Death_of_Nelson_-_Google_Art_Project.jpg|''The Death of Nelson'', 1806 Dosiero:Benjamin_West_-_Cupid_and_Psyche_-_2010.44_-_Crystal_Bridges_Museum_of_American_Art.jpg|''Cupid and Psyche'', 1808 Dosiero:The_Death_of_Lord_Nelson_in_the_Cockpit_of_the_Ship_'Victory'_by_Benjamin_West_1808.jpg|''The Death of Lord Nelson in the Cockpit of the Victory'', 1808 Dosiero:Benjamin_west_omnia_vincit_amor_1809.jpg|''Omnia Vincit Amor'', 1809 Dosiero:Reception_of_the_American_Loyalists.jpg|''Reception of the American Loyalists by Great Britain in the Year 1783'', 1812, engraving by Henry Moses Dosiero:Study_for_Christ_Rejected.pdf|''Christ Rejected, Study'', 1811, Memorial Art Gallery, Rochester, NY Dosiero:Benjamin_West_-_John_Eardley_Wilmot_-_Google_Art_Project.jpg|''John Eardley Wilmot'', 1812, with ''Reception of the American Loyalists'' in the background Dosiero:Benjamin_West,_English_(born_America)_-_Benjamin_Franklin_Drawing_Electricity_from_the_Sky_-_Google_Art_Project.jpg|''Benjamin Franklin Drawing Electricity from the Sky'', 1816 Dosiero:Shah_'Alam_conveying_the_grant_of_the_Diwani_to_Lord_Clive.jpg|''The signing of the [[Traktato de Allahabado|Treaty of Allahabad]], 1765, between the British Governor of Bengal [[Robert Clive]] and Mughal Emperor [[Shâh Âlam la 2-a|Shah Alam]]'', 1818, [[Brita Muzeo|British Museum]] Dosiero:Benjamin_West_-_Self-Portrait_-_Google_Art_Project.jpg|Self-portrait, 1819 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://findingaid.winterthur.org/html/HTML_Finding_Aids/COL0394.htm The Winterthur Library] superrigardo de arkiva kolekto pri Benjamin West. * [http://www.racollection.org.uk/ixbin/indexplus?record=ART309&_IXFILE_=templates/pages/kiosk/video3.html Royal Academy Collections website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100403230154/http://www.racollection.org.uk/ixbin/indexplus?record=ART309&_IXFILE_=templates/pages/kiosk/video3.html|date=April 3, 2010}} 3-a de aprilo 2010, ĉe la Wayback Machine Loyd Grossman parolas pri la verkaro de West * La [http://www2.hsp.org/collections/manuscripts/w/West3149.html Benjamin West Drawings Collection], inkluzive de 33 el liaj desegnaĵoj kaj skizoj, estas havebla por esplora uzo ĉe la Historia Societo de Pensilvanio. * [http://gildedage2.omeka.net/exhibits/show/highlights/artists/west Documenting the Gilded Age: New York City Exhibitions at the Turn of the 20th Century] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141120203821/http://gildedage2.omeka.net/exhibits/show/highlights/artists/west|date=November 20, 2014}} 20-a de novembro 2014, ĉe Wayback Machine. Projekto de la New York Art Resources Consortium. Komentoj kaj krajonskizo de pentraĵo de West en ekspozicia katalogo. {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|West, Benjamin}} [[Kategorio:Britaj pentristoj]] [[Kategorio:Usonaj portretistoj]] [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] [[Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj]] iekttb942jsvziwteamev6kmbaprmrh 9413253 9413248 2026-06-25T13:09:39Z Sj1mor 12103 9413253 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, 1770 (originalo), 1776 (ĉi tiu kopio)}} '''Benjamin WEST''' (naskita la 10-an de oktobro 1738 en Springfield, [[Provinco Pensilvanio]] – mortis la 11-an de marto 1820 en [[Londono]]) estis uson-naskita brita pentristo, kiu specialiĝis pri [[Historia pentrarto|historia pentrado]], kreante tiajn verkojn kiel ''"La Morto de Nelson"'', ''"La Morto de Generalo Wolfe"'', "La ''Traktato de Parizo"'', kaj ''"Benjamin Franklin desegnante elektron el la ĉielo"''. Historie li estis unu el la unuaj internacie gravaj usonaj pentristoj. Tute memlerninta, West baldaŭ akiris valoran patronecon kaj turneis Eŭropon, fine ekloĝante en [[Londono]]. Li impresis Reĝon [[Georgo la 3-a (Britio)|Georgo la 3-a]] kaj estis plejparte respondeca pri la lanĉo de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio]], kies dua prezidanto li fariĝis (post Siro [[Joshua Reynolds]]). En 1772, la reĝo nomumis George West kiel kortegan historipentriston kun jara salajro de 1 000 £. En 1791, li estis elektita al la [[Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj]]. De 1791 ĝis sia morto, li estis kontrolisto de la reĝaj pentraĵoj. West ankaŭ pentris religiajn temojn, kiel en sia grandega verko ''"La savigo de Sankta Paŭlo post ŝipvrako ĉe Malto"'', ĉe la Kapelo de Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo ĉe la Malnova Reĝa Mararmea Kolegio en [[Grenviĉo]], kaj ''"Kristo resaniganta la malsanulojn"'', prezentita al la [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]].<ref>"[https://www.racollection.org.uk/ixbin/indexplus/?record=ART309&_IXFILE_=templates/pages/kiosk/video3.html Introducing Benjamin West]", www.racollection.org.uk</ref> West estas konata pro siaj grandskalaj historiaj pentraĵoj, prezentantaj esprimplenajn figurojn, kolorojn, kaj komponan skemon kiu helpas la spektanton identigi la prezentitan scenon. West nomis ĉi tion "eposa reprezentado". Li rompis kun la klerisma ĉeftemo prezenti homojn en antikvaj roboj. Eĉ dum sia vivo, li estis konsiderata reformisto de historia pentrado en la novklasika spirito kaj la patro de usona pentrado. Li edukis multajn famajn pentristojn, inkluzive de Charles Peale, Gilbert Charles Stuart, John Trumbull kaj John Zacharias Frey. [[Dosiero:James_Smith_-_Benjamin_West_-_Google_Art_Project.jpg|eta|Portreto de Okcidento el 1770, nun enhavita en la [[Nacia Portreta Galerio (Usono)|Nacia Portretgalerio]] en [[Vaŝingtono]]]] [[Dosiero:Benjamin_West_by_Gilbert_Stuart_1783-84.jpg|eta|''Portreto de Benjamin West'' de Gilbert Stuart, 1785]] [[Dosiero:Benjamin_West_005.jpg|eta|''La morto de Generalo Wolfe'', 1770]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> <!--File:The_Cricketers_(West).png|''The Cricketers'', 1763--> Dosiero:Robert_Moncton_Martinique.jpg|''Portrait of Robert Monckton'', 1763 Dosiero:Benjamin_West_-_Mary_Hopkinson_-_1926.6.1_-_Smithsonian_American_Art_Museum.jpg|''Mrs Mary (Hopkinson) Morgan'', 1764 Dosiero:Benjamin_West_-_Pylades_and_Orestes_Brought_as_Victims_before_Iphigenia_-_Google_Art_Project.jpg|''Pylades and Orestes Brought as Victims before Iphigenia'', 1766 Dosiero:Benjamin_West_-_Agrippina_Landing_at_Brundisium_with_the_Ashes_of_Germanicu_-_1947.16_-_Yale_University_Art_Gallery.jpg|''Agrippina Landing at Brundisium with the Ashes of Germanicus'', 1768 Dosiero:Benjamin_West_-_Cleombrotus_Ordered_into_Banishment_by_Leonidas_II,_King_of_Sparta_-_Google_Art_Project.jpg|''Cleombrotus Ordered into Banishment by Leonidas II, King of Sparta'', 1768 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Departure_of_Regulus_-_RCIN_405416_-_Royal_Collection.jpg|''The Departure of Regulus'', 1769 Dosiero:Francis_Osborne,_5th_Duke_of_Leeds_by_Benjamin_West.jpg|''Portrait of the Duke of Leeds'', 1769 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Oath_of_Hannibal_-_RCIN_405417_-_Royal_Collection.jpg|''The Oath of Hannibal'', 1770 Dosiero:Treaty_of_Penn_with_Indians_by_Benjamin_West.jpg|''Penn's Treaty with the Indians'', 1772 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Death_of_Chevalier_Bayard_-_RCIN_407525_-_Royal_Collection.jpg|''The Death of Chevalier Bayard'', 1772 Dosiero:Erasistratus_the_Physician_Discovers_the_Love_of_Antiochus_for_Stratonice_-_Benjamin_West_-_Google_Cultural_Institute.jpg|''Erasistratus the Physician Discovers the Love of Antiochus for Stratonice'', 1772 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Sir_Joseph_Banks_(1743–1820),_1st_Bt,_GCB,_PRS_-_LCNUG_1989.9_-_Usher_Gallery.jpg|''Portrait of Joseph Banks'', 1772 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Wife_of_Arminius_brought_captive_to_Germanicus_-_RCIN_405683_-_Royal_Collection.jpg|''The Wife of Arminius Brought Captive to Germanicus'', 1773 Dosiero:Benjamin_West_-_Isaac's_servant_tying_the_bracelet_on_Rebecca's_arm_-_Google_Art_Project.jpg|''Isaac's Servant Tying the Bracelet on Rebecca's Arm'', 1775 Dosiero:Benjamin_West_-_Daniel_Interpreting_to_Belshazzar_the_Writing_on_the_Wall_-_485-2018_-_Saint_Louis_Art_Museum.jpg|''Daniel Interpreting to Belshazzar the Writing on the Wall'', 1775 Dosiero:Benjamin_West_-_Helen_Brought_to_Paris_-_Google_Art_Project.jpg|''Helen Brought to Paris'', 1776 Dosiero:Sheridan_family,_Benjamin_West.jpg|''The Sheridan Family'', 1776 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_George_IV,_when_Prince_of_Wales,_with_Frederick,_Duke_of_York,_when_Prince_Frederick_-_RCIN_403399_-_Royal_Collection.jpg|''The Prince of Wales and Duke of York'', 1777 Dosiero:1777,_West,_Benjamin,_Two_Officers_and_a_Groom_in_a_Landscape.jpg|''Two Officers and a Groom in a Landscape'', 1777, [[Arta Muzeo de Universitato Princeton|Princeton University Art Museum]] Dosiero:Benjamin_West,_The_Battle_of_La_Hogue,_c._1778,_NGA_45885_(cropped).jpg|''The Battle of La Hogue'', {{Ĉirkaŭ|1778}}, [[Nacia Galerio de Arto|National Gallery of Art]] Dosiero:William_III_at_the_Battle_of_the_Boyne.jpg|''The Battle of the Boyne'', 1778 Dosiero:Benjamin_West_-_The_Death_of_Chatham_-_Google_Art_Project.jpg|''The Death of Chatham'', 1778 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_George_III_(1738-1820)_-_RCIN_405407_-_Royal_Collection.jpg|''Portrait of George III'', 1779 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Queen_Charlotte_(1744-1818)_-_RCIN_405405_-_Royal_Collection.jpg|''Portrait of Queen Charlotte'', 1779 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Alfred_the_Great_Dividing_His_Loaf_with_a_Pilgrim_-_109_-_Stationers'_Hall.jpg|''Alfred the Great Dividing His Loaf with a Pilgrim'', 1779 Dosiero:Oliver_Cromwell_Dissolving_the_Long_Parliament.png|''Oliver Cromwell Dissolving the Long Parliament'', 1782 <!--File:General_Monck_Receiving_Charles_II_on_the_Beaches_of_Dover_(Benjamin_West).png|''General Monck Receiving Charles II on the Beaches of Dover'', 1782--> Dosiero:Treaty_of_Paris_by_Benjamin_West_1783.jpg|''Treaty of Paris'' depicts the American delegation at the 1783 Treaty of Paris. The British delegation refused to pose, and the painting was never completed, {{Ĉirkaŭ|1783–84}}. Dosiero:Dr_Richard_Price,_DD,_FRS_-_Benjamin_West.jpg|Welsh moral philosopher Richard Price, 1784 Dosiero:Benjamin_West_-_Alexander_III_of_Scotland_Rescued_from_the_Fury_of_a_Stag_by_the_Intrepidity_of_Colin_Fitzgerald_('The_Death_of_the_Stag')_-_Google_Art_Project.jpg|''Alexander III of Scotland Rescued from the Fury of a Stag by the Intrepidity of Colin Fitzgerald'', 1786 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Institution_of_the_Order_of_the_Garter_-_RCIN_407521_-_Royal_Collection.jpg|''The Institution of the Order of the Garter'', 1787 Dosiero:Benjamin_West_King_Lear_Act_III_scene_4.jpg|''King Lear in the Storm'', 1788 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Edward_III_with_the_Black_Prince_after_the_Battle_of_Crécy_-_RCIN_407523_-_Royal_Collection.jpg|''Edward III with the Black Prince after the Battle of Crécy'', 1788 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Edward,_The_Black_Prince,_receiving_King_John_of_France_after_the_Battle_of_Poitiers_-_RCIN_407522_-_Royal_Collection.jpg|''Edward, The Black Prince, receiving King John of France after the Battle of Poitiers'', 1788 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Edward_III_Crossing_The_Somme_-_RCIN_404566_-_Royal_Collection.jpg|''Edward III Crossing the Somme'', 1788 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Queen_Philippa_at_the_Battle_of_Neville's_Cross_-_RCIN_404926_-_Royal_Collection.jpg|''Queen Philippa at the Battle of Neville's Cross'', 1789 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Burghers_of_Calais_-_RCIN_404927_-_Royal_Collection.jpg|''The Burghers of Calais'', 1789 Dosiero:King_Lear_and_Cordelia_(West,_1793).jpg|''King Lear and Cordelia'', 1793 Dosiero:Benjamin_West_-_Gentlemen_Fishing_-_Google_Art_Project.jpg|''Gentlemen Fishing'', 1794 Dosiero:West,_Benjamin_-_Woodcutters_in_Windsor_Park_-_Google_Art_Project.jpg|'' Woodcutters in Windsor Park'', 1795 Dosiero:Harvesting_at_Windsor_by_Benjamin_West,_PRA.jpg|''Harvesting at Windsor'', 1795 Dosiero:'Musidora_and_Her_Two_Companions,_Sacharissa_and_Amoret,_at_Their_Bath_Espied_by_Damon'_by_Benjamin_West.jpg|''Musidora and Her Two Companions'', 1795 Dosiero:Benjamin_West,_Maria_Hamilton_Beckford_(Mrs._William_Beckford),_1799,_NGA_34071.jpg|''Portrait of Maria Beckford'', 1799 Dosiero:Benjamin_West_-_Venus_At_Her_Birth_Attired_By_The_Three_Graces.jpg|''Venus At Her Birth Attired By The Three Graces'', 1800 Dosiero:Benjamin_West_-_Joshua_passing_the_River_Jordan_with_the_Ark_of_the_Covenant_-_Google_Art_Project.jpg|''Joshua passing the River Jordan with the Ark of the Covenant'', 1800 Dosiero:Benjamin_West_-_Milkmaids_in_St._James's_Park,_Westminster_Abbey_Beyond_-_B2014.2_-_Yale_Center_for_British_Art.jpg|''Milkmaids in St. James's Park'', 1801 Dosiero:'Arethusa'_by_Benjamin_West,_1802,_High_Museum_of_Art.JPG|''Arethusa'', 1802 Dosiero:Robert_Fulton,_1806,_London,_England,_painted_by_Benjamin_West,_American,_1738-1820_Fenimore_Art_Museum,_Cooperstown,_N.Y._N0218.1961.jpg|''Portrait of Robert Fulton'', 1806 Dosiero:Benjamin_West_-_The_Death_of_Nelson_-_Google_Art_Project.jpg|''The Death of Nelson'', 1806 Dosiero:Benjamin_West_-_Cupid_and_Psyche_-_2010.44_-_Crystal_Bridges_Museum_of_American_Art.jpg|''Cupid and Psyche'', 1808 Dosiero:The_Death_of_Lord_Nelson_in_the_Cockpit_of_the_Ship_'Victory'_by_Benjamin_West_1808.jpg|''The Death of Lord Nelson in the Cockpit of the Victory'', 1808 Dosiero:Benjamin_west_omnia_vincit_amor_1809.jpg|''Omnia Vincit Amor'', 1809 Dosiero:Reception_of_the_American_Loyalists.jpg|''Reception of the American Loyalists by Great Britain in the Year 1783'', 1812, engraving by Henry Moses Dosiero:Study_for_Christ_Rejected.pdf|''Christ Rejected, Study'', 1811, Memorial Art Gallery, Rochester, NY Dosiero:Benjamin_West_-_John_Eardley_Wilmot_-_Google_Art_Project.jpg|''John Eardley Wilmot'', 1812, with ''Reception of the American Loyalists'' in the background Dosiero:Benjamin_West,_English_(born_America)_-_Benjamin_Franklin_Drawing_Electricity_from_the_Sky_-_Google_Art_Project.jpg|''Benjamin Franklin Drawing Electricity from the Sky'', 1816 Dosiero:Shah_'Alam_conveying_the_grant_of_the_Diwani_to_Lord_Clive.jpg|''The signing of the [[Traktato de Allahabado|Treaty of Allahabad]], 1765, between the British Governor of Bengal [[Robert Clive]] and Mughal Emperor [[Shâh Âlam la 2-a|Shah Alam]]'', 1818, [[Brita Muzeo|British Museum]] Dosiero:Benjamin_West_-_Self-Portrait_-_Google_Art_Project.jpg|Self-portrait, 1819 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://findingaid.winterthur.org/html/HTML_Finding_Aids/COL0394.htm The Winterthur Library] superrigardo de arkiva kolekto pri Benjamin West. * [http://www.racollection.org.uk/ixbin/indexplus?record=ART309&_IXFILE_=templates/pages/kiosk/video3.html Royal Academy Collections website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100403230154/http://www.racollection.org.uk/ixbin/indexplus?record=ART309&_IXFILE_=templates/pages/kiosk/video3.html|date=April 3, 2010}} 3-a de aprilo 2010, ĉe la Wayback Machine Loyd Grossman parolas pri la verkaro de West * La [http://www2.hsp.org/collections/manuscripts/w/West3149.html Benjamin West Drawings Collection], inkluzive de 33 el liaj desegnaĵoj kaj skizoj, estas havebla por esplora uzo ĉe la Historia Societo de Pensilvanio. * [http://gildedage2.omeka.net/exhibits/show/highlights/artists/west Documenting the Gilded Age: New York City Exhibitions at the Turn of the 20th Century] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141120203821/http://gildedage2.omeka.net/exhibits/show/highlights/artists/west|date=November 20, 2014}} 20-a de novembro 2014, ĉe Wayback Machine. Projekto de la New York Art Resources Consortium. Komentoj kaj krajonskizo de pentraĵo de West en ekspozicia katalogo. {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|West, Benjamin}} [[Kategorio:Britaj pentristoj]] [[Kategorio:Usonaj portretistoj]] [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] [[Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj]] 2lzkv056t4i5ww62sj7cm3xjm2z3f5h 9413257 9413253 2026-06-25T13:13:09Z Sj1mor 12103 9413257 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, 1770 (originalo), 1776 (ĉi tiu kopio)}} '''Benjamin WEST''' (naskita la 10-an de oktobro 1738 en Springfield, [[Provinco Pensilvanio]] – mortis la 11-an de marto 1820 en [[Londono]]) estis uson-naskita brita pentristo, kiu specialiĝis pri [[Historia pentrarto|historia pentrado]], kreante tiajn verkojn kiel ''"La Morto de Nelson"'', ''"La Morto de Generalo Wolfe"'', "La ''Traktato de Parizo"'', kaj ''"Benjamin Franklin produktante elektron el la ĉielo"''. Historie li estis unu el la unuaj internacie gravaj usonaj pentristoj. Tute memlerninta, West baldaŭ akiris valoran patronecon kaj turneis Eŭropon, fine ekloĝante en [[Londono]]. Li impresis Reĝon [[Georgo la 3-a (Britio)|Georgo la 3-a]] kaj estis plejparte respondeca pri la lanĉo de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio]], kies dua prezidanto li fariĝis (post Siro [[Joshua Reynolds]]). En 1772, la reĝo nomumis George West kiel kortegan historipentriston kun jara salajro de 1 000 £. En 1791, li estis elektita al la [[Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj]]. De 1791 ĝis sia morto, li estis kontrolisto de la reĝaj pentraĵoj. West ankaŭ pentris religiajn temojn, kiel en sia grandega verko ''"La savigo de Sankta Paŭlo post ŝipvrako ĉe Malto"'', ĉe la Kapelo de Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo ĉe la Malnova Reĝa Mararmea Kolegio en [[Grenviĉo]], kaj ''"Kristo resaniganta la malsanulojn"'', prezentita al la [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]].<ref>"[https://www.racollection.org.uk/ixbin/indexplus/?record=ART309&_IXFILE_=templates/pages/kiosk/video3.html Introducing Benjamin West]", www.racollection.org.uk</ref> West estas konata pro siaj grandskalaj historiaj pentraĵoj, prezentantaj esprimplenajn figurojn, kolorojn, kaj komponan skemon kiu helpas la spektanton identigi la prezentitan scenon. West nomis ĉi tion "eposa reprezentado". Li rompis kun la klerisma ĉeftemo prezenti homojn en antikvaj roboj. Eĉ dum sia vivo, li estis konsiderata reformisto de historia pentrado en la novklasika spirito kaj la patro de usona pentrado. Li edukis multajn famajn pentristojn, inkluzive de Charles Peale, Gilbert Charles Stuart, John Trumbull kaj John Zacharias Frey. [[Dosiero:James_Smith_-_Benjamin_West_-_Google_Art_Project.jpg|eta|Portreto de Okcidento el 1770, nun enhavita en la [[Nacia Portreta Galerio (Usono)|Nacia Portretgalerio]] en [[Vaŝingtono]]]] [[Dosiero:Benjamin_West_by_Gilbert_Stuart_1783-84.jpg|eta|''Portreto de Benjamin West'' de Gilbert Stuart, 1785]] [[Dosiero:Benjamin_West_005.jpg|eta|''La morto de Generalo Wolfe'', 1770]] [[Dosiero:Benjamin_West,_English_(born_America)_-_Benjamin_Franklin_Drawing_Electricity_from_the_Sky_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Benjamin Franklin Drawing Electricity from the Sky'', 1816]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> <!--File:The_Cricketers_(West).png|''The Cricketers'', 1763--> Dosiero:Robert_Moncton_Martinique.jpg|''Portrait of Robert Monckton'', 1763 Dosiero:Benjamin_West_-_Mary_Hopkinson_-_1926.6.1_-_Smithsonian_American_Art_Museum.jpg|''Mrs Mary (Hopkinson) Morgan'', 1764 Dosiero:Benjamin_West_-_Pylades_and_Orestes_Brought_as_Victims_before_Iphigenia_-_Google_Art_Project.jpg|''Pylades and Orestes Brought as Victims before Iphigenia'', 1766 Dosiero:Benjamin_West_-_Agrippina_Landing_at_Brundisium_with_the_Ashes_of_Germanicu_-_1947.16_-_Yale_University_Art_Gallery.jpg|''Agrippina Landing at Brundisium with the Ashes of Germanicus'', 1768 Dosiero:Benjamin_West_-_Cleombrotus_Ordered_into_Banishment_by_Leonidas_II,_King_of_Sparta_-_Google_Art_Project.jpg|''Cleombrotus Ordered into Banishment by Leonidas II, King of Sparta'', 1768 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Departure_of_Regulus_-_RCIN_405416_-_Royal_Collection.jpg|''The Departure of Regulus'', 1769 Dosiero:Francis_Osborne,_5th_Duke_of_Leeds_by_Benjamin_West.jpg|''Portrait of the Duke of Leeds'', 1769 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Oath_of_Hannibal_-_RCIN_405417_-_Royal_Collection.jpg|''The Oath of Hannibal'', 1770 Dosiero:Treaty_of_Penn_with_Indians_by_Benjamin_West.jpg|''Penn's Treaty with the Indians'', 1772 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Death_of_Chevalier_Bayard_-_RCIN_407525_-_Royal_Collection.jpg|''The Death of Chevalier Bayard'', 1772 Dosiero:Erasistratus_the_Physician_Discovers_the_Love_of_Antiochus_for_Stratonice_-_Benjamin_West_-_Google_Cultural_Institute.jpg|''Erasistratus the Physician Discovers the Love of Antiochus for Stratonice'', 1772 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Sir_Joseph_Banks_(1743–1820),_1st_Bt,_GCB,_PRS_-_LCNUG_1989.9_-_Usher_Gallery.jpg|''Portrait of Joseph Banks'', 1772 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Wife_of_Arminius_brought_captive_to_Germanicus_-_RCIN_405683_-_Royal_Collection.jpg|''The Wife of Arminius Brought Captive to Germanicus'', 1773 Dosiero:Benjamin_West_-_Isaac's_servant_tying_the_bracelet_on_Rebecca's_arm_-_Google_Art_Project.jpg|''Isaac's Servant Tying the Bracelet on Rebecca's Arm'', 1775 Dosiero:Benjamin_West_-_Daniel_Interpreting_to_Belshazzar_the_Writing_on_the_Wall_-_485-2018_-_Saint_Louis_Art_Museum.jpg|''Daniel Interpreting to Belshazzar the Writing on the Wall'', 1775 Dosiero:Benjamin_West_-_Helen_Brought_to_Paris_-_Google_Art_Project.jpg|''Helen Brought to Paris'', 1776 Dosiero:Sheridan_family,_Benjamin_West.jpg|''The Sheridan Family'', 1776 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_George_IV,_when_Prince_of_Wales,_with_Frederick,_Duke_of_York,_when_Prince_Frederick_-_RCIN_403399_-_Royal_Collection.jpg|''The Prince of Wales and Duke of York'', 1777 Dosiero:1777,_West,_Benjamin,_Two_Officers_and_a_Groom_in_a_Landscape.jpg|''Two Officers and a Groom in a Landscape'', 1777, [[Arta Muzeo de Universitato Princeton|Princeton University Art Museum]] Dosiero:Benjamin_West,_The_Battle_of_La_Hogue,_c._1778,_NGA_45885_(cropped).jpg|''The Battle of La Hogue'', {{Ĉirkaŭ|1778}}, [[Nacia Galerio de Arto|National Gallery of Art]] Dosiero:William_III_at_the_Battle_of_the_Boyne.jpg|''The Battle of the Boyne'', 1778 Dosiero:Benjamin_West_-_The_Death_of_Chatham_-_Google_Art_Project.jpg|''The Death of Chatham'', 1778 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_George_III_(1738-1820)_-_RCIN_405407_-_Royal_Collection.jpg|''Portrait of George III'', 1779 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Queen_Charlotte_(1744-1818)_-_RCIN_405405_-_Royal_Collection.jpg|''Portrait of Queen Charlotte'', 1779 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Alfred_the_Great_Dividing_His_Loaf_with_a_Pilgrim_-_109_-_Stationers'_Hall.jpg|''Alfred the Great Dividing His Loaf with a Pilgrim'', 1779 Dosiero:Oliver_Cromwell_Dissolving_the_Long_Parliament.png|''Oliver Cromwell Dissolving the Long Parliament'', 1782 <!--File:General_Monck_Receiving_Charles_II_on_the_Beaches_of_Dover_(Benjamin_West).png|''General Monck Receiving Charles II on the Beaches of Dover'', 1782--> Dosiero:Treaty_of_Paris_by_Benjamin_West_1783.jpg|''Treaty of Paris'' depicts the American delegation at the 1783 Treaty of Paris. The British delegation refused to pose, and the painting was never completed, {{Ĉirkaŭ|1783–84}}. Dosiero:Dr_Richard_Price,_DD,_FRS_-_Benjamin_West.jpg|Welsh moral philosopher Richard Price, 1784 Dosiero:Benjamin_West_-_Alexander_III_of_Scotland_Rescued_from_the_Fury_of_a_Stag_by_the_Intrepidity_of_Colin_Fitzgerald_('The_Death_of_the_Stag')_-_Google_Art_Project.jpg|''Alexander III of Scotland Rescued from the Fury of a Stag by the Intrepidity of Colin Fitzgerald'', 1786 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Institution_of_the_Order_of_the_Garter_-_RCIN_407521_-_Royal_Collection.jpg|''The Institution of the Order of the Garter'', 1787 Dosiero:Benjamin_West_King_Lear_Act_III_scene_4.jpg|''King Lear in the Storm'', 1788 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Edward_III_with_the_Black_Prince_after_the_Battle_of_Crécy_-_RCIN_407523_-_Royal_Collection.jpg|''Edward III with the Black Prince after the Battle of Crécy'', 1788 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Edward,_The_Black_Prince,_receiving_King_John_of_France_after_the_Battle_of_Poitiers_-_RCIN_407522_-_Royal_Collection.jpg|''Edward, The Black Prince, receiving King John of France after the Battle of Poitiers'', 1788 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Edward_III_Crossing_The_Somme_-_RCIN_404566_-_Royal_Collection.jpg|''Edward III Crossing the Somme'', 1788 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_Queen_Philippa_at_the_Battle_of_Neville's_Cross_-_RCIN_404926_-_Royal_Collection.jpg|''Queen Philippa at the Battle of Neville's Cross'', 1789 Dosiero:Benjamin_West_(1738-1820)_-_The_Burghers_of_Calais_-_RCIN_404927_-_Royal_Collection.jpg|''The Burghers of Calais'', 1789 Dosiero:King_Lear_and_Cordelia_(West,_1793).jpg|''King Lear and Cordelia'', 1793 Dosiero:Benjamin_West_-_Gentlemen_Fishing_-_Google_Art_Project.jpg|''Gentlemen Fishing'', 1794 Dosiero:West,_Benjamin_-_Woodcutters_in_Windsor_Park_-_Google_Art_Project.jpg|'' Woodcutters in Windsor Park'', 1795 Dosiero:Harvesting_at_Windsor_by_Benjamin_West,_PRA.jpg|''Harvesting at Windsor'', 1795 Dosiero:'Musidora_and_Her_Two_Companions,_Sacharissa_and_Amoret,_at_Their_Bath_Espied_by_Damon'_by_Benjamin_West.jpg|''Musidora and Her Two Companions'', 1795 Dosiero:Benjamin_West,_Maria_Hamilton_Beckford_(Mrs._William_Beckford),_1799,_NGA_34071.jpg|''Portrait of Maria Beckford'', 1799 Dosiero:Benjamin_West_-_Venus_At_Her_Birth_Attired_By_The_Three_Graces.jpg|''Venus At Her Birth Attired By The Three Graces'', 1800 Dosiero:Benjamin_West_-_Joshua_passing_the_River_Jordan_with_the_Ark_of_the_Covenant_-_Google_Art_Project.jpg|''Joshua passing the River Jordan with the Ark of the Covenant'', 1800 Dosiero:Benjamin_West_-_Milkmaids_in_St._James's_Park,_Westminster_Abbey_Beyond_-_B2014.2_-_Yale_Center_for_British_Art.jpg|''Milkmaids in St. James's Park'', 1801 Dosiero:'Arethusa'_by_Benjamin_West,_1802,_High_Museum_of_Art.JPG|''Arethusa'', 1802 Dosiero:Robert_Fulton,_1806,_London,_England,_painted_by_Benjamin_West,_American,_1738-1820_Fenimore_Art_Museum,_Cooperstown,_N.Y._N0218.1961.jpg|''Portrait of Robert Fulton'', 1806 Dosiero:Benjamin_West_-_The_Death_of_Nelson_-_Google_Art_Project.jpg|''The Death of Nelson'', 1806 Dosiero:Benjamin_West_-_Cupid_and_Psyche_-_2010.44_-_Crystal_Bridges_Museum_of_American_Art.jpg|''Cupid and Psyche'', 1808 Dosiero:The_Death_of_Lord_Nelson_in_the_Cockpit_of_the_Ship_'Victory'_by_Benjamin_West_1808.jpg|''The Death of Lord Nelson in the Cockpit of the Victory'', 1808 Dosiero:Benjamin_west_omnia_vincit_amor_1809.jpg|''Omnia Vincit Amor'', 1809 Dosiero:Reception_of_the_American_Loyalists.jpg|''Reception of the American Loyalists by Great Britain in the Year 1783'', 1812, engraving by Henry Moses Dosiero:Study_for_Christ_Rejected.pdf|''Christ Rejected, Study'', 1811, Memorial Art Gallery, Rochester, NY Dosiero:Benjamin_West_-_John_Eardley_Wilmot_-_Google_Art_Project.jpg|''John Eardley Wilmot'', 1812, with ''Reception of the American Loyalists'' in the background Dosiero:Shah_'Alam_conveying_the_grant_of_the_Diwani_to_Lord_Clive.jpg|''The signing of the [[Traktato de Allahabado|Treaty of Allahabad]], 1765, between the British Governor of Bengal [[Robert Clive]] and Mughal Emperor [[Shâh Âlam la 2-a|Shah Alam]]'', 1818, [[Brita Muzeo|British Museum]] Dosiero:Benjamin_West_-_Self-Portrait_-_Google_Art_Project.jpg|Self-portrait, 1819 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://findingaid.winterthur.org/html/HTML_Finding_Aids/COL0394.htm The Winterthur Library] superrigardo de arkiva kolekto pri Benjamin West. * [http://www.racollection.org.uk/ixbin/indexplus?record=ART309&_IXFILE_=templates/pages/kiosk/video3.html Royal Academy Collections website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100403230154/http://www.racollection.org.uk/ixbin/indexplus?record=ART309&_IXFILE_=templates/pages/kiosk/video3.html|date=April 3, 2010}} 3-a de aprilo 2010, ĉe la Wayback Machine Loyd Grossman parolas pri la verkaro de West * La [http://www2.hsp.org/collections/manuscripts/w/West3149.html Benjamin West Drawings Collection], inkluzive de 33 el liaj desegnaĵoj kaj skizoj, estas havebla por esplora uzo ĉe la Historia Societo de Pensilvanio. * [http://gildedage2.omeka.net/exhibits/show/highlights/artists/west Documenting the Gilded Age: New York City Exhibitions at the Turn of the 20th Century] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141120203821/http://gildedage2.omeka.net/exhibits/show/highlights/artists/west|date=November 20, 2014}} 20-a de novembro 2014, ĉe Wayback Machine. Projekto de la New York Art Resources Consortium. Komentoj kaj krajonskizo de pentraĵo de West en ekspozicia katalogo. {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|West, Benjamin}} [[Kategorio:Britaj pentristoj]] [[Kategorio:Usonaj portretistoj]] [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] [[Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj]] gph133zgqaijr3xqd1ab3hv2vuaaild 0 948050 9413243 2026-06-25T12:58:25Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{informkesto homo}} '''Giuseppe Bruscolotti''' - {{prononco|ĝuZEpe bruskoLEti}} - estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] kaj mortis en aĝo de x jaroj la en la sama urbo. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]] (..." 9413243 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Giuseppe Bruscolotti''' - {{prononco|ĝuZEpe bruskoLEti}} - estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] kaj mortis en aĝo de x jaroj la en la sama urbo. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, [[Sergio Clerici]], 1973-1975, [[Tarcisio Burgnich]], 1974-1977, [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). {{projektoj}} {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Bruscolotti, G}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] n29f5uhmamdusklgexzh6qrxsd6q2vd 9413244 9413243 2026-06-25T12:58:50Z ThomasPusch 1869 9413244 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Giuseppe Bruscolotti''' - {{prononco|ĝuZEpe bruskoLOEti}} - estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la ]] kaj mortis en aĝo de x jaroj la en la sama urbo. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, [[Sergio Clerici]], 1973-1975, [[Tarcisio Burgnich]], 1974-1977, [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). {{projektoj}} {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Bruscolotti, G}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] 5ksqt726wmt9flqp6rl9sed1atxswh7 9413247 9413244 2026-06-25T13:00:49Z ThomasPusch 1869 9413247 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Giuseppe Bruscolotti''' - {{prononco|ĝuZEpe bruskoLOEti}} - estis [[italoj|itala]] historia profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la 1-an de junio 1951 en [[Sassano]] kaj nun estas 75-jaraĝa. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, [[Sergio Clerici]], 1973-1975, [[Tarcisio Burgnich]], 1974-1977, [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). {{projektoj}} {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Bruscolotti, G}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] 94h9f2sg2x35hmv05atooue0hmex1sj 9413249 9413247 2026-06-25T13:06:24Z ThomasPusch 1869 9413249 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Giuseppe Bruscolotti''' - {{prononco|ĝuZEpe bruskoLOEti}} - estas eksa [[italoj|itala]] profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la 1-an de junio 1951 en [[Sassano]] kaj nun estas {{aĝo|1951|6|1}}-jaraĝa. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, [[Sergio Clerici]], 1973-1975, [[Tarcisio Burgnich]], 1974-1977, [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). {{projektoj}} {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Bruscolotti, G}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] hnyx7b6xw00tpqnfwmvqh8e5tc40qmx 9413344 9413249 2026-06-25T15:06:39Z ThomasPusch 1869 9413344 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Giuseppe Bruscolotti''' - {{prononco|ĝuZEpe bruskoLOti}} - estas eksa [[italoj|itala]] profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la 1-an de junio 1951 en [[Sassano]] kaj nun estas {{aĝo|1951|6|1}}-jaraĝa. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, [[Sergio Clerici]], 1973-1975, [[Tarcisio Burgnich]], 1974-1977, [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). {{projektoj}} {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Bruscolotti, G}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] sl5jj34a8xucqqu7fxs1ubpg0mdhjrs 9413348 9413344 2026-06-25T15:08:44Z ThomasPusch 1869 9413348 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Giuseppe Bruscolotti''' - {{prononco|ĝuZEpe bruskoLOti}} - estas eksa [[italoj|itala]] profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la 1-an de junio 1951 en [[Sassano]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] kaj la [[provinco Salerno]], kaj nun estas {{aĝo|1951|6|1}}-jaraĝa. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Giuseppe Bruscolotti]], 1972-1988, [[Sergio Clerici]], 1973-1975, [[Tarcisio Burgnich]], 1974-1977, [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). {{projektoj}} {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Bruscolotti, G}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] i9eplpxolk92qqrowj75fuiykgzjt4m 9413349 9413348 2026-06-25T15:09:08Z ThomasPusch 1869 9413349 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Giuseppe Bruscolotti''' - {{prononco|ĝuZEpe bruskoLOti}} - estas eksa [[italoj|itala]] profesia [[futbalisto]]. Li naskiĝis la 1-an de junio 1951 en [[Sassano]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] kaj la [[provinco Salerno]], kaj nun estas {{aĝo|1951|6|1}}-jaraĝa. Aparte elstara estis lia agado kiel aktiva teamano de la [[futbalklubo]] [[SSC Napoli]] aŭ plene ''Società Sportiva Calcio Napoli'' de la urbo [[Napolo]] en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kampanio]] inter la jaroj [[1929]] kaj [[1935]] (en la sama jardeko kunkonkuris interalie [[Sergio Clerici]], 1973-1975, [[Tarcisio Burgnich]], 1974-1977, [[Giuseppe Savoldi]], 1975-1979, kaj [[Luciano Castellini]], 1978-1985). {{projektoj}} {{ĝermo|italo}} {{vivtempo|Bruscolotti, G}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] rz46xsk2z4jq0g391me38n479c82a9c 0 948051 9413260 2026-06-25T13:16:55Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1360563001|George Morland]]" 9413260 wikitext text/x-wiki '''Georgo MORLAND''' (naskiĝis la 26-an de junio 1763 en Londono - mortis la 29-an de oktobro 1804 samloke) estis angla pentristo. Liajn fruajn verkojn influis Francis Wheatley, sed post la 1790-aj jaroj li ekhavis propran stilon. Liaj plej bonaj komponaĵoj fokusiĝas al rustikaj scenoj: bienoj kaj ĉasado; kontrabandistoj kaj ciganoj; kaj riĉaj, teksturitaj pejzaĝoj inspiritaj de [[Nederlanda pentrarta orepoko|la nederlanda ora epoko]]. <ref>[[Lawrence Gowing]], ed., Biographical Encyclopedia of Artists, v.3 (Facts on File, 2005): 472.</ref> Multo de lia verkaro estis destinita por reproduktado en presaĵoj, de kiuj liaj eldonistoj gajnis multe pli da mono ol li. Malgraŭ esti peza drinkulo kiu ĝuis ĉagrenan vivstilon, li estis ege produktiva, kvankam la kvalito de lia verko ĉiam pli suferis. Post multaj ŝuldproblemoj en sia lasta jardeko, li mortis 41-jaraĝa. [[Dosiero:George_Morland_-_Setters_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Halthundoj'']] [[Dosiero:Slave_Trade_(George_Morland).jpeg|eta|''Sklavkomerco'', 1788]] * [http://www.artcyclopedia.com/artists/morland_george.html Artcyclopedia: Morland, George] * [http://www.tate.org.uk/servlet/ArtistWorks?cgroupid=999999961&artistid=385&page=1 Tate Britain: George Morland] * [http://collections.tepapa.govt.nz/party.aspx?irn=1604 Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa: George Morland] * {{Gutenberg|id=38631}} [[Kategorio:Britaj pentristoj]] kh99d9mmhom5dr5ceqpr5dy9xjrua28 9413262 9413260 2026-06-25T13:17:44Z Sj1mor 12103 9413262 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Georgo MORLAND''' (naskiĝis la 26-an de junio 1763 en Londono - mortis la 29-an de oktobro 1804 samloke) estis angla pentristo. Liajn fruajn verkojn influis Francis Wheatley, sed post la 1790-aj jaroj li ekhavis propran stilon. Liaj plej bonaj komponaĵoj fokusiĝas al rustikaj scenoj: bienoj kaj ĉasado; kontrabandistoj kaj ciganoj; kaj riĉaj, teksturitaj pejzaĝoj inspiritaj de [[Nederlanda pentrarta orepoko|la nederlanda ora epoko]]. <ref>Lawrence Gowing, ed., Biographical Encyclopedia of Artists, v.3 (Facts on File, 2005): 472.</ref> Multo de lia verkaro estis destinita por reproduktado en presaĵoj, de kiuj liaj eldonistoj gajnis multe pli da mono ol li. Malgraŭ esti peza drinkulo kiu ĝuis ĉagrenan vivstilon, li estis ege produktiva, kvankam la kvalito de lia verko ĉiam pli suferis. Post multaj ŝuldproblemoj en sia lasta jardeko, li mortis 41-jaraĝa. [[Dosiero:George_Morland_-_Setters_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Halthundoj'']] [[Dosiero:Slave_Trade_(George_Morland).jpeg|eta|''Sklavkomerco'', 1788]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/morland_george.html Artcyclopedia: Morland, George] * [http://www.tate.org.uk/servlet/ArtistWorks?cgroupid=999999961&artistid=385&page=1 Tate Britain: George Morland] * [http://collections.tepapa.govt.nz/party.aspx?irn=1604 Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa: George Morland] * {{Gutenberg|id=38631}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Morland, George}} [[Kategorio:Britaj pentristoj]] tsr85dpf3tu9my918o03g161t6tbv52 9413264 9413262 2026-06-25T13:19:28Z Sj1mor 12103 9413264 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Georgo MORLAND''' (naskiĝis la 26-an de junio 1763 en Londono - mortis la 29-an de oktobro 1804 samloke) estis angla pentristo. Liajn fruajn verkojn influis Francis Wheatley, sed post la 1790-aj jaroj li ekhavis propran stilon. Liaj plej bonaj komponaĵoj fokusiĝas al rustikaj scenoj: bienoj kaj ĉasado; kontrabandistoj kaj ciganoj; kaj riĉaj, teksturitaj pejzaĝoj inspiritaj de [[Nederlanda pentrarta orepoko|la nederlanda ora epoko]]. <ref>Lawrence Gowing, ed., Biographical Encyclopedia of Artists, v.3 (Facts on File, 2005): 472.</ref> Multo de lia verkaro estis destinita por reproduktado en presaĵoj, de kiuj liaj eldonistoj gajnis multe pli da mono ol li. Malgraŭ esti peza drinkulo kiu ĝuis ĉagrenan vivstilon, li estis ege produktiva, kvankam la kvalito de lia verko ĉiam pli suferis. Post multaj ŝuldproblemoj en sia lasta jardeko, li mortis 41-jaraĝa. [[Dosiero:George_Morland_-_Setters_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Halthundoj'']] [[Dosiero:Slave_Trade_(George_Morland).jpeg|eta|''Sklavkomerco'', 1788]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:A_FARM_BOY_WITH_A_DONKEY,_PIGS_AND_A_SHEEP_DOG.PNG|Knabo en la vilaĝo Dosiero:Morland_Dogs.jpg|Hundoj Dosiero:Children_Birdnesting_-_George_Morland.png|Infanoj kaj birdonestoj Dosiero:George_Morland_(1763-1804)_-_A_Windy_Day_-_PD.105-1992_-_Fitzwilliam_Museum.jpg|Ŝtorma tago Dosiero:George_Morland_(1763-1804)_-_The_Fortune_Teller_-_N02056_-_Tate.jpg||Aŭguristo Dosiero:George_Morland_(1763-1804)_-_Visit_to_the_Child_at_Nurse_-_PD.115-1992_-_Fitzwilliam_Museum.jpg|Malsana infano Dosiero:George_Morland_-_Before_a_Thunderstorm_-_WGA16242.jpg|Antaŭ ŝtormo Dosiero:Two_men_hunting_rabbits_with_their_dog_(Morland).jpg|Kunikloĉasisto </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/morland_george.html Artcyclopedia: Morland, George] * [http://www.tate.org.uk/servlet/ArtistWorks?cgroupid=999999961&artistid=385&page=1 Tate Britain: George Morland] * [http://collections.tepapa.govt.nz/party.aspx?irn=1604 Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa: George Morland] * {{Gutenberg|id=38631}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Morland, George}} [[Kategorio:Britaj pentristoj]] 2ovptzmjpdtq6cswlenz67o4oswscil 9413265 9413264 2026-06-25T13:21:29Z Sj1mor 12103 9413265 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, ĉ. 1775-1780<br>oleo sur tolo, 26,7 × 22,9 cm.<br>En la [[Nacia Portretgalerio (Britio)|Nacia Portretgalerio]] }} '''Georgo MORLAND''' (naskiĝis la 26-an de junio 1763 en Londono - mortis la 29-an de oktobro 1804 samloke) estis angla pentristo. Liajn fruajn verkojn influis Francis Wheatley, sed post la 1790-aj jaroj li ekhavis propran stilon. Liaj plej bonaj komponaĵoj fokusiĝas al rustikaj scenoj: bienoj kaj ĉasado; kontrabandistoj kaj ciganoj; kaj riĉaj, teksturitaj pejzaĝoj inspiritaj de [[Nederlanda pentrarta orepoko|la nederlanda ora epoko]]. <ref>Lawrence Gowing, ed., Biographical Encyclopedia of Artists, v.3 (Facts on File, 2005): 472.</ref> Multo de lia verkaro estis destinita por reproduktado en presaĵoj, de kiuj liaj eldonistoj gajnis multe pli da mono ol li. Malgraŭ esti peza drinkulo kiu ĝuis ĉagrenan vivstilon, li estis ege produktiva, kvankam la kvalito de lia verko ĉiam pli suferis. Post multaj ŝuldproblemoj en sia lasta jardeko, li mortis 41-jaraĝa. [[Dosiero:George_Morland_-_Setters_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Halthundoj'']] [[Dosiero:Slave_Trade_(George_Morland).jpeg|eta|''Sklavkomerco'', 1788]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:A_FARM_BOY_WITH_A_DONKEY,_PIGS_AND_A_SHEEP_DOG.PNG|Knabo en la vilaĝo Dosiero:Morland_Dogs.jpg|Hundoj Dosiero:Children_Birdnesting_-_George_Morland.png|Infanoj kaj birdonestoj Dosiero:George_Morland_(1763-1804)_-_A_Windy_Day_-_PD.105-1992_-_Fitzwilliam_Museum.jpg|Ŝtorma tago Dosiero:George_Morland_(1763-1804)_-_The_Fortune_Teller_-_N02056_-_Tate.jpg||Aŭguristo Dosiero:George_Morland_(1763-1804)_-_Visit_to_the_Child_at_Nurse_-_PD.115-1992_-_Fitzwilliam_Museum.jpg|Malsana infano Dosiero:George_Morland_-_Before_a_Thunderstorm_-_WGA16242.jpg|Antaŭ ŝtormo Dosiero:Two_men_hunting_rabbits_with_their_dog_(Morland).jpg|Kunikloĉasisto </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/morland_george.html Artcyclopedia: Morland, George] * [http://www.tate.org.uk/servlet/ArtistWorks?cgroupid=999999961&artistid=385&page=1 Tate Britain: George Morland] * [http://collections.tepapa.govt.nz/party.aspx?irn=1604 Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa: George Morland] * {{Gutenberg|id=38631}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Morland, George}} [[Kategorio:Britaj pentristoj]] hyx02rndqueumg2rgdifts100v6ne80 9413267 9413265 2026-06-25T13:23:17Z Sj1mor 12103 9413267 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, ĉ. 1775-1780<br>oleo sur tolo, 26,7 × 22,9 cm.<br>En la [[Nacia Portretgalerio (Britio)|Nacia Portretgalerio]] }} '''Georgo MORLAND''' (naskiĝis la 26-an de junio 1763 en Londono - mortis la 29-an de oktobro 1804 samloke) estis angla pentristo, plej konata pro siaj bildigoj de kampara vivo kaj siaj ĝenraj pentraĵoj. Liaj verkoj estas konsiderataj gravaj por la angla pentrado de la malfrua 18-a jarcento kaj ofte reflektas la ĉiutagan vivon de la malaltaj klasoj. Liajn fruajn verkojn influis [[Francis Wheatley]], sed post la 1790-aj jaroj li ekhavis propran stilon. Liaj plej bonaj komponaĵoj fokusiĝas al rustikaj scenoj: bienoj kaj ĉasado; kontrabandistoj kaj ciganoj; kaj riĉaj, teksturitaj pejzaĝoj inspiritaj de la [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda ora epoko]]. <ref>Lawrence Gowing, ed., Biographical Encyclopedia of Artists, v.3 (Facts on File, 2005): 472.</ref> Multo de lia verkaro estis destinita por reproduktado en presaĵoj, de kiuj liaj eldonistoj gajnis multe pli da mono ol li. Malgraŭ esti peza drinkulo kiu ĝuis ĉagrenan vivstilon, li estis ege produktiva, kvankam la kvalito de lia verko ĉiam pli suferis. Post multaj ŝuldproblemoj en sia lasta jardeko, li mortis 41-jaraĝa. [[Dosiero:George_Morland_-_Setters_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Halthundoj'']] [[Dosiero:Slave_Trade_(George_Morland).jpeg|eta|''Sklavkomerco'', 1788]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:A_FARM_BOY_WITH_A_DONKEY,_PIGS_AND_A_SHEEP_DOG.PNG|Knabo en la vilaĝo Dosiero:Morland_Dogs.jpg|Hundoj Dosiero:Children_Birdnesting_-_George_Morland.png|Infanoj kaj birdonestoj Dosiero:George_Morland_(1763-1804)_-_A_Windy_Day_-_PD.105-1992_-_Fitzwilliam_Museum.jpg|Ŝtorma tago Dosiero:George_Morland_(1763-1804)_-_The_Fortune_Teller_-_N02056_-_Tate.jpg||Aŭguristo Dosiero:George_Morland_(1763-1804)_-_Visit_to_the_Child_at_Nurse_-_PD.115-1992_-_Fitzwilliam_Museum.jpg|Malsana infano Dosiero:George_Morland_-_Before_a_Thunderstorm_-_WGA16242.jpg|Antaŭ ŝtormo Dosiero:Two_men_hunting_rabbits_with_their_dog_(Morland).jpg|Kunikloĉasisto </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/morland_george.html Artcyclopedia: Morland, George] * [http://www.tate.org.uk/servlet/ArtistWorks?cgroupid=999999961&artistid=385&page=1 Tate Britain: George Morland] * [http://collections.tepapa.govt.nz/party.aspx?irn=1604 Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa: George Morland] * {{Gutenberg|id=38631}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Morland, George}} [[Kategorio:Britaj pentristoj]] 06cxdi5l4vkfzhfkrkbeuk9q1fqjv7d 9413268 9413267 2026-06-25T13:24:41Z Sj1mor 12103 9413268 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, ĉ. 1775-1780<br>oleo sur tolo, 26,7 × 22,9 cm.<br>En la [[Nacia Portretgalerio (Britio)|Nacia Portretgalerio]] }} '''Georgo MORLAND''' (naskiĝis la 26-an de junio 1763 en Londono - mortis la 29-an de oktobro 1804 samloke) estis angla pentristo, plej konata pro siaj bildigoj de kampara vivo kaj siaj ĝenraj pentraĵoj. Liaj verkoj estas konsiderataj gravaj por la angla pentrado de la malfrua 18-a jarcento kaj ofte reflektas la ĉiutagan vivon de la malaltaj klasoj. Liajn fruajn verkojn influis [[Francis Wheatley]], sed post la 1790-aj jaroj li ekhavis propran stilon. Liaj plej bonaj komponaĵoj fokusiĝas al rustikaj scenoj: bienoj kaj ĉasado; kontrabandistoj kaj ciganoj; kaj riĉaj, teksturitaj pejzaĝoj inspiritaj de la [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda ora epoko]]. <ref>Lawrence Gowing, ed., Biographical Encyclopedia of Artists, v.3 (Facts on File, 2005): 472.</ref> Multo de lia verkaro estis destinita por reproduktado en presaĵoj, de kiuj liaj eldonistoj gajnis multe pli da mono ol li. Malgraŭ esti peza drinkulo kiu ĝuis ĉagrenan vivstilon, li estis ege produktiva, kvankam la kvalito de lia verko ĉiam pli suferis. Post multaj ŝuldproblemoj en sia lasta jardeko, li mortis 41-jaraĝa. [[Dosiero:George_Morland_-_Setters_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Halthundoj'']] [[Dosiero:Slave_Trade_(George_Morland).jpeg|eta|''Sklavkomerco'', 1788]] == Stilo == La verkoj de George Morland karakteriziĝas per rapida peniktiro, kiu igas liajn scenojn ŝajni tre viglaj. Inter liaj plej konataj pentraĵoj estas ''La Lasta Ripozo'' (1791) kaj ''La Stalo de la Farmisto'' (1796). La kvalito de lia verko estas nekonstanta, sed en sia plej bona stato li montris viglan teknikon kaj certan senton de tono. Liaj pentraĵoj estis tre popularaj kaj ofte estis imititaj kaj falsitaj; multaj gravuraĵoj estis faritaj laŭ liaj verkoj, kelkaj de lia bofrato William Ward. Kvankam liaj verkoj estis popularaj en lia tempo, la influo de Morland ofte estis subtaksita poste. En la lastaj jaroj, tamen, li estis ĉiam pli agnoskita kiel grava figuro en la angla ĝenra kaj pejzaĝa pentrado de la malfrua 18-a jarcento. == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:A_FARM_BOY_WITH_A_DONKEY,_PIGS_AND_A_SHEEP_DOG.PNG|Knabo en la vilaĝo Dosiero:Morland_Dogs.jpg|Hundoj Dosiero:Children_Birdnesting_-_George_Morland.png|Infanoj kaj birdonestoj Dosiero:George_Morland_(1763-1804)_-_A_Windy_Day_-_PD.105-1992_-_Fitzwilliam_Museum.jpg|Ŝtorma tago Dosiero:George_Morland_(1763-1804)_-_The_Fortune_Teller_-_N02056_-_Tate.jpg||Aŭguristo Dosiero:George_Morland_(1763-1804)_-_Visit_to_the_Child_at_Nurse_-_PD.115-1992_-_Fitzwilliam_Museum.jpg|Malsana infano Dosiero:George_Morland_-_Before_a_Thunderstorm_-_WGA16242.jpg|Antaŭ ŝtormo Dosiero:Two_men_hunting_rabbits_with_their_dog_(Morland).jpg|Kunikloĉasisto </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/morland_george.html Artcyclopedia: Morland, George] * [http://www.tate.org.uk/servlet/ArtistWorks?cgroupid=999999961&artistid=385&page=1 Tate Britain: George Morland] * [http://collections.tepapa.govt.nz/party.aspx?irn=1604 Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa: George Morland] * {{Gutenberg|id=38631}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Morland, George}} [[Kategorio:Britaj pentristoj]] m6d17mpdosfh6hiqck0wpn3flx3dvyw 0 948052 9413271 2026-06-25T13:37:30Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1359218632|Ludolf Bakhuizen]]" 9413271 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:SA_7286-Zelfportret.jpg|eta|''Memportreto'']] '''Ludolf BAKHUIZEN''', ofte ankaŭ nomata Backhuysen, <ref>Name also spelled Ludolf Backhuijzen, Ludolf Backhuizen, Ludolph Backhuyzen, Ludolph Backhuysen, Ludolf Bakhuysen</ref><ref name="rkd2">[https://rkd.nl/explore/artists/3414 Ludolf Bakhuizen] at the [[Netherlands Institute for Art History]] {{in lang|nl}}</ref> (naskiĝis la 28-an de decembro 1630 aŭ 1632 en [[Emden]] – mortis la 7-an de novembro 1708 en [[Amsterdamo]]) estis german-devena [[Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj|nederlanda]] pentristo, desegnisto, kaligrafiisto kaj gravuristo. <ref name="oz2">{{harvnb|Broos|2017}}</ref> Li estis la ĉefa nederlanda pentristo de maraj temoj post kiam [[Willem van de Velde la pliaĝa|Willem van de Velde la pli aĝa]] kaj [[Willem van de Velde la juna|pli juna]] foriris al Anglio en 1672. Li ankaŭ pentris portretojn de sia familio kaj amikaro. <ref name="oz2" /> Kvankam li estas ĉefe konata kiel mara pentristo, li ankaŭ kreis verkojn pri bibliaj temoj, portretojn kaj pejzaĝojn, kaj krom (ĉirkaŭ 600) pentraĵoj, desegnaĵoj kaj akvafortoj ankaŭ plurestis. [[Dosiero:Voorgevel_Bartolottihuis,_Amsterdam.jpg|eta|La komercisto G. Bartolotti loĝis ĉe Herengracht. Je la fino de sia vivo Bakhuizen loĝis trans ĉi tiu domego.]] == Galerio == <gallery> Dosiero:Ludolf_Bakhuizen_-_Dutch_Merchant_-_Ships_in_a_Storm_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Ships in a Storm, 1670s - 1690s| ''Ŝipoj en ŝtormo'', 1670-aj jaroj - 1690-aj jaroj Dosiero:Ludolf_Backhuysen_-_Seascape_and_Fishing_Boats_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Seascape and Fishing Boats, 1708| ''Marpentraĵo kaj fiŝkaptistaj boatoj'', 1708 Dosiero:Battle_of_Vigo_Bay_1702.webp|alternative=Battle of Vigo Bay 1702| ''Batalo de Vigo Bay'' 1702 Dosiero:Ludolf_Backhuysen_-_Dutchman_Embarking_onto_a_Yacht_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Dutchman Embarking onto a Yacht, 1670-1679| ''Nederlandano enŝipiĝanta sur jakton'', 1670-1679 Dosiero:Johan_de_Liefde_(ca._1619-73)._Vice-admiraal_Rijksmuseum_SK-A-832.jpeg|alternative=Johan de Liefde, Vice-Admiral| ''Johan de Liefde, Vicadmiralo'' Dosiero:BACKHUYSEN_Ludolf_View_From_The_Mussel_Pier_In_Amsterdam.jpg|alternative=The Y at Amsterdam viewed from Mussel Pier| ''La Y en Amsterdamo vidita de kajo Mussel'' </gallery> * [https://web.archive.org/web/20070302064025/http://www.rijksmuseum.nl/aria/aria_assets/SK-A-4856?id=SK-A-4856&page=0&lang=en&context_space=&context_id= "Ŝipoj en aflikto en Forta Ŝtormo"], ''Rijksmuseum'' [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1630-1639]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 5qdhkpd7yb2bxnx779j0i1yueirg8q5 9413273 9413271 2026-06-25T13:38:18Z Sj1mor 12103 9413273 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:SA_7286-Zelfportret.jpg|eta|''Memportreto'']] '''Ludolf BAKHUIZEN''', ofte ankaŭ nomata Backhuysen, <ref>Name also spelled Ludolf Backhuijzen, Ludolf Backhuizen, Ludolph Backhuyzen, Ludolph Backhuysen, Ludolf Bakhuysen</ref><ref name="rkd2">[https://rkd.nl/explore/artists/3414 Ludolf Bakhuizen] at the [[Netherlands Institute for Art History]] {{in lang|nl}}</ref> (naskiĝis la 28-an de decembro 1630 aŭ 1632 en [[Emden]] – mortis la 7-an de novembro 1708 en [[Amsterdamo]]) estis german-devena [[Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj|nederlanda]] pentristo, desegnisto, kaligrafiisto kaj gravuristo. <ref name="oz2">{{harvnb|Broos|2017}}</ref> Li estis la ĉefa nederlanda pentristo de maraj temoj post kiam [[Willem van de Velde la pliaĝa|Willem van de Velde la pli aĝa]] kaj [[Willem van de Velde la juna|pli juna]] foriris al Anglio en 1672. Li ankaŭ pentris portretojn de sia familio kaj amikaro. <ref name="oz2" /> Kvankam li estas ĉefe konata kiel mara pentristo, li ankaŭ kreis verkojn pri bibliaj temoj, portretojn kaj pejzaĝojn, kaj krom (ĉirkaŭ 600) pentraĵoj, desegnaĵoj kaj akvafortoj ankaŭ plurestis. [[Dosiero:Voorgevel_Bartolottihuis,_Amsterdam.jpg|eta|La komercisto G. Bartolotti loĝis ĉe Herengracht. Je la fino de sia vivo Bakhuizen loĝis trans ĉi tiu domego.]] == Galerio == <gallery> Dosiero:Ludolf_Bakhuizen_-_Dutch_Merchant_-_Ships_in_a_Storm_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Ships in a Storm, 1670s - 1690s| ''Ŝipoj en ŝtormo'', 1670-aj jaroj - 1690-aj jaroj Dosiero:Ludolf_Backhuysen_-_Seascape_and_Fishing_Boats_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Seascape and Fishing Boats, 1708| ''Marpentraĵo kaj fiŝkaptistaj boatoj'', 1708 Dosiero:Battle_of_Vigo_Bay_1702.webp|alternative=Battle of Vigo Bay 1702| ''Batalo de Vigo Bay'' 1702 Dosiero:Ludolf_Backhuysen_-_Dutchman_Embarking_onto_a_Yacht_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Dutchman Embarking onto a Yacht, 1670-1679| ''Nederlandano enŝipiĝanta sur jakton'', 1670-1679 Dosiero:Johan_de_Liefde_(ca._1619-73)._Vice-admiraal_Rijksmuseum_SK-A-832.jpeg|alternative=Johan de Liefde, Vice-Admiral| ''Johan de Liefde, Vicadmiralo'' Dosiero:BACKHUYSEN_Ludolf_View_From_The_Mussel_Pier_In_Amsterdam.jpg|alternative=The Y at Amsterdam viewed from Mussel Pier| ''La Y en Amsterdamo vidita de kajo Mussel'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20070302064025/http://www.rijksmuseum.nl/aria/aria_assets/SK-A-4856?id=SK-A-4856&page=0&lang=en&context_space=&context_id= "Ŝipoj en aflikto en Forta Ŝtormo"], ''Rijksmuseum'' {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bakhuizen, Ludolf}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1630-1639]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] o4jm4dstchr37sed0z104g5h8yee73o 9413274 9413273 2026-06-25T13:41:56Z Sj1mor 12103 9413274 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:SA_7286-Zelfportret.jpg|eta|''Memportreto'']] '''Ludolf BAKHUIZEN''', ofte ankaŭ nomata Backhuysen, <ref>Nomo ankaŭ literumita Backhuijzen, Ludolf Backhuizen, Ludolph Backhuyzen, Ludolph Backhuysen, Ludolf Bakhuysen</ref><ref name="rkd2">[https://rkd.nl/explore/artists/3414 Ludolf Bakhuizen] ĉe la [[Instituto pri arta historio de Nederlando]] {{in lang|nl}}</ref> (naskiĝis la 28-an de decembro 1630 aŭ 1632 en [[Emden]] – mortis la 7-an de novembro 1708 en [[Amsterdamo]]) estis german-devena [[Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj|nederlanda]] pentristo, desegnisto, kaligrafiisto kaj gravuristo. <ref name="oz2">{{harvnb|Broos|2017}}</ref> Li estis la ĉefa nederlanda pentristo de maraj temoj post kiam [[Willem van de Velde la pliaĝa|Willem van de Velde la pli aĝa]] kaj [[Willem van de Velde la juna|pli juna]] foriris al Anglio en 1672. Li ankaŭ pentris portretojn de sia familio kaj amikaro. <ref name="oz2" /> Kvankam li estas ĉefe konata kiel mara pentristo, li ankaŭ kreis verkojn pri bibliaj temoj, portretojn kaj pejzaĝojn, kaj krom (ĉirkaŭ 600) pentraĵoj, desegnaĵoj kaj akvafortoj ankaŭ plurestis. [[Dosiero:Voorgevel_Bartolottihuis,_Amsterdam.jpg|eta|La komercisto G. Bartolotti loĝis ĉe Herengracht. Je la fino de sia vivo Bakhuizen loĝis trans ĉi tiu domego.]] == Galerio == <gallery> Dosiero:Ludolf_Bakhuizen_-_Dutch_Merchant_-_Ships_in_a_Storm_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Ships in a Storm, 1670s - 1690s| ''Ŝipoj en ŝtormo'', 1670-aj jaroj - 1690-aj jaroj Dosiero:Ludolf_Backhuysen_-_Seascape_and_Fishing_Boats_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Seascape and Fishing Boats, 1708| ''Marpentraĵo kaj fiŝkaptistaj boatoj'', 1708 Dosiero:Battle_of_Vigo_Bay_1702.webp|alternative=Battle of Vigo Bay 1702| ''Batalo de Vigo Bay'' 1702 Dosiero:Ludolf_Backhuysen_-_Dutchman_Embarking_onto_a_Yacht_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Dutchman Embarking onto a Yacht, 1670-1679| ''Nederlandano enŝipiĝanta sur jakton'', 1670-1679 Dosiero:Johan_de_Liefde_(ca._1619-73)._Vice-admiraal_Rijksmuseum_SK-A-832.jpeg|alternative=Johan de Liefde, Vice-Admiral| ''Johan de Liefde, Vicadmiralo'' Dosiero:BACKHUYSEN_Ludolf_View_From_The_Mussel_Pier_In_Amsterdam.jpg|alternative=The Y at Amsterdam viewed from Mussel Pier| ''La Y en Amsterdamo vidita de kajo Mussel'' </gallery> == Fontoj == * {{citation|first=B. P. J.|last=Broos|chapter=Bakhuizen, Ludolf|title=Grove Art Online, Oxford Art Online|publisher=Oxford University Press|date=6 January 2017}} * {{citation|last=Houbraken|first=Arnold|year=1718|chapter-url=http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0284.htm|chapter=Ludolf Bakhuizen biography|title=De groote schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen|publisher=Digital library for Dutch literature}} * {{citation|last=MacLaren|first=Neil|title=The Dutch School, 1600–1800, ''Vol.&nbsp;I''|date=1991|series=National Gallery Catalogues|publisher=National Gallery|location=London|isbn=0-947645-99-3}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20070302064025/http://www.rijksmuseum.nl/aria/aria_assets/SK-A-4856?id=SK-A-4856&page=0&lang=en&context_space=&context_id= "Ŝipoj en aflikto en Forta Ŝtormo"], ''Rijksmuseum'' {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bakhuizen, Ludolf}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1630-1639]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 85wl9c53i99koepjkz4oe12s095czf3 9413275 9413274 2026-06-25T13:42:59Z Sj1mor 12103 9413275 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, de 1690 ĝis 1708,<br> oleofarbo sur lignotabulo,<br> alto: 18,4 cm; larĝo: 14,4 cm}} [[Dosiero:SA_7286-Zelfportret.jpg|eta|''Memportreto'']] '''Ludolf BAKHUIZEN''', ofte ankaŭ nomata Backhuysen, <ref>Nomo ankaŭ literumita Backhuijzen, Ludolf Backhuizen, Ludolph Backhuyzen, Ludolph Backhuysen, Ludolf Bakhuysen</ref><ref name="rkd2">[https://rkd.nl/explore/artists/3414 Ludolf Bakhuizen] ĉe la [[Instituto pri arta historio de Nederlando]] {{in lang|nl}}</ref> (naskiĝis la 28-an de decembro 1630 aŭ 1632 en [[Emden]] – mortis la 7-an de novembro 1708 en [[Amsterdamo]]) estis german-devena [[Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj|nederlanda]] pentristo, desegnisto, kaligrafiisto kaj gravuristo. <ref name="oz2">{{harvnb|Broos|2017}}</ref> Li estis la ĉefa nederlanda pentristo de maraj temoj post kiam [[Willem van de Velde la pliaĝa|Willem van de Velde la pli aĝa]] kaj [[Willem van de Velde la juna|pli juna]] foriris al Anglio en 1672. Li ankaŭ pentris portretojn de sia familio kaj amikaro. <ref name="oz2" /> Kvankam li estas ĉefe konata kiel mara pentristo, li ankaŭ kreis verkojn pri bibliaj temoj, portretojn kaj pejzaĝojn, kaj krom (ĉirkaŭ 600) pentraĵoj, desegnaĵoj kaj akvafortoj ankaŭ plurestis. [[Dosiero:Voorgevel_Bartolottihuis,_Amsterdam.jpg|eta|La komercisto G. Bartolotti loĝis ĉe Herengracht. Je la fino de sia vivo Bakhuizen loĝis trans ĉi tiu domego.]] == Galerio == <gallery> Dosiero:Ludolf_Bakhuizen_-_Dutch_Merchant_-_Ships_in_a_Storm_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Ships in a Storm, 1670s - 1690s| ''Ŝipoj en ŝtormo'', 1670-aj jaroj - 1690-aj jaroj Dosiero:Ludolf_Backhuysen_-_Seascape_and_Fishing_Boats_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Seascape and Fishing Boats, 1708| ''Marpentraĵo kaj fiŝkaptistaj boatoj'', 1708 Dosiero:Battle_of_Vigo_Bay_1702.webp|alternative=Battle of Vigo Bay 1702| ''Batalo de Vigo Bay'' 1702 Dosiero:Ludolf_Backhuysen_-_Dutchman_Embarking_onto_a_Yacht_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Dutchman Embarking onto a Yacht, 1670-1679| ''Nederlandano enŝipiĝanta sur jakton'', 1670-1679 Dosiero:Johan_de_Liefde_(ca._1619-73)._Vice-admiraal_Rijksmuseum_SK-A-832.jpeg|alternative=Johan de Liefde, Vice-Admiral| ''Johan de Liefde, Vicadmiralo'' Dosiero:BACKHUYSEN_Ludolf_View_From_The_Mussel_Pier_In_Amsterdam.jpg|alternative=The Y at Amsterdam viewed from Mussel Pier| ''La Y en Amsterdamo vidita de kajo Mussel'' </gallery> == Fontoj == * {{citation|first=B. P. J.|last=Broos|chapter=Bakhuizen, Ludolf|title=Grove Art Online, Oxford Art Online|publisher=Oxford University Press|date=6 January 2017}} * {{citation|last=Houbraken|first=Arnold|year=1718|chapter-url=http://www.dbnl.org/tekst/houb005groo01_01/houb005groo01_01_0284.htm|chapter=Ludolf Bakhuizen biography|title=De groote schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen|publisher=Digital library for Dutch literature}} * {{citation|last=MacLaren|first=Neil|title=The Dutch School, 1600–1800, ''Vol.&nbsp;I''|date=1991|series=National Gallery Catalogues|publisher=National Gallery|location=London|isbn=0-947645-99-3}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20070302064025/http://www.rijksmuseum.nl/aria/aria_assets/SK-A-4856?id=SK-A-4856&page=0&lang=en&context_space=&context_id= "Ŝipoj en aflikto en Forta Ŝtormo"], ''Rijksmuseum'' {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bakhuizen, Ludolf}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1630-1639]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] hjc56k8zzdkowcqdotnq2b130b3x9ih 0 948053 9413272 2026-06-25T13:37:45Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Ludolf Bakhuizen]] 9413272 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Ludolf Bakhuizen]] auw8g40eldnc1whve3cf35efm4ip3vt 0 948054 9413276 2026-06-25T13:48:38Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1345301698|Caspar Netscher]]" 9413276 wikitext text/x-wiki '''Caspar''' (aŭ '''Gaspar''') '''NETSCHER''' (naskiĝis je 1639 en [[Hejdelbergo]] – mortis la 15-an de januaro 1684 en [[Hago]]) estis nederlanda pentristo. Li estis majstro en prezentado de orientaj tapiŝoj, [[silko]] kaj [[Brokaĵo|brokato]] kaj enkondukis internacian stilon en Nordan Nederlandon. [[Dosiero:"The_Lace-Maker"_by_Caspar_Netscher.jpg|maldekstra|eta|''La Puntaĵisto'' de Caspar Netscher (1662), oleo sur kanvaso, 33 x 27 cm. Wallace Collection, Londono]] == Galerio == <gallery> Dosiero:Caspar_Netscher_001.jpg|alternative=Presentation of The Medallion| ''Prezento de La medaljono'' Dosiero:Caspar_Netscher._Singing_lesson.jpg|alternative=Singing lesson| ''Kantleciono'' Dosiero:Coenraad_van_Beuningen,_Caspar_Netscher_(1673).jpg| ''Coenraad van Beuningen'' Dosiero:Pieter_de_Graeff_(1638_1707).jpeg| ''Pieter de Graeff'' Dosiero:Christiaan_Huygens-painting.jpeg| ''[[Christiaan Huygens]]'' Dosiero:Maria_II_Stuart.JPG|alternative=Mary II of England| ''[[Maria la 2-a (Anglio)|Maria la 2-a de Anglio]]'' Dosiero:Netscher_Print,_dli_0613700066.jpg|alternative=François-Anne David after Caspar Netscher, Caspar Netscher with His Family, 1772, engraving| François-Anne David laŭ Caspar Netscher, ''Caspar Netscher kun sia familio'', 1772, gravuraĵo Dosiero:Young_woman_in_a_window_feeding_a_parrot,_by_Caspar_Netscher.jpg|alternative=Woman with a Parrot at a Window| ''Virino kun papago ĉe fenestro'' </gallery> * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=350 Netscher Art Gallery] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/65202/rec/17 Vermeer and The Delft School], plena teksta ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto, kiu enhavas materialon pri Caspar Netscher [[Kategorio:Germanaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] mjk20hqd4wcndxtvsn1hhsiqp9hbsm0 9413277 9413276 2026-06-25T13:49:20Z Sj1mor 12103 9413277 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Caspar''' (aŭ '''Gaspar''') '''NETSCHER''' (naskiĝis je 1639 en [[Hejdelbergo]] – mortis la 15-an de januaro 1684 en [[Hago]]) estis nederlanda pentristo. Li estis majstro en prezentado de orientaj tapiŝoj, [[silko]] kaj [[Brokaĵo|brokato]] kaj enkondukis internacian stilon en Nordan Nederlandon. [[Dosiero:"The_Lace-Maker"_by_Caspar_Netscher.jpg|dekstra|eta|''La Puntaĵisto'' de Caspar Netscher (1662), oleo sur kanvaso, 33 x 27 cm. Wallace Collection, Londono]] == Galerio == <gallery> Dosiero:Caspar_Netscher_001.jpg|alternative=Presentation of The Medallion| ''Prezento de La medaljono'' Dosiero:Caspar_Netscher._Singing_lesson.jpg|alternative=Singing lesson| ''Kantleciono'' Dosiero:Coenraad_van_Beuningen,_Caspar_Netscher_(1673).jpg| ''Coenraad van Beuningen'' Dosiero:Pieter_de_Graeff_(1638_1707).jpeg| ''Pieter de Graeff'' Dosiero:Christiaan_Huygens-painting.jpeg| ''[[Christiaan Huygens]]'' Dosiero:Maria_II_Stuart.JPG|alternative=Mary II of England| ''[[Maria la 2-a (Anglio)|Maria la 2-a de Anglio]]'' Dosiero:Netscher_Print,_dli_0613700066.jpg|alternative=François-Anne David after Caspar Netscher, Caspar Netscher with His Family, 1772, engraving| François-Anne David laŭ Caspar Netscher, ''Caspar Netscher kun sia familio'', 1772, gravuraĵo Dosiero:Young_woman_in_a_window_feeding_a_parrot,_by_Caspar_Netscher.jpg|alternative=Woman with a Parrot at a Window| ''Virino kun papago ĉe fenestro'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=350 Netscher Art Gallery] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/65202/rec/17 Vermeer and The Delft School], plena teksta ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto, kiu enhavas materialon pri Caspar Netscher {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Netscher, Caspar}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 5qkm73wxbgl5nrxzinz94h2h1l4mx8l 9413278 9413277 2026-06-25T13:50:23Z Sj1mor 12103 9413278 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, inter 1660 ĝis 1684,<br> oleofarbo sur lignotabulo}} '''Caspar''' (aŭ '''Gaspar''') '''NETSCHER''' (naskiĝis je 1639 en [[Hejdelbergo]] – mortis la 15-an de januaro 1684 en [[Hago]]) estis nederlanda pentristo. Li estis majstro en prezentado de orientaj tapiŝoj, [[silko]] kaj [[Brokaĵo|brokato]] kaj enkondukis internacian stilon en Nordan Nederlandon. [[Dosiero:"The_Lace-Maker"_by_Caspar_Netscher.jpg|dekstra|eta|''La Puntaĵisto'' de Caspar Netscher (1662), oleo sur kanvaso, 33 x 27 cm. Wallace Collection, Londono]] == Galerio == <gallery> Dosiero:Caspar_Netscher_001.jpg|alternative=Presentation of The Medallion| ''Prezento de La medaljono'' Dosiero:Caspar_Netscher._Singing_lesson.jpg|alternative=Singing lesson| ''Kantleciono'' Dosiero:Coenraad_van_Beuningen,_Caspar_Netscher_(1673).jpg| ''Coenraad van Beuningen'' Dosiero:Pieter_de_Graeff_(1638_1707).jpeg| ''Pieter de Graeff'' Dosiero:Christiaan_Huygens-painting.jpeg| ''[[Christiaan Huygens]]'' Dosiero:Maria_II_Stuart.JPG|alternative=Mary II of England| ''[[Maria la 2-a (Anglio)|Maria la 2-a de Anglio]]'' Dosiero:Netscher_Print,_dli_0613700066.jpg|alternative=François-Anne David after Caspar Netscher, Caspar Netscher with His Family, 1772, engraving| François-Anne David laŭ Caspar Netscher, ''Caspar Netscher kun sia familio'', 1772, gravuraĵo Dosiero:Young_woman_in_a_window_feeding_a_parrot,_by_Caspar_Netscher.jpg|alternative=Woman with a Parrot at a Window| ''Virino kun papago ĉe fenestro'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=350 Netscher Art Gallery] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/65202/rec/17 Vermeer and The Delft School], plena teksta ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto, kiu enhavas materialon pri Caspar Netscher {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Netscher, Caspar}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 2yss0x35uduhyig1h4gdyq79owol66i 9413280 9413278 2026-06-25T13:56:49Z Sj1mor 12103 9413280 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, inter 1660 ĝis 1684,<br> oleofarbo sur lignotabulo}} '''Caspar''' (aŭ '''Gaspar''') '''NETSCHER''' (naskiĝis je 1639 en [[Hejdelbergo]] – mortis la 15-an de januaro 1684 en [[Hago]]) estis nederlanda pentristo. Li estis majstro en prezentado de orientaj tapiŝoj, [[silko]] kaj [[Brokaĵo|brokato]] kaj enkondukis internacian stilon en Nordan Nederlandon. [[Dosiero:"The_Lace-Maker"_by_Caspar_Netscher.jpg|dekstra|eta|''La Puntaĵisto'' de Caspar Netscher (1662), oleo sur kanvaso, 33 x 27 cm. Wallace Collection, Londono]] == Verkado == En Hago, Netscher pentris portretojn, ĝenrajn scenojn kaj [[Historia pentrarto|historiajn pentraĵojn]]. Li faris skizojn de siaj finitaj verkoj, kelkfoje kun prezoj, allogaj nomoj kaj notoj pri komponado kaj koloro. Ĉi tiuj skizoj indikas, ke liaj pentraĵoj ne atingis aparte altajn prezojn en la fruaj tagoj. Tamen, liaj ĝenraj pentraĵoj estis konataj pro sia rafineco kaj atento al detaloj, precipe en prezentado de teksturoj kiel brilantaj silkoj. Ekzemplo de tio estas la pentraĵo "La Puntbrodisto", kiu montras lian kapablon reprezenti materialojn kaj teksturojn kun granda precizeco. Pro la bezono vivteni sian familion, Netscher turnis sin pli kaj pli al portretpentrado, kampo en kiu li atingis grandan sukceson. Dum en siaj ĝenraj pentraĵoj li daŭre fidis je modeloj de [[Gerard ter Borch|ter Borch]], en siaj portretoj li estis influita de francaj ekzemploj. Tiel li distingis sin de aliaj pentristoj aktivaj en Hago, kiel ekzemple [[Adriaan Hanneman]] kaj [[Jan Meytens]], kaj ofertis pli malgrandan kaj pli rafinitan tipon de portreto. Li kutime metis la figurojn kontraŭ fono de riĉaj drapiraĵoj kaj parkecaj pejzaĝoj. Liaj klientoj estis membroj de la patricio de Hago same kiel korteganoj kaj diplomatoj. Li ankaŭ ricevis komisiojn de ekster la urbo, ĉefe de [[Amsterdamo]], kie li pentris, interalie, la urbestron Cornelis Beeker kaj membrojn de la familio Siks. == Galerio == <gallery> Dosiero:Caspar_Netscher_001.jpg|alternative=Presentation of The Medallion| ''Prezento de La medaljono'' Dosiero:Caspar_Netscher._Singing_lesson.jpg|alternative=Singing lesson| ''Kantleciono'' Dosiero:Coenraad_van_Beuningen,_Caspar_Netscher_(1673).jpg| ''Coenraad van Beuningen'' Dosiero:Pieter_de_Graeff_(1638_1707).jpeg| ''Pieter de Graeff'' Dosiero:Christiaan_Huygens-painting.jpeg| ''[[Christiaan Huygens]]'' Dosiero:Maria_II_Stuart.JPG|alternative=Mary II of England| ''[[Maria la 2-a (Anglio)|Maria la 2-a de Anglio]]'' Dosiero:Netscher_Print,_dli_0613700066.jpg|alternative=François-Anne David after Caspar Netscher, Caspar Netscher with His Family, 1772, engraving| François-Anne David laŭ Caspar Netscher, ''Caspar Netscher kun sia familio'', 1772, gravuraĵo Dosiero:Young_woman_in_a_window_feeding_a_parrot,_by_Caspar_Netscher.jpg|alternative=Woman with a Parrot at a Window| ''Virino kun papago ĉe fenestro'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=350 Netscher Art Gallery] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/65202/rec/17 Vermeer and The Delft School], plena teksta ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto, kiu enhavas materialon pri Caspar Netscher {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Netscher, Caspar}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] oddeujuomcrd5v4ia0ebdi4f6odht7t 9413281 9413280 2026-06-25T13:59:42Z Sj1mor 12103 9413281 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, inter 1660 ĝis 1684,<br> oleofarbo sur lignotabulo}} '''Caspar''' (aŭ '''Gaspar''') '''NETSCHER''' (naskiĝis je 1639 en [[Hejdelbergo]] – mortis la 15-an de januaro 1684 en [[Hago]]) estis nederlanda pentristo. Li estis majstro en prezentado de orientaj tapiŝoj, [[silko]] kaj [[Brokaĵo|brokato]] kaj enkondukis internacian stilon en Nordan Nederlandon. [[Dosiero:"The_Lace-Maker"_by_Caspar_Netscher.jpg|dekstra|eta|''La Puntaĵisto'' de Caspar Netscher (1662), oleo sur kanvaso, 33 x 27 cm. Wallace Collection, Londono]] == Verkado == En Hago, Netscher pentris portretojn, ĝenrajn scenojn kaj [[Historia pentrarto|historiajn pentraĵojn]]. Li faris skizojn de siaj finitaj verkoj, kelkfoje kun prezoj, allogaj nomoj kaj notoj pri komponado kaj koloro. Ĉi tiuj skizoj indikas, ke liaj pentraĵoj ne atingis aparte altajn prezojn en la fruaj tagoj. Tamen, liaj ĝenraj pentraĵoj estis konataj pro sia rafineco kaj atento al detaloj, precipe en prezentado de teksturoj kiel brilantaj silkoj. Ekzemplo de tio estas la pentraĵo "La Puntbrodisto", kiu montras lian kapablon reprezenti materialojn kaj teksturojn kun granda precizeco. Pro la bezono vivteni sian familion, Netscher turnis sin pli kaj pli al portretpentrado, kampo en kiu li atingis grandan sukceson. Dum en siaj ĝenraj pentraĵoj li daŭre fidis je modeloj de [[Gerard ter Borch|ter Borch]], en siaj portretoj li estis influita de francaj ekzemploj. Tiel li distingis sin de aliaj pentristoj aktivaj en Hago, kiel ekzemple [[Adriaan Hanneman]] kaj [[Jan Meytens]], kaj ofertis pli malgrandan kaj pli rafinitan tipon de portreto. Li kutime metis la figurojn kontraŭ fono de riĉaj drapiraĵoj kaj parkecaj pejzaĝoj. Liaj klientoj estis membroj de la patricio de Hago same kiel korteganoj kaj diplomatoj. Li ankaŭ ricevis komisiojn de ekster la urbo, ĉefe de [[Amsterdamo]], kie li pentris, interalie, la urbestron Cornelis Beeker kaj membrojn de la familio Siks. Li ĝuis la patronecon de [[Vilhelmo la 3-a (Nederlando)|Vilhelmo la 3-a]] kaj liaj enspezoj baldaŭ ebligis al li labori laŭ sia propra gusto, koncentriĝante pri grupportretoj.<ref>Chisholm, Hugh, reto. (1911). "Netscher, Gaspar", ''Enciklopedio Britannica'' , 19 (ruĝ. 11t). Cambridge University Press. p. 421.</ref> Estis en ĉi tiuj verkoj, ke la genio de Netscher plene montriĝis. Lia elekto de temoj kaj lia kutimo prezenti virinajn figurojn vestitajn per elegantaj [[Sateno|satenaj]] ŝtofoj, imite de ter Borch, uzis facilan sed delikatan desegnostilon, brilan kaj precizan kolorigon, kaj plaĉan interludon de lumo kaj ombro; sed ofte lia rafineco fariĝis malforteco. La pentristo gajnis famon kaj riĉecon kiam li komencis suferi pro [[podagro]] kaj estis devigita enlitiĝi, kie li daŭre pentris kuŝante. == Galerio == <gallery> Dosiero:Caspar_Netscher_001.jpg|alternative=Presentation of The Medallion| ''Prezento de La medaljono'' Dosiero:Caspar_Netscher._Singing_lesson.jpg|alternative=Singing lesson| ''Kantleciono'' Dosiero:Coenraad_van_Beuningen,_Caspar_Netscher_(1673).jpg| ''Coenraad van Beuningen'' Dosiero:Pieter_de_Graeff_(1638_1707).jpeg| ''Pieter de Graeff'' Dosiero:Christiaan_Huygens-painting.jpeg| ''[[Christiaan Huygens]]'' Dosiero:Maria_II_Stuart.JPG|alternative=Mary II of England| ''[[Maria la 2-a (Anglio)|Maria la 2-a de Anglio]]'' Dosiero:Netscher_Print,_dli_0613700066.jpg|alternative=François-Anne David after Caspar Netscher, Caspar Netscher with His Family, 1772, engraving| François-Anne David laŭ Caspar Netscher, ''Caspar Netscher kun sia familio'', 1772, gravuraĵo Dosiero:Young_woman_in_a_window_feeding_a_parrot,_by_Caspar_Netscher.jpg|alternative=Woman with a Parrot at a Window| ''Virino kun papago ĉe fenestro'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=350 Netscher Art Gallery] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/65202/rec/17 Vermeer and The Delft School], plena teksta ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto, kiu enhavas materialon pri Caspar Netscher {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Netscher, Caspar}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] p3pmtl9tsui5ywg5o2rbhtpmv7sskdf 9413330 9413281 2026-06-25T14:45:19Z Sj1mor 12103 9413330 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, inter 1660 ĝis 1684,<br> oleofarbo sur lignotabulo}} '''Caspar''' (aŭ '''Gaspar''') '''NETSCHER''' (naskiĝis je 1639 en [[Hejdelbergo]] – mortis la 15-an de januaro 1684 en [[Hago]]) estis nederlanda pentristo. Li estis majstro en prezentado de orientaj tapiŝoj, [[silko]] kaj [[Brokaĵo|brokato]] kaj enkondukis internacian stilon en Nordan Nederlandon. [[Dosiero:"The_Lace-Maker"_by_Caspar_Netscher.jpg|dekstra|eta|''La Puntaĵisto'' de Caspar Netscher (1662), oleo sur kanvaso, 33 x 27 cm. Wallace Collection, Londono]] == Verkado == En Hago, Netscher pentris portretojn, ĝenrajn scenojn kaj [[Historia pentrarto|historiajn pentraĵojn]]. Li faris skizojn de siaj finitaj verkoj, kelkfoje kun prezoj, allogaj nomoj kaj notoj pri komponado kaj koloro. Ĉi tiuj skizoj indikas, ke liaj pentraĵoj ne atingis aparte altajn prezojn en la fruaj tagoj. Tamen, liaj ĝenraj pentraĵoj estis konataj pro sia rafineco kaj atento al detaloj, precipe en prezentado de teksturoj kiel brilantaj silkoj. Ekzemplo de tio estas la pentraĵo "La Puntbrodisto", kiu montras lian kapablon reprezenti materialojn kaj teksturojn kun granda precizeco. Pro la bezono vivteni sian familion, Netscher turnis sin pli kaj pli al portretpentrado, kampo en kiu li atingis grandan sukceson. Dum en siaj ĝenraj pentraĵoj li daŭre fidis je modeloj de [[Gerard ter Borch|ter Borch]], en siaj portretoj li estis influita de francaj ekzemploj. Tiel li distingis sin de aliaj pentristoj aktivaj en Hago, kiel ekzemple [[Adriaan Hanneman]] kaj [[Jan Meytens]], kaj ofertis pli malgrandan kaj pli rafinitan tipon de portreto. Li kutime metis la figurojn kontraŭ fono de riĉaj drapiraĵoj kaj parkecaj pejzaĝoj. Liaj klientoj estis membroj de la patricio de Hago same kiel korteganoj kaj diplomatoj. Li ankaŭ ricevis komisiojn de ekster la urbo, ĉefe de [[Amsterdamo]], kie li pentris, interalie, la urbestron Cornelis Beeker kaj membrojn de la familio Siks. Li ĝuis la patronecon de [[Vilhelmo la 3-a (Nederlando)|Vilhelmo la 3-a]] kaj liaj enspezoj baldaŭ ebligis al li labori laŭ sia propra gusto, koncentriĝante pri grupportretoj.<ref>Chisholm, Hugh, reto. (1911). "Netscher, Gaspar", ''Enciklopedio Britannica'' , 19 (ruĝ. 11t). Cambridge University Press. p. 421.</ref> Estis en ĉi tiuj verkoj, ke la genio de Netscher plene montriĝis. Lia elekto de temoj kaj lia kutimo prezenti virinajn figurojn vestitajn per elegantaj [[Sateno|satenaj]] ŝtofoj, imite de ter Borch, uzis facilan sed delikatan desegnostilon, brilan kaj precizan kolorigon, kaj plaĉan interludon de lumo kaj ombro; sed ofte lia rafineco fariĝis malforteco. La pentristo gajnis famon kaj riĉecon kiam li komencis suferi pro [[podagro]] kaj estis devigita enlitiĝi, kie li daŭre pentris kuŝante. == Galerio == <gallery> Dosiero:Caspar_Netscher_001.jpg|alternative=Presentation of The Medallion| ''Prezento de La medaljono'' Dosiero:Caspar_Netscher._Singing_lesson.jpg|alternative=Singing lesson| ''Kantleciono'' Dosiero:Coenraad_van_Beuningen,_Caspar_Netscher_(1673).jpg| ''Coenraad van Beuningen'' Dosiero:Pieter_de_Graeff_(1638_1707).jpeg| ''Pieter de Graeff'' Dosiero:Christiaan_Huygens-painting.jpeg| ''[[Christiaan Huygens]]'' Dosiero:Maria_II_Stuart.JPG|alternative=Mary II of England| ''[[Maria la 2-a (Anglio)|Maria la 2-a de Anglio]]'' Dosiero:Netscher_Print,_dli_0613700066.jpg|alternative=François-Anne David after Caspar Netscher, Caspar Netscher with His Family, 1772, engraving| François-Anne David laŭ Caspar Netscher, ''Caspar Netscher kun sia familio'', 1772, gravuraĵo Dosiero:Young_woman_in_a_window_feeding_a_parrot,_by_Caspar_Netscher.jpg|alternative=Woman with a Parrot at a Window| ''Virino kun papago ĉe fenestro'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=350 Netscher Art Gallery] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/65202/rec/17 Vermeer and The Delft School], plena teksta ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto, kiu enhavas materialon pri Caspar Netscher {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Netscher, Caspar}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 6g1wukonhflvzn2yk561guaergurrsa 0 948055 9413284 2026-06-25T14:08:26Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1310049195|Johan Jongkind]]" 9413284 wikitext text/x-wiki '''Johan Barthold JONGKIND''' (naskiĝis la 3-an de junio 1819 en Lattrop (en la hodiaŭa municipo [[Dinkelland]], [[Overiselo]]) &#x2013; mortis la 9-an de februaro 1891 en [[Saint-Égrève|Saint-Egrève]] apud [[Grenoblo]], entombigita en la tombejo La Côte Saint-André en la departemento [[Isère]], [[Francio]]) estis nederlanda [[Pentrarto|pentristo]] kaj [[Gravurado|gravuristo]]. Li pentris marajn pejzaĝojn libere kaj estas rigardata kiel antaŭulo de [[impresionismo]]. [[Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_-_Overschie_bij_maneschijn.jpg|maldekstra|eta|220x220ra|''Overschie en la lunlumo'', 1871, [[Rijksmuseum]], Amsterdamo]] [[Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_The_Seine_and_Notre-Dame_in_Paris.jpg|maldekstra|eta|220x220ra|''Sejno kaj Notre-Dame en Parizo'', 1864, [[Musée d'Orsay|Muzeo d'Orsay]], Parizo]] == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed"> Dosiero:View_from_the_Quai_d'Orsay_MET_DT5338.jpg|alternative=View from the Quai d'Orsay, 1854| ''Vido de la Kajo d'Orsay'', 1854 Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_010.jpg| ''La Ciotat'', 1880 Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_-_Rue_Notre-Dame,_Parijs.jpg|alternative=Rue Nôtre-Dame, Paris, 1866| ''Strato Notre-Dame, Parizo'', 1866 Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_009.jpg|alternative=Ice Skaters, 1866| ''Glaciglitkuristoj'', 1866 Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_008.jpg|alternative=Sunset near Overschie, 1867| ''Sunsubiro apud Overschie'', 1867 Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_003.jpg|alternative=Landschaft, date unknown| ''Pejzaĝo'', dato nekonata Dosiero:Jongkind_HollandBoatsMill.jpg|alternative=In Holland; Boats near the Mill, 1868| ''En Holando; Boatoj apud la muelejo'', 1868 Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind,_The_Pont_Neuf.jpg|alternative=The Pont Neuf, 1849-1850[9]| ''La Ponto Neuf'', 1849-1850 <ref>{{Cite web|title=Johan Barthold Jongkind {{!}} The Pont Neuf|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/436787|access-date=2023-04-12|website=The Metropolitan Museum of Art|language=en}}</ref> Dosiero:Johan_Bartold_Jongkind_-_Fishing_Boat.jpg|alternative=Fishing Boat, 1878| ''Fiŝkaptista boato'', 1878 </gallery> * [http://saj.jongkind.online.fr/V1-2015/PDF_DOC/TRILING-biowebv0.pdf Asocio de la Amikoj de Jongkind (Société des amis de Jongkind)] * [http://www.thefamousartists.com/johann-jongkind Biografio de Johann Jongkind] (inkluzivas elekton de liaj pentraĵoj) * [http://www.jongkind.fr/ En la Ŝtupoj de Jongkind en la Daŭphiné (Dans les pas de Jongkind en Dauphiné)] * [https://rkd.nl/en/explore/artists/record?query=Jongkind&start=0 Biografiaj notoj kaj datoj de Jongkind], en la nederlanda RKD-arkivo, Hago * [https://www.rijksmuseum.nl/nl/zoeken?q=Jongkind&v=&s=&ii=0&p=1 Multaj senpagaj bildoj de pentraĵoj, desegnaĵoj kaj presaĵoj de Jongkind], en la Rijksmuseum, Amsterdamo * [http://www.musee-orsay.fr/en/events/exhibitions/in-the-musee-dorsay/exhibitions-in-the-musee-dorsay/article/johan-barthold-jongkind-1819-1891-6778.html?cHash=ab6d205e6f La pentrarto de Jongkind en la muzeo de Orsay, Parizo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160412182822/http://www.musee-orsay.fr/en/events/exhibitions/in-the-musee-dorsay/exhibitions-in-the-musee-dorsay/article/johan-barthold-jongkind-1819-1891-6778.html?cHash=ab6d205e6f|date=2016-04-12}} [[Kategorio:Nederlandaj impresionismaj pentristoj]] f1yhkxlnqx3o52oglc0d6924s8x61tf 9413286 9413284 2026-06-25T14:09:30Z Sj1mor 12103 9413286 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Johan Barthold JONGKIND''' (naskiĝis la 3-an de junio 1819 en Lattrop (en la hodiaŭa municipo [[Dinkelland]], [[Overiselo]]) &#x2013; mortis la 9-an de februaro 1891 en [[Saint-Égrève|Saint-Egrève]] apud [[Grenoblo]], entombigita en la tombejo La Côte Saint-André en la departemento [[Isère]], [[Francio]]) estis nederlanda [[Pentrarto|pentristo]] kaj [[Gravurado|gravuristo]]. Li pentris marajn pejzaĝojn libere kaj estas rigardata kiel antaŭulo de [[impresionismo]]. [[Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_-_Overschie_bij_maneschijn.jpg|dekstra|eta|220x220ra|''Overschie en la lunlumo'', 1871, [[Rijksmuseum]], Amsterdamo]] [[Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_The_Seine_and_Notre-Dame_in_Paris.jpg|dekstra|eta|220x220ra|''Sejno kaj Notre-Dame en Parizo'', 1864, [[Musée d'Orsay|Muzeo d'Orsay]], Parizo]] == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed"> Dosiero:View_from_the_Quai_d'Orsay_MET_DT5338.jpg|alternative=View from the Quai d'Orsay, 1854| ''Vido de la Kajo d'Orsay'', 1854 Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_010.jpg| ''La Ciotat'', 1880 Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_-_Rue_Notre-Dame,_Parijs.jpg|alternative=Rue Nôtre-Dame, Paris, 1866| ''Strato Notre-Dame, Parizo'', 1866 Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_009.jpg|alternative=Ice Skaters, 1866| ''Glaciglitkuristoj'', 1866 Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_008.jpg|alternative=Sunset near Overschie, 1867| ''Sunsubiro apud Overschie'', 1867 Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_003.jpg|alternative=Landschaft, date unknown| ''Pejzaĝo'', dato nekonata Dosiero:Jongkind_HollandBoatsMill.jpg|alternative=In Holland; Boats near the Mill, 1868| ''En Holando; Boatoj apud la muelejo'', 1868 Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind,_The_Pont_Neuf.jpg|alternative=The Pont Neuf, 1849-1850[9]| ''La Ponto Neuf'', 1849-1850 <ref>{{Cite web|title=Johan Barthold Jongkind {{!}} The Pont Neuf|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/436787|access-date=2023-04-12|website=The Metropolitan Museum of Art|language=en}}</ref> Dosiero:Johan_Bartold_Jongkind_-_Fishing_Boat.jpg|alternative=Fishing Boat, 1878| ''Fiŝkaptista boato'', 1878 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://saj.jongkind.online.fr/V1-2015/PDF_DOC/TRILING-biowebv0.pdf Asocio de la Amikoj de Jongkind (Société des amis de Jongkind)] * [http://www.thefamousartists.com/johann-jongkind Biografio de Johann Jongkind] (inkluzivas elekton de liaj pentraĵoj) * [http://www.jongkind.fr/ En la Ŝtupoj de Jongkind en la Daŭphiné (Dans les pas de Jongkind en Dauphiné)] * [https://rkd.nl/en/explore/artists/record?query=Jongkind&start=0 Biografiaj notoj kaj datoj de Jongkind], en la nederlanda RKD-arkivo, Hago * [https://www.rijksmuseum.nl/nl/zoeken?q=Jongkind&v=&s=&ii=0&p=1 Multaj senpagaj bildoj de pentraĵoj, desegnaĵoj kaj presaĵoj de Jongkind], en la Rijksmuseum, Amsterdamo * [http://www.musee-orsay.fr/en/events/exhibitions/in-the-musee-dorsay/exhibitions-in-the-musee-dorsay/article/johan-barthold-jongkind-1819-1891-6778.html?cHash=ab6d205e6f La pentrarto de Jongkind en la muzeo de Orsay, Parizo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160412182822/http://www.musee-orsay.fr/en/events/exhibitions/in-the-musee-dorsay/exhibitions-in-the-musee-dorsay/article/johan-barthold-jongkind-1819-1891-6778.html?cHash=ab6d205e6f|date=2016-04-12}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Jongkind, Johan Barthold}} [[Kategorio:Nederlandaj impresionismaj pentristoj]] ibsvlwpt795386dw90hrataqqorb79q 9413287 9413286 2026-06-25T14:11:02Z Sj1mor 12103 /* Elektitaj pentraĵoj */ 9413287 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Johan Barthold JONGKIND''' (naskiĝis la 3-an de junio 1819 en Lattrop (en la hodiaŭa municipo [[Dinkelland]], [[Overiselo]]) &#x2013; mortis la 9-an de februaro 1891 en [[Saint-Égrève|Saint-Egrève]] apud [[Grenoblo]], entombigita en la tombejo La Côte Saint-André en la departemento [[Isère]], [[Francio]]) estis nederlanda [[Pentrarto|pentristo]] kaj [[Gravurado|gravuristo]]. Li pentris marajn pejzaĝojn libere kaj estas rigardata kiel antaŭulo de [[impresionismo]]. [[Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_-_Overschie_bij_maneschijn.jpg|dekstra|eta|220x220ra|''Overschie en la lunlumo'', 1871, [[Rijksmuseum]], Amsterdamo]] [[Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_The_Seine_and_Notre-Dame_in_Paris.jpg|dekstra|eta|220x220ra|''Sejno kaj Notre-Dame en Parizo'', 1864, [[Musée d'Orsay|Muzeo d'Orsay]], Parizo]] == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:View_from_the_Quai_d'Orsay_MET_DT5338.jpg|alternative=View from the Quai d'Orsay, 1854| ''Vido de la Kajo d'Orsay'', 1854 Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_010.jpg| ''La Ciotat'', 1880 Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_-_Rue_Notre-Dame,_Parijs.jpg|alternative=Rue Nôtre-Dame, Paris, 1866| ''Strato Notre-Dame, Parizo'', 1866 Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_009.jpg|alternative=Ice Skaters, 1866| ''Glaciglitkuristoj'', 1866 Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_008.jpg|alternative=Sunset near Overschie, 1867| ''Sunsubiro apud Overschie'', 1867 Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_003.jpg|alternative=Landschaft, date unknown| ''Pejzaĝo'', dato nekonata Dosiero:Jongkind_HollandBoatsMill.jpg|alternative=In Holland; Boats near the Mill, 1868| ''En Holando; Boatoj apud la muelejo'', 1868 Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind,_The_Pont_Neuf.jpg|alternative=The Pont Neuf, 1849-1850[9]| ''La Ponto Neuf'', 1849-1850 <ref>{{Cite web|title=Johan Barthold Jongkind {{!}} The Pont Neuf|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/436787|access-date=2023-04-12|website=The Metropolitan Museum of Art|language=en}}</ref> Dosiero:Johan_Bartold_Jongkind_-_Fishing_Boat.jpg|alternative=Fishing Boat, 1878| ''Fiŝkaptista boato'', 1878 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://saj.jongkind.online.fr/V1-2015/PDF_DOC/TRILING-biowebv0.pdf Asocio de la Amikoj de Jongkind (Société des amis de Jongkind)] * [http://www.thefamousartists.com/johann-jongkind Biografio de Johann Jongkind] (inkluzivas elekton de liaj pentraĵoj) * [http://www.jongkind.fr/ En la Ŝtupoj de Jongkind en la Daŭphiné (Dans les pas de Jongkind en Dauphiné)] * [https://rkd.nl/en/explore/artists/record?query=Jongkind&start=0 Biografiaj notoj kaj datoj de Jongkind], en la nederlanda RKD-arkivo, Hago * [https://www.rijksmuseum.nl/nl/zoeken?q=Jongkind&v=&s=&ii=0&p=1 Multaj senpagaj bildoj de pentraĵoj, desegnaĵoj kaj presaĵoj de Jongkind], en la Rijksmuseum, Amsterdamo * [http://www.musee-orsay.fr/en/events/exhibitions/in-the-musee-dorsay/exhibitions-in-the-musee-dorsay/article/johan-barthold-jongkind-1819-1891-6778.html?cHash=ab6d205e6f La pentrarto de Jongkind en la muzeo de Orsay, Parizo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160412182822/http://www.musee-orsay.fr/en/events/exhibitions/in-the-musee-dorsay/exhibitions-in-the-musee-dorsay/article/johan-barthold-jongkind-1819-1891-6778.html?cHash=ab6d205e6f|date=2016-04-12}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Jongkind, Johan Barthold}} [[Kategorio:Nederlandaj impresionismaj pentristoj]] bhw4ymyz3eqcowpxmmwflqx6svua1vt 9413289 9413287 2026-06-25T14:16:25Z Sj1mor 12103 9413289 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Johan Barthold JONGKIND''' (naskiĝis la 3-an de junio 1819 en Lattrop (en la hodiaŭa municipo [[Dinkelland]], [[Overiselo]]) &#x2013; mortis la 9-an de februaro 1891 en [[Saint-Égrève|Saint-Egrève]] apud [[Grenoblo]], entombigita en la tombejo La Côte Saint-André en la departemento [[Isère]], [[Francio]]) estis nederlanda [[Pentrarto|pentristo]] kaj [[Gravurado|gravuristo]]. Li pentris marajn pejzaĝojn libere kaj estas rigardata kiel antaŭulo de [[impresionismo]]. [[Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_-_Overschie_bij_maneschijn.jpg|dekstra|eta|220x220ra|''Overschie en la lunlumo'', 1871, [[Rijksmuseum]], Amsterdamo]] [[Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_The_Seine_and_Notre-Dame_in_Paris.jpg|dekstra|eta|220x220ra|''Sejno kaj Notre-Dame en Parizo'', 1864, [[Musée d'Orsay|Muzeo d'Orsay]], Parizo]] == Stilo == Kontraŭe al la Impresionistoj, li efektivigis siajn pentraĵojn en la studio el skizoj kaj [[Akvarelo|akvareloj]], kiujn li desegnis ekstere. Jongkind pentris "laŭ la naturo", sed por li, tio signifis fari akvarelojn ekstere kaj poste konverti ilin en [[Oleo-pentrado|olepentraĵojn]] en sia studio.<ref name=":0">Sillevis, Johano; ea, Johan Barthold Jongkind. Waanders Uitgeverij / Gemeentemuseum, Zwolle / Den Haag (2003), 231 blz.. ISBN 978-90-400-8860-5</ref> Jongkind certe havis ĉirkaŭ 41 skizblokojn kun multaj akvareloj, el kiuj 32 estis testamentitaj al la [[Luvro]] fare de lia biografiisto Moreau-Nélaton.<ref name=":0" /> La plej frua skizbloko datiĝas de 1843, la plej nova de 1889. La skizblokoj varias laŭ stilo kaj grandeco. Pluraj skizblokoj ankaŭ malaperis, kaj paĝoj estis ŝiritaj de aliaj. Jongkind skribis sian nomon, adreson kaj la daton sur la internan kovrilon de siaj skizblokoj. De ĉirkaŭ 1860 pluen, la plej multaj el liaj akvarelaj pejzaĝoj estas klaraj komponaĵoj, sufiĉe kompleksaj por servi kiel bazo por pentraĵo.<ref name=":0" /> Post lia morto, pli ol 400 akvareloj estis venditaj "individue" ĉe diversaj aŭkcioj. Ili estis tre dezirataj; kelkaj atingis prezojn inter 3,000 ĝis 5,000 frankojn. Pro la jam menciita labormetodo, li povis pentri pejzaĝojn de [[Roterdamo]] kaj [[Dordrecht]], eĉ longe post sia foriro el Nederlando. Liaj pejzaĝoj de [[Normandio]], de kanaloj kaj strandoj ĉe la [[Norda Maro]], de la bordoj de [[Sejno]], de [[Parizo]], kaj poste de [[Grenoblo]], tradukas la lumon kaj etoson de tiuj lokoj en fajne nuancitajn tonojn. Li foje ripetis la saman temon sub malsama lumo aŭ en malsamaj sezonoj (tipe impresionisma ideo poste adoptita de lia amiko [[Monet]]). Laŭ Monet, la verko de Jongkind, kune kun tiu de [[Camille Corot|Corot]] kaj [[Eugène Boudin|Boudin]], estas la origino de Impresionismo. == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:View_from_the_Quai_d'Orsay_MET_DT5338.jpg|alternative=View from the Quai d'Orsay, 1854| ''Vido de la Kajo d'Orsay'', 1854 Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_010.jpg| ''La Ciotat'', 1880 Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_-_Rue_Notre-Dame,_Parijs.jpg|alternative=Rue Nôtre-Dame, Paris, 1866| ''Strato Notre-Dame, Parizo'', 1866 Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_009.jpg|alternative=Ice Skaters, 1866| ''Glaciglitkuristoj'', 1866 Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_008.jpg|alternative=Sunset near Overschie, 1867| ''Sunsubiro apud Overschie'', 1867 Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind_003.jpg|alternative=Landschaft, date unknown| ''Pejzaĝo'', dato nekonata Dosiero:Jongkind_HollandBoatsMill.jpg|alternative=In Holland; Boats near the Mill, 1868| ''En Holando; Boatoj apud la muelejo'', 1868 Dosiero:Johan_Barthold_Jongkind,_The_Pont_Neuf.jpg|alternative=The Pont Neuf, 1849-1850[9]| ''La Ponto Neuf'', 1849-1850 <ref>{{Cite web|title=Johan Barthold Jongkind {{!}} The Pont Neuf|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/436787|access-date=2023-04-12|website=The Metropolitan Museum of Art|language=en}}</ref> Dosiero:Johan_Bartold_Jongkind_-_Fishing_Boat.jpg|alternative=Fishing Boat, 1878| ''Fiŝkaptista boato'', 1878 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://saj.jongkind.online.fr/V1-2015/PDF_DOC/TRILING-biowebv0.pdf Asocio de la Amikoj de Jongkind (Société des amis de Jongkind)] * [http://www.thefamousartists.com/johann-jongkind Biografio de Johann Jongkind] (inkluzivas elekton de liaj pentraĵoj) * [http://www.jongkind.fr/ En la Ŝtupoj de Jongkind en la Daŭphiné (Dans les pas de Jongkind en Dauphiné)] * [https://rkd.nl/en/explore/artists/record?query=Jongkind&start=0 Biografiaj notoj kaj datoj de Jongkind], en la nederlanda RKD-arkivo, Hago * [https://www.rijksmuseum.nl/nl/zoeken?q=Jongkind&v=&s=&ii=0&p=1 Multaj senpagaj bildoj de pentraĵoj, desegnaĵoj kaj presaĵoj de Jongkind], en la Rijksmuseum, Amsterdamo * [http://www.musee-orsay.fr/en/events/exhibitions/in-the-musee-dorsay/exhibitions-in-the-musee-dorsay/article/johan-barthold-jongkind-1819-1891-6778.html?cHash=ab6d205e6f La pentrarto de Jongkind en la muzeo de Orsay, Parizo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160412182822/http://www.musee-orsay.fr/en/events/exhibitions/in-the-musee-dorsay/exhibitions-in-the-musee-dorsay/article/johan-barthold-jongkind-1819-1891-6778.html?cHash=ab6d205e6f|date=2016-04-12}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Jongkind, Johan Barthold}} [[Kategorio:Nederlandaj impresionismaj pentristoj]] 43qphlilsm0aoktwgpsnacdd21haalm 0 948056 9413285 2026-06-25T14:08:44Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Johan Barthold Jongkind]] 9413285 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Johan Barthold Jongkind]] r45wduqvp3x95lxf889yfgbizh0uomi 0 948057 9413291 2026-06-25T14:20:04Z Crosstor 3176 Crosstor movis paĝon [[János Buza (hitoriisto)]] al [[János Buza (historiisto)]]: ortografia eraro 9413291 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[János Buza (historiisto)]] lqtyghjn7wd068xbgpu1chi9lxaofeo 0 948058 9413300 2026-06-25T14:33:03Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Georges Michel]] 9413300 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Georges Michel]] d1dwbsupcwnjnyl9jw3j6vhekr0qmqt 0 948059 9413301 2026-06-25T14:33:52Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1318838222|Georges Michel (painter)]]" 9413301 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Degault-Michel.jpg|eta|274x274ra|Georges Michel kaj Lia Filo (1797), de Jean-Marie Degault (ĉ. 1763-1818)]] '''Georges Bernard MICHEL''' (naskiĝis la 12-an de januaro 1763, [[Parizo]] &#x2013; mortis la 8-an de junio 1843, samloke) estis franca pejzaĝisto. Liaj verkoj estas konsiderataj kiel antaŭuloj de la [[Skolo de Barbizon]]. == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="160"> Dosiero:(Gaillac)_La_route_tournante_-_Georges_Michel_-_musée_des_Beaux-Arts_de_Gaillac.jpg|alternative=The Turning Road| La turniĝanta vojo Dosiero:Georges_Michel_(1763-1843)_-_Landscape_with_Windmills_-_VIS.308_-_Sheffield_Galleries_and_Museums_Trust.jpg|alternative=Landscape with Windmills| Pejzaĝo kun ventomuelejoj Dosiero:Georges_Michel_(1763-1843)_-_Landscape_with_Cottages_-_3111_-_Kelvingrove_Art_Gallery_and_Museum.jpg|alternative=Landscape with Farms| Pejzaĝo kun bienoj Dosiero:Chaumière_à_la_lisière_d'un_bois.jpg|alternative=Thatched Cottage on the Edge of a Wood.| Pajla dometo ĉe la rando de arbaro. Dosiero:Georges_Michel_(1763-1843)_-_Landscape_with_Fishermen_at_the_Mouth_of_a_River_-_WA1937.46_-_Ashmolean_Museum.jpg|alternative=Landscape with Fishermen| Pejzaĝo kun fiŝkaptistoj </gallery> * [http://www2.culture.gouv.fr/public/mistral/joconde_fr?ACTION=CHERCHER&FIELD_2=AUTR&VALUE_2=MICHEL%20GEORGES Georges Michel] @ la Bazo Joconde [[Kategorio:Francaj pejzaĝistoj]] a8dnr0n2c7nn4j4wvamy5u68ge05l0x 9413303 9413301 2026-06-25T14:34:27Z Sj1mor 12103 9413303 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Degault-Michel.jpg|eta|274x274ra|Georges Michel kaj Lia Filo (1797), de Jean-Marie Degault (ĉ. 1763-1818)]] '''Georges Bernard MICHEL''' (naskiĝis la 12-an de januaro 1763, [[Parizo]] &#x2013; mortis la 8-an de junio 1843, samloke) estis franca pejzaĝisto. Liaj verkoj estas konsiderataj kiel antaŭuloj de la [[Skolo de Barbizon]]. == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="160"> Dosiero:(Gaillac)_La_route_tournante_-_Georges_Michel_-_musée_des_Beaux-Arts_de_Gaillac.jpg|alternative=The Turning Road| La turniĝanta vojo Dosiero:Georges_Michel_(1763-1843)_-_Landscape_with_Windmills_-_VIS.308_-_Sheffield_Galleries_and_Museums_Trust.jpg|alternative=Landscape with Windmills| Pejzaĝo kun ventomuelejoj Dosiero:Georges_Michel_(1763-1843)_-_Landscape_with_Cottages_-_3111_-_Kelvingrove_Art_Gallery_and_Museum.jpg|alternative=Landscape with Farms| Pejzaĝo kun bienoj Dosiero:Chaumière_à_la_lisière_d'un_bois.jpg|alternative=Thatched Cottage on the Edge of a Wood.| Pajla dometo ĉe la rando de arbaro. Dosiero:Georges_Michel_(1763-1843)_-_Landscape_with_Fishermen_at_the_Mouth_of_a_River_-_WA1937.46_-_Ashmolean_Museum.jpg|alternative=Landscape with Fishermen| Pejzaĝo kun fiŝkaptistoj </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www2.culture.gouv.fr/public/mistral/joconde_fr?ACTION=CHERCHER&FIELD_2=AUTR&VALUE_2=MICHEL%20GEORGES Georges Michel] @ la Bazo Joconde {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Michel, Georges}} [[Kategorio:Francaj pejzaĝistoj]] kbl3vhu82s1qidls97yk8nbytonbm12 9413304 9413303 2026-06-25T14:35:05Z Sj1mor 12103 9413304 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Georges Michel kaj Lia Filo (1797),<br> de Jean-Marie Degault (ĉ. 1763-1818)}} <!--[[Dosiero:Degault-Michel.jpg|eta|274x274ra|]]--> '''Georges Bernard MICHEL''' (naskiĝis la 12-an de januaro 1763, [[Parizo]] &#x2013; mortis la 8-an de junio 1843, samloke) estis franca pejzaĝisto. Liaj verkoj estas konsiderataj kiel antaŭuloj de la [[Skolo de Barbizon]]. == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:(Gaillac)_La_route_tournante_-_Georges_Michel_-_musée_des_Beaux-Arts_de_Gaillac.jpg|alternative=The Turning Road| La turniĝanta vojo Dosiero:Georges_Michel_(1763-1843)_-_Landscape_with_Windmills_-_VIS.308_-_Sheffield_Galleries_and_Museums_Trust.jpg|alternative=Landscape with Windmills| Pejzaĝo kun ventomuelejoj Dosiero:Georges_Michel_(1763-1843)_-_Landscape_with_Cottages_-_3111_-_Kelvingrove_Art_Gallery_and_Museum.jpg|alternative=Landscape with Farms| Pejzaĝo kun bienoj Dosiero:Chaumière_à_la_lisière_d'un_bois.jpg|alternative=Thatched Cottage on the Edge of a Wood.| Pajla dometo ĉe la rando de arbaro. Dosiero:Georges_Michel_(1763-1843)_-_Landscape_with_Fishermen_at_the_Mouth_of_a_River_-_WA1937.46_-_Ashmolean_Museum.jpg|alternative=Landscape with Fishermen| Pejzaĝo kun fiŝkaptistoj </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www2.culture.gouv.fr/public/mistral/joconde_fr?ACTION=CHERCHER&FIELD_2=AUTR&VALUE_2=MICHEL%20GEORGES Georges Michel] @ la Bazo Joconde {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Michel, Georges}} [[Kategorio:Francaj pejzaĝistoj]] hiiqn37v25qkahucdnpik3nd3ra6zd3 9413338 9413304 2026-06-25T14:52:26Z Sj1mor 12103 9413338 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Georges Michel kaj Lia Filo (1797),<br> de Jean-Marie Degault (ĉ. 1763-1818)}} <!--[[Dosiero:Degault-Michel.jpg|eta|274x274ra|]]--> '''Georges Bernard MICHEL''' (naskiĝis la 12-an de januaro 1763, [[Parizo]] &#x2013; mortis la 8-an de junio 1843, samloke) estis franca pejzaĝisto. Liaj verkoj estas konsiderataj kiel antaŭuloj de la [[Skolo de Barbizon]]. == Stilo == Georges Michel ĉefe pentris pejzaĝojn, uzante kaj oleajn kaj akvarelajn teknikojn. Liaj verkoj estis ĉefe inspiritaj de la verkoj de deksesjarcentaj nederlandaj pentristoj [[Jacob van Ruisdael]] kaj [[Meindert Hobbema]]. La artisto ĉefe prezentis la areojn ĉirkaŭ Parizo, [[Montmartre]] kaj Grenelle, preferante vastajn spacojn. Liaj pentraĵoj estas kutime malhelaj kaj preskaŭ monokromataj, kombinante realisman formon kun romantika etoso. Dudeka-jarcentaj kritikistoj konsideras la artiston antaŭulo de la [[skolo de Barbizon]], precipe influante [[Théodore Rousseau]]. Post jaroj da obskureco, lia verkaro estis retrovita fine de la 1920-aj jaroj. Liaj pentraĵoj troviĝas en muzeoj tra la mondo, inkluzive de la [[Metropola Muzeo de Arto]], la Arta Muzeo de Portlando, la Galerio de [[Universitato Vanderbilt]], la Musée des Beaux-Arts en [[Strasburgo]], la [[Muzeo Viktoria kaj Alberto]], kaj multaj aliaj. == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:(Gaillac)_La_route_tournante_-_Georges_Michel_-_musée_des_Beaux-Arts_de_Gaillac.jpg|alternative=The Turning Road| La turniĝanta vojo Dosiero:Georges_Michel_(1763-1843)_-_Landscape_with_Windmills_-_VIS.308_-_Sheffield_Galleries_and_Museums_Trust.jpg|alternative=Landscape with Windmills| Pejzaĝo kun ventomuelejoj Dosiero:Georges_Michel_(1763-1843)_-_Landscape_with_Cottages_-_3111_-_Kelvingrove_Art_Gallery_and_Museum.jpg|alternative=Landscape with Farms| Pejzaĝo kun bienoj Dosiero:Chaumière_à_la_lisière_d'un_bois.jpg|alternative=Thatched Cottage on the Edge of a Wood.| Pajla dometo ĉe la rando de arbaro. Dosiero:Georges_Michel_(1763-1843)_-_Landscape_with_Fishermen_at_the_Mouth_of_a_River_-_WA1937.46_-_Ashmolean_Museum.jpg|alternative=Landscape with Fishermen| Pejzaĝo kun fiŝkaptistoj </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www2.culture.gouv.fr/public/mistral/joconde_fr?ACTION=CHERCHER&FIELD_2=AUTR&VALUE_2=MICHEL%20GEORGES Georges Michel] @ la Bazo Joconde {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Michel, Georges}} [[Kategorio:Francaj pejzaĝistoj]] 72yjl96wf8z176xo1qr4mfkdsogy8za 1 948060 9413339 2026-06-25T14:52:43Z Sj1mor 12103 /* Fontoj */ nova sekcio 9413339 wikitext text/x-wiki == Fontoj == Sekcio Stilo el la pola. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 14:52, 25 jun. 2026 (UTC) 3hubl3k7whgumgtueti5t54ib3w5j29 0 948061 9413343 2026-06-25T15:02:53Z Arbarulo 135469 Arbarulo movis paĝon [[Ĵu Ronĝi]] al [[Zhu Rongji]] anstataŭigante alidirektilon: pinjino 9413343 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Zhu Rongji]] 7z8bevz1p4t213h5363pzc2td8w5bv8 0 948062 9413353 2026-06-25T15:13:20Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1360786723|Albert Bierstadt]]" 9413353 wikitext text/x-wiki '''Albert BIERSTADT''' (naskiĝis la 7-an de januaro 1830 en [[Solingen]] – mortis la 18-an de februaro 1902 en [[Novjorko]]) estis german-usona artisto plej konata pro siaj monumentaj pejzaĝoj, kiuj gloris la [[Sovaĝa okcidento|usonan Okcidenton]]. Li aliĝis al la ekspedicioj de la Okcidenten-Vastiĝo por dokumenti la pejzaĝojn tie. Li ne estis la unua artisto, kiu pentris la lokojn de la usona Okcidento, sed li estis la plej elstara el ili.<ref>[http://www.tfaoi.com/aa/3aa/3aa269a1.htm "The West's Best"; Gallery Guide by Peter MacMillan Booth, page 3], www.tfaoi.com</ref> Bierstadt naskiĝis en [[Solingen|Soligen, Germanio]] kaj elmigris kun sia familio al New Bedford, Masaĉuseco, en la aĝo de du jaroj. En 1853, Bierstadt vojaĝis al Germanio por studi pentradon dum pluraj jaroj en [[Duseldorfo]]. Reveninte, Bierstadt fariĝis parto de la dua generacio de pejzaĝistoj asociitaj kun la [[Skolo de la rivero Hudsono|Skolo de la Rivero Hudson]] en [[Novjorko]]. La vojaĝoj de Bierstadt al la teritorioj de Kolorado kaj Vajomingo en 1859 ŝanĝis lian artan fokuson al la usona Okcidento. Li aliĝis al geografiaj kaj geologiaj esploroj por dokumenti pejzaĝojn. La grandiozaj, teatraj panoramoj, kiujn li pentris de la [[Roka Montaro]], [[Sierra Nevada (Usono)|Sierra Nevada]] kaj la [[Valo Yosemite]], alportis laŭdon kaj igis Bierstadt financa sukceso, sed ankaŭ altiris kritikon kiam gustoj kaj perspektivoj ŝanĝiĝis.<ref>{{Cite book|last=N.Y.)|first=Metropolitan Museum of Art (New York|url=https://www.google.com/books/edition/American_Paradise/A66i-tU4l30C?hl=en&gbpv=1&pg=PA284&printsec=frontcover|title=American Paradise: The World of the Hudson River School|date=1987|publisher=Metropolitan Museum of Art|isbn=978-0-87099-497-5|publication-date=1987|pages=284|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tfaoi.com/aa/3aa/3aa269a1.htm|title=Picturing America's Natural Cathedrals|publisher=Tfaoi.com|access-date=May 20, 2012}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Martinez|first=Katharine|url=https://www.google.com/books/edition/Philadelphia_s_Cultural_Landscape/I4phvm-bqDMC?hl=en&gbpv=1&pg=PA93&printsec=frontcover|title=Philadelphia's Cultural Landscape: The Sartain Family Legacy|last2=Talbott|first2=Page|last3=Johns|first3=Elizabeth|date=2000|publisher=Temple University Press|isbn=978-1-56639-791-9|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Palmquist|first=Peter E.|url=https://www.google.com/books/edition/Pioneer_Photographers_of_the_Far_West/Nne4L9h27RsC?hl=en&gbpv=0|title=Pioneer Photographers of the Far West: A Biographical Dictionary, 1840-1865|last2=Kailbourn|first2=Thomas R.|date=2000|publisher=Stanford University Press|isbn=978-0-8047-3883-5|pages=109-112|language=en}}</ref> [[Dosiero:Bierstadt_-_Among_the_Sierra_Nevada_Mountains_-_1868.jpg|eta|''Inter la Sierra Nevada, Kalifornio'', 1868, Smithsonian American Art Museum, [[Vaŝingtono]]]] [[Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Rocky_Mountain_Landscape_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Pejzaĝo de la Rokmontaro'', 1870, [[Blanka Domo (Vaŝingtono)|Blanka Domo]], Vaŝingtono]] [[Dosiero:The_Last_of_the_Buffalo.jpg|maldekstra|eta|''La lasta de la Bufalo'' (1888), [[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtono]] == Elektitaj pentraĵoj == <gallery widths="220px" heights="220px"> Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Roman_Fish_Market._Arch_of_Octavius_-_Google_Art_Project.jpg|Romia fiŝmerkato, Arko de Oktavio, 1858, De Young Museum, [[San-Francisko|San-Francisko, Kalifornio]] Dosiero:Gosnold_at_Cuttyhunk.jpg|''Gosnold at Cuttyhunk'', c. 1858, New Bedford Whaling Museum, New Bedford, Massachusetts Dosiero:Albert_Bierstadt_-_The_Marina_Piccola,_Capri.jpg|''The Marina Piccola, Capri'', 1859, Albright-Knox Art Gallery, [[Bufalo|Buffalo]], New York Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Indians_Spear_Fishing_-_Google_Art_Project.jpg|''Indians Spear Fishing'', 1862, Museum of Fine Arts, Houston, [[Teksaso|Texas]] Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Guerrilla_Warfare.jpg|''Guerilla Warfare, Civil War'', 1862, Century Association, [[Novjorko|New York City]] Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Sunlight_and_Shadow_-_Google_Art_Project.jpg|''Sunlight and Shadow'', 1862, De Young Museum, [[San-Francisko|San Francisco, California]] Dosiero:Bierstadt_Albert_Oregon_Trail.jpg|''Oregon Trail (Campfire)'', 1863 Dosiero:Albert_Bierstadt_-_The_Rocky_Mountains,_Lander's_Peak.jpg|''The Rocky Mountains, Lander's Peak'', 1863, [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitan Museum of Art]], New York City Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Valley_of_the_Yosemite_-_Google_Art_Project.jpg|''Valley of the Yosemite'', 1864, [[Belarta Muzeo de Bostono|Museum of Fine Arts]], Boston, Massachusetts Dosiero:Looking_Down_Yosemite-Valley.jpg|''Looking Down Yosemite Valley, California'', 1865, [[Arta muzeo de Birmingham|Birmingham Museum of Art]], [[Alabamo|Alabama]] Dosiero:Bierstadt_Albert_Staubbach_Falls_Near_Lauterbrunnen_Switzerland.jpg|''Staubbach Falls, Near Lauterbrunnen, Switzerland'', 1865 Dosiero:Albert_Bierstadt_-_A_Storm_in_the_Rocky_Mountains,_Mt._Rosalie_-_Google_Art_Project.jpg|''A Storm in the Rocky Mountains, Mt. Rosalie'', 1866, [[Broklina Muzeo|Brooklyn Museum]], New York City Dosiero:Bierstadt_Albert_-_Yosemite_Valley.jpg|''Yosemite Valley, Yosemite Park'', c. 1868, Oakland Museum, California Dosiero:Albert_Bierstadt_001.jpg|''Lake Tahoe'', 1868, Fogg Art Museum, [[Kembriĝo (Masaĉuseco)|Cambridge]], Massachusetts Dosiero:HRSOA_AlbertBierstadt-Storm_in_the_Mountains.jpg|''Storm in the Mountains'', c. 1870, [[Belarta Muzeo de Bostono|Museum of Fine Art]], [[Bostono|Boston]], Massachusetts Dosiero:Sierra_Nevada_Albert_Bierstadt_circa_1871.jpeg|''Sierra Nevada'', c. 1871–1873, Reynolda House Museum of American Art, [[Winston-Salem]], [[Norda Karolino|North Carolina]] Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Giant_Redwood_Trees_of_California_-_Google_Art_Project.jpg|''[[Sekvojadendro|Giant Redwood Trees of California]]'', 1874, Berkshire Museum, Massachusetts Dosiero:Albert_Bierstadt_-_California_Spring_-_Google_Art_Project.jpg|''California Spring'', 1875, De Young Museum, San Francisco, California Dosiero:1875,_Bierstadt,_Albert,_Mount_Adams,_Washington.jpg|''Mount Adams, Washington'', 1875, [[Arta Muzeo de Universitato Princeton|Princeton University Art Museum]], [[Nov-Ĵerzejo|New Jersey]] Dosiero:Sunrise_on_the_Matterhorn_MET_DT218107.jpg|''Sunrise on the Matterhorn'', after 1875, [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitan Museum of Art]], New York City Dosiero:Albert_Bierstadt,_Estes_Park_and_Longs_Peak,_circa_1876.jpg|''Estes Park, Long's Peak,'' c 1876-1877, [[Arta Muzeo de Denver|Denver Art Museum]], [[Koloradio|Colorado]] (on loan from the Denver Public Library) Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Mount_Corcoran.jpg|''Mount Corcoran'', c. 1876–1877, Corcoran Gallery of Art, Washington, D.C. Dosiero:Emerald_Sea_-_Albert_Bierstadt.jpg|''Emerald Sea'' (or ''The Shore of the Turquoise Sea''), 1878, Manoogian Collection, [[Detrojto|Detroit]], [[Miĉigano|Michigan]] Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Light_in_the_Forest.jpg|''Light in the Forest'', unknown date </gallery> * [https://www.albertbierstadt.org/ Albert Bierstadt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200214232102/http://www.albertbierstadt.org/|date=February 14, 2020}} February 14, 2020, at the Wayback Machine (albertbierstadt.org) * [https://fineartamerica.com/art/paintings/albert+bierstadt Albert Bierstadt Paintings] at fineartamerica.com * [https://www.whitemountainart.com/about-3/artists/albert-bierstadt-gallery/ White Mountain paintings by Albert Bierstadt] * [http://www.aaa.si.edu/collections/albert-bierstadt-letter-collection-5939 A finding aid to the Albert Bierstadt letter collection, 1880–1893 in the Archives of American Art, Smithsonian Institution] * [https://web.archive.org/web/20061006110723/http://mynptv.org/artsFeat/monamoments/mona42bierstadt.html "Against His Grain: Albert Bierstadt's 'Clouds Over the Prairie'"] MONA Moment, Museum of Nebraska Art * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=102 Gallery of Bierstadt's Paintings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126115812/http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=102|date=January 26, 2021}} January 26, 2021, at the Wayback Machine * [http://findingaid.winterthur.org/html/HTML_Finding_Aids/COL0276.htm The Winterthur Library]—Overview of an archival collection on Albert Bierstadt. * [http://www.albertbierstadt.org Albert Bierstadt Paintings Gallery]—345 images online * [https://web.archive.org/web/20080509181735/http://www.rwnaf.org/albert_bierstadt.html Albert Bierstadt's Biography] at The R.W. Norton Art Gallery * [https://www.berkshireeagle.com/stories/giant-redwood-trees-will-fall-at-berkshire-museum-despite-interpretive-value,543640 "'Giant Redwood Trees' will fall at Berkshire Museum despite interpretive value"], ''The Berkshire Eagle'', June 30, 2018 * [https://www.wikiart.org/en/albert-bierstadt Albert Bierstadt], WikiArt [[Kategorio:Germandevenaj usonanoj]] [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] tf07mrobj2k9h251dox8xhmjc2zx6zi 9413354 9413353 2026-06-25T15:14:08Z Sj1mor 12103 9413354 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Albert BIERSTADT''' (naskiĝis la 7-an de januaro 1830 en [[Solingen]] – mortis la 18-an de februaro 1902 en [[Novjorko]]) estis german-usona artisto plej konata pro siaj monumentaj pejzaĝoj, kiuj gloris la [[Sovaĝa okcidento|usonan Okcidenton]]. Li aliĝis al la ekspedicioj de la Okcidenten-Vastiĝo por dokumenti la pejzaĝojn tie. Li ne estis la unua artisto, kiu pentris la lokojn de la usona Okcidento, sed li estis la plej elstara el ili.<ref>[http://www.tfaoi.com/aa/3aa/3aa269a1.htm "The West's Best"; Gallery Guide by Peter MacMillan Booth, page 3], www.tfaoi.com</ref> Bierstadt naskiĝis en [[Solingen|Soligen, Germanio]] kaj elmigris kun sia familio al New Bedford, Masaĉuseco, en la aĝo de du jaroj. En 1853, Bierstadt vojaĝis al Germanio por studi pentradon dum pluraj jaroj en [[Duseldorfo]]. Reveninte, Bierstadt fariĝis parto de la dua generacio de pejzaĝistoj asociitaj kun la [[Skolo de la rivero Hudsono|Skolo de la Rivero Hudson]] en [[Novjorko]]. La vojaĝoj de Bierstadt al la teritorioj de Kolorado kaj Vajomingo en 1859 ŝanĝis lian artan fokuson al la usona Okcidento. Li aliĝis al geografiaj kaj geologiaj esploroj por dokumenti pejzaĝojn. La grandiozaj, teatraj panoramoj, kiujn li pentris de la [[Roka Montaro]], [[Sierra Nevada (Usono)|Sierra Nevada]] kaj la [[Valo Yosemite]], alportis laŭdon kaj igis Bierstadt financa sukceso, sed ankaŭ altiris kritikon kiam gustoj kaj perspektivoj ŝanĝiĝis.<ref>{{Cite book|last=N.Y.)|first=Metropolitan Museum of Art (New York|url=https://www.google.com/books/edition/American_Paradise/A66i-tU4l30C?hl=en&gbpv=1&pg=PA284&printsec=frontcover|title=American Paradise: The World of the Hudson River School|date=1987|publisher=Metropolitan Museum of Art|isbn=978-0-87099-497-5|publication-date=1987|pages=284|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tfaoi.com/aa/3aa/3aa269a1.htm|title=Picturing America's Natural Cathedrals|publisher=Tfaoi.com|access-date=May 20, 2012}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Martinez|first=Katharine|url=https://www.google.com/books/edition/Philadelphia_s_Cultural_Landscape/I4phvm-bqDMC?hl=en&gbpv=1&pg=PA93&printsec=frontcover|title=Philadelphia's Cultural Landscape: The Sartain Family Legacy|last2=Talbott|first2=Page|last3=Johns|first3=Elizabeth|date=2000|publisher=Temple University Press|isbn=978-1-56639-791-9|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Palmquist|first=Peter E.|url=https://www.google.com/books/edition/Pioneer_Photographers_of_the_Far_West/Nne4L9h27RsC?hl=en&gbpv=0|title=Pioneer Photographers of the Far West: A Biographical Dictionary, 1840-1865|last2=Kailbourn|first2=Thomas R.|date=2000|publisher=Stanford University Press|isbn=978-0-8047-3883-5|pages=109-112|language=en}}</ref> [[Dosiero:Bierstadt_-_Among_the_Sierra_Nevada_Mountains_-_1868.jpg|eta|''Inter la Sierra Nevada, Kalifornio'', 1868, Smithsonian American Art Museum, [[Vaŝingtono]]]] [[Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Rocky_Mountain_Landscape_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Pejzaĝo de la Rokmontaro'', 1870, [[Blanka Domo (Vaŝingtono)|Blanka Domo]], Vaŝingtono]] [[Dosiero:The_Last_of_the_Buffalo.jpg|maldekstra|eta|''La lasta de la Bufalo'' (1888), [[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtono]] == Elektitaj pentraĵoj == <gallery widths="220px" heights="220px"> Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Roman_Fish_Market._Arch_of_Octavius_-_Google_Art_Project.jpg|Romia fiŝmerkato, Arko de Oktavio, 1858, De Young Museum, [[San-Francisko|San-Francisko, Kalifornio]] Dosiero:Gosnold_at_Cuttyhunk.jpg|''Gosnold at Cuttyhunk'', c. 1858, New Bedford Whaling Museum, New Bedford, Massachusetts Dosiero:Albert_Bierstadt_-_The_Marina_Piccola,_Capri.jpg|''The Marina Piccola, Capri'', 1859, Albright-Knox Art Gallery, [[Bufalo|Buffalo]], New York Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Indians_Spear_Fishing_-_Google_Art_Project.jpg|''Indians Spear Fishing'', 1862, Museum of Fine Arts, Houston, [[Teksaso|Texas]] Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Guerrilla_Warfare.jpg|''Guerilla Warfare, Civil War'', 1862, Century Association, [[Novjorko|New York City]] Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Sunlight_and_Shadow_-_Google_Art_Project.jpg|''Sunlight and Shadow'', 1862, De Young Museum, [[San-Francisko|San Francisco, California]] Dosiero:Bierstadt_Albert_Oregon_Trail.jpg|''Oregon Trail (Campfire)'', 1863 Dosiero:Albert_Bierstadt_-_The_Rocky_Mountains,_Lander's_Peak.jpg|''The Rocky Mountains, Lander's Peak'', 1863, [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitan Museum of Art]], New York City Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Valley_of_the_Yosemite_-_Google_Art_Project.jpg|''Valley of the Yosemite'', 1864, [[Belarta Muzeo de Bostono|Museum of Fine Arts]], Boston, Massachusetts Dosiero:Looking_Down_Yosemite-Valley.jpg|''Looking Down Yosemite Valley, California'', 1865, [[Arta muzeo de Birmingham|Birmingham Museum of Art]], [[Alabamo|Alabama]] Dosiero:Bierstadt_Albert_Staubbach_Falls_Near_Lauterbrunnen_Switzerland.jpg|''Staubbach Falls, Near Lauterbrunnen, Switzerland'', 1865 Dosiero:Albert_Bierstadt_-_A_Storm_in_the_Rocky_Mountains,_Mt._Rosalie_-_Google_Art_Project.jpg|''A Storm in the Rocky Mountains, Mt. Rosalie'', 1866, [[Broklina Muzeo|Brooklyn Museum]], New York City Dosiero:Bierstadt_Albert_-_Yosemite_Valley.jpg|''Yosemite Valley, Yosemite Park'', c. 1868, Oakland Museum, California Dosiero:Albert_Bierstadt_001.jpg|''Lake Tahoe'', 1868, Fogg Art Museum, [[Kembriĝo (Masaĉuseco)|Cambridge]], Massachusetts Dosiero:HRSOA_AlbertBierstadt-Storm_in_the_Mountains.jpg|''Storm in the Mountains'', c. 1870, [[Belarta Muzeo de Bostono|Museum of Fine Art]], [[Bostono|Boston]], Massachusetts Dosiero:Sierra_Nevada_Albert_Bierstadt_circa_1871.jpeg|''Sierra Nevada'', c. 1871–1873, Reynolda House Museum of American Art, [[Winston-Salem]], [[Norda Karolino|North Carolina]] Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Giant_Redwood_Trees_of_California_-_Google_Art_Project.jpg|''[[Sekvojadendro|Giant Redwood Trees of California]]'', 1874, Berkshire Museum, Massachusetts Dosiero:Albert_Bierstadt_-_California_Spring_-_Google_Art_Project.jpg|''California Spring'', 1875, De Young Museum, San Francisco, California Dosiero:1875,_Bierstadt,_Albert,_Mount_Adams,_Washington.jpg|''Mount Adams, Washington'', 1875, [[Arta Muzeo de Universitato Princeton|Princeton University Art Museum]], [[Nov-Ĵerzejo|New Jersey]] Dosiero:Sunrise_on_the_Matterhorn_MET_DT218107.jpg|''Sunrise on the Matterhorn'', after 1875, [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitan Museum of Art]], New York City Dosiero:Albert_Bierstadt,_Estes_Park_and_Longs_Peak,_circa_1876.jpg|''Estes Park, Long's Peak,'' c 1876-1877, [[Arta Muzeo de Denver|Denver Art Museum]], [[Koloradio|Colorado]] (on loan from the Denver Public Library) Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Mount_Corcoran.jpg|''Mount Corcoran'', c. 1876–1877, Corcoran Gallery of Art, Washington, D.C. Dosiero:Emerald_Sea_-_Albert_Bierstadt.jpg|''Emerald Sea'' (or ''The Shore of the Turquoise Sea''), 1878, Manoogian Collection, [[Detrojto|Detroit]], [[Miĉigano|Michigan]] Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Light_in_the_Forest.jpg|''Light in the Forest'', unknown date </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.albertbierstadt.org/ Albert Bierstadt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200214232102/http://www.albertbierstadt.org/|date=February 14, 2020}} February 14, 2020, at the Wayback Machine (albertbierstadt.org) * [https://fineartamerica.com/art/paintings/albert+bierstadt Albert Bierstadt Paintings] at fineartamerica.com * [https://www.whitemountainart.com/about-3/artists/albert-bierstadt-gallery/ White Mountain paintings by Albert Bierstadt] * [http://www.aaa.si.edu/collections/albert-bierstadt-letter-collection-5939 A finding aid to the Albert Bierstadt letter collection, 1880–1893 in the Archives of American Art, Smithsonian Institution] * [https://web.archive.org/web/20061006110723/http://mynptv.org/artsFeat/monamoments/mona42bierstadt.html "Against His Grain: Albert Bierstadt's 'Clouds Over the Prairie'"] MONA Moment, Museum of Nebraska Art * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=102 Gallery of Bierstadt's Paintings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126115812/http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=102|date=January 26, 2021}} January 26, 2021, at the Wayback Machine * [http://findingaid.winterthur.org/html/HTML_Finding_Aids/COL0276.htm The Winterthur Library]—Overview of an archival collection on Albert Bierstadt. * [http://www.albertbierstadt.org Albert Bierstadt Paintings Gallery]—345 images online * [https://web.archive.org/web/20080509181735/http://www.rwnaf.org/albert_bierstadt.html Albert Bierstadt's Biography] at The R.W. Norton Art Gallery * [https://www.berkshireeagle.com/stories/giant-redwood-trees-will-fall-at-berkshire-museum-despite-interpretive-value,543640 "'Giant Redwood Trees' will fall at Berkshire Museum despite interpretive value"], ''The Berkshire Eagle'', June 30, 2018 * [https://www.wikiart.org/en/albert-bierstadt Albert Bierstadt], WikiArt {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bierstadt, Albert}} [[Kategorio:Germandevenaj usonanoj]] [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] norxc15lwll5pz1snkkzaadg7321zse 9413355 9413354 2026-06-25T15:15:18Z Sj1mor 12103 /* Elektitaj pentraĵoj */ 9413355 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Albert BIERSTADT''' (naskiĝis la 7-an de januaro 1830 en [[Solingen]] – mortis la 18-an de februaro 1902 en [[Novjorko]]) estis german-usona artisto plej konata pro siaj monumentaj pejzaĝoj, kiuj gloris la [[Sovaĝa okcidento|usonan Okcidenton]]. Li aliĝis al la ekspedicioj de la Okcidenten-Vastiĝo por dokumenti la pejzaĝojn tie. Li ne estis la unua artisto, kiu pentris la lokojn de la usona Okcidento, sed li estis la plej elstara el ili.<ref>[http://www.tfaoi.com/aa/3aa/3aa269a1.htm "The West's Best"; Gallery Guide by Peter MacMillan Booth, page 3], www.tfaoi.com</ref> Bierstadt naskiĝis en [[Solingen|Soligen, Germanio]] kaj elmigris kun sia familio al New Bedford, Masaĉuseco, en la aĝo de du jaroj. En 1853, Bierstadt vojaĝis al Germanio por studi pentradon dum pluraj jaroj en [[Duseldorfo]]. Reveninte, Bierstadt fariĝis parto de la dua generacio de pejzaĝistoj asociitaj kun la [[Skolo de la rivero Hudsono|Skolo de la Rivero Hudson]] en [[Novjorko]]. La vojaĝoj de Bierstadt al la teritorioj de Kolorado kaj Vajomingo en 1859 ŝanĝis lian artan fokuson al la usona Okcidento. Li aliĝis al geografiaj kaj geologiaj esploroj por dokumenti pejzaĝojn. La grandiozaj, teatraj panoramoj, kiujn li pentris de la [[Roka Montaro]], [[Sierra Nevada (Usono)|Sierra Nevada]] kaj la [[Valo Yosemite]], alportis laŭdon kaj igis Bierstadt financa sukceso, sed ankaŭ altiris kritikon kiam gustoj kaj perspektivoj ŝanĝiĝis.<ref>{{Cite book|last=N.Y.)|first=Metropolitan Museum of Art (New York|url=https://www.google.com/books/edition/American_Paradise/A66i-tU4l30C?hl=en&gbpv=1&pg=PA284&printsec=frontcover|title=American Paradise: The World of the Hudson River School|date=1987|publisher=Metropolitan Museum of Art|isbn=978-0-87099-497-5|publication-date=1987|pages=284|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tfaoi.com/aa/3aa/3aa269a1.htm|title=Picturing America's Natural Cathedrals|publisher=Tfaoi.com|access-date=May 20, 2012}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Martinez|first=Katharine|url=https://www.google.com/books/edition/Philadelphia_s_Cultural_Landscape/I4phvm-bqDMC?hl=en&gbpv=1&pg=PA93&printsec=frontcover|title=Philadelphia's Cultural Landscape: The Sartain Family Legacy|last2=Talbott|first2=Page|last3=Johns|first3=Elizabeth|date=2000|publisher=Temple University Press|isbn=978-1-56639-791-9|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Palmquist|first=Peter E.|url=https://www.google.com/books/edition/Pioneer_Photographers_of_the_Far_West/Nne4L9h27RsC?hl=en&gbpv=0|title=Pioneer Photographers of the Far West: A Biographical Dictionary, 1840-1865|last2=Kailbourn|first2=Thomas R.|date=2000|publisher=Stanford University Press|isbn=978-0-8047-3883-5|pages=109-112|language=en}}</ref> [[Dosiero:Bierstadt_-_Among_the_Sierra_Nevada_Mountains_-_1868.jpg|eta|''Inter la Sierra Nevada, Kalifornio'', 1868, Smithsonian American Art Museum, [[Vaŝingtono]]]] [[Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Rocky_Mountain_Landscape_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Pejzaĝo de la Rokmontaro'', 1870, [[Blanka Domo (Vaŝingtono)|Blanka Domo]], Vaŝingtono]] [[Dosiero:The_Last_of_the_Buffalo.jpg|maldekstra|eta|''La lasta de la Bufalo'' (1888), [[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtono]] == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Roman_Fish_Market._Arch_of_Octavius_-_Google_Art_Project.jpg|Romia fiŝmerkato, Arko de Oktavio, 1858, De Young Museum, [[San-Francisko|San-Francisko, Kalifornio]] Dosiero:Gosnold_at_Cuttyhunk.jpg|''Gosnold at Cuttyhunk'', c. 1858, New Bedford Whaling Museum, New Bedford, Massachusetts Dosiero:Albert_Bierstadt_-_The_Marina_Piccola,_Capri.jpg|''The Marina Piccola, Capri'', 1859, Albright-Knox Art Gallery, [[Bufalo|Buffalo]], New York Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Indians_Spear_Fishing_-_Google_Art_Project.jpg|''Indians Spear Fishing'', 1862, Museum of Fine Arts, Houston, [[Teksaso|Texas]] Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Guerrilla_Warfare.jpg|''Guerilla Warfare, Civil War'', 1862, Century Association, [[Novjorko|New York City]] Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Sunlight_and_Shadow_-_Google_Art_Project.jpg|''Sunlight and Shadow'', 1862, De Young Museum, [[San-Francisko|San Francisco, California]] Dosiero:Bierstadt_Albert_Oregon_Trail.jpg|''Oregon Trail (Campfire)'', 1863 Dosiero:Albert_Bierstadt_-_The_Rocky_Mountains,_Lander's_Peak.jpg|''The Rocky Mountains, Lander's Peak'', 1863, [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitan Museum of Art]], New York City Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Valley_of_the_Yosemite_-_Google_Art_Project.jpg|''Valley of the Yosemite'', 1864, [[Belarta Muzeo de Bostono|Museum of Fine Arts]], Boston, Massachusetts Dosiero:Looking_Down_Yosemite-Valley.jpg|''Looking Down Yosemite Valley, California'', 1865, [[Arta muzeo de Birmingham|Birmingham Museum of Art]], [[Alabamo|Alabama]] Dosiero:Bierstadt_Albert_Staubbach_Falls_Near_Lauterbrunnen_Switzerland.jpg|''Staubbach Falls, Near Lauterbrunnen, Switzerland'', 1865 Dosiero:Albert_Bierstadt_-_A_Storm_in_the_Rocky_Mountains,_Mt._Rosalie_-_Google_Art_Project.jpg|''A Storm in the Rocky Mountains, Mt. Rosalie'', 1866, [[Broklina Muzeo|Brooklyn Museum]], New York City Dosiero:Bierstadt_Albert_-_Yosemite_Valley.jpg|''Yosemite Valley, Yosemite Park'', c. 1868, Oakland Museum, California Dosiero:Albert_Bierstadt_001.jpg|''Lake Tahoe'', 1868, Fogg Art Museum, [[Kembriĝo (Masaĉuseco)|Cambridge]], Massachusetts Dosiero:HRSOA_AlbertBierstadt-Storm_in_the_Mountains.jpg|''Storm in the Mountains'', c. 1870, [[Belarta Muzeo de Bostono|Museum of Fine Art]], [[Bostono|Boston]], Massachusetts Dosiero:Sierra_Nevada_Albert_Bierstadt_circa_1871.jpeg|''Sierra Nevada'', c. 1871–1873, Reynolda House Museum of American Art, [[Winston-Salem]], [[Norda Karolino|North Carolina]] Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Giant_Redwood_Trees_of_California_-_Google_Art_Project.jpg|''[[Sekvojadendro|Giant Redwood Trees of California]]'', 1874, Berkshire Museum, Massachusetts Dosiero:Albert_Bierstadt_-_California_Spring_-_Google_Art_Project.jpg|''California Spring'', 1875, De Young Museum, San Francisco, California Dosiero:1875,_Bierstadt,_Albert,_Mount_Adams,_Washington.jpg|''Mount Adams, Washington'', 1875, [[Arta Muzeo de Universitato Princeton|Princeton University Art Museum]], [[Nov-Ĵerzejo|New Jersey]] Dosiero:Sunrise_on_the_Matterhorn_MET_DT218107.jpg|''Sunrise on the Matterhorn'', after 1875, [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitan Museum of Art]], New York City Dosiero:Albert_Bierstadt,_Estes_Park_and_Longs_Peak,_circa_1876.jpg|''Estes Park, Long's Peak,'' c 1876-1877, [[Arta Muzeo de Denver|Denver Art Museum]], [[Koloradio|Colorado]] (on loan from the Denver Public Library) Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Mount_Corcoran.jpg|''Mount Corcoran'', c. 1876–1877, Corcoran Gallery of Art, Washington, D.C. Dosiero:Emerald_Sea_-_Albert_Bierstadt.jpg|''Emerald Sea'' (or ''The Shore of the Turquoise Sea''), 1878, Manoogian Collection, [[Detrojto|Detroit]], [[Miĉigano|Michigan]] Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Light_in_the_Forest.jpg|''Light in the Forest'', unknown date </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.albertbierstadt.org/ Albert Bierstadt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200214232102/http://www.albertbierstadt.org/|date=February 14, 2020}} February 14, 2020, at the Wayback Machine (albertbierstadt.org) * [https://fineartamerica.com/art/paintings/albert+bierstadt Albert Bierstadt Paintings] at fineartamerica.com * [https://www.whitemountainart.com/about-3/artists/albert-bierstadt-gallery/ White Mountain paintings by Albert Bierstadt] * [http://www.aaa.si.edu/collections/albert-bierstadt-letter-collection-5939 A finding aid to the Albert Bierstadt letter collection, 1880–1893 in the Archives of American Art, Smithsonian Institution] * [https://web.archive.org/web/20061006110723/http://mynptv.org/artsFeat/monamoments/mona42bierstadt.html "Against His Grain: Albert Bierstadt's 'Clouds Over the Prairie'"] MONA Moment, Museum of Nebraska Art * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=102 Gallery of Bierstadt's Paintings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126115812/http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=102|date=January 26, 2021}} January 26, 2021, at the Wayback Machine * [http://findingaid.winterthur.org/html/HTML_Finding_Aids/COL0276.htm The Winterthur Library]—Overview of an archival collection on Albert Bierstadt. * [http://www.albertbierstadt.org Albert Bierstadt Paintings Gallery]—345 images online * [https://web.archive.org/web/20080509181735/http://www.rwnaf.org/albert_bierstadt.html Albert Bierstadt's Biography] at The R.W. Norton Art Gallery * [https://www.berkshireeagle.com/stories/giant-redwood-trees-will-fall-at-berkshire-museum-despite-interpretive-value,543640 "'Giant Redwood Trees' will fall at Berkshire Museum despite interpretive value"], ''The Berkshire Eagle'', June 30, 2018 * [https://www.wikiart.org/en/albert-bierstadt Albert Bierstadt], WikiArt {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bierstadt, Albert}} [[Kategorio:Germandevenaj usonanoj]] [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] jk2sfmtcesc077m7unoiulzh14dl2v3 9413356 9413355 2026-06-25T15:15:37Z Sj1mor 12103 9413356 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Albert BIERSTADT''' (naskiĝis la 7-an de januaro 1830 en [[Solingen]] – mortis la 18-an de februaro 1902 en [[Novjorko]]) estis german-usona artisto plej konata pro siaj monumentaj pejzaĝoj, kiuj gloris la [[Sovaĝa okcidento|usonan Okcidenton]]. Li aliĝis al la ekspedicioj de la Okcidenten-Vastiĝo por dokumenti la pejzaĝojn tie. Li ne estis la unua artisto, kiu pentris la lokojn de la usona Okcidento, sed li estis la plej elstara el ili.<ref>[http://www.tfaoi.com/aa/3aa/3aa269a1.htm "The West's Best"; Gallery Guide by Peter MacMillan Booth, page 3], www.tfaoi.com</ref> Bierstadt naskiĝis en [[Solingen|Soligen, Germanio]] kaj elmigris kun sia familio al New Bedford, Masaĉuseco, en la aĝo de du jaroj. En 1853, Bierstadt vojaĝis al Germanio por studi pentradon dum pluraj jaroj en [[Duseldorfo]]. Reveninte, Bierstadt fariĝis parto de la dua generacio de pejzaĝistoj asociitaj kun la [[Skolo de la rivero Hudsono|Skolo de la Rivero Hudson]] en [[Novjorko]]. La vojaĝoj de Bierstadt al la teritorioj de Kolorado kaj Vajomingo en 1859 ŝanĝis lian artan fokuson al la usona Okcidento. Li aliĝis al geografiaj kaj geologiaj esploroj por dokumenti pejzaĝojn. La grandiozaj, teatraj panoramoj, kiujn li pentris de la [[Roka Montaro]], [[Sierra Nevada (Usono)|Sierra Nevada]] kaj la [[Valo Yosemite]], alportis laŭdon kaj igis Bierstadt financa sukceso, sed ankaŭ altiris kritikon kiam gustoj kaj perspektivoj ŝanĝiĝis.<ref>{{Cite book|last=N.Y.)|first=Metropolitan Museum of Art (New York|url=https://www.google.com/books/edition/American_Paradise/A66i-tU4l30C?hl=en&gbpv=1&pg=PA284&printsec=frontcover|title=American Paradise: The World of the Hudson River School|date=1987|publisher=Metropolitan Museum of Art|isbn=978-0-87099-497-5|publication-date=1987|pages=284|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tfaoi.com/aa/3aa/3aa269a1.htm|title=Picturing America's Natural Cathedrals|publisher=Tfaoi.com|access-date=May 20, 2012}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Martinez|first=Katharine|url=https://www.google.com/books/edition/Philadelphia_s_Cultural_Landscape/I4phvm-bqDMC?hl=en&gbpv=1&pg=PA93&printsec=frontcover|title=Philadelphia's Cultural Landscape: The Sartain Family Legacy|last2=Talbott|first2=Page|last3=Johns|first3=Elizabeth|date=2000|publisher=Temple University Press|isbn=978-1-56639-791-9|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Palmquist|first=Peter E.|url=https://www.google.com/books/edition/Pioneer_Photographers_of_the_Far_West/Nne4L9h27RsC?hl=en&gbpv=0|title=Pioneer Photographers of the Far West: A Biographical Dictionary, 1840-1865|last2=Kailbourn|first2=Thomas R.|date=2000|publisher=Stanford University Press|isbn=978-0-8047-3883-5|pages=109-112|language=en}}</ref> [[Dosiero:Bierstadt_-_Among_the_Sierra_Nevada_Mountains_-_1868.jpg|eta|''Inter la Sierra Nevada, Kalifornio'', 1868, Smithsonian American Art Museum, [[Vaŝingtono]]]] [[Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Rocky_Mountain_Landscape_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Pejzaĝo de la Rokmontaro'', 1870, [[Blanka Domo (Vaŝingtono)|Blanka Domo]], Vaŝingtono]] [[Dosiero:The_Last_of_the_Buffalo.jpg|dekstra|eta|''La lasta de la Bufalo'' (1888), [[Nacia Galerio de Arto]], Vaŝingtono]] == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Roman_Fish_Market._Arch_of_Octavius_-_Google_Art_Project.jpg|Romia fiŝmerkato, Arko de Oktavio, 1858, De Young Museum, [[San-Francisko|San-Francisko, Kalifornio]] Dosiero:Gosnold_at_Cuttyhunk.jpg|''Gosnold at Cuttyhunk'', c. 1858, New Bedford Whaling Museum, New Bedford, Massachusetts Dosiero:Albert_Bierstadt_-_The_Marina_Piccola,_Capri.jpg|''The Marina Piccola, Capri'', 1859, Albright-Knox Art Gallery, [[Bufalo|Buffalo]], New York Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Indians_Spear_Fishing_-_Google_Art_Project.jpg|''Indians Spear Fishing'', 1862, Museum of Fine Arts, Houston, [[Teksaso|Texas]] Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Guerrilla_Warfare.jpg|''Guerilla Warfare, Civil War'', 1862, Century Association, [[Novjorko|New York City]] Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Sunlight_and_Shadow_-_Google_Art_Project.jpg|''Sunlight and Shadow'', 1862, De Young Museum, [[San-Francisko|San Francisco, California]] Dosiero:Bierstadt_Albert_Oregon_Trail.jpg|''Oregon Trail (Campfire)'', 1863 Dosiero:Albert_Bierstadt_-_The_Rocky_Mountains,_Lander's_Peak.jpg|''The Rocky Mountains, Lander's Peak'', 1863, [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitan Museum of Art]], New York City Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Valley_of_the_Yosemite_-_Google_Art_Project.jpg|''Valley of the Yosemite'', 1864, [[Belarta Muzeo de Bostono|Museum of Fine Arts]], Boston, Massachusetts Dosiero:Looking_Down_Yosemite-Valley.jpg|''Looking Down Yosemite Valley, California'', 1865, [[Arta muzeo de Birmingham|Birmingham Museum of Art]], [[Alabamo|Alabama]] Dosiero:Bierstadt_Albert_Staubbach_Falls_Near_Lauterbrunnen_Switzerland.jpg|''Staubbach Falls, Near Lauterbrunnen, Switzerland'', 1865 Dosiero:Albert_Bierstadt_-_A_Storm_in_the_Rocky_Mountains,_Mt._Rosalie_-_Google_Art_Project.jpg|''A Storm in the Rocky Mountains, Mt. Rosalie'', 1866, [[Broklina Muzeo|Brooklyn Museum]], New York City Dosiero:Bierstadt_Albert_-_Yosemite_Valley.jpg|''Yosemite Valley, Yosemite Park'', c. 1868, Oakland Museum, California Dosiero:Albert_Bierstadt_001.jpg|''Lake Tahoe'', 1868, Fogg Art Museum, [[Kembriĝo (Masaĉuseco)|Cambridge]], Massachusetts Dosiero:HRSOA_AlbertBierstadt-Storm_in_the_Mountains.jpg|''Storm in the Mountains'', c. 1870, [[Belarta Muzeo de Bostono|Museum of Fine Art]], [[Bostono|Boston]], Massachusetts Dosiero:Sierra_Nevada_Albert_Bierstadt_circa_1871.jpeg|''Sierra Nevada'', c. 1871–1873, Reynolda House Museum of American Art, [[Winston-Salem]], [[Norda Karolino|North Carolina]] Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Giant_Redwood_Trees_of_California_-_Google_Art_Project.jpg|''[[Sekvojadendro|Giant Redwood Trees of California]]'', 1874, Berkshire Museum, Massachusetts Dosiero:Albert_Bierstadt_-_California_Spring_-_Google_Art_Project.jpg|''California Spring'', 1875, De Young Museum, San Francisco, California Dosiero:1875,_Bierstadt,_Albert,_Mount_Adams,_Washington.jpg|''Mount Adams, Washington'', 1875, [[Arta Muzeo de Universitato Princeton|Princeton University Art Museum]], [[Nov-Ĵerzejo|New Jersey]] Dosiero:Sunrise_on_the_Matterhorn_MET_DT218107.jpg|''Sunrise on the Matterhorn'', after 1875, [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitan Museum of Art]], New York City Dosiero:Albert_Bierstadt,_Estes_Park_and_Longs_Peak,_circa_1876.jpg|''Estes Park, Long's Peak,'' c 1876-1877, [[Arta Muzeo de Denver|Denver Art Museum]], [[Koloradio|Colorado]] (on loan from the Denver Public Library) Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Mount_Corcoran.jpg|''Mount Corcoran'', c. 1876–1877, Corcoran Gallery of Art, Washington, D.C. Dosiero:Emerald_Sea_-_Albert_Bierstadt.jpg|''Emerald Sea'' (or ''The Shore of the Turquoise Sea''), 1878, Manoogian Collection, [[Detrojto|Detroit]], [[Miĉigano|Michigan]] Dosiero:Albert_Bierstadt_-_Light_in_the_Forest.jpg|''Light in the Forest'', unknown date </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.albertbierstadt.org/ Albert Bierstadt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200214232102/http://www.albertbierstadt.org/|date=February 14, 2020}} February 14, 2020, at the Wayback Machine (albertbierstadt.org) * [https://fineartamerica.com/art/paintings/albert+bierstadt Albert Bierstadt Paintings] at fineartamerica.com * [https://www.whitemountainart.com/about-3/artists/albert-bierstadt-gallery/ White Mountain paintings by Albert Bierstadt] * [http://www.aaa.si.edu/collections/albert-bierstadt-letter-collection-5939 A finding aid to the Albert Bierstadt letter collection, 1880–1893 in the Archives of American Art, Smithsonian Institution] * [https://web.archive.org/web/20061006110723/http://mynptv.org/artsFeat/monamoments/mona42bierstadt.html "Against His Grain: Albert Bierstadt's 'Clouds Over the Prairie'"] MONA Moment, Museum of Nebraska Art * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=102 Gallery of Bierstadt's Paintings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126115812/http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=102|date=January 26, 2021}} January 26, 2021, at the Wayback Machine * [http://findingaid.winterthur.org/html/HTML_Finding_Aids/COL0276.htm The Winterthur Library]—Overview of an archival collection on Albert Bierstadt. * [http://www.albertbierstadt.org Albert Bierstadt Paintings Gallery]—345 images online * [https://web.archive.org/web/20080509181735/http://www.rwnaf.org/albert_bierstadt.html Albert Bierstadt's Biography] at The R.W. Norton Art Gallery * [https://www.berkshireeagle.com/stories/giant-redwood-trees-will-fall-at-berkshire-museum-despite-interpretive-value,543640 "'Giant Redwood Trees' will fall at Berkshire Museum despite interpretive value"], ''The Berkshire Eagle'', June 30, 2018 * [https://www.wikiart.org/en/albert-bierstadt Albert Bierstadt], WikiArt {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bierstadt, Albert}} [[Kategorio:Germandevenaj usonanoj]] [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] deh3rjxtm4wr7lswr4glz5i8e9dwphe 1 948063 9413366 2026-06-25T15:23:48Z Arbarulo 135469 Kreis novan paĝon kun "==''Sofer Stam''"== La priskribo de ''Sofer Stam'' ne nur bezonas fonton sed estas nekomprenebla. Ĝi mencias "pergameno radianta ĝian lumon". Kio estas "ĝi"? Ĉu la ideo estas "sian lumon"? Sed pergamenoj normale ne faras lumon. --~~~~" 9413366 wikitext text/x-wiki ==''Sofer Stam''"== La priskribo de ''Sofer Stam'' ne nur bezonas fonton sed estas nekomprenebla. Ĝi mencias "pergameno radianta ĝian lumon". Kio estas "ĝi"? Ĉu la ideo estas "sian lumon"? Sed pergamenoj normale ne faras lumon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:23, 25 jun. 2026 (UTC) pn2vmocvf6voylvz2bjkdfp14x96vyf 9413407 9413366 2026-06-25T16:27:28Z Sj1mor 12103 /* Sofer Stam" */ Respondo 9413407 wikitext text/x-wiki ==''Sofer Stam''"== La priskribo de ''Sofer Stam'' ne nur bezonas fonton sed estas nekomprenebla. Ĝi mencias "pergameno radianta ĝian lumon". Kio estas "ĝi"? Ĉu la ideo estas "sian lumon"? Sed pergamenoj normale ne faras lumon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:23, 25 jun. 2026 (UTC) :Mi atentis tiujn detalojn. Dankon! [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 16:27, 25 jun. 2026 (UTC) imeu53v922go3lv9f71cnbo8zzz6d6u 1 948064 9413390 2026-06-25T15:53:47Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "Mi persone opinias, ke antaŭvidi ruĝajn ligilojn por granda kvantoj da teamaj fubalistoj de antaŭ 90, antaŭ 60, antaŭ 30 jaroj estas '''iom freneze'''. Mi nun faris biografiajn ĝermajn tekstojn pri * {{flago|Paragvajo}} [[Attila Sallustro]] ([[1926]]-[[1937]]) * {{flago|Italio}} [[Giuseppe Cavanna]] ([[1929]]-[[1935]]) * {{flago|Italio}} [[Antonio Vojak]] ([[1929]]-[[1935]]) * {{flago|Italio}} [[Amedeo Amadei]] ([[1950]]-[[1956]]) ... * {{flago|Italio}} Ot..." 9413390 wikitext text/x-wiki Mi persone opinias, ke antaŭvidi ruĝajn ligilojn por granda kvantoj da teamaj fubalistoj de antaŭ 90, antaŭ 60, antaŭ 30 jaroj estas '''iom freneze'''. Mi nun faris biografiajn ĝermajn tekstojn pri * {{flago|Paragvajo}} [[Attila Sallustro]] ([[1926]]-[[1937]]) * {{flago|Italio}} [[Giuseppe Cavanna]] ([[1929]]-[[1935]]) * {{flago|Italio}} [[Antonio Vojak]] ([[1929]]-[[1935]]) * {{flago|Italio}} [[Amedeo Amadei]] ([[1950]]-[[1956]]) ... * {{flago|Italio}} [[Ottavio Bugatti]] ([[1953]]-[[1961]]) ... * {{flago|Italio}} [[Giuseppe Bruscolotti]] ([[1972]]-[[1988]]) * {{flago|Brazilo}}{{flago|Italio}} [[Sergio Clerici]] ([[1973]]-[[1975]]) * {{flago|Italio}} [[Tarcisio Burgnich]] ([[1974]]-[[1977]]) * {{flago|Italio}} [[Giuseppe Savoldi]] ([[1975]]-[[1979]]) * {{flago|Italio}} [[Luciano Castellini]] ([[1978]]-[[1985]]) sed ĉiam renkontas la saman problemon, ke neniu alia paĝo krom tiu ĉi interesas pri la historiaj nomoj, do se mi lasus la novajn tekstojn, ili ĉiuj estus [[vikipedio:orfo|orfaj tekstoj]] kaj estus minacataj per forigo - do mi ĉiam artefarite devis elpremi el mia klavaro almenaŭ 3 pliajn internajn ligilojn AL la novaj paĝoj. Eĉ se '''krei''' tiel modestan tekston povas relative rapide funkcii, pro la sekva evitado de orfaj tekstoj la paĝokreoj iĝas sufiĉe ambiciaj. Mi tial finas mian teston post tiuj 10 paĝoj, kaj preskaŭ garantias ke la restaj ruĝaj ligiloj ne bluiĝos en la sekvaj 19 jaroj - la 10 ligiloj, kiujn mi hodiaŭ ŝtopis, estis de la 25-a junio 2007, de ekzakte antaŭ 19 jaroj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:53, 25 jun. 2026 (UTC) 5tndiew17wbd682c4yvu2my086phm2b 9413398 9413390 2026-06-25T16:11:00Z ThomasPusch 1869 9413398 wikitext text/x-wiki Mi persone opinias, ke antaŭvidi ruĝajn ligilojn por granda kvantoj da teamaj fubalistoj de antaŭ 90, antaŭ 60, antaŭ 30 jaroj estas '''iom freneze'''. Mi nun faris biografiajn ĝermajn tekstojn pri * {{flago|Paragvajo}} [[Attila Sallustro]] ([[1926]]-[[1937]]) * {{flago|Italio}} [[Giuseppe Cavanna]] ([[1929]]-[[1935]]) * {{flago|Italio}} [[Antonio Vojak]] ([[1929]]-[[1935]]) * {{flago|Italio}} [[Amedeo Amadei]] ([[1950]]-[[1956]]) ... * {{flago|Italio}} [[Ottavio Bugatti]] ([[1953]]-[[1961]]) ... * {{flago|Italio}} [[Giuseppe Bruscolotti]] ([[1972]]-[[1988]]) * {{flago|Brazilo}}{{flago|Italio}} [[Sergio Clerici]] ([[1973]]-[[1975]]) * {{flago|Italio}} [[Tarcisio Burgnich]] ([[1974]]-[[1977]]) * {{flago|Italio}} [[Giuseppe Savoldi]] ([[1975]]-[[1979]]) * {{flago|Italio}} [[Luciano Castellini]] ([[1978]]-[[1985]]) sed ĉiam renkontas la saman problemon, ke neniu alia paĝo krom tiu ĉi interesas pri la historiaj nomoj, do se mi lasus la novajn tekstojn, ili ĉiuj estus [[vikipedio:orfo|orfaj tekstoj]] kaj estus minacataj per forigo - do mi ĉiam artefarite devis elpremi el mia klavaro almenaŭ 3 pliajn internajn ligilojn AL la novaj paĝoj. Eĉ se '''krei''' tiel modestan tekston povas relative rapide funkcii, pro la sekva evitado de orfaj tekstoj la paĝokreoj iĝas sufiĉe ambiciaj. Mi tial finas mian teston post tiuj 10 paĝoj, kaj preskaŭ garantias ke la restaj ruĝaj ligiloj ne bluiĝos en la sekvaj 19 jaroj - la 10 ligiloj, kiujn mi hodiaŭ ŝtopis, estis de la 25-a junio 2007, de ekzakte antaŭ 19 jaroj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:53, 25 jun. 2026 (UTC) :Kompreneble, se kiel pri la uruvajano [[Edinson Cavani]] (2010-2013) aŭ la belgo [[Dries Mertens]] (2013-2022) ĉiukaze fariĝas tekstoj de ĉiuj aŭ multaj anoj de la koncerna nacia teamo, eblas profiti de tio kaj havi ankaŭ bluan ligilon ĉi tie, sed pri la itala, belga aŭ urugvaja teamoj en 2026 eĉ ne komenciĝis novaj tekstoj por la naciteamanoj, kaj estas ekstreme malverŝajne ke en tiu situacio nun iu komencus seriojn da e-lingvaj biografioj pri naciaj teamoj de antaŭ 40 aŭ antaŭ 60 jaroj, kiam tute mankas tekstoj pri la aktualaj teamanoj de 2026, kiuj kompreneble en gazetaro kaj aliaj amaskomunikiloj estas multoble pli atentataj ol historiaj homoj de antaŭ 40 kaj antaŭ 60 jaroj...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:11, 25 jun. 2026 (UTC) 5yhluuuz3jdymdsfkr5yf520gft8uit 9413400 9413398 2026-06-25T16:19:51Z ThomasPusch 1869 9413400 wikitext text/x-wiki Mi persone opinias, ke antaŭvidi ruĝajn ligilojn por granda kvantoj da teamaj fubalistoj de antaŭ 90, antaŭ 60, antaŭ 30 jaroj estas '''iom freneze'''. Mi nun faris biografiajn ĝermajn tekstojn pri * {{flago|Paragvajo}} [[Attila Sallustro]] ([[1926]]-[[1937]]) * {{flago|Italio}} [[Giuseppe Cavanna]] ([[1929]]-[[1935]]) * {{flago|Italio}} [[Antonio Vojak]] ([[1929]]-[[1935]]) * {{flago|Italio}} [[Amedeo Amadei]] ([[1950]]-[[1956]]) ... * {{flago|Italio}} [[Ottavio Bugatti]] ([[1953]]-[[1961]]) ... * {{flago|Italio}} [[Giuseppe Bruscolotti]] ([[1972]]-[[1988]]) * {{flago|Brazilo}}{{flago|Italio}} [[Sergio Clerici]] ([[1973]]-[[1975]]) * {{flago|Italio}} [[Tarcisio Burgnich]] ([[1974]]-[[1977]]) * {{flago|Italio}} [[Giuseppe Savoldi]] ([[1975]]-[[1979]]) * {{flago|Italio}} [[Luciano Castellini]] ([[1978]]-[[1985]]) sed ĉiam renkontas la saman problemon, ke neniu alia paĝo krom tiu ĉi interesas pri la historiaj nomoj, do se mi lasus la novajn tekstojn, ili ĉiuj estus [[vikipedio:orfo|orfaj tekstoj]] kaj estus minacataj per forigo - do mi ĉiam artefarite devis elpremi el mia klavaro almenaŭ 3 pliajn internajn ligilojn AL la novaj paĝoj. Eĉ se '''krei''' tiel modestan tekston povas relative rapide funkcii, pro la sekva evitado de orfaj tekstoj la paĝokreoj iĝas sufiĉe ambiciaj. Mi tial finas mian teston post tiuj 10 paĝoj, kaj preskaŭ garantias ke la restaj ruĝaj ligiloj ne bluiĝos en la sekvaj 19 jaroj - la 10 ligiloj, kiujn mi hodiaŭ ŝtopis, estis de la 25-a junio 2007, de ekzakte antaŭ 19 jaroj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:53, 25 jun. 2026 (UTC) :Kompreneble, se kiel pri la uruvajano [[Edinson Cavani]] (2010-2013) aŭ la belgo [[Dries Mertens]] (2013-2022) ĉiukaze fariĝas tekstoj de ĉiuj aŭ multaj anoj de la koncerna nacia teamo, eblas profiti de tio kaj havi ankaŭ bluan ligilon ĉi tie, sed pri la itala, belga aŭ urugvaja teamoj en 2026 eĉ ne komenciĝis novaj tekstoj por la naciteamanoj, kaj estas ekstreme malverŝajne ke en tiu situacio nun iu komencus seriojn da e-lingvaj biografioj pri naciaj teamoj de antaŭ 40 aŭ antaŭ 60 jaroj, kiam tute mankas tekstoj pri la aktualaj teamanoj de 2026, kiuj kompreneble en gazetaro kaj aliaj amaskomunikiloj estas multoble pli atentataj ol historiaj homoj de antaŭ 40 kaj antaŭ 60 jaroj...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 25 jun. 2026 (UTC) hfd8uw1y7jd3ifpi1pdqvxbf66l4bh5 0 948065 9413433 2026-06-25T17:36:39Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fabbriche di Vallico | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = | areo = | subdividaĵoj = (ĝis 2013) | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fabbriche di Vergemoli''' ekde 2014 estas nova komun..." 9413433 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fabbriche di Vallico | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = | areo = | subdividaĵoj = (ĝis 2013) | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fabbriche di Vergemoli''' ekde 2014 estas nova [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi interalie konsistas el la antaŭa loĝloko [[Fabbriche di Vallico]]. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la tradicia [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 2yu57wy6z1h8kxtc2f6mr0gdmuh5hnc 9413434 9413433 2026-06-25T17:45:22Z ThomasPusch 1869 9413434 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fabbriche di Vallico | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = | areo = 42,55 | subdividaĵoj = Calomini, Campolemisi, Fabbriche di Vallico (la ĉefloko), [[Fornovolasco]], Gragliana, San Luigi, San Pellegrinetto, Vallico Sopra, Vallico Sotto kaj [[Vergemoli]] | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = | patrono = [[Jakobo la pli aĝa]] | festo = 25-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fabbriche di Vergemoli''' ekde 2014 estas nova [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi konsistas el la antaŭa loĝloko [[Fabbriche di Vallico]], kiu ankoraŭ nun estas la ĉefloko de la nova unuo, kaj el la kromaj eksaj komunumoj [[Fornovolasco]] kaj [[Vergemoli - kaj krome la etaj vilaĝoj Gragliana, San Luigi, San Pellegrinetto, Vallico Sopra kaj Vallico Sotto. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la tradicia [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[dosiero:K1 20056.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|la pitoreska ĉefloko [[Fabbriche di Vallico]]}}]]]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] ivif8b01x2s36cc843zj5xelhbkqdol 9413436 9413434 2026-06-25T17:47:45Z ThomasPusch 1869 9413436 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fabbriche di Vallico | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = | areo = 42,55 | subdividaĵoj = Calomini, Campolemisi, Fabbriche di Vallico (la ĉefloko), [[Fornovolasco]], Gragliana, San Luigi, San Pellegrinetto, Vallico Sopra, Vallico Sotto kaj [[Vergemoli]] | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = | patrono = [[Jakobo la pli aĝa]] | festo = 25-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fabbriche di Vergemoli''' ekde 2014 estas nova [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi konsistas el la antaŭa loĝloko [[Fabbriche di Vallico]], kiu ankoraŭ nun estas la ĉefloko de la nova unuo, kaj el kroma eksa komunumo [[Vergemoli]] - kaj aldone la etaj vilaĝoj Fornovolasco, Gragliana, San Luigi, San Pellegrinetto, Vallico Sopra kaj Vallico Sotto. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la tradicia [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[dosiero:K1 20056.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|la pitoreska ĉefloko [[Fabbriche di Vallico]]}}]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] oxlu9i387xw047m8pjchzr4035w3k8u 9413437 9413436 2026-06-25T17:49:01Z ThomasPusch 1869 9413437 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fabbriche di Vallico | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = | areo = 42,55 | subdividaĵoj = Calomini, Campolemisi, Fabbriche di Vallico (la ĉefloko), [[Fornovolasco]], Gragliana, San Luigi, San Pellegrinetto, Vallico Sopra, Vallico Sotto kaj [[Vergemoli]] | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = | patrono = [[Jakobo la pli aĝa]] | festo = 25-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fabbriche di Vergemoli''' ekde 2014 estas nova [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi konsistas el la antaŭa loĝloko [[Fabbriche di Vallico]], kiu ankoraŭ nun estas la ĉefloko de la nova unuo, kaj el kroma eksa komunumo [[Vergemoli]] - kaj aldone la etaj vilaĝoj Fornovolasco, Gragliana, San Luigi, San Pellegrinetto, Vallico Sopra kaj Vallico Sotto. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la tradicia [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[dosiero:K1 20056.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|la pitoreska ĉefloko [[Fabbriche di Vallico]]}}]] [[dosiero:Fornovolasco2006c.JPG|eta|maldekstra|230ra|{{centre|nova ponto de la vilaĝo Fornovolasco}}]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 3igf49tqk2akhcu0rcb7jxcgakznpu4 9413438 9413437 2026-06-25T17:49:28Z ThomasPusch 1869 9413438 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fabbriche di Vallico | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = | areo = 42,55 | subdividaĵoj = Calomini, Campolemisi, Fabbriche di Vallico (la ĉefloko), Fornovolasco, Gragliana, San Luigi, San Pellegrinetto, Vallico Sopra, Vallico Sotto kaj [[Vergemoli]] | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = | patrono = [[Jakobo la pli aĝa]] | festo = 25-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fabbriche di Vergemoli''' ekde 2014 estas nova [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi konsistas el la antaŭa loĝloko [[Fabbriche di Vallico]], kiu ankoraŭ nun estas la ĉefloko de la nova unuo, kaj el kroma eksa komunumo [[Vergemoli]] - kaj aldone la etaj vilaĝoj Fornovolasco, Gragliana, San Luigi, San Pellegrinetto, Vallico Sopra kaj Vallico Sotto. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la tradicia [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[dosiero:K1 20056.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|la pitoreska ĉefloko [[Fabbriche di Vallico]]}}]] [[dosiero:Fornovolasco2006c.JPG|eta|maldekstra|230ra|{{centre|nova ponto de la vilaĝo Fornovolasco}}]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 56ckwohx1tt8u9u53svmtdq6xezfzpz 9413459 9413438 2026-06-25T19:16:39Z ThomasPusch 1869 9413459 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fabbriche di Vallico | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = | areo = 42,55 | subdividaĵoj = Calomini, Campolemisi, Fabbriche di Vallico (la ĉefloko), Fornovolasco, Gragliana, San Luigi, San Pellegrinetto, Vallico Sopra, Vallico Sotto kaj [[Vergemoli]] | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = | patrono = [[Jakobo la pli aĝa]] | festo = 25-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fabbriche di Vergemoli''' ekde 2014 estas nova [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi konsistas el la antaŭa loĝloko [[Fabbriche di Vallico]], kiu ankoraŭ nun estas la ĉefloko de la nova unuo, kaj el kroma eksa komunumo [[Vergemoli]] - kaj aldone la etaj vilaĝoj Fornovolasco, Gragliana, San Luigi, San Pellegrinetto, Vallico Sopra kaj Vallico Sotto. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}}, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[dosiero:K1 20056.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|la pitoreska ĉefloko [[Fabbriche di Vallico]]}}]] [[dosiero:Fornovolasco2006c.JPG|eta|maldekstra|230ra|{{centre|nova ponto de la vilaĝo Fornovolasco}}]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 912jyepoogohd7y8wpicbm6z1cc3rbn 9413462 9413459 2026-06-25T19:26:32Z ThomasPusch 1869 9413462 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fabbriche di Vallico | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = | areo = 42,55 | subdividaĵoj = Calomini, Campolemisi, Fabbriche di Vallico (la ĉefloko), Fornovolasco, Gragliana, San Luigi, San Pellegrinetto, Vallico Sopra, Vallico Sotto kaj [[Vergemoli]] | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = | patrono = [[Jakobo la pli aĝa]] <!--{{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} --> | festo = 25-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fabbriche di Vergemoli''' ekde 2014 estas nova [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi konsistas el la antaŭa loĝloko [[Fabbriche di Vallico]], kiu ankoraŭ nun estas la ĉefloko de la nova unuo, kaj el kroma eksa komunumo [[Vergemoli]] - kaj aldone la etaj vilaĝoj Fornovolasco, Gragliana, San Luigi, San Pellegrinetto, Vallico Sopra kaj Vallico Sotto. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sanktulo [[Jakobo la pli aĝa]], kies memortago, la 25-a de julio, sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[dosiero:K1 20056.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|la pitoreska ĉefloko [[Fabbriche di Vallico]]}}]] [[dosiero:Fornovolasco2006c.JPG|eta|maldekstra|230ra|{{centre|nova ponto de la vilaĝo Fornovolasco}}]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] hi9kw51geuw3w56isbz3sx5yq63xkce 9413463 9413462 2026-06-25T19:27:22Z ThomasPusch 1869 9413463 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fabbriche di Vallico | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = | areo = 42,55 | subdividaĵoj = Calomini, Campolemisi, Fabbriche di Vallico (la ĉefloko), Fornovolasco, Gragliana, San Luigi, San Pellegrinetto, Vallico Sopra, Vallico Sotto kaj [[Vergemoli]] | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = | patrono = [[Jakobo la pli aĝa]] <!--{{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} --> | festo = 25-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fabbriche di Vergemoli''' - {{prononco|FAbrike di verĜEmoli}} - ekde 2014 estas nova [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi konsistas el la antaŭa loĝloko [[Fabbriche di Vallico]], kiu ankoraŭ nun estas la ĉefloko de la nova unuo, kaj el kroma eksa komunumo [[Vergemoli]] - kaj aldone la etaj vilaĝoj Fornovolasco, Gragliana, San Luigi, San Pellegrinetto, Vallico Sopra kaj Vallico Sotto. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sanktulo [[Jakobo la pli aĝa]], kies memortago, la 25-a de julio, sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[dosiero:K1 20056.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|la pitoreska ĉefloko [[Fabbriche di Vallico]]}}]] [[dosiero:Fornovolasco2006c.JPG|eta|maldekstra|230ra|{{centre|nova ponto de la vilaĝo Fornovolasco}}]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] dk3uknfmasjzr0ptorbne5of78bnq27 9413522 9413463 2026-06-25T20:39:12Z ThomasPusch 1869 9413522 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Fabbriche di Vallico | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio TOS}} | provinco = {{Italio LU}} | alto = | areo = 42,55 | subdividaĵoj = Calomini, Campolemisi, Fabbriche di Vallico (la ĉefloko), Fornovolasco, Gragliana, San Luigi, San Pellegrinetto, Vallico Sopra, Vallico Sotto kaj [[Vergemoli]] | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = | patrono = [[Jakobo la pli aĝa]] <!--{{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} --> | festo = 25-a de julio | tipo1= reliefo | zomo = 10 }} '''Fabbriche di Vergemoli''' - {{prononco|FAbrike di verĜEmoli}} - ekde 2014 estas nova [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi konsistas el la antaŭa loĝloko [[Fabbriche di Vallico]], kiu ankoraŭ nun estas la ĉefloko de la nova unuo, kaj el kroma eksa komunumo [[Vergemoli]] - kaj aldone la etaj vilaĝoj Fornovolasco, Gragliana, San Luigi, San Pellegrinetto, Vallico Sopra kaj Vallico Sotto. La komunumo situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Toskanio]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Luko]] (''Lucca''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sanktulo [[Jakobo la pli aĝa]], kies memortago, la 25-a de julio, sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[dosiero:K1 20056.jpg|eta|maldekstra|230ra|{{centre|la pitoreska ĉefloko [[Fabbriche di Vallico]]}}]] [[dosiero:Fornovolasco2006c.JPG|eta|maldekstra|230ra|{{centre|nova ponto de la vilaĝo Fornovolasco}}]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Toskanio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] tqlqfn6c0udow01v0d6zt85c7ix96zj 0 948066 9413536 2026-06-25T21:27:36Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Hayange]] 9413536 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Hayange]] 4m5j5lpnq494e6vb9v882nfj28vzc0h 1 948067 9413559 2026-06-25T22:39:40Z ThomasPusch 1869 /* Demografio malaktuala je KVARONJARCENTO */ nova sekcio 9413559 wikitext text/x-wiki == Demografio malaktuala je KVARONJARCENTO == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6) ImageSize = width:455 height:373 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:15000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from:0 till: 8196 bar:1871 from:0 till: 8858 bar:1881 from:0 till: 9518 bar:1901 from:0 till: 10530 bar:1911 from:0 till: 11596 bar:1921 from:0 till: 12280 bar:1931 from:0 till: 12986 bar:1936 from:0 till: 12655 bar:1951 from:0 till: 11573 bar:1961 from:0 till: 12391 bar:1971 from:0 till: 13176 bar:1981 from:0 till: 13038 bar:1991 from:0 till: 12731 bar:2001 from:0 till: 12706 PlotData= bar:1861 at: 8196 fontsize:S text: 8.196 shift:(-8,5) bar:1871 at: 8858 fontsize:S text: 8.858 shift:(-10,5) bar:1881 at: 9518 fontsize:S text: 9.518 shift:(-10,5) bar:1901 at: 10530 fontsize:S text: 10.530 shift:(-10,5) bar:1911 at: 11596 fontsize:S text: 11.596 shift:(-10,5) bar:1921 at: 12280 fontsize:S text: 12.280 shift:(-10,5) bar:1931 at: 12986 fontsize:S text: 12.986 shift:(-10,5) bar:1936 at: 12655 fontsize:S text: 12.655 shift:(-10,5) bar:1951 at: 11573 fontsize:S text: 11.573 shift:(-10,5) bar:1961 at: 12391 fontsize:S text: 12.391 shift:(-10,5) bar:1971 at: 13176 fontsize:S text: 13.176 shift:(-10,5) bar:1981 at: 13038 fontsize:S text: 13.038 shift:(-10,5) bar:1991 at: 12731 fontsize:S text: 12.731 shift:(-10,5) bar:2001 at: 12706 fontsize:S text: 12.706 shift:(-10,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datumoj [[ISTAT]] </timeline> La "demografia grafikaĵo" nun estas je 25 jaroj malaktuala, je KVARONJARCENTO. Io tia ne akcepteblas. Se vi volas, elpensu iun mekanismon, kiu restos aktuala, aŭ nun enigu la datumojn de 2011 kaj 2021, kaj faru sanktan promeson, ĉi-tien reveni en 2032, 2042 kaj 2052 por tiam enmeti la datumojn de 2031, 2041 kaj 2051 !!! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:39, 25 jun. 2026 (UTC) ic8reyg7r2f6rq23zg1grjao4214xka 0 948068 9413572 2026-06-25T23:03:07Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Apuanaj Alpoj]] 9413572 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Apuanaj Alpoj]] 3ydv528v2j6wec5fwfhanhnao0akuzt 0 948069 9413578 2026-06-25T23:10:37Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Universitato de Pizo]] 9413578 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Universitato de Pizo]] ow5f04saf0l3x59zsqk1f506zf72ng8 3 948070 9413597 2026-06-25T23:31:33Z ~2026-36786-64 259360 /* a117be8aced8c0ca */ nova sekcio 9413597 wikitext text/x-wiki == a117be8aced8c0ca == njybqdy099@gmail.com [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2026-36786-64|&#126;2026-36786-64]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2026-36786-64|diskuto]]) 23:31, 25 jun. 2026 (UTC) 7odbmml311h2pror6qcuumijloz5qt5 9413604 9413597 2026-06-25T23:39:46Z Arbarulo 135469 vandalado 9413604 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 948071 9413615 2026-06-26T00:07:25Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Kurtkrura grundokoracio |koloro = pink |dosiero = Short-legged Ground-roller, Masoala National Park, Madagascar.jpg | dosiero larĝo=220px |priskribo de dosiero = |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=220px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Brakipteraciedoj]] ''Brachypteraciidae'' |genro =..." 9413615 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Kurtkrura grundokoracio |koloro = pink |dosiero = Short-legged Ground-roller, Masoala National Park, Madagascar.jpg | dosiero larĝo=220px |priskribo de dosiero = |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=220px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Brakipteraciedoj]] ''Brachypteraciidae'' |genro = ''[[Brachypteracias]]'' |specio = '''Kurtkrura grundokoracio''' ''B. leptosomus'' |statuso = VU | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2023 |title=''Brachypteracias leptosomus'' |article-number=e.T22682931A232610024 |doi=10.2305/IUCN.UK.2023-1.RLTS.T22682931A232610024.en}}</ref> |dunomo = ''Brachypteracias leptosomus'' |dunomo aŭtoritato = ([[René-Primevère Lesson|Lesson]], 1833) |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Kurtkrura grundokoracio'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Brachypteracias leptosomus''), estas membro de la familio [[Brakipteraciedoj]] kaj la nura vivanta specio de la genro ''[[Brachypteracias]]''. Ĝi estas [[endemio|endemia]] de [[Madagaskaro]]. Ĝi estas minacata pro [[habitatoperdo]]. ==Taksonomio kaj sistematiko== The short-legged ground roller is the only extant species in the genus ''Brachypteracias,'' although a fossil species, ''[[Ampoza ground roller|Brachypteracias langrandi]]'', has been described.<ref name="Goodman">{{cite journal|last1=Goodman|first1=Steven M.|title=A description of a new species of (Family Brachypteraciidae) from the Holocene of Madagascar|journal=Ostrich|date=January 2000|volume=71|issue=1–2|pages=318–322|doi=10.1080/00306525.2000.9639941|s2cid=83685435}}</ref> The short-legged ground roller is more arboreal than other ground rollers, and may represent the ancestral form of the family.<ref name="HBW family" >Langrand, O. (2017). Ground-rollers (Brachypteraciidae). In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (retrieved from http://www.hbw.com/node/52276 on 20 March 2017).</ref> The genus ''Brachypteracias'' once included the [[scaly ground roller]], but a 2001 study of the DNA of the family found that the two are not closely related. The same study found that the short-legged ground roller is [[Basal (phylogenetics)|basal]] in the family.<ref name="Kirchman">{{cite journal|last1=Kirchman|first1=Jeremy J.|last2=Hackett|first2=Shannon J.|last3=Goodman|first3=Steven M.|last4=Bates|first4=John M.|title=Phylogeny and Systematics of Ground Rollers (Brachypteraciidae) of Madagascar|journal=The Auk|date=2001|volume=118|issue=4|page=849|doi=10.1642/0004-8038(2001)118[0849:PASOGR]2.0.CO;2|doi-access=free}}</ref> The genus name is derived from the [[Ancient Greek]] ''brakhupteros'' for short-winged.<ref name="Jobling" >Jobling, J. A. (2017). [http://www.hbw.com/dictionary/key-to-scientific-names-in-ornithology?name=Brachypteracias ''Brachypteracias'' in Key to Scientific Names in Ornithology]. In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2017). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (retrieved from www.hbw.com).</ref> The species name ''leptosomus'' is also of Greek origin, and is derived from ''leptos'' for delicate and ''sōma'' for body.<ref>Jobling, J. A. (2017). [http://www.hbw.com/dictionary/key-to-scientific-names-in-ornithology?name=leptosomus ''leptosomus'' in Key to Scientific Names in Ornithology]. In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2017). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (retrieved from www.hbw.com).</ref> ==Distribuo kaj habitato== The short-legged ground roller is [[Endemism|endemic]] to [[Madagascar]], where it is present in the northern part of the island through the eastern coast, to the southern end of the island. Its natural [[habitat]] is humid tropical moist lowland [[forest]]s, from sea-level to {{convert|1500|m|ft|abbr=on}}, although it is more common at lower altitudes. It is almost exclusively found in mature closed forest with large trees, but it can also be found on slopes with numerous saplings. It is rarely seen in disturbed forests.<ref name="HBW" >Langrand, O. & Kirwan, G.M. (2017). Short-legged Ground-roller (''Brachypteracias leptosomus''). In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (retrieved from http://www.hbw.com/node/55865 on 20 March 2017).</ref> ==Aspekto== [[File:Short-legged Ground-Roller - Masoala - Madagascar S4E7329 (15101189650).jpg|thumb|The throat of this species is puffy]] The short-legged ground roller has a large head and bill, and a puffy throat. It is the largest forest ground roller, and is stouter than the other species (except for the scaly ground roller).<ref name="HBW family" /> It measures {{convert|30|to(-)|38|cm|in|abbr=on}} in length, and weighs {{convert|154|-|217|g|abbr=on}}. Where sexed individuals have been weighed, the males were heavier, but the sample size was small. Females are smaller in other body measurements, for example the [[Wing chord (biology)|wing chord]] length, which is {{convert|138|to(-)|143|mm|in|abbr=on}} in females compared to {{convert|140|to(-)|152|mm|in|abbr=on}} in males.<ref name="HBW" /> As the name suggests, the legs are short for the family, but contrary to its generic name, the wings are the longest in the family, making this the most arboreal species, but it is still not a strong flier.<ref name="HBW family" /> Like the other members of the family, the [[plumage]] is cryptic.<ref name="HBW family" /> ==Kutimaro== The short-legged ground roller is a secretive species that has only been limitedly studied. Everything that is known about the behaviour of the species has come from a single systematic study of a single pair in [[Masoala National Park]], and from incidental observations of other birds.<ref name="Thorstrom">{{cite journal|last1=Thorstrom|first1=Russell|last2=Lind|first2=Johan|title=First nest description, breeding, ranging and foraging behaviour of the Short-legged Ground-Roller Brachypteracias leptosomus in Madagascar|journal=Ibis|date=3 April 2008|volume=141|issue=4|pages=569–576|doi=10.1111/j.1474-919X.1999.tb07364.x}}</ref> ==Statuso kaj konservado== The short-legged ground roller is considered to be fairly common in its natural habitat. Nevertheless, it is considered to be threatened with extinction due to the rapid loss of its habitat to slash and burns for subsistence agriculture. Its habitat is also considered to be threatened by [[climate change]]. Modelling of habitat change due to climate change predicts that the species may lose up to 62% of its current habitat.<ref name="climate change">{{cite journal|last1=Andriamasimanana|first1=Rado H.|last2=Cameron|first2=Alison|title=Predicting the impacts of climate change on the distribution of threatened forest-restricted birds in Madagascar|journal=Ecology and Evolution|date=April 2013|volume=3|issue=4|pages=763–769|doi=10.1002/ece3.497|pmid=23610622|pmc=3631392}}</ref> The species is also hunted.<ref name="HBW family" /> == Referencoj == {{Referencoj}} * ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8 * BirdLife International (2007a): [ [https://web.archive.org/web/20070828022837/http://www.birdlife.org/action/science/species/global_species_programme/whats_new.html 2006-2007 Red List status changes] ]. Alirita en 2007-AŬG-26. * BirdLife International (2007b): [http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1044&m=0 Eurystomus azureus - BirdLife Species Factsheet]. Alirita en 2007-AŬG-26. == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Brachypteracias leptosomus}} *[http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/short-legged-ground-roller-brachypteracias-leptosomus BirdLife Species Factsheet.] {{Portalo Biologio}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] 1nsnlqvf3dekpf4bhwfnzfgzzgjwtqm 9413618 9413615 2026-06-26T00:23:01Z Kani 670 /* Taksonomio kaj sistematiko */ 9413618 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Kurtkrura grundokoracio |koloro = pink |dosiero = Short-legged Ground-roller, Masoala National Park, Madagascar.jpg | dosiero larĝo=220px |priskribo de dosiero = |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=220px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Brakipteraciedoj]] ''Brachypteraciidae'' |genro = ''[[Brachypteracias]]'' |specio = '''Kurtkrura grundokoracio''' ''B. leptosomus'' |statuso = VU | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2023 |title=''Brachypteracias leptosomus'' |article-number=e.T22682931A232610024 |doi=10.2305/IUCN.UK.2023-1.RLTS.T22682931A232610024.en}}</ref> |dunomo = ''Brachypteracias leptosomus'' |dunomo aŭtoritato = ([[René-Primevère Lesson|Lesson]], 1833) |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Kurtkrura grundokoracio'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Brachypteracias leptosomus''), estas membro de la familio [[Brakipteraciedoj]] kaj la nura vivanta specio de la genro ''[[Brachypteracias]]''. Ĝi estas [[endemio|endemia]] de [[Madagaskaro]]. Ĝi estas minacata pro [[habitatoperdo]]. ==Taksonomio kaj sistematiko== La Kurtkrura grundokoracio estas la sola ekzistanta specio en la genro ''Brachypteracias'', kvankam ankaŭ fosilia specio, ''Brachypteracias langrandi'', estis priskribita.<ref name="Goodman">{{cite journal|last1=Goodman|first1=Steven M.|title=A description of a new species of (Family Brachypteraciidae) from the Holocene of Madagascar|journal=Ostrich|date=Januaro 2000|volume=71|issue=1–2|pages=318–322|doi=10.1080/00306525.2000.9639941|s2cid=83685435}}</ref> La Kurtkrura grundokoracio estas pli arbarema ol aliaj grundokoracioj, kaj povas reprezenti la praulan formon de la familio.<ref name="HBW family" >Langrand, O. (2017). Ground-rollers (Brachypteraciidae). En: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eld.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (alirita el [http://www.hbw.com/node/52276] la 20an de Marto 2017).</ref> La genro ''Brachypteracias'' iam inkluzivis la [[Skvama grundokoracio|skvaman grundokoracion]], sed studo de la [[DNA]] de la familio en 2001 trovis, ke ambuax ne estas tiom proksime parencaj. La sama studo trovis, ke la Kurtkrura grundokoracio estas baza en la familio.<ref name="Kirchman">{{cite journal|last1=Kirchman|first1=Jeremy J.|last2=Hackett|first2=Shannon J.|last3=Goodman|first3=Steven M.|last4=Bates|first4=John M.|title=Phylogeny and Systematics of Ground Rollers (Brachypteraciidae) of Madagascar|journal=The Auk|date=2001|volume=118|issue=4|page=849|doi=10.1642/0004-8038(2001)118[0849:PASOGR]2.0.CO;2|doi-access=free}}</ref> La genronomo devenas de la antikvgreka vorto ''braĥipteros'' por ''mallongflugila''.<ref name="Jobling" >Jobling, J. A. (2017). [http://www.hbw.com/dictionary/key-to-scientific-names-in-ornithology?name=Brachypteracias ''Brachypteracias'' in Key to Scientific Names in Ornithology]. En: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2017). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (alirita el www.hbw.com).</ref> Ankaŭ la [[specia epiteto]] ''leptosomus'' estas de greka origino, kaj devenas de ''leptos'' por ''delikata'' kaj ''sōma'' por ''korpo''.<ref>Jobling, J. A. (2017). [http://www.hbw.com/dictionary/key-to-scientific-names-in-ornithology?name=leptosomus ''leptosomus'' in Key to Scientific Names in Ornithology]. In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2017). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (retrieved from www.hbw.com).</ref> ==Distribuo kaj habitato== The short-legged ground roller is [[Endemism|endemic]] to [[Madagascar]], where it is present in the northern part of the island through the eastern coast, to the southern end of the island. Its natural [[habitat]] is humid tropical moist lowland [[forest]]s, from sea-level to {{convert|1500|m|ft|abbr=on}}, although it is more common at lower altitudes. It is almost exclusively found in mature closed forest with large trees, but it can also be found on slopes with numerous saplings. It is rarely seen in disturbed forests.<ref name="HBW" >Langrand, O. & Kirwan, G.M. (2017). Short-legged Ground-roller (''Brachypteracias leptosomus''). In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (retrieved from http://www.hbw.com/node/55865 on 20 March 2017).</ref> ==Aspekto== [[File:Short-legged Ground-Roller - Masoala - Madagascar S4E7329 (15101189650).jpg|thumb|The throat of this species is puffy]] The short-legged ground roller has a large head and bill, and a puffy throat. It is the largest forest ground roller, and is stouter than the other species (except for the scaly ground roller).<ref name="HBW family" /> It measures {{convert|30|to(-)|38|cm|in|abbr=on}} in length, and weighs {{convert|154|-|217|g|abbr=on}}. Where sexed individuals have been weighed, the males were heavier, but the sample size was small. Females are smaller in other body measurements, for example the [[Wing chord (biology)|wing chord]] length, which is {{convert|138|to(-)|143|mm|in|abbr=on}} in females compared to {{convert|140|to(-)|152|mm|in|abbr=on}} in males.<ref name="HBW" /> As the name suggests, the legs are short for the family, but contrary to its generic name, the wings are the longest in the family, making this the most arboreal species, but it is still not a strong flier.<ref name="HBW family" /> Like the other members of the family, the [[plumage]] is cryptic.<ref name="HBW family" /> ==Kutimaro== The short-legged ground roller is a secretive species that has only been limitedly studied. Everything that is known about the behaviour of the species has come from a single systematic study of a single pair in [[Masoala National Park]], and from incidental observations of other birds.<ref name="Thorstrom">{{cite journal|last1=Thorstrom|first1=Russell|last2=Lind|first2=Johan|title=First nest description, breeding, ranging and foraging behaviour of the Short-legged Ground-Roller Brachypteracias leptosomus in Madagascar|journal=Ibis|date=3 April 2008|volume=141|issue=4|pages=569–576|doi=10.1111/j.1474-919X.1999.tb07364.x}}</ref> ==Statuso kaj konservado== The short-legged ground roller is considered to be fairly common in its natural habitat. Nevertheless, it is considered to be threatened with extinction due to the rapid loss of its habitat to slash and burns for subsistence agriculture. Its habitat is also considered to be threatened by [[climate change]]. Modelling of habitat change due to climate change predicts that the species may lose up to 62% of its current habitat.<ref name="climate change">{{cite journal|last1=Andriamasimanana|first1=Rado H.|last2=Cameron|first2=Alison|title=Predicting the impacts of climate change on the distribution of threatened forest-restricted birds in Madagascar|journal=Ecology and Evolution|date=April 2013|volume=3|issue=4|pages=763–769|doi=10.1002/ece3.497|pmid=23610622|pmc=3631392}}</ref> The species is also hunted.<ref name="HBW family" /> == Referencoj == {{Referencoj}} * ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8 * BirdLife International (2007a): [ [https://web.archive.org/web/20070828022837/http://www.birdlife.org/action/science/species/global_species_programme/whats_new.html 2006-2007 Red List status changes] ]. Alirita en 2007-AŬG-26. * BirdLife International (2007b): [http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1044&m=0 Eurystomus azureus - BirdLife Species Factsheet]. Alirita en 2007-AŬG-26. == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Brachypteracias leptosomus}} *[http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/short-legged-ground-roller-brachypteracias-leptosomus BirdLife Species Factsheet.] {{Portalo Biologio}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] slv9ako1dxghilmo9av188g56p9qjrw 9413620 9413618 2026-06-26T00:26:34Z Kani 670 /* Distribuo kaj habitato */ 9413620 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Kurtkrura grundokoracio |koloro = pink |dosiero = Short-legged Ground-roller, Masoala National Park, Madagascar.jpg | dosiero larĝo=220px |priskribo de dosiero = |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=220px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Brakipteraciedoj]] ''Brachypteraciidae'' |genro = ''[[Brachypteracias]]'' |specio = '''Kurtkrura grundokoracio''' ''B. leptosomus'' |statuso = VU | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2023 |title=''Brachypteracias leptosomus'' |article-number=e.T22682931A232610024 |doi=10.2305/IUCN.UK.2023-1.RLTS.T22682931A232610024.en}}</ref> |dunomo = ''Brachypteracias leptosomus'' |dunomo aŭtoritato = ([[René-Primevère Lesson|Lesson]], 1833) |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Kurtkrura grundokoracio'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Brachypteracias leptosomus''), estas membro de la familio [[Brakipteraciedoj]] kaj la nura vivanta specio de la genro ''[[Brachypteracias]]''. Ĝi estas [[endemio|endemia]] de [[Madagaskaro]]. Ĝi estas minacata pro [[habitatoperdo]]. ==Taksonomio kaj sistematiko== La Kurtkrura grundokoracio estas la sola ekzistanta specio en la genro ''Brachypteracias'', kvankam ankaŭ fosilia specio, ''Brachypteracias langrandi'', estis priskribita.<ref name="Goodman">{{cite journal|last1=Goodman|first1=Steven M.|title=A description of a new species of (Family Brachypteraciidae) from the Holocene of Madagascar|journal=Ostrich|date=Januaro 2000|volume=71|issue=1–2|pages=318–322|doi=10.1080/00306525.2000.9639941|s2cid=83685435}}</ref> La Kurtkrura grundokoracio estas pli arbarema ol aliaj grundokoracioj, kaj povas reprezenti la praulan formon de la familio.<ref name="HBW family" >Langrand, O. (2017). Ground-rollers (Brachypteraciidae). En: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eld.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (alirita el [http://www.hbw.com/node/52276] la 20an de Marto 2017).</ref> La genro ''Brachypteracias'' iam inkluzivis la [[Skvama grundokoracio|skvaman grundokoracion]], sed studo de la [[DNA]] de la familio en 2001 trovis, ke ambuax ne estas tiom proksime parencaj. La sama studo trovis, ke la Kurtkrura grundokoracio estas baza en la familio.<ref name="Kirchman">{{cite journal|last1=Kirchman|first1=Jeremy J.|last2=Hackett|first2=Shannon J.|last3=Goodman|first3=Steven M.|last4=Bates|first4=John M.|title=Phylogeny and Systematics of Ground Rollers (Brachypteraciidae) of Madagascar|journal=The Auk|date=2001|volume=118|issue=4|page=849|doi=10.1642/0004-8038(2001)118[0849:PASOGR]2.0.CO;2|doi-access=free}}</ref> La genronomo devenas de la antikvgreka vorto ''braĥipteros'' por ''mallongflugila''.<ref name="Jobling" >Jobling, J. A. (2017). [http://www.hbw.com/dictionary/key-to-scientific-names-in-ornithology?name=Brachypteracias ''Brachypteracias'' in Key to Scientific Names in Ornithology]. En: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2017). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (alirita el www.hbw.com).</ref> Ankaŭ la [[specia epiteto]] ''leptosomus'' estas de greka origino, kaj devenas de ''leptos'' por ''delikata'' kaj ''sōma'' por ''korpo''.<ref>Jobling, J. A. (2017). [http://www.hbw.com/dictionary/key-to-scientific-names-in-ornithology?name=leptosomus ''leptosomus'' in Key to Scientific Names in Ornithology]. In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2017). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (retrieved from www.hbw.com).</ref> ==Distribuo kaj habitato== La Kurtkrura grundokoracio estas [[endemio]] de [[Madagaskaro]], kie ĝi ĉeestas en la norda parto de la insulo tra la orienta marbordo, ĝis la suda fino de la insulo. Ĝia natura vivejo estas humidaj tropikaj malsekaj arbaroj de malaltaj teroj, de marnivelo ĝis 1,500 m, kvankam ĝi estas pli ofta je pli malaltaj altitudoj. Ĝi preskaŭ ekskluzive troviĝas en matura fermita arbaro kun grandaj arboj, sed ĝi ankaŭ povas esti trovita sur deklivoj kun multaj arbustoj. Ĝi malofte videblas en ĝenitaj arbaroj.<ref name="HBW" >Langrand, O. & Kirwan, G.M. (2017). Short-legged Ground-roller (''Brachypteracias leptosomus''). En: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eld.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (alirita el [http://www.hbw.com/node/55865] la 20an de Marto 2017).</ref> ==Aspekto== [[File:Short-legged Ground-Roller - Masoala - Madagascar S4E7329 (15101189650).jpg|thumb|The throat of this species is puffy]] The short-legged ground roller has a large head and bill, and a puffy throat. It is the largest forest ground roller, and is stouter than the other species (except for the scaly ground roller).<ref name="HBW family" /> It measures {{convert|30|to(-)|38|cm|in|abbr=on}} in length, and weighs {{convert|154|-|217|g|abbr=on}}. Where sexed individuals have been weighed, the males were heavier, but the sample size was small. Females are smaller in other body measurements, for example the [[Wing chord (biology)|wing chord]] length, which is {{convert|138|to(-)|143|mm|in|abbr=on}} in females compared to {{convert|140|to(-)|152|mm|in|abbr=on}} in males.<ref name="HBW" /> As the name suggests, the legs are short for the family, but contrary to its generic name, the wings are the longest in the family, making this the most arboreal species, but it is still not a strong flier.<ref name="HBW family" /> Like the other members of the family, the [[plumage]] is cryptic.<ref name="HBW family" /> ==Kutimaro== The short-legged ground roller is a secretive species that has only been limitedly studied. Everything that is known about the behaviour of the species has come from a single systematic study of a single pair in [[Masoala National Park]], and from incidental observations of other birds.<ref name="Thorstrom">{{cite journal|last1=Thorstrom|first1=Russell|last2=Lind|first2=Johan|title=First nest description, breeding, ranging and foraging behaviour of the Short-legged Ground-Roller Brachypteracias leptosomus in Madagascar|journal=Ibis|date=3 April 2008|volume=141|issue=4|pages=569–576|doi=10.1111/j.1474-919X.1999.tb07364.x}}</ref> ==Statuso kaj konservado== The short-legged ground roller is considered to be fairly common in its natural habitat. Nevertheless, it is considered to be threatened with extinction due to the rapid loss of its habitat to slash and burns for subsistence agriculture. Its habitat is also considered to be threatened by [[climate change]]. Modelling of habitat change due to climate change predicts that the species may lose up to 62% of its current habitat.<ref name="climate change">{{cite journal|last1=Andriamasimanana|first1=Rado H.|last2=Cameron|first2=Alison|title=Predicting the impacts of climate change on the distribution of threatened forest-restricted birds in Madagascar|journal=Ecology and Evolution|date=April 2013|volume=3|issue=4|pages=763–769|doi=10.1002/ece3.497|pmid=23610622|pmc=3631392}}</ref> The species is also hunted.<ref name="HBW family" /> == Referencoj == {{Referencoj}} * ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8 * BirdLife International (2007a): [ [https://web.archive.org/web/20070828022837/http://www.birdlife.org/action/science/species/global_species_programme/whats_new.html 2006-2007 Red List status changes] ]. Alirita en 2007-AŬG-26. * BirdLife International (2007b): [http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1044&m=0 Eurystomus azureus - BirdLife Species Factsheet]. Alirita en 2007-AŬG-26. == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Brachypteracias leptosomus}} *[http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/short-legged-ground-roller-brachypteracias-leptosomus BirdLife Species Factsheet.] {{Portalo Biologio}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] t3iwwjaxzrhoxwnkvedi72sacn7ywdm 9413622 9413620 2026-06-26T00:32:01Z Kani 670 /* Aspekto */ 9413622 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Kurtkrura grundokoracio |koloro = pink |dosiero = Short-legged Ground-roller, Masoala National Park, Madagascar.jpg | dosiero larĝo=220px |priskribo de dosiero = |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=220px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Brakipteraciedoj]] ''Brachypteraciidae'' |genro = ''[[Brachypteracias]]'' |specio = '''Kurtkrura grundokoracio''' ''B. leptosomus'' |statuso = VU | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2023 |title=''Brachypteracias leptosomus'' |article-number=e.T22682931A232610024 |doi=10.2305/IUCN.UK.2023-1.RLTS.T22682931A232610024.en}}</ref> |dunomo = ''Brachypteracias leptosomus'' |dunomo aŭtoritato = ([[René-Primevère Lesson|Lesson]], 1833) |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Kurtkrura grundokoracio'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Brachypteracias leptosomus''), estas membro de la familio [[Brakipteraciedoj]] kaj la nura vivanta specio de la genro ''[[Brachypteracias]]''. Ĝi estas [[endemio|endemia]] de [[Madagaskaro]]. Ĝi estas minacata pro [[habitatoperdo]]. ==Taksonomio kaj sistematiko== La Kurtkrura grundokoracio estas la sola ekzistanta specio en la genro ''Brachypteracias'', kvankam ankaŭ fosilia specio, ''Brachypteracias langrandi'', estis priskribita.<ref name="Goodman">{{cite journal|last1=Goodman|first1=Steven M.|title=A description of a new species of (Family Brachypteraciidae) from the Holocene of Madagascar|journal=Ostrich|date=Januaro 2000|volume=71|issue=1–2|pages=318–322|doi=10.1080/00306525.2000.9639941|s2cid=83685435}}</ref> La Kurtkrura grundokoracio estas pli arbarema ol aliaj grundokoracioj, kaj povas reprezenti la praulan formon de la familio.<ref name="HBW family" >Langrand, O. (2017). Ground-rollers (Brachypteraciidae). En: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eld.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (alirita el [http://www.hbw.com/node/52276] la 20an de Marto 2017).</ref> La genro ''Brachypteracias'' iam inkluzivis la [[Skvama grundokoracio|skvaman grundokoracion]], sed studo de la [[DNA]] de la familio en 2001 trovis, ke ambuax ne estas tiom proksime parencaj. La sama studo trovis, ke la Kurtkrura grundokoracio estas baza en la familio.<ref name="Kirchman">{{cite journal|last1=Kirchman|first1=Jeremy J.|last2=Hackett|first2=Shannon J.|last3=Goodman|first3=Steven M.|last4=Bates|first4=John M.|title=Phylogeny and Systematics of Ground Rollers (Brachypteraciidae) of Madagascar|journal=The Auk|date=2001|volume=118|issue=4|page=849|doi=10.1642/0004-8038(2001)118[0849:PASOGR]2.0.CO;2|doi-access=free}}</ref> La genronomo devenas de la antikvgreka vorto ''braĥipteros'' por ''mallongflugila''.<ref name="Jobling" >Jobling, J. A. (2017). [http://www.hbw.com/dictionary/key-to-scientific-names-in-ornithology?name=Brachypteracias ''Brachypteracias'' in Key to Scientific Names in Ornithology]. En: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2017). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (alirita el www.hbw.com).</ref> Ankaŭ la [[specia epiteto]] ''leptosomus'' estas de greka origino, kaj devenas de ''leptos'' por ''delikata'' kaj ''sōma'' por ''korpo''.<ref>Jobling, J. A. (2017). [http://www.hbw.com/dictionary/key-to-scientific-names-in-ornithology?name=leptosomus ''leptosomus'' in Key to Scientific Names in Ornithology]. In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2017). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (retrieved from www.hbw.com).</ref> ==Distribuo kaj habitato== La Kurtkrura grundokoracio estas [[endemio]] de [[Madagaskaro]], kie ĝi ĉeestas en la norda parto de la insulo tra la orienta marbordo, ĝis la suda fino de la insulo. Ĝia natura vivejo estas humidaj tropikaj malsekaj arbaroj de malaltaj teroj, de marnivelo ĝis 1,500 m, kvankam ĝi estas pli ofta je pli malaltaj altitudoj. Ĝi preskaŭ ekskluzive troviĝas en matura fermita arbaro kun grandaj arboj, sed ĝi ankaŭ povas esti trovita sur deklivoj kun multaj arbustoj. Ĝi malofte videblas en ĝenitaj arbaroj.<ref name="HBW" >Langrand, O. & Kirwan, G.M. (2017). Short-legged Ground-roller (''Brachypteracias leptosomus''). En: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eld.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (alirita el [http://www.hbw.com/node/55865] la 20an de Marto 2017).</ref> ==Aspekto== [[File:Short-legged Ground-Roller - Masoala - Madagascar S4E7329 (15101189650).jpg|thumb|La gorĝo de ĉi tiu specio estas ŝvelebla.]] La Kurtkrura grundokoracio havas grandajn kapon kaj bekon, kaj ŝvelan gorĝon. Ĝi estas la plej granda arbara grundokoracio, kaj estas pli fortika ol la aliaj specioj (krom la Skvama grundokoracio).<ref name="HBW family" /> Ĝi estas 30 ĝis 38 cm longa, kaj pezas 154–217 g. Kie sekse distingeblaj individuoj estis pesitaj, la maskloj estis pli pezaj, sed la specimenaro estis malgranda. Inoj estas pli malgrandaj laŭ aliaj korpmezuroj, ekzemple la longo de la flugilkordo, kiu estas 138 ĝis 143 mm ĉe inoj kompare kun 140 ĝis 152 mm ĉe maskloj.<ref name="HBW" /> Kiel la nomo sugestas, la kruroj estas mallongaj por la familio, sed kontraŭe al ĝia genronomo, la flugiloj estas la plej longaj en la familio, igante ĉi tiun la plej arbareman specion, sed ĝi ne estas forta fluganto.<ref name="HBW family" /> Kiel ĉe la aliaj familianoj, la plumaro estas kamufla.<ref name="HBW family" /> ==Kutimaro== The short-legged ground roller is a secretive species that has only been limitedly studied. Everything that is known about the behaviour of the species has come from a single systematic study of a single pair in [[Masoala National Park]], and from incidental observations of other birds.<ref name="Thorstrom">{{cite journal|last1=Thorstrom|first1=Russell|last2=Lind|first2=Johan|title=First nest description, breeding, ranging and foraging behaviour of the Short-legged Ground-Roller Brachypteracias leptosomus in Madagascar|journal=Ibis|date=3 April 2008|volume=141|issue=4|pages=569–576|doi=10.1111/j.1474-919X.1999.tb07364.x}}</ref> ==Statuso kaj konservado== The short-legged ground roller is considered to be fairly common in its natural habitat. Nevertheless, it is considered to be threatened with extinction due to the rapid loss of its habitat to slash and burns for subsistence agriculture. Its habitat is also considered to be threatened by [[climate change]]. Modelling of habitat change due to climate change predicts that the species may lose up to 62% of its current habitat.<ref name="climate change">{{cite journal|last1=Andriamasimanana|first1=Rado H.|last2=Cameron|first2=Alison|title=Predicting the impacts of climate change on the distribution of threatened forest-restricted birds in Madagascar|journal=Ecology and Evolution|date=April 2013|volume=3|issue=4|pages=763–769|doi=10.1002/ece3.497|pmid=23610622|pmc=3631392}}</ref> The species is also hunted.<ref name="HBW family" /> == Referencoj == {{Referencoj}} * ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8 * BirdLife International (2007a): [ [https://web.archive.org/web/20070828022837/http://www.birdlife.org/action/science/species/global_species_programme/whats_new.html 2006-2007 Red List status changes] ]. Alirita en 2007-AŬG-26. * BirdLife International (2007b): [http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1044&m=0 Eurystomus azureus - BirdLife Species Factsheet]. Alirita en 2007-AŬG-26. == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Brachypteracias leptosomus}} *[http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/short-legged-ground-roller-brachypteracias-leptosomus BirdLife Species Factsheet.] {{Portalo Biologio}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] gllrf7ww5ff5i63yxr6by6xdm6vv58n 9413623 9413622 2026-06-26T00:33:22Z Kani 670 /* Kutimaro */ 9413623 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Kurtkrura grundokoracio |koloro = pink |dosiero = Short-legged Ground-roller, Masoala National Park, Madagascar.jpg | dosiero larĝo=220px |priskribo de dosiero = |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=220px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Brakipteraciedoj]] ''Brachypteraciidae'' |genro = ''[[Brachypteracias]]'' |specio = '''Kurtkrura grundokoracio''' ''B. leptosomus'' |statuso = VU | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2023 |title=''Brachypteracias leptosomus'' |article-number=e.T22682931A232610024 |doi=10.2305/IUCN.UK.2023-1.RLTS.T22682931A232610024.en}}</ref> |dunomo = ''Brachypteracias leptosomus'' |dunomo aŭtoritato = ([[René-Primevère Lesson|Lesson]], 1833) |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Kurtkrura grundokoracio'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Brachypteracias leptosomus''), estas membro de la familio [[Brakipteraciedoj]] kaj la nura vivanta specio de la genro ''[[Brachypteracias]]''. Ĝi estas [[endemio|endemia]] de [[Madagaskaro]]. Ĝi estas minacata pro [[habitatoperdo]]. ==Taksonomio kaj sistematiko== La Kurtkrura grundokoracio estas la sola ekzistanta specio en la genro ''Brachypteracias'', kvankam ankaŭ fosilia specio, ''Brachypteracias langrandi'', estis priskribita.<ref name="Goodman">{{cite journal|last1=Goodman|first1=Steven M.|title=A description of a new species of (Family Brachypteraciidae) from the Holocene of Madagascar|journal=Ostrich|date=Januaro 2000|volume=71|issue=1–2|pages=318–322|doi=10.1080/00306525.2000.9639941|s2cid=83685435}}</ref> La Kurtkrura grundokoracio estas pli arbarema ol aliaj grundokoracioj, kaj povas reprezenti la praulan formon de la familio.<ref name="HBW family" >Langrand, O. (2017). Ground-rollers (Brachypteraciidae). En: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eld.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (alirita el [http://www.hbw.com/node/52276] la 20an de Marto 2017).</ref> La genro ''Brachypteracias'' iam inkluzivis la [[Skvama grundokoracio|skvaman grundokoracion]], sed studo de la [[DNA]] de la familio en 2001 trovis, ke ambuax ne estas tiom proksime parencaj. La sama studo trovis, ke la Kurtkrura grundokoracio estas baza en la familio.<ref name="Kirchman">{{cite journal|last1=Kirchman|first1=Jeremy J.|last2=Hackett|first2=Shannon J.|last3=Goodman|first3=Steven M.|last4=Bates|first4=John M.|title=Phylogeny and Systematics of Ground Rollers (Brachypteraciidae) of Madagascar|journal=The Auk|date=2001|volume=118|issue=4|page=849|doi=10.1642/0004-8038(2001)118[0849:PASOGR]2.0.CO;2|doi-access=free}}</ref> La genronomo devenas de la antikvgreka vorto ''braĥipteros'' por ''mallongflugila''.<ref name="Jobling" >Jobling, J. A. (2017). [http://www.hbw.com/dictionary/key-to-scientific-names-in-ornithology?name=Brachypteracias ''Brachypteracias'' in Key to Scientific Names in Ornithology]. En: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2017). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (alirita el www.hbw.com).</ref> Ankaŭ la [[specia epiteto]] ''leptosomus'' estas de greka origino, kaj devenas de ''leptos'' por ''delikata'' kaj ''sōma'' por ''korpo''.<ref>Jobling, J. A. (2017). [http://www.hbw.com/dictionary/key-to-scientific-names-in-ornithology?name=leptosomus ''leptosomus'' in Key to Scientific Names in Ornithology]. In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2017). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (retrieved from www.hbw.com).</ref> ==Distribuo kaj habitato== La Kurtkrura grundokoracio estas [[endemio]] de [[Madagaskaro]], kie ĝi ĉeestas en la norda parto de la insulo tra la orienta marbordo, ĝis la suda fino de la insulo. Ĝia natura vivejo estas humidaj tropikaj malsekaj arbaroj de malaltaj teroj, de marnivelo ĝis 1,500 m, kvankam ĝi estas pli ofta je pli malaltaj altitudoj. Ĝi preskaŭ ekskluzive troviĝas en matura fermita arbaro kun grandaj arboj, sed ĝi ankaŭ povas esti trovita sur deklivoj kun multaj arbustoj. Ĝi malofte videblas en ĝenitaj arbaroj.<ref name="HBW" >Langrand, O. & Kirwan, G.M. (2017). Short-legged Ground-roller (''Brachypteracias leptosomus''). En: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eld.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (alirita el [http://www.hbw.com/node/55865] la 20an de Marto 2017).</ref> ==Aspekto== [[File:Short-legged Ground-Roller - Masoala - Madagascar S4E7329 (15101189650).jpg|thumb|La gorĝo de ĉi tiu specio estas ŝvelebla.]] La Kurtkrura grundokoracio havas grandajn kapon kaj bekon, kaj ŝvelan gorĝon. Ĝi estas la plej granda arbara grundokoracio, kaj estas pli fortika ol la aliaj specioj (krom la Skvama grundokoracio).<ref name="HBW family" /> Ĝi estas 30 ĝis 38 cm longa, kaj pezas 154–217 g. Kie sekse distingeblaj individuoj estis pesitaj, la maskloj estis pli pezaj, sed la specimenaro estis malgranda. Inoj estas pli malgrandaj laŭ aliaj korpmezuroj, ekzemple la longo de la flugilkordo, kiu estas 138 ĝis 143 mm ĉe inoj kompare kun 140 ĝis 152 mm ĉe maskloj.<ref name="HBW" /> Kiel la nomo sugestas, la kruroj estas mallongaj por la familio, sed kontraŭe al ĝia genronomo, la flugiloj estas la plej longaj en la familio, igante ĉi tiun la plej arbareman specion, sed ĝi ne estas forta fluganto.<ref name="HBW family" /> Kiel ĉe la aliaj familianoj, la plumaro estas kamufla.<ref name="HBW family" /> ==Kutimaro== La Kurtkrura grundokoracio estas sekretema specio, kiu estis nur limigite studita. Ĉio, kio estas konata pri la konduto de la specio, devenas de ununura sistema studo de ununura paro en la Nacia Parko Masoala, kaj de hazardaj observadoj de aliaj birdoj.<ref name="Thorstrom">{{cite journal|last1=Thorstrom|first1=Russell|last2=Lind|first2=Johan|title=First nest description, breeding, ranging and foraging behaviour of the Short-legged Ground-Roller Brachypteracias leptosomus in Madagascar|journal=Ibis|date=3a de Aprilo 2008|volume=141|issue=4|pages=569–576|doi=10.1111/j.1474-919X.1999.tb07364.x}}</ref> ==Statuso kaj konservado== The short-legged ground roller is considered to be fairly common in its natural habitat. Nevertheless, it is considered to be threatened with extinction due to the rapid loss of its habitat to slash and burns for subsistence agriculture. Its habitat is also considered to be threatened by [[climate change]]. Modelling of habitat change due to climate change predicts that the species may lose up to 62% of its current habitat.<ref name="climate change">{{cite journal|last1=Andriamasimanana|first1=Rado H.|last2=Cameron|first2=Alison|title=Predicting the impacts of climate change on the distribution of threatened forest-restricted birds in Madagascar|journal=Ecology and Evolution|date=April 2013|volume=3|issue=4|pages=763–769|doi=10.1002/ece3.497|pmid=23610622|pmc=3631392}}</ref> The species is also hunted.<ref name="HBW family" /> == Referencoj == {{Referencoj}} * ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8 * BirdLife International (2007a): [ [https://web.archive.org/web/20070828022837/http://www.birdlife.org/action/science/species/global_species_programme/whats_new.html 2006-2007 Red List status changes] ]. Alirita en 2007-AŬG-26. * BirdLife International (2007b): [http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1044&m=0 Eurystomus azureus - BirdLife Species Factsheet]. Alirita en 2007-AŬG-26. == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Brachypteracias leptosomus}} *[http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/short-legged-ground-roller-brachypteracias-leptosomus BirdLife Species Factsheet.] {{Portalo Biologio}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] 8ckxh6zhn9nggdf23684xv5a3n66wek 9413624 9413623 2026-06-26T00:35:18Z Kani 670 /* Statuso kaj konservado */ 9413624 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Kurtkrura grundokoracio |koloro = pink |dosiero = Short-legged Ground-roller, Masoala National Park, Madagascar.jpg | dosiero larĝo=220px |priskribo de dosiero = |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=220px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Brakipteraciedoj]] ''Brachypteraciidae'' |genro = ''[[Brachypteracias]]'' |specio = '''Kurtkrura grundokoracio''' ''B. leptosomus'' |statuso = VU | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2023 |title=''Brachypteracias leptosomus'' |article-number=e.T22682931A232610024 |doi=10.2305/IUCN.UK.2023-1.RLTS.T22682931A232610024.en}}</ref> |dunomo = ''Brachypteracias leptosomus'' |dunomo aŭtoritato = ([[René-Primevère Lesson|Lesson]], 1833) |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Kurtkrura grundokoracio'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Brachypteracias leptosomus''), estas membro de la familio [[Brakipteraciedoj]] kaj la nura vivanta specio de la genro ''[[Brachypteracias]]''. Ĝi estas [[endemio|endemia]] de [[Madagaskaro]]. Ĝi estas minacata pro [[habitatoperdo]]. ==Taksonomio kaj sistematiko== La Kurtkrura grundokoracio estas la sola ekzistanta specio en la genro ''Brachypteracias'', kvankam ankaŭ fosilia specio, ''Brachypteracias langrandi'', estis priskribita.<ref name="Goodman">{{cite journal|last1=Goodman|first1=Steven M.|title=A description of a new species of (Family Brachypteraciidae) from the Holocene of Madagascar|journal=Ostrich|date=Januaro 2000|volume=71|issue=1–2|pages=318–322|doi=10.1080/00306525.2000.9639941|s2cid=83685435}}</ref> La Kurtkrura grundokoracio estas pli arbarema ol aliaj grundokoracioj, kaj povas reprezenti la praulan formon de la familio.<ref name="HBW family" >Langrand, O. (2017). Ground-rollers (Brachypteraciidae). En: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eld.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (alirita el [http://www.hbw.com/node/52276] la 20an de Marto 2017).</ref> La genro ''Brachypteracias'' iam inkluzivis la [[Skvama grundokoracio|skvaman grundokoracion]], sed studo de la [[DNA]] de la familio en 2001 trovis, ke ambuax ne estas tiom proksime parencaj. La sama studo trovis, ke la Kurtkrura grundokoracio estas baza en la familio.<ref name="Kirchman">{{cite journal|last1=Kirchman|first1=Jeremy J.|last2=Hackett|first2=Shannon J.|last3=Goodman|first3=Steven M.|last4=Bates|first4=John M.|title=Phylogeny and Systematics of Ground Rollers (Brachypteraciidae) of Madagascar|journal=The Auk|date=2001|volume=118|issue=4|page=849|doi=10.1642/0004-8038(2001)118[0849:PASOGR]2.0.CO;2|doi-access=free}}</ref> La genronomo devenas de la antikvgreka vorto ''braĥipteros'' por ''mallongflugila''.<ref name="Jobling" >Jobling, J. A. (2017). [http://www.hbw.com/dictionary/key-to-scientific-names-in-ornithology?name=Brachypteracias ''Brachypteracias'' in Key to Scientific Names in Ornithology]. En: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2017). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (alirita el www.hbw.com).</ref> Ankaŭ la [[specia epiteto]] ''leptosomus'' estas de greka origino, kaj devenas de ''leptos'' por ''delikata'' kaj ''sōma'' por ''korpo''.<ref>Jobling, J. A. (2017). [http://www.hbw.com/dictionary/key-to-scientific-names-in-ornithology?name=leptosomus ''leptosomus'' in Key to Scientific Names in Ornithology]. In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2017). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (retrieved from www.hbw.com).</ref> ==Distribuo kaj habitato== La Kurtkrura grundokoracio estas [[endemio]] de [[Madagaskaro]], kie ĝi ĉeestas en la norda parto de la insulo tra la orienta marbordo, ĝis la suda fino de la insulo. Ĝia natura vivejo estas humidaj tropikaj malsekaj arbaroj de malaltaj teroj, de marnivelo ĝis 1,500 m, kvankam ĝi estas pli ofta je pli malaltaj altitudoj. Ĝi preskaŭ ekskluzive troviĝas en matura fermita arbaro kun grandaj arboj, sed ĝi ankaŭ povas esti trovita sur deklivoj kun multaj arbustoj. Ĝi malofte videblas en ĝenitaj arbaroj.<ref name="HBW" >Langrand, O. & Kirwan, G.M. (2017). Short-legged Ground-roller (''Brachypteracias leptosomus''). En: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eld.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (alirita el [http://www.hbw.com/node/55865] la 20an de Marto 2017).</ref> ==Aspekto== [[File:Short-legged Ground-Roller - Masoala - Madagascar S4E7329 (15101189650).jpg|thumb|La gorĝo de ĉi tiu specio estas ŝvelebla.]] La Kurtkrura grundokoracio havas grandajn kapon kaj bekon, kaj ŝvelan gorĝon. Ĝi estas la plej granda arbara grundokoracio, kaj estas pli fortika ol la aliaj specioj (krom la Skvama grundokoracio).<ref name="HBW family" /> Ĝi estas 30 ĝis 38 cm longa, kaj pezas 154–217 g. Kie sekse distingeblaj individuoj estis pesitaj, la maskloj estis pli pezaj, sed la specimenaro estis malgranda. Inoj estas pli malgrandaj laŭ aliaj korpmezuroj, ekzemple la longo de la flugilkordo, kiu estas 138 ĝis 143 mm ĉe inoj kompare kun 140 ĝis 152 mm ĉe maskloj.<ref name="HBW" /> Kiel la nomo sugestas, la kruroj estas mallongaj por la familio, sed kontraŭe al ĝia genronomo, la flugiloj estas la plej longaj en la familio, igante ĉi tiun la plej arbareman specion, sed ĝi ne estas forta fluganto.<ref name="HBW family" /> Kiel ĉe la aliaj familianoj, la plumaro estas kamufla.<ref name="HBW family" /> ==Kutimaro== La Kurtkrura grundokoracio estas sekretema specio, kiu estis nur limigite studita. Ĉio, kio estas konata pri la konduto de la specio, devenas de ununura sistema studo de ununura paro en la Nacia Parko Masoala, kaj de hazardaj observadoj de aliaj birdoj.<ref name="Thorstrom">{{cite journal|last1=Thorstrom|first1=Russell|last2=Lind|first2=Johan|title=First nest description, breeding, ranging and foraging behaviour of the Short-legged Ground-Roller Brachypteracias leptosomus in Madagascar|journal=Ibis|date=3a de Aprilo 2008|volume=141|issue=4|pages=569–576|doi=10.1111/j.1474-919X.1999.tb07364.x}}</ref> ==Statuso kaj konservado== La Kurtkrura grundokoracio estas konsiderata sufiĉe ofta en sia natura vivejo. Tamen, ĝi estas konsiderata minacata de [[formorto]] pro la rapida perdo de sia vivejo el bruligadoj por porviva agrikulturo. Ĝia vivejo ankaŭ estas konsiderata minacata de [[klimata ŝanĝo]]. Modelado de viveja ŝanĝo pro klimata ŝanĝo antaŭdiras, ke la specio povus perdi ĝis 62% de sia nuna vivejo.<ref name="climate change">{{cite journal|last1=Andriamasimanana|first1=Rado H.|last2=Cameron|first2=Alison|title=Predicting the impacts of climate change on the distribution of threatened forest-restricted birds in Madagascar|journal=Ecology and Evolution|date=Aprilo 2013|volume=3|issue=4|pages=763–769|doi=10.1002/ece3.497|pmid=23610622|pmc=3631392}}</ref> La specio ankaŭ estas ĉasata.<ref name="HBW family" /> == Referencoj == {{Referencoj}} * ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8 * BirdLife International (2007a): [ [https://web.archive.org/web/20070828022837/http://www.birdlife.org/action/science/species/global_species_programme/whats_new.html 2006-2007 Red List status changes] ]. Alirita en 2007-AŬG-26. * BirdLife International (2007b): [http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1044&m=0 Eurystomus azureus - BirdLife Species Factsheet]. Alirita en 2007-AŬG-26. == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Brachypteracias leptosomus}} *[http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/short-legged-ground-roller-brachypteracias-leptosomus BirdLife Species Factsheet.] {{Portalo Biologio}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] jdlakvzq0fesi7t0nwde8wzxtly7msu 9413625 9413624 2026-06-26T00:44:45Z Kani 670 9413625 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Kurtkrura grundokoracio |koloro = pink |dosiero = Short-legged Ground-roller, Masoala National Park, Madagascar.jpg | dosiero larĝo=220px |priskribo de dosiero = |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=220px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Brakipteraciedoj]] ''Brachypteraciidae'' |genro = ''[[Brachypteracias]]'' |specio = '''Kurtkrura grundokoracio''' ''B. leptosomus'' |statuso = VU | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2023 |title=''Brachypteracias leptosomus'' |article-number=e.T22682931A232610024 |doi=10.2305/IUCN.UK.2023-1.RLTS.T22682931A232610024.en}}</ref> |dunomo = ''Brachypteracias leptosomus'' |dunomo aŭtoritato = ([[René-Primevère Lesson|Lesson]], 1833) |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Kurtkrura grundokoracio'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Brachypteracias leptosomus''), estas membro de la familio [[Brakipteraciedoj]] kaj la nura vivanta specio de la genro ''[[Brachypteracias]]''. Ĝi estas [[endemio|endemia]] de [[Madagaskaro]]. Ĝi estas minacata pro [[habitatoperdo]]. ==Taksonomio kaj sistematiko== La Kurtkrura grundokoracio estas la sola ekzistanta specio en la genro ''Brachypteracias'', kvankam ankaŭ fosilia specio, ''Brachypteracias langrandi'', estis priskribita.<ref name="Goodman">{{cite journal|last1=Goodman|first1=Steven M.|title=A description of a new species of (Family Brachypteraciidae) from the Holocene of Madagascar|journal=Ostrich|date=Januaro 2000|volume=71|issue=1–2|pages=318–322|doi=10.1080/00306525.2000.9639941|s2cid=83685435}}</ref> La Kurtkrura grundokoracio estas pli arbarema ol aliaj grundokoracioj, kaj povas reprezenti la praulan formon de la familio.<ref name="HBW family" >Langrand, O. (2017). Ground-rollers (Brachypteraciidae). En: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eld.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (alirita el [http://www.hbw.com/node/52276] la 20an de Marto 2017).</ref> La genro ''Brachypteracias'' iam inkluzivis la [[Skvama grundokoracio|skvaman grundokoracion]], sed studo de la [[DNA]] de la familio en 2001 trovis, ke ambuax ne estas tiom proksime parencaj. La sama studo trovis, ke la Kurtkrura grundokoracio estas baza en la familio.<ref name="Kirchman">{{cite journal|last1=Kirchman|first1=Jeremy J.|last2=Hackett|first2=Shannon J.|last3=Goodman|first3=Steven M.|last4=Bates|first4=John M.|title=Phylogeny and Systematics of Ground Rollers (Brachypteraciidae) of Madagascar|journal=The Auk|date=2001|volume=118|issue=4|page=849|doi=10.1642/0004-8038(2001)118[0849:PASOGR]2.0.CO;2|doi-access=free}}</ref> La genronomo devenas de la antikvgreka vorto ''braĥipteros'' por ''mallongflugila''.<ref name="Jobling" >Jobling, J. A. (2017). [http://www.hbw.com/dictionary/key-to-scientific-names-in-ornithology?name=Brachypteracias ''Brachypteracias'' in Key to Scientific Names in Ornithology]. En: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2017). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (alirita el www.hbw.com).</ref> Ankaŭ la [[specia epiteto]] ''leptosomus'' estas de greka origino, kaj devenas de ''leptos'' por ''delikata'' kaj ''sōma'' por ''korpo''.<ref>Jobling, J. A. (2017). [http://www.hbw.com/dictionary/key-to-scientific-names-in-ornithology?name=leptosomus ''leptosomus'' in Key to Scientific Names in Ornithology]. In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2017). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (retrieved from www.hbw.com).</ref> ==Distribuo kaj habitato== La Kurtkrura grundokoracio estas [[endemio]] de [[Madagaskaro]], kie ĝi ĉeestas en la norda parto de la insulo tra la orienta marbordo, ĝis la suda fino de la insulo. Ĝia natura vivejo estas humidaj tropikaj malsekaj arbaroj de malaltaj teroj, de marnivelo ĝis 1,500 m, kvankam ĝi estas pli ofta je pli malaltaj altitudoj. Ĝi preskaŭ ekskluzive troviĝas en matura fermita arbaro kun grandaj arboj, sed ĝi ankaŭ povas esti trovita sur deklivoj kun multaj arbustoj. Ĝi malofte videblas en ĝenitaj arbaroj.<ref name="HBW" >Langrand, O. & Kirwan, G.M. (2017). Short-legged Ground-roller (''Brachypteracias leptosomus''). En: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eld.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (alirita el [http://www.hbw.com/node/55865] la 20an de Marto 2017).</ref> ==Aspekto== [[File:Short-legged Ground-Roller - Masoala - Madagascar S4E7329 (15101189650).jpg|thumb|La gorĝo de ĉi tiu specio estas ŝvelebla.]] La Kurtkrura grundokoracio havas grandajn kapon kaj bekon, kaj ŝvelan gorĝon. Ĝi estas la plej granda arbara grundokoracio, kaj estas pli fortika ol la aliaj specioj (krom la Skvama grundokoracio).<ref name="HBW family" /> Ĝi estas 30 ĝis 38 cm longa, kaj pezas 154–217 g. Kie sekse distingeblaj individuoj estis pesitaj, la maskloj estis pli pezaj, sed la specimenaro estis malgranda. Inoj estas pli malgrandaj laŭ aliaj korpmezuroj, ekzemple la longo de la flugilkordo, kiu estas 138 ĝis 143 mm ĉe inoj kompare kun 140 ĝis 152 mm ĉe maskloj.<ref name="HBW" /> Kiel la nomo sugestas, la kruroj estas mallongaj por la familio, sed kontraŭe al ĝia genronomo, la flugiloj estas la plej longaj en la familio, igante ĉi tiun la plej arbareman specion, sed ĝi ne estas forta fluganto.<ref name="HBW family" /> Kiel ĉe la aliaj familianoj, la plumaro estas kamufla.<ref name="HBW family" /> ==Kutimaro== La Kurtkrura grundokoracio estas sekretema specio, kiu estis nur limigite studita. Ĉio, kio estas konata pri la konduto de la specio, devenas de ununura sistema studo de ununura paro en la Nacia Parko Masoala, kaj de hazardaj observadoj de aliaj birdoj.<ref name="Thorstrom">{{cite journal|last1=Thorstrom|first1=Russell|last2=Lind|first2=Johan|title=First nest description, breeding, ranging and foraging behaviour of the Short-legged Ground-Roller Brachypteracias leptosomus in Madagascar|journal=Ibis|date=3a de Aprilo 2008|volume=141|issue=4|pages=569–576|doi=10.1111/j.1474-919X.1999.tb07364.x}}</ref> ==Statuso kaj konservado== La Kurtkrura grundokoracio estas konsiderata sufiĉe ofta en sia natura vivejo. Tamen, ĝi estas konsiderata minacata de [[formorto]] pro la rapida perdo de sia vivejo el bruligadoj por porviva agrikulturo. Ĝia vivejo ankaŭ estas konsiderata minacata de [[klimata ŝanĝo]]. Modelado de viveja ŝanĝo pro klimata ŝanĝo antaŭdiras, ke la specio povus perdi ĝis 62% de sia nuna vivejo.<ref name="climate change">{{cite journal|last1=Andriamasimanana|first1=Rado H.|last2=Cameron|first2=Alison|title=Predicting the impacts of climate change on the distribution of threatened forest-restricted birds in Madagascar|journal=Ecology and Evolution|date=Aprilo 2013|volume=3|issue=4|pages=763–769|doi=10.1002/ece3.497|pmid=23610622|pmc=3631392}}</ref> La specio ankaŭ estas ĉasata.<ref name="HBW family" /> == Referencoj == {{Referencoj}} * ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8 * BirdLife International (2007a): [ [https://web.archive.org/web/20070828022837/http://www.birdlife.org/action/science/species/global_species_programme/whats_new.html 2006-2007 Red List status changes] ]. Alirita en 2007-AŬG-26. * BirdLife International (2007b): [http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1044&m=0 Eurystomus azureus - BirdLife Species Factsheet]. Alirita en 2007-AŬG-26. == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Brachypteracias leptosomus}} *[http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/short-legged-ground-roller-brachypteracias-leptosomus BirdLife Species Factsheet.] {{Portalo Biologio}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] eq3iz6u03rv39q0k3spug9sd812aph5 0 948072 9413616 2026-06-26T00:08:49Z Kani 670 Alidirektigis al [[Kurtkrura grundokoracio]] 9413616 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kurtkrura grundokoracio]] ddmj6s8r4y0j4mw9gtvumk2xlfjbxej 0 948073 9413617 2026-06-26T00:09:25Z Kani 670 Alidirektigis al [[Kurtkrura grundokoracio]] 9413617 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kurtkrura grundokoracio]] ddmj6s8r4y0j4mw9gtvumk2xlfjbxej 0 948074 9413626 2026-06-26T00:55:34Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Skvama grundokoracio |koloro = pink |dosiero = Scaly Ground-Roller iNaturalist.jpg | dosiero larĝo=220px |priskribo de dosiero = |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=220px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Brakipteraciedoj]] ''Brachypteraciidae'' |genro = ''[[Geobiastes]]'' |genro aŭtor..." 9413626 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Skvama grundokoracio |koloro = pink |dosiero = Scaly Ground-Roller iNaturalist.jpg | dosiero larĝo=220px |priskribo de dosiero = |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=220px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Brakipteraciedoj]] ''Brachypteraciidae'' |genro = ''[[Geobiastes]]'' |genro aŭtoritato = ([[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1838) |specio = '''Skvama grundokoracio''' ''G. squamiger'' |statuso = VU | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Geobiastes squamiger'' |article-number=e.T22682937A193850974 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22682937A193850974.en}}</ref> |dunomo = ''Geobiastes squamiger'' |dunomo aŭtoritato = [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1871 |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Skvama grundokoracio'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Geobiastes squamiger''), estas membro de la familio [[Brakipteraciedoj]] kaj la nura vivanta specio de la genro ''[[Geobiastes]]''. Ĝi estas [[endemio|endemia]] de orienta [[Madagaskaro]]. Ĝia natura vivejo estas subtropika aŭ tropika humida arbaro de malaltaj teroj. La Skvama grundokoracio troviĝas je altitudoj sub 1 000 metroj, kaj estas unu el la malmultaj birdoj de Madagaskaro loĝantaj en [[pluvarbaro]] de malaltaj teroj.<ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Geobiastes squamiger'' |article-number=e.T22682937A193850974 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22682937A193850974.en}}</ref> == Morfologio == Scaly ground rollers grow to between {{convert|27|and|31|cm|in|lk=on|sp=us|abbr=on}}. The head is covered with a black and white scaly pattern. It is a copper brown color and has green wings, with white tips. The center of the tail is reddish-brown, and has blue tips and black marks. The underside is pale, with black crescents. Its gray bill is thick and long, and its legs are pink in color.<ref name="birdlife">{{Cite web |url=http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/scaly-ground-roller-geobiastes-squamiger/text |title=Species factsheet: ''Geobiastes squamiger'' |last1=Hawkins |first1=F. |last2=Rabenandrasana |first2=M. |date=2019 |website=birdlife.org |publisher=[[BirdLife International]] |access-date=2019-08-15 |last3=Safford |first3=R.}}</ref> == Ekologio kaj kutimaro == The diet of the scaly ground roller mostly consists of invertebrates it collects from the ground but it does also eat vertebrates it can find. It has been reported to chiefly eat earthworms (''[[Pheretima]]'' sp.) and centipedes (''[[Scolopendra|Scolopendra morsitons]]''), but spiders, frogs, lizards (''[[Zonosaurus]]'' sp. and ''[[Phelsuma]]'' sp.), and [[tenrec]]s (''[[Microgale]]'' sp.) have also been reported to be eaten by the ground roller.<ref name="Rakotoariso2004">{{Cite journal |last1=Rakotoariso |first1=J. E. |last2=Be |first2=B. |date=2004 |title=Breeding and foraging behaviour and habitat characteristics of the Scaly Ground-roller ''Geobiastes squamiger'' in Madagasca |url=https://assets.peregrinefund.org/docs/pdf/research-library/2004/2004-Rakotoarisoa-ground-roller.pdf |journal=Ostrich |volume=75 |issue=1&2 |pages=25–31 |doi=10.2989/00306520409485408|s2cid=84502753 }}</ref> Nesting occurs in small burrows, ranging from {{convert|6.5|to(-)|10|cm|in|abbr=on}} wide and {{convert|55|to(-)|77|cm|in|abbr=on}} deep. The nests are generally found near sources of water and where there's great herbaceous ground coverage. The scaly ground roller lays its eggs from mid-October to early November, with a clutch size of one egg. Incubation is conducted solely by the female for a period of 18 days. During brooding, the female generally will remain with the egg while a male brings food to the nest. Both parents provide food for their young after hatching.<ref name="Rakotoariso2004" /> == Taksonomio == [[File:Naturalis Biodiversity Center - ZMA.AVES.722 - Brachypteracias squamigera Lafresnaye, 1838 - Brachypteraciidae - skin specimen.jpeg|thumb|right|250px|Specimen collected in April 1878 and held at [[Naturalis Biodiversity Center]] in [[the Netherlands]].]] This species taxon has been referred to by several other synonymous names until recently, including the following [[binomial name]]s: * ''Brachypteracias squamigera'' <small>[[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1838</small><ref name="Lafresnaye">{{Cite journal |last=Lafresnaye |author-link=Frédéric de Lafresnaye |date=September 1838 |title=Oiseaux nouveau |url=https://biodiversitylibrary.org/page/2328298 |journal=Revue Zoologique par la Société Cuvierienne |page=224 |volume=1}}</ref> * ''Atelornis squamirgera'' <small>[[Jacques Pucheran|Pucheran]], 1846</small><ref>{{Cite book |last=Hartlaub |first=Gustav |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/15140598 |title=Ornithologischer Beitrag zur Fauna Madagascar's |date=1861 |publisher=C. Schünemann |location=Bremen |pages=28-29 |language=de}}</ref> * ''Geobiastes squamigerus'' <small>[[Gustav Hartlaub|Hartlaub]], 1877</small><ref>{{Cite book |last=Hartlaub |first=Gustav |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/41669219 |title=Die Vögel Madagascars und der benachbarten Inselgruppen |date=1877 |publisher=H.W. Schmidt |location=Halle |pages=72–74 |language=de}}</ref> Until the 2000s, the taxon was called ''Brachypteracias squamigera'', in the genus ''[[Brachypteracias]]''. The scaly ground roller, ''Geobiastes squamiger'', is in the [[monotypy|monotypic]] genus ''Geobiastes'', however was originally placed in the genus ''[[Brachypteracias]]'' in 1838 by [[Frédéric de Lafresnaye]].<ref name="Lafresnaye" /> The species was moved to ''Geobiastes'' to reflect its unclear [[phylogeny|phylogenetic relationship]] with the [[sister taxon]] to its family Brachypteraciidae, ''[[Brachypteracias leptosomus]]''.<ref name="Kirchman">{{Cite journal |last1=Kirchman |first1=J. J. |last2=Hackett |first2=S. J. |last3=Goodman |first3=S. M. |last4=Bates |first4=J. M. |last5=Prum |first5=R. |date=2001-10-01 |title=Phylogeny and Systematics of Ground Rollers (Brachypteraciidae) of Madagascar |journal=[[The Auk]] |volume=118 |issue=4 |pages=849–863 |doi=10.1642/0004-8038(2001)118[0849:PASOGR]2.0.CO;2 |doi-access=free}}</ref> The scaly ground roller also has a different [[tarsometatarsus]] to [[hallux]] measurement ratio compared to the genera ''Brachypteracias'', ''[[Uratelornis]]'', and ''[[Atelornis]]'', where the scaly ground roller has a smaller ratio (2.8) compared to the other genera (4.5). An enlarged tarsometatarsus may be a derived character in the family Brachypteraciidae.<ref name="Mayr2003">{{Cite journal |last1=Mayr |first1=G. |last2=Mourer-Chauviré |first2=C. |date=2003-01-03 |title=Phylogeny and Fossil Record of the Brachypteraciidae: A Comment on Kirchman et al. (2001) |journal=[[The Auk]] |volume=120 |issue=1 |pages=202–203 |doi=10.1642/0004-8038(2003)120[0202:PAFROT]2.0.CO;2 |doi-access=free}}</ref> == Etimologio == The [[genus|generic name]] comes {{ety|el|''γη'' (gē)|ground||''βιαστης'' (biastēs)|mighty, one who uses force}}. Its [[specific epithet]] "''squamiger''" means "scale-bearing" in Latin, deriving {{ety|la|squama|scale||-gera|carrying}}.<ref name="scinames">{{cite book |last1=Jobling |first1=J. A. |title=Handbook of the Birds of the World Alive |chapter=Key to Scientific Names in Ornithology |chapter-url=https://www.hbw.com/dictionary/key-to-scientific-names-in-ornithology |editor-last=del Hoyo |editor-first=J. |editor2-last=Elliott |editor2-first=A. |editor3-last=Sargatal |editor3-first=J. |editor4-last= Christie |editor4-first= D. A. |editor5-last = de Juana | editor5-first = E. |location=Barcelona |publisher=Lynx Edicions |date=2018 |access-date=2019-08-15}}</ref> == Konservostatuso == The scaly ground roller is threatened by [[habitat loss]] and is considered by [[IUCN]] to be a [[vulnerable species]].<ref name="iucn status" /> Although threatened by removal of its [[ecological niche]], it is more resilient to [[climate change]] and forest conversion effects than other similar species. Climate change can result in further loss of its habitat. It may also face risks from human hunters and domesticated dogs.<ref name="birdlife" /><ref name="Andriamasimanana2013">{{cite journal |last1=Andriamasimanana |first1=R. H. |last2=Cameron |first2=A. |title=Predicting the impacts of climate change on the distribution of threatened forest-restricted birds in Madagascar |journal=Ecology and Evolution |date=April 2013 |volume=3 |issue=4 |pages=763–769 |doi=10.1002/ece3.497 |pmid=23610622 |pmc=3631392 |doi-access=free}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} * ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8 * BirdLife International (2007a): [ [https://web.archive.org/web/20070828022837/http://www.birdlife.org/action/science/species/global_species_programme/whats_new.html 2006-2007 Red List status changes] ]. Alirita en 2007-AŬG-26. * BirdLife International (2007b): [http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1044&m=0 Eurystomus azureus - BirdLife Species Factsheet]. Alirita en 2007-AŬG-26. == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Geobiastes squamiger}} {{Portalo Biologio}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] 1p8mw9uuhzg3uez3x9d328z0ihdjbkq 9413892 9413626 2026-06-26T11:28:22Z Kani 670 /* Morfologio */ 9413892 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Skvama grundokoracio |koloro = pink |dosiero = Scaly Ground-Roller iNaturalist.jpg | dosiero larĝo=220px |priskribo de dosiero = |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=220px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Brakipteraciedoj]] ''Brachypteraciidae'' |genro = ''[[Geobiastes]]'' |genro aŭtoritato = ([[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1838) |specio = '''Skvama grundokoracio''' ''G. squamiger'' |statuso = VU | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Geobiastes squamiger'' |article-number=e.T22682937A193850974 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22682937A193850974.en}}</ref> |dunomo = ''Geobiastes squamiger'' |dunomo aŭtoritato = [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1871 |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Skvama grundokoracio'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Geobiastes squamiger''), estas membro de la familio [[Brakipteraciedoj]] kaj la nura vivanta specio de la genro ''[[Geobiastes]]''. Ĝi estas [[endemio|endemia]] de orienta [[Madagaskaro]]. Ĝia natura vivejo estas subtropika aŭ tropika humida arbaro de malaltaj teroj. La Skvama grundokoracio troviĝas je altitudoj sub 1 000 metroj, kaj estas unu el la malmultaj birdoj de Madagaskaro loĝantaj en [[pluvarbaro]] de malaltaj teroj.<ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Geobiastes squamiger'' |article-number=e.T22682937A193850974 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22682937A193850974.en}}</ref> == Morfologio == Skvamaj grundokoraciaj birdoj kreskas ĝis inter 27 kaj 31 cm. La kapo estas kovrita per nigrablanka skvameca padrono kun tri nigraj bendetoj; nome, krona, orelarea kaj kolflanka. Ĝi estas kuprobruna kaj havas verdajn flugilojn, kun blankaj pintoj. La centro de la vosto estas ruĝecbruna, kaj havas bluajn pintojn kaj nigrajn makulojn. La malsupra flanko estas pala, kun nigraj lunarkoj. Ĝia griza beko estas dika kaj longa, kaj ĝiaj kruroj estas rozkoloraj.<ref name="birdlife">{{Cite web |url=http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/scaly-ground-roller-geobiastes-squamiger/text |title=Species factsheet: ''Geobiastes squamiger'' |last1=Hawkins |first1=F. |last2=Rabenandrasana |first2=M. |date=2019 |website=birdlife.org |publisher=[[BirdLife International]] |access-date=2019-08-15 |last3=Safford |first3=R.}}</ref> == Ekologio kaj kutimaro == The diet of the scaly ground roller mostly consists of invertebrates it collects from the ground but it does also eat vertebrates it can find. It has been reported to chiefly eat earthworms (''[[Pheretima]]'' sp.) and centipedes (''[[Scolopendra|Scolopendra morsitons]]''), but spiders, frogs, lizards (''[[Zonosaurus]]'' sp. and ''[[Phelsuma]]'' sp.), and [[tenrec]]s (''[[Microgale]]'' sp.) have also been reported to be eaten by the ground roller.<ref name="Rakotoariso2004">{{Cite journal |last1=Rakotoariso |first1=J. E. |last2=Be |first2=B. |date=2004 |title=Breeding and foraging behaviour and habitat characteristics of the Scaly Ground-roller ''Geobiastes squamiger'' in Madagasca |url=https://assets.peregrinefund.org/docs/pdf/research-library/2004/2004-Rakotoarisoa-ground-roller.pdf |journal=Ostrich |volume=75 |issue=1&2 |pages=25–31 |doi=10.2989/00306520409485408|s2cid=84502753 }}</ref> Nesting occurs in small burrows, ranging from {{convert|6.5|to(-)|10|cm|in|abbr=on}} wide and {{convert|55|to(-)|77|cm|in|abbr=on}} deep. The nests are generally found near sources of water and where there's great herbaceous ground coverage. The scaly ground roller lays its eggs from mid-October to early November, with a clutch size of one egg. Incubation is conducted solely by the female for a period of 18 days. During brooding, the female generally will remain with the egg while a male brings food to the nest. Both parents provide food for their young after hatching.<ref name="Rakotoariso2004" /> == Taksonomio == [[File:Naturalis Biodiversity Center - ZMA.AVES.722 - Brachypteracias squamigera Lafresnaye, 1838 - Brachypteraciidae - skin specimen.jpeg|thumb|right|250px|Specimen collected in April 1878 and held at [[Naturalis Biodiversity Center]] in [[the Netherlands]].]] This species taxon has been referred to by several other synonymous names until recently, including the following [[binomial name]]s: * ''Brachypteracias squamigera'' <small>[[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1838</small><ref name="Lafresnaye">{{Cite journal |last=Lafresnaye |author-link=Frédéric de Lafresnaye |date=September 1838 |title=Oiseaux nouveau |url=https://biodiversitylibrary.org/page/2328298 |journal=Revue Zoologique par la Société Cuvierienne |page=224 |volume=1}}</ref> * ''Atelornis squamirgera'' <small>[[Jacques Pucheran|Pucheran]], 1846</small><ref>{{Cite book |last=Hartlaub |first=Gustav |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/15140598 |title=Ornithologischer Beitrag zur Fauna Madagascar's |date=1861 |publisher=C. Schünemann |location=Bremen |pages=28-29 |language=de}}</ref> * ''Geobiastes squamigerus'' <small>[[Gustav Hartlaub|Hartlaub]], 1877</small><ref>{{Cite book |last=Hartlaub |first=Gustav |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/41669219 |title=Die Vögel Madagascars und der benachbarten Inselgruppen |date=1877 |publisher=H.W. Schmidt |location=Halle |pages=72–74 |language=de}}</ref> Until the 2000s, the taxon was called ''Brachypteracias squamigera'', in the genus ''[[Brachypteracias]]''. The scaly ground roller, ''Geobiastes squamiger'', is in the [[monotypy|monotypic]] genus ''Geobiastes'', however was originally placed in the genus ''[[Brachypteracias]]'' in 1838 by [[Frédéric de Lafresnaye]].<ref name="Lafresnaye" /> The species was moved to ''Geobiastes'' to reflect its unclear [[phylogeny|phylogenetic relationship]] with the [[sister taxon]] to its family Brachypteraciidae, ''[[Brachypteracias leptosomus]]''.<ref name="Kirchman">{{Cite journal |last1=Kirchman |first1=J. J. |last2=Hackett |first2=S. J. |last3=Goodman |first3=S. M. |last4=Bates |first4=J. M. |last5=Prum |first5=R. |date=2001-10-01 |title=Phylogeny and Systematics of Ground Rollers (Brachypteraciidae) of Madagascar |journal=[[The Auk]] |volume=118 |issue=4 |pages=849–863 |doi=10.1642/0004-8038(2001)118[0849:PASOGR]2.0.CO;2 |doi-access=free}}</ref> The scaly ground roller also has a different [[tarsometatarsus]] to [[hallux]] measurement ratio compared to the genera ''Brachypteracias'', ''[[Uratelornis]]'', and ''[[Atelornis]]'', where the scaly ground roller has a smaller ratio (2.8) compared to the other genera (4.5). An enlarged tarsometatarsus may be a derived character in the family Brachypteraciidae.<ref name="Mayr2003">{{Cite journal |last1=Mayr |first1=G. |last2=Mourer-Chauviré |first2=C. |date=2003-01-03 |title=Phylogeny and Fossil Record of the Brachypteraciidae: A Comment on Kirchman et al. (2001) |journal=[[The Auk]] |volume=120 |issue=1 |pages=202–203 |doi=10.1642/0004-8038(2003)120[0202:PAFROT]2.0.CO;2 |doi-access=free}}</ref> == Etimologio == The [[genus|generic name]] comes {{ety|el|''γη'' (gē)|ground||''βιαστης'' (biastēs)|mighty, one who uses force}}. Its [[specific epithet]] "''squamiger''" means "scale-bearing" in Latin, deriving {{ety|la|squama|scale||-gera|carrying}}.<ref name="scinames">{{cite book |last1=Jobling |first1=J. A. |title=Handbook of the Birds of the World Alive |chapter=Key to Scientific Names in Ornithology |chapter-url=https://www.hbw.com/dictionary/key-to-scientific-names-in-ornithology |editor-last=del Hoyo |editor-first=J. |editor2-last=Elliott |editor2-first=A. |editor3-last=Sargatal |editor3-first=J. |editor4-last= Christie |editor4-first= D. A. |editor5-last = de Juana | editor5-first = E. |location=Barcelona |publisher=Lynx Edicions |date=2018 |access-date=2019-08-15}}</ref> == Konservostatuso == The scaly ground roller is threatened by [[habitat loss]] and is considered by [[IUCN]] to be a [[vulnerable species]].<ref name="iucn status" /> Although threatened by removal of its [[ecological niche]], it is more resilient to [[climate change]] and forest conversion effects than other similar species. Climate change can result in further loss of its habitat. It may also face risks from human hunters and domesticated dogs.<ref name="birdlife" /><ref name="Andriamasimanana2013">{{cite journal |last1=Andriamasimanana |first1=R. H. |last2=Cameron |first2=A. |title=Predicting the impacts of climate change on the distribution of threatened forest-restricted birds in Madagascar |journal=Ecology and Evolution |date=April 2013 |volume=3 |issue=4 |pages=763–769 |doi=10.1002/ece3.497 |pmid=23610622 |pmc=3631392 |doi-access=free}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} * ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8 * BirdLife International (2007a): [ [https://web.archive.org/web/20070828022837/http://www.birdlife.org/action/science/species/global_species_programme/whats_new.html 2006-2007 Red List status changes] ]. Alirita en 2007-AŬG-26. * BirdLife International (2007b): [http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1044&m=0 Eurystomus azureus - BirdLife Species Factsheet]. Alirita en 2007-AŬG-26. == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Geobiastes squamiger}} {{Portalo Biologio}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] lt3nzttvtd7vucqeoa7mq7sxr4vc89x 9413897 9413892 2026-06-26T11:32:22Z Kani 670 /* Ekologio kaj kutimaro */ 9413897 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Skvama grundokoracio |koloro = pink |dosiero = Scaly Ground-Roller iNaturalist.jpg | dosiero larĝo=220px |priskribo de dosiero = |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=220px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Brakipteraciedoj]] ''Brachypteraciidae'' |genro = ''[[Geobiastes]]'' |genro aŭtoritato = ([[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1838) |specio = '''Skvama grundokoracio''' ''G. squamiger'' |statuso = VU | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Geobiastes squamiger'' |article-number=e.T22682937A193850974 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22682937A193850974.en}}</ref> |dunomo = ''Geobiastes squamiger'' |dunomo aŭtoritato = [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1871 |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Skvama grundokoracio'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Geobiastes squamiger''), estas membro de la familio [[Brakipteraciedoj]] kaj la nura vivanta specio de la genro ''[[Geobiastes]]''. Ĝi estas [[endemio|endemia]] de orienta [[Madagaskaro]]. Ĝia natura vivejo estas subtropika aŭ tropika humida arbaro de malaltaj teroj. La Skvama grundokoracio troviĝas je altitudoj sub 1 000 metroj, kaj estas unu el la malmultaj birdoj de Madagaskaro loĝantaj en [[pluvarbaro]] de malaltaj teroj.<ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Geobiastes squamiger'' |article-number=e.T22682937A193850974 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22682937A193850974.en}}</ref> == Morfologio == Skvamaj grundokoraciaj birdoj kreskas ĝis inter 27 kaj 31 cm. La kapo estas kovrita per nigrablanka skvameca padrono kun tri nigraj bendetoj; nome, krona, orelarea kaj kolflanka. Ĝi estas kuprobruna kaj havas verdajn flugilojn, kun blankaj pintoj. La centro de la vosto estas ruĝecbruna, kaj havas bluajn pintojn kaj nigrajn makulojn. La malsupra flanko estas pala, kun nigraj lunarkoj. Ĝia griza beko estas dika kaj longa, kaj ĝiaj kruroj estas rozkoloraj.<ref name="birdlife">{{Cite web |url=http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/scaly-ground-roller-geobiastes-squamiger/text |title=Species factsheet: ''Geobiastes squamiger'' |last1=Hawkins |first1=F. |last2=Rabenandrasana |first2=M. |date=2019 |website=birdlife.org |publisher=[[BirdLife International]] |access-date=2019-08-15 |last3=Safford |first3=R.}}</ref> == Ekologio kaj kutimaro == La dieto de la Skvama grundokoracio plejparte konsistas el senvertebruloj, kiujn ĝi kolektas de la grundo, sed ĝi ankaŭ manĝas vertebrulojn, kiujn ĝi povas trovi. Oni raportis, ke ĝi ĉefe manĝas [[lumbriko]]jn (''Pheretima'' sp.) kaj [[centpiedulo]]jn (''[[Scolopendra]] morsitons''), sed ankaŭ [[araneo]]j, [[rano]]j, [[lacerto]]j (''Zonosaurus'' sp. kaj ''[[Phelsuma]]'' sp.), kaj tenrekoj (''Microgale'' sp.) estas manĝataj de tiu ĉi grundokoracio.<ref name="Rakotoariso2004">{{Cite journal |last1=Rakotoariso |first1=J. E. |last2=Be |first2=B. |date=2004 |title=Breeding and foraging behaviour and habitat characteristics of the Scaly Ground-roller ''Geobiastes squamiger'' in Madagasca |url=https://assets.peregrinefund.org/docs/pdf/research-library/2004/2004-Rakotoarisoa-ground-roller.pdf |journal=Ostrich |volume=75 |issue=1&2 |pages=25–31 |doi=10.2989/00306520409485408|s2cid=84502753 }}</ref> Nestado okazas en malgrandaj nestotruoj, kiuj larĝas inter 6,5 kaj 10 cm kaj profundas inter 55 kaj 77 cm. La nestoj kutime troviĝas proksime de akvofontoj kaj en lokoj kun densa herba grundkovraĵo. La Skvama grundokoracio demetas siajn ovojn inter meza oktobro kaj frua novembro; la ovaro estas de unu ovo. La [[kovado]]n plenumas sole la ino dum periodo de 18 tagoj. Dum la kovado, la ino kutime restas ĉe la ovo, dum la masklo alportas manĝaĵon al la nesto. Ambaŭ gepatroj provizas manĝaĵon al la idoj post eloviĝo.<ref name="Rakotoariso2004" /> == Taksonomio == [[File:Naturalis Biodiversity Center - ZMA.AVES.722 - Brachypteracias squamigera Lafresnaye, 1838 - Brachypteraciidae - skin specimen.jpeg|thumb|right|250px|Specimen collected in April 1878 and held at [[Naturalis Biodiversity Center]] in [[the Netherlands]].]] This species taxon has been referred to by several other synonymous names until recently, including the following [[binomial name]]s: * ''Brachypteracias squamigera'' <small>[[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1838</small><ref name="Lafresnaye">{{Cite journal |last=Lafresnaye |author-link=Frédéric de Lafresnaye |date=September 1838 |title=Oiseaux nouveau |url=https://biodiversitylibrary.org/page/2328298 |journal=Revue Zoologique par la Société Cuvierienne |page=224 |volume=1}}</ref> * ''Atelornis squamirgera'' <small>[[Jacques Pucheran|Pucheran]], 1846</small><ref>{{Cite book |last=Hartlaub |first=Gustav |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/15140598 |title=Ornithologischer Beitrag zur Fauna Madagascar's |date=1861 |publisher=C. Schünemann |location=Bremen |pages=28-29 |language=de}}</ref> * ''Geobiastes squamigerus'' <small>[[Gustav Hartlaub|Hartlaub]], 1877</small><ref>{{Cite book |last=Hartlaub |first=Gustav |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/41669219 |title=Die Vögel Madagascars und der benachbarten Inselgruppen |date=1877 |publisher=H.W. Schmidt |location=Halle |pages=72–74 |language=de}}</ref> Until the 2000s, the taxon was called ''Brachypteracias squamigera'', in the genus ''[[Brachypteracias]]''. The scaly ground roller, ''Geobiastes squamiger'', is in the [[monotypy|monotypic]] genus ''Geobiastes'', however was originally placed in the genus ''[[Brachypteracias]]'' in 1838 by [[Frédéric de Lafresnaye]].<ref name="Lafresnaye" /> The species was moved to ''Geobiastes'' to reflect its unclear [[phylogeny|phylogenetic relationship]] with the [[sister taxon]] to its family Brachypteraciidae, ''[[Brachypteracias leptosomus]]''.<ref name="Kirchman">{{Cite journal |last1=Kirchman |first1=J. J. |last2=Hackett |first2=S. J. |last3=Goodman |first3=S. M. |last4=Bates |first4=J. M. |last5=Prum |first5=R. |date=2001-10-01 |title=Phylogeny and Systematics of Ground Rollers (Brachypteraciidae) of Madagascar |journal=[[The Auk]] |volume=118 |issue=4 |pages=849–863 |doi=10.1642/0004-8038(2001)118[0849:PASOGR]2.0.CO;2 |doi-access=free}}</ref> The scaly ground roller also has a different [[tarsometatarsus]] to [[hallux]] measurement ratio compared to the genera ''Brachypteracias'', ''[[Uratelornis]]'', and ''[[Atelornis]]'', where the scaly ground roller has a smaller ratio (2.8) compared to the other genera (4.5). An enlarged tarsometatarsus may be a derived character in the family Brachypteraciidae.<ref name="Mayr2003">{{Cite journal |last1=Mayr |first1=G. |last2=Mourer-Chauviré |first2=C. |date=2003-01-03 |title=Phylogeny and Fossil Record of the Brachypteraciidae: A Comment on Kirchman et al. (2001) |journal=[[The Auk]] |volume=120 |issue=1 |pages=202–203 |doi=10.1642/0004-8038(2003)120[0202:PAFROT]2.0.CO;2 |doi-access=free}}</ref> == Etimologio == The [[genus|generic name]] comes {{ety|el|''γη'' (gē)|ground||''βιαστης'' (biastēs)|mighty, one who uses force}}. Its [[specific epithet]] "''squamiger''" means "scale-bearing" in Latin, deriving {{ety|la|squama|scale||-gera|carrying}}.<ref name="scinames">{{cite book |last1=Jobling |first1=J. A. |title=Handbook of the Birds of the World Alive |chapter=Key to Scientific Names in Ornithology |chapter-url=https://www.hbw.com/dictionary/key-to-scientific-names-in-ornithology |editor-last=del Hoyo |editor-first=J. |editor2-last=Elliott |editor2-first=A. |editor3-last=Sargatal |editor3-first=J. |editor4-last= Christie |editor4-first= D. A. |editor5-last = de Juana | editor5-first = E. |location=Barcelona |publisher=Lynx Edicions |date=2018 |access-date=2019-08-15}}</ref> == Konservostatuso == The scaly ground roller is threatened by [[habitat loss]] and is considered by [[IUCN]] to be a [[vulnerable species]].<ref name="iucn status" /> Although threatened by removal of its [[ecological niche]], it is more resilient to [[climate change]] and forest conversion effects than other similar species. Climate change can result in further loss of its habitat. It may also face risks from human hunters and domesticated dogs.<ref name="birdlife" /><ref name="Andriamasimanana2013">{{cite journal |last1=Andriamasimanana |first1=R. H. |last2=Cameron |first2=A. |title=Predicting the impacts of climate change on the distribution of threatened forest-restricted birds in Madagascar |journal=Ecology and Evolution |date=April 2013 |volume=3 |issue=4 |pages=763–769 |doi=10.1002/ece3.497 |pmid=23610622 |pmc=3631392 |doi-access=free}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} * ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8 * BirdLife International (2007a): [ [https://web.archive.org/web/20070828022837/http://www.birdlife.org/action/science/species/global_species_programme/whats_new.html 2006-2007 Red List status changes] ]. Alirita en 2007-AŬG-26. * BirdLife International (2007b): [http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1044&m=0 Eurystomus azureus - BirdLife Species Factsheet]. Alirita en 2007-AŬG-26. == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Geobiastes squamiger}} {{Portalo Biologio}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] shuctmjkk8m8yy2oxjnx23b9vhgisg1 9413901 9413897 2026-06-26T11:43:29Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9413901 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Skvama grundokoracio |koloro = pink |dosiero = Scaly Ground-Roller iNaturalist.jpg | dosiero larĝo=220px |priskribo de dosiero = |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=220px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Brakipteraciedoj]] ''Brachypteraciidae'' |genro = ''[[Geobiastes]]'' |genro aŭtoritato = ([[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1838) |specio = '''Skvama grundokoracio''' ''G. squamiger'' |statuso = VU | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Geobiastes squamiger'' |article-number=e.T22682937A193850974 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22682937A193850974.en}}</ref> |dunomo = ''Geobiastes squamiger'' |dunomo aŭtoritato = [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1871 |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Skvama grundokoracio'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Geobiastes squamiger''), estas membro de la familio [[Brakipteraciedoj]] kaj la nura vivanta specio de la genro ''[[Geobiastes]]''. Ĝi estas [[endemio|endemia]] de orienta [[Madagaskaro]]. Ĝia natura vivejo estas subtropika aŭ tropika humida arbaro de malaltaj teroj. La Skvama grundokoracio troviĝas je altitudoj sub 1 000 metroj, kaj estas unu el la malmultaj birdoj de Madagaskaro loĝantaj en [[pluvarbaro]] de malaltaj teroj.<ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Geobiastes squamiger'' |article-number=e.T22682937A193850974 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22682937A193850974.en}}</ref> == Morfologio == Skvamaj grundokoraciaj birdoj kreskas ĝis inter 27 kaj 31 cm. La kapo estas kovrita per nigrablanka skvameca padrono kun tri nigraj bendetoj; nome, krona, orelarea kaj kolflanka. Ĝi estas kuprobruna kaj havas verdajn flugilojn, kun blankaj pintoj. La centro de la vosto estas ruĝecbruna, kaj havas bluajn pintojn kaj nigrajn makulojn. La malsupra flanko estas pala, kun nigraj lunarkoj. Ĝia griza beko estas dika kaj longa, kaj ĝiaj kruroj estas rozkoloraj.<ref name="birdlife">{{Cite web |url=http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/scaly-ground-roller-geobiastes-squamiger/text |title=Species factsheet: ''Geobiastes squamiger'' |last1=Hawkins |first1=F. |last2=Rabenandrasana |first2=M. |date=2019 |website=birdlife.org |publisher=[[BirdLife International]] |access-date=2019-08-15 |last3=Safford |first3=R.}}</ref> == Ekologio kaj kutimaro == La dieto de la Skvama grundokoracio plejparte konsistas el senvertebruloj, kiujn ĝi kolektas de la grundo, sed ĝi ankaŭ manĝas vertebrulojn, kiujn ĝi povas trovi. Oni raportis, ke ĝi ĉefe manĝas [[lumbriko]]jn (''Pheretima'' sp.) kaj [[centpiedulo]]jn (''[[Scolopendra]] morsitons''), sed ankaŭ [[araneo]]j, [[rano]]j, [[lacerto]]j (''Zonosaurus'' sp. kaj ''[[Phelsuma]]'' sp.), kaj tenrekoj (''Microgale'' sp.) estas manĝataj de tiu ĉi grundokoracio.<ref name="Rakotoariso2004">{{Cite journal |last1=Rakotoariso |first1=J. E. |last2=Be |first2=B. |date=2004 |title=Breeding and foraging behaviour and habitat characteristics of the Scaly Ground-roller ''Geobiastes squamiger'' in Madagasca |url=https://assets.peregrinefund.org/docs/pdf/research-library/2004/2004-Rakotoarisoa-ground-roller.pdf |journal=Ostrich |volume=75 |issue=1&2 |pages=25–31 |doi=10.2989/00306520409485408|s2cid=84502753 }}</ref> Nestado okazas en malgrandaj nestotruoj, kiuj larĝas inter 6,5 kaj 10 cm kaj profundas inter 55 kaj 77 cm. La nestoj kutime troviĝas proksime de akvofontoj kaj en lokoj kun densa herba grundkovraĵo. La Skvama grundokoracio demetas siajn ovojn inter meza oktobro kaj frua novembro; la ovaro estas de unu ovo. La [[kovado]]n plenumas sole la ino dum periodo de 18 tagoj. Dum la kovado, la ino kutime restas ĉe la ovo, dum la masklo alportas manĝaĵon al la nesto. Ambaŭ gepatroj provizas manĝaĵon al la idoj post eloviĝo.<ref name="Rakotoariso2004" /> == Taksonomio == [[File:Naturalis Biodiversity Center - ZMA.AVES.722 - Brachypteracias squamigera Lafresnaye, 1838 - Brachypteraciidae - skin specimen.jpeg|thumb|right|250px|Specimeno kolektita en Aprilo 1878 kaj konservata ĉe [[Naturalis]] en [[Nederlando]].]] Ĉi tiu speci-taksono estis referita per pluraj aliaj sinonimaj nomoj ĝis antaŭ nelonge, inkluzive de la jenaj duvortaj nomoj: * ''Brachypteracias squamigera'' <small>[[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1838</small><ref name="Lafresnaye">{{Cite journal |last=Lafresnaye |author-link=Frédéric de Lafresnaye |date=Septembro 1838 |title=Oiseaux nouveau |url=https://biodiversitylibrary.org/page/2328298 |journal=Revue Zoologique par la Société Cuvierienne |page=224 |volume=1}}</ref> * ''Atelornis squamirgera'' <small>[[Jacques Pucheran|Pucheran]], 1846</small><ref>{{Cite book |last=Hartlaub |first=Gustav |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/15140598 |title=Ornithologischer Beitrag zur Fauna Madagascar's |date=1861 |publisher=C. Schünemann |location=Bremen |pages=28-29 |language=de}}</ref> * ''Geobiastes squamigerus'' <small>[[Gustav Hartlaub|Hartlaub]], 1877</small><ref>{{Cite book |last=Hartlaub |first=Gustav |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/41669219 |title=Die Vögel Madagascars und der benachbarten Inselgruppen |date=1877 |publisher=H.W. Schmidt |location=Halle |pages=72–74 |language=de}}</ref> Ĝis la 2000-aj jaroj, la taksono nomiĝis ''Brachypteracias squamigera'', en la genro ''[[Brachypteracias]]''. La Skvama grundokoracio, ''Geobiastes squamiger'', estas en la monotipa genro ''[[Geobiastes]]'', tamen ĝi estis origine metita en la genron ''Brachypteracias'' en 1838 fare de [[Frédéric de Lafresnaye]].<ref name="Lafresnaye" /> La specio estis movita al ''Geobiastes'' por reflekti ĝian neklaran filogenetikan rilaton kun la frata taksono en ĝia familio ''Brachypteraciidae'', ''[[Brachypteracias leptosomus]]''.<ref name="Kirchman">{{Cite journal |last1=Kirchman |first1=J. J. |last2=Hackett |first2=S. J. |last3=Goodman |first3=S. M. |last4=Bates |first4=J. M. |last5=Prum |first5=R. |date=2001-10-01 |title=Phylogeny and Systematics of Ground Rollers (Brachypteraciidae) of Madagascar |journal=[[The Auk]] |volume=118 |issue=4 |pages=849–863 |doi=10.1642/0004-8038(2001)118[0849:PASOGR]2.0.CO;2 |doi-access=free}}</ref> La Skvama grundokoracio ankaŭ havas malsaman mezurproporcion de tarsometatarso al [[halukso]] kompare kun la genroj ''Brachypteracias'', ''[[Uratelornis]]'', kaj ''[[Atelornis]]'', ĉar la Skvama grundokoracio havas pli malgrandan proporcion (2.8) kompare kun la aliaj genroj (4.5). Pligrandigita tarsometatarso povas esti derivita trajto en la familio ''Brachypteraciidae''.<ref name="Mayr2003">{{Cite journal |last1=Mayr |first1=G. |last2=Mourer-Chauviré |first2=C. |date=2003-01-03 |title=Phylogeny and Fossil Record of the Brachypteraciidae: A Comment on Kirchman et al. (2001) |journal=[[The Auk]] |volume=120 |issue=1 |pages=202–203 |doi=10.1642/0004-8038(2003)120[0202:PAFROT]2.0.CO;2 |doi-access=free}}</ref> == Etimologio == The [[genus|generic name]] comes {{ety|el|''γη'' (gē)|ground||''βιαστης'' (biastēs)|mighty, one who uses force}}. Its [[specific epithet]] "''squamiger''" means "scale-bearing" in Latin, deriving {{ety|la|squama|scale||-gera|carrying}}.<ref name="scinames">{{cite book |last1=Jobling |first1=J. A. |title=Handbook of the Birds of the World Alive |chapter=Key to Scientific Names in Ornithology |chapter-url=https://www.hbw.com/dictionary/key-to-scientific-names-in-ornithology |editor-last=del Hoyo |editor-first=J. |editor2-last=Elliott |editor2-first=A. |editor3-last=Sargatal |editor3-first=J. |editor4-last= Christie |editor4-first= D. A. |editor5-last = de Juana | editor5-first = E. |location=Barcelona |publisher=Lynx Edicions |date=2018 |access-date=2019-08-15}}</ref> == Konservostatuso == The scaly ground roller is threatened by [[habitat loss]] and is considered by [[IUCN]] to be a [[vulnerable species]].<ref name="iucn status" /> Although threatened by removal of its [[ecological niche]], it is more resilient to [[climate change]] and forest conversion effects than other similar species. Climate change can result in further loss of its habitat. It may also face risks from human hunters and domesticated dogs.<ref name="birdlife" /><ref name="Andriamasimanana2013">{{cite journal |last1=Andriamasimanana |first1=R. H. |last2=Cameron |first2=A. |title=Predicting the impacts of climate change on the distribution of threatened forest-restricted birds in Madagascar |journal=Ecology and Evolution |date=April 2013 |volume=3 |issue=4 |pages=763–769 |doi=10.1002/ece3.497 |pmid=23610622 |pmc=3631392 |doi-access=free}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} * ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8 * BirdLife International (2007a): [ [https://web.archive.org/web/20070828022837/http://www.birdlife.org/action/science/species/global_species_programme/whats_new.html 2006-2007 Red List status changes] ]. Alirita en 2007-AŬG-26. * BirdLife International (2007b): [http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1044&m=0 Eurystomus azureus - BirdLife Species Factsheet]. Alirita en 2007-AŬG-26. == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Geobiastes squamiger}} {{Portalo Biologio}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] iqoen2kok3zprwgmr5v71m3di8sv8af 9413903 9413901 2026-06-26T11:45:26Z Kani 670 /* Etimologio */ 9413903 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Skvama grundokoracio |koloro = pink |dosiero = Scaly Ground-Roller iNaturalist.jpg | dosiero larĝo=220px |priskribo de dosiero = |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=220px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Brakipteraciedoj]] ''Brachypteraciidae'' |genro = ''[[Geobiastes]]'' |genro aŭtoritato = ([[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1838) |specio = '''Skvama grundokoracio''' ''G. squamiger'' |statuso = VU | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Geobiastes squamiger'' |article-number=e.T22682937A193850974 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22682937A193850974.en}}</ref> |dunomo = ''Geobiastes squamiger'' |dunomo aŭtoritato = [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1871 |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Skvama grundokoracio'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Geobiastes squamiger''), estas membro de la familio [[Brakipteraciedoj]] kaj la nura vivanta specio de la genro ''[[Geobiastes]]''. Ĝi estas [[endemio|endemia]] de orienta [[Madagaskaro]]. Ĝia natura vivejo estas subtropika aŭ tropika humida arbaro de malaltaj teroj. La Skvama grundokoracio troviĝas je altitudoj sub 1 000 metroj, kaj estas unu el la malmultaj birdoj de Madagaskaro loĝantaj en [[pluvarbaro]] de malaltaj teroj.<ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Geobiastes squamiger'' |article-number=e.T22682937A193850974 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22682937A193850974.en}}</ref> == Morfologio == Skvamaj grundokoraciaj birdoj kreskas ĝis inter 27 kaj 31 cm. La kapo estas kovrita per nigrablanka skvameca padrono kun tri nigraj bendetoj; nome, krona, orelarea kaj kolflanka. Ĝi estas kuprobruna kaj havas verdajn flugilojn, kun blankaj pintoj. La centro de la vosto estas ruĝecbruna, kaj havas bluajn pintojn kaj nigrajn makulojn. La malsupra flanko estas pala, kun nigraj lunarkoj. Ĝia griza beko estas dika kaj longa, kaj ĝiaj kruroj estas rozkoloraj.<ref name="birdlife">{{Cite web |url=http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/scaly-ground-roller-geobiastes-squamiger/text |title=Species factsheet: ''Geobiastes squamiger'' |last1=Hawkins |first1=F. |last2=Rabenandrasana |first2=M. |date=2019 |website=birdlife.org |publisher=[[BirdLife International]] |access-date=2019-08-15 |last3=Safford |first3=R.}}</ref> == Ekologio kaj kutimaro == La dieto de la Skvama grundokoracio plejparte konsistas el senvertebruloj, kiujn ĝi kolektas de la grundo, sed ĝi ankaŭ manĝas vertebrulojn, kiujn ĝi povas trovi. Oni raportis, ke ĝi ĉefe manĝas [[lumbriko]]jn (''Pheretima'' sp.) kaj [[centpiedulo]]jn (''[[Scolopendra]] morsitons''), sed ankaŭ [[araneo]]j, [[rano]]j, [[lacerto]]j (''Zonosaurus'' sp. kaj ''[[Phelsuma]]'' sp.), kaj tenrekoj (''Microgale'' sp.) estas manĝataj de tiu ĉi grundokoracio.<ref name="Rakotoariso2004">{{Cite journal |last1=Rakotoariso |first1=J. E. |last2=Be |first2=B. |date=2004 |title=Breeding and foraging behaviour and habitat characteristics of the Scaly Ground-roller ''Geobiastes squamiger'' in Madagasca |url=https://assets.peregrinefund.org/docs/pdf/research-library/2004/2004-Rakotoarisoa-ground-roller.pdf |journal=Ostrich |volume=75 |issue=1&2 |pages=25–31 |doi=10.2989/00306520409485408|s2cid=84502753 }}</ref> Nestado okazas en malgrandaj nestotruoj, kiuj larĝas inter 6,5 kaj 10 cm kaj profundas inter 55 kaj 77 cm. La nestoj kutime troviĝas proksime de akvofontoj kaj en lokoj kun densa herba grundkovraĵo. La Skvama grundokoracio demetas siajn ovojn inter meza oktobro kaj frua novembro; la ovaro estas de unu ovo. La [[kovado]]n plenumas sole la ino dum periodo de 18 tagoj. Dum la kovado, la ino kutime restas ĉe la ovo, dum la masklo alportas manĝaĵon al la nesto. Ambaŭ gepatroj provizas manĝaĵon al la idoj post eloviĝo.<ref name="Rakotoariso2004" /> == Taksonomio == [[File:Naturalis Biodiversity Center - ZMA.AVES.722 - Brachypteracias squamigera Lafresnaye, 1838 - Brachypteraciidae - skin specimen.jpeg|thumb|right|250px|Specimeno kolektita en Aprilo 1878 kaj konservata ĉe [[Naturalis]] en [[Nederlando]].]] Ĉi tiu speci-taksono estis referita per pluraj aliaj sinonimaj nomoj ĝis antaŭ nelonge, inkluzive de la jenaj duvortaj nomoj: * ''Brachypteracias squamigera'' <small>[[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1838</small><ref name="Lafresnaye">{{Cite journal |last=Lafresnaye |author-link=Frédéric de Lafresnaye |date=Septembro 1838 |title=Oiseaux nouveau |url=https://biodiversitylibrary.org/page/2328298 |journal=Revue Zoologique par la Société Cuvierienne |page=224 |volume=1}}</ref> * ''Atelornis squamirgera'' <small>[[Jacques Pucheran|Pucheran]], 1846</small><ref>{{Cite book |last=Hartlaub |first=Gustav |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/15140598 |title=Ornithologischer Beitrag zur Fauna Madagascar's |date=1861 |publisher=C. Schünemann |location=Bremen |pages=28-29 |language=de}}</ref> * ''Geobiastes squamigerus'' <small>[[Gustav Hartlaub|Hartlaub]], 1877</small><ref>{{Cite book |last=Hartlaub |first=Gustav |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/41669219 |title=Die Vögel Madagascars und der benachbarten Inselgruppen |date=1877 |publisher=H.W. Schmidt |location=Halle |pages=72–74 |language=de}}</ref> Ĝis la 2000-aj jaroj, la taksono nomiĝis ''Brachypteracias squamigera'', en la genro ''[[Brachypteracias]]''. La Skvama grundokoracio, ''Geobiastes squamiger'', estas en la monotipa genro ''[[Geobiastes]]'', tamen ĝi estis origine metita en la genron ''Brachypteracias'' en 1838 fare de [[Frédéric de Lafresnaye]].<ref name="Lafresnaye" /> La specio estis movita al ''Geobiastes'' por reflekti ĝian neklaran filogenetikan rilaton kun la frata taksono en ĝia familio ''Brachypteraciidae'', ''[[Brachypteracias leptosomus]]''.<ref name="Kirchman">{{Cite journal |last1=Kirchman |first1=J. J. |last2=Hackett |first2=S. J. |last3=Goodman |first3=S. M. |last4=Bates |first4=J. M. |last5=Prum |first5=R. |date=2001-10-01 |title=Phylogeny and Systematics of Ground Rollers (Brachypteraciidae) of Madagascar |journal=[[The Auk]] |volume=118 |issue=4 |pages=849–863 |doi=10.1642/0004-8038(2001)118[0849:PASOGR]2.0.CO;2 |doi-access=free}}</ref> La Skvama grundokoracio ankaŭ havas malsaman mezurproporcion de tarsometatarso al [[halukso]] kompare kun la genroj ''Brachypteracias'', ''[[Uratelornis]]'', kaj ''[[Atelornis]]'', ĉar la Skvama grundokoracio havas pli malgrandan proporcion (2.8) kompare kun la aliaj genroj (4.5). Pligrandigita tarsometatarso povas esti derivita trajto en la familio ''Brachypteraciidae''.<ref name="Mayr2003">{{Cite journal |last1=Mayr |first1=G. |last2=Mourer-Chauviré |first2=C. |date=2003-01-03 |title=Phylogeny and Fossil Record of the Brachypteraciidae: A Comment on Kirchman et al. (2001) |journal=[[The Auk]] |volume=120 |issue=1 |pages=202–203 |doi=10.1642/0004-8038(2003)120[0202:PAFROT]2.0.CO;2 |doi-access=free}}</ref> == Etimologio == La genronomo devenas de la greka γη (gē) 'grundo' kaj βιαστης (biastēs) 'potenca, kiu uzas forton'. Ĝia [[specia epiteto]] "squamiger" signifas "skvamohava" en la latina, derivante de la latina ''squama'' 'skvamo' kaj -''gera'' 'portanta'.<ref name="scinames">{{cite book |last1=Jobling |first1=J. A. |title=Handbook of the Birds of the World Alive |chapter=Key to Scientific Names in Ornithology |chapter-url=https://www.hbw.com/dictionary/key-to-scientific-names-in-ornithology |editor-last=del Hoyo |editor-first=J. |editor2-last=Elliott |editor2-first=A. |editor3-last=Sargatal |editor3-first=J. |editor4-last= Christie |editor4-first= D. A. |editor5-last = de Juana | editor5-first = E. |location=Barcelona |publisher=Lynx Edicions |date=2018 |access-date=2019-08-15}}</ref> == Konservostatuso == The scaly ground roller is threatened by [[habitat loss]] and is considered by [[IUCN]] to be a [[vulnerable species]].<ref name="iucn status" /> Although threatened by removal of its [[ecological niche]], it is more resilient to [[climate change]] and forest conversion effects than other similar species. Climate change can result in further loss of its habitat. It may also face risks from human hunters and domesticated dogs.<ref name="birdlife" /><ref name="Andriamasimanana2013">{{cite journal |last1=Andriamasimanana |first1=R. H. |last2=Cameron |first2=A. |title=Predicting the impacts of climate change on the distribution of threatened forest-restricted birds in Madagascar |journal=Ecology and Evolution |date=April 2013 |volume=3 |issue=4 |pages=763–769 |doi=10.1002/ece3.497 |pmid=23610622 |pmc=3631392 |doi-access=free}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} * ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8 * BirdLife International (2007a): [ [https://web.archive.org/web/20070828022837/http://www.birdlife.org/action/science/species/global_species_programme/whats_new.html 2006-2007 Red List status changes] ]. Alirita en 2007-AŬG-26. * BirdLife International (2007b): [http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1044&m=0 Eurystomus azureus - BirdLife Species Factsheet]. Alirita en 2007-AŬG-26. == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Geobiastes squamiger}} {{Portalo Biologio}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] 3orptw0s6k17png30eetkoc0c02eek6 9413904 9413903 2026-06-26T11:47:51Z Kani 670 /* Konservostatuso */ 9413904 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Skvama grundokoracio |koloro = pink |dosiero = Scaly Ground-Roller iNaturalist.jpg | dosiero larĝo=220px |priskribo de dosiero = |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=220px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Brakipteraciedoj]] ''Brachypteraciidae'' |genro = ''[[Geobiastes]]'' |genro aŭtoritato = ([[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1838) |specio = '''Skvama grundokoracio''' ''G. squamiger'' |statuso = VU | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Geobiastes squamiger'' |article-number=e.T22682937A193850974 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22682937A193850974.en}}</ref> |dunomo = ''Geobiastes squamiger'' |dunomo aŭtoritato = [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1871 |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Skvama grundokoracio'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Geobiastes squamiger''), estas membro de la familio [[Brakipteraciedoj]] kaj la nura vivanta specio de la genro ''[[Geobiastes]]''. Ĝi estas [[endemio|endemia]] de orienta [[Madagaskaro]]. Ĝia natura vivejo estas subtropika aŭ tropika humida arbaro de malaltaj teroj. La Skvama grundokoracio troviĝas je altitudoj sub 1 000 metroj, kaj estas unu el la malmultaj birdoj de Madagaskaro loĝantaj en [[pluvarbaro]] de malaltaj teroj.<ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Geobiastes squamiger'' |article-number=e.T22682937A193850974 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22682937A193850974.en}}</ref> == Morfologio == Skvamaj grundokoraciaj birdoj kreskas ĝis inter 27 kaj 31 cm. La kapo estas kovrita per nigrablanka skvameca padrono kun tri nigraj bendetoj; nome, krona, orelarea kaj kolflanka. Ĝi estas kuprobruna kaj havas verdajn flugilojn, kun blankaj pintoj. La centro de la vosto estas ruĝecbruna, kaj havas bluajn pintojn kaj nigrajn makulojn. La malsupra flanko estas pala, kun nigraj lunarkoj. Ĝia griza beko estas dika kaj longa, kaj ĝiaj kruroj estas rozkoloraj.<ref name="birdlife">{{Cite web |url=http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/scaly-ground-roller-geobiastes-squamiger/text |title=Species factsheet: ''Geobiastes squamiger'' |last1=Hawkins |first1=F. |last2=Rabenandrasana |first2=M. |date=2019 |website=birdlife.org |publisher=[[BirdLife International]] |access-date=2019-08-15 |last3=Safford |first3=R.}}</ref> == Ekologio kaj kutimaro == La dieto de la Skvama grundokoracio plejparte konsistas el senvertebruloj, kiujn ĝi kolektas de la grundo, sed ĝi ankaŭ manĝas vertebrulojn, kiujn ĝi povas trovi. Oni raportis, ke ĝi ĉefe manĝas [[lumbriko]]jn (''Pheretima'' sp.) kaj [[centpiedulo]]jn (''[[Scolopendra]] morsitons''), sed ankaŭ [[araneo]]j, [[rano]]j, [[lacerto]]j (''Zonosaurus'' sp. kaj ''[[Phelsuma]]'' sp.), kaj tenrekoj (''Microgale'' sp.) estas manĝataj de tiu ĉi grundokoracio.<ref name="Rakotoariso2004">{{Cite journal |last1=Rakotoariso |first1=J. E. |last2=Be |first2=B. |date=2004 |title=Breeding and foraging behaviour and habitat characteristics of the Scaly Ground-roller ''Geobiastes squamiger'' in Madagasca |url=https://assets.peregrinefund.org/docs/pdf/research-library/2004/2004-Rakotoarisoa-ground-roller.pdf |journal=Ostrich |volume=75 |issue=1&2 |pages=25–31 |doi=10.2989/00306520409485408|s2cid=84502753 }}</ref> Nestado okazas en malgrandaj nestotruoj, kiuj larĝas inter 6,5 kaj 10 cm kaj profundas inter 55 kaj 77 cm. La nestoj kutime troviĝas proksime de akvofontoj kaj en lokoj kun densa herba grundkovraĵo. La Skvama grundokoracio demetas siajn ovojn inter meza oktobro kaj frua novembro; la ovaro estas de unu ovo. La [[kovado]]n plenumas sole la ino dum periodo de 18 tagoj. Dum la kovado, la ino kutime restas ĉe la ovo, dum la masklo alportas manĝaĵon al la nesto. Ambaŭ gepatroj provizas manĝaĵon al la idoj post eloviĝo.<ref name="Rakotoariso2004" /> == Taksonomio == [[File:Naturalis Biodiversity Center - ZMA.AVES.722 - Brachypteracias squamigera Lafresnaye, 1838 - Brachypteraciidae - skin specimen.jpeg|thumb|right|250px|Specimeno kolektita en Aprilo 1878 kaj konservata ĉe [[Naturalis]] en [[Nederlando]].]] Ĉi tiu speci-taksono estis referita per pluraj aliaj sinonimaj nomoj ĝis antaŭ nelonge, inkluzive de la jenaj duvortaj nomoj: * ''Brachypteracias squamigera'' <small>[[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1838</small><ref name="Lafresnaye">{{Cite journal |last=Lafresnaye |author-link=Frédéric de Lafresnaye |date=Septembro 1838 |title=Oiseaux nouveau |url=https://biodiversitylibrary.org/page/2328298 |journal=Revue Zoologique par la Société Cuvierienne |page=224 |volume=1}}</ref> * ''Atelornis squamirgera'' <small>[[Jacques Pucheran|Pucheran]], 1846</small><ref>{{Cite book |last=Hartlaub |first=Gustav |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/15140598 |title=Ornithologischer Beitrag zur Fauna Madagascar's |date=1861 |publisher=C. Schünemann |location=Bremen |pages=28-29 |language=de}}</ref> * ''Geobiastes squamigerus'' <small>[[Gustav Hartlaub|Hartlaub]], 1877</small><ref>{{Cite book |last=Hartlaub |first=Gustav |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/41669219 |title=Die Vögel Madagascars und der benachbarten Inselgruppen |date=1877 |publisher=H.W. Schmidt |location=Halle |pages=72–74 |language=de}}</ref> Ĝis la 2000-aj jaroj, la taksono nomiĝis ''Brachypteracias squamigera'', en la genro ''[[Brachypteracias]]''. La Skvama grundokoracio, ''Geobiastes squamiger'', estas en la monotipa genro ''[[Geobiastes]]'', tamen ĝi estis origine metita en la genron ''Brachypteracias'' en 1838 fare de [[Frédéric de Lafresnaye]].<ref name="Lafresnaye" /> La specio estis movita al ''Geobiastes'' por reflekti ĝian neklaran filogenetikan rilaton kun la frata taksono en ĝia familio ''Brachypteraciidae'', ''[[Brachypteracias leptosomus]]''.<ref name="Kirchman">{{Cite journal |last1=Kirchman |first1=J. J. |last2=Hackett |first2=S. J. |last3=Goodman |first3=S. M. |last4=Bates |first4=J. M. |last5=Prum |first5=R. |date=2001-10-01 |title=Phylogeny and Systematics of Ground Rollers (Brachypteraciidae) of Madagascar |journal=[[The Auk]] |volume=118 |issue=4 |pages=849–863 |doi=10.1642/0004-8038(2001)118[0849:PASOGR]2.0.CO;2 |doi-access=free}}</ref> La Skvama grundokoracio ankaŭ havas malsaman mezurproporcion de tarsometatarso al [[halukso]] kompare kun la genroj ''Brachypteracias'', ''[[Uratelornis]]'', kaj ''[[Atelornis]]'', ĉar la Skvama grundokoracio havas pli malgrandan proporcion (2.8) kompare kun la aliaj genroj (4.5). Pligrandigita tarsometatarso povas esti derivita trajto en la familio ''Brachypteraciidae''.<ref name="Mayr2003">{{Cite journal |last1=Mayr |first1=G. |last2=Mourer-Chauviré |first2=C. |date=2003-01-03 |title=Phylogeny and Fossil Record of the Brachypteraciidae: A Comment on Kirchman et al. (2001) |journal=[[The Auk]] |volume=120 |issue=1 |pages=202–203 |doi=10.1642/0004-8038(2003)120[0202:PAFROT]2.0.CO;2 |doi-access=free}}</ref> == Etimologio == La genronomo devenas de la greka γη (gē) 'grundo' kaj βιαστης (biastēs) 'potenca, kiu uzas forton'. Ĝia [[specia epiteto]] "squamiger" signifas "skvamohava" en la latina, derivante de la latina ''squama'' 'skvamo' kaj -''gera'' 'portanta'.<ref name="scinames">{{cite book |last1=Jobling |first1=J. A. |title=Handbook of the Birds of the World Alive |chapter=Key to Scientific Names in Ornithology |chapter-url=https://www.hbw.com/dictionary/key-to-scientific-names-in-ornithology |editor-last=del Hoyo |editor-first=J. |editor2-last=Elliott |editor2-first=A. |editor3-last=Sargatal |editor3-first=J. |editor4-last= Christie |editor4-first= D. A. |editor5-last = de Juana | editor5-first = E. |location=Barcelona |publisher=Lynx Edicions |date=2018 |access-date=2019-08-15}}</ref> == Konservostatuso == La Skvama grundokoracio estas minacata pro [[habitatoperdo]] kaj estas konsiderata de [[IUCN]] kiel [[vundebla specio]].<ref name="iucn status" /> Kvankam minacata pro forigo de sia [[ekologia niĉo]], ĝi estas pli rezistema al [[klimata ŝanĝo]] kaj arbarkonvertaj efikoj ol aliaj similaj specioj. Klimata ŝanĝo povas rezultigi plian perdon de sia vivejo. Ĝi ankaŭ povas alfronti riskojn de homaj ĉasistoj kaj domhundoj.<ref name="birdlife" /><ref name="Andriamasimanana2013">{{cite journal |last1=Andriamasimanana |first1=R. H. |last2=Cameron |first2=A. |title=Predicting the impacts of climate change on the distribution of threatened forest-restricted birds in Madagascar |journal=Ecology and Evolution |date=April 2013 |volume=3 |issue=4 |pages=763–769 |doi=10.1002/ece3.497 |pmid=23610622 |pmc=3631392 |doi-access=free}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} * ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8 * BirdLife International (2007a): [ [https://web.archive.org/web/20070828022837/http://www.birdlife.org/action/science/species/global_species_programme/whats_new.html 2006-2007 Red List status changes] ]. Alirita en 2007-AŬG-26. * BirdLife International (2007b): [http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1044&m=0 Eurystomus azureus - BirdLife Species Factsheet]. Alirita en 2007-AŬG-26. == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Geobiastes squamiger}} {{Portalo Biologio}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] f5sn7h4094kzt3pu3882xo2fxv2fb8l 9413905 9413904 2026-06-26T11:52:20Z Kani 670 9413905 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Skvama grundokoracio |koloro = pink |dosiero = Scaly Ground-Roller iNaturalist.jpg | dosiero larĝo=220px |priskribo de dosiero = |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=220px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Brakipteraciedoj]] ''Brachypteraciidae'' |genro = ''[[Geobiastes]]'' |genro aŭtoritato = ([[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1838) |specio = '''Skvama grundokoracio''' ''G. squamiger'' |statuso = VU | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Geobiastes squamiger'' |article-number=e.T22682937A193850974 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22682937A193850974.en}}</ref> |dunomo = ''Geobiastes squamiger'' |dunomo aŭtoritato = [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1871 |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Skvama grundokoracio'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Geobiastes squamiger''), estas membro de la familio [[Brakipteraciedoj]] kaj la nura vivanta specio de la genro ''[[Geobiastes]]''. Ĝi estas [[endemio|endemia]] de orienta [[Madagaskaro]]. Ĝia natura vivejo estas subtropika aŭ tropika humida arbaro de malaltaj teroj. La Skvama grundokoracio troviĝas je altitudoj sub 1 000 metroj, kaj estas unu el la malmultaj birdoj de Madagaskaro loĝantaj en [[pluvarbaro]] de malaltaj teroj.<ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Geobiastes squamiger'' |article-number=e.T22682937A193850974 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22682937A193850974.en}}</ref> == Morfologio == Skvamaj grundokoraciaj birdoj kreskas ĝis inter 27 kaj 31 cm. La kapo estas kovrita per nigrablanka skvameca padrono kun tri nigraj bendetoj; nome, krona, orelarea kaj kolflanka. Ĝi estas kuprobruna kaj havas verdajn flugilojn, kun blankaj pintoj. La centro de la vosto estas ruĝecbruna, kaj havas bluajn pintojn kaj nigrajn makulojn. La malsupra flanko estas pala, kun nigraj lunarkoj. Ĝia griza beko estas dika kaj longa, kaj ĝiaj kruroj estas rozkoloraj.<ref name="birdlife">{{Cite web |url=http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/scaly-ground-roller-geobiastes-squamiger/text |title=Species factsheet: ''Geobiastes squamiger'' |last1=Hawkins |first1=F. |last2=Rabenandrasana |first2=M. |date=2019 |website=birdlife.org |publisher=[[BirdLife International]] |access-date=2019-08-15 |last3=Safford |first3=R.}}</ref> == Ekologio kaj kutimaro == La dieto de la Skvama grundokoracio plejparte konsistas el senvertebruloj, kiujn ĝi kolektas de la grundo, sed ĝi ankaŭ manĝas vertebrulojn, kiujn ĝi povas trovi. Oni raportis, ke ĝi ĉefe manĝas [[lumbriko]]jn (''Pheretima'' sp.) kaj [[centpiedulo]]jn (''[[Scolopendra]] morsitons''), sed ankaŭ [[araneo]]j, [[rano]]j, [[lacerto]]j (''Zonosaurus'' sp. kaj ''[[Phelsuma]]'' sp.), kaj tenrekoj (''Microgale'' sp.) estas manĝataj de tiu ĉi grundokoracio.<ref name="Rakotoariso2004">{{Cite journal |last1=Rakotoariso |first1=J. E. |last2=Be |first2=B. |date=2004 |title=Breeding and foraging behaviour and habitat characteristics of the Scaly Ground-roller ''Geobiastes squamiger'' in Madagasca |url=https://assets.peregrinefund.org/docs/pdf/research-library/2004/2004-Rakotoarisoa-ground-roller.pdf |journal=Ostrich |volume=75 |issue=1&2 |pages=25–31 |doi=10.2989/00306520409485408|s2cid=84502753 }}</ref> Nestado okazas en malgrandaj nestotruoj, kiuj larĝas inter 6,5 kaj 10 cm kaj profundas inter 55 kaj 77 cm. La nestoj kutime troviĝas proksime de akvofontoj kaj en lokoj kun densa herba grundkovraĵo. La Skvama grundokoracio demetas siajn ovojn inter meza oktobro kaj frua novembro; la ovaro estas de unu ovo. La [[kovado]]n plenumas sole la ino dum periodo de 18 tagoj. Dum la kovado, la ino kutime restas ĉe la ovo, dum la masklo alportas manĝaĵon al la nesto. Ambaŭ gepatroj provizas manĝaĵon al la idoj post eloviĝo.<ref name="Rakotoariso2004" /> == Taksonomio == [[File:Naturalis Biodiversity Center - ZMA.AVES.722 - Brachypteracias squamigera Lafresnaye, 1838 - Brachypteraciidae - skin specimen.jpeg|thumb|right|250px|Specimeno kolektita en Aprilo 1878 kaj konservata ĉe [[Naturalis]] en [[Nederlando]].]] Ĉi tiu speci-taksono estis referita per pluraj aliaj sinonimaj nomoj ĝis antaŭ nelonge, inkluzive de la jenaj duvortaj nomoj: * ''Brachypteracias squamigera'' <small>[[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1838</small><ref name="Lafresnaye">{{Cite journal |last=Lafresnaye |author-link=Frédéric de Lafresnaye |date=Septembro 1838 |title=Oiseaux nouveau |url=https://biodiversitylibrary.org/page/2328298 |journal=Revue Zoologique par la Société Cuvierienne |page=224 |volume=1}}</ref> * ''Atelornis squamirgera'' <small>[[Jacques Pucheran|Pucheran]], 1846</small><ref>{{Cite book |last=Hartlaub |first=Gustav |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/15140598 |title=Ornithologischer Beitrag zur Fauna Madagascar's |date=1861 |publisher=C. Schünemann |location=Bremen |pages=28-29 |language=de}}</ref> * ''Geobiastes squamigerus'' <small>[[Gustav Hartlaub|Hartlaub]], 1877</small><ref>{{Cite book |last=Hartlaub |first=Gustav |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/41669219 |title=Die Vögel Madagascars und der benachbarten Inselgruppen |date=1877 |publisher=H.W. Schmidt |location=Halle |pages=72–74 |language=de}}</ref> Ĝis la 2000-aj jaroj, la taksono nomiĝis ''Brachypteracias squamigera'', en la genro ''[[Brachypteracias]]''. La Skvama grundokoracio, ''Geobiastes squamiger'', estas en la monotipa genro ''[[Geobiastes]]'', tamen ĝi estis origine metita en la genron ''Brachypteracias'' en 1838 fare de [[Frédéric de Lafresnaye]].<ref name="Lafresnaye" /> La specio estis movita al ''Geobiastes'' por reflekti ĝian neklaran filogenetikan rilaton kun la frata taksono en ĝia familio ''Brachypteraciidae'', ''[[Brachypteracias leptosomus]]''.<ref name="Kirchman">{{Cite journal |last1=Kirchman |first1=J. J. |last2=Hackett |first2=S. J. |last3=Goodman |first3=S. M. |last4=Bates |first4=J. M. |last5=Prum |first5=R. |date=2001-10-01 |title=Phylogeny and Systematics of Ground Rollers (Brachypteraciidae) of Madagascar |journal=[[The Auk]] |volume=118 |issue=4 |pages=849–863 |doi=10.1642/0004-8038(2001)118[0849:PASOGR]2.0.CO;2 |doi-access=free}}</ref> La Skvama grundokoracio ankaŭ havas malsaman mezurproporcion de tarsometatarso al [[halukso]] kompare kun la genroj ''Brachypteracias'', ''[[Uratelornis]]'', kaj ''[[Atelornis]]'', ĉar la Skvama grundokoracio havas pli malgrandan proporcion (2.8) kompare kun la aliaj genroj (4.5). Pligrandigita tarsometatarso povas esti derivita trajto en la familio ''Brachypteraciidae''.<ref name="Mayr2003">{{Cite journal |last1=Mayr |first1=G. |last2=Mourer-Chauviré |first2=C. |date=2003-01-03 |title=Phylogeny and Fossil Record of the Brachypteraciidae: A Comment on Kirchman et al. (2001) |journal=[[The Auk]] |volume=120 |issue=1 |pages=202–203 |doi=10.1642/0004-8038(2003)120[0202:PAFROT]2.0.CO;2 |doi-access=free}}</ref> == Etimologio == La genronomo devenas de la greka γη (gē) 'grundo' kaj βιαστης (biastēs) 'potenca, kiu uzas forton'. Ĝia [[specia epiteto]] "squamiger" signifas "skvamohava" en la latina, derivante de la latina ''squama'' 'skvamo' kaj -''gera'' 'portanta'.<ref name="scinames">{{cite book |last1=Jobling |first1=J. A. |title=Handbook of the Birds of the World Alive |chapter=Key to Scientific Names in Ornithology |chapter-url=https://www.hbw.com/dictionary/key-to-scientific-names-in-ornithology |editor-last=del Hoyo |editor-first=J. |editor2-last=Elliott |editor2-first=A. |editor3-last=Sargatal |editor3-first=J. |editor4-last= Christie |editor4-first= D. A. |editor5-last = de Juana | editor5-first = E. |location=Barcelona |publisher=Lynx Edicions |date=2018 |access-date=2019-08-15}}</ref> == Konservostatuso == La Skvama grundokoracio estas minacata pro [[habitatoperdo]] kaj estas konsiderata de [[IUCN]] kiel [[vundebla specio]].<ref name="iucn status" /> Kvankam minacata pro forigo de sia [[ekologia niĉo]], ĝi estas pli rezistema al [[klimata ŝanĝo]] kaj arbarkonvertaj efikoj ol aliaj similaj specioj. Klimata ŝanĝo povas rezultigi plian perdon de sia vivejo. Ĝi ankaŭ povas alfronti riskojn de homaj ĉasistoj kaj domhundoj.<ref name="birdlife" /><ref name="Andriamasimanana2013">{{cite journal |last1=Andriamasimanana |first1=R. H. |last2=Cameron |first2=A. |title=Predicting the impacts of climate change on the distribution of threatened forest-restricted birds in Madagascar |journal=Ecology and Evolution |date=April 2013 |volume=3 |issue=4 |pages=763–769 |doi=10.1002/ece3.497 |pmid=23610622 |pmc=3631392 |doi-access=free}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} * ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8 * BirdLife International (2007a): [ [https://web.archive.org/web/20070828022837/http://www.birdlife.org/action/science/species/global_species_programme/whats_new.html 2006-2007 Red List status changes] ]. Alirita en 2007-AŬG-26. * BirdLife International (2007b): [http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1044&m=0 Eurystomus azureus - BirdLife Species Factsheet]. Alirita en 2007-AŬG-26. == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Geobiastes squamiger}} {{Portalo Biologio}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] lmuewx4tuf4lwv38lu8os8zq14bq14r 9413908 9413905 2026-06-26T11:58:43Z Kani 670 9413908 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Skvama grundokoracio |koloro = pink |dosiero = Scaly Ground-Roller iNaturalist.jpg | dosiero larĝo=220px |priskribo de dosiero = |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=220px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Brakipteraciedoj]] ''Brachypteraciidae'' |genro = ''[[Geobiastes]]'' |genro aŭtoritato = [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1871 |specio = '''Skvama grundokoracio''' ''G. squamiger'' |statuso = VU | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Geobiastes squamiger'' |article-number=e.T22682937A193850974 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22682937A193850974.en}}</ref> |dunomo = ''Geobiastes squamiger'' |dunomo aŭtoritato = ([[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1838) |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Skvama grundokoracio'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Geobiastes squamiger''), estas membro de la familio [[Brakipteraciedoj]] kaj la nura vivanta specio de la genro ''[[Geobiastes]]''. Ĝi estas [[endemio|endemia]] de orienta [[Madagaskaro]]. Ĝia natura vivejo estas subtropika aŭ tropika humida arbaro de malaltaj teroj. La Skvama grundokoracio troviĝas je altitudoj sub 1 000 metroj, kaj estas unu el la malmultaj birdoj de Madagaskaro loĝantaj en [[pluvarbaro]] de malaltaj teroj.<ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2021 |title=''Geobiastes squamiger'' |article-number=e.T22682937A193850974 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22682937A193850974.en}}</ref> == Morfologio == Skvamaj grundokoraciaj birdoj kreskas ĝis inter 27 kaj 31 cm. La kapo estas kovrita per nigrablanka skvameca padrono kun tri nigraj bendetoj; nome, krona, orelarea kaj kolflanka. Ĝi estas kuprobruna kaj havas verdajn flugilojn, kun blankaj pintoj. La centro de la vosto estas ruĝecbruna, kaj havas bluajn pintojn kaj nigrajn makulojn. La malsupra flanko estas pala, kun nigraj lunarkoj. Ĝia griza beko estas dika kaj longa, kaj ĝiaj kruroj estas rozkoloraj.<ref name="birdlife">{{Cite web |url=http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/scaly-ground-roller-geobiastes-squamiger/text |title=Species factsheet: ''Geobiastes squamiger'' |last1=Hawkins |first1=F. |last2=Rabenandrasana |first2=M. |date=2019 |website=birdlife.org |publisher=[[BirdLife International]] |access-date=2019-08-15 |last3=Safford |first3=R.}}</ref> == Ekologio kaj kutimaro == La dieto de la Skvama grundokoracio plejparte konsistas el senvertebruloj, kiujn ĝi kolektas de la grundo, sed ĝi ankaŭ manĝas vertebrulojn, kiujn ĝi povas trovi. Oni raportis, ke ĝi ĉefe manĝas [[lumbriko]]jn (''Pheretima'' sp.) kaj [[centpiedulo]]jn (''[[Scolopendra]] morsitons''), sed ankaŭ [[araneo]]j, [[rano]]j, [[lacerto]]j (''Zonosaurus'' sp. kaj ''[[Phelsuma]]'' sp.), kaj tenrekoj (''Microgale'' sp.) estas manĝataj de tiu ĉi grundokoracio.<ref name="Rakotoariso2004">{{Cite journal |last1=Rakotoariso |first1=J. E. |last2=Be |first2=B. |date=2004 |title=Breeding and foraging behaviour and habitat characteristics of the Scaly Ground-roller ''Geobiastes squamiger'' in Madagasca |url=https://assets.peregrinefund.org/docs/pdf/research-library/2004/2004-Rakotoarisoa-ground-roller.pdf |journal=Ostrich |volume=75 |issue=1&2 |pages=25–31 |doi=10.2989/00306520409485408|s2cid=84502753 }}</ref> Nestado okazas en malgrandaj nestotruoj, kiuj larĝas inter 6,5 kaj 10 cm kaj profundas inter 55 kaj 77 cm. La nestoj kutime troviĝas proksime de akvofontoj kaj en lokoj kun densa herba grundkovraĵo. La Skvama grundokoracio demetas siajn ovojn inter meza oktobro kaj frua novembro; la ovaro estas de unu ovo. La [[kovado]]n plenumas sole la ino dum periodo de 18 tagoj. Dum la kovado, la ino kutime restas ĉe la ovo, dum la masklo alportas manĝaĵon al la nesto. Ambaŭ gepatroj provizas manĝaĵon al la idoj post eloviĝo.<ref name="Rakotoariso2004" /> == Taksonomio == [[File:Naturalis Biodiversity Center - ZMA.AVES.722 - Brachypteracias squamigera Lafresnaye, 1838 - Brachypteraciidae - skin specimen.jpeg|thumb|right|250px|Specimeno kolektita en Aprilo 1878 kaj konservata ĉe [[Naturalis]] en [[Nederlando]].]] Ĉi tiu speci-taksono estis referita per pluraj aliaj sinonimaj nomoj ĝis antaŭ nelonge, inkluzive de la jenaj duvortaj nomoj: * ''Brachypteracias squamigera'' <small>[[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1838</small><ref name="Lafresnaye">{{Cite journal |last=Lafresnaye |author-link=Frédéric de Lafresnaye |date=Septembro 1838 |title=Oiseaux nouveau |url=https://biodiversitylibrary.org/page/2328298 |journal=Revue Zoologique par la Société Cuvierienne |page=224 |volume=1}}</ref> * ''Atelornis squamirgera'' <small>[[Jacques Pucheran|Pucheran]], 1846</small><ref>{{Cite book |last=Hartlaub |first=Gustav |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/15140598 |title=Ornithologischer Beitrag zur Fauna Madagascar's |date=1861 |publisher=C. Schünemann |location=Bremen |pages=28-29 |language=de}}</ref> * ''Geobiastes squamigerus'' <small>[[Gustav Hartlaub|Hartlaub]], 1877</small><ref>{{Cite book |last=Hartlaub |first=Gustav |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/41669219 |title=Die Vögel Madagascars und der benachbarten Inselgruppen |date=1877 |publisher=H.W. Schmidt |location=Halle |pages=72–74 |language=de}}</ref> Ĝis la 2000-aj jaroj, la taksono nomiĝis ''Brachypteracias squamigera'', en la genro ''[[Brachypteracias]]''. La Skvama grundokoracio, ''Geobiastes squamiger'', estas en la monotipa genro ''[[Geobiastes]]'', tamen ĝi estis origine metita en la genron ''Brachypteracias'' en 1838 fare de [[Frédéric de Lafresnaye]].<ref name="Lafresnaye" /> La specio estis movita al ''Geobiastes'' por reflekti ĝian neklaran filogenetikan rilaton kun la frata taksono en ĝia familio ''Brachypteraciidae'', ''[[Brachypteracias leptosomus]]''.<ref name="Kirchman">{{Cite journal |last1=Kirchman |first1=J. J. |last2=Hackett |first2=S. J. |last3=Goodman |first3=S. M. |last4=Bates |first4=J. M. |last5=Prum |first5=R. |date=2001-10-01 |title=Phylogeny and Systematics of Ground Rollers (Brachypteraciidae) of Madagascar |journal=[[The Auk]] |volume=118 |issue=4 |pages=849–863 |doi=10.1642/0004-8038(2001)118[0849:PASOGR]2.0.CO;2 |doi-access=free}}</ref> La Skvama grundokoracio ankaŭ havas malsaman mezurproporcion de tarsometatarso al [[halukso]] kompare kun la genroj ''Brachypteracias'', ''[[Uratelornis]]'', kaj ''[[Atelornis]]'', ĉar la Skvama grundokoracio havas pli malgrandan proporcion (2.8) kompare kun la aliaj genroj (4.5). Pligrandigita tarsometatarso povas esti derivita trajto en la familio ''Brachypteraciidae''.<ref name="Mayr2003">{{Cite journal |last1=Mayr |first1=G. |last2=Mourer-Chauviré |first2=C. |date=2003-01-03 |title=Phylogeny and Fossil Record of the Brachypteraciidae: A Comment on Kirchman et al. (2001) |journal=[[The Auk]] |volume=120 |issue=1 |pages=202–203 |doi=10.1642/0004-8038(2003)120[0202:PAFROT]2.0.CO;2 |doi-access=free}}</ref> == Etimologio == La genronomo devenas de la greka γη (gē) 'grundo' kaj βιαστης (biastēs) 'potenca, kiu uzas forton'. Ĝia [[specia epiteto]] "squamiger" signifas "skvamohava" en la latina, derivante de la latina ''squama'' 'skvamo' kaj -''gera'' 'portanta'.<ref name="scinames">{{cite book |last1=Jobling |first1=J. A. |title=Handbook of the Birds of the World Alive |chapter=Key to Scientific Names in Ornithology |chapter-url=https://www.hbw.com/dictionary/key-to-scientific-names-in-ornithology |editor-last=del Hoyo |editor-first=J. |editor2-last=Elliott |editor2-first=A. |editor3-last=Sargatal |editor3-first=J. |editor4-last= Christie |editor4-first= D. A. |editor5-last = de Juana | editor5-first = E. |location=Barcelona |publisher=Lynx Edicions |date=2018 |access-date=2019-08-15}}</ref> == Konservostatuso == La Skvama grundokoracio estas minacata pro [[habitatoperdo]] kaj estas konsiderata de [[IUCN]] kiel [[vundebla specio]].<ref name="iucn status" /> Kvankam minacata pro forigo de sia [[ekologia niĉo]], ĝi estas pli rezistema al [[klimata ŝanĝo]] kaj arbarkonvertaj efikoj ol aliaj similaj specioj. Klimata ŝanĝo povas rezultigi plian perdon de sia vivejo. Ĝi ankaŭ povas alfronti riskojn de homaj ĉasistoj kaj domhundoj.<ref name="birdlife" /><ref name="Andriamasimanana2013">{{cite journal |last1=Andriamasimanana |first1=R. H. |last2=Cameron |first2=A. |title=Predicting the impacts of climate change on the distribution of threatened forest-restricted birds in Madagascar |journal=Ecology and Evolution |date=April 2013 |volume=3 |issue=4 |pages=763–769 |doi=10.1002/ece3.497 |pmid=23610622 |pmc=3631392 |doi-access=free}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} * ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8 * BirdLife International (2007a): [ [https://web.archive.org/web/20070828022837/http://www.birdlife.org/action/science/species/global_species_programme/whats_new.html 2006-2007 Red List status changes] ]. Alirita en 2007-AŬG-26. * BirdLife International (2007b): [http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1044&m=0 Eurystomus azureus - BirdLife Species Factsheet]. Alirita en 2007-AŬG-26. == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Geobiastes squamiger}} {{Portalo Biologio}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] 54h901awxjod6ynzigk70iiiem7rs20 0 948075 9413627 2026-06-26T00:57:24Z Kani 670 Alidirektigis al [[Skvama grundokoracio]] 9413627 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Skvama grundokoracio]] 4cr53ji7jtggxfmg00rb1ls8i5xchp2 0 948076 9413628 2026-06-26T00:58:05Z Kani 670 Alidirektigis al [[Skvama grundokoracio]] 9413628 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Skvama grundokoracio]] 4cr53ji7jtggxfmg00rb1ls8i5xchp2 0 948077 9413634 2026-06-26T02:27:17Z Pettend 214084 La paĝo estas traduko el la originala angla lingvo. 9413634 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Special member state territories and the European Union.svg|eta|Loko de la Eŭropa Unio kaj la specialaj teritorioj {{Priskribo|#003399|Eŭropa Unio}} {{Priskribo|#296DC0|Eksteraj Regionoj (ER)}} {{Priskribo|#078002| Rilataj Transoceanaj Landoj kaj Teritorioj (RTLT)}} ]] La [[Eŭropa Ekonomia Areo]] (EEA) havas 32 specialajn teritoriojn de [[Eŭropa Unio|EU-membroŝtatoj]] kaj [[Eŭropa Liber-Komerca Asocio|ELKA-membroŝtatoj]] kiuj, pro historiaj, geografiaj aŭ politikaj kialoj, ĝuas specialan statuson ene de aŭ ekster la [[Eŭropa Unio]] kaj la [[Eŭropa Liber-Komerca Asocio]]. La specialaj teritorioj de EU-membroŝtatoj estas kategoriigitaj sub tri titoloj: naŭ '''Eksteraj Regionoj''' ('''ER''') ({{en}} ''Outermost Regions'') kiuj formas parton de la Eŭropa Unio, kvankam ili havas esceptojn de kelkaj EU-leĝoj pro sia geografia malproksimeco de kontinenta Eŭropo; dek tri '''Rilataj Transoceanaj Landoj kaj Teritorioj''' ('''RTLT''') ({{en}} ''Overseas Countries and Territories'')<ref>{{Cite web|title=Transmaraj Landoj kaj Teritorioj |url=https://international-partnerships.ec.europa.eu/countries/overseas-countries-and-territories_en |access-date=2025-08-02 |website=[[Eŭropa Komisiono]]}}</ref> kiuj ne formas parton de la Eŭropa Unio, kvankam ili kunlaboras kun EU per la [[Asocio de Transmaraj Landoj kaj Teritorioj]] ({{en}} ''Overseas Countries and Territories Association''); kaj dek '''specialaj kazoj''' kiuj formas parton de la Eŭropa Unio (escepte de la [[Ferooj]]), kvankam EU-leĝoj faras ''[[ad hoc]]'' provizaĵojn. La Eksteraj Regionoj estis rekonitaj ĉe la subskribo de la [[Traktato de Maastricht]] en 1992,<ref name=":0">The Maastricht Treaty of 1992 (Treaty on European Union): [[wikisource:Treaty on European Union/Declarations#Declaration on the outermost regions of the Community|Declaration on the outermost regions of the Community]]</ref> kaj konfirmitaj de la [[Traktato de Lisbono]] en 2007.<ref name="Penchard">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?la-collectivite-de-saint-barthelemy-obtient-un-nouveau-statut.html |title=La collectivité de Saint-Barthélémy obtient un nouveau statut européen |author=AFP |language=fr |dato=29 oktobro 2010 |alir-dato=18 de aprilo=Ministère de 2010 | l'Outre-Mer}}</ref> La [[Traktato pri Funkciado de Eŭropa Unio]] deklaras, ke kaj la primara kaj la sekundara Eŭropa Unia juro aplikiĝas aŭtomate al la Eksteraj Regionoj, kun eblaj esceptoj pro la apartaĵoj de tiuj teritorioj. La Rilataj Transoceanaj Landoj kaj Teritorioj estas agnoskitaj de Artikolo 198 de la [[Traktato pri Funkciado de Eŭropa Unio]], kiu permesas al ili aliĝi al EU-provizaĵoj pri la libera movado de laboristoj kaj la libera establado, kaj invitas ilin aliĝi al la [[Asocio de Transmaraj Landoj kaj Teritorioj]] por plibonigi kunlaboron kun la Eŭropa Unio.<ref name=":1">[http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32001D0822:EN:HTML Council Decision of 27 November 2001 on the association of the overseas countries and territories with the European Community] ("Overseas Association Decision") (2001/822/EC). {{en}}</ref> La statuso de neloĝata teritorio, [[Klipertono]], restas neklara, ĉar ĝi ne estas eksplicite menciita en la primara EU-juro kaj havas ''[[sui generis]]'' statuson je la nacia nivelo.<ref>{{Cite book|last=Murray |first=Fiona |title=La Eŭropa Unio kaj Membroŝtataj Teritorioj: Nova Jura Kadro Laŭ la EU-Traktatoj |date=2012 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=978-90-6704-826-2 |pages=172}} {{en}}</ref>{{Noto|text=La insulo [[Klipertono]] estas privata posedaĵo de la [[Francio|franca ŝtato]]. La [[Disaj Insuloj en la Hinda Oceano|Disaj insuloj]] estis konsiderataj kiel "restantaj teritorioj de la Respubliko" ĝis 2007. Ili nun estas distrikto de la [[Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teroj]].}} Kolektive, la specialaj teritorioj ampleksas loĝantaron de ĉirkaŭ 6,1 milionoj da homoj kaj tersurfacon de ĉirkaŭ 2 733 792 kvadrataj kilometroj. Ĉirkaŭ 80 procentoj de ĉi tiu areo estas reprezentitaj de [[Gronlando]]. La plej granda regiono laŭ loĝantaro, la [[Kanariaj insuloj]], konsistigas pli ol trionon de la tuta loĝantaro de la specialaj teritorioj. La plej malgranda laŭ tersurfaco estas la insulo [[Saba]] en la [[Karibio]] (13 km²). La [[Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teroj]] estas la sola speciala teritorio sen konstanta loĝantaro. ==Eksteraj Regionoj== La Eksteraj Regionoj (ER) estas parto de membroŝtato de la Eŭropa Unio sed situantaj je signifa distanco de kontinenta Eŭropo. Pro ĉi tiu situacio, ili rajtas havi esceptojn iujn EU-leĝojn malgraŭ esti parto de la Eŭropa Unio. Ĉiuj formas parton de la [[Eŭropa Doganunio]]; tamen kelkaj falas ekster la [[Ŝengena zono]] kaj la [[Aldonvalora Imposto-Areo de Eŭropa Unio]]. Sep Eksteraj Regionoj estis agnoskitaj ĉe la subskribo de la [[Traktato de Maastricht]] en 1992.<ref name=":0" /> La [[Traktato de Lisbono]] inkluzivis du pliajn teritoriojn ([[Saint-Barthélemy]] kaj [[Saint-Martin]]) en 2007.<ref name="Article 349 of TFEU">[[wikisource:Consolidated version of the Treaty on the Functioning of the European Union/Part Seven: General and Final Provisions#Article 349|Article&nbsp;349]] of the Treaty on the Functioning of the European Union.</ref> Saint-Barthélemy ŝanĝis sian statuson de ER al RTLT ekde la 1a de januaro 2012.<ref name="Penchard" /> [[Majoto]], kiu estis RTLT, aliĝis al la EU kiel ER ekde la 1-a de januaro 2014.<ref name="CD 2013/61/EU">{{cite web |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2013:353:0005:0006:EN:PDF |title=Konsilia Direktivo 2013/61/EU de decembro 2013 |date=17-a de decembro 2013 |alirdato=1-a de januaro 2014}} {{en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style=font-size:90% ! class="unsortable" |Flago !! class="unsortable" |Blazono !Nomo !!Loko !!Areo !!Pop. !!Ĉefurbo !Plej granda<br />urbo !!Oficiala<br />lingvo!!Lando |- |[[File:Flag of the Azores.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Coat of arms of the Azores.svg|center|58x58px]] ||[[Acoroj]] |rowspan=3 |[[Norda Atlantiko]] |style=text-align:right |2,333 km² |style=text-align:right |236,440 |[[Angra do Heroísmo]], [[Horta (Portugalio)|Horta]] kaj [[Ponta Delgada]] ||Ponta Delgada |rowspan=2 |[[Portugala]] |rowspan=2 |{{flago|Portugalio}}[[Portugalio]] |- |[[File:Flag of Madeira.svg|border|80x80px]] |[[File:Coat of arms of Madeira.svg|center|58x58px]] ||[[Madejro]] |style=text-align:right |801 km² |style=text-align:right |250,769 |[[Funchal]] ||Funchal |- |[[File:Flag of the Canary Islands (simple).svg|border|center|80x80px]] |[[File:Coat of Arms of the Canary Islands.svg|center|58x58px]] ||[[Kanarioj]] |style=text-align:right |7493 km² |style=text-align:right |2,268,035 |[[Santa Cruz de Tenerife]]<br />kaj [[Las Palmas]] ||Las Palmas |[[Hispana]] ||{{flago|Hispanio}}[[Hispanio]] |- |rowspan=2 |[[File:Flag of France.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Coat of arms of French Guiana, according to the original displayed at the Museum Franconie, at Cayenne.svg|center|58x58px]] ||[[Franca Gujano]] |[[Suda Ameriko]] |style=text-align:right |83534 km² |style=text-align:right |292,354 |[[Cayenne]] ||Cayenne |rowspan=6 |[[Franca]] ||rowspan=6 |{{flago|Francio}}[[Francio]] |- |[[File:Coat of arms of Guadeloupe.svg|center|58x58px]]||[[Gvadelupo]] |rowspan=3 |[[Karabio]] |style=text-align:right |1628 km² |style=text-align:right |380,387 |[[Basse-Terre]] ||[[Les Abymes]] |- |[[File:Flag-of-Martinique.svg|center|80x80px]] ! colspan="1" | ||[[Martiniko]] |style=text-align:right |1128 km² |style=text-align:right |355,459 |[[Fort-de-France]] ||Fort-de-France |- |rowspan=3 |[[File:Flag of France.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Coat of arms of Saint Martin.svg|center|72x72px]] ||[[Saint-Martin]] |style=text-align:right |53 km² |style=text-align:right |36,286 |[[Marigot]] ||Marigot |- |[[File:Coat of Arms of Mayotte.svg|center|58x58px]] ||[[Majoto]] |rowspan=2 |[[Hinda Oceano]] |style=text-align:right |374 km² |style=text-align:right |320,901 |[[Mamoudzou]] ||Mamoudzou |- |[[File:Armoiries Réunion.svg|center|58x58px]] ||[[Reunio]] |style=text-align:right |2511 km² |style=text-align:right |896,175 |[[Saint-Denis (Reunio)|Saint-Denis]] ||Saint-Denis |- ! colspan="2" | !! Total !! !style=text-align:right |99855 km² !style=text-align:right |5,036,806 ! colspan="4" | |} === Aŭtonomaj Regionoj de Portugalio === [[Dosiero:Vista sobre Angra do Heroismo.jpg|thumb|[[Angra do Heroísmo]], la plej malnova kontinue loĝata urbo en la insularo de la Acoroj kaj [[Monda Heredaĵo|Monda Heredaĵo de UNESKO]]]] [[Acoroj]] kaj [[Madejro]] estas du grupoj de portugalaj insuloj en Atlantiko. Acoroj kaj Madejro estas integritaj partoj de la Portugala Respubliko, sed ambaŭ havas la specialan statuson kiel [[Aŭtonomaj Regionoj de Portugalio|Aŭtonomaj Regionoj]], kun grado de memregado. Kelkaj esceptoj de la apliko de EU-juro validas rilate al impostado, fiŝkaptado kaj transportado.<ref>{{Cite web |url=https://ec.europa.eu/competition/elojade/isef/index.cfm?fuseaction=dsp_result&policy_area_id=3&case_title=Madeira |title=Kazoserĉo - Konkurenco - Eŭropa Komisiono |website=ec.europa.eu |access-date=7 februaro 2020}}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ec.europa.eu/competition/elojade/isef/index.cfm?fuseaction=dsp_result&policy_area_id=3&case_title=Acoroj |title=Kazoserĉo - Konkurenco - Eŭropa Komisiono |website=ec.europa.eu |access-date=7 februaro 2020}}}</ref> Ilia [[Aldonvalora imposto|AVI]] estas pli malalta ol la resto de Portugalio, sed ili ne estas ekster la [[Aldonvalora Imposto-Areo de Eŭropa Unio]]. ==== Kanariaj Insuloj ==== La [[Kanariaj Insuloj]] estas hispana [[arkipelago]] apud afriko, kiu formas unu el la 17 [[aŭtonomaj komunumoj de Hispanio]] – la ĉefa unua-nivela administra divido de la lando. Ili estas ekster la EU-AVI-areo.<ref name="vatcustoms">Artikolo 6 de la Konsilia Direktivo 2006/112/EK de la 28-a de novembro 2006 (kiel ŝanĝita) pri la komuna sistemo de aldonvalora imposto (OJ L 347, 11-a de decembro 2006, p. 1) [http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32006L0112:EN:NOT Eur-lex.europa.eu.]</ref> La Kanariaj Insuloj estas la plej popolriĉa kaj ekonomie plej forta teritorio el ĉiuj Eksteraj Regionoj en la Eŭropa Unio. === Francaj transmaraj regionoj === {{Ĉefartikolo|Transmaraj teritorioj (Francio)}} [[Dosiero:French Guiana tropical forest towards Cacao.jpg|eta|[[Franca Gujano]] tropika arbaro, rigardante al Cacao]] [[Franca Gvajano]], [[Gvadelupo]], [[Martiniko]], [[Majoto]], kaj [[Reunio]] estas kvin [[Transmaraj departementoj (Francio)|francaj transmaraj regionoj]] (kiuj ankaŭ estas transmaraj departementoj) kiuj laŭ franca juro estas traktataj kiel integritaj partoj de la Respubliko, kiuj estas geografie unikaj. La [[eŭro]] estas laŭleĝa pagilo;<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/1992/2913/oj/eng|title=Regulation - 2913/92 - EN - EUR-Lex|website=eur-lex.europa.eu}}{{en}}</ref> tamen, ili estas ekster la [[Ŝengena zono]] kaj la EU-AVI-areo.<ref name="vatcustoms" /> Majoto estas la plej nova el la kvin transmaraj departementoj, ŝanĝiĝinte de [[Transmaraj kolektivumoj (Francio)|transmara kolektivo]] kun RTLT-statuso la 31-an de marto 2011. Ĝi fariĝis Ekstera Regiono, kaj tiel parto de la EU, la 1-an de januaro 2014.<ref name="CD 2013/61/EU"/> ==== Saint-Martin ==== [[Saint-Martin]] estas la sola [[Transmaraj kolektivumoj (Francio)|transmara kolektivo]] de Francio kun la statuso de Ekstera Regiono de la EU.<ref>[http://www.europarl.europa.eu/factsheets/en/sheet/100/outermost-regions-ors- Ultraregionaj regionoj, Informfolioj pri la Eŭropa Unio], Eŭropa Parlamento. Prenita la 6-an de novembro 2019. {{en}}</ref> Kiel ĉe la francaj transmaraj departementoj, la [[eŭro]] estas laŭleĝa pagilo en Saint-Martin, kaj ĝi estas ekster la Ŝengena zono kaj la EU-AVI-areo. La 22-an de februaro 2007, Saint-Martin kaj [[Saint-Barthélemy]] estis disigitaj de la franca transmara departemento [[Gvadelupo]] por formi novajn transmarajn kolektivojn. Sekve, ilia EU-statuso estis neklara dum kelka tempo. Dum raporto eldonita de la franca parlamento sugestis, ke la insuloj restu ene de EU kiel Eksteraj Regionoj,<ref name="Rapport d'information no 3292">[http://www.senat.fr/rap/r04-329/r04-32915.html Rapport d'information nombre&nbsp;329] (2004–2005) de MM. Jean-Jacques Hyest, Christian Cointat kaj Simon Sutour, faritaj sub la nomo de la leĝkomisiono, deponita la 10an de majo 2005. {{fr}}</ref> Dokumentoj de la Eŭropa Komisiono listigis ilin kiel ekster la Eŭropa Komunumo.<ref name="eeas.europa.eu2">{{Cite web |url=http://www.eeas.europa.eu/blood_diamonds/docs/trading_guidelines0108_en.pdf |title=Gvidlinioj pri Komercado kun la Eŭropa Komunumo (EK) |dato=januaro 2008 |dato de aliro=26a de julio 2011}}</ref> La [[Traktato de Lisbono]] klarigis la juran statuson de la insuloj, kiu listigis ilin kiel Eksteraj Regionoj.<ref name="functioning2">Vidu Artikolojn 349 kaj 355 [http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2010:083:FULL:EN:PDF de la Traktato pri la Funkciado de la Eŭropa Unio].</ref> Tamen, Saint-Barthélemy ĉesis esti Ekstera Regiono kaj forlasis la EU-on, por iĝi RTLT, la 1-an de januaro 2012. == Rilataj Transoceanaj Landoj kaj Teritorioj == La Rilataj Transoceanaj Landoj kaj Teritorioj (RTLT) estas dependaj teritorioj, kiuj havas specialan rilaton kun unu el la membroŝtatoj de EU. Ilia statuso estas priskribita en la [[Traktato pri Funkciado de Eŭropa Unio]], kaj ili ne estas parto de EU aŭ la [[Interna Merkato (Eŭropa Unio)|Interna Merkato de Eŭropa Unio]]. La [[Asocio de Transmaraj Landoj kaj Teritorioj]] ({{en}} ''Overseas Countries and Territories Association'') (OCTA) estis kreita por plibonigi ekonomian disvolviĝon kaj kunlaboron inter la RTLT kaj EU,<ref>{{Cite web |url=http://www.octassociation.org/octa-presentation |title=OCTA-Presentation |website=www.octassociation.org|access-date=12-a de marto 2018}}</ref> kaj inkluzivas la plej multajn RTLT-ojn krom tri teritorioj, kiuj ne havas konstantan lokan loĝantaron. La RTLT-oj ne estas parto de [[Eŭropa Doganunio]]<ref>Artikolo 200(1) [eks-Artikolo 184(1)]</ref>, sed povas postuli dogantarifojn sur varoj importitaj el EU sur nediskriminacia bazo.<ref>Artikolo 200(3) kaj 200(5) [eks-Artikolo 184(3) kaj (5)]</ref> Ili ne estas parto de la EU kaj la [[EU acquis]]{{Noto|text=La Komunuma acquis<ref>{{Cite web |date=2024-07-11 |title=EuroVoc: Komunuma akiro |url=https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://eurovoc.europa.eu/5411 |url-status=live |arkivo-url=https://archive.today/20240718121506/https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://eurovoc.europa.eu/5411 |arkivo-dato=2024-07-18 |alir-dato=2024-07-18 |retejo=Eurovoc.europa.eu}}}</ref> aŭ '''''acquis communautaire''''' ({{fr}}: {{IFA|aˌki kɔmynoˈtɛːʁ}}),<ref name="Collins">{{cite web |title=acquis communautaire |website=Collinsdictionary.com |author=Collins English Dictionary |url=http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/acquis-communautaire |access-date=5 August 2012}}}</ref> foje nomata la '''EU acquis''', kaj ofte mallongigita al '''acquis''',<ref name="Collins"/> estas la akumulita leĝaro, juraj agoj kaj juraj decidoj, kiuj konsistigas la korpon de [[Eŭropa Unia juro]]. La termino estas franca, "acquis" signifanta "tio, kio estis akirita", kaj "communautaire" signifanta "de la komunumo".<ref>{{cite book|last1=Rudolf|first1=Uwe Jens|last2=Berg|first2=Warren G.|dato=2010|titolo=Historia Vortaro de Malto|url=https://books.google.com/books?id=nwuUOVkaMB0C&pg=PA22|paĝo=22|eldonisto=Scarecrow Press|isbn=9780810873902}}}</ref>}} ne aplikiĝas al ili, kvankam tiuj, kiuj aliĝas al OCTA, devas respekti la detalajn regulojn kaj procedurojn skizitajn de ĉi tiu asociiĝa interkonsento (Konsilia Decido 2013/755/EU).<ref>{{cite web |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2013:344:0001:0118:EN:PDF |title=KONSILIA DECIDO 2013/755/EU de la 25-a de novembro 2013: Pri la asociiĝo de la transmaraj landoj kaj teritorioj kun la Eŭropa Unio ('Decido pri Transmara Asocio') |dato=19a de decembro 2013 |eldonanto=Oficiala Ĵurnalo de la Eŭropa Unio}}</ref> Membroj de OCTA rajtas peti financan subtenon de EU.<ref>{{cite web |url=http://ec.europa.eu/europeaid/where/octs_and_greenland/index_en.htm |title=EU-rilatoj kun transmaraj landoj kaj teritorioj |dato=4a de junio 2014 |eldonanto=Eŭropa Komisiono}}</ref> Unu el la francaj teritorioj poste ŝanĝis sian statuson de ER al RTLT ([[Saint-Barthélemy]]), dum alia franca teritorio ŝanĝis de RTLZ al ER ([[Majoto]]). En julio 2014, ankoraŭ ekzistas 13 RTLT-oj (ses kun Francio, ses kun Nederlando kaj unu kun Danio)<ref name="OCT list">{{cite web |url=https://ec.europa.eu/europeaid/regions/overseas-countries-and-territories-octs/oct-eu-association_en |title=Overseas Countries and Territories (OCTs) |access-date=9 January 2019 |publisher=EU Directorate-General for International Cooperation and Development}}</ref> el kiuj ĉiuj aliĝis al OCTA. La 13 Rilataj Transmaraj Landoj kaj Teritorioj de la Eŭropa Unio estas<ref>{{Cite web |date=8 December 2016 |title=Overseas Countries and Territories |url=https://trade.ec.europa.eu/tradehelp/overseas-countries-and-territories |access-date=10 July 2020 |website=Trade Helpdesk}}</ref>: {| class="wikitable sortable" style=font-size:90% |- !class=unsortable |Flago !! class=unsortable |Blazono !Nomo !!Loko !!Areo !!Pop. !!Ĉefurbo !class=unsortable |Plej granda urbo !!Oficiala lingvo(j) !!Lando |- |[[File:Flag of Greenland.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Coat of arms of Greenland.svg|center|58x58px]] ||[[Gronlando]] |[[Norda Atlantiko]] and [[Arkto]] |style=text-align:right |2,166,086 km² |style=text-align:right |56,542 ||[[Nuuk]] ||Nuuk |[[Gronlanda]] |{{flago|Danio}} [[Reĝlando Danio]] |- |[[File:Flag of Curaçao.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Coat of arms of Curaçao.svg|center|58x58px]] ||[[Curaçao]] |rowspan=6 |[[Karibio]] |style=text-align:right |444 km² |style=text-align:right |155,826 ||[[Willemstad]] ||Willemstad |[[Nederlanda]], [[Papiamento]], [[Angla]] |rowspan=6 | {{flago|Nederlando}}[[Reĝlando de Nederlando]] |- |[[File:Flag of Aruba.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Aruba wapen.svg|center|58x58px]] ||[[Aruba]] |style=text-align:right |179 km² |style=text-align:right |109,435 ||[[Oranjestado]] |Oranjestad ||Nederlanda, Papiamento |- |[[File:Flag of Sint Maarten.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Wapen van Sint Maarten.svg|center|58x58px]] ||[[Sint Maarten]] |style=text-align:right |37 km² |style=text-align:right |58,477 ||[[Philipsburg]] |[[Lower Prince's Quarter]] ||Nederlanda, Angla |- |[[File:Flag of Bonaire.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Bonaire wapen.svg|center|58x58px]] ||[[Bonaire]] |style=text-align:right |294 km² |style=text-align:right |26,552 ||[[Kralendijk]] |Kralendijk || rowspan=3 | Nederlanda |- |[[File:Flag of Sint Eustatius.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Sint Eustatius wapen.svg|center|58x58px]] ||[[Sint Eustatius]] |style=text-align:right |21 km² |style=text-align:right |3,270 ||[[Oranjestado (Sint Eustatius)|Oranjestado]] ||Oranjestad |- |[[File:Flag of Saba.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Saba wapen.svg|center|58x58px]] ||[[Saba]] |style=text-align:right |13 km² |style=text-align:right |2,158 ||[[Bottom]] ||Bottom |- |[[File:Flag of French Polynesia.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Coat of arms of French Polynesia.svg|center|58x58px]] ||[[Franca Polinezio]] |rowspan=3 |[[Pacifiko]] |style=text-align:right |4,167 km² |style=text-align:right |278,786 ||[[Papeete]] ||[[Faʻaʻā]] |rowspan=6 |Franca || rowspan="6" |{{flago|Francio}}[[Francio]] |- |rowspan=3|[[File:Flag_of_France.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Emblem of New Caledonia.svg|center|58x58px]] ||[[Nov-Kaledonio]] |style=text-align:right |18,576 km² |style=text-align:right |264,596 ||[[Nouméa]] ||Nouméa |- |[[File:BlasonWallisetFutuna.svg|center|58x58px]] ||[[Valiso kaj Futuno]] |style=text-align:right |142 km² |style=text-align:right |11,151 ||[[Matauto]] ||Mata Utu |- |[[File:Blason St Barthélémy TOM entire.svg|center|58x58px]] ||[[Saint Barthélemy]] ||Karibio |style=text-align:right |25 km² |style=text-align:right |9,279 ||[[Gustavia]] ||Gustavia |- |[[File:Flag of Saint-Pierre and Miquelon.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Armoiries SaintPierreetMiquelon.svg|center|58x58px]] |[[Sankta-Piero kaj Mikelono]] ||Norda Atlantiko |style=text-align:right |242 km² |style=text-align:right |5,819 ||[[Sanktpiero]] ||Sanktpiero |- |[[File:Flag of the French Southern and Antarctic Lands.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Armoiries Terres australes et antarctiques françaises.svg|center|58x58px]] |[[Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj]] ||[[Hinda Oceano]] and [[Antarktiko]] |style=text-align:right |439,781 km² |style=text-align:right |0{{Noto|150 ne-permanentaj vintre, 310 somere (esplorado kaj militistaro)}} |[[Saint-Pierre (Reunio)|Saint-Pierre]] ||[[Port-aux-Français]] (bazo) |- ! colspan="2" | !! Total !! !style=text-align:right |2,630,007&nbsp;km² !style=text-align:right |981,891 !! colspan="4" | |} ===Asocio de Transmaraj Landoj kaj Teritorioj=== La [[Asocio de Transmaraj Landoj kaj Teritorioj]] ({{en}}: OCTA) estas organizaĵo fondita la 17-an de novembro 2000 kaj kun sidejo en [[Bruselo]]. Ĉiuj RTLT-oj aliĝis al OCTA ekde februaro 2020. Ĝia celo estas plibonigi ekonomian disvolviĝon en transmaraj landoj kaj teritorioj, same kiel kunlaboron kun la [[Eŭropa Unio]]. La 25-an de junio 2008, Kunlabora Traktato inter EU kaj OCTA estis subskribita en Bruselo.<ref>{{cite book |url=http://www.octassociation.org/IMG/pdf/green_paper_2008.pdf |title=Estontaj rilatoj inter EU kaj la Transmaraj Landoj kaj Teritorioj |dato=25-a de majo 2008 |eldonanto=Komisiono de la Eŭropaj Komunumoj |loko=Bruselo |page=17}}{{en}}</ref> La nuna prezidanto estas [[Louis Mapou]].<ref>{{cite web |url=https://www.overseas-association.eu/about-octa/ |title=Pri la Asocio de Transmaraj Landoj kaj Teritorioj |cite=overseas-association.eu |access-date=25-a de julio 2022}}</ref> === Francaj transmaraj teritorioj === {{Ĉefartikolo|Transmaraj teritorioj (Francio)}} [[Dosiero:BoraBora SEtienne.jpg|eta|[[Bora Bora]], en [[Franca Polinezio]]]] La [[Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj]] (kiuj ankaŭ inkluzivas la francajn [[Disaj Insuloj en la Hinda Oceano]], kaj la francan pretendon de [[Adelilando]]) estas disputata franca transmara teritorio, kiu enkorpigas la francajn pretendojn al [[Antarkto]], sed ne havas konstantan loĝantaron.<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-southern-and-antarctic-lands/ |title=Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj Lands |eldonisto=The Central Intelligence Agency |access-date=8 februaro 2010}}</ref> Ĝi havas ''[[sui generis]]'' statuson ene de Francio.<ref>[http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000879815 Art. 9, Loi n°&nbsp;55-1052 du 6 août 1955 modifiée portant statut des Terres australes et antarctiques françaises et de l'île de Clipperton]. [http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000018048991&fastPos=1&fastReqId=2007253908&categorieLien=id&oldAction=rechTexte Décret du 31 janvier 2008 relatif à l'administration de l'île de Clipperton].{{fr}}</ref> [[Sankta-Piero kaj Mikelono]], [[Saint-Barthélemy]], [[Franca Polinezio]], kaj [[Valiso kaj Futuno]] estas [[transmaraj kolektivoj|transmaraj kolektivoj]] de Francio, dum [[Nov-Kaledonio]] estas ''[[sui generis]] kolektivo''. Saint-Barthélemy<ref>[http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?qid=1454785116277&uri=CELEX:32011D0433 Konsilia Decido de la 12a de julio 2011 pri la subskribo kaj konkludo de la Mona Interkonsento inter la Eŭropa Unio kaj la Franca Respubliko pri la konservado de la eŭro en Sankta Bartolomeo post la ŝanĝo de ĝia statuso rilate al la Eŭropa Unio] (OJ L 189, 20a de julio 2011, pp. 1–2).</ref> kaj Sankta-Piero kaj Mikelono uzas la [[eŭro]]n,<ref>[http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:1999:030:0029:0030:EN:PDF Konsilia Decido 1999/95/EK de la 31a de decembro 1998 pri la monaj aranĝoj en la francaj teritoriaj komunumoj de Saint-Pierre-et-Miquelon kaj Majoto] (OJ L 30, 4-a de februaro 1999, pp. 29–30).</ref> dum Nov-Kaledonio, Franca Polinezio kaj Valiso kaj Futuno uzas la [[CFP-Franko]]n, valuto ligita al la eŭro kaj garantiita de Francio. Indiĝenoj de la kolektivoj estas EU civitanoj pro sia franca civitaneco kaj elektoj al la [[Eŭropa Parlamento]] okazas en la kolektivoj. === Nederlandaj transmaraj teritorioj === {{Vidu ankaŭ|Kariba Nederlando}} [[Dosiero:PenhaBuildingWillemstad.jpg|eta|[[Willemstad]], la [[ĉefurbo]] de [[Kuracao]]]] Ses teritorioj de la [[Reĝlando de Nederlando|Nederlando]] — ĉiuj el kiuj estas karibaj insuloj — havas RTLT-statuson. Tial, ili profitas de la ebleco havi sian propran eksportan kaj importan politikon al kaj de la EU, dum ili ankoraŭ havas aliron al diversaj EU-fondusoj. La loĝantoj de la insuloj estas EU-civitanoj pro sia nederlanda civitaneco, kun la rajto voĉdoni en elektoj al la Eŭropa Parlamento.<ref name="Caribbean Netherlands">{{cite web |url=http://docplayer.net/22064716-Kingdom-of-the-netherlands-one-kingdom-four-countries-european-and-caribbean.html |title=The Kingdom of the Netherlands: One Kingdom – Four Countries; European and Caribbean) |date=April 2015 |publisher=Ministerie van Buitenlandse Zaken}}</ref> Komence ili ne havis voĉdonrajtojn por tiaj elektoj, sed la [[Justica Kortumo de Eŭropa Unio]] donis al ili tiajn rajtojn, kiam ili decidis, ke ilia ekskludo de la balotrajto kontraŭas EU-juron, ĉar ĉiuj aliaj nederlandaj civitanoj loĝantaj ekster EU ja havis la rajton voĉdoni.<ref name="GibraltarAruba">{{Cite web|url=http://curia.europa.eu/en/actu/communiques/cp06/aff/cp060070en.pdf|title=Juĝoj de la Kortumo en Kazoj C-145/04 kaj C-300/04: Regno de Hispanio kontraŭ Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Nord-Irlando, kaj M.G. Eman kaj O.B. Sevinger kontraŭ College van burgemeester en wethouders van Den Haag}}</ref> Neniu el la insuloj uzas la eŭron kiel sian valuton. La [[Usona dolaro]] estas uzata en [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] kaj [[Saba]], dum [[Curaçao]] kaj [[Sint Maarten]] uzas sian propran komunan valuton la [[Karibia guldeno]], kaj finfine la valuto de Arubo estas la [[Aruba guldeno|Aruba florino]].<ref name="Caribbean Netherlands" /> La insuloj heredis sian RTLT-statuson de la [[Nederlandaj Antiloj]], kiu estis dissolvita en 2010. La Nederlandaj Antiloj estis komence specife ekskluditaj de ĉia asocio kun la [[Eŭropa Ekonomia Komunumo|EEK]] pro protokolo ligita al la [[Traktato de Romo]], permesante al Nederlando ratifi nome de Nederlando en Eŭropo kaj [[Nederlanda Nov-Gvineo]] nur, kion ĝi poste faris. === Gronlando === [[Dosiero:Kulusuk.jpg|eta|[[Kulusuk]], en [[Gronlando]]]] [[Gronlando]] aliĝis al la tiama [[Eŭropa Komunumo]] en 1973 kiel graflando kune kun Danio, sed la enkonduko de [[aŭtonomio]] ene de la [[Danio|Regno Danio]], Gronlando voĉdonis forlasi en la [[1982]] kaj foriris en la [[1985]], por iĝi RTLT. La ĉefa kialo por la foriro estas malkonsentoj pri la [[Komuna Fiŝkapta Politiko]] (KFP) kaj por reakiri kontrolon de la gronlandaj fiŝresursoj por poste resti ekster la EU-akvoj. Gronlandaj ŝtatanoj estas tamen EU-civitanoj pro la asociita rilato de Gronlando kun EU laŭ la difino de EU-traktatoj kaj ankaŭ pro la posedo de dana civitaneco.{{Mankas fonto}} ==Specialaj kazoj== Kvankam la plej Eksteraj Regionoj kaj la Rilataj Transmaraj Landoj kaj Teritorioj falas en strukturitajn kategoriojn al kiuj aplikiĝas komunaj mekanismoj, tio ne veras por ĉiuj specialaj teritorioj. 10 teritorioj de membroŝtatoj havas ''[[ad hoc]]'' provizaĵojn en sia rilato kun EU. En tiuj specialaj kazoj, la [[Aldonvalora Imposto-Areo de Eŭropa Unio|EU-AVI-areo]] ne validas kaj ili ankaŭ povas esti esceptitaj de la [[Eŭropa Doganunio|doganaj]] aŭ [[Akcizo|akcizaj]] reguloj.<ref name=":2">{{Cite web|last=Anonima |date=13 septembro 2016 |title=Teritoria statuso de EU-landoj kaj certaj teritorioj |url=https://ec.europa.eu/taxation_customs/business/vat/eu-vat-rules-topic/territorial-status-eu-countries-certain-territories_en |alirdato=16 julio 2020 |cite=Imposto kaj Dogana Unio - Eŭropa Komisiono}}}</ref><ref>[http://ec.europa.eu/taxation_customs/resources/documents/customs/procedural_aspects/general/sad/guide/1619-08annexi_en.pdf Aneksaĵo 1 al SAD-Gvidlinioj (TAXUD/1619/08 rev.&nbsp;3.4): Superrigardo de landoj de la Eŭropa Unio] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140504214400/http://ec.europa.eu/taxation_customs/resources/documents/customs/procedural_aspects/general/sad/guide/1619-08annexi_en.pdf |dato=4 majo 2014}}. Prenite la 20an de aŭgusto 2016.</ref><!--NE ALDONU Clipperton. La teritorio ne estas eksplicite menciita en primara EU-juro.--> {| class="wikitable sortable" style=font-size:90% |- !class=unsortable |Flago !!class=unsortable |Blazono !Nomo !!Areo !!Pop. !Oficiala Lingvo(j)!!Lando !!Parto de la EU !!Parto de la Eŭropa Doganunio<ref name=":2" /> !AVI reguloj<ref name=":2" /> !!Akciza reguloj<ref name=":2" /> |- |[[File:Flag of Melilla.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Coat of Arms of Melilla.svg|center|58x58px]] |[[Melilla]] |style=text-align:right |12.3 km² |style=text-align:right |87,067 | rowspan="2" |[[Hispana]] | rowspan="2" |{{nowrap|{{flago|Hispanio}}}}[[Hispanio]] |{{Jes}} ||style="background-color:#fd6864" | Ne||style="background-color:#fd6864" | Ne ||style="background-color:#fd6864" | Ne |- |[[File:Flag Ceuta.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Coat of Arms of Ceuta.svg|center|58x58px]] |[[Ceuta]] |style=text-align:right |18.5 km ² |style=text-align:right |83,567 |{{Jes}} ||style="background-color:#fd6864" | Ne ||style="background-color:#fd6864" | Ne ||style="background-color:#fd6864" | Ne |- |[[File:Flag of Åland.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Coat of arms of Åland 3.svg|center|58x58px]] |[[Åland]] |style=text-align:right |1580 km² |style=text-align:right |30,654 |[[Sveda]] |{{nowrap|{{flago|Finlando}}}}[[Finlando]] |{{Jes}} ||{{Jes}} ||style="background-color:#fd6864" | Ne ||style="background-color:#fd6864" | Ne |- |[[File:Flag of the Faroe Islands.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Coat of arms of the Faroe Islands.svg|center|58x58px]] |[[Ferooj]] |style=text-align:right |1399 km² |style=text-align:right |56,210 |[[Feroe]], [[Dana]] |{{nowrap|{{flago|Danio}}}}[[Danio]] |style="background-color:#fd6864" | Ne ||style="background-color:#fd6864" | Ne ||style="background-color:#fd6864" | Ne ||style="background-color:#fd6864" | Ne |- |[[File:Flag of the United Nations.svg|border|center|80x80px]] |[[File:UN emblem blue.svg|center|58x58px]] |[[Verda Linio (Kipro)|Bufro Zono en Kipro ‎de Unuiĝintaj Nacioj]]{{Noto|Vilaĝoj en la bufrozono estas laŭleĝe administrataj de la Respubliko Kipro.<ref name="france24">{{Cite web |date=23 January 2018 |title=Mixed village in Cyprus buffer zone looks to offer hope |url=https://www.france24.com/en/20180123-mixed-village-cyprus-buffer-zone-looks-offer-hope |access-date=16 July 2020 |website=France 24 |language=en}}</ref> La apliko de la EU ''acquis communautaire'' estas suspendita en teritorioj kie la Respubliko Kipro ne efektive kontrolas.<ref>{{Cite book |last=Murray |first=Fiona |title=The European Union and Member State Territories: A New Legal Framework Under the EU Treaties |date=2012 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=978-90-6704-825-5 |pages=3}}</ref> [[Norda Kipro]] estas ''de facto'' ŝtato kiu parte dependas de Turkio.<ref>{{Cite book |last1=Bahcheli |first1=Tozun |title=De Facto States: The Quest for Sovereignty |last2=Bartmann |first2=Barry |last3=Srebrnik |first3=Henry |date=2004 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-77121-8 |pages=24–25}}</ref>}} |style=text-align:right |346 km² |style=text-align:right |8,686 ! |{{nowrap|{{flago|Kipro}}}} (''[[de jure]]'') |{{Jes}} ||{{Jes}}{{Noto|Kun esceptoj<ref>{{Citation |title=Council Regulation (EC) No&nbsp;866/2004 of 29 April 2004 on a regime under Article&nbsp;2 of Protocol No&nbsp;10 of the Act of Accession |date=30 April 2004 |url=http://data.europa.eu/eli/reg/2004/866/oj/eng |issue=32004R0866}}</ref>|name=buffer}} |style="background-color:#fd6864" | Ne <ref>{{Cite book |last=Chesham |first=Mark |title=VAT and Financial Services|date=2017|publisher=Spiramus Press Ltd. |isbn=978-1-910151-52-5 |edition=3rd |pages=253}}</ref> |{{Jes}}{{Noto|name=buffer}} |- |[[File:Bandiera di Livigno.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Livigno-Stemma.svg|center|58x58px]] |[[Livigno]] |style=text-align:right |227.3 km² |style=text-align:right |6,680 | rowspan="2" |[[Itala lingvo|Itala]] | rowspan="2" |{{nowrap|{{flago|Italio}}}}[[Italio]] |{{Jes}} ||style="background-color:#fd6864" | Ne ||style="background-color:#fd6864" | Ne <br>(ne estas AVI) ||style="background-color:#fd6864" | Ne |- |[[File:Flag of Campione d'Italia.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Campione d'Italia-Stemma.svg|center|58x58px]] |[[Campione d'Italia]]{{Noto|Inkluzive de la italaj naciaj akvoj de [[Lago de Lugano]].}} |style=text-align:right |2.68 km² |style=text-align:right |1,845 |{{Jes}} ||{{Jes}}<ref name=":3">{{Cite web |title=EUR-Lex – 32019R0474 – EN – EUR-Lex |url=https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2019/474/oj/eng |access-date=16 July 2020 |website=eur-lex.europa.eu |language=en}}</ref> |style="background-color:#fd6864" | Ne {{Noto|Ne parto de la svisa AVI-regiono, sed la svisa AVI-tarifo estas aplikata kiel loka konsumimposto.}} ||{{Jes}}<ref name=":3" /> |- |[[File:Flagge Büsingen am Hochrhein (Variante).svg|border|center|80x80px]] |[[File:Coat of arms of Büsingen am Hochrhein.svg|center|58x58px]] |[[Büsingen am Hochrhein]] |style=text-align:right |7.62 km² |style=text-align:right |1,440 | rowspan="2" |[[Germana]] | rowspan="2" |{{nowrap|{{flago|Germanio}}}}[[Germanio]] |{{Jes}} ||style="background-color:#fd6864" | Ne ||style="background-color:#fd6864" | Ne ||style="background-color:#fd6864" | Ne |- |[[File:Flag of Helgoland.svg|border|center|80x80px]] |[[File:DEU Helgoland COA.svg|center|58x58px]] |[[Heligoland]] |style=text-align:right |1.7 km² |style=text-align:right |1,329 |{{Jes}} ||style="background-color:#fd6864" | Ne ||style="background-color:#fd6864" | Ne <br>(ne estas AVI) ||style="background-color:#fd6864" | Ne |- | colspan="2" | [[File:Flag of the Greek Orthodox Church.svg|border|center|80x80px]] |[[Aŭtonoma Monaĥa Ŝtato de la Sankta Monto Athos|Monto Athos]] |style=text-align:right |335.63 km² |style=text-align:right |1,811 |[[Greka]] |{{nowrap|{{flago|Grekio}}}}[[Grekio]] |{{Jes}} ||{{Jes}} ||style="background-color:#fd6864" | Ne<br>(ne estas AVI) ||{{Jes}} |- ! colspan="2" | !!Total !style=text-align:right |3,930&nbsp;km² !style=text-align:right |279,289 ! ! colspan="5" | |} === Alando === [[Dosiero:18-08-25-Åland-Föglö RRK7086.jpg|eta|[[Föglö]] insuloj en Alando]] [[Alando]], aŭtonoma insularo apartenanta al Finnlando, sed kun parta aŭtonomeco, situanta inter Svedio kaj Finnlando, kun svedlingva loĝantaro, aliĝis al EU kune kun [[Finnlando]] en 1995. La insuloj havis apartan referendumon pri aliĝo kaj same kiel la finna kontinento voĉdonis favore. EU-leĝo, inkluzive de la fundamentaj [[Interna Merkato (Eŭropa Unio)|kvar liberecoj]], validas por Alando.<ref>{{Cite web |url=http://www.naringsliv.ax/en/Doing%20business/live_and_work_on_aland |title=Vivu kaj laboru sur Alando |website=Naringsliv.ax |access-date=16 Februaro 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121201084420/http://www.naringsliv.ax/en/Doing%20business/live_and_work_on_aland |archive-date=1 Decembro 2012 |url-status=dead}}</ref> Tamen, ekzistas kelkaj esceptoj pro la speciala statuso de la insuloj. Alando estas ekster la AVI-regiono<ref name="vatcustoms" /> kaj estas esceptita de komunaj reguloj rilate al [[spezo-imposto]], akcizoj kaj nerekta impostado.<ref name="1994protocol" /> Krome, por protekti la lokan ekonomion, la traktato de aliĝo permesas koncepton de ''hembygdsrätt/kotiseutuoikeus'' (regiona civitaneco). Sekve, ekzistas restriktoj pri la posedo de posedaĵoj kaj nemoveblaĵoj, la rajto establiĝi por komercaj celoj kaj limigoj pri kiu povas provizi servojn en Alando, por homoj ne posedantaj ĉi tiun statuson.<ref name="1994protocol">{{Cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/eli/treaty/acc_1994/act_1/pro_1/sign/eng|title=EUR-Lex - 11994N/PRO/01 - EN - EUR-Lex|website=eur-lex.europa.eu}}}</ref> La statuson povas akiri iu ajn finna civitano laŭleĝe loĝanta en Alando dum 5 jaroj, kiu povas montri adekvatan scion de la sveda lingvo.<ref>{{Cite web |url=http://www.naringsliv.ax/en/facts/aland_and_eu |title=Åland and EU |website=Naringsliv.ax |access-date=16 Februaro 2013 |arkivo-url=https://web.archive.org/web/20130511193640/http://www.naringsliv.ax/en/facts/aland_and_eu |arkivo-dato=11 majo 2013 |url-status=dead}}</ref> ===Büsingen am Hochrhein=== La [[Germanio|germana]] vilaĝo [[Büsingen am Hochrhein]] estas [[eksklavo]] tute ĉirkaŭita de [[Svislando]] kaj kiel tia, praktike, estas en [[doganunio]] kun ĉi-lasta ne-EU-lando.<ref name="auto1"/> La eŭro estas laŭleĝa pagilo, kvankam la [[svisa franko]] estas preferata. Büsingen estas ekskludita de la EU-doganunio kaj la EU-AVI-areo.<ref name="vatcustoms" /> Svisa AVI ĝenerale validas.<ref>{{Cite web|url=https://treaties.un.org/Pages/showDetails.aspx?objid=08000002805b1747|title=UNTC|website=treaties.un.org}}}</ref><ref>{{Cite web | url=https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/No%20Volume/41257/A-41257-08000002805b1747.pdf | title=Germanio kaj Svislando | website=treaties.un.org}}</ref> ===Campione d'Italia kaj Livigno=== La [[itala]] [[eksklavo]] vilaĝo [[Campione d'Italia]] estas enklavigita de la [[kantono Tiĉino]] de [[Svislando]] same kiel [[Lago de Lugano|Lago de Lugano (aŭ Ceresio)]], kaj estas ''[[komunumo]]'' en la [[Provinco de Como]], dum [[Livigno]], malgranda kaj malproksima montferieja urbo, estas ''komunumo'' en la [[Provinco de Sondrio]]. Ambaŭ ''komunumoj'' estas parto de la [[Regionoj de Italio]]. Kvankam parto de EU, Livigno estas ekskludita de la doganunio kaj AVI-regiono, kaj la impoststatuso de Livigno devenas de la napoleonaj tempoj. Campione estas ekskludita de la EU-AVI-areo, anstataŭe kvankam teknike ne parto de la svisa AVI-areo, la svisa AVI-tarifo estas aplikata kiel loka konsumimposto.<ref>{{Citaĵo |title=Campione d’Italia: Local Consumption Tax Increment (ILCCI) Rate Increment |url=https://sovos.com/regulatory-updates/vat/campione-ditalia-local-consumption-tax-ilcci-rate-increase/ |language=en |access-date=16 April 2026}}</ref> Ĝi estis ekskludita de la EU-a doganareo ĝis la fino de 2019.<ref name="vatcustoms" /><ref name="2019/474">{{Citaĵo |title=Regulado (EU) 2019/474 de la Eŭropa Parlamento kaj de la Konsilio de la 19a de marto 2019, kiu amendas Reguladon (EU) N-ro 952/2013, kiu difinas la Unian Doganan Kodon |date=25a de marto 2019 |url=http://data.europa.eu/eli/reg/2019/474/oj/eng |issue=32019R0474 |language=en |access-date=13-a de januaro 2020}}</ref> Butikoj kaj restoracioj en Campione akceptas pagojn kaj en eŭroj kaj en svisaj frankoj, kaj prezoj estas montrataj en ambaŭ valutoj.<ref>{{cite web |url=http://www.thisotherworld.co.uk/campione.html |title=CAMPIONE D'ITALIA – Italio en Svislandaj ENKLAVOJ |publisher=This other world |access-date=21-a de februaro 2017}}</ref> ===Ceuta kaj Melilo=== [[Dosiero:Ceuta desde el mirador de Isabel II banner (cropped).jpg|eta|[[Ceuta]] en Hispana Nordafriko]] [[Ceuta]] kaj [[Melilo]] estas du hispanaj urboj ĉe la nordafrika marbordo. Ili estas parto de EU sed ili estas ekskluditaj de la [[Komuna Agrikultura Politiko|komuna agrikultura]] kaj fiŝkapta politikoj.<ref>[http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv:OJ.L_.1985.302.01.0023.01.ENG&toc=OJ:L:1985:302:TOC#L_1985302EN.01040001 Leĝo pri la kondiĉoj de aliĝo de la Regno Hispanio kaj la Portugala Respubliko kaj la adaptoj al la Traktatoj]. Prenite la 20an de aŭgusto 2016.</ref> Ili ankaŭ estas ekster la doganunio kaj la AVI-regiono,<ref name="vatcustoms" /> sed neniuj doganoj estas pagigataj sur varoj eksportitaj el la Unio al Ceŭto kaj Melilo, kaj certaj varoj originantaj de Ceŭto kaj Melilo estas esceptitaj de doganaj ŝarĝoj. Kvankam nominale parto de la [[Schengen-areo]], Hispanio plenumas identeckontrolojn sur ĉiuj maraj kaj aeraj pasaĝeroj forlasantaj la enklavojn por iri aliloken en la Schengen-areo.<ref name="OJ L 239, 22.9.2000, p. 69">Deklaracio N-ro 1. pri Ceŭto kaj Melilo alkroĉita al la Fina Akto de la Aliĝo-Traktato de la Regno de Hispanio al la Schengen-Interkonsento ([http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:42000A0922%2804%29:EN:NOT OJ&nbsp;L&nbsp;239, 22.9.2000, p.&nbsp;69])</ref> ===Kipro=== [[Dosiero:Grenspost.jpg|thumb|La internacie neagnoskita [[Turka Respubliko Norda Kipro]]]] Kiam la [[Respubliko Kipro]] fariĝis parto de la [[Eŭropa Unio]] la 1-an de majo 2004, la norda triono de la insulo estis ekster la efika kontrolo de ĝia registaro pro la [[Konflikto de Kipro|Turka invado de Kipro]], [[Verda Linio (Kipro)|bufro zono de Unuiĝintaj Nacioj]] de varia larĝo apartigis la du partojn, kaj pliaj 3% de la insulo estis okupitaj de [[britaj suverenaj bazoj]] (sub Brita suvereneco ekde la [[Traktato de Establo]] en 1960). Du [[traktatoj|protokoloj]] al la [[Traktato de Aliĝo 2003]] — numeroj 3 kaj 10, konataj respektive kiel la "Protokolo pri Suverenaj Bazaj Areoj" kaj la "Protokolo pri Kipro" — reflektas ĉi tiun kompleksan situacion. EU-juro nur plene validas por la parto de la insulo, kiu estas efike kontrolata de la registaro de la Respubliko Kipro. EU-juro estas suspendita en la norda triono de la insulo (la [[Turka Respubliko Norda Kipro]], kies sendependecon agnoskas nur [[Turkio]]) per artikolo 1(1) de la Kipra Protokolo.<ref name="kipro">[http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=CELEX:12003T/PRO/10 Protokolo 10 al la Traktato pri Aliĝo 2003] (OJ L 236, 23-a de septembro 2003, p. 955).</ref> Se la insulo reunuiĝos, la [[Konsilio de la Eŭropa Unio]] nuligos la suspendon per decido. Kvar monatojn post la akcepto de tia decido, novaj elektoj al la [[Eŭropa Parlamento]] okazos sur la insulo por elekti ciprajn reprezentantojn el la tuta insulo.<ref>{{Cite web|url=http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32004D0511&qid=1470416385493|title=KONSILIA DECIDO de la 10a de junio 2004 pri la reprezentado de la popolo de Kipro en la Eŭropa Parlamento kaze de solvo de la Kipra problemo (2004/511/EK)}}}</ref> La cipra nacieca leĝo validas por la tuta insulo kaj sekve estas havebla al la loĝantoj de Norda Kipro kaj la britaj suverenaj bazregionoj sur la sama bazo kiel al tiuj naskitaj en la areo kontrolita de la Respubliko Kipro.<ref>{{cite web |last=Skoutaris|first=Nikos |title=Pri Civitaneco kaj Azenoj en Kipro |verko=Civitaneco en Suda Eŭropo |url=http://www.citsee.eu/citsee-story/citizenship-and-donkeys-cyprus/ |eldonanto=CITSEE |alirdato=5-a de januaro 2013}}}</ref><ref>[http://www.legislationline.org/documents/action/popup/id/5818Civitaneca juro de la Respubliko Kipro], Fonto: kompilo kaj traduko de la Kipra Ministerio pri Justico (ĝisdatigita ĝis junio 2000).</ref> Civitanoj de la Respubliko Kipro loĝantaj en [[Norda Kipro]] estas EU-civitanoj kaj nominale rajtas voĉdoni en elektoj al la Eŭropa Parlamento; tamen, elektoj al tiu Parlamento ne estas organizataj en Norda Kipro, ĉar ĝi estas fakte regata de aparta ŝtato, kvankam ŝtato agnoskita nur de Turkio.<ref>{{Cite book |last=Agency |first=Centra Inteligenteco|url=https://books.google.com/books?id=AJq5DwAAQBAJ&q=northern+cyprus |title=The CIA World Factbook 2020–2021 |date=2 junio 2020 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-1-5107-5826-1}}}</ref> ====Akrotiri kaj Dekelia==== Unuiĝinta Reĝlando havas du suverenajn bazajn areojn sur Kipro, nome [[Akrotiri kaj Dekelia]]. Male al aliaj britaj transmaraj teritorioj, iliaj loĝantoj (kiuj rajtas je [[Brita Transmara Teritoria Civitaneco]]) neniam rajtis je [[Brita Civitaneco]]. Antaŭ la kipra aliĝo al EU en 2004, kvankam Britio tiutempe estis EU-membro, EU-juro ne validis por la suverenaj bazaj areoj.<ref>Vidu Artikolon 299(6)(b) de la Kunigita Traktato establanta la Eŭropan Komunumon kiel ŝanĝita de la [[Traktato de Nico]]. [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:12002E/TXT Konsilia Regulado (EEK) N-ro 2913/92 de la 12a de oktobro 1992, kiu establas la Komunuman Doganan Kodon]</ref> Ĉi tiu pozicio estis ŝanĝita per la kipra aliĝtraktato, tiel ke EU-juro, kvankam ankoraŭ ne aplikebla principe, aplikiĝis laŭ la mezuro necesa por efektivigi protokolon aldonitan al tiu traktato.<ref>[http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2003:236:0931:0956:EN:PDF Protokolo 3 al la Traktato pri Aliĝo 2003] (OJ L 236, 23a de septembro 2003, p. 955).</ref> Ĉi tiu protokolo aplikis EU-juron rilatan al la [[Komuna Agrikultura Politiko]], dogano, nerekta impostado, socia politiko kaj justeco kaj internaj aferoj al la suverenaj bazaj areoj. La aŭtoritatoj pri la suverenaj bazregionoj ankaŭ antaŭvidis la unupartian aplikon de rekte aplikebla EU-juro.<ref>{{cite web |title=Unua Raporto pri la efektivigo de la provizaĵoj de Protokolo N-ro 3 al la Aliĝo-Akto de 2003 pri la Suverenaj Bazregionoj de Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Nord-Irlando en Kipro |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2010:0155:FIN:EN:PDF |publisher=Eŭropa Komisiono |location=Brussels |date=19-a de aprilo 2010}}</ref> Britio ankaŭ konsentis en la Protokolo konservi sufiĉan kontrolon de la eksteraj (t.e., eksterinsulaj kaj nordaj Kiproj) limoj de la bazregionoj por certigi, ke la limo inter la suverenaj bazregionoj kaj la Respubliko Kipro povus resti plene malfermita kaj ne devus esti patrolata kiel ekstera EU-limo. Sekve, la suverenaj bazregionoj fariĝus ''fakte'' parto de la Schengen-Areo se kaj kiam Kipro efektivigus ĝin. La bazregionoj jam estas "faktaj" membroj de la [[eŭrozono]] pro ilia antaŭa uzo de la [[kipra pundo]] kaj ilia adopto de la [[eŭro]] kiel laŭleĝa pagilo ekde 2008.<ref>{{cite web |url=http://www.sbaadministration.org/home/legislation/01_02_09_05_ORDINANCES/01_02_09_05_48_ORD_2007/20070101_Ord-18_G1470_u.pdf |title=EURA ORDINANCO 2007 Preskribo por zorgi pri la adopto de la eŭro kiel laŭleĝa pagilo en la Suverenaj Bazregionoj kaj por rilataj aferoj |date=7-a de aŭgusto 2007 |aŭtoro= R&nbsp;H Lacey, Administranto |eldonisto= Registaro de Britio}}</ref> Ĉar la leĝo pri cipra nacieco etendiĝas al cipranoj en la suverenaj bazregionoj, cipraj loĝantoj, kiel civitanoj de la Respubliko Kipro, rajtas EU-civitaneco. Iom malpli ol duono de la loĝantaro de la suverenaj bazaj areoj estas kipranoj, la resto estas brita militistaro, helpstabo kaj iliaj dependantoj.<ref>{{cite web |title=Akrotiri|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/akrotiri/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184423/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/akrotiri/ |url-status=dead |archive-date=4-a de januaro 2021 |work=CIA World Factbook|publisher=Centra Sekreta Servo |access-date=5-a de januaro 2013 |quote=ĉirkaŭ 15 700 loĝas sur la Suverenaj Bazaj Areoj de Akrotiri kaj Dekelia, inkluzive de 7 700 kipranoj, 3 600 militistoj kaj kontraktaj dungitoj bazitaj en Britio, kaj 4 400 dependantoj}}}</ref> En deklaro ligita al la [[Londono-Zuriko Interkonsentoj|Traktato pri Establo de la Respubliko Kipro]] de 1960, la brita registaro entreprenis ne permesi novan setladon de homoj en la suverenaj bazregionoj krom por provizoraj celoj.<ref>{{cite web |title=Deklaracio de la Registaro de Ŝia Moŝto Pri la Administrado de la Suverenaj Bazregionoj |url=http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/All/F207EF6146AA7AFEC22571BF0038DDC6/$file/Treaty%20of%20Establishment.pdf |verko=Traktato pri Establo de la Respubliko Kipro |alirdato=5-a de januaro 2013 |paĝo=111 |jaro=1960}}</ref> Laŭ protokolo al la [[Briteliro]] interkonsento, certaj provizaĵoj de EU-juro pri agrikulturo, dogano, nerekta impostado, socialasekuro kaj limkontrolo daŭre validas por la suverenaj bazaj areoj.<ref name="brexit">[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A12019W%2FTXT%2802%29#d1e32-136-1 Protokolo rilate al la Suverenaj Bazaj Areoj de Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Nord-Irlando en Kipro], Interkonsento pri la retiro de Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Nord-Irlando el la Eŭropa Unio kaj la Eŭropa Komunumo pri Atomenergio, EUR-Lex, 12a de novembro 2019.</ref> ====Bufrozono de Unuiĝintaj Nacioj==== La [[Verda Linio (Kipro)|Bufrozono de Unuiĝintaj Nacioj]] inter norda kaj suda Kipro varias laŭ larĝo de kelkaj metroj en centra [[Nikozio]] ĝis pluraj kilometroj en la kamparo. Kvankam ĝi nominale estas sub la suvereneco de la Respubliko Kipro, ĝi estas efike administrata de la [[Pacforto de Unuiĝintaj Nacioj en Kipro]] (UNFICYP). La loĝantaro de la zono estas 8 686 (en oktobro 2007), kaj unu el la mandatoj de UNFICYP estas "kuraĝigi la plej plenan eblan rekomencon de normala civila agado en la bufrozono".<ref name="UNFICYP">{{cite web |title= UNFICYP - Civilaj Aferoj |url= http://www.unficyp.org/nqcontent.cfm?a_id=1416&tt=graphic&lang=l1 |publisher= United Nations Peacekeeping Force in Cyprus |year= 2008 |access-date= 15 novembro 2008}}</ref> Loĝataj vilaĝoj situantaj en la bufrozono estas laŭleĝe administrataj de la Respubliko Kipro sed patrolataj de UN-pacistoj.<ref name="france24" /> Artikolo 2.1 de la Kipra Protokolo permesas al la Eŭropa Konsilio determini kiomgrade la provizaĵoj de EU-juro validas en la bufrozono.<ref>[http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2004:161:0128:0143:EN:PDF Konsilia Regularo (EK) N-ro 866/2004 de la 29a de aprilo 2004 pri reĝimo laŭ Artikolo 2 de Protokolo N-ro 10 de la Ago de Aliĝo]. [http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2005:050:0001:0002:EN:PDF Konsilio-Regulado (EK) N-ro 293/2005 de la 17-a de februaro 2005, kiu amendas Reguladon (EK) N-ro 866/2004 pri reĝimo laŭ Artikolo 2 de Protokolo 10 al la Ago de Aliĝo rilate al agrikulturo kaj instalaĵoj por personoj transirantaj la limon].</ref> ===Ferooj=== [[Dosiero:Kunoy.10.jpg|eta|[[Kunoy insulo]], [[Ferooj]]]] La [[Ferooj]] neniam estis parto de EU. Danaj civitanoj loĝantaj sur la insuloj ne estas konsiderataj civitanoj de membroŝtato laŭ la senco de la traktatoj aŭ, sekve, civitanoj de la Eŭropa Unio.<ref>Vidu Artikolon 4 de la [http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:11972B/PRO/02:EN:HTML Ferooj-Protokolo], 355(5)(a) de la Traktato pri la Funkciado de la Eŭropa Unio kaj Artikolon de la Traktato pri la Eŭropa Unio (kiel ŝanĝita).</ref> Tamen, feroanoj, kiuj estas [[danaj ŝtatanecjuroj|danaj civitanoj]], povas fariĝi EU-civitanoj ŝanĝante sian registritan loĝejon al la dana kontinento. La Ferooj ne estas parto de la Schengen-Areo, kaj Schengen-vizoj ne validas. Tamen, la insuloj estas parto de la [[Nordia Pasporta Unio]] kaj la Schengen-Interkonsento provizas, ke vojaĝantoj pasantaj inter la insuloj kaj la Schengen-Areo ne estu traktataj kvazaŭ pasantaj la eksteran limon de la Areo.<ref>{{cite web |title=Spørgsmål og svar |url=http://www.eu-oplysningen.dk/emner/schengen/spsv/ |website=www.eu-oplysningen.dk |publisher=Danish Parliament |access-date=21 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140212161029/http://www.eu-oplysningen.dk/emner/schengen/spsv|archive-date=12 February 2014 |language=da}}</ref> Ĉi tio signifas, ke ne estas formala pasporta kontrolo, sed identeca kontrolo ĉe enregistriĝo por aviadilo aŭ boatvojaĝo al la insuloj, kie nordiaj civitanoj vojaĝantaj en-nordiajn landojn bezonas sen pasporto, nur montrante la bileton kaj identigilon.<ref>{{cite web |title=Pas |url=https://www.atlantic.fo/da/alt-om-flyrejsen/foer-flyrejsen/check-in/pas-p%C3%A5kr%C3%A6vet/ |retejo=atlantic.fo|eldonisto=Atlantic Airways |alirdato=21a de junio 2015 |lingvo=da }}</ref> ===Heligolando=== [[Dosiero:Aerial image of Heligoland.jpg|thumb|[[Heligoland]]]] [[Heligoland]] estas insularo de Germanio situanta en la [[Norda Maro]] 70 km apud la germana nordokcidenta marbordo. Ĝi estas parto de EU, sed estas ekskludita de la doganunio kaj la AVI-areo.<ref name="vatcustoms" /> ===Monto Athos=== [[Aŭtonoma Monaĥa Ŝtato de la Sankta Monto Athos|Monto Athos]] estas aŭtonoma monaĥa regiono de [[Grekio]]. La traktato de Grekio pri aliĝo al EU provizas, ke Athos konservas sian jarcentaĵan specialan juran statuson,<ref>{{cite web |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/13520.stm |title=Monaĥoj vidas Schengen kiel verkon de la diablo |access-date=14 October 2007 |date=26 October 1997 |publisher=British Broadcasting Corporation }}</ref> garantiite de artikolo 105 de la [[Konstitucio de Grekio|Greka Konstitucio]]. Ĝi estas parto de la doganunio sed ekster la AVI-regiono.<ref name="vatcustoms" /> Malgraŭ tio, ke speciala permesilo estas necesa por eniri la duoninsulon kaj ke ekzistas malpermeso pri la akcepto de virinoj, ĝi estas parto de la [[Ŝengena zono]].<ref>La greka [http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:42000A0922(06):EN:NOT aliĝtraktato] ne specife ekskludas Monton Athos el la teritoria amplekso de la Konvencio.</ref> La monaĥejo havas certajn rajtojn loĝigi monaĥojn el landoj ekster EU. Deklaro aldonita al la aliĝtraktato de Grekio al la Ŝengen-Interkonsento deklaras, ke la "speciala statuso" de Monto Athos estu konsiderata dum la apliko de la Ŝengen-reguloj.<ref>Komuna Deklaro N-ro 5 aldonita al la Fina Akto de la [http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:42000A0922(06):EN:NOT aliĝtraktato].</ref> ===Plazas de soberanía=== La ''[[Plazas de soberanía]]'' estas malgrandaj insuloj kaj duoninsulo disigitaj laŭlonge de la [[Maroko|maroka marbordo]], kiuj estas integritaj partoj de Hispanio ekde la 15-a jarcento kaj tial ankaŭ estas parto de la Eŭropa Unio. Ilia valuto estas la eŭro. ==Areoj de eksterteritorieco== [[Dosiero:Map Estonia - Värska vald - Saatse Boot.png|eta|Iama paroĥo Värska, kun la Saatse-boto markita per cirklo ĉe la nordorienta limo. La vojo, kiu trairis Rusion, estas markita per flava koloro.]] La Saimaa Kanalo kaj la vojo Värska–Ulitina estas du el pluraj apartaj vojaĝaranĝoj, kiuj ekzistas aŭ ekzistis pro ŝanĝoj en limoj dum la 20-a jarcento, kie transportvojoj kaj instalaĵoj finis ĉe la malĝusta flanko de la limo. Kelkaj fariĝis superfluaj danke al la Schengen-Interkonsento. Ĉi tiuj listigitaj ekzemploj pasas la eksteran EU-limon. ===Saimaa Kanalo=== Finnlando [[Lizita teritorio|luigas]] la 19.6 km rusan parton de la [[Saimaa Kanalo]] de [[Rusio]] kaj ricevas eksterteritoriajn rajtojn.<ref name=liikennevirasto>{{cite web|url=http://www.liikennevirasto.fi/web/en/waterways/canals-and-bridges/the-saimaa-canal|title=La Saimaa Kanalo - Finna Transportagentejo|website=www.liikennevirasto.fi}}</ref> La areo ne estas parto de EU; ĝi estas speciala parto de Rusio. Laŭ la traktato subskribita de la finna kaj rusa registaroj, rusa juro validas kun kelkaj esceptoj koncerne marajn regulojn kaj la dungadon de kanala personaro, kiuj falas sub finna jurisdikcio. Ekzistas ankaŭ specialaj reguloj koncerne ŝipojn vojaĝantajn al Finnlando tra la kanalo. Rusaj vizoj ne estas necesaj nur por trapasi la kanalon, sed pasporto estas bezonata kaj ĝi estas kontrolata ĉe la limo.<ref name=liikennevirasto/> Eŭroj estas akceptataj por la kanalpagoj. Antaŭ la 50-jara renovigo de la lizkontrakto ekvalidanta en februaro 2012, la [[Insulo Malij Visockij]] ankaŭ estis luita kaj administrata de Finnlando. De tiam ĝi estas plene administrata de rusaj aŭtoritatoj, kaj jam ne estas parto de la koncesia teritorio. ===Vojo Värska–Ulitina=== La vojo de [[Paroĥo Värska|Värska]] al [[Ulitina]] en [[Estonio]], tradicie la sola vojo al la regiono Ulitina, trairas rusan teritorion dum 1 km de sia longo, areo nomata [[Saatse Boot]].<ref>Spektu mapservojn, precipe Google Streetview, ĉe {{coord|57.90577|N|27.71323|E}}}</ref> Ĉi tiu vojo ne havas limkontrolon, sed ne estas konekto al iu ajn alia vojo en Rusio. Ne estas permesite halti aŭ promeni laŭ la vojo. Ĉi tiu areo estas parto de [[Rusio]] sed ankaŭ estas fakta parto de la Schengen-areo. ===Svislando=== Kelkaj vojoj, fervojoj kaj tramaj linioj laŭlonge de la svisa limo permesas transiton inter du svisaj lokoj tra najbaraj landoj, aŭ inter la limo kaj internaciaj flughavenoj kaj fervojaj stacioj, sen doganaj kontroloj (kaj antaŭ 2008 sen pasportaj kontroloj kiam tiuj estis alie necesaj ĉe la svisa limo). ==Vidu ankaŭ== [[Ŝengena areo]] [[Eŭro]] ==Notoj== {{Notoj}} ==Referencoj== {{Referencoj}} [[Kategorio: Eŭropa Unio]] [[Kategorio: Eŭropunia juro]] [[Kategorio: Ekstera politiko de Eŭropa Unio]] d63g48e4gesf49w36v0t849d02563jj 9413759 9413634 2026-06-26T07:33:56Z ~2026-35601-37 258882 9413759 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Special member state territories and the European Union.svg|eta|Loko de la Eŭropa Unio kaj la specialaj teritorioj {{Priskribo|#003399|Eŭropa Unio}} {{Priskribo|#296DC0|Eksteraj Regionoj (ER)}} {{Priskribo|#078002| Rilataj Transoceanaj Landoj kaj Teritorioj (RTLT)}} ]] La [[Eŭropa Ekonomia Areo]] (EEA) havas 32 specialajn teritoriojn de [[Eŭropa Unio|EU-membroŝtatoj]] kaj [[Eŭropa Liber-Komerca Asocio|ELKA-membroŝtatoj]] kiuj, pro historiaj, geografiaj aŭ politikaj kialoj, ĝuas specialan statuson ene de aŭ ekster la [[Eŭropa Unio]] kaj la [[Eŭropa Liber-Komerca Asocio]]. La specialaj teritorioj de EU-membroŝtatoj estas kategoriigitaj sub tri titoloj: naŭ '''Eksteraj Regionoj''' ('''ER''') kiuj formas parton de la Eŭropa Unio, kvankam ili havas esceptojn de kelkaj EU-leĝoj pro sia geografia malproksimeco de kontinenta Eŭropo; dek tri '''Transmaraj Landoj kaj Teritorioj''' ('''TLT''')<ref>{{Cite web|title=Transmaraj Landoj kaj Teritorioj |url=https://international-partnerships.ec.europa.eu/countries/overseas-countries-and-territories_en |access-date=2025-08-02 |website=[[Eŭropa Komisiono]]}}</ref> kiuj ne formas parton de la Eŭropa Unio, kvankam ili kunlaboras kun EU per la [[Asocio de Transmaraj Landoj kaj Teritorioj]] ({{en}} ''Overseas Countries and Territories Association''); kaj dek '''specialaj kazoj''' kiuj formas parton de la Eŭropa Unio (escepte de la [[Ferooj]]), kvankam EU-leĝoj faras ''[[ad hoc]]'' provizaĵojn. La Eksteraj Regionoj estis rekonitaj ĉe la subskribo de la [[Traktato de Maastricht]] en 1992,<ref name=":0">The Maastricht Treaty of 1992 (Treaty on European Union): [[wikisource:Treaty on European Union/Declarations#Declaration on the outermost regions of the Community|Declaration on the outermost regions of the Community]]</ref> kaj konfirmitaj de la [[Traktato de Lisbono]] en 2007.<ref name="Penchard">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?la-collectivite-de-saint-barthelemy-obtient-un-nouveau-statut.html |title=La collectivité de Saint-Barthélémy obtient un nouveau statut européen |author=AFP |language=fr |dato=29 oktobro 2010 |alir-dato=18 de aprilo=Ministère de 2010 | l'Outre-Mer}}</ref> La [[Traktato pri Funkciado de Eŭropa Unio]] deklaras, ke kaj la primara kaj la sekundara Eŭropa Unia juro aplikiĝas aŭtomate al la Eksteraj Regionoj, kun eblaj esceptoj pro la apartaĵoj de tiuj teritorioj. La Transmaraj Landoj kaj Teritorioj estas agnoskitaj de Artikolo 198 de la [[Traktato pri Funkciado de Eŭropa Unio]], kiu permesas al ili aliĝi al EU-provizaĵoj pri la libera movado de laboristoj kaj la libera establado, kaj invitas ilin aliĝi al la [[Asocio de Transmaraj Landoj kaj Teritorioj]] por plibonigi kunlaboron kun la Eŭropa Unio.<ref name=":1">[http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32001D0822:EN:HTML Council Decision of 27 November 2001 on the association of the overseas countries and territories with the European Community] ("Overseas Association Decision") (2001/822/EC). {{en}}</ref> La statuso de neloĝata teritorio, [[Klipertono]], restas neklara, ĉar ĝi ne estas eksplicite menciita en la primara EU-juro kaj havas ''[[sui generis]]'' statuson je la nacia nivelo.<ref>{{Cite book|last=Murray |first=Fiona |title=La Eŭropa Unio kaj Membroŝtataj Teritorioj: Nova Jura Kadro Laŭ la EU-Traktatoj |date=2012 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=978-90-6704-826-2 |pages=172}} {{en}}</ref>{{Noto|text=La insulo [[Klipertono]] estas privata posedaĵo de la [[Francio|franca ŝtato]]. La [[Disaj Insuloj en la Hinda Oceano|Disaj insuloj]] estis konsiderataj kiel "restantaj teritorioj de la Respubliko" ĝis 2007. Ili nun estas distrikto de la [[Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teroj]].}} Kolektive, la specialaj teritorioj ampleksas loĝantaron de ĉirkaŭ 6,1 milionoj da homoj kaj tersurfacon de ĉirkaŭ 2 733 792 kvadrataj kilometroj. Ĉirkaŭ 80 procentoj de ĉi tiu areo estas reprezentitaj de [[Gronlando]]. La plej granda regiono laŭ loĝantaro, la [[Kanariaj insuloj]], konsistigas pli ol trionon de la tuta loĝantaro de la specialaj teritorioj. La plej malgranda laŭ tersurfaco estas la insulo [[Saba]] en la [[Karibio]] (13 km²). La [[Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teroj]] estas la sola speciala teritorio sen konstanta loĝantaro. ==Eksteraj Regionoj== La Eksteraj Regionoj (ER) estas parto de membroŝtato de la Eŭropa Unio sed situantaj je signifa distanco de kontinenta Eŭropo. Pro ĉi tiu situacio, ili rajtas havi esceptojn de iuj EU-leĝoj malgraŭ esti parto de la Eŭropa Unio. Ĉiuj formas parton de la [[Eŭropa Doganunio]]; tamen kelkaj falas ekster la [[Ŝengena zono]] kaj la [[Aldonvalora Imposto-Areo de Eŭropa Unio]]. Sep Eksteraj Regionoj estis agnoskitaj ĉe la subskribo de la [[Traktato de Maastricht]] en 1992.<ref name=":0" /> La [[Traktato de Lisbono]] inkluzivis du pliajn teritoriojn ([[Saint-Barthélemy]] kaj [[Saint-Martin]]) en 2007.<ref name="Article 349 of TFEU">[[wikisource:Consolidated version of the Treaty on the Functioning of the European Union/Part Seven: General and Final Provisions#Article 349|Article&nbsp;349]] of the Treaty on the Functioning of the European Union.</ref> Saint-Barthélemy ŝanĝis sian statuson de ER al RTLT ekde la 1a de januaro 2012.<ref name="Penchard" /> [[Majoto]], kiu estis RTLT, aliĝis al la EU kiel ER ekde la 1-a de januaro 2014.<ref name="CD 2013/61/EU">{{cite web |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2013:353:0005:0006:EN:PDF |title=Konsilia Direktivo 2013/61/EU de decembro 2013 |date=17-a de decembro 2013 |alirdato=1-a de januaro 2014}} {{en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style=font-size:90% ! class="unsortable" |Flago !! class="unsortable" |Blazono !Nomo !!Loko !!Areo !!Pop. !!Ĉefurbo !Plej granda<br />urbo !!Oficiala<br />lingvo!!Lando |- |[[File:Flag of the Azores.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Coat of arms of the Azores.svg|center|58x58px]] ||[[Acoroj]] |rowspan=3 |[[Norda Atlantiko]] |style=text-align:right |2,333 km² |style=text-align:right |236,440 |[[Angra do Heroísmo]], [[Horta (Portugalio)|Horta]] kaj [[Ponta Delgada]] ||Ponta Delgada |rowspan=2 |[[Portugala]] |rowspan=2 |{{flago|Portugalio}}[[Portugalio]] |- |[[File:Flag of Madeira.svg|border|80x80px]] |[[File:Coat of arms of Madeira.svg|center|58x58px]] ||[[Madejro]] |style=text-align:right |801 km² |style=text-align:right |250,769 |[[Funchal]] ||Funchal |- |[[File:Flag of the Canary Islands (simple).svg|border|center|80x80px]] |[[File:Coat of Arms of the Canary Islands.svg|center|58x58px]] ||[[Kanarioj]] |style=text-align:right |7493 km² |style=text-align:right |2,268,035 |[[Santa Cruz de Tenerife]]<br />kaj [[Las Palmas]] ||Las Palmas |[[Hispana]] ||{{flago|Hispanio}}[[Hispanio]] |- |rowspan=2 |[[File:Flag of France.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Coat of arms of French Guiana, according to the original displayed at the Museum Franconie, at Cayenne.svg|center|58x58px]] ||[[Franca Gujano]] |[[Suda Ameriko]] |style=text-align:right |83534 km² |style=text-align:right |292,354 |[[Cayenne]] ||Cayenne |rowspan=6 |[[Franca]] ||rowspan=6 |{{flago|Francio}}[[Francio]] |- |[[File:Coat of arms of Guadeloupe.svg|center|58x58px]]||[[Gvadelupo]] |rowspan=3 |[[Karabio]] |style=text-align:right |1628 km² |style=text-align:right |380,387 |[[Basse-Terre]] ||[[Les Abymes]] |- |[[File:Flag-of-Martinique.svg|center|80x80px]] ! colspan="1" | ||[[Martiniko]] |style=text-align:right |1128 km² |style=text-align:right |355,459 |[[Fort-de-France]] ||Fort-de-France |- |rowspan=3 |[[File:Flag of France.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Coat of arms of Saint Martin.svg|center|72x72px]] ||[[Saint-Martin]] |style=text-align:right |53 km² |style=text-align:right |36,286 |[[Marigot]] ||Marigot |- |[[File:Coat of Arms of Mayotte.svg|center|58x58px]] ||[[Majoto]] |rowspan=2 |[[Hinda Oceano]] |style=text-align:right |374 km² |style=text-align:right |320,901 |[[Mamoudzou]] ||Mamoudzou |- |[[File:Armoiries Réunion.svg|center|58x58px]] ||[[Reunio]] |style=text-align:right |2511 km² |style=text-align:right |896,175 |[[Saint-Denis (Reunio)|Saint-Denis]] ||Saint-Denis |- ! colspan="2" | !! Total !! !style=text-align:right |99855 km² !style=text-align:right |5,036,806 ! colspan="4" | |} === Aŭtonomaj Regionoj de Portugalio === [[Dosiero:Vista sobre Angra do Heroismo.jpg|thumb|[[Angra do Heroísmo]], la plej malnova kontinue loĝata urbo en la insularo de la Acoroj kaj [[Monda Heredaĵo|Monda Heredaĵo de UNESKO]]]] [[Acoroj]] kaj [[Madejro]] estas du grupoj de portugalaj insuloj en Atlantiko. Acoroj kaj Madejro estas integritaj partoj de la Portugala Respubliko, sed ambaŭ havas la specialan statuson kiel [[Aŭtonomaj Regionoj de Portugalio|Aŭtonomaj Regionoj]], kun grado de memregado. Kelkaj esceptoj de la apliko de EU-juro validas rilate al impostado, fiŝkaptado kaj transportado.<ref>{{Cite web |url=https://ec.europa.eu/competition/elojade/isef/index.cfm?fuseaction=dsp_result&policy_area_id=3&case_title=Madeira |title=Kazoserĉo - Konkurenco - Eŭropa Komisiono |website=ec.europa.eu |access-date=7 februaro 2020}}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ec.europa.eu/competition/elojade/isef/index.cfm?fuseaction=dsp_result&policy_area_id=3&case_title=Acoroj |title=Kazoserĉo - Konkurenco - Eŭropa Komisiono |website=ec.europa.eu |access-date=7 februaro 2020}}}</ref> Ilia [[Aldonvalora imposto|AVI]] estas pli malalta ol la resto de Portugalio, sed ili ne estas ekster la [[Aldonvalora Imposto-Areo de Eŭropa Unio]]. ==== Kanariaj Insuloj ==== La [[Kanariaj Insuloj]] estas hispana [[arkipelago]] apud afriko, kiu formas unu el la 17 [[aŭtonomaj komunumoj de Hispanio]] – la ĉefa unua-nivela administra divido de la lando. Ili estas ekster la EU-AVI-areo.<ref name="vatcustoms">Artikolo 6 de la Konsilia Direktivo 2006/112/EK de la 28-a de novembro 2006 (kiel ŝanĝita) pri la komuna sistemo de aldonvalora imposto (OJ L 347, 11-a de decembro 2006, p. 1) [http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32006L0112:EN:NOT Eur-lex.europa.eu.]</ref> La Kanariaj Insuloj estas la plej popolriĉa kaj ekonomie plej forta teritorio el ĉiuj Eksteraj Regionoj en la Eŭropa Unio. === Francaj transmaraj regionoj === {{Ĉefartikolo|Transmaraj teritorioj (Francio)}} [[Dosiero:French Guiana tropical forest towards Cacao.jpg|eta|[[Franca Gujano]] tropika arbaro, rigardante al Cacao]] [[Franca Gvajano]], [[Gvadelupo]], [[Martiniko]], [[Majoto]], kaj [[Reunio]] estas kvin [[Transmaraj departementoj (Francio)|francaj transmaraj regionoj]] (kiuj ankaŭ estas transmaraj departementoj) kiuj laŭ franca juro estas traktataj kiel integritaj partoj de la Respubliko, kiuj estas geografie unikaj. La [[eŭro]] estas laŭleĝa pagilo;<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/1992/2913/oj/eng|title=Regulation - 2913/92 - EN - EUR-Lex|website=eur-lex.europa.eu}}{{en}}</ref> tamen, ili estas ekster la [[Ŝengena zono]] kaj la EU-AVI-areo.<ref name="vatcustoms" /> Majoto estas la plej nova el la kvin transmaraj departementoj, ŝanĝiĝinte de [[Transmaraj kolektivumoj (Francio)|transmara kolektivo]] kun RTLT-statuso la 31-an de marto 2011. Ĝi fariĝis Ekstera Regiono, kaj tiel parto de la EU, la 1-an de januaro 2014.<ref name="CD 2013/61/EU"/> ==== Saint-Martin ==== [[Saint-Martin]] estas la sola [[Transmaraj kolektivumoj (Francio)|transmara kolektivo]] de Francio kun la statuso de Ekstera Regiono de la EU.<ref>[http://www.europarl.europa.eu/factsheets/en/sheet/100/outermost-regions-ors- Ultraregionaj regionoj, Informfolioj pri la Eŭropa Unio], Eŭropa Parlamento. Prenita la 6-an de novembro 2019. {{en}}</ref> Kiel ĉe la francaj transmaraj departementoj, la [[eŭro]] estas laŭleĝa pagilo en Saint-Martin, kaj ĝi estas ekster la Ŝengena zono kaj la EU-AVI-areo. La 22-an de februaro 2007, Saint-Martin kaj [[Saint-Barthélemy]] estis disigitaj de la franca transmara departemento [[Gvadelupo]] por formi novajn transmarajn kolektivojn. Sekve, ilia EU-statuso estis neklara dum kelka tempo. Dum raporto eldonita de la franca parlamento sugestis, ke la insuloj restu ene de EU kiel Eksteraj Regionoj,<ref name="Rapport d'information no 3292">[http://www.senat.fr/rap/r04-329/r04-32915.html Rapport d'information nombre&nbsp;329] (2004–2005) de MM. Jean-Jacques Hyest, Christian Cointat kaj Simon Sutour, faritaj sub la nomo de la leĝkomisiono, deponita la 10an de majo 2005. {{fr}}</ref> Dokumentoj de la Eŭropa Komisiono listigis ilin kiel ekster la Eŭropa Komunumo.<ref name="eeas.europa.eu2">{{Cite web |url=http://www.eeas.europa.eu/blood_diamonds/docs/trading_guidelines0108_en.pdf |title=Gvidlinioj pri Komercado kun la Eŭropa Komunumo (EK) |dato=januaro 2008 |dato de aliro=26a de julio 2011}}</ref> La [[Traktato de Lisbono]] klarigis la juran statuson de la insuloj, kiu listigis ilin kiel Eksteraj Regionoj.<ref name="functioning2">Vidu Artikolojn 349 kaj 355 [http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2010:083:FULL:EN:PDF de la Traktato pri la Funkciado de la Eŭropa Unio].</ref> Tamen, Saint-Barthélemy ĉesis esti Ekstera Regiono kaj forlasis la EU-on, por iĝi RTLT, la 1-an de januaro 2012. == Rilataj Transoceanaj Landoj kaj Teritorioj == La Rilataj Transoceanaj Landoj kaj Teritorioj (RTLT) estas dependaj teritorioj, kiuj havas specialan rilaton kun unu el la membroŝtatoj de EU. Ilia statuso estas priskribita en la [[Traktato pri Funkciado de Eŭropa Unio]], kaj ili ne estas parto de EU aŭ la [[Interna Merkato (Eŭropa Unio)|Interna Merkato de Eŭropa Unio]]. La [[Asocio de Transmaraj Landoj kaj Teritorioj]] ({{en}} ''Overseas Countries and Territories Association'') (OCTA) estis kreita por plibonigi ekonomian disvolviĝon kaj kunlaboron inter la RTLT kaj EU,<ref>{{Cite web |url=http://www.octassociation.org/octa-presentation |title=OCTA-Presentation |website=www.octassociation.org|access-date=12-a de marto 2018}}</ref> kaj inkluzivas la plej multajn RTLT-ojn krom tri teritorioj, kiuj ne havas konstantan lokan loĝantaron. La RTLT-oj ne estas parto de [[Eŭropa Doganunio]]<ref>Artikolo 200(1) [eks-Artikolo 184(1)]</ref>, sed povas postuli dogantarifojn sur varoj importitaj el EU sur nediskriminacia bazo.<ref>Artikolo 200(3) kaj 200(5) [eks-Artikolo 184(3) kaj (5)]</ref> Ili ne estas parto de la EU kaj la [[EU acquis]]{{Noto|text=La Komunuma acquis<ref>{{Cite web |date=2024-07-11 |title=EuroVoc: Komunuma akiro |url=https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://eurovoc.europa.eu/5411 |url-status=live |arkivo-url=https://archive.today/20240718121506/https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://eurovoc.europa.eu/5411 |arkivo-dato=2024-07-18 |alir-dato=2024-07-18 |retejo=Eurovoc.europa.eu}}}</ref> aŭ '''''acquis communautaire''''' ({{fr}}: {{IFA|aˌki kɔmynoˈtɛːʁ}}),<ref name="Collins">{{cite web |title=acquis communautaire |website=Collinsdictionary.com |author=Collins English Dictionary |url=http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/acquis-communautaire |access-date=5 August 2012}}}</ref> foje nomata la '''EU acquis''', kaj ofte mallongigita al '''acquis''',<ref name="Collins"/> estas la akumulita leĝaro, juraj agoj kaj juraj decidoj, kiuj konsistigas la korpon de [[Eŭropa Unia juro]]. La termino estas franca, "acquis" signifanta "tio, kio estis akirita", kaj "communautaire" signifanta "de la komunumo".<ref>{{cite book|last1=Rudolf|first1=Uwe Jens|last2=Berg|first2=Warren G.|dato=2010|titolo=Historia Vortaro de Malto|url=https://books.google.com/books?id=nwuUOVkaMB0C&pg=PA22|paĝo=22|eldonisto=Scarecrow Press|isbn=9780810873902}}}</ref>}} ne aplikiĝas al ili, kvankam tiuj, kiuj aliĝas al OCTA, devas respekti la detalajn regulojn kaj procedurojn skizitajn de ĉi tiu asociiĝa interkonsento (Konsilia Decido 2013/755/EU).<ref>{{cite web |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2013:344:0001:0118:EN:PDF |title=KONSILIA DECIDO 2013/755/EU de la 25-a de novembro 2013: Pri la asociiĝo de la transmaraj landoj kaj teritorioj kun la Eŭropa Unio ('Decido pri Transmara Asocio') |dato=19a de decembro 2013 |eldonanto=Oficiala Ĵurnalo de la Eŭropa Unio}}</ref> Membroj de OCTA rajtas peti financan subtenon de EU.<ref>{{cite web |url=http://ec.europa.eu/europeaid/where/octs_and_greenland/index_en.htm |title=EU-rilatoj kun transmaraj landoj kaj teritorioj |dato=4a de junio 2014 |eldonanto=Eŭropa Komisiono}}</ref> Unu el la francaj teritorioj poste ŝanĝis sian statuson de ER al RTLT ([[Saint-Barthélemy]]), dum alia franca teritorio ŝanĝis de RTLZ al ER ([[Majoto]]). En julio 2014, ankoraŭ ekzistas 13 RTLT-oj (ses kun Francio, ses kun Nederlando kaj unu kun Danio)<ref name="OCT list">{{cite web |url=https://ec.europa.eu/europeaid/regions/overseas-countries-and-territories-octs/oct-eu-association_en |title=Overseas Countries and Territories (OCTs) |access-date=9 January 2019 |publisher=EU Directorate-General for International Cooperation and Development}}</ref> el kiuj ĉiuj aliĝis al OCTA. La 13 Rilataj Transmaraj Landoj kaj Teritorioj de la Eŭropa Unio estas<ref>{{Cite web |date=8 December 2016 |title=Overseas Countries and Territories |url=https://trade.ec.europa.eu/tradehelp/overseas-countries-and-territories |access-date=10 July 2020 |website=Trade Helpdesk}}</ref>: {| class="wikitable sortable" style=font-size:90% |- !class=unsortable |Flago !! class=unsortable |Blazono !Nomo !!Loko !!Areo !!Pop. !!Ĉefurbo !class=unsortable |Plej granda urbo !!Oficiala lingvo(j) !!Lando |- |[[File:Flag of Greenland.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Coat of arms of Greenland.svg|center|58x58px]] ||[[Gronlando]] |[[Norda Atlantiko]] and [[Arkto]] |style=text-align:right |2,166,086 km² |style=text-align:right |56,542 ||[[Nuuk]] ||Nuuk |[[Gronlanda]] |{{flago|Danio}} [[Reĝlando Danio]] |- |[[File:Flag of Curaçao.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Coat of arms of Curaçao.svg|center|58x58px]] ||[[Curaçao]] |rowspan=6 |[[Karibio]] |style=text-align:right |444 km² |style=text-align:right |155,826 ||[[Willemstad]] ||Willemstad |[[Nederlanda]], [[Papiamento]], [[Angla]] |rowspan=6 | {{flago|Nederlando}}[[Reĝlando de Nederlando]] |- |[[File:Flag of Aruba.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Aruba wapen.svg|center|58x58px]] ||[[Aruba]] |style=text-align:right |179 km² |style=text-align:right |109,435 ||[[Oranjestado]] |Oranjestad ||Nederlanda, Papiamento |- |[[File:Flag of Sint Maarten.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Wapen van Sint Maarten.svg|center|58x58px]] ||[[Sint Maarten]] |style=text-align:right |37 km² |style=text-align:right |58,477 ||[[Philipsburg]] |[[Lower Prince's Quarter]] ||Nederlanda, Angla |- |[[File:Flag of Bonaire.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Bonaire wapen.svg|center|58x58px]] ||[[Bonaire]] |style=text-align:right |294 km² |style=text-align:right |26,552 ||[[Kralendijk]] |Kralendijk || rowspan=3 | Nederlanda |- |[[File:Flag of Sint Eustatius.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Sint Eustatius wapen.svg|center|58x58px]] ||[[Sint Eustatius]] |style=text-align:right |21 km² |style=text-align:right |3,270 ||[[Oranjestado (Sint Eustatius)|Oranjestado]] ||Oranjestad |- |[[File:Flag of Saba.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Saba wapen.svg|center|58x58px]] ||[[Saba]] |style=text-align:right |13 km² |style=text-align:right |2,158 ||[[Bottom]] ||Bottom |- |[[File:Flag of French Polynesia.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Coat of arms of French Polynesia.svg|center|58x58px]] ||[[Franca Polinezio]] |rowspan=3 |[[Pacifiko]] |style=text-align:right |4,167 km² |style=text-align:right |278,786 ||[[Papeete]] ||[[Faʻaʻā]] |rowspan=6 |Franca || rowspan="6" |{{flago|Francio}}[[Francio]] |- |rowspan=3|[[File:Flag_of_France.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Emblem of New Caledonia.svg|center|58x58px]] ||[[Nov-Kaledonio]] |style=text-align:right |18,576 km² |style=text-align:right |264,596 ||[[Nouméa]] ||Nouméa |- |[[File:BlasonWallisetFutuna.svg|center|58x58px]] ||[[Valiso kaj Futuno]] |style=text-align:right |142 km² |style=text-align:right |11,151 ||[[Matauto]] ||Mata Utu |- |[[File:Blason St Barthélémy TOM entire.svg|center|58x58px]] ||[[Saint Barthélemy]] ||Karibio |style=text-align:right |25 km² |style=text-align:right |9,279 ||[[Gustavia]] ||Gustavia |- |[[File:Flag of Saint-Pierre and Miquelon.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Armoiries SaintPierreetMiquelon.svg|center|58x58px]] |[[Sankta-Piero kaj Mikelono]] ||Norda Atlantiko |style=text-align:right |242 km² |style=text-align:right |5,819 ||[[Sanktpiero]] ||Sanktpiero |- |[[File:Flag of the French Southern and Antarctic Lands.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Armoiries Terres australes et antarctiques françaises.svg|center|58x58px]] |[[Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj]] ||[[Hinda Oceano]] and [[Antarktiko]] |style=text-align:right |439,781 km² |style=text-align:right |0{{Noto|150 ne-permanentaj vintre, 310 somere (esplorado kaj militistaro)}} |[[Saint-Pierre (Reunio)|Saint-Pierre]] ||[[Port-aux-Français]] (bazo) |- ! colspan="2" | !! Total !! !style=text-align:right |2,630,007&nbsp;km² !style=text-align:right |981,891 !! colspan="4" | |} ===Asocio de Transmaraj Landoj kaj Teritorioj=== La [[Asocio de Transmaraj Landoj kaj Teritorioj]] ({{en}}: OCTA) estas organizaĵo fondita la 17-an de novembro 2000 kaj kun sidejo en [[Bruselo]]. Ĉiuj RTLT-oj aliĝis al OCTA ekde februaro 2020. Ĝia celo estas plibonigi ekonomian disvolviĝon en transmaraj landoj kaj teritorioj, same kiel kunlaboron kun la [[Eŭropa Unio]]. La 25-an de junio 2008, Kunlabora Traktato inter EU kaj OCTA estis subskribita en Bruselo.<ref>{{cite book |url=http://www.octassociation.org/IMG/pdf/green_paper_2008.pdf |title=Estontaj rilatoj inter EU kaj la Transmaraj Landoj kaj Teritorioj |dato=25-a de majo 2008 |eldonanto=Komisiono de la Eŭropaj Komunumoj |loko=Bruselo |page=17}}{{en}}</ref> La nuna prezidanto estas [[Louis Mapou]].<ref>{{cite web |url=https://www.overseas-association.eu/about-octa/ |title=Pri la Asocio de Transmaraj Landoj kaj Teritorioj |cite=overseas-association.eu |access-date=25-a de julio 2022}}</ref> === Francaj transmaraj teritorioj === {{Ĉefartikolo|Transmaraj teritorioj (Francio)}} [[Dosiero:BoraBora SEtienne.jpg|eta|[[Bora Bora]], en [[Franca Polinezio]]]] La [[Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj]] (kiuj ankaŭ inkluzivas la francajn [[Disaj Insuloj en la Hinda Oceano]], kaj la francan pretendon de [[Adelilando]]) estas disputata franca transmara teritorio, kiu enkorpigas la francajn pretendojn al [[Antarkto]], sed ne havas konstantan loĝantaron.<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-southern-and-antarctic-lands/ |title=Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj Lands |eldonisto=The Central Intelligence Agency |access-date=8 februaro 2010}}</ref> Ĝi havas ''[[sui generis]]'' statuson ene de Francio.<ref>[http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000879815 Art. 9, Loi n°&nbsp;55-1052 du 6 août 1955 modifiée portant statut des Terres australes et antarctiques françaises et de l'île de Clipperton]. [http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000018048991&fastPos=1&fastReqId=2007253908&categorieLien=id&oldAction=rechTexte Décret du 31 janvier 2008 relatif à l'administration de l'île de Clipperton].{{fr}}</ref> [[Sankta-Piero kaj Mikelono]], [[Saint-Barthélemy]], [[Franca Polinezio]], kaj [[Valiso kaj Futuno]] estas [[transmaraj kolektivoj|transmaraj kolektivoj]] de Francio, dum [[Nov-Kaledonio]] estas ''[[sui generis]] kolektivo''. Saint-Barthélemy<ref>[http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?qid=1454785116277&uri=CELEX:32011D0433 Konsilia Decido de la 12a de julio 2011 pri la subskribo kaj konkludo de la Mona Interkonsento inter la Eŭropa Unio kaj la Franca Respubliko pri la konservado de la eŭro en Sankta Bartolomeo post la ŝanĝo de ĝia statuso rilate al la Eŭropa Unio] (OJ L 189, 20a de julio 2011, pp. 1–2).</ref> kaj Sankta-Piero kaj Mikelono uzas la [[eŭro]]n,<ref>[http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:1999:030:0029:0030:EN:PDF Konsilia Decido 1999/95/EK de la 31a de decembro 1998 pri la monaj aranĝoj en la francaj teritoriaj komunumoj de Saint-Pierre-et-Miquelon kaj Majoto] (OJ L 30, 4-a de februaro 1999, pp. 29–30).</ref> dum Nov-Kaledonio, Franca Polinezio kaj Valiso kaj Futuno uzas la [[CFP-Franko]]n, valuto ligita al la eŭro kaj garantiita de Francio. Indiĝenoj de la kolektivoj estas EU civitanoj pro sia franca civitaneco kaj elektoj al la [[Eŭropa Parlamento]] okazas en la kolektivoj. === Nederlandaj transmaraj teritorioj === {{Vidu ankaŭ|Kariba Nederlando}} [[Dosiero:PenhaBuildingWillemstad.jpg|eta|[[Willemstad]], la [[ĉefurbo]] de [[Kuracao]]]] Ses teritorioj de la [[Reĝlando de Nederlando|Nederlando]] — ĉiuj el kiuj estas karibaj insuloj — havas RTLT-statuson. Tial, ili profitas de la ebleco havi sian propran eksportan kaj importan politikon al kaj de la EU, dum ili ankoraŭ havas aliron al diversaj EU-fondusoj. La loĝantoj de la insuloj estas EU-civitanoj pro sia nederlanda civitaneco, kun la rajto voĉdoni en elektoj al la Eŭropa Parlamento.<ref name="Caribbean Netherlands">{{cite web |url=http://docplayer.net/22064716-Kingdom-of-the-netherlands-one-kingdom-four-countries-european-and-caribbean.html |title=The Kingdom of the Netherlands: One Kingdom – Four Countries; European and Caribbean) |date=April 2015 |publisher=Ministerie van Buitenlandse Zaken}}</ref> Komence ili ne havis voĉdonrajtojn por tiaj elektoj, sed la [[Justica Kortumo de Eŭropa Unio]] donis al ili tiajn rajtojn, kiam ili decidis, ke ilia ekskludo de la balotrajto kontraŭas EU-juron, ĉar ĉiuj aliaj nederlandaj civitanoj loĝantaj ekster EU ja havis la rajton voĉdoni.<ref name="GibraltarAruba">{{Cite web|url=http://curia.europa.eu/en/actu/communiques/cp06/aff/cp060070en.pdf|title=Juĝoj de la Kortumo en Kazoj C-145/04 kaj C-300/04: Regno de Hispanio kontraŭ Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Nord-Irlando, kaj M.G. Eman kaj O.B. Sevinger kontraŭ College van burgemeester en wethouders van Den Haag}}</ref> Neniu el la insuloj uzas la eŭron kiel sian valuton. La [[Usona dolaro]] estas uzata en [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] kaj [[Saba]], dum [[Curaçao]] kaj [[Sint Maarten]] uzas sian propran komunan valuton la [[Karibia guldeno]], kaj finfine la valuto de Arubo estas la [[Aruba guldeno|Aruba florino]].<ref name="Caribbean Netherlands" /> La insuloj heredis sian RTLT-statuson de la [[Nederlandaj Antiloj]], kiu estis dissolvita en 2010. La Nederlandaj Antiloj estis komence specife ekskluditaj de ĉia asocio kun la [[Eŭropa Ekonomia Komunumo|EEK]] pro protokolo ligita al la [[Traktato de Romo]], permesante al Nederlando ratifi nome de Nederlando en Eŭropo kaj [[Nederlanda Nov-Gvineo]] nur, kion ĝi poste faris. === Gronlando === [[Dosiero:Kulusuk.jpg|eta|[[Kulusuk]], en [[Gronlando]]]] [[Gronlando]] aliĝis al la tiama [[Eŭropa Komunumo]] en 1973 kiel graflando kune kun Danio, sed la enkonduko de [[aŭtonomio]] ene de la [[Danio|Regno Danio]], Gronlando voĉdonis forlasi en la [[1982]] kaj foriris en la [[1985]], por iĝi RTLT. La ĉefa kialo por la foriro estas malkonsentoj pri la [[Komuna Fiŝkapta Politiko]] (KFP) kaj por reakiri kontrolon de la gronlandaj fiŝresursoj por poste resti ekster la EU-akvoj. Gronlandaj ŝtatanoj estas tamen EU-civitanoj pro la asociita rilato de Gronlando kun EU laŭ la difino de EU-traktatoj kaj ankaŭ pro la posedo de dana civitaneco.{{Mankas fonto}} ==Specialaj kazoj== Kvankam la plej Eksteraj Regionoj kaj la Rilataj Transmaraj Landoj kaj Teritorioj falas en strukturitajn kategoriojn al kiuj aplikiĝas komunaj mekanismoj, tio ne veras por ĉiuj specialaj teritorioj. 10 teritorioj de membroŝtatoj havas ''[[ad hoc]]'' provizaĵojn en sia rilato kun EU. En tiuj specialaj kazoj, la [[Aldonvalora Imposto-Areo de Eŭropa Unio|EU-AVI-areo]] ne validas kaj ili ankaŭ povas esti esceptitaj de la [[Eŭropa Doganunio|doganaj]] aŭ [[Akcizo|akcizaj]] reguloj.<ref name=":2">{{Cite web|last=Anonima |date=13 septembro 2016 |title=Teritoria statuso de EU-landoj kaj certaj teritorioj |url=https://ec.europa.eu/taxation_customs/business/vat/eu-vat-rules-topic/territorial-status-eu-countries-certain-territories_en |alirdato=16 julio 2020 |cite=Imposto kaj Dogana Unio - Eŭropa Komisiono}}}</ref><ref>[http://ec.europa.eu/taxation_customs/resources/documents/customs/procedural_aspects/general/sad/guide/1619-08annexi_en.pdf Aneksaĵo 1 al SAD-Gvidlinioj (TAXUD/1619/08 rev.&nbsp;3.4): Superrigardo de landoj de la Eŭropa Unio] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140504214400/http://ec.europa.eu/taxation_customs/resources/documents/customs/procedural_aspects/general/sad/guide/1619-08annexi_en.pdf |dato=4 majo 2014}}. Prenite la 20an de aŭgusto 2016.</ref><!--NE ALDONU Clipperton. La teritorio ne estas eksplicite menciita en primara EU-juro.--> {| class="wikitable sortable" style=font-size:90% |- !class=unsortable |Flago !!class=unsortable |Blazono !Nomo !!Areo !!Pop. !Oficiala Lingvo(j)!!Lando !!Parto de la EU !!Parto de la Eŭropa Doganunio<ref name=":2" /> !AVI reguloj<ref name=":2" /> !!Akciza reguloj<ref name=":2" /> |- |[[File:Flag of Melilla.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Coat of Arms of Melilla.svg|center|58x58px]] |[[Melilla]] |style=text-align:right |12.3 km² |style=text-align:right |87,067 | rowspan="2" |[[Hispana]] | rowspan="2" |{{nowrap|{{flago|Hispanio}}}}[[Hispanio]] |{{Jes}} ||style="background-color:#fd6864" | Ne||style="background-color:#fd6864" | Ne ||style="background-color:#fd6864" | Ne |- |[[File:Flag Ceuta.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Coat of Arms of Ceuta.svg|center|58x58px]] |[[Ceuta]] |style=text-align:right |18.5 km ² |style=text-align:right |83,567 |{{Jes}} ||style="background-color:#fd6864" | Ne ||style="background-color:#fd6864" | Ne ||style="background-color:#fd6864" | Ne |- |[[File:Flag of Åland.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Coat of arms of Åland 3.svg|center|58x58px]] |[[Åland]] |style=text-align:right |1580 km² |style=text-align:right |30,654 |[[Sveda]] |{{nowrap|{{flago|Finlando}}}}[[Finlando]] |{{Jes}} ||{{Jes}} ||style="background-color:#fd6864" | Ne ||style="background-color:#fd6864" | Ne |- |[[File:Flag of the Faroe Islands.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Coat of arms of the Faroe Islands.svg|center|58x58px]] |[[Ferooj]] |style=text-align:right |1399 km² |style=text-align:right |56,210 |[[Feroe]], [[Dana]] |{{nowrap|{{flago|Danio}}}}[[Danio]] |style="background-color:#fd6864" | Ne ||style="background-color:#fd6864" | Ne ||style="background-color:#fd6864" | Ne ||style="background-color:#fd6864" | Ne |- |[[File:Flag of the United Nations.svg|border|center|80x80px]] |[[File:UN emblem blue.svg|center|58x58px]] |[[Verda Linio (Kipro)|Bufro Zono en Kipro ‎de Unuiĝintaj Nacioj]]{{Noto|Vilaĝoj en la bufrozono estas laŭleĝe administrataj de la Respubliko Kipro.<ref name="france24">{{Cite web |date=23 January 2018 |title=Mixed village in Cyprus buffer zone looks to offer hope |url=https://www.france24.com/en/20180123-mixed-village-cyprus-buffer-zone-looks-offer-hope |access-date=16 July 2020 |website=France 24 |language=en}}</ref> La apliko de la EU ''acquis communautaire'' estas suspendita en teritorioj kie la Respubliko Kipro ne efektive kontrolas.<ref>{{Cite book |last=Murray |first=Fiona |title=The European Union and Member State Territories: A New Legal Framework Under the EU Treaties |date=2012 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=978-90-6704-825-5 |pages=3}}</ref> [[Norda Kipro]] estas ''de facto'' ŝtato kiu parte dependas de Turkio.<ref>{{Cite book |last1=Bahcheli |first1=Tozun |title=De Facto States: The Quest for Sovereignty |last2=Bartmann |first2=Barry |last3=Srebrnik |first3=Henry |date=2004 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-77121-8 |pages=24–25}}</ref>}} |style=text-align:right |346 km² |style=text-align:right |8,686 ! |{{nowrap|{{flago|Kipro}}}} (''[[de jure]]'') |{{Jes}} ||{{Jes}}{{Noto|Kun esceptoj<ref>{{Citation |title=Council Regulation (EC) No&nbsp;866/2004 of 29 April 2004 on a regime under Article&nbsp;2 of Protocol No&nbsp;10 of the Act of Accession |date=30 April 2004 |url=http://data.europa.eu/eli/reg/2004/866/oj/eng |issue=32004R0866}}</ref>|name=buffer}} |style="background-color:#fd6864" | Ne <ref>{{Cite book |last=Chesham |first=Mark |title=VAT and Financial Services|date=2017|publisher=Spiramus Press Ltd. |isbn=978-1-910151-52-5 |edition=3rd |pages=253}}</ref> |{{Jes}}{{Noto|name=buffer}} |- |[[File:Bandiera di Livigno.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Livigno-Stemma.svg|center|58x58px]] |[[Livigno]] |style=text-align:right |227.3 km² |style=text-align:right |6,680 | rowspan="2" |[[Itala lingvo|Itala]] | rowspan="2" |{{nowrap|{{flago|Italio}}}}[[Italio]] |{{Jes}} ||style="background-color:#fd6864" | Ne ||style="background-color:#fd6864" | Ne <br>(ne estas AVI) ||style="background-color:#fd6864" | Ne |- |[[File:Flag of Campione d'Italia.svg|border|center|80x80px]] |[[File:Campione d'Italia-Stemma.svg|center|58x58px]] |[[Campione d'Italia]]{{Noto|Inkluzive de la italaj naciaj akvoj de [[Lago de Lugano]].}} |style=text-align:right |2.68 km² |style=text-align:right |1,845 |{{Jes}} ||{{Jes}}<ref name=":3">{{Cite web |title=EUR-Lex – 32019R0474 – EN – EUR-Lex |url=https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2019/474/oj/eng |access-date=16 July 2020 |website=eur-lex.europa.eu |language=en}}</ref> |style="background-color:#fd6864" | Ne {{Noto|Ne parto de la svisa AVI-regiono, sed la svisa AVI-tarifo estas aplikata kiel loka konsumimposto.}} ||{{Jes}}<ref name=":3" /> |- |[[File:Flagge Büsingen am Hochrhein (Variante).svg|border|center|80x80px]] |[[File:Coat of arms of Büsingen am Hochrhein.svg|center|58x58px]] |[[Büsingen am Hochrhein]] |style=text-align:right |7.62 km² |style=text-align:right |1,440 | rowspan="2" |[[Germana]] | rowspan="2" |{{nowrap|{{flago|Germanio}}}}[[Germanio]] |{{Jes}} ||style="background-color:#fd6864" | Ne ||style="background-color:#fd6864" | Ne ||style="background-color:#fd6864" | Ne |- |[[File:Flag of Helgoland.svg|border|center|80x80px]] |[[File:DEU Helgoland COA.svg|center|58x58px]] |[[Heligoland]] |style=text-align:right |1.7 km² |style=text-align:right |1,329 |{{Jes}} ||style="background-color:#fd6864" | Ne ||style="background-color:#fd6864" | Ne <br>(ne estas AVI) ||style="background-color:#fd6864" | Ne |- | colspan="2" | [[File:Flag of the Greek Orthodox Church.svg|border|center|80x80px]] |[[Aŭtonoma Monaĥa Ŝtato de la Sankta Monto Athos|Monto Athos]] |style=text-align:right |335.63 km² |style=text-align:right |1,811 |[[Greka]] |{{nowrap|{{flago|Grekio}}}}[[Grekio]] |{{Jes}} ||{{Jes}} ||style="background-color:#fd6864" | Ne<br>(ne estas AVI) ||{{Jes}} |- ! colspan="2" | !!Total !style=text-align:right |3,930&nbsp;km² !style=text-align:right |279,289 ! ! colspan="5" | |} === Alando === [[Dosiero:18-08-25-Åland-Föglö RRK7086.jpg|eta|[[Föglö]] insuloj en Alando]] [[Alando]], aŭtonoma insularo apartenanta al Finnlando, sed kun parta aŭtonomeco, situanta inter Svedio kaj Finnlando, kun svedlingva loĝantaro, aliĝis al EU kune kun [[Finnlando]] en 1995. La insuloj havis apartan referendumon pri aliĝo kaj same kiel la finna kontinento voĉdonis favore. EU-leĝo, inkluzive de la fundamentaj [[Interna Merkato (Eŭropa Unio)|kvar liberecoj]], validas por Alando.<ref>{{Cite web |url=http://www.naringsliv.ax/en/Doing%20business/live_and_work_on_aland |title=Vivu kaj laboru sur Alando |website=Naringsliv.ax |access-date=16 Februaro 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121201084420/http://www.naringsliv.ax/en/Doing%20business/live_and_work_on_aland |archive-date=1 Decembro 2012 |url-status=dead}}</ref> Tamen, ekzistas kelkaj esceptoj pro la speciala statuso de la insuloj. Alando estas ekster la AVI-regiono<ref name="vatcustoms" /> kaj estas esceptita de komunaj reguloj rilate al [[spezo-imposto]], akcizoj kaj nerekta impostado.<ref name="1994protocol" /> Krome, por protekti la lokan ekonomion, la traktato de aliĝo permesas koncepton de ''hembygdsrätt/kotiseutuoikeus'' (regiona civitaneco). Sekve, ekzistas restriktoj pri la posedo de posedaĵoj kaj nemoveblaĵoj, la rajto establiĝi por komercaj celoj kaj limigoj pri kiu povas provizi servojn en Alando, por homoj ne posedantaj ĉi tiun statuson.<ref name="1994protocol">{{Cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/eli/treaty/acc_1994/act_1/pro_1/sign/eng|title=EUR-Lex - 11994N/PRO/01 - EN - EUR-Lex|website=eur-lex.europa.eu}}}</ref> La statuson povas akiri iu ajn finna civitano laŭleĝe loĝanta en Alando dum 5 jaroj, kiu povas montri adekvatan scion de la sveda lingvo.<ref>{{Cite web |url=http://www.naringsliv.ax/en/facts/aland_and_eu |title=Åland and EU |website=Naringsliv.ax |access-date=16 Februaro 2013 |arkivo-url=https://web.archive.org/web/20130511193640/http://www.naringsliv.ax/en/facts/aland_and_eu |arkivo-dato=11 majo 2013 |url-status=dead}}</ref> ===Büsingen am Hochrhein=== La [[Germanio|germana]] vilaĝo [[Büsingen am Hochrhein]] estas [[eksklavo]] tute ĉirkaŭita de [[Svislando]] kaj kiel tia, praktike, estas en [[doganunio]] kun ĉi-lasta ne-EU-lando.<ref name="auto1"/> La eŭro estas laŭleĝa pagilo, kvankam la [[svisa franko]] estas preferata. Büsingen estas ekskludita de la EU-doganunio kaj la EU-AVI-areo.<ref name="vatcustoms" /> Svisa AVI ĝenerale validas.<ref>{{Cite web|url=https://treaties.un.org/Pages/showDetails.aspx?objid=08000002805b1747|title=UNTC|website=treaties.un.org}}}</ref><ref>{{Cite web | url=https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/No%20Volume/41257/A-41257-08000002805b1747.pdf | title=Germanio kaj Svislando | website=treaties.un.org}}</ref> ===Campione d'Italia kaj Livigno=== La [[itala]] [[eksklavo]] vilaĝo [[Campione d'Italia]] estas enklavigita de la [[kantono Tiĉino]] de [[Svislando]] same kiel [[Lago de Lugano|Lago de Lugano (aŭ Ceresio)]], kaj estas ''[[komunumo]]'' en la [[Provinco de Como]], dum [[Livigno]], malgranda kaj malproksima montferieja urbo, estas ''komunumo'' en la [[Provinco de Sondrio]]. Ambaŭ ''komunumoj'' estas parto de la [[Regionoj de Italio]]. Kvankam parto de EU, Livigno estas ekskludita de la doganunio kaj AVI-regiono, kaj la impoststatuso de Livigno devenas de la napoleonaj tempoj. Campione estas ekskludita de la EU-AVI-areo, anstataŭe kvankam teknike ne parto de la svisa AVI-areo, la svisa AVI-tarifo estas aplikata kiel loka konsumimposto.<ref>{{Citaĵo |title=Campione d’Italia: Local Consumption Tax Increment (ILCCI) Rate Increment |url=https://sovos.com/regulatory-updates/vat/campione-ditalia-local-consumption-tax-ilcci-rate-increase/ |language=en |access-date=16 April 2026}}</ref> Ĝi estis ekskludita de la EU-a doganareo ĝis la fino de 2019.<ref name="vatcustoms" /><ref name="2019/474">{{Citaĵo |title=Regulado (EU) 2019/474 de la Eŭropa Parlamento kaj de la Konsilio de la 19a de marto 2019, kiu amendas Reguladon (EU) N-ro 952/2013, kiu difinas la Unian Doganan Kodon |date=25a de marto 2019 |url=http://data.europa.eu/eli/reg/2019/474/oj/eng |issue=32019R0474 |language=en |access-date=13-a de januaro 2020}}</ref> Butikoj kaj restoracioj en Campione akceptas pagojn kaj en eŭroj kaj en svisaj frankoj, kaj prezoj estas montrataj en ambaŭ valutoj.<ref>{{cite web |url=http://www.thisotherworld.co.uk/campione.html |title=CAMPIONE D'ITALIA – Italio en Svislandaj ENKLAVOJ |publisher=This other world |access-date=21-a de februaro 2017}}</ref> ===Ceuta kaj Melilo=== [[Dosiero:Ceuta desde el mirador de Isabel II banner (cropped).jpg|eta|[[Ceuta]] en Hispana Nordafriko]] [[Ceuta]] kaj [[Melilo]] estas du hispanaj urboj ĉe la nordafrika marbordo. Ili estas parto de EU sed ili estas ekskluditaj de la [[Komuna Agrikultura Politiko|komuna agrikultura]] kaj fiŝkapta politikoj.<ref>[http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv:OJ.L_.1985.302.01.0023.01.ENG&toc=OJ:L:1985:302:TOC#L_1985302EN.01040001 Leĝo pri la kondiĉoj de aliĝo de la Regno Hispanio kaj la Portugala Respubliko kaj la adaptoj al la Traktatoj]. Prenite la 20an de aŭgusto 2016.</ref> Ili ankaŭ estas ekster la doganunio kaj la AVI-regiono,<ref name="vatcustoms" /> sed neniuj doganoj estas pagigataj sur varoj eksportitaj el la Unio al Ceŭto kaj Melilo, kaj certaj varoj originantaj de Ceŭto kaj Melilo estas esceptitaj de doganaj ŝarĝoj. Kvankam nominale parto de la [[Schengen-areo]], Hispanio plenumas identeckontrolojn sur ĉiuj maraj kaj aeraj pasaĝeroj forlasantaj la enklavojn por iri aliloken en la Schengen-areo.<ref name="OJ L 239, 22.9.2000, p. 69">Deklaracio N-ro 1. pri Ceŭto kaj Melilo alkroĉita al la Fina Akto de la Aliĝo-Traktato de la Regno de Hispanio al la Schengen-Interkonsento ([http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:42000A0922%2804%29:EN:NOT OJ&nbsp;L&nbsp;239, 22.9.2000, p.&nbsp;69])</ref> ===Kipro=== [[Dosiero:Grenspost.jpg|thumb|La internacie neagnoskita [[Turka Respubliko Norda Kipro]]]] Kiam la [[Respubliko Kipro]] fariĝis parto de la [[Eŭropa Unio]] la 1-an de majo 2004, la norda triono de la insulo estis ekster la efika kontrolo de ĝia registaro pro la [[Konflikto de Kipro|Turka invado de Kipro]], [[Verda Linio (Kipro)|bufro zono de Unuiĝintaj Nacioj]] de varia larĝo apartigis la du partojn, kaj pliaj 3% de la insulo estis okupitaj de [[britaj suverenaj bazoj]] (sub Brita suvereneco ekde la [[Traktato de Establo]] en 1960). Du [[traktatoj|protokoloj]] al la [[Traktato de Aliĝo 2003]] — numeroj 3 kaj 10, konataj respektive kiel la "Protokolo pri Suverenaj Bazaj Areoj" kaj la "Protokolo pri Kipro" — reflektas ĉi tiun kompleksan situacion. EU-juro nur plene validas por la parto de la insulo, kiu estas efike kontrolata de la registaro de la Respubliko Kipro. EU-juro estas suspendita en la norda triono de la insulo (la [[Turka Respubliko Norda Kipro]], kies sendependecon agnoskas nur [[Turkio]]) per artikolo 1(1) de la Kipra Protokolo.<ref name="kipro">[http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=CELEX:12003T/PRO/10 Protokolo 10 al la Traktato pri Aliĝo 2003] (OJ L 236, 23-a de septembro 2003, p. 955).</ref> Se la insulo reunuiĝos, la [[Konsilio de la Eŭropa Unio]] nuligos la suspendon per decido. Kvar monatojn post la akcepto de tia decido, novaj elektoj al la [[Eŭropa Parlamento]] okazos sur la insulo por elekti ciprajn reprezentantojn el la tuta insulo.<ref>{{Cite web|url=http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32004D0511&qid=1470416385493|title=KONSILIA DECIDO de la 10a de junio 2004 pri la reprezentado de la popolo de Kipro en la Eŭropa Parlamento kaze de solvo de la Kipra problemo (2004/511/EK)}}}</ref> La cipra nacieca leĝo validas por la tuta insulo kaj sekve estas havebla al la loĝantoj de Norda Kipro kaj la britaj suverenaj bazregionoj sur la sama bazo kiel al tiuj naskitaj en la areo kontrolita de la Respubliko Kipro.<ref>{{cite web |last=Skoutaris|first=Nikos |title=Pri Civitaneco kaj Azenoj en Kipro |verko=Civitaneco en Suda Eŭropo |url=http://www.citsee.eu/citsee-story/citizenship-and-donkeys-cyprus/ |eldonanto=CITSEE |alirdato=5-a de januaro 2013}}}</ref><ref>[http://www.legislationline.org/documents/action/popup/id/5818Civitaneca juro de la Respubliko Kipro], Fonto: kompilo kaj traduko de la Kipra Ministerio pri Justico (ĝisdatigita ĝis junio 2000).</ref> Civitanoj de la Respubliko Kipro loĝantaj en [[Norda Kipro]] estas EU-civitanoj kaj nominale rajtas voĉdoni en elektoj al la Eŭropa Parlamento; tamen, elektoj al tiu Parlamento ne estas organizataj en Norda Kipro, ĉar ĝi estas fakte regata de aparta ŝtato, kvankam ŝtato agnoskita nur de Turkio.<ref>{{Cite book |last=Agency |first=Centra Inteligenteco|url=https://books.google.com/books?id=AJq5DwAAQBAJ&q=northern+cyprus |title=The CIA World Factbook 2020–2021 |date=2 junio 2020 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-1-5107-5826-1}}}</ref> ====Akrotiri kaj Dekelia==== Unuiĝinta Reĝlando havas du suverenajn bazajn areojn sur Kipro, nome [[Akrotiri kaj Dekelia]]. Male al aliaj britaj transmaraj teritorioj, iliaj loĝantoj (kiuj rajtas je [[Brita Transmara Teritoria Civitaneco]]) neniam rajtis je [[Brita Civitaneco]]. Antaŭ la kipra aliĝo al EU en 2004, kvankam Britio tiutempe estis EU-membro, EU-juro ne validis por la suverenaj bazaj areoj.<ref>Vidu Artikolon 299(6)(b) de la Kunigita Traktato establanta la Eŭropan Komunumon kiel ŝanĝita de la [[Traktato de Nico]]. [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:12002E/TXT Konsilia Regulado (EEK) N-ro 2913/92 de la 12a de oktobro 1992, kiu establas la Komunuman Doganan Kodon]</ref> Ĉi tiu pozicio estis ŝanĝita per la kipra aliĝtraktato, tiel ke EU-juro, kvankam ankoraŭ ne aplikebla principe, aplikiĝis laŭ la mezuro necesa por efektivigi protokolon aldonitan al tiu traktato.<ref>[http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2003:236:0931:0956:EN:PDF Protokolo 3 al la Traktato pri Aliĝo 2003] (OJ L 236, 23a de septembro 2003, p. 955).</ref> Ĉi tiu protokolo aplikis EU-juron rilatan al la [[Komuna Agrikultura Politiko]], dogano, nerekta impostado, socia politiko kaj justeco kaj internaj aferoj al la suverenaj bazaj areoj. La aŭtoritatoj pri la suverenaj bazregionoj ankaŭ antaŭvidis la unupartian aplikon de rekte aplikebla EU-juro.<ref>{{cite web |title=Unua Raporto pri la efektivigo de la provizaĵoj de Protokolo N-ro 3 al la Aliĝo-Akto de 2003 pri la Suverenaj Bazregionoj de Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Nord-Irlando en Kipro |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2010:0155:FIN:EN:PDF |publisher=Eŭropa Komisiono |location=Brussels |date=19-a de aprilo 2010}}</ref> Britio ankaŭ konsentis en la Protokolo konservi sufiĉan kontrolon de la eksteraj (t.e., eksterinsulaj kaj nordaj Kiproj) limoj de la bazregionoj por certigi, ke la limo inter la suverenaj bazregionoj kaj la Respubliko Kipro povus resti plene malfermita kaj ne devus esti patrolata kiel ekstera EU-limo. Sekve, la suverenaj bazregionoj fariĝus ''fakte'' parto de la Schengen-Areo se kaj kiam Kipro efektivigus ĝin. La bazregionoj jam estas "faktaj" membroj de la [[eŭrozono]] pro ilia antaŭa uzo de la [[kipra pundo]] kaj ilia adopto de la [[eŭro]] kiel laŭleĝa pagilo ekde 2008.<ref>{{cite web |url=http://www.sbaadministration.org/home/legislation/01_02_09_05_ORDINANCES/01_02_09_05_48_ORD_2007/20070101_Ord-18_G1470_u.pdf |title=EURA ORDINANCO 2007 Preskribo por zorgi pri la adopto de la eŭro kiel laŭleĝa pagilo en la Suverenaj Bazregionoj kaj por rilataj aferoj |date=7-a de aŭgusto 2007 |aŭtoro= R&nbsp;H Lacey, Administranto |eldonisto= Registaro de Britio}}</ref> Ĉar la leĝo pri cipra nacieco etendiĝas al cipranoj en la suverenaj bazregionoj, cipraj loĝantoj, kiel civitanoj de la Respubliko Kipro, rajtas EU-civitaneco. Iom malpli ol duono de la loĝantaro de la suverenaj bazaj areoj estas kipranoj, la resto estas brita militistaro, helpstabo kaj iliaj dependantoj.<ref>{{cite web |title=Akrotiri|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/akrotiri/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184423/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/akrotiri/ |url-status=dead |archive-date=4-a de januaro 2021 |work=CIA World Factbook|publisher=Centra Sekreta Servo |access-date=5-a de januaro 2013 |quote=ĉirkaŭ 15 700 loĝas sur la Suverenaj Bazaj Areoj de Akrotiri kaj Dekelia, inkluzive de 7 700 kipranoj, 3 600 militistoj kaj kontraktaj dungitoj bazitaj en Britio, kaj 4 400 dependantoj}}}</ref> En deklaro ligita al la [[Londono-Zuriko Interkonsentoj|Traktato pri Establo de la Respubliko Kipro]] de 1960, la brita registaro entreprenis ne permesi novan setladon de homoj en la suverenaj bazregionoj krom por provizoraj celoj.<ref>{{cite web |title=Deklaracio de la Registaro de Ŝia Moŝto Pri la Administrado de la Suverenaj Bazregionoj |url=http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/All/F207EF6146AA7AFEC22571BF0038DDC6/$file/Treaty%20of%20Establishment.pdf |verko=Traktato pri Establo de la Respubliko Kipro |alirdato=5-a de januaro 2013 |paĝo=111 |jaro=1960}}</ref> Laŭ protokolo al la [[Briteliro]] interkonsento, certaj provizaĵoj de EU-juro pri agrikulturo, dogano, nerekta impostado, socialasekuro kaj limkontrolo daŭre validas por la suverenaj bazaj areoj.<ref name="brexit">[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A12019W%2FTXT%2802%29#d1e32-136-1 Protokolo rilate al la Suverenaj Bazaj Areoj de Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Nord-Irlando en Kipro], Interkonsento pri la retiro de Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Nord-Irlando el la Eŭropa Unio kaj la Eŭropa Komunumo pri Atomenergio, EUR-Lex, 12a de novembro 2019.</ref> ====Bufrozono de Unuiĝintaj Nacioj==== La [[Verda Linio (Kipro)|Bufrozono de Unuiĝintaj Nacioj]] inter norda kaj suda Kipro varias laŭ larĝo de kelkaj metroj en centra [[Nikozio]] ĝis pluraj kilometroj en la kamparo. Kvankam ĝi nominale estas sub la suvereneco de la Respubliko Kipro, ĝi estas efike administrata de la [[Pacforto de Unuiĝintaj Nacioj en Kipro]] (UNFICYP). La loĝantaro de la zono estas 8 686 (en oktobro 2007), kaj unu el la mandatoj de UNFICYP estas "kuraĝigi la plej plenan eblan rekomencon de normala civila agado en la bufrozono".<ref name="UNFICYP">{{cite web |title= UNFICYP - Civilaj Aferoj |url= http://www.unficyp.org/nqcontent.cfm?a_id=1416&tt=graphic&lang=l1 |publisher= United Nations Peacekeeping Force in Cyprus |year= 2008 |access-date= 15 novembro 2008}}</ref> Loĝataj vilaĝoj situantaj en la bufrozono estas laŭleĝe administrataj de la Respubliko Kipro sed patrolataj de UN-pacistoj.<ref name="france24" /> Artikolo 2.1 de la Kipra Protokolo permesas al la Eŭropa Konsilio determini kiomgrade la provizaĵoj de EU-juro validas en la bufrozono.<ref>[http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2004:161:0128:0143:EN:PDF Konsilia Regularo (EK) N-ro 866/2004 de la 29a de aprilo 2004 pri reĝimo laŭ Artikolo 2 de Protokolo N-ro 10 de la Ago de Aliĝo]. [http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2005:050:0001:0002:EN:PDF Konsilio-Regulado (EK) N-ro 293/2005 de la 17-a de februaro 2005, kiu amendas Reguladon (EK) N-ro 866/2004 pri reĝimo laŭ Artikolo 2 de Protokolo 10 al la Ago de Aliĝo rilate al agrikulturo kaj instalaĵoj por personoj transirantaj la limon].</ref> ===Ferooj=== [[Dosiero:Kunoy.10.jpg|eta|[[Kunoy insulo]], [[Ferooj]]]] La [[Ferooj]] neniam estis parto de EU. Danaj civitanoj loĝantaj sur la insuloj ne estas konsiderataj civitanoj de membroŝtato laŭ la senco de la traktatoj aŭ, sekve, civitanoj de la Eŭropa Unio.<ref>Vidu Artikolon 4 de la [http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:11972B/PRO/02:EN:HTML Ferooj-Protokolo], 355(5)(a) de la Traktato pri la Funkciado de la Eŭropa Unio kaj Artikolon de la Traktato pri la Eŭropa Unio (kiel ŝanĝita).</ref> Tamen, feroanoj, kiuj estas [[danaj ŝtatanecjuroj|danaj civitanoj]], povas fariĝi EU-civitanoj ŝanĝante sian registritan loĝejon al la dana kontinento. La Ferooj ne estas parto de la Schengen-Areo, kaj Schengen-vizoj ne validas. Tamen, la insuloj estas parto de la [[Nordia Pasporta Unio]] kaj la Schengen-Interkonsento provizas, ke vojaĝantoj pasantaj inter la insuloj kaj la Schengen-Areo ne estu traktataj kvazaŭ pasantaj la eksteran limon de la Areo.<ref>{{cite web |title=Spørgsmål og svar |url=http://www.eu-oplysningen.dk/emner/schengen/spsv/ |website=www.eu-oplysningen.dk |publisher=Danish Parliament |access-date=21 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140212161029/http://www.eu-oplysningen.dk/emner/schengen/spsv|archive-date=12 February 2014 |language=da}}</ref> Ĉi tio signifas, ke ne estas formala pasporta kontrolo, sed identeca kontrolo ĉe enregistriĝo por aviadilo aŭ boatvojaĝo al la insuloj, kie nordiaj civitanoj vojaĝantaj en-nordiajn landojn bezonas sen pasporto, nur montrante la bileton kaj identigilon.<ref>{{cite web |title=Pas |url=https://www.atlantic.fo/da/alt-om-flyrejsen/foer-flyrejsen/check-in/pas-p%C3%A5kr%C3%A6vet/ |retejo=atlantic.fo|eldonisto=Atlantic Airways |alirdato=21a de junio 2015 |lingvo=da }}</ref> ===Heligolando=== [[Dosiero:Aerial image of Heligoland.jpg|thumb|[[Heligoland]]]] [[Heligoland]] estas insularo de Germanio situanta en la [[Norda Maro]] 70 km apud la germana nordokcidenta marbordo. Ĝi estas parto de EU, sed estas ekskludita de la doganunio kaj la AVI-areo.<ref name="vatcustoms" /> ===Monto Athos=== [[Aŭtonoma Monaĥa Ŝtato de la Sankta Monto Athos|Monto Athos]] estas aŭtonoma monaĥa regiono de [[Grekio]]. La traktato de Grekio pri aliĝo al EU provizas, ke Athos konservas sian jarcentaĵan specialan juran statuson,<ref>{{cite web |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/13520.stm |title=Monaĥoj vidas Schengen kiel verkon de la diablo |access-date=14 October 2007 |date=26 October 1997 |publisher=British Broadcasting Corporation }}</ref> garantiite de artikolo 105 de la [[Konstitucio de Grekio|Greka Konstitucio]]. Ĝi estas parto de la doganunio sed ekster la AVI-regiono.<ref name="vatcustoms" /> Malgraŭ tio, ke speciala permesilo estas necesa por eniri la duoninsulon kaj ke ekzistas malpermeso pri la akcepto de virinoj, ĝi estas parto de la [[Ŝengena zono]].<ref>La greka [http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:42000A0922(06):EN:NOT aliĝtraktato] ne specife ekskludas Monton Athos el la teritoria amplekso de la Konvencio.</ref> La monaĥejo havas certajn rajtojn loĝigi monaĥojn el landoj ekster EU. Deklaro aldonita al la aliĝtraktato de Grekio al la Ŝengen-Interkonsento deklaras, ke la "speciala statuso" de Monto Athos estu konsiderata dum la apliko de la Ŝengen-reguloj.<ref>Komuna Deklaro N-ro 5 aldonita al la Fina Akto de la [http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:42000A0922(06):EN:NOT aliĝtraktato].</ref> ===Plazas de soberanía=== La ''[[Plazas de soberanía]]'' estas malgrandaj insuloj kaj duoninsulo disigitaj laŭlonge de la [[Maroko|maroka marbordo]], kiuj estas integritaj partoj de Hispanio ekde la 15-a jarcento kaj tial ankaŭ estas parto de la Eŭropa Unio. Ilia valuto estas la eŭro. ==Areoj de eksterteritorieco== [[Dosiero:Map Estonia - Värska vald - Saatse Boot.png|eta|Iama paroĥo Värska, kun la Saatse-boto markita per cirklo ĉe la nordorienta limo. La vojo, kiu trairis Rusion, estas markita per flava koloro.]] La Saimaa Kanalo kaj la vojo Värska–Ulitina estas du el pluraj apartaj vojaĝaranĝoj, kiuj ekzistas aŭ ekzistis pro ŝanĝoj en limoj dum la 20-a jarcento, kie transportvojoj kaj instalaĵoj finis ĉe la malĝusta flanko de la limo. Kelkaj fariĝis superfluaj danke al la Schengen-Interkonsento. Ĉi tiuj listigitaj ekzemploj pasas la eksteran EU-limon. ===Saimaa Kanalo=== Finnlando [[Lizita teritorio|luigas]] la 19.6 km rusan parton de la [[Saimaa Kanalo]] de [[Rusio]] kaj ricevas eksterteritoriajn rajtojn.<ref name=liikennevirasto>{{cite web|url=http://www.liikennevirasto.fi/web/en/waterways/canals-and-bridges/the-saimaa-canal|title=La Saimaa Kanalo - Finna Transportagentejo|website=www.liikennevirasto.fi}}</ref> La areo ne estas parto de EU; ĝi estas speciala parto de Rusio. Laŭ la traktato subskribita de la finna kaj rusa registaroj, rusa juro validas kun kelkaj esceptoj koncerne marajn regulojn kaj la dungadon de kanala personaro, kiuj falas sub finna jurisdikcio. Ekzistas ankaŭ specialaj reguloj koncerne ŝipojn vojaĝantajn al Finnlando tra la kanalo. Rusaj vizoj ne estas necesaj nur por trapasi la kanalon, sed pasporto estas bezonata kaj ĝi estas kontrolata ĉe la limo.<ref name=liikennevirasto/> Eŭroj estas akceptataj por la kanalpagoj. Antaŭ la 50-jara renovigo de la lizkontrakto ekvalidanta en februaro 2012, la [[Insulo Malij Visockij]] ankaŭ estis luita kaj administrata de Finnlando. De tiam ĝi estas plene administrata de rusaj aŭtoritatoj, kaj jam ne estas parto de la koncesia teritorio. ===Vojo Värska–Ulitina=== La vojo de [[Paroĥo Värska|Värska]] al [[Ulitina]] en [[Estonio]], tradicie la sola vojo al la regiono Ulitina, trairas rusan teritorion dum 1 km de sia longo, areo nomata [[Saatse Boot]].<ref>Spektu mapservojn, precipe Google Streetview, ĉe {{coord|57.90577|N|27.71323|E}}}</ref> Ĉi tiu vojo ne havas limkontrolon, sed ne estas konekto al iu ajn alia vojo en Rusio. Ne estas permesite halti aŭ promeni laŭ la vojo. Ĉi tiu areo estas parto de [[Rusio]] sed ankaŭ estas fakta parto de la Schengen-areo. ===Svislando=== Kelkaj vojoj, fervojoj kaj tramaj linioj laŭlonge de la svisa limo permesas transiton inter du svisaj lokoj tra najbaraj landoj, aŭ inter la limo kaj internaciaj flughavenoj kaj fervojaj stacioj, sen doganaj kontroloj (kaj antaŭ 2008 sen pasportaj kontroloj kiam tiuj estis alie necesaj ĉe la svisa limo). ==Vidu ankaŭ== [[Ŝengena areo]] [[Eŭro]] ==Notoj== {{Notoj}} ==Referencoj== {{Referencoj}} [[Kategorio: Eŭropa Unio]] [[Kategorio: Eŭropunia juro]] [[Kategorio: Ekstera politiko de Eŭropa Unio]] i5kv0iexbfqumg8evpzvn9otkjyg2qi 1 948078 9413646 2026-06-26T04:47:18Z Sj1mor 12103 /* Nomoj */ nova sekcio 9413646 wikitext text/x-wiki == Nomoj == Ĉu ankaŭ [[Metropolita Muzeo de Arto]]? aŭ [[Metropolitena]], kiel la [[Metropolitena operejo]]? Ĉu eraraj? Jen la PIV difinoj "'''metropol2o''' '''1''' Origina lando rilate al siaj kolonioj. '''2''' Ĉefurbo, rilate al la cetera lando. '''metropola'''. Loĝanta en, rilata al <mark>metropolo</mark>: ''la plimulto de la metropolaj Francoj'' Z. "'''metropolit/o''' Z ✞ En la protoeklezio, episkopo en ĉefurbo de Romia provinco; en la ortodoksaj eklezioj, supera episkopo, ranganta inter la episkopoj k la patriarko. "'''metropoliten/o''' (<abbr>ark.</abbr>) = metroo. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 04:47, 26 jun. 2026 (UTC) oaa7knskqn51exanu34r5z3bg20iw7k 0 948079 9413647 2026-06-26T04:49:11Z Crosstor 3176 kalvinana pastro 9413647 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''[[Jozefo|József]] Bodonhelyi''' [jOĵef bodonheji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Bodonhelyi József''' estis [[Hungario|hungara]] kalvinana [[pastro]], altlerneja [[instruisto]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM47868/90cbdcf0-8ca0-4106-9c4a-0e2cff316633/solr/0/24/0/1/authorOrder/ASC hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=661987&date=2026-06-26 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1909|3|15}} en [[Fülöpszállás]], li mortis {{mortotago|1965|10|24}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en kalvinana [[gimnazio]] en [[Kecskemét]] en 1928, poste li studis teologion en [[Universitato de Debrecen|Scienca Universitato István Tisza]] (1928-1932), [[Universitato Marteno Lutero de Halle-Wittenberg]] (1932-1933) kaj [[Universitato de Aberdeen]] (1933-1934). En [[1936]] li doktoriĝis en [[Aberdeen]] pri filozofio, jaron poste en [[Debrecen]] pri teologio. Hejmenveninte li estis subpastro en diversaj preĝejoj en Budapeŝto, poste ordinara pastro en [[Orgovány]] kaj [[Debrecen]]. Ekde 1941 ĝis sia morto li instruis en [[Kalvinana Universitato Gáspár Károli|Kalvinana Teologia Akademio]], krome ekde 1961 li estis pastro en [[Kalvinana preĝejo (Ferencváros)]]. En 1960 li iĝis honora doktoro en Aberdeen. Li edziĝis en 1945, lia edzino naskis 2 filinojn en 1946 kaj 1948. == Elektitaj kontribuoj == * ''A superintendensi intézmény a skót református egyházban''. ([[disertaĵo]], 1938) * ''Az angol puritanizmus lelki élete és magyar hatásai''. (1942) * ''A belmisszió kora (1896–1918)''. (1955) == Fontoj == * [http://hirosnaptar.hu/index.php?oldal=matortent&sz=2868 biografio hungare kun foto] * [https://www.nekb.gov.hu/nemzeti-sirkert/budapest/farkasreti-temeto/bodonhelyi-jozsef biografieto hungare kun foto] * [https://www.arcanum.com/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/b-74700/bodonhelyi-jozsef-74C7E/ biografio hungare] * [https://zsinatileveltar.hu/tartalom/74-fond-bodonhelyi-jozsef-iratai biografio hungare] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bodonhelyi Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj kalvinanaj pastroj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} a00u6aa5mbtqxhw8bdyin5ulpg9qhyq 0 948080 9413648 2026-06-26T04:54:29Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1353140387|Eugène Carrière]]" 9413648 wikitext text/x-wiki '''Eugène Anatole Carrière''', franclingva prononco [øʒɛn anatɔl kaʁjɛʁ] (naskita la 18-an de januaro 1849 en [[Gournay-sur-Marne]] &#x2013; mortis la 27-an de marto 1906 en [[Parizo]]) estis franca [[Simbolismo (arto)|simbolista]] artisto de la [[Fin de siècle|fino de la jarcento]]. La pentraĵoj de Carrière estas plej konataj pro sia preskaŭ monokroma bruna paletro kaj sia etera, reveca kvalito. Li estis proksima amiko de [[Auguste Rodin]] kaj lia verko verŝajne influis la Bluan Periodon de [[Pablo Picasso]].<ref>{{Cite journal|last1=Rojas|first1=Carlos|last2=Marbán|first2=Dorothy|date=1993|title=Picasso and Tolstoy: On Life, Love and Death|url=http://www.jstor.org/stable/44364084|journal=The Comparatist|publisher=University of North Carolina Press|volume=17|pages=4–5|jstor=44364084}}</ref><ref>{{Cite web|last=Anonymous|date=2018-10-30|title=The Contemplator|url=https://www.clevelandart.org/art/1946.283|access-date=2021-12-27|website=Cleveland Museum of Art|language=en}}</ref> Li ankaŭ estis asociita kun tiaj verkistoj kiel [[Paul Verlaine]], [[Stéphane Mallarmé]] kaj Charles Morice. [[Dosiero:Little_dartagnon_carriere.tif|eta|La kolorpaletro de silentigitaj brunoj kaj ruĝoj de ''Eta d'Artagnan'' estas tipa por la verkoj de Carrière meze de la 1880-aj jaroj. Eugène Carrière, ''Little d'Artagnan'', ĉ. 1880–85, oleo sur kanvaso. Clark Art Institute]] == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Eugène_Carrière_Priam.jpg|alternative=Priam at the Feet of Achilles (1876), oil on canvas, dimensions unknown, Musée des Beaux-Arts de Pau| ''Priamo ĉe la piedoj de Aĥilo'' (1876), oleo sur kanvaso, nekonataj dimensioj, Musée des Beaux-Arts de Pau Dosiero:Eugène_Carrière_(1849-1906)_-_Winding_Wool_(Les_Dévideuses)_-_L692_-_National_Gallery.jpg|alternative=Winding Wool (1887), oil on canvas, 99.5 x 87.6 cm., National Gallery, London| ''Volvante lanon'' (1887), oleo sur kanvaso, 99.5 x 87.6&nbsp;cm., Nacia Galerio, Londono Dosiero:Eugène_Carrière_Femme_de_dos_se_déshabillant.jpg|alternative=Woman from Behind Undressing (c. 1890–95), oil on canvas 46.5 x 38.5 cm., collection unknown| ''Virino de malantaŭe senvestiĝante'' (ĉ. 1890–95), oleo sur kanvaso 46,5 x 38,5&nbsp;cm., kolekto nekonata Dosiero:Eugène_Carrière,_The_Theater_of_Belleville_(1895),_oil_on_canvas,_220_x_490_cm.,_Musée_Rodin,_Paris.jpg|alternative=The Theater of Belleville (1895), oil on canvas, 220 x 490 cm., Musée Rodin, Paris| ''La Teatro de Belleville'' (1895), oleo sur kanvaso, 220 x 490&nbsp;cm., Muzeo Rodin, Parizo Dosiero:Eugène_Carrière,_Vierge_au_pied_de_la_Croix.jpg|alternative=Virgin at the Foot of the Cross (1897), oil on canvas, Strasbourg Museum of Modern Art| ''Virgulino ĉe la piedo de la Kruco'' (1897), oleo sur kanvaso, Muzeo de Moderna Arto de Strasburgo Dosiero:Her-mothers-kiss-eugene-carriere.jpg|alternative=Le Réveil, Her Mother's Kiss (1899), oil on canvas, 94 x 120 cm., Pushkin Museum, Moscow| ''Le Réveil, Her Mother's Kiss'' (1899), oleo sur kanvaso, 94 x 120&nbsp;cm., Puŝkina Muzeo, Moskvo Dosiero:EugeneCarriere3.jpg|alternative=The Mothers (1900). oil on canvas, 283.2 x 362.7 cm., Musée du Petit Palais, Paris| ''La Patrinoj'' (1900). oleo sur kanvaso, 283.2 x 362.7&nbsp;cm., Musée du Petit Palais, Parizo Dosiero:Eugène_Carrière_-_The_Contemplator_-_1946.283_-_Cleveland_Museum_of_Art.tiff|alternative=The Contemplator (1901), oil on canvas, 33.6 x 41 cm., Cleveland Museum of Art, Cleveland, Ohio| ''La Kontemplatoro'' (1901), oleo sur kanvaso, 33,6 x 41&nbsp;cm., Klevlanda Muzeo de Arto, Klevlando, Ohio Dosiero:Eugène_Carrière_-_Landscape_in_the_Orne_-_67.025_-_Rhode_Island_School_of_Design_Museum.jpg|alternative=Landscape in the Orne (c. 1901), oil on prepared paper mounted on canvas, 32.7 x 41.3 cm., Museum of Art, Rhode Island School of Design, Providence| ''Pejzaĝo en la Orne'' (ĉ. 1901), oleo sur preta papero muntita sur kanvaso, 32,7 x 41,3&nbsp;cm., Muzeo de Arto, Rod-Insula Lernejo de Dezajno, Providenco </gallery>'''Portretoj kaj figuroj'''<gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Eugène_Carrière_-_Portrait_of_a_Boy_-_1956.341_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|alternative=Portrait of a Boy (1886), oil on canvas, cm., Art Institute of Chicago| ''Portreto de knabo'' (1886), oleo sur kanvaso, cm., Arta Instituto de Ĉikago Dosiero:Eugène_Carrière,_Paul_Verlaine_(1890),_oil_on_canvas,_149.8x_121.9_cm.,_Musée_du_Louvre,_Paris.jpg|alternative=Paul Verlaine (1890), oil on canvas, 149.8x 121.9 cm., Musée du Louvre, Paris| ''Paul Verlaine'' (1890), oleo sur kanvaso, 149.8x 121.9&nbsp;cm., Muzeo de Luvro, Parizo Dosiero:Eugène_Carrière_-_Portrait_of_Paul_Gauguin_-_1957.5.1_-_Yale_University_Art_Gallery.jpg|alternative=Portrait of Paul Gauguin (1891), oil on canvas, Yale University Art Gallery, New Haven| ''Portreto de Paul Gauguin'' (1891), oleo sur kanvaso, Yale University Art Gallery, New Haven Dosiero:Woman_Leaning_on_a_Table,_by_Eugene_Carriere.jpg|alternative=Woman Leaning on a Table (1893), oil on canvas, 65 x 54.3 cm., The Hermitage, Saint Petersburg| ''Virino klinanta sur tablo'' (1893), oleo sur kanvaso, 65 x 54.3&nbsp;cm., La Ermitejo, Sankt-Peterburgo Dosiero:Femme_regardant_-_Eugène_Carrière.jpg|alternative=Woman Looking (date unknown), oil on canvas, 81 x 65,3 cm., Museo Nacional de Bellas Artes, Buenos Aires| ''Virino rigardanta'' (dato nekonata), oleo sur kanvaso, 81 x 65,3&nbsp;cm., Museo Nacional de Bellas Artes, Bonaero Dosiero:Eugène_Carrière_-_Two_Women_-_73.40_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|alternative=Two Women (c. 1895), oil on canvas, Minneapolis Institute of Art, Minneapolis| ''Du virinoj'' (ĉ. 1895), oleo sur kanvaso, Minneapolis Institute of Art, Minneapolis Dosiero:Eugène_Carrière_Girl_with_her_Hair_Down_Thielska_72.tif|alternative=Girl with Her Hair Down (1900–05), dimensions unknown, Thiel Gallery, Stockholm| ''Knabino kun hararo malfermita'' (1900–05), dimensioj nekonataj, Thiel-Galerio, Stokholmo Dosiero:Eugène_Carriere,_Arsène_Carriere,_1899-1900,_NGA_177785.jpg|alternative=Arsène Carriere (1899-1900), oil on canvas, 55.56 × 46.36 cm., National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Arsène Carriere'' (1899-1900), oleo sur kanvaso, 55,56 × 46,36&nbsp;cm., Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Zelfportret_-_Eugene_Carriere_-_Museum_voor_Schone_Kunsten_Gent_-_1_(cropped).jpg|alternative=Self-portrait (1887), oil on canvas, 33 x 40cm., Museum of Fine Arts, Ghent| ''Memportreto'' (1887), oleo sur kanvaso, 33 x 40cm., Muzeo de Belartoj, Gento </gallery>'''Presaĵoj kaj grafikaĵoj'''<gallery mode="packed" heights="130"> Dosiero:Eugène_Carrière_-_Newborn_in_a_Bonnet_(Le_nouveau-né_au_bonnet_-_2009.495_-_Cleveland_Museum_of_Art.tif|alternative=Newborn in a Bonnet (1890), lithograph, 25.5 x 19.2 cm., Cleveland Museum of Art| ''Novnaskito en kapuĉo'' (1890), litografio, 25,5 x 19,2&nbsp;cm., Klevlanda Muzeo de Arto Dosiero:Eugène_Carrière,_Alphonse_Daudet,_1893,_NGA_47651.jpg|alternative=Alphonse Daudet (1893), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Alphonse Daudet'' (1893), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Carrière_-_Henri_Rochefort,_1949,0411.3187.jpg|alternative=Henri Rochefort (1896), lithograph, British Museum, London| ''Henri Rochefort'' (1896), litografio, Brita Muzeo, Londono Dosiero:Carrière_-_Portrait_of_Paul_Verlaine,_1938.1259.jpg|alternative=Paul Verlaine (1896), lithograph, 52 x 40.6 cm., Cleveland Museum of Art| ''Paul Verlaine'' (1896), litografio, 52 x 40,6&nbsp;cm., Klevlanda Muzeo de Arto Dosiero:Eugène_Carrière,_Pierre_Puvis_de_Chavannes,_1897,_NGA_57947.jpg|alternative=Puvis de Chavannes (1897), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Puvis de Chavannes'' (1897), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Eugène_Carrière,_Rodin,_1897,_NGA_52488.jpg|alternative=Rodin (1897), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Rodin'' (1897), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Eugène_Carrière,_Sleep,_1897,_NGA_5908.jpg|alternative=Sleep (1897), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Dormo'' (1897), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Carrière_-_Jean_Dolent,_1949,0411.3180.jpg|alternative=Jean Dolent (1898), lithograph, 22.9 x 17 cm., British Museum, London| ''Jean Dolent'' (1898), litografo, 22,9 x 17&nbsp;cm., Brita Muzeo, Londono Dosiero:Eugène_Carrière_Mlle_Marguerite_Carrière_Singing_Thielska_74.tiff|alternative=Mlle Marguerite Carrière Singing (1901), litograph, Thiel Gallery, Stockholm| ''Mlle Marguerite Carrière kantante'' (1901), litografio, Thiel Galerio, Stokholmo Dosiero:L'Aurore-Eugène_Carrière.jpg|alternative=Poster: Literary, Artistic, Aocial Aurore (1898), Bibliothèque Nationale de France| Afiŝo: ''Literatura, Arta, Aocial Aurore'' (1898), Bibliothèque Nationale de France </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[Auguste Rodin]] * [[Paul Verlaine|Paŭlo Verlaine]] * [[Stéphane Mallarmé]] * Jean-Jacques Henner * La Blua Periodo de Picasso * Léonce Bénédite * [[Simbolismo (arto)|Simbolismo]] * [[Fin de siècle|Fino de jarcento]] * [https://web.archive.org/web/20161228124100/http://www.kentfineart.net/exhibitions/eugene-carriere Eugène Carrière: Symbols of Creations Exhibition] ĉe Kent Fine Art, New York * [http://www.eugenecarriere.com Musée Virtuel Eugène Carrière] * Hollis, Richard. [https://www.theguardian.com/artanddesign/2006/aug/26/art.art "Ghostly realist"], ''The Guardian'', la 26-an de aŭgusto 2006 * [https://web.archive.org/web/20060108083533/http://www.beautyandruin.com/findesiecle/carriere.php Paintings at Beauty and Ruin] * [http://www.artcyclopedia.com/artists/carriere_eugene.html Paintings at Artcyclopedia] * [https://web.archive.org/web/20060926204317/http://www.hillstead.org/collection/paint_carriere.html Eugène Carrière at Hill-Stead Museum, Farmington, Connecticut] [[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo de Montparnasse]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]] [[Kategorio:Homoj de Seine-Saint-Denis]] rfamwbdzj7qytcre54994kb76btptm6 9413650 9413648 2026-06-26T04:55:30Z Sj1mor 12103 9413650 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Eugène Anatole Carrière''', franclingva prononco [øʒɛn anatɔl kaʁjɛʁ] (naskita la 18-an de januaro 1849 en [[Gournay-sur-Marne]] &#x2013; mortis la 27-an de marto 1906 en [[Parizo]]) estis franca [[Simbolismo (arto)|simbolista]] artisto de la [[Fin de siècle|fino de la jarcento]]. La pentraĵoj de Carrière estas plej konataj pro sia preskaŭ monokroma bruna paletro kaj sia etera, reveca kvalito. Li estis proksima amiko de [[Auguste Rodin]] kaj lia verko verŝajne influis la Bluan Periodon de [[Pablo Picasso]].<ref>{{Cite journal|last1=Rojas|first1=Carlos|last2=Marbán|first2=Dorothy|date=1993|title=Picasso and Tolstoy: On Life, Love and Death|url=http://www.jstor.org/stable/44364084|journal=The Comparatist|publisher=University of North Carolina Press|volume=17|pages=4–5|jstor=44364084}}</ref><ref>{{Cite web|last=Anonymous|date=2018-10-30|title=The Contemplator|url=https://www.clevelandart.org/art/1946.283|access-date=2021-12-27|website=Cleveland Museum of Art|language=en}}</ref> Li ankaŭ estis asociita kun tiaj verkistoj kiel [[Paul Verlaine]], [[Stéphane Mallarmé]] kaj Charles Morice. [[Dosiero:Little_dartagnon_carriere.tif|eta|La kolorpaletro de silentigitaj brunoj kaj ruĝoj de ''Eta d'Artagnan'' estas tipa por la verkoj de Carrière meze de la 1880-aj jaroj. Eugène Carrière, ''Little d'Artagnan'', ĉ. 1880–85, oleo sur kanvaso. Clark Art Institute]] == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Eugène_Carrière_Priam.jpg|alternative=Priam at the Feet of Achilles (1876), oil on canvas, dimensions unknown, Musée des Beaux-Arts de Pau| ''Priamo ĉe la piedoj de Aĥilo'' (1876), oleo sur kanvaso, nekonataj dimensioj, Musée des Beaux-Arts de Pau Dosiero:Eugène_Carrière_(1849-1906)_-_Winding_Wool_(Les_Dévideuses)_-_L692_-_National_Gallery.jpg|alternative=Winding Wool (1887), oil on canvas, 99.5 x 87.6 cm., National Gallery, London| ''Volvante lanon'' (1887), oleo sur kanvaso, 99.5 x 87.6&nbsp;cm., Nacia Galerio, Londono Dosiero:Eugène_Carrière_Femme_de_dos_se_déshabillant.jpg|alternative=Woman from Behind Undressing (c. 1890–95), oil on canvas 46.5 x 38.5 cm., collection unknown| ''Virino de malantaŭe senvestiĝante'' (ĉ. 1890–95), oleo sur kanvaso 46,5 x 38,5&nbsp;cm., kolekto nekonata Dosiero:Eugène_Carrière,_The_Theater_of_Belleville_(1895),_oil_on_canvas,_220_x_490_cm.,_Musée_Rodin,_Paris.jpg|alternative=The Theater of Belleville (1895), oil on canvas, 220 x 490 cm., Musée Rodin, Paris| ''La Teatro de Belleville'' (1895), oleo sur kanvaso, 220 x 490&nbsp;cm., Muzeo Rodin, Parizo Dosiero:Eugène_Carrière,_Vierge_au_pied_de_la_Croix.jpg|alternative=Virgin at the Foot of the Cross (1897), oil on canvas, Strasbourg Museum of Modern Art| ''Virgulino ĉe la piedo de la Kruco'' (1897), oleo sur kanvaso, Muzeo de Moderna Arto de Strasburgo Dosiero:Her-mothers-kiss-eugene-carriere.jpg|alternative=Le Réveil, Her Mother's Kiss (1899), oil on canvas, 94 x 120 cm., Pushkin Museum, Moscow| ''Le Réveil, Her Mother's Kiss'' (1899), oleo sur kanvaso, 94 x 120&nbsp;cm., Puŝkina Muzeo, Moskvo Dosiero:EugeneCarriere3.jpg|alternative=The Mothers (1900). oil on canvas, 283.2 x 362.7 cm., Musée du Petit Palais, Paris| ''La Patrinoj'' (1900). oleo sur kanvaso, 283.2 x 362.7&nbsp;cm., Musée du Petit Palais, Parizo Dosiero:Eugène_Carrière_-_The_Contemplator_-_1946.283_-_Cleveland_Museum_of_Art.tiff|alternative=The Contemplator (1901), oil on canvas, 33.6 x 41 cm., Cleveland Museum of Art, Cleveland, Ohio| ''La Kontemplatoro'' (1901), oleo sur kanvaso, 33,6 x 41&nbsp;cm., Klevlanda Muzeo de Arto, Klevlando, Ohio Dosiero:Eugène_Carrière_-_Landscape_in_the_Orne_-_67.025_-_Rhode_Island_School_of_Design_Museum.jpg|alternative=Landscape in the Orne (c. 1901), oil on prepared paper mounted on canvas, 32.7 x 41.3 cm., Museum of Art, Rhode Island School of Design, Providence| ''Pejzaĝo en la Orne'' (ĉ. 1901), oleo sur preta papero muntita sur kanvaso, 32,7 x 41,3&nbsp;cm., Muzeo de Arto, Rod-Insula Lernejo de Dezajno, Providenco </gallery>'''Portretoj kaj figuroj'''<gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Eugène_Carrière_-_Portrait_of_a_Boy_-_1956.341_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|alternative=Portrait of a Boy (1886), oil on canvas, cm., Art Institute of Chicago| ''Portreto de knabo'' (1886), oleo sur kanvaso, cm., Arta Instituto de Ĉikago Dosiero:Eugène_Carrière,_Paul_Verlaine_(1890),_oil_on_canvas,_149.8x_121.9_cm.,_Musée_du_Louvre,_Paris.jpg|alternative=Paul Verlaine (1890), oil on canvas, 149.8x 121.9 cm., Musée du Louvre, Paris| ''Paul Verlaine'' (1890), oleo sur kanvaso, 149.8x 121.9&nbsp;cm., Muzeo de Luvro, Parizo Dosiero:Eugène_Carrière_-_Portrait_of_Paul_Gauguin_-_1957.5.1_-_Yale_University_Art_Gallery.jpg|alternative=Portrait of Paul Gauguin (1891), oil on canvas, Yale University Art Gallery, New Haven| ''Portreto de Paul Gauguin'' (1891), oleo sur kanvaso, Yale University Art Gallery, New Haven Dosiero:Woman_Leaning_on_a_Table,_by_Eugene_Carriere.jpg|alternative=Woman Leaning on a Table (1893), oil on canvas, 65 x 54.3 cm., The Hermitage, Saint Petersburg| ''Virino klinanta sur tablo'' (1893), oleo sur kanvaso, 65 x 54.3&nbsp;cm., La Ermitejo, Sankt-Peterburgo Dosiero:Femme_regardant_-_Eugène_Carrière.jpg|alternative=Woman Looking (date unknown), oil on canvas, 81 x 65,3 cm., Museo Nacional de Bellas Artes, Buenos Aires| ''Virino rigardanta'' (dato nekonata), oleo sur kanvaso, 81 x 65,3&nbsp;cm., Museo Nacional de Bellas Artes, Bonaero Dosiero:Eugène_Carrière_-_Two_Women_-_73.40_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|alternative=Two Women (c. 1895), oil on canvas, Minneapolis Institute of Art, Minneapolis| ''Du virinoj'' (ĉ. 1895), oleo sur kanvaso, Minneapolis Institute of Art, Minneapolis Dosiero:Eugène_Carrière_Girl_with_her_Hair_Down_Thielska_72.tif|alternative=Girl with Her Hair Down (1900–05), dimensions unknown, Thiel Gallery, Stockholm| ''Knabino kun hararo malfermita'' (1900–05), dimensioj nekonataj, Thiel-Galerio, Stokholmo Dosiero:Eugène_Carriere,_Arsène_Carriere,_1899-1900,_NGA_177785.jpg|alternative=Arsène Carriere (1899-1900), oil on canvas, 55.56 × 46.36 cm., National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Arsène Carriere'' (1899-1900), oleo sur kanvaso, 55,56 × 46,36&nbsp;cm., Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Zelfportret_-_Eugene_Carriere_-_Museum_voor_Schone_Kunsten_Gent_-_1_(cropped).jpg|alternative=Self-portrait (1887), oil on canvas, 33 x 40cm., Museum of Fine Arts, Ghent| ''Memportreto'' (1887), oleo sur kanvaso, 33 x 40cm., Muzeo de Belartoj, Gento </gallery>'''Presaĵoj kaj grafikaĵoj'''<gallery mode="packed" heights="130"> Dosiero:Eugène_Carrière_-_Newborn_in_a_Bonnet_(Le_nouveau-né_au_bonnet_-_2009.495_-_Cleveland_Museum_of_Art.tif|alternative=Newborn in a Bonnet (1890), lithograph, 25.5 x 19.2 cm., Cleveland Museum of Art| ''Novnaskito en kapuĉo'' (1890), litografio, 25,5 x 19,2&nbsp;cm., Klevlanda Muzeo de Arto Dosiero:Eugène_Carrière,_Alphonse_Daudet,_1893,_NGA_47651.jpg|alternative=Alphonse Daudet (1893), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Alphonse Daudet'' (1893), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Carrière_-_Henri_Rochefort,_1949,0411.3187.jpg|alternative=Henri Rochefort (1896), lithograph, British Museum, London| ''Henri Rochefort'' (1896), litografio, Brita Muzeo, Londono Dosiero:Carrière_-_Portrait_of_Paul_Verlaine,_1938.1259.jpg|alternative=Paul Verlaine (1896), lithograph, 52 x 40.6 cm., Cleveland Museum of Art| ''Paul Verlaine'' (1896), litografio, 52 x 40,6&nbsp;cm., Klevlanda Muzeo de Arto Dosiero:Eugène_Carrière,_Pierre_Puvis_de_Chavannes,_1897,_NGA_57947.jpg|alternative=Puvis de Chavannes (1897), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Puvis de Chavannes'' (1897), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Eugène_Carrière,_Rodin,_1897,_NGA_52488.jpg|alternative=Rodin (1897), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Rodin'' (1897), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Eugène_Carrière,_Sleep,_1897,_NGA_5908.jpg|alternative=Sleep (1897), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Dormo'' (1897), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Carrière_-_Jean_Dolent,_1949,0411.3180.jpg|alternative=Jean Dolent (1898), lithograph, 22.9 x 17 cm., British Museum, London| ''Jean Dolent'' (1898), litografo, 22,9 x 17&nbsp;cm., Brita Muzeo, Londono Dosiero:Eugène_Carrière_Mlle_Marguerite_Carrière_Singing_Thielska_74.tiff|alternative=Mlle Marguerite Carrière Singing (1901), litograph, Thiel Gallery, Stockholm| ''Mlle Marguerite Carrière kantante'' (1901), litografio, Thiel Galerio, Stokholmo Dosiero:L'Aurore-Eugène_Carrière.jpg|alternative=Poster: Literary, Artistic, Aocial Aurore (1898), Bibliothèque Nationale de France| Afiŝo: ''Literatura, Arta, Aocial Aurore'' (1898), Bibliothèque Nationale de France </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Auguste Rodin]] * [[Paul Verlaine|Paŭlo Verlaine]] * [[Stéphane Mallarmé]] * Jean-Jacques Henner * La Blua Periodo de Picasso * Léonce Bénédite * [[Simbolismo (arto)|Simbolismo]] * [[Fin de siècle|Fino de jarcento]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20161228124100/http://www.kentfineart.net/exhibitions/eugene-carriere Eugène Carrière: Symbols of Creations Exhibition] ĉe Kent Fine Art, New York * [http://www.eugenecarriere.com Musée Virtuel Eugène Carrière] * Hollis, Richard. [https://www.theguardian.com/artanddesign/2006/aug/26/art.art "Ghostly realist"], ''The Guardian'', la 26-an de aŭgusto 2006 * [https://web.archive.org/web/20060108083533/http://www.beautyandruin.com/findesiecle/carriere.php Paintings at Beauty and Ruin] * [http://www.artcyclopedia.com/artists/carriere_eugene.html Paintings at Artcyclopedia] * [https://web.archive.org/web/20060926204317/http://www.hillstead.org/collection/paint_carriere.html Eugène Carrière at Hill-Stead Museum, Farmington, Connecticut] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Carriere, Eugene}} [[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo de Montparnasse]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]] [[Kategorio:Homoj de Seine-Saint-Denis]] d7yz8sfyzraimma2vcvamkgmyqfhqz4 9413656 9413650 2026-06-26T05:00:49Z Sj1mor 12103 9413656 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, ĉirkaŭ 1893, oleo sur tolo}} '''Eugène Anatole Carrière''', franclingva prononco [øʒɛn anatɔl kaʁjɛʁ] (naskita la 18-an de januaro 1849 en [[Gournay-sur-Marne]] &#x2013; mortis la 27-an de marto 1906 en [[Parizo]]) estis franca [[Simbolismo (arto)|simbolista]] artisto de la [[Fin de siècle|fino de la jarcento]]. La pentraĵoj de Carrière estas plej konataj pro sia preskaŭ monokroma bruna paletro kaj sia etera, reveca kvalito. Li estis proksima amiko de [[Auguste Rodin]] kaj lia verko verŝajne influis la Bluan Periodon de [[Pablo Picasso]].<ref>{{Cite journal|last1=Rojas|first1=Carlos|last2=Marbán|first2=Dorothy|date=1993|title=Picasso and Tolstoy: On Life, Love and Death|url=http://www.jstor.org/stable/44364084|journal=The Comparatist|publisher=University of North Carolina Press|volume=17|pages=4–5|jstor=44364084}}</ref><ref>{{Cite web|last=Anonymous|date=2018-10-30|title=The Contemplator|url=https://www.clevelandart.org/art/1946.283|access-date=2021-12-27|website=Cleveland Museum of Art|language=en}}</ref> Li ankaŭ estis asociita kun tiaj verkistoj kiel [[Paul Verlaine]], [[Stéphane Mallarmé]] kaj Charles Morice. [[Dosiero:Little_dartagnon_carriere.tif|eta|La kolorpaletro de silentigitaj brunoj kaj ruĝoj de ''Eta d'Artagnan'' estas tipa por la verkoj de Carrière meze de la 1880-aj jaroj. Eugène Carrière, ''Little d'Artagnan'', ĉ. 1880–85, oleo sur kanvaso. Clark Art Institute]] == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Eugène_Carrière_Priam.jpg|alternative=Priam at the Feet of Achilles (1876), oil on canvas, dimensions unknown, Musée des Beaux-Arts de Pau| ''Priamo ĉe la piedoj de Aĥilo'' (1876), oleo sur kanvaso, nekonataj dimensioj, Musée des Beaux-Arts de Pau Dosiero:Eugène_Carrière_(1849-1906)_-_Winding_Wool_(Les_Dévideuses)_-_L692_-_National_Gallery.jpg|alternative=Winding Wool (1887), oil on canvas, 99.5 x 87.6 cm., National Gallery, London| ''Volvante lanon'' (1887), oleo sur kanvaso, 99.5 x 87.6&nbsp;cm., Nacia Galerio, Londono Dosiero:Eugène_Carrière_Femme_de_dos_se_déshabillant.jpg|alternative=Woman from Behind Undressing (c. 1890–95), oil on canvas 46.5 x 38.5 cm., collection unknown| ''Virino de malantaŭe senvestiĝante'' (ĉ. 1890–95), oleo sur kanvaso 46,5 x 38,5&nbsp;cm., kolekto nekonata Dosiero:Eugène_Carrière,_The_Theater_of_Belleville_(1895),_oil_on_canvas,_220_x_490_cm.,_Musée_Rodin,_Paris.jpg|alternative=The Theater of Belleville (1895), oil on canvas, 220 x 490 cm., Musée Rodin, Paris| ''La Teatro de Belleville'' (1895), oleo sur kanvaso, 220 x 490&nbsp;cm., Muzeo Rodin, Parizo Dosiero:Eugène_Carrière,_Vierge_au_pied_de_la_Croix.jpg|alternative=Virgin at the Foot of the Cross (1897), oil on canvas, Strasbourg Museum of Modern Art| ''Virgulino ĉe la piedo de la Kruco'' (1897), oleo sur kanvaso, Muzeo de Moderna Arto de Strasburgo Dosiero:Her-mothers-kiss-eugene-carriere.jpg|alternative=Le Réveil, Her Mother's Kiss (1899), oil on canvas, 94 x 120 cm., Pushkin Museum, Moscow| ''Le Réveil, Her Mother's Kiss'' (1899), oleo sur kanvaso, 94 x 120&nbsp;cm., Puŝkina Muzeo, Moskvo Dosiero:EugeneCarriere3.jpg|alternative=The Mothers (1900). oil on canvas, 283.2 x 362.7 cm., Musée du Petit Palais, Paris| ''La Patrinoj'' (1900). oleo sur kanvaso, 283.2 x 362.7&nbsp;cm., Musée du Petit Palais, Parizo Dosiero:Eugène_Carrière_-_The_Contemplator_-_1946.283_-_Cleveland_Museum_of_Art.tiff|alternative=The Contemplator (1901), oil on canvas, 33.6 x 41 cm., Cleveland Museum of Art, Cleveland, Ohio| ''La Kontemplatoro'' (1901), oleo sur kanvaso, 33,6 x 41&nbsp;cm., Klevlanda Muzeo de Arto, Klevlando, Ohio Dosiero:Eugène_Carrière_-_Landscape_in_the_Orne_-_67.025_-_Rhode_Island_School_of_Design_Museum.jpg|alternative=Landscape in the Orne (c. 1901), oil on prepared paper mounted on canvas, 32.7 x 41.3 cm., Museum of Art, Rhode Island School of Design, Providence| ''Pejzaĝo en la Orne'' (ĉ. 1901), oleo sur preta papero muntita sur kanvaso, 32,7 x 41,3&nbsp;cm., Muzeo de Arto, Rod-Insula Lernejo de Dezajno, Providenco </gallery> === Portretoj kaj figuroj === <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Eugène_Carrière_-_Portrait_of_a_Boy_-_1956.341_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|alternative=Portrait of a Boy (1886), oil on canvas, cm., Art Institute of Chicago| ''Portreto de knabo'' (1886), oleo sur kanvaso, cm., Arta Instituto de Ĉikago Dosiero:Eugène_Carrière,_Paul_Verlaine_(1890),_oil_on_canvas,_149.8x_121.9_cm.,_Musée_du_Louvre,_Paris.jpg|alternative=Paul Verlaine (1890), oil on canvas, 149.8x 121.9 cm., Musée du Louvre, Paris| ''Paul Verlaine'' (1890), oleo sur kanvaso, 149.8x 121.9&nbsp;cm., Muzeo de Luvro, Parizo Dosiero:Eugène_Carrière_-_Portrait_of_Paul_Gauguin_-_1957.5.1_-_Yale_University_Art_Gallery.jpg|alternative=Portrait of Paul Gauguin (1891), oil on canvas, Yale University Art Gallery, New Haven| ''Portreto de Paul Gauguin'' (1891), oleo sur kanvaso, Yale University Art Gallery, New Haven Dosiero:Woman_Leaning_on_a_Table,_by_Eugene_Carriere.jpg|alternative=Woman Leaning on a Table (1893), oil on canvas, 65 x 54.3 cm., The Hermitage, Saint Petersburg| ''Virino klinanta sur tablo'' (1893), oleo sur kanvaso, 65 x 54.3&nbsp;cm., La Ermitejo, Sankt-Peterburgo Dosiero:Femme_regardant_-_Eugène_Carrière.jpg|alternative=Woman Looking (date unknown), oil on canvas, 81 x 65,3 cm., Museo Nacional de Bellas Artes, Buenos Aires| ''Virino rigardanta'' (dato nekonata), oleo sur kanvaso, 81 x 65,3&nbsp;cm., Museo Nacional de Bellas Artes, Bonaero Dosiero:Eugène_Carrière_-_Two_Women_-_73.40_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|alternative=Two Women (c. 1895), oil on canvas, Minneapolis Institute of Art, Minneapolis| ''Du virinoj'' (ĉ. 1895), oleo sur kanvaso, Minneapolis Institute of Art, Minneapolis Dosiero:Eugène_Carrière_Girl_with_her_Hair_Down_Thielska_72.tif|alternative=Girl with Her Hair Down (1900–05), dimensions unknown, Thiel Gallery, Stockholm| ''Knabino kun hararo malfermita'' (1900–05), dimensioj nekonataj, Thiel-Galerio, Stokholmo Dosiero:Eugène_Carriere,_Arsène_Carriere,_1899-1900,_NGA_177785.jpg|alternative=Arsène Carriere (1899-1900), oil on canvas, 55.56 × 46.36 cm., National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Arsène Carriere'' (1899-1900), oleo sur kanvaso, 55,56 × 46,36&nbsp;cm., Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Zelfportret_-_Eugene_Carriere_-_Museum_voor_Schone_Kunsten_Gent_-_1_(cropped).jpg|alternative=Self-portrait (1887), oil on canvas, 33 x 40cm., Museum of Fine Arts, Ghent| ''Memportreto'' (1887), oleo sur kanvaso, 33 x 40cm., Muzeo de Belartoj, Gento </gallery> === Presaĵoj kaj grafikaĵoj === <gallery mode="packed" heights="130"> Dosiero:Eugène_Carrière_-_Newborn_in_a_Bonnet_(Le_nouveau-né_au_bonnet_-_2009.495_-_Cleveland_Museum_of_Art.tif|alternative=Newborn in a Bonnet (1890), lithograph, 25.5 x 19.2 cm., Cleveland Museum of Art| ''Novnaskito en kapuĉo'' (1890), litografio, 25,5 x 19,2&nbsp;cm., Klevlanda Muzeo de Arto Dosiero:Eugène_Carrière,_Alphonse_Daudet,_1893,_NGA_47651.jpg|alternative=Alphonse Daudet (1893), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Alphonse Daudet'' (1893), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Carrière_-_Henri_Rochefort,_1949,0411.3187.jpg|alternative=Henri Rochefort (1896), lithograph, British Museum, London| ''Henri Rochefort'' (1896), litografio, Brita Muzeo, Londono Dosiero:Carrière_-_Portrait_of_Paul_Verlaine,_1938.1259.jpg|alternative=Paul Verlaine (1896), lithograph, 52 x 40.6 cm., Cleveland Museum of Art| ''Paul Verlaine'' (1896), litografio, 52 x 40,6&nbsp;cm., Klevlanda Muzeo de Arto Dosiero:Eugène_Carrière,_Pierre_Puvis_de_Chavannes,_1897,_NGA_57947.jpg|alternative=Puvis de Chavannes (1897), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Puvis de Chavannes'' (1897), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Eugène_Carrière,_Rodin,_1897,_NGA_52488.jpg|alternative=Rodin (1897), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Rodin'' (1897), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Eugène_Carrière,_Sleep,_1897,_NGA_5908.jpg|alternative=Sleep (1897), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Dormo'' (1897), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Carrière_-_Jean_Dolent,_1949,0411.3180.jpg|alternative=Jean Dolent (1898), lithograph, 22.9 x 17 cm., British Museum, London| ''Jean Dolent'' (1898), litografo, 22,9 x 17&nbsp;cm., Brita Muzeo, Londono Dosiero:Eugène_Carrière_Mlle_Marguerite_Carrière_Singing_Thielska_74.tiff|alternative=Mlle Marguerite Carrière Singing (1901), litograph, Thiel Gallery, Stockholm| ''Mlle Marguerite Carrière kantante'' (1901), litografio, Thiel Galerio, Stokholmo Dosiero:L'Aurore-Eugène_Carrière.jpg|alternative=Poster: Literary, Artistic, Aocial Aurore (1898), Bibliothèque Nationale de France| Afiŝo: ''Literatura, Arta, Aocial Aurore'' (1898), Bibliothèque Nationale de France </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Auguste Rodin]] * [[Paul Verlaine|Paŭlo Verlaine]] * [[Stéphane Mallarmé]] * Jean-Jacques Henner * La Blua Periodo de Picasso * Léonce Bénédite * [[Simbolismo (arto)|Simbolismo]] * [[Fin de siècle|Fino de jarcento]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20161228124100/http://www.kentfineart.net/exhibitions/eugene-carriere Eugène Carrière: Symbols of Creations Exhibition] ĉe Kent Fine Art, New York * [http://www.eugenecarriere.com Musée Virtuel Eugène Carrière] * Hollis, Richard. [https://www.theguardian.com/artanddesign/2006/aug/26/art.art "Ghostly realist"], ''The Guardian'', la 26-an de aŭgusto 2006 * [https://web.archive.org/web/20060108083533/http://www.beautyandruin.com/findesiecle/carriere.php Paintings at Beauty and Ruin] * [http://www.artcyclopedia.com/artists/carriere_eugene.html Paintings at Artcyclopedia] * [https://web.archive.org/web/20060926204317/http://www.hillstead.org/collection/paint_carriere.html Eugène Carrière at Hill-Stead Museum, Farmington, Connecticut] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Carriere, Eugene}} [[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo de Montparnasse]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]] [[Kategorio:Homoj de Seine-Saint-Denis]] dl8jeab5hzdeds6vv47g0ndmclji02d 9413657 9413656 2026-06-26T05:05:16Z Sj1mor 12103 9413657 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, ĉirkaŭ 1893, oleo sur tolo}} '''Eugène Anatole Carrière''', franclingva prononco [øʒɛn anatɔl kaʁjɛʁ] (naskita la 18-an de januaro 1849 en [[Gournay-sur-Marne]] &#x2013; mortis la 27-an de marto 1906 en [[Parizo]]) estis franca [[Simbolismo (arto)|simbolista]] artisto de la [[Fin de siècle|fino de la jarcento]]. La pentraĵoj de Carrière estas plej konataj pro sia preskaŭ monokroma bruna paletro kaj sia etera, reveca kvalito. Li estis proksima amiko de [[Auguste Rodin]] kaj lia verko verŝajne influis la Bluan Periodon de [[Pablo Picasso]].<ref>{{Cite journal|last1=Rojas|first1=Carlos|last2=Marbán|first2=Dorothy|date=1993|title=Picasso and Tolstoy: On Life, Love and Death|url=http://www.jstor.org/stable/44364084|journal=The Comparatist|publisher=University of North Carolina Press|volume=17|pages=4–5|jstor=44364084}}</ref><ref>{{Cite web|last=Anonymous|date=2018-10-30|title=The Contemplator|url=https://www.clevelandart.org/art/1946.283|access-date=2021-12-27|website=Cleveland Museum of Art|language=en}}</ref> Li ankaŭ estis asociita kun tiaj verkistoj kiel [[Paul Verlaine]], [[Stéphane Mallarmé]] kaj Charles Morice. [[Dosiero:Little_dartagnon_carriere.tif|eta|La kolorpaletro de silentigitaj brunoj kaj ruĝoj de ''Eta d'Artagnan'' estas tipa por la verkoj de Carrière meze de la 1880-aj jaroj. Eugène Carrière, ''Little d'Artagnan'', ĉ. 1880–85, oleo sur kanvaso. Clark Art Institute]] == Fabriko == [[Dosiero:Eugène_Carrière_001.jpg|eta|''Patrineco (ĉ. 1890)'' Oleo sur kanvaso, ''49 × 64,5 cm'' , Hungara Nacia Galerio]] Carrière ĉefe preferis du temojn: bildigojn de patrinoj kun iliaj infanoj (patrina patrineco) kaj portretojn. Kiel nekonata pentristo en sia junaĝo, li ne povis pagi modelojn. Tio kontribuis al la fakto, ke multaj el liaj pentraĵoj prezentas membrojn de lia familio. Eugène Carrière estas konata pro la stilo, kiun li disvolvis fine de la 1880-aj jaroj. Ĉi tiu stilo konsistas el monokromataj, grizbrunaj pentraĵoj, en kiuj la ombraj trajtoj de homoj aperas el nebula, malhela medio. Tiel, liaj pentraĵoj kreas situaciojn de granda [[intimeco]]. La plej konata verko de Carrière estas portreto de la franca poeto [[Paul Verlaine]], sed li ankaŭ pentris portretojn de [[Georges Clemenceau]], [[Isadora Duncan]] kaj multaj aliaj famaj nuntempaj artistoj. == Efiko == [[Dosiero:CarrierePortraitVerlain.jpg|''Portreto de Paul Verlaine'', oleo sur kanvaso, ''61 × 51'' cm, Musée d'Orsay]] Oni ofte supozas, ke [[Pablo Picasso]] estis influita de Carrière dum sia ''Blua Periodo''. Kvankam Picasso dediĉis pentraĵon al li, tio ne povas esti klare pruvita. Tre fama kaj populara dum sia vivo, Carrière iom fadis en obskurecon en la jardekoj post sia morto. Kvankam multaj elstaraj eŭropaj muzeoj ekspozicias liajn verkojn, li restas ombrita de pli famaj samtempuloj. En 2006, okaze de la centjariĝo de lia morto, renoviĝintaj klopodoj estis faritaj por revenigi la verkojn de Carrière al la publika atento, inkluzive de ekspozicio ĉe la [[Musée d'Orsay]], kiu gastigas la plej grandan kolekton de pentraĵoj de Carrière en la mondo. == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Eugène_Carrière_Priam.jpg|alternative=Priam at the Feet of Achilles (1876), oil on canvas, dimensions unknown, Musée des Beaux-Arts de Pau| ''Priamo ĉe la piedoj de Aĥilo'' (1876), oleo sur kanvaso, nekonataj dimensioj, Musée des Beaux-Arts de Pau Dosiero:Eugène_Carrière_(1849-1906)_-_Winding_Wool_(Les_Dévideuses)_-_L692_-_National_Gallery.jpg|alternative=Winding Wool (1887), oil on canvas, 99.5 x 87.6 cm., National Gallery, London| ''Volvante lanon'' (1887), oleo sur kanvaso, 99.5 x 87.6&nbsp;cm., Nacia Galerio, Londono Dosiero:Eugène_Carrière_Femme_de_dos_se_déshabillant.jpg|alternative=Woman from Behind Undressing (c. 1890–95), oil on canvas 46.5 x 38.5 cm., collection unknown| ''Virino de malantaŭe senvestiĝante'' (ĉ. 1890–95), oleo sur kanvaso 46,5 x 38,5&nbsp;cm., kolekto nekonata Dosiero:Eugène_Carrière,_The_Theater_of_Belleville_(1895),_oil_on_canvas,_220_x_490_cm.,_Musée_Rodin,_Paris.jpg|alternative=The Theater of Belleville (1895), oil on canvas, 220 x 490 cm., Musée Rodin, Paris| ''La Teatro de Belleville'' (1895), oleo sur kanvaso, 220 x 490&nbsp;cm., Muzeo Rodin, Parizo Dosiero:Eugène_Carrière,_Vierge_au_pied_de_la_Croix.jpg|alternative=Virgin at the Foot of the Cross (1897), oil on canvas, Strasbourg Museum of Modern Art| ''Virgulino ĉe la piedo de la Kruco'' (1897), oleo sur kanvaso, Muzeo de Moderna Arto de Strasburgo Dosiero:Her-mothers-kiss-eugene-carriere.jpg|alternative=Le Réveil, Her Mother's Kiss (1899), oil on canvas, 94 x 120 cm., Pushkin Museum, Moscow| ''Le Réveil, Her Mother's Kiss'' (1899), oleo sur kanvaso, 94 x 120&nbsp;cm., Puŝkina Muzeo, Moskvo Dosiero:EugeneCarriere3.jpg|alternative=The Mothers (1900). oil on canvas, 283.2 x 362.7 cm., Musée du Petit Palais, Paris| ''La Patrinoj'' (1900). oleo sur kanvaso, 283.2 x 362.7&nbsp;cm., Musée du Petit Palais, Parizo Dosiero:Eugène_Carrière_-_The_Contemplator_-_1946.283_-_Cleveland_Museum_of_Art.tiff|alternative=The Contemplator (1901), oil on canvas, 33.6 x 41 cm., Cleveland Museum of Art, Cleveland, Ohio| ''La Kontemplatoro'' (1901), oleo sur kanvaso, 33,6 x 41&nbsp;cm., Klevlanda Muzeo de Arto, Klevlando, Ohio Dosiero:Eugène_Carrière_-_Landscape_in_the_Orne_-_67.025_-_Rhode_Island_School_of_Design_Museum.jpg|alternative=Landscape in the Orne (c. 1901), oil on prepared paper mounted on canvas, 32.7 x 41.3 cm., Museum of Art, Rhode Island School of Design, Providence| ''Pejzaĝo en la Orne'' (ĉ. 1901), oleo sur preta papero muntita sur kanvaso, 32,7 x 41,3&nbsp;cm., Muzeo de Arto, Rod-Insula Lernejo de Dezajno, Providenco </gallery> === Portretoj kaj figuroj === <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Eugène_Carrière_-_Portrait_of_a_Boy_-_1956.341_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|alternative=Portrait of a Boy (1886), oil on canvas, cm., Art Institute of Chicago| ''Portreto de knabo'' (1886), oleo sur kanvaso, cm., Arta Instituto de Ĉikago Dosiero:Eugène_Carrière,_Paul_Verlaine_(1890),_oil_on_canvas,_149.8x_121.9_cm.,_Musée_du_Louvre,_Paris.jpg|alternative=Paul Verlaine (1890), oil on canvas, 149.8x 121.9 cm., Musée du Louvre, Paris| ''Paul Verlaine'' (1890), oleo sur kanvaso, 149.8x 121.9&nbsp;cm., Muzeo de Luvro, Parizo Dosiero:Eugène_Carrière_-_Portrait_of_Paul_Gauguin_-_1957.5.1_-_Yale_University_Art_Gallery.jpg|alternative=Portrait of Paul Gauguin (1891), oil on canvas, Yale University Art Gallery, New Haven| ''Portreto de Paul Gauguin'' (1891), oleo sur kanvaso, Yale University Art Gallery, New Haven Dosiero:Woman_Leaning_on_a_Table,_by_Eugene_Carriere.jpg|alternative=Woman Leaning on a Table (1893), oil on canvas, 65 x 54.3 cm., The Hermitage, Saint Petersburg| ''Virino klinanta sur tablo'' (1893), oleo sur kanvaso, 65 x 54.3&nbsp;cm., La Ermitejo, Sankt-Peterburgo Dosiero:Femme_regardant_-_Eugène_Carrière.jpg|alternative=Woman Looking (date unknown), oil on canvas, 81 x 65,3 cm., Museo Nacional de Bellas Artes, Buenos Aires| ''Virino rigardanta'' (dato nekonata), oleo sur kanvaso, 81 x 65,3&nbsp;cm., Museo Nacional de Bellas Artes, Bonaero Dosiero:Eugène_Carrière_-_Two_Women_-_73.40_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|alternative=Two Women (c. 1895), oil on canvas, Minneapolis Institute of Art, Minneapolis| ''Du virinoj'' (ĉ. 1895), oleo sur kanvaso, Minneapolis Institute of Art, Minneapolis Dosiero:Eugène_Carrière_Girl_with_her_Hair_Down_Thielska_72.tif|alternative=Girl with Her Hair Down (1900–05), dimensions unknown, Thiel Gallery, Stockholm| ''Knabino kun hararo malfermita'' (1900–05), dimensioj nekonataj, Thiel-Galerio, Stokholmo Dosiero:Eugène_Carriere,_Arsène_Carriere,_1899-1900,_NGA_177785.jpg|alternative=Arsène Carriere (1899-1900), oil on canvas, 55.56 × 46.36 cm., National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Arsène Carriere'' (1899-1900), oleo sur kanvaso, 55,56 × 46,36&nbsp;cm., Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Zelfportret_-_Eugene_Carriere_-_Museum_voor_Schone_Kunsten_Gent_-_1_(cropped).jpg|alternative=Self-portrait (1887), oil on canvas, 33 x 40cm., Museum of Fine Arts, Ghent| ''Memportreto'' (1887), oleo sur kanvaso, 33 x 40cm., Muzeo de Belartoj, Gento </gallery> === Presaĵoj kaj grafikaĵoj === <gallery mode="packed" heights="130"> Dosiero:Eugène_Carrière_-_Newborn_in_a_Bonnet_(Le_nouveau-né_au_bonnet_-_2009.495_-_Cleveland_Museum_of_Art.tif|alternative=Newborn in a Bonnet (1890), lithograph, 25.5 x 19.2 cm., Cleveland Museum of Art| ''Novnaskito en kapuĉo'' (1890), litografio, 25,5 x 19,2&nbsp;cm., Klevlanda Muzeo de Arto Dosiero:Eugène_Carrière,_Alphonse_Daudet,_1893,_NGA_47651.jpg|alternative=Alphonse Daudet (1893), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Alphonse Daudet'' (1893), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Carrière_-_Henri_Rochefort,_1949,0411.3187.jpg|alternative=Henri Rochefort (1896), lithograph, British Museum, London| ''Henri Rochefort'' (1896), litografio, Brita Muzeo, Londono Dosiero:Carrière_-_Portrait_of_Paul_Verlaine,_1938.1259.jpg|alternative=Paul Verlaine (1896), lithograph, 52 x 40.6 cm., Cleveland Museum of Art| ''Paul Verlaine'' (1896), litografio, 52 x 40,6&nbsp;cm., Klevlanda Muzeo de Arto Dosiero:Eugène_Carrière,_Pierre_Puvis_de_Chavannes,_1897,_NGA_57947.jpg|alternative=Puvis de Chavannes (1897), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Puvis de Chavannes'' (1897), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Eugène_Carrière,_Rodin,_1897,_NGA_52488.jpg|alternative=Rodin (1897), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Rodin'' (1897), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Eugène_Carrière,_Sleep,_1897,_NGA_5908.jpg|alternative=Sleep (1897), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Dormo'' (1897), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Carrière_-_Jean_Dolent,_1949,0411.3180.jpg|alternative=Jean Dolent (1898), lithograph, 22.9 x 17 cm., British Museum, London| ''Jean Dolent'' (1898), litografo, 22,9 x 17&nbsp;cm., Brita Muzeo, Londono Dosiero:Eugène_Carrière_Mlle_Marguerite_Carrière_Singing_Thielska_74.tiff|alternative=Mlle Marguerite Carrière Singing (1901), litograph, Thiel Gallery, Stockholm| ''Mlle Marguerite Carrière kantante'' (1901), litografio, Thiel Galerio, Stokholmo Dosiero:L'Aurore-Eugène_Carrière.jpg|alternative=Poster: Literary, Artistic, Aocial Aurore (1898), Bibliothèque Nationale de France| Afiŝo: ''Literatura, Arta, Aocial Aurore'' (1898), Bibliothèque Nationale de France </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Auguste Rodin]] * [[Paul Verlaine|Paŭlo Verlaine]] * [[Stéphane Mallarmé]] * Jean-Jacques Henner * La Blua Periodo de Picasso * Léonce Bénédite * [[Simbolismo (arto)|Simbolismo]] * [[Fin de siècle|Fino de jarcento]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20161228124100/http://www.kentfineart.net/exhibitions/eugene-carriere Eugène Carrière: Symbols of Creations Exhibition] ĉe Kent Fine Art, New York * [http://www.eugenecarriere.com Musée Virtuel Eugène Carrière] * Hollis, Richard. [https://www.theguardian.com/artanddesign/2006/aug/26/art.art "Ghostly realist"], ''The Guardian'', la 26-an de aŭgusto 2006 * [https://web.archive.org/web/20060108083533/http://www.beautyandruin.com/findesiecle/carriere.php Paintings at Beauty and Ruin] * [http://www.artcyclopedia.com/artists/carriere_eugene.html Paintings at Artcyclopedia] * [https://web.archive.org/web/20060926204317/http://www.hillstead.org/collection/paint_carriere.html Eugène Carrière at Hill-Stead Museum, Farmington, Connecticut] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Carriere, Eugene}} [[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo de Montparnasse]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]] [[Kategorio:Homoj de Seine-Saint-Denis]] a24fwdbm9h4faa7be7xvy2ohiskctoo 9413658 9413657 2026-06-26T05:05:38Z Sj1mor 12103 /* Efiko */ 9413658 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, ĉirkaŭ 1893, oleo sur tolo}} '''Eugène Anatole Carrière''', franclingva prononco [øʒɛn anatɔl kaʁjɛʁ] (naskita la 18-an de januaro 1849 en [[Gournay-sur-Marne]] &#x2013; mortis la 27-an de marto 1906 en [[Parizo]]) estis franca [[Simbolismo (arto)|simbolista]] artisto de la [[Fin de siècle|fino de la jarcento]]. La pentraĵoj de Carrière estas plej konataj pro sia preskaŭ monokroma bruna paletro kaj sia etera, reveca kvalito. Li estis proksima amiko de [[Auguste Rodin]] kaj lia verko verŝajne influis la Bluan Periodon de [[Pablo Picasso]].<ref>{{Cite journal|last1=Rojas|first1=Carlos|last2=Marbán|first2=Dorothy|date=1993|title=Picasso and Tolstoy: On Life, Love and Death|url=http://www.jstor.org/stable/44364084|journal=The Comparatist|publisher=University of North Carolina Press|volume=17|pages=4–5|jstor=44364084}}</ref><ref>{{Cite web|last=Anonymous|date=2018-10-30|title=The Contemplator|url=https://www.clevelandart.org/art/1946.283|access-date=2021-12-27|website=Cleveland Museum of Art|language=en}}</ref> Li ankaŭ estis asociita kun tiaj verkistoj kiel [[Paul Verlaine]], [[Stéphane Mallarmé]] kaj Charles Morice. [[Dosiero:Little_dartagnon_carriere.tif|eta|La kolorpaletro de silentigitaj brunoj kaj ruĝoj de ''Eta d'Artagnan'' estas tipa por la verkoj de Carrière meze de la 1880-aj jaroj. Eugène Carrière, ''Little d'Artagnan'', ĉ. 1880–85, oleo sur kanvaso. Clark Art Institute]] == Fabriko == [[Dosiero:Eugène_Carrière_001.jpg|eta|''Patrineco (ĉ. 1890)'' Oleo sur kanvaso, ''49 × 64,5 cm'' , Hungara Nacia Galerio]] Carrière ĉefe preferis du temojn: bildigojn de patrinoj kun iliaj infanoj (patrina patrineco) kaj portretojn. Kiel nekonata pentristo en sia junaĝo, li ne povis pagi modelojn. Tio kontribuis al la fakto, ke multaj el liaj pentraĵoj prezentas membrojn de lia familio. Eugène Carrière estas konata pro la stilo, kiun li disvolvis fine de la 1880-aj jaroj. Ĉi tiu stilo konsistas el monokromataj, grizbrunaj pentraĵoj, en kiuj la ombraj trajtoj de homoj aperas el nebula, malhela medio. Tiel, liaj pentraĵoj kreas situaciojn de granda [[intimeco]]. La plej konata verko de Carrière estas portreto de la franca poeto [[Paul Verlaine]], sed li ankaŭ pentris portretojn de [[Georges Clemenceau]], [[Isadora Duncan]] kaj multaj aliaj famaj nuntempaj artistoj. == Efiko == [[Dosiero:CarrierePortraitVerlain.jpg|eta|''Portreto de Paul Verlaine'', oleo sur kanvaso, ''61 × 51'' cm, Musée d'Orsay]] Oni ofte supozas, ke [[Pablo Picasso]] estis influita de Carrière dum sia ''Blua Periodo''. Kvankam Picasso dediĉis pentraĵon al li, tio ne povas esti klare pruvita. Tre fama kaj populara dum sia vivo, Carrière iom fadis en obskurecon en la jardekoj post sia morto. Kvankam multaj elstaraj eŭropaj muzeoj ekspozicias liajn verkojn, li restas ombrita de pli famaj samtempuloj. En 2006, okaze de la centjariĝo de lia morto, renoviĝintaj klopodoj estis faritaj por revenigi la verkojn de Carrière al la publika atento, inkluzive de ekspozicio ĉe la [[Musée d'Orsay]], kiu gastigas la plej grandan kolekton de pentraĵoj de Carrière en la mondo. == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Eugène_Carrière_Priam.jpg|alternative=Priam at the Feet of Achilles (1876), oil on canvas, dimensions unknown, Musée des Beaux-Arts de Pau| ''Priamo ĉe la piedoj de Aĥilo'' (1876), oleo sur kanvaso, nekonataj dimensioj, Musée des Beaux-Arts de Pau Dosiero:Eugène_Carrière_(1849-1906)_-_Winding_Wool_(Les_Dévideuses)_-_L692_-_National_Gallery.jpg|alternative=Winding Wool (1887), oil on canvas, 99.5 x 87.6 cm., National Gallery, London| ''Volvante lanon'' (1887), oleo sur kanvaso, 99.5 x 87.6&nbsp;cm., Nacia Galerio, Londono Dosiero:Eugène_Carrière_Femme_de_dos_se_déshabillant.jpg|alternative=Woman from Behind Undressing (c. 1890–95), oil on canvas 46.5 x 38.5 cm., collection unknown| ''Virino de malantaŭe senvestiĝante'' (ĉ. 1890–95), oleo sur kanvaso 46,5 x 38,5&nbsp;cm., kolekto nekonata Dosiero:Eugène_Carrière,_The_Theater_of_Belleville_(1895),_oil_on_canvas,_220_x_490_cm.,_Musée_Rodin,_Paris.jpg|alternative=The Theater of Belleville (1895), oil on canvas, 220 x 490 cm., Musée Rodin, Paris| ''La Teatro de Belleville'' (1895), oleo sur kanvaso, 220 x 490&nbsp;cm., Muzeo Rodin, Parizo Dosiero:Eugène_Carrière,_Vierge_au_pied_de_la_Croix.jpg|alternative=Virgin at the Foot of the Cross (1897), oil on canvas, Strasbourg Museum of Modern Art| ''Virgulino ĉe la piedo de la Kruco'' (1897), oleo sur kanvaso, Muzeo de Moderna Arto de Strasburgo Dosiero:Her-mothers-kiss-eugene-carriere.jpg|alternative=Le Réveil, Her Mother's Kiss (1899), oil on canvas, 94 x 120 cm., Pushkin Museum, Moscow| ''Le Réveil, Her Mother's Kiss'' (1899), oleo sur kanvaso, 94 x 120&nbsp;cm., Puŝkina Muzeo, Moskvo Dosiero:EugeneCarriere3.jpg|alternative=The Mothers (1900). oil on canvas, 283.2 x 362.7 cm., Musée du Petit Palais, Paris| ''La Patrinoj'' (1900). oleo sur kanvaso, 283.2 x 362.7&nbsp;cm., Musée du Petit Palais, Parizo Dosiero:Eugène_Carrière_-_The_Contemplator_-_1946.283_-_Cleveland_Museum_of_Art.tiff|alternative=The Contemplator (1901), oil on canvas, 33.6 x 41 cm., Cleveland Museum of Art, Cleveland, Ohio| ''La Kontemplatoro'' (1901), oleo sur kanvaso, 33,6 x 41&nbsp;cm., Klevlanda Muzeo de Arto, Klevlando, Ohio Dosiero:Eugène_Carrière_-_Landscape_in_the_Orne_-_67.025_-_Rhode_Island_School_of_Design_Museum.jpg|alternative=Landscape in the Orne (c. 1901), oil on prepared paper mounted on canvas, 32.7 x 41.3 cm., Museum of Art, Rhode Island School of Design, Providence| ''Pejzaĝo en la Orne'' (ĉ. 1901), oleo sur preta papero muntita sur kanvaso, 32,7 x 41,3&nbsp;cm., Muzeo de Arto, Rod-Insula Lernejo de Dezajno, Providenco </gallery> === Portretoj kaj figuroj === <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Eugène_Carrière_-_Portrait_of_a_Boy_-_1956.341_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|alternative=Portrait of a Boy (1886), oil on canvas, cm., Art Institute of Chicago| ''Portreto de knabo'' (1886), oleo sur kanvaso, cm., Arta Instituto de Ĉikago Dosiero:Eugène_Carrière,_Paul_Verlaine_(1890),_oil_on_canvas,_149.8x_121.9_cm.,_Musée_du_Louvre,_Paris.jpg|alternative=Paul Verlaine (1890), oil on canvas, 149.8x 121.9 cm., Musée du Louvre, Paris| ''Paul Verlaine'' (1890), oleo sur kanvaso, 149.8x 121.9&nbsp;cm., Muzeo de Luvro, Parizo Dosiero:Eugène_Carrière_-_Portrait_of_Paul_Gauguin_-_1957.5.1_-_Yale_University_Art_Gallery.jpg|alternative=Portrait of Paul Gauguin (1891), oil on canvas, Yale University Art Gallery, New Haven| ''Portreto de Paul Gauguin'' (1891), oleo sur kanvaso, Yale University Art Gallery, New Haven Dosiero:Woman_Leaning_on_a_Table,_by_Eugene_Carriere.jpg|alternative=Woman Leaning on a Table (1893), oil on canvas, 65 x 54.3 cm., The Hermitage, Saint Petersburg| ''Virino klinanta sur tablo'' (1893), oleo sur kanvaso, 65 x 54.3&nbsp;cm., La Ermitejo, Sankt-Peterburgo Dosiero:Femme_regardant_-_Eugène_Carrière.jpg|alternative=Woman Looking (date unknown), oil on canvas, 81 x 65,3 cm., Museo Nacional de Bellas Artes, Buenos Aires| ''Virino rigardanta'' (dato nekonata), oleo sur kanvaso, 81 x 65,3&nbsp;cm., Museo Nacional de Bellas Artes, Bonaero Dosiero:Eugène_Carrière_-_Two_Women_-_73.40_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|alternative=Two Women (c. 1895), oil on canvas, Minneapolis Institute of Art, Minneapolis| ''Du virinoj'' (ĉ. 1895), oleo sur kanvaso, Minneapolis Institute of Art, Minneapolis Dosiero:Eugène_Carrière_Girl_with_her_Hair_Down_Thielska_72.tif|alternative=Girl with Her Hair Down (1900–05), dimensions unknown, Thiel Gallery, Stockholm| ''Knabino kun hararo malfermita'' (1900–05), dimensioj nekonataj, Thiel-Galerio, Stokholmo Dosiero:Eugène_Carriere,_Arsène_Carriere,_1899-1900,_NGA_177785.jpg|alternative=Arsène Carriere (1899-1900), oil on canvas, 55.56 × 46.36 cm., National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Arsène Carriere'' (1899-1900), oleo sur kanvaso, 55,56 × 46,36&nbsp;cm., Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Zelfportret_-_Eugene_Carriere_-_Museum_voor_Schone_Kunsten_Gent_-_1_(cropped).jpg|alternative=Self-portrait (1887), oil on canvas, 33 x 40cm., Museum of Fine Arts, Ghent| ''Memportreto'' (1887), oleo sur kanvaso, 33 x 40cm., Muzeo de Belartoj, Gento </gallery> === Presaĵoj kaj grafikaĵoj === <gallery mode="packed" heights="130"> Dosiero:Eugène_Carrière_-_Newborn_in_a_Bonnet_(Le_nouveau-né_au_bonnet_-_2009.495_-_Cleveland_Museum_of_Art.tif|alternative=Newborn in a Bonnet (1890), lithograph, 25.5 x 19.2 cm., Cleveland Museum of Art| ''Novnaskito en kapuĉo'' (1890), litografio, 25,5 x 19,2&nbsp;cm., Klevlanda Muzeo de Arto Dosiero:Eugène_Carrière,_Alphonse_Daudet,_1893,_NGA_47651.jpg|alternative=Alphonse Daudet (1893), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Alphonse Daudet'' (1893), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Carrière_-_Henri_Rochefort,_1949,0411.3187.jpg|alternative=Henri Rochefort (1896), lithograph, British Museum, London| ''Henri Rochefort'' (1896), litografio, Brita Muzeo, Londono Dosiero:Carrière_-_Portrait_of_Paul_Verlaine,_1938.1259.jpg|alternative=Paul Verlaine (1896), lithograph, 52 x 40.6 cm., Cleveland Museum of Art| ''Paul Verlaine'' (1896), litografio, 52 x 40,6&nbsp;cm., Klevlanda Muzeo de Arto Dosiero:Eugène_Carrière,_Pierre_Puvis_de_Chavannes,_1897,_NGA_57947.jpg|alternative=Puvis de Chavannes (1897), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Puvis de Chavannes'' (1897), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Eugène_Carrière,_Rodin,_1897,_NGA_52488.jpg|alternative=Rodin (1897), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Rodin'' (1897), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Eugène_Carrière,_Sleep,_1897,_NGA_5908.jpg|alternative=Sleep (1897), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Dormo'' (1897), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Carrière_-_Jean_Dolent,_1949,0411.3180.jpg|alternative=Jean Dolent (1898), lithograph, 22.9 x 17 cm., British Museum, London| ''Jean Dolent'' (1898), litografo, 22,9 x 17&nbsp;cm., Brita Muzeo, Londono Dosiero:Eugène_Carrière_Mlle_Marguerite_Carrière_Singing_Thielska_74.tiff|alternative=Mlle Marguerite Carrière Singing (1901), litograph, Thiel Gallery, Stockholm| ''Mlle Marguerite Carrière kantante'' (1901), litografio, Thiel Galerio, Stokholmo Dosiero:L'Aurore-Eugène_Carrière.jpg|alternative=Poster: Literary, Artistic, Aocial Aurore (1898), Bibliothèque Nationale de France| Afiŝo: ''Literatura, Arta, Aocial Aurore'' (1898), Bibliothèque Nationale de France </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Auguste Rodin]] * [[Paul Verlaine|Paŭlo Verlaine]] * [[Stéphane Mallarmé]] * Jean-Jacques Henner * La Blua Periodo de Picasso * Léonce Bénédite * [[Simbolismo (arto)|Simbolismo]] * [[Fin de siècle|Fino de jarcento]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20161228124100/http://www.kentfineart.net/exhibitions/eugene-carriere Eugène Carrière: Symbols of Creations Exhibition] ĉe Kent Fine Art, New York * [http://www.eugenecarriere.com Musée Virtuel Eugène Carrière] * Hollis, Richard. [https://www.theguardian.com/artanddesign/2006/aug/26/art.art "Ghostly realist"], ''The Guardian'', la 26-an de aŭgusto 2006 * [https://web.archive.org/web/20060108083533/http://www.beautyandruin.com/findesiecle/carriere.php Paintings at Beauty and Ruin] * [http://www.artcyclopedia.com/artists/carriere_eugene.html Paintings at Artcyclopedia] * [https://web.archive.org/web/20060926204317/http://www.hillstead.org/collection/paint_carriere.html Eugène Carrière at Hill-Stead Museum, Farmington, Connecticut] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Carriere, Eugene}} [[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo de Montparnasse]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]] [[Kategorio:Homoj de Seine-Saint-Denis]] 9nuk9gh8561xfnt5onflkcpo9dvq63a 9413659 9413658 2026-06-26T05:06:05Z Sj1mor 12103 9413659 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, ĉirkaŭ 1893, oleo sur tolo}} '''Eugène Anatole Carrière''', franclingva prononco [øʒɛn anatɔl kaʁjɛʁ] (naskita la 18-an de januaro 1849 en [[Gournay-sur-Marne]] &#x2013; mortis la 27-an de marto 1906 en [[Parizo]]) estis franca [[Simbolismo (arto)|simbolista]] artisto de la [[Fin de siècle|fino de la jarcento]]. La pentraĵoj de Carrière estas plej konataj pro sia preskaŭ monokroma bruna paletro kaj sia etera, reveca kvalito. Li estis proksima amiko de [[Auguste Rodin]] kaj lia verko verŝajne influis la Bluan Periodon de [[Pablo Picasso]].<ref>{{Cite journal|last1=Rojas|first1=Carlos|last2=Marbán|first2=Dorothy|date=1993|title=Picasso and Tolstoy: On Life, Love and Death|url=http://www.jstor.org/stable/44364084|journal=The Comparatist|publisher=University of North Carolina Press|volume=17|pages=4–5|jstor=44364084}}</ref><ref>{{Cite web|last=Anonymous|date=2018-10-30|title=The Contemplator|url=https://www.clevelandart.org/art/1946.283|access-date=2021-12-27|website=Cleveland Museum of Art|language=en}}</ref> Li ankaŭ estis asociita kun tiaj verkistoj kiel [[Paul Verlaine]], [[Stéphane Mallarmé]] kaj Charles Morice. [[Dosiero:Little_dartagnon_carriere.tif|eta|La kolorpaletro de silentigitaj brunoj kaj ruĝoj de ''Eta d'Artagnan'' estas tipa por la verkoj de Carrière meze de la 1880-aj jaroj. Eugène Carrière, ''Little d'Artagnan'', ĉ. 1880–85, oleo sur kanvaso. Clark Art Institute]] == Fabriko == [[Dosiero:Eugène_Carrière_001.jpg|maldekstre|eta|''Patrineco (ĉ. 1890)'' Oleo sur kanvaso, ''49 × 64,5 cm'' , Hungara Nacia Galerio]] Carrière ĉefe preferis du temojn: bildigojn de patrinoj kun iliaj infanoj (patrina patrineco) kaj portretojn. Kiel nekonata pentristo en sia junaĝo, li ne povis pagi modelojn. Tio kontribuis al la fakto, ke multaj el liaj pentraĵoj prezentas membrojn de lia familio. Eugène Carrière estas konata pro la stilo, kiun li disvolvis fine de la 1880-aj jaroj. Ĉi tiu stilo konsistas el monokromataj, grizbrunaj pentraĵoj, en kiuj la ombraj trajtoj de homoj aperas el nebula, malhela medio. Tiel, liaj pentraĵoj kreas situaciojn de granda [[intimeco]]. La plej konata verko de Carrière estas portreto de la franca poeto [[Paul Verlaine]], sed li ankaŭ pentris portretojn de [[Georges Clemenceau]], [[Isadora Duncan]] kaj multaj aliaj famaj nuntempaj artistoj. == Efiko == [[Dosiero:CarrierePortraitVerlain.jpg|maldekstre|eta|''Portreto de Paul Verlaine'', oleo sur kanvaso, ''61 × 51'' cm, Musée d'Orsay]] Oni ofte supozas, ke [[Pablo Picasso]] estis influita de Carrière dum sia ''Blua Periodo''. Kvankam Picasso dediĉis pentraĵon al li, tio ne povas esti klare pruvita. Tre fama kaj populara dum sia vivo, Carrière iom fadis en obskurecon en la jardekoj post sia morto. Kvankam multaj elstaraj eŭropaj muzeoj ekspozicias liajn verkojn, li restas ombrita de pli famaj samtempuloj. En 2006, okaze de la centjariĝo de lia morto, renoviĝintaj klopodoj estis faritaj por revenigi la verkojn de Carrière al la publika atento, inkluzive de ekspozicio ĉe la [[Musée d'Orsay]], kiu gastigas la plej grandan kolekton de pentraĵoj de Carrière en la mondo. == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Eugène_Carrière_Priam.jpg|alternative=Priam at the Feet of Achilles (1876), oil on canvas, dimensions unknown, Musée des Beaux-Arts de Pau| ''Priamo ĉe la piedoj de Aĥilo'' (1876), oleo sur kanvaso, nekonataj dimensioj, Musée des Beaux-Arts de Pau Dosiero:Eugène_Carrière_(1849-1906)_-_Winding_Wool_(Les_Dévideuses)_-_L692_-_National_Gallery.jpg|alternative=Winding Wool (1887), oil on canvas, 99.5 x 87.6 cm., National Gallery, London| ''Volvante lanon'' (1887), oleo sur kanvaso, 99.5 x 87.6&nbsp;cm., Nacia Galerio, Londono Dosiero:Eugène_Carrière_Femme_de_dos_se_déshabillant.jpg|alternative=Woman from Behind Undressing (c. 1890–95), oil on canvas 46.5 x 38.5 cm., collection unknown| ''Virino de malantaŭe senvestiĝante'' (ĉ. 1890–95), oleo sur kanvaso 46,5 x 38,5&nbsp;cm., kolekto nekonata Dosiero:Eugène_Carrière,_The_Theater_of_Belleville_(1895),_oil_on_canvas,_220_x_490_cm.,_Musée_Rodin,_Paris.jpg|alternative=The Theater of Belleville (1895), oil on canvas, 220 x 490 cm., Musée Rodin, Paris| ''La Teatro de Belleville'' (1895), oleo sur kanvaso, 220 x 490&nbsp;cm., Muzeo Rodin, Parizo Dosiero:Eugène_Carrière,_Vierge_au_pied_de_la_Croix.jpg|alternative=Virgin at the Foot of the Cross (1897), oil on canvas, Strasbourg Museum of Modern Art| ''Virgulino ĉe la piedo de la Kruco'' (1897), oleo sur kanvaso, Muzeo de Moderna Arto de Strasburgo Dosiero:Her-mothers-kiss-eugene-carriere.jpg|alternative=Le Réveil, Her Mother's Kiss (1899), oil on canvas, 94 x 120 cm., Pushkin Museum, Moscow| ''Le Réveil, Her Mother's Kiss'' (1899), oleo sur kanvaso, 94 x 120&nbsp;cm., Puŝkina Muzeo, Moskvo Dosiero:EugeneCarriere3.jpg|alternative=The Mothers (1900). oil on canvas, 283.2 x 362.7 cm., Musée du Petit Palais, Paris| ''La Patrinoj'' (1900). oleo sur kanvaso, 283.2 x 362.7&nbsp;cm., Musée du Petit Palais, Parizo Dosiero:Eugène_Carrière_-_The_Contemplator_-_1946.283_-_Cleveland_Museum_of_Art.tiff|alternative=The Contemplator (1901), oil on canvas, 33.6 x 41 cm., Cleveland Museum of Art, Cleveland, Ohio| ''La Kontemplatoro'' (1901), oleo sur kanvaso, 33,6 x 41&nbsp;cm., Klevlanda Muzeo de Arto, Klevlando, Ohio Dosiero:Eugène_Carrière_-_Landscape_in_the_Orne_-_67.025_-_Rhode_Island_School_of_Design_Museum.jpg|alternative=Landscape in the Orne (c. 1901), oil on prepared paper mounted on canvas, 32.7 x 41.3 cm., Museum of Art, Rhode Island School of Design, Providence| ''Pejzaĝo en la Orne'' (ĉ. 1901), oleo sur preta papero muntita sur kanvaso, 32,7 x 41,3&nbsp;cm., Muzeo de Arto, Rod-Insula Lernejo de Dezajno, Providenco </gallery> === Portretoj kaj figuroj === <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Eugène_Carrière_-_Portrait_of_a_Boy_-_1956.341_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|alternative=Portrait of a Boy (1886), oil on canvas, cm., Art Institute of Chicago| ''Portreto de knabo'' (1886), oleo sur kanvaso, cm., Arta Instituto de Ĉikago Dosiero:Eugène_Carrière,_Paul_Verlaine_(1890),_oil_on_canvas,_149.8x_121.9_cm.,_Musée_du_Louvre,_Paris.jpg|alternative=Paul Verlaine (1890), oil on canvas, 149.8x 121.9 cm., Musée du Louvre, Paris| ''Paul Verlaine'' (1890), oleo sur kanvaso, 149.8x 121.9&nbsp;cm., Muzeo de Luvro, Parizo Dosiero:Eugène_Carrière_-_Portrait_of_Paul_Gauguin_-_1957.5.1_-_Yale_University_Art_Gallery.jpg|alternative=Portrait of Paul Gauguin (1891), oil on canvas, Yale University Art Gallery, New Haven| ''Portreto de Paul Gauguin'' (1891), oleo sur kanvaso, Yale University Art Gallery, New Haven Dosiero:Woman_Leaning_on_a_Table,_by_Eugene_Carriere.jpg|alternative=Woman Leaning on a Table (1893), oil on canvas, 65 x 54.3 cm., The Hermitage, Saint Petersburg| ''Virino klinanta sur tablo'' (1893), oleo sur kanvaso, 65 x 54.3&nbsp;cm., La Ermitejo, Sankt-Peterburgo Dosiero:Femme_regardant_-_Eugène_Carrière.jpg|alternative=Woman Looking (date unknown), oil on canvas, 81 x 65,3 cm., Museo Nacional de Bellas Artes, Buenos Aires| ''Virino rigardanta'' (dato nekonata), oleo sur kanvaso, 81 x 65,3&nbsp;cm., Museo Nacional de Bellas Artes, Bonaero Dosiero:Eugène_Carrière_-_Two_Women_-_73.40_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|alternative=Two Women (c. 1895), oil on canvas, Minneapolis Institute of Art, Minneapolis| ''Du virinoj'' (ĉ. 1895), oleo sur kanvaso, Minneapolis Institute of Art, Minneapolis Dosiero:Eugène_Carrière_Girl_with_her_Hair_Down_Thielska_72.tif|alternative=Girl with Her Hair Down (1900–05), dimensions unknown, Thiel Gallery, Stockholm| ''Knabino kun hararo malfermita'' (1900–05), dimensioj nekonataj, Thiel-Galerio, Stokholmo Dosiero:Eugène_Carriere,_Arsène_Carriere,_1899-1900,_NGA_177785.jpg|alternative=Arsène Carriere (1899-1900), oil on canvas, 55.56 × 46.36 cm., National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Arsène Carriere'' (1899-1900), oleo sur kanvaso, 55,56 × 46,36&nbsp;cm., Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Zelfportret_-_Eugene_Carriere_-_Museum_voor_Schone_Kunsten_Gent_-_1_(cropped).jpg|alternative=Self-portrait (1887), oil on canvas, 33 x 40cm., Museum of Fine Arts, Ghent| ''Memportreto'' (1887), oleo sur kanvaso, 33 x 40cm., Muzeo de Belartoj, Gento </gallery> === Presaĵoj kaj grafikaĵoj === <gallery mode="packed" heights="130"> Dosiero:Eugène_Carrière_-_Newborn_in_a_Bonnet_(Le_nouveau-né_au_bonnet_-_2009.495_-_Cleveland_Museum_of_Art.tif|alternative=Newborn in a Bonnet (1890), lithograph, 25.5 x 19.2 cm., Cleveland Museum of Art| ''Novnaskito en kapuĉo'' (1890), litografio, 25,5 x 19,2&nbsp;cm., Klevlanda Muzeo de Arto Dosiero:Eugène_Carrière,_Alphonse_Daudet,_1893,_NGA_47651.jpg|alternative=Alphonse Daudet (1893), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Alphonse Daudet'' (1893), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Carrière_-_Henri_Rochefort,_1949,0411.3187.jpg|alternative=Henri Rochefort (1896), lithograph, British Museum, London| ''Henri Rochefort'' (1896), litografio, Brita Muzeo, Londono Dosiero:Carrière_-_Portrait_of_Paul_Verlaine,_1938.1259.jpg|alternative=Paul Verlaine (1896), lithograph, 52 x 40.6 cm., Cleveland Museum of Art| ''Paul Verlaine'' (1896), litografio, 52 x 40,6&nbsp;cm., Klevlanda Muzeo de Arto Dosiero:Eugène_Carrière,_Pierre_Puvis_de_Chavannes,_1897,_NGA_57947.jpg|alternative=Puvis de Chavannes (1897), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Puvis de Chavannes'' (1897), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Eugène_Carrière,_Rodin,_1897,_NGA_52488.jpg|alternative=Rodin (1897), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Rodin'' (1897), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Eugène_Carrière,_Sleep,_1897,_NGA_5908.jpg|alternative=Sleep (1897), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Dormo'' (1897), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Carrière_-_Jean_Dolent,_1949,0411.3180.jpg|alternative=Jean Dolent (1898), lithograph, 22.9 x 17 cm., British Museum, London| ''Jean Dolent'' (1898), litografo, 22,9 x 17&nbsp;cm., Brita Muzeo, Londono Dosiero:Eugène_Carrière_Mlle_Marguerite_Carrière_Singing_Thielska_74.tiff|alternative=Mlle Marguerite Carrière Singing (1901), litograph, Thiel Gallery, Stockholm| ''Mlle Marguerite Carrière kantante'' (1901), litografio, Thiel Galerio, Stokholmo Dosiero:L'Aurore-Eugène_Carrière.jpg|alternative=Poster: Literary, Artistic, Aocial Aurore (1898), Bibliothèque Nationale de France| Afiŝo: ''Literatura, Arta, Aocial Aurore'' (1898), Bibliothèque Nationale de France </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Auguste Rodin]] * [[Paul Verlaine|Paŭlo Verlaine]] * [[Stéphane Mallarmé]] * Jean-Jacques Henner * La Blua Periodo de Picasso * Léonce Bénédite * [[Simbolismo (arto)|Simbolismo]] * [[Fin de siècle|Fino de jarcento]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20161228124100/http://www.kentfineart.net/exhibitions/eugene-carriere Eugène Carrière: Symbols of Creations Exhibition] ĉe Kent Fine Art, New York * [http://www.eugenecarriere.com Musée Virtuel Eugène Carrière] * Hollis, Richard. [https://www.theguardian.com/artanddesign/2006/aug/26/art.art "Ghostly realist"], ''The Guardian'', la 26-an de aŭgusto 2006 * [https://web.archive.org/web/20060108083533/http://www.beautyandruin.com/findesiecle/carriere.php Paintings at Beauty and Ruin] * [http://www.artcyclopedia.com/artists/carriere_eugene.html Paintings at Artcyclopedia] * [https://web.archive.org/web/20060926204317/http://www.hillstead.org/collection/paint_carriere.html Eugène Carrière at Hill-Stead Museum, Farmington, Connecticut] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Carriere, Eugene}} [[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo de Montparnasse]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]] [[Kategorio:Homoj de Seine-Saint-Denis]] tpmp0qaks0061zjy2mo2ohxvy446w7n 9413660 9413659 2026-06-26T05:06:56Z Sj1mor 12103 9413660 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, ĉirkaŭ 1893, oleo sur tolo}} '''Eugène Anatole Carrière''', franclingva prononco [øʒɛn anatɔl kaʁjɛʁ] (naskita la 18-an de januaro 1849 en [[Gournay-sur-Marne]] &#x2013; mortis la 27-an de marto 1906 en [[Parizo]]) estis franca [[Simbolismo (arto)|simbolista]] artisto de la [[Fin de siècle|fino de la jarcento]]. La pentraĵoj de Carrière estas plej konataj pro sia preskaŭ monokroma bruna paletro kaj sia etera, reveca kvalito. Li estis proksima amiko de [[Auguste Rodin]] kaj lia verko verŝajne influis la Bluan Periodon de [[Pablo Picasso]].<ref>{{Cite journal|last1=Rojas|first1=Carlos|last2=Marbán|first2=Dorothy|date=1993|title=Picasso and Tolstoy: On Life, Love and Death|url=http://www.jstor.org/stable/44364084|journal=The Comparatist|publisher=University of North Carolina Press|volume=17|pages=4–5|jstor=44364084}}</ref><ref>{{Cite web|last=Anonymous|date=2018-10-30|title=The Contemplator|url=https://www.clevelandart.org/art/1946.283|access-date=2021-12-27|website=Cleveland Museum of Art|language=en}}</ref> Li ankaŭ estis asociita kun tiaj verkistoj kiel [[Paul Verlaine]], [[Stéphane Mallarmé]] kaj Charles Morice. == Fabriko == [[Dosiero:Eugène_Carrière_001.jpg|maldekstre|eta|''Patrineco (ĉ. 1890)'' Oleo sur kanvaso, ''49 × 64,5 cm'' , Hungara Nacia Galerio]] Carrière ĉefe preferis du temojn: bildigojn de patrinoj kun iliaj infanoj (patrina patrineco) kaj portretojn. Kiel nekonata pentristo en sia junaĝo, li ne povis pagi modelojn. Tio kontribuis al la fakto, ke multaj el liaj pentraĵoj prezentas membrojn de lia familio. Eugène Carrière estas konata pro la stilo, kiun li disvolvis fine de la 1880-aj jaroj. Ĉi tiu stilo konsistas el monokromataj, grizbrunaj pentraĵoj, en kiuj la ombraj trajtoj de homoj aperas el nebula, malhela medio. Tiel, liaj pentraĵoj kreas situaciojn de granda [[intimeco]]. La plej konata verko de Carrière estas portreto de la franca poeto [[Paul Verlaine]], sed li ankaŭ pentris portretojn de [[Georges Clemenceau]], [[Isadora Duncan]] kaj multaj aliaj famaj nuntempaj artistoj. == Efiko == [[Dosiero:CarrierePortraitVerlain.jpg|maldekstre|eta|''Portreto de Paul Verlaine'', oleo sur kanvaso, ''61 × 51'' cm, Musée d'Orsay]] [[Dosiero:Little_dartagnon_carriere.tif|eta|La kolorpaletro de mutaj brunoj kaj ruĝoj de ''Eta d'Artagnan'' estas tipa por la verkoj de Carrière meze de la 1880-aj jaroj. Eugène Carrière, ''Eta d'Artagnan'', ĉ. 1880–85, oleo sur kanvaso. Clark Art Institute]] Oni ofte supozas, ke [[Pablo Picasso]] estis influita de Carrière dum sia ''Blua Periodo''. Kvankam Picasso dediĉis pentraĵon al li, tio ne povas esti klare pruvita. Tre fama kaj populara dum sia vivo, Carrière iom fadis en obskurecon en la jardekoj post sia morto. Kvankam multaj elstaraj eŭropaj muzeoj ekspozicias liajn verkojn, li restas ombrita de pli famaj samtempuloj. En 2006, okaze de la centjariĝo de lia morto, renoviĝintaj klopodoj estis faritaj por revenigi la verkojn de Carrière al la publika atento, inkluzive de ekspozicio ĉe la [[Musée d'Orsay]], kiu gastigas la plej grandan kolekton de pentraĵoj de Carrière en la mondo. == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Eugène_Carrière_Priam.jpg|alternative=Priam at the Feet of Achilles (1876), oil on canvas, dimensions unknown, Musée des Beaux-Arts de Pau| ''Priamo ĉe la piedoj de Aĥilo'' (1876), oleo sur kanvaso, nekonataj dimensioj, Musée des Beaux-Arts de Pau Dosiero:Eugène_Carrière_(1849-1906)_-_Winding_Wool_(Les_Dévideuses)_-_L692_-_National_Gallery.jpg|alternative=Winding Wool (1887), oil on canvas, 99.5 x 87.6 cm., National Gallery, London| ''Volvante lanon'' (1887), oleo sur kanvaso, 99.5 x 87.6&nbsp;cm., Nacia Galerio, Londono Dosiero:Eugène_Carrière_Femme_de_dos_se_déshabillant.jpg|alternative=Woman from Behind Undressing (c. 1890–95), oil on canvas 46.5 x 38.5 cm., collection unknown| ''Virino de malantaŭe senvestiĝante'' (ĉ. 1890–95), oleo sur kanvaso 46,5 x 38,5&nbsp;cm., kolekto nekonata Dosiero:Eugène_Carrière,_The_Theater_of_Belleville_(1895),_oil_on_canvas,_220_x_490_cm.,_Musée_Rodin,_Paris.jpg|alternative=The Theater of Belleville (1895), oil on canvas, 220 x 490 cm., Musée Rodin, Paris| ''La Teatro de Belleville'' (1895), oleo sur kanvaso, 220 x 490&nbsp;cm., Muzeo Rodin, Parizo Dosiero:Eugène_Carrière,_Vierge_au_pied_de_la_Croix.jpg|alternative=Virgin at the Foot of the Cross (1897), oil on canvas, Strasbourg Museum of Modern Art| ''Virgulino ĉe la piedo de la Kruco'' (1897), oleo sur kanvaso, Muzeo de Moderna Arto de Strasburgo Dosiero:Her-mothers-kiss-eugene-carriere.jpg|alternative=Le Réveil, Her Mother's Kiss (1899), oil on canvas, 94 x 120 cm., Pushkin Museum, Moscow| ''Le Réveil, Her Mother's Kiss'' (1899), oleo sur kanvaso, 94 x 120&nbsp;cm., Puŝkina Muzeo, Moskvo Dosiero:EugeneCarriere3.jpg|alternative=The Mothers (1900). oil on canvas, 283.2 x 362.7 cm., Musée du Petit Palais, Paris| ''La Patrinoj'' (1900). oleo sur kanvaso, 283.2 x 362.7&nbsp;cm., Musée du Petit Palais, Parizo Dosiero:Eugène_Carrière_-_The_Contemplator_-_1946.283_-_Cleveland_Museum_of_Art.tiff|alternative=The Contemplator (1901), oil on canvas, 33.6 x 41 cm., Cleveland Museum of Art, Cleveland, Ohio| ''La Kontemplatoro'' (1901), oleo sur kanvaso, 33,6 x 41&nbsp;cm., Klevlanda Muzeo de Arto, Klevlando, Ohio Dosiero:Eugène_Carrière_-_Landscape_in_the_Orne_-_67.025_-_Rhode_Island_School_of_Design_Museum.jpg|alternative=Landscape in the Orne (c. 1901), oil on prepared paper mounted on canvas, 32.7 x 41.3 cm., Museum of Art, Rhode Island School of Design, Providence| ''Pejzaĝo en la Orne'' (ĉ. 1901), oleo sur preta papero muntita sur kanvaso, 32,7 x 41,3&nbsp;cm., Muzeo de Arto, Rod-Insula Lernejo de Dezajno, Providenco </gallery> === Portretoj kaj figuroj === <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Eugène_Carrière_-_Portrait_of_a_Boy_-_1956.341_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|alternative=Portrait of a Boy (1886), oil on canvas, cm., Art Institute of Chicago| ''Portreto de knabo'' (1886), oleo sur kanvaso, cm., Arta Instituto de Ĉikago Dosiero:Eugène_Carrière,_Paul_Verlaine_(1890),_oil_on_canvas,_149.8x_121.9_cm.,_Musée_du_Louvre,_Paris.jpg|alternative=Paul Verlaine (1890), oil on canvas, 149.8x 121.9 cm., Musée du Louvre, Paris| ''Paul Verlaine'' (1890), oleo sur kanvaso, 149.8x 121.9&nbsp;cm., Muzeo de Luvro, Parizo Dosiero:Eugène_Carrière_-_Portrait_of_Paul_Gauguin_-_1957.5.1_-_Yale_University_Art_Gallery.jpg|alternative=Portrait of Paul Gauguin (1891), oil on canvas, Yale University Art Gallery, New Haven| ''Portreto de Paul Gauguin'' (1891), oleo sur kanvaso, Yale University Art Gallery, New Haven Dosiero:Woman_Leaning_on_a_Table,_by_Eugene_Carriere.jpg|alternative=Woman Leaning on a Table (1893), oil on canvas, 65 x 54.3 cm., The Hermitage, Saint Petersburg| ''Virino klinanta sur tablo'' (1893), oleo sur kanvaso, 65 x 54.3&nbsp;cm., La Ermitejo, Sankt-Peterburgo Dosiero:Femme_regardant_-_Eugène_Carrière.jpg|alternative=Woman Looking (date unknown), oil on canvas, 81 x 65,3 cm., Museo Nacional de Bellas Artes, Buenos Aires| ''Virino rigardanta'' (dato nekonata), oleo sur kanvaso, 81 x 65,3&nbsp;cm., Museo Nacional de Bellas Artes, Bonaero Dosiero:Eugène_Carrière_-_Two_Women_-_73.40_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|alternative=Two Women (c. 1895), oil on canvas, Minneapolis Institute of Art, Minneapolis| ''Du virinoj'' (ĉ. 1895), oleo sur kanvaso, Minneapolis Institute of Art, Minneapolis Dosiero:Eugène_Carrière_Girl_with_her_Hair_Down_Thielska_72.tif|alternative=Girl with Her Hair Down (1900–05), dimensions unknown, Thiel Gallery, Stockholm| ''Knabino kun hararo malfermita'' (1900–05), dimensioj nekonataj, Thiel-Galerio, Stokholmo Dosiero:Eugène_Carriere,_Arsène_Carriere,_1899-1900,_NGA_177785.jpg|alternative=Arsène Carriere (1899-1900), oil on canvas, 55.56 × 46.36 cm., National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Arsène Carriere'' (1899-1900), oleo sur kanvaso, 55,56 × 46,36&nbsp;cm., Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Zelfportret_-_Eugene_Carriere_-_Museum_voor_Schone_Kunsten_Gent_-_1_(cropped).jpg|alternative=Self-portrait (1887), oil on canvas, 33 x 40cm., Museum of Fine Arts, Ghent| ''Memportreto'' (1887), oleo sur kanvaso, 33 x 40cm., Muzeo de Belartoj, Gento </gallery> === Presaĵoj kaj grafikaĵoj === <gallery mode="packed" heights="130"> Dosiero:Eugène_Carrière_-_Newborn_in_a_Bonnet_(Le_nouveau-né_au_bonnet_-_2009.495_-_Cleveland_Museum_of_Art.tif|alternative=Newborn in a Bonnet (1890), lithograph, 25.5 x 19.2 cm., Cleveland Museum of Art| ''Novnaskito en kapuĉo'' (1890), litografio, 25,5 x 19,2&nbsp;cm., Klevlanda Muzeo de Arto Dosiero:Eugène_Carrière,_Alphonse_Daudet,_1893,_NGA_47651.jpg|alternative=Alphonse Daudet (1893), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Alphonse Daudet'' (1893), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Carrière_-_Henri_Rochefort,_1949,0411.3187.jpg|alternative=Henri Rochefort (1896), lithograph, British Museum, London| ''Henri Rochefort'' (1896), litografio, Brita Muzeo, Londono Dosiero:Carrière_-_Portrait_of_Paul_Verlaine,_1938.1259.jpg|alternative=Paul Verlaine (1896), lithograph, 52 x 40.6 cm., Cleveland Museum of Art| ''Paul Verlaine'' (1896), litografio, 52 x 40,6&nbsp;cm., Klevlanda Muzeo de Arto Dosiero:Eugène_Carrière,_Pierre_Puvis_de_Chavannes,_1897,_NGA_57947.jpg|alternative=Puvis de Chavannes (1897), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Puvis de Chavannes'' (1897), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Eugène_Carrière,_Rodin,_1897,_NGA_52488.jpg|alternative=Rodin (1897), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Rodin'' (1897), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Eugène_Carrière,_Sleep,_1897,_NGA_5908.jpg|alternative=Sleep (1897), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Dormo'' (1897), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Carrière_-_Jean_Dolent,_1949,0411.3180.jpg|alternative=Jean Dolent (1898), lithograph, 22.9 x 17 cm., British Museum, London| ''Jean Dolent'' (1898), litografo, 22,9 x 17&nbsp;cm., Brita Muzeo, Londono Dosiero:Eugène_Carrière_Mlle_Marguerite_Carrière_Singing_Thielska_74.tiff|alternative=Mlle Marguerite Carrière Singing (1901), litograph, Thiel Gallery, Stockholm| ''Mlle Marguerite Carrière kantante'' (1901), litografio, Thiel Galerio, Stokholmo Dosiero:L'Aurore-Eugène_Carrière.jpg|alternative=Poster: Literary, Artistic, Aocial Aurore (1898), Bibliothèque Nationale de France| Afiŝo: ''Literatura, Arta, Aocial Aurore'' (1898), Bibliothèque Nationale de France </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Auguste Rodin]] * [[Paul Verlaine|Paŭlo Verlaine]] * [[Stéphane Mallarmé]] * Jean-Jacques Henner * La Blua Periodo de Picasso * Léonce Bénédite * [[Simbolismo (arto)|Simbolismo]] * [[Fin de siècle|Fino de jarcento]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20161228124100/http://www.kentfineart.net/exhibitions/eugene-carriere Eugène Carrière: Symbols of Creations Exhibition] ĉe Kent Fine Art, New York * [http://www.eugenecarriere.com Musée Virtuel Eugène Carrière] * Hollis, Richard. [https://www.theguardian.com/artanddesign/2006/aug/26/art.art "Ghostly realist"], ''The Guardian'', la 26-an de aŭgusto 2006 * [https://web.archive.org/web/20060108083533/http://www.beautyandruin.com/findesiecle/carriere.php Paintings at Beauty and Ruin] * [http://www.artcyclopedia.com/artists/carriere_eugene.html Paintings at Artcyclopedia] * [https://web.archive.org/web/20060926204317/http://www.hillstead.org/collection/paint_carriere.html Eugène Carrière at Hill-Stead Museum, Farmington, Connecticut] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Carriere, Eugene}} [[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo de Montparnasse]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]] [[Kategorio:Homoj de Seine-Saint-Denis]] gjq7acpy8oah4xo5px2w8gkpjlwjoh7 9413662 9413660 2026-06-26T05:08:08Z Sj1mor 12103 /* Fabriko */ 9413662 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, ĉirkaŭ 1893, oleo sur tolo}} '''Eugène Anatole Carrière''', franclingva prononco [øʒɛn anatɔl kaʁjɛʁ] (naskita la 18-an de januaro 1849 en [[Gournay-sur-Marne]] &#x2013; mortis la 27-an de marto 1906 en [[Parizo]]) estis franca [[Simbolismo (arto)|simbolista]] artisto de la [[Fin de siècle|fino de la jarcento]]. La pentraĵoj de Carrière estas plej konataj pro sia preskaŭ monokroma bruna paletro kaj sia etera, reveca kvalito. Li estis proksima amiko de [[Auguste Rodin]] kaj lia verko verŝajne influis la Bluan Periodon de [[Pablo Picasso]].<ref>{{Cite journal|last1=Rojas|first1=Carlos|last2=Marbán|first2=Dorothy|date=1993|title=Picasso and Tolstoy: On Life, Love and Death|url=http://www.jstor.org/stable/44364084|journal=The Comparatist|publisher=University of North Carolina Press|volume=17|pages=4–5|jstor=44364084}}</ref><ref>{{Cite web|last=Anonymous|date=2018-10-30|title=The Contemplator|url=https://www.clevelandart.org/art/1946.283|access-date=2021-12-27|website=Cleveland Museum of Art|language=en}}</ref> Li ankaŭ estis asociita kun tiaj verkistoj kiel [[Paul Verlaine]], [[Stéphane Mallarmé]] kaj Charles Morice. == Verkado == [[Dosiero:Eugène_Carrière_001.jpg|maldekstre|eta|''Patrineco (ĉ. 1890)'' Oleo sur kanvaso, ''49 × 64,5 cm'' , Hungara Nacia Galerio]] Carrière ĉefe preferis du temojn: bildigojn de patrinoj kun iliaj infanoj (patrina patrineco) kaj portretojn. Kiel nekonata pentristo en sia junaĝo, li ne povis pagi modelojn. Tio kontribuis al la fakto, ke multaj el liaj pentraĵoj prezentas membrojn de lia familio. Eugène Carrière estas konata pro la stilo, kiun li disvolvis fine de la 1880-aj jaroj. Ĉi tiu stilo konsistas el monokromataj, grizbrunaj pentraĵoj, en kiuj la ombraj trajtoj de homoj aperas el nebula, malhela medio. Tiel, liaj pentraĵoj kreas situaciojn de granda [[intimeco]]. La plej konata verko de Carrière estas portreto de la franca poeto [[Paul Verlaine]], sed li ankaŭ pentris portretojn de [[Georges Clemenceau]], [[Isadora Duncan]] kaj multaj aliaj famaj nuntempaj artistoj. == Efiko == [[Dosiero:CarrierePortraitVerlain.jpg|maldekstre|eta|''Portreto de Paul Verlaine'', oleo sur kanvaso, ''61 × 51'' cm, Musée d'Orsay]] [[Dosiero:Little_dartagnon_carriere.tif|eta|La kolorpaletro de mutaj brunoj kaj ruĝoj de ''Eta d'Artagnan'' estas tipa por la verkoj de Carrière meze de la 1880-aj jaroj. Eugène Carrière, ''Eta d'Artagnan'', ĉ. 1880–85, oleo sur kanvaso. Clark Art Institute]] Oni ofte supozas, ke [[Pablo Picasso]] estis influita de Carrière dum sia ''Blua Periodo''. Kvankam Picasso dediĉis pentraĵon al li, tio ne povas esti klare pruvita. Tre fama kaj populara dum sia vivo, Carrière iom fadis en obskurecon en la jardekoj post sia morto. Kvankam multaj elstaraj eŭropaj muzeoj ekspozicias liajn verkojn, li restas ombrita de pli famaj samtempuloj. En 2006, okaze de la centjariĝo de lia morto, renoviĝintaj klopodoj estis faritaj por revenigi la verkojn de Carrière al la publika atento, inkluzive de ekspozicio ĉe la [[Musée d'Orsay]], kiu gastigas la plej grandan kolekton de pentraĵoj de Carrière en la mondo. == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Eugène_Carrière_Priam.jpg|alternative=Priam at the Feet of Achilles (1876), oil on canvas, dimensions unknown, Musée des Beaux-Arts de Pau| ''Priamo ĉe la piedoj de Aĥilo'' (1876), oleo sur kanvaso, nekonataj dimensioj, Musée des Beaux-Arts de Pau Dosiero:Eugène_Carrière_(1849-1906)_-_Winding_Wool_(Les_Dévideuses)_-_L692_-_National_Gallery.jpg|alternative=Winding Wool (1887), oil on canvas, 99.5 x 87.6 cm., National Gallery, London| ''Volvante lanon'' (1887), oleo sur kanvaso, 99.5 x 87.6&nbsp;cm., Nacia Galerio, Londono Dosiero:Eugène_Carrière_Femme_de_dos_se_déshabillant.jpg|alternative=Woman from Behind Undressing (c. 1890–95), oil on canvas 46.5 x 38.5 cm., collection unknown| ''Virino de malantaŭe senvestiĝante'' (ĉ. 1890–95), oleo sur kanvaso 46,5 x 38,5&nbsp;cm., kolekto nekonata Dosiero:Eugène_Carrière,_The_Theater_of_Belleville_(1895),_oil_on_canvas,_220_x_490_cm.,_Musée_Rodin,_Paris.jpg|alternative=The Theater of Belleville (1895), oil on canvas, 220 x 490 cm., Musée Rodin, Paris| ''La Teatro de Belleville'' (1895), oleo sur kanvaso, 220 x 490&nbsp;cm., Muzeo Rodin, Parizo Dosiero:Eugène_Carrière,_Vierge_au_pied_de_la_Croix.jpg|alternative=Virgin at the Foot of the Cross (1897), oil on canvas, Strasbourg Museum of Modern Art| ''Virgulino ĉe la piedo de la Kruco'' (1897), oleo sur kanvaso, Muzeo de Moderna Arto de Strasburgo Dosiero:Her-mothers-kiss-eugene-carriere.jpg|alternative=Le Réveil, Her Mother's Kiss (1899), oil on canvas, 94 x 120 cm., Pushkin Museum, Moscow| ''Le Réveil, Her Mother's Kiss'' (1899), oleo sur kanvaso, 94 x 120&nbsp;cm., Puŝkina Muzeo, Moskvo Dosiero:EugeneCarriere3.jpg|alternative=The Mothers (1900). oil on canvas, 283.2 x 362.7 cm., Musée du Petit Palais, Paris| ''La Patrinoj'' (1900). oleo sur kanvaso, 283.2 x 362.7&nbsp;cm., Musée du Petit Palais, Parizo Dosiero:Eugène_Carrière_-_The_Contemplator_-_1946.283_-_Cleveland_Museum_of_Art.tiff|alternative=The Contemplator (1901), oil on canvas, 33.6 x 41 cm., Cleveland Museum of Art, Cleveland, Ohio| ''La Kontemplatoro'' (1901), oleo sur kanvaso, 33,6 x 41&nbsp;cm., Klevlanda Muzeo de Arto, Klevlando, Ohio Dosiero:Eugène_Carrière_-_Landscape_in_the_Orne_-_67.025_-_Rhode_Island_School_of_Design_Museum.jpg|alternative=Landscape in the Orne (c. 1901), oil on prepared paper mounted on canvas, 32.7 x 41.3 cm., Museum of Art, Rhode Island School of Design, Providence| ''Pejzaĝo en la Orne'' (ĉ. 1901), oleo sur preta papero muntita sur kanvaso, 32,7 x 41,3&nbsp;cm., Muzeo de Arto, Rod-Insula Lernejo de Dezajno, Providenco </gallery> === Portretoj kaj figuroj === <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Eugène_Carrière_-_Portrait_of_a_Boy_-_1956.341_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|alternative=Portrait of a Boy (1886), oil on canvas, cm., Art Institute of Chicago| ''Portreto de knabo'' (1886), oleo sur kanvaso, cm., Arta Instituto de Ĉikago Dosiero:Eugène_Carrière,_Paul_Verlaine_(1890),_oil_on_canvas,_149.8x_121.9_cm.,_Musée_du_Louvre,_Paris.jpg|alternative=Paul Verlaine (1890), oil on canvas, 149.8x 121.9 cm., Musée du Louvre, Paris| ''Paul Verlaine'' (1890), oleo sur kanvaso, 149.8x 121.9&nbsp;cm., Muzeo de Luvro, Parizo Dosiero:Eugène_Carrière_-_Portrait_of_Paul_Gauguin_-_1957.5.1_-_Yale_University_Art_Gallery.jpg|alternative=Portrait of Paul Gauguin (1891), oil on canvas, Yale University Art Gallery, New Haven| ''Portreto de Paul Gauguin'' (1891), oleo sur kanvaso, Yale University Art Gallery, New Haven Dosiero:Woman_Leaning_on_a_Table,_by_Eugene_Carriere.jpg|alternative=Woman Leaning on a Table (1893), oil on canvas, 65 x 54.3 cm., The Hermitage, Saint Petersburg| ''Virino klinanta sur tablo'' (1893), oleo sur kanvaso, 65 x 54.3&nbsp;cm., La Ermitejo, Sankt-Peterburgo Dosiero:Femme_regardant_-_Eugène_Carrière.jpg|alternative=Woman Looking (date unknown), oil on canvas, 81 x 65,3 cm., Museo Nacional de Bellas Artes, Buenos Aires| ''Virino rigardanta'' (dato nekonata), oleo sur kanvaso, 81 x 65,3&nbsp;cm., Museo Nacional de Bellas Artes, Bonaero Dosiero:Eugène_Carrière_-_Two_Women_-_73.40_-_Minneapolis_Institute_of_Arts.jpg|alternative=Two Women (c. 1895), oil on canvas, Minneapolis Institute of Art, Minneapolis| ''Du virinoj'' (ĉ. 1895), oleo sur kanvaso, Minneapolis Institute of Art, Minneapolis Dosiero:Eugène_Carrière_Girl_with_her_Hair_Down_Thielska_72.tif|alternative=Girl with Her Hair Down (1900–05), dimensions unknown, Thiel Gallery, Stockholm| ''Knabino kun hararo malfermita'' (1900–05), dimensioj nekonataj, Thiel-Galerio, Stokholmo Dosiero:Eugène_Carriere,_Arsène_Carriere,_1899-1900,_NGA_177785.jpg|alternative=Arsène Carriere (1899-1900), oil on canvas, 55.56 × 46.36 cm., National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Arsène Carriere'' (1899-1900), oleo sur kanvaso, 55,56 × 46,36&nbsp;cm., Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Zelfportret_-_Eugene_Carriere_-_Museum_voor_Schone_Kunsten_Gent_-_1_(cropped).jpg|alternative=Self-portrait (1887), oil on canvas, 33 x 40cm., Museum of Fine Arts, Ghent| ''Memportreto'' (1887), oleo sur kanvaso, 33 x 40cm., Muzeo de Belartoj, Gento </gallery> === Presaĵoj kaj grafikaĵoj === <gallery mode="packed" heights="130"> Dosiero:Eugène_Carrière_-_Newborn_in_a_Bonnet_(Le_nouveau-né_au_bonnet_-_2009.495_-_Cleveland_Museum_of_Art.tif|alternative=Newborn in a Bonnet (1890), lithograph, 25.5 x 19.2 cm., Cleveland Museum of Art| ''Novnaskito en kapuĉo'' (1890), litografio, 25,5 x 19,2&nbsp;cm., Klevlanda Muzeo de Arto Dosiero:Eugène_Carrière,_Alphonse_Daudet,_1893,_NGA_47651.jpg|alternative=Alphonse Daudet (1893), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Alphonse Daudet'' (1893), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Carrière_-_Henri_Rochefort,_1949,0411.3187.jpg|alternative=Henri Rochefort (1896), lithograph, British Museum, London| ''Henri Rochefort'' (1896), litografio, Brita Muzeo, Londono Dosiero:Carrière_-_Portrait_of_Paul_Verlaine,_1938.1259.jpg|alternative=Paul Verlaine (1896), lithograph, 52 x 40.6 cm., Cleveland Museum of Art| ''Paul Verlaine'' (1896), litografio, 52 x 40,6&nbsp;cm., Klevlanda Muzeo de Arto Dosiero:Eugène_Carrière,_Pierre_Puvis_de_Chavannes,_1897,_NGA_57947.jpg|alternative=Puvis de Chavannes (1897), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Puvis de Chavannes'' (1897), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Eugène_Carrière,_Rodin,_1897,_NGA_52488.jpg|alternative=Rodin (1897), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Rodin'' (1897), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Eugène_Carrière,_Sleep,_1897,_NGA_5908.jpg|alternative=Sleep (1897), lithograph, National Gallery of Art, Washington, D.C.| ''Dormo'' (1897), litografio, Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono Dosiero:Carrière_-_Jean_Dolent,_1949,0411.3180.jpg|alternative=Jean Dolent (1898), lithograph, 22.9 x 17 cm., British Museum, London| ''Jean Dolent'' (1898), litografo, 22,9 x 17&nbsp;cm., Brita Muzeo, Londono Dosiero:Eugène_Carrière_Mlle_Marguerite_Carrière_Singing_Thielska_74.tiff|alternative=Mlle Marguerite Carrière Singing (1901), litograph, Thiel Gallery, Stockholm| ''Mlle Marguerite Carrière kantante'' (1901), litografio, Thiel Galerio, Stokholmo Dosiero:L'Aurore-Eugène_Carrière.jpg|alternative=Poster: Literary, Artistic, Aocial Aurore (1898), Bibliothèque Nationale de France| Afiŝo: ''Literatura, Arta, Aocial Aurore'' (1898), Bibliothèque Nationale de France </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Auguste Rodin]] * [[Paul Verlaine|Paŭlo Verlaine]] * [[Stéphane Mallarmé]] * Jean-Jacques Henner * La Blua Periodo de Picasso * Léonce Bénédite * [[Simbolismo (arto)|Simbolismo]] * [[Fin de siècle|Fino de jarcento]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20161228124100/http://www.kentfineart.net/exhibitions/eugene-carriere Eugène Carrière: Symbols of Creations Exhibition] ĉe Kent Fine Art, New York * [http://www.eugenecarriere.com Musée Virtuel Eugène Carrière] * Hollis, Richard. [https://www.theguardian.com/artanddesign/2006/aug/26/art.art "Ghostly realist"], ''The Guardian'', la 26-an de aŭgusto 2006 * [https://web.archive.org/web/20060108083533/http://www.beautyandruin.com/findesiecle/carriere.php Paintings at Beauty and Ruin] * [http://www.artcyclopedia.com/artists/carriere_eugene.html Paintings at Artcyclopedia] * [https://web.archive.org/web/20060926204317/http://www.hillstead.org/collection/paint_carriere.html Eugène Carrière at Hill-Stead Museum, Farmington, Connecticut] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Carriere, Eugene}} [[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo de Montparnasse]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]] [[Kategorio:Homoj de Seine-Saint-Denis]] lgd9t2rw8b7pwjzlzkwop95od9qap7u 1 948081 9413661 2026-06-26T05:07:53Z Sj1mor 12103 /* Fontoj */ nova sekcio 9413661 wikitext text/x-wiki == Fontoj == Aldono de sekcioj Verkado kaj Efiko el la germana [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:07, 26 jun. 2026 (UTC) k24az93ir9xro2sd2om8jzetytpubnk 0 948082 9413666 2026-06-26T05:26:49Z Tirolischleioans 254019 Kreis novan paĝon kun "[[File:Fray Luis Bolaños.png|thumb|frato Luis Bolaños (1904)]] [[file:Ykua Bolaños.jpg|eta|Bolaños-fonto je Caazapá]] '''Luis de BOLAÑOS''' (naskiĝinta ĉ. 1550 je [[Marchena]], mortinta la {{Daton|11|10|1629}} en [[Bonaero]]) estis [[hispanio|hispana]] [[franciskanoj|franciskano]] kiu veninte en 1572 Amerikon kaj iniciatis la fondon de [[jezuitaj redukcioj|redukciojn]] en [[Paragvajo]]. Krome li verkis la unuajn gramatikon, vortaron kaj kateĥismon en la ..." 9413666 wikitext text/x-wiki [[File:Fray Luis Bolaños.png|thumb|frato Luis Bolaños (1904)]] [[file:Ykua Bolaños.jpg|eta|Bolaños-fonto je Caazapá]] '''Luis de BOLAÑOS''' (naskiĝinta ĉ. 1550 je [[Marchena]], mortinta la {{Daton|11|10|1629}} en [[Bonaero]]) estis [[hispanio|hispana]] [[franciskanoj|franciskano]] kiu veninte en 1572 Amerikon kaj iniciatis la fondon de [[jezuitaj redukcioj|redukciojn]] en [[Paragvajo]]. Krome li verkis la unuajn gramatikon, vortaron kaj kateĥismon en la [[gvarania lingvo|gvarania]].<ref>Johannes Meier: "Missionsgeschichtliches Symposion in Asunción (Paraguay) 1988" - ĉe: ''Zeitschrift für Missionswissenschaft,'' jarkolekto 73 (1989), p. 307–309, konkrete p. 308</ref> == Vivo == Kiel junulo li eniris la franciskanan konventon Sankta Eŭlalio situantan proksime de sia naskiĝurbo; li komencis tie ĉi teologiajn studojn kaj konsekriĝis diakono. Kiam vizitis ĉi konventon [[Alonso de San Buenaventura]] por varbi estontajn [[kristanigo|misiistojn]], Bolaños ekardis. Sen fini la studojn li decidis aniĝi al misiista grupo en 1572. Post sep monatajn daŭrinta transveturo li atingis la marbordon brazilan. Li akompanis la ekspedicion de konkistadoro [[Juan Ortiz de Zárate]] venonte en februaro 1575 al [[Asunciono]], kie ekis lia misiista agado. Dekon da jaroj li senlace helpis al Alonso de San Buenaventura kaj ordiniĝis sacerdoto en 1575 fare de la [[dominikanoj|dominikana]] episkopo Alonso Guerra. Unu el la ĉefaj malfacilaĵoj de kristanigo en Latina Ameriko estis la nomada vivmaniero de la indiĝenoj. Post malhelpi tion Bolaños elpensis kreon de setlejojn por ili nomatajn ''reducciones''. Por la celita homgrupego temis pri la unua paŝo je moderna civilizo. Tie lerneblis krome fundamentoj de kristana kredo, skribado, legado kaj metioj. Krome estis paciĝoj de antaŭaj kvereloj kaj stabiligo demografia. La unua tia setlejo estis Altos ([[Departemento Cordillera]]) kiu fondiĝis de li en 1580. Sekvis redukcioj je Ypané, Guarambaré, Atyrá, Tobatí, Itá, Yaguarón kaj [[Caazapá]] (ĉiuj ĉi en nuna Paragvajo); en la nuna [[Argentino]] troviĝas la eksaj redukcioj de Itatí kaj Baradero. Aparta ŝato de Bolaños estas je Caazapá pro lia laŭdira igo de miraklo tie. Nur poste transprenis la [[jezuitoj]] la iamam franciskanaj fondadoj. ====Filologece==== [[file:Pater noster & Ave Maria in Guaraní (Luis de Bolaños).jpg|eta|la preĝoj [[Patro nia]] kaj [[Ave Maria]] en la gvarania; tradukis Luis de Bolaños]] Alia malfacilaĵo estis lingvaj barieroj; post ellerno de la gvarania, Bolaños elfaris gramatikon kaj vortaron ege utilajn por la tuta misiistaro. Kun la samordenano [[Gabriel de la Anunciación]] li tradukis la t.n. kateĥismon de [[Limo]] (1583) en la gvaranian. Ĉe la sinodo de Asunción en 1603 la ĉi tiu kateĥismo estis deklarita oficiala por la tuta regiono de la [[Plata-Rivero]]. Oni utiligis ĝin ĝis la 18-a jarcento en la kristanigaj centroj de la franciskanoj kaj jezuitoj. En 1618 Bolaños retiriĝis an la Franciskan Klostron de Bonaero. Ĝiaj ostoj restis ĝis 1979 en ĉi monaĥejo kiam enure la tuto estis transigita al la kirko Sankta Francisko de Asunciono. En 2007, dum procesio okaze de la 400-a datreveno urbofondiĝa, la urno estis publika kondukata tra la urbo Caazapá. == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat}} *[http://www.franciscanos.org/enciclopedia/lbolanos.html Bolaños je ''Enciclopedia Franciscana''] *[https://pueblosoriginarios.com/biografias/bolanos.html informoj je ''pueblosoriginarios.com''] *[https://web.ua.es/es/histrad/documentos/biografias/luis-bolanos.pdf honorigo fare de la Alakanta Universitato] (PDF) *Margarita Durán Estrago: [http://www.portalguarani.com/632_margarita_duran_estrago/17594_presencia_franciscana_en_el_paraguay_1538_1824__2005__por_margarita_duran_estrago_.html ''Presencia franciscana en el Paraguay (1538-1824)''] *[https://books.google.de/books?id=3tYkDwAAQBAJ&pg=PA149&lpg=PA149&dq=juan+ortiz+de+Z%C3%A1rate+luis+de+bolanos&source=bl&ots=vx07dSAfFN&sig=ACfU3U2Jxca_wAhbaAqaxpSFTcLLxa9NHQ&hl=de&sa=X&ved=2ahUKEwixjfKwgfffAhVGXSwKHczlDR8Q6AEwEXoECFsQAQ#v=onepage&q=juan%20ortiz%20de%20Z%C3%A1rate%20luis%20de%20bolanos&f=false ''The Demographics of Colonization in Paraguay''] - Guarani Linguistics in the 21st Century, p. 149 == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Bolanos, Luis de}} [[Kategorio:Misiistoj]] [[Kategorio:Hispanaj franciskanoj]] [[Kategorio:Hispanaj filologoj]] [[Kategorio:Gvarania lingvo]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1550]] [[Kategorio:Mortintoj en 1629]] 0c9ucow3m14nf4bft6eob6hh4jdkqsq 9413667 9413666 2026-06-26T05:27:24Z Tirolischleioans 254019 9413667 wikitext text/x-wiki [[File:Fray Luis Bolaños.png|thumb|frato Luis Bolaños (1904)]] [[file:Ykua Bolaños.jpg|eta|Bolaños-fonto je Caazapá]] '''Luis de BOLAÑOS''' (naskiĝinta ĉ. 1550 je [[Marchena]], mortinta la {{Daton|11|10|1629}} en [[Bonaero]]) estis [[hispanio|hispana]] [[franciskanoj|franciskano]] kiu veninte en 1572 Amerikon kaj iniciatis la fondon de [[jezuitaj redukcionoj|redukcionojn]] en [[Paragvajo]]. Krome li verkis la unuajn gramatikon, vortaron kaj kateĥismon en la [[gvarania lingvo|gvarania]].<ref>Johannes Meier: "Missionsgeschichtliches Symposion in Asunción (Paraguay) 1988" - ĉe: ''Zeitschrift für Missionswissenschaft,'' jarkolekto 73 (1989), p. 307–309, konkrete p. 308</ref> == Vivo == Kiel junulo li eniris la franciskanan konventon Sankta Eŭlalio situantan proksime de sia naskiĝurbo; li komencis tie ĉi teologiajn studojn kaj konsekriĝis diakono. Kiam vizitis ĉi konventon [[Alonso de San Buenaventura]] por varbi estontajn [[kristanigo|misiistojn]], Bolaños ekardis. Sen fini la studojn li decidis aniĝi al misiista grupo en 1572. Post sep monatajn daŭrinta transveturo li atingis la marbordon brazilan. Li akompanis la ekspedicion de konkistadoro [[Juan Ortiz de Zárate]] venonte en februaro 1575 al [[Asunciono]], kie ekis lia misiista agado. Dekon da jaroj li senlace helpis al Alonso de San Buenaventura kaj ordiniĝis sacerdoto en 1575 fare de la [[dominikanoj|dominikana]] episkopo Alonso Guerra. Unu el la ĉefaj malfacilaĵoj de kristanigo en Latina Ameriko estis la nomada vivmaniero de la indiĝenoj. Post malhelpi tion Bolaños elpensis kreon de setlejojn por ili nomatajn ''reducciones''. Por la celita homgrupego temis pri la unua paŝo je moderna civilizo. Tie lerneblis krome fundamentoj de kristana kredo, skribado, legado kaj metioj. Krome estis paciĝoj de antaŭaj kvereloj kaj stabiligo demografia. La unua tia setlejo estis Altos ([[Departemento Cordillera]]) kiu fondiĝis de li en 1580. Sekvis redukcionoj je Ypané, Guarambaré, Atyrá, Tobatí, Itá, Yaguarón kaj [[Caazapá]] (ĉiuj ĉi en nuna Paragvajo); en la nuna [[Argentino]] troviĝas la eksaj redukcionoj de Itatí kaj Baradero. Aparta ŝato de Bolaños estas je Caazapá pro lia laŭdira igo de miraklo tie. Nur poste transprenis la [[jezuitoj]] la iamam franciskanaj fondadoj. ====Filologece==== [[file:Pater noster & Ave Maria in Guaraní (Luis de Bolaños).jpg|eta|la preĝoj [[Patro nia]] kaj [[Ave Maria]] en la gvarania; tradukis Luis de Bolaños]] Alia malfacilaĵo estis lingvaj barieroj; post ellerno de la gvarania, Bolaños elfaris gramatikon kaj vortaron ege utilajn por la tuta misiistaro. Kun la samordenano [[Gabriel de la Anunciación]] li tradukis la t.n. kateĥismon de [[Limo]] (1583) en la gvaranian. Ĉe la sinodo de Asunción en 1603 la ĉi tiu kateĥismo estis deklarita oficiala por la tuta regiono de la [[Plata-Rivero]]. Oni utiligis ĝin ĝis la 18-a jarcento en la kristanigaj centroj de la franciskanoj kaj jezuitoj. En 1618 Bolaños retiriĝis an la Franciskan Klostron de Bonaero. Ĝiaj ostoj restis ĝis 1979 en ĉi monaĥejo kiam enure la tuto estis transigita al la kirko Sankta Francisko de Asunciono. En 2007, dum procesio okaze de la 400-a datreveno urbofondiĝa, la urno estis publika kondukata tra la urbo Caazapá. == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat}} *[http://www.franciscanos.org/enciclopedia/lbolanos.html Bolaños je ''Enciclopedia Franciscana''] *[https://pueblosoriginarios.com/biografias/bolanos.html informoj je ''pueblosoriginarios.com''] *[https://web.ua.es/es/histrad/documentos/biografias/luis-bolanos.pdf honorigo fare de la Alakanta Universitato] (PDF) *Margarita Durán Estrago: [http://www.portalguarani.com/632_margarita_duran_estrago/17594_presencia_franciscana_en_el_paraguay_1538_1824__2005__por_margarita_duran_estrago_.html ''Presencia franciscana en el Paraguay (1538-1824)''] *[https://books.google.de/books?id=3tYkDwAAQBAJ&pg=PA149&lpg=PA149&dq=juan+ortiz+de+Z%C3%A1rate+luis+de+bolanos&source=bl&ots=vx07dSAfFN&sig=ACfU3U2Jxca_wAhbaAqaxpSFTcLLxa9NHQ&hl=de&sa=X&ved=2ahUKEwixjfKwgfffAhVGXSwKHczlDR8Q6AEwEXoECFsQAQ#v=onepage&q=juan%20ortiz%20de%20Z%C3%A1rate%20luis%20de%20bolanos&f=false ''The Demographics of Colonization in Paraguay''] - Guarani Linguistics in the 21st Century, p. 149 == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Bolanos, Luis de}} [[Kategorio:Misiistoj]] [[Kategorio:Hispanaj franciskanoj]] [[Kategorio:Hispanaj filologoj]] [[Kategorio:Gvarania lingvo]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1550]] [[Kategorio:Mortintoj en 1629]] ohf140bqsq8vqm93x5a4uzhl7q7nqlz 9413668 9413667 2026-06-26T05:27:41Z Tirolischleioans 254019 9413668 wikitext text/x-wiki [[File:Fray Luis Bolaños.png|thumb|frato Luis Bolaños (1904)]] [[file:Ykua Bolaños.jpg|eta|Bolaños-fonto je Caazapá]] '''Luis de BOLAÑOS''' (naskiĝinta ĉ. 1550 je [[Marchena]], mortinta la {{Daton|11|10|1629}} en [[Bonaero]]) estis [[hispanio|hispana]] [[franciskanoj|franciskano]] kiu veninte en 1572 Amerikon kaj iniciatis la fondon de [[jezuitaj redukcionoj|redukcionojn]] en [[Paragvajo]]. Krome li verkis la unuajn gramatikon, vortaron kaj kateĥismon en la [[gvarania lingvo|gvarania]].<ref>Johannes Meier: "Missionsgeschichtliches Symposion in Asunción (Paraguay) 1988" - ĉe: ''Zeitschrift für Missionswissenschaft,'' jarkolekto 73 (1989), p. 307–309, konkrete p. 308</ref> == Vivo == Kiel junulo li eniris la franciskanan konventon Sankta Eŭlalio situantan proksime de sia naskiĝurbo; li komencis tie ĉi teologiajn studojn kaj konsekriĝis diakono. Kiam vizitis ĉi konventon [[Alonso de San Buenaventura]] por varbi estontajn [[kristanigo|misiistojn]], Bolaños ekardis. Sen fini la studojn li decidis aniĝi al misiista grupo en 1572. Post sep monatajn daŭrinta transveturo li atingis la marbordon brazilan. Li akompanis la ekspedicion de konkistadoro [[Juan Ortiz de Zárate]] venonte en februaro 1575 al [[Asunciono]], kie ekis lia misiista agado. Dekon da jaroj li senlace helpis al Alonso de San Buenaventura kaj ordiniĝis sacerdoto en 1575 fare de la [[dominikanoj|dominikana]] episkopo Alonso Guerra. Unu el la ĉefaj malfacilaĵoj de kristanigo en Latina Ameriko estis la nomada vivmaniero de la indiĝenoj. Post malhelpi tion Bolaños elpensis kreon de setlejojn por ili nomatajn ''reducciones''. Por la celita homgrupego temis pri la unua paŝo je moderna civilizo. Tie lerneblis krome fundamentoj de kristana kredo, skribado, legado kaj metioj. Krome estis paciĝoj de antaŭaj kvereloj kaj stabiligo demografia. La unua tia setlejo estis Altos ([[Departemento Cordillera]]) kiu fondiĝis de li en 1580. Sekvis redukcionoj je Ypané, Guarambaré, Atyrá, Tobatí, Itá, Yaguarón kaj [[Caazapá]] (ĉiuj ĉi en nuna Paragvajo); en la nuna [[Argentino]] troviĝas la eksaj redukcionoj de Itatí kaj Baradero. Aparta ŝato de Bolaños estas je Caazapá pro lia laŭdira igo de miraklo tie. Nur poste transprenis la [[jezuitoj]] la iamam franciskanaj fondadoj. ====Filologece==== [[file:Pater noster & Ave Maria in Guaraní (Luis de Bolaños).jpg|eta|la preĝoj [[Patro nia]] kaj [[Ave Maria]] en la gvarania; tradukis Luis de Bolaños]] Alia malfacilaĵo estis lingvaj barieroj; post ellerno de la gvarania, Bolaños elfaris gramatikon kaj vortaron ege utilajn por la tuta misiistaro. Kun la samordenano [[Gabriel de la Anunciación]] li tradukis la t.n. kateĥismon de [[Limo]] (1583) en la gvaranian. Ĉe la sinodo de Asunción en 1603 la ĉi tiu kateĥismo estis deklarita oficiala por la tuta regiono de la [[Plata-Rivero]]. Oni utiligis ĝin ĝis la 18-a jarcento en la kristanigaj centroj de la franciskanoj kaj jezuitoj. En 1618 Bolaños retiriĝis an la Franciskan Klostron de Bonaero. Ĝiaj ostoj restis ĝis 1979 en ĉi monaĥejo kiam enure la tuto estis transigita al la kirko Sankta Francisko de Asunciono. En 2007, dum procesio okaze de la 400-a datreveno urbofondiĝa, la urno estis publika kondukata tra la urbo Caazapá. == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat}} *[http://www.franciscanos.org/enciclopedia/lbolanos.html Bolaños je ''Enciclopedia Franciscana''] *[https://pueblosoriginarios.com/biografias/bolanos.html informoj je ''pueblosoriginarios.com''] *[https://web.ua.es/es/histrad/documentos/biografias/luis-bolanos.pdf honorigo fare de la Alakanta Universitato] (PDF) *Margarita Durán Estrago: [http://www.portalguarani.com/632_margarita_duran_estrago/17594_presencia_franciscana_en_el_paraguay_1538_1824__2005__por_margarita_duran_estrago_.html ''Presencia franciscana en el Paraguay (1538-1824)''] *[https://books.google.de/books?id=3tYkDwAAQBAJ&pg=PA149&lpg=PA149&dq=juan+ortiz+de+Z%C3%A1rate+luis+de+bolanos&source=bl&ots=vx07dSAfFN&sig=ACfU3U2Jxca_wAhbaAqaxpSFTcLLxa9NHQ&hl=de&sa=X&ved=2ahUKEwixjfKwgfffAhVGXSwKHczlDR8Q6AEwEXoECFsQAQ#v=onepage&q=juan%20ortiz%20de%20Z%C3%A1rate%20luis%20de%20bolanos&f=false ''The Demographics of Colonization in Paraguay''] - Guarani Linguistics in the 21st Century, p. 149 == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Bolanos, Luis de}} [[Kategorio:Misiistoj]] [[Kategorio:Hispanaj franciskanoj]] [[Kategorio:Hispanaj filologoj]] [[Kategorio:Gvarania lingvo]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1550]] [[Kategorio:Mortintoj en 1629]] jv183slhs59onb2knckrmpu7twnj8dt 9413699 9413668 2026-06-26T06:14:55Z Tirolischleioans 254019 9413699 wikitext text/x-wiki [[File:Fray Luis Bolaños.png|thumb|frato Luis Bolaños (1904)]] [[file:Ykua Bolaños.jpg|eta|Bolaños-fonto je Caazapá]] '''Luis de BOLAÑOS''' (naskiĝinta ĉ. 1550 je [[Marchena]], mortinta la {{Daton|11|10|1629}} en [[Bonaero]]) estis [[hispanio|hispana]] [[franciskanoj|franciskano]] kiu veninte en 1572 Amerikon kaj iniciatis la fondon de [[jezuitaj redukcionoj|redukcionojn]] en [[Paragvajo]]. Krome li verkis la unuajn gramatikon, vortaron kaj kateĥismon en la [[gvarania lingvo|gvarania]].<ref>Johannes Meier: "Missionsgeschichtliches Symposion in Asunción (Paraguay) 1988" - ĉe: ''Zeitschrift für Missionswissenschaft,'' jarkolekto 73 (1989), p. 307–309, konkrete p. 308</ref> == Vivo == Kiel junulo li eniris la franciskanan konventon Sankta Eŭlalio situantan proksime de sia naskiĝurbo; li komencis tie ĉi teologiajn studojn kaj konsekriĝis diakono. Kiam vizitis ĉi konventon [[Alonso de San Buenaventura]] por varbi estontajn [[kristanigo|misiistojn]], Bolaños ekardis. Sen fini la studojn li decidis aniĝi al misiista grupo en 1572. Post sep monatajn daŭrinta transveturo li atingis la marbordon brazilan. Li akompanis la ekspedicion de konkistadoro [[Juan Ortiz de Zárate]] venonte en februaro 1575 al [[Asunciono]], kie ekis lia misiista agado. Dekon da jaroj li senlace helpis al Alonso de San Buenaventura kaj ordiniĝis sacerdoto en 1575 fare de la [[dominikanoj|dominikana]] episkopo Alonso Guerra. Unu el la ĉefaj malfacilaĵoj de kristanigo en Latina Ameriko estis la nomada vivmaniero de la indiĝenoj. Post malhelpi tion Bolaños elpensis kreon de setlejojn por ili nomatajn ''reducciones''. Por la celita homgrupego temis pri la unua paŝo je moderna civilizo. Tie lerneblis krome fundamentoj de kristana kredo, skribado, legado kaj metioj. Krome estis paciĝoj de antaŭaj kvereloj kaj stabiligo demografia. La unua tia setlejo estis Altos ([[Departemento Cordillera]]) kiu fondiĝis de li en 1580. Sekvis redukcionoj je Ypané, Guarambaré, Atyrá, Tobatí, Itá, Yaguarón kaj [[Caazapá]] (ĉiuj ĉi en nuna Paragvajo); en la nuna [[Argentino]] troviĝas la eksaj redukcionoj de Itatí kaj Baradero. Aparta ŝato de Bolaños estas je Caazapá pro lia laŭdira igo de miraklo tie. Nur poste transprenis la [[jezuitoj]] la iamam franciskanaj fondadoj. ====Filologece==== [[file:Pater noster & Ave Maria in Guaraní (Luis de Bolaños).jpg|eta|la preĝoj [[Patro nia]] kaj [[Ave Maria]] en la gvarania; tradukis Luis de Bolaños]] Alia malfacilaĵo estis lingvaj barieroj; post ellerno de la gvarania, Bolaños elfaris gramatikon kaj vortaron ege utilajn por la tuta misiistaro. Kun la samordenano [[Gabriel de la Anunciación]] li tradukis la t.n. kateĥismon de [[Limo]] (1583) en la gvaranian. Ĉe la sinodo de Asunción en 1603 la ĉi tiu kateĥismo estis deklarita oficiala por la tuta regiono de la [[Plata-Rivero]]. Oni utiligis ĝin ĝis la 18-a jarcento en la kristanigaj centroj de la franciskanoj kaj jezuitoj. En 1618 Bolaños retiriĝis an la Franciskan Klostron de Bonaero. Ĝiaj ostoj restis ĝis 1979 en ĉi monaĥejo kiam enure la tuto estis transigita al la kirko Sankta Francisko de Asunciono. En 2007, dum procesio okaze de la 400-a datreveno urbofondiĝa, la urno estis publika kondukata tra la urbo Caazapá. == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat}} *[http://www.franciscanos.org/enciclopedia/lbolanos.html Bolaños je ''Enciclopedia Franciscana''] *[https://pueblosoriginarios.com/biografias/bolanos.html informoj je ''pueblosoriginarios.com''] *[https://web.ua.es/es/histrad/documentos/biografias/luis-bolanos.pdf honorigo fare de la Alakanta Universitato] (PDF) *Margarita Durán Estrago: [http://www.portalguarani.com/632_margarita_duran_estrago/17594_presencia_franciscana_en_el_paraguay_1538_1824__2005__por_margarita_duran_estrago_.html ''Presencia franciscana en el Paraguay (1538-1824)''] *[https://books.google.de/books?id=3tYkDwAAQBAJ&pg=PA149&lpg=PA149&dq=juan+ortiz+de+Z%C3%A1rate+luis+de+bolanos&source=bl&ots=vx07dSAfFN&sig=ACfU3U2Jxca_wAhbaAqaxpSFTcLLxa9NHQ&hl=de&sa=X&ved=2ahUKEwixjfKwgfffAhVGXSwKHczlDR8Q6AEwEXoECFsQAQ#v=onepage&q=juan%20ortiz%20de%20Z%C3%A1rate%20luis%20de%20bolanos&f=false ''The Demographics of Colonization in Paraguay''] - Guarani Linguistics in the 21st Century, p. 149 == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Bolanos, Luis de}} [[Kategorio:Katolikaj misiistoj]] [[Kategorio:Hispanaj franciskanoj]] [[Kategorio:Hispanaj filologoj]] [[Kategorio:Gvarania lingvo]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1550]] [[Kategorio:Mortintoj en 1629]] 8806q1beepki445v786p0l6e9v1h4cl 9413705 9413699 2026-06-26T06:17:03Z Tirolischleioans 254019 9413705 wikitext text/x-wiki [[File:Fray Luis Bolaños.png|thumb|frato Luis Bolaños (1904)]] [[file:Ykua Bolaños.jpg|eta|Bolaños-fonto je Caazapá]] '''Luis de BOLAÑOS''' (naskiĝinta ĉ. 1550 je [[Marchena]], mortinta la {{Daton|11|10|1629}} en [[Bonaero]]) estis [[hispanio|hispana]] [[franciskanoj|franciskano]] kiu veninte en 1572 Amerikon kaj iniciatis la fondon de [[jezuitaj redukcionoj|redukcionojn]] en [[Paragvajo]]. Krome li verkis la unuajn gramatikon, vortaron kaj kateĥismon en la [[gvarania lingvo|gvarania]].<ref>Johannes Meier: "Missionsgeschichtliches Symposion in Asunción (Paraguay) 1988" - ĉe: ''Zeitschrift für Missionswissenschaft,'' jarkolekto 73 (1989), p. 307–309, konkrete p. 308</ref> == Vivo == Kiel junulo li eniris la franciskanan konventon Sankta Eŭlalio situantan proksime de sia naskiĝurbo; li komencis tie ĉi teologiajn studojn kaj konsekriĝis diakono. Kiam vizitis ĉi konventon [[Alonso de San Buenaventura]] por varbi estontajn [[kristanigo|misiistojn]], Bolaños ekardis. Sen fini la studojn li decidis aniĝi al misiista grupo en 1572. Post sep monatajn daŭrinta transveturo li atingis la marbordon brazilan. Li akompanis la ekspedicion de konkistadoro [[Juan Ortiz de Zárate]] venonte en februaro 1575 al [[Asunciono]], kie ekis lia misiista agado. Dekon da jaroj li senlace helpis al Alonso de San Buenaventura kaj ordiniĝis sacerdoto en 1575 fare de la [[dominikanoj|dominikana]] episkopo Alonso Guerra. Unu el la ĉefaj malfacilaĵoj de kristanigo en Latina Ameriko estis la nomada vivmaniero de la indiĝenoj. Post malhelpi tion Bolaños elpensis kreon de setlejojn por ili nomatajn ''reducciones''. Por la celita homgrupego temis pri la unua paŝo je moderna civilizo. Tie lerneblis krome fundamentoj de kristana kredo, skribado, legado kaj metioj. Krome estis paciĝoj de antaŭaj kvereloj kaj stabiligo demografia. La unua tia setlejo estis Altos ([[Departemento Cordillera]]) kiu fondiĝis de li en 1580. Sekvis redukcionoj je Ypané, Guarambaré, Atyrá, Tobatí, Itá, Yaguarón kaj [[Caazapá]] (ĉiuj ĉi en nuna Paragvajo); en la nuna [[Argentino]] troviĝas la eksaj redukcionoj de Itatí kaj Baradero. Aparta ŝato de Bolaños estas je Caazapá pro lia laŭdira igo de miraklo tie. Nur poste transprenis la [[jezuitoj]] la iamam franciskanaj fondadoj. ====Filologece==== [[file:Pater noster & Ave Maria in Guaraní (Luis de Bolaños).jpg|eta|la preĝoj [[Patro nia]] kaj [[Ave Maria]] en la gvarania; tradukis Luis de Bolaños]] Alia malfacilaĵo estis lingvaj barieroj; post ellerno de la gvarania, Bolaños elfaris gramatikon kaj vortaron ege utilajn por la tuta misiistaro. Kun la samordenano [[Gabriel de la Anunciación]] li tradukis la t.n. kateĥismon de [[Limo]] (1583) en la gvaranian. Ĉe la sinodo de Asunción en 1603 la ĉi tiu kateĥismo estis deklarita oficiala por la tuta regiono de la [[Plata-Rivero]]. Oni utiligis ĝin ĝis la 18-a jarcento en la kristanigaj centroj de la franciskanoj kaj jezuitoj. En 1618 Bolaños retiriĝis an la Franciskan Klostron de Bonaero. Ĝiaj ostoj restis ĝis 1979 en ĉi monaĥejo kiam enure la tuto estis transigita al la kirko Sankta Francisko de Asunciono. En 2007, dum procesio okaze de la 400-a datreveno urbofondiĝa, la urno estis publika kondukata tra la urbo Caazapá. == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat}} *[http://www.franciscanos.org/enciclopedia/lbolanos.html Bolaños je ''Enciclopedia Franciscana''] *[https://pueblosoriginarios.com/biografias/bolanos.html informoj je ''pueblosoriginarios.com''] *[https://web.ua.es/es/histrad/documentos/biografias/luis-bolanos.pdf honorigo fare de la Alakanta Universitato] (PDF) *Margarita Durán Estrago: [http://www.portalguarani.com/632_margarita_duran_estrago/17594_presencia_franciscana_en_el_paraguay_1538_1824__2005__por_margarita_duran_estrago_.html ''Presencia franciscana en el Paraguay (1538-1824)''] *[https://books.google.de/books?id=3tYkDwAAQBAJ&pg=PA149&lpg=PA149&dq=juan+ortiz+de+Z%C3%A1rate+luis+de+bolanos&source=bl&ots=vx07dSAfFN&sig=ACfU3U2Jxca_wAhbaAqaxpSFTcLLxa9NHQ&hl=de&sa=X&ved=2ahUKEwixjfKwgfffAhVGXSwKHczlDR8Q6AEwEXoECFsQAQ#v=onepage&q=juan%20ortiz%20de%20Z%C3%A1rate%20luis%20de%20bolanos&f=false ''The Demographics of Colonization in Paraguay''] - Guarani Linguistics in the 21st Century, p. 149 == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Bolanos, Luis de}} [[Kategorio:Katolikaj misiistoj]] [[Kategorio:Hispanaj franciskanoj]] [[Kategorio:Hispanaj filologoj]] [[Kategorio:Gvarania lingvo]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1550]] [[Kategorio:Mortintoj en 1629]] [[kategorio:Hispanaj pastroj]] hag0lbhw6lsagtnpx0639nu5s243jni 9413706 9413705 2026-06-26T06:18:07Z Tirolischleioans 254019 /* Vivo */ 9413706 wikitext text/x-wiki [[File:Fray Luis Bolaños.png|thumb|frato Luis Bolaños (1904)]] [[file:Ykua Bolaños.jpg|eta|Bolaños-fonto je Caazapá]] '''Luis de BOLAÑOS''' (naskiĝinta ĉ. 1550 je [[Marchena]], mortinta la {{Daton|11|10|1629}} en [[Bonaero]]) estis [[hispanio|hispana]] [[franciskanoj|franciskano]] kiu veninte en 1572 Amerikon kaj iniciatis la fondon de [[jezuitaj redukcionoj|redukcionojn]] en [[Paragvajo]]. Krome li verkis la unuajn gramatikon, vortaron kaj kateĥismon en la [[gvarania lingvo|gvarania]].<ref>Johannes Meier: "Missionsgeschichtliches Symposion in Asunción (Paraguay) 1988" - ĉe: ''Zeitschrift für Missionswissenschaft,'' jarkolekto 73 (1989), p. 307–309, konkrete p. 308</ref> == Vivo == Kiel junulo li eniris la franciskanan konventon Sankta Eŭlalio situantan proksime de sia naskiĝurbo; li komencis tie ĉi teologiajn studojn kaj konsekriĝis diakono. Kiam vizitis ĉi konventon [[Alonso de San Buenaventura]] por varbi estontajn [[kristanigo|misiistojn]], Bolaños ekardis. Sen fini la studojn li decidis aniĝi al misiista grupo en 1572. Post sep monatajn daŭrinta transveturo li atingis la marbordon brazilan. Li akompanis la ekspedicion de konkistadoro [[Juan Ortiz de Zárate]] venonte en februaro 1575 al [[Asunciono]], kie ekis lia misiista agado. Dekon da jaroj li senlace helpis al Alonso de San Buenaventura kaj ordiniĝis sacerdoto en 1575 fare de la [[dominikanoj|dominikana]] episkopo Alonso Guerra. Unu el la ĉefaj malfacilaĵoj de kristanigo en Latina Ameriko estis la nomada vivmaniero de la indiĝenoj. Post malhelpi tion Bolaños elpensis kreon de setlejojn por ili nomatajn ''reducciones''. Por la celita homgrupego temis pri la unua paŝo je moderna civilizo. Tie lerneblis krome fundamentoj de kristana kredo, skribado, legado kaj metioj. Krome estis paciĝoj de antaŭaj kvereloj kaj stabiligo demografia. La unua tia setlejo estis Altos ([[Departemento Cordillera]]) kiu fondiĝis de li en 1580. Sekvis redukcionoj je Ypané, Guarambaré, Atyrá, Tobatí, Itá, Yaguarón kaj [[Caazapá]] (ĉiuj ĉi en nuna Paragvajo); en la nuna [[Argentino]] troviĝas la eksaj redukcionoj de Itatí kaj Baradero. Aparta ŝato de Bolaños estas je Caazapá pro lia laŭdira igo de miraklo tie. Nur poste transprenis la [[jezuitoj]] la iamajn franciskanajn fonditaĵojn. ====Filologece==== [[file:Pater noster & Ave Maria in Guaraní (Luis de Bolaños).jpg|eta|la preĝoj [[Patro nia]] kaj [[Ave Maria]] en la gvarania; tradukis Luis de Bolaños]] Alia malfacilaĵo estis lingvaj barieroj; post ellerno de la gvarania, Bolaños elfaris gramatikon kaj vortaron ege utilajn por la tuta misiistaro. Kun la samordenano [[Gabriel de la Anunciación]] li tradukis la t.n. kateĥismon de [[Limo]] (1583) en la gvaranian. Ĉe la sinodo de Asunción en 1603 la ĉi tiu kateĥismo estis deklarita oficiala por la tuta regiono de la [[Plata-Rivero]]. Oni utiligis ĝin ĝis la 18-a jarcento en la kristanigaj centroj de la franciskanoj kaj jezuitoj. En 1618 Bolaños retiriĝis an la Franciskan Klostron de Bonaero. Ĝiaj ostoj restis ĝis 1979 en ĉi monaĥejo kiam enure la tuto estis transigita al la kirko Sankta Francisko de Asunciono. En 2007, dum procesio okaze de la 400-a datreveno urbofondiĝa, la urno estis publika kondukata tra la urbo Caazapá. == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat}} *[http://www.franciscanos.org/enciclopedia/lbolanos.html Bolaños je ''Enciclopedia Franciscana''] *[https://pueblosoriginarios.com/biografias/bolanos.html informoj je ''pueblosoriginarios.com''] *[https://web.ua.es/es/histrad/documentos/biografias/luis-bolanos.pdf honorigo fare de la Alakanta Universitato] (PDF) *Margarita Durán Estrago: [http://www.portalguarani.com/632_margarita_duran_estrago/17594_presencia_franciscana_en_el_paraguay_1538_1824__2005__por_margarita_duran_estrago_.html ''Presencia franciscana en el Paraguay (1538-1824)''] *[https://books.google.de/books?id=3tYkDwAAQBAJ&pg=PA149&lpg=PA149&dq=juan+ortiz+de+Z%C3%A1rate+luis+de+bolanos&source=bl&ots=vx07dSAfFN&sig=ACfU3U2Jxca_wAhbaAqaxpSFTcLLxa9NHQ&hl=de&sa=X&ved=2ahUKEwixjfKwgfffAhVGXSwKHczlDR8Q6AEwEXoECFsQAQ#v=onepage&q=juan%20ortiz%20de%20Z%C3%A1rate%20luis%20de%20bolanos&f=false ''The Demographics of Colonization in Paraguay''] - Guarani Linguistics in the 21st Century, p. 149 == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Bolanos, Luis de}} [[Kategorio:Katolikaj misiistoj]] [[Kategorio:Hispanaj franciskanoj]] [[Kategorio:Hispanaj filologoj]] [[Kategorio:Gvarania lingvo]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1550]] [[Kategorio:Mortintoj en 1629]] [[kategorio:Hispanaj pastroj]] suq90rxe71jfxrptjxi29ij9e5qlcix 0 948083 9413673 2026-06-26T05:53:42Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1357942915|Pompeo Batoni]]" 9413673 wikitext text/x-wiki '''Pompeo Girolamo BATONI''' (naskiĝis la 25-an de januaro 1708 en [[Luko (Italio)|Luko]] - mortis la 4-an de februaro 1787 en [[Romo]]) estis itala pentristo, kiu montris solidan teknikan scion en sia portretverko kaj en siaj multaj [[Alegorio|alegoriaj]] kaj mitologiaj bildoj. La granda nombro da eksterlandaj vizitantoj vojaĝantaj tra [[Italio]] kaj atingantaj [[Romo|Romon]] dum sia " [[Grand Tour|Grandioza Turneo]] " igis la artiston specialiĝi pri portretoj. Batoni gajnis internacian famon plejparte danke al siaj klientoj, plejparte britaj kaj anglo-irlandaj sinjoroj, kiujn li portretis, ofte kun famaj italaj pejzaĝoj en la fono. Tiaj Grand Tour-portretoj de Batoni estis en britaj privataj kolektoj, tiel certigante la popularecon de la ĝenro en [[Britio (insulo)|Britio]]. Unu generacion poste, Siro [[Joshua Reynolds]] daŭrigos ĉi tiun tradicion kaj fariĝus la ĉefa angla portretisto. Kvankam Batoni estis konsiderata la plej bona itala pentristo de sia tempo, nuntempaj kronikoj mencias lian rivalecon kun [[Anton Raphael Mengs]]. Aldone al artamantaj nobeloj, inter la subjektoj de Batoni estis la reĝoj kaj reĝinoj de Pollando, Portugalio kaj Prusio; la [[Sankta Romia Imperiestro|Sanktaj Romiaj Imperiestroj]] [[Jozefo la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Jozefo la 2-a]] kaj [[Leopoldo la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Leopoldo la 2-a]] (fakto kiu gajnis al li noblan dignon); la papoj [[Benedikto la 14-a]], [[Klemento la 13-a]] kaj [[Pio la 6-a]], [[Karolo Teodoro (Palatinato kaj Bavario)|la elektisto Karlo Teodoro de Bavario]]; kaj multaj pli. Li ankaŭ ricevis multajn komisiojn por [[Altarero|retabloj]] por preĝejoj (ekzemple en Romo, [[Breŝo]], [[Luko (Italio)|Luko]] kaj [[Parmo]]) same kiel por mitologiaj kaj alegoriaj temoj. La stilo de Batoni inspiriĝis kaj enkorpigis elementojn de la klasika antikveco, la franca [[rokoko]], [[Bolonjo|la bolonja]] [[klasikismo]], kaj la verkojn de artistoj kiel [[Nicolas Poussin]], [[Claude Lorrain]], kaj precipe [[Rafaelo]]. Kiel tia, Pompeo Batoni estas konsiderata antaŭulo de [[Novklasikismo|la novklasikismo]]. [[Dosiero:Lucca_-_Busto_e_lapide_sulla_casa_natale_di_Pompeo_Batoni.JPG|maldekstra|eta|160x160ra|Busto sur la muro de la naskiĝloko de Batoni]] == Galerio == === Portretoj === <gallery mode="packed" heights="154"> Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_-_Portrait_of_Cardinal_Prospero_Colonna_di_Sciarra_-_Walters_371205.jpg|''Kardinal Prospero Colonna di Sciarra'', {{Ĉirkaŭ|1750}}, [[Walters Art Museum]], Mount Vernon, Baltimore Dosiero:William_Legge,_Second_Earl_of_Dartmouth,_by_Pompeo_Batoni,_about_1752-1756,_oil_on_canvas,_view_1_-_Hood_Museum_of_Art_-_DSC09096.JPG|''William Legge, 2nd Earl of Dartmouth'', {{Ĉirkaŭ|1752}}, Hood Museum of Art, [[Kolegio Dartmouth|Dartmouth College]] Dosiero:Frederick_North,_2nd_Earl_of_Guilford_(1753).jpg|''Portrait of Lord North'', 1753, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery, London]] Dosiero:JohnRolleWalterByPompeoBatoni.jpg|''John Rolle Walter'', {{Ĉirkaŭ|1753}}, Royal Albert Memorial Museum, [[Exeter]] Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_(1708_-_1787)_-_Brustbildnis_des_Papstes_Clemens_XIII._-_GK_1041_-_Museumslandschaft_Hessen_Kassel.jpg|''[[Klemento la 13-a|Clement XIII]]'', {{Ĉirkaŭ|1758}}, Gemäldegalerie Alte Meister, [[Kaselo|Kassel]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Portrait_of_Richard_Milles_-_1758.jpg|''Portrait of Richard Milles'', 1758, [[Nacia Galerio (Londono)|National Gallery]], [[Londono|London]] Dosiero:Portrait_of_Sir_John_Armytage_(1732-58)_2nd_Bart_of_Kirklees,_1758.jpg|''John Armytage, 2nd Baronet'', 1758, [[Privata kolekto|private collection]] Dosiero:Wyndham_Knatchbull-Wyndham.jpg|''Siro Wyndham Knatchbull-Wyndham, 6th Bt'', {{Ĉirkaŭ|1758}}, [[Los-Anĝeles-Kantona Muzeo de Arto|Los Angeles County Museum of Art]] Dosiero:Portrait_of_a_Man_in_a_Blue_Suit.jpg|''Portrait of a man in a blue suit'', {{Ĉirkaŭ|1760}}, Dallas Museum of Art Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Portrait_of_Charles_Crowle.jpg|''Charles Crowle'', 1762, [[Luvro|Louvre]], [[Parizo|Paris]] Dosiero:Portrait_de_Sir_Humphry_Morice_Pompeo_Batoni.png|''Portrait of Humphry Morice'', {{Ĉirkaŭ|1762}}, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery, London]] Dosiero:The_Cardinal_de_Rochechouart_(Jean_François_Joseph_de_Rochechouart)_wearing_the_Sash_of_the_Order_of_the_Holy_Spirit_in_1762_by_Pompeo_Batoni.jpg|''Cardinal Jean-François-Joseph de Rochechouart'', 1762, Saint Louis Art Museum, [[Sankta Luiso|Saint Louis]], Dosiero:Pompeo_Batoni_001.jpg|''John Montagu, Marquess of Monthermer'', 1764, Boughton House, [[Northamptonshire]] Dosiero:Pompeo_Batoni_(1708-1787)_-_David_Garrick_-_WA1845.61_-_Ashmolean_Museum.jpg|''Portrait of David Garrick'', 1764, [[Muzeo Ashmolean|Ashmolean Museum]], [[Oksfordo|Oxford]] Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_(Lucca_1708-Rome_1787)_-_Edward,_Duke_of_York_(1739-1767)_-_RCIN_405034_-_Royal_Collection.jpg|''Portrait of the Duke of York'', 1764 Dosiero:Alexander_Gordon,_4th_Duke_of_Gordon00.jpg|''Alexander, 4th Duke of Gordon'', 1764, [[Skota Nacia Portretgalerio|Scottish National Portrait Gallery]], [[Edinburgo|Edinburgh]] Dosiero:LBoccherini.jpg|''[[Luigi Boccherini]]'', c. 1764–67, [[Nacia Galerio de Viktorio|National Gallery of Victoria]], [[Melburno|Melbourne]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Retrato_de_D._Manuel_de_Roda_-_Google_Art_Project.jpg|''Manuel de Roda'', {{Ĉirkaŭ|1765}}, [[Reĝa Akademio de Belaj Artoj de Sankta Fernando|Real Academia de Bellas Artes de San Fernando]], [[Madrido|Madrid]] Dosiero:Pompeo_Batoni_(1708-1787)_-_Colonel_William_Gordon_(1736–1816)_-_84.16_-_Fyvie_Castle.jpg|''Portrait of William Gordon'', 1766, Fyvie Castle, Fyvie Dosiero:Philip_Metcalfe_by_Pompeo_Batoni.jpg|''Philip Metcalfe'', 1766–67, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery]], [[Londono|London]] File:Portrait_of_the_Duke_of_Brunswick_(Batoni).png|''Portrait of the Duke of Brunswick'', 1767, Herzog Anton Ulrich Museum, [[Braunschweig|Brunswick]] Dosiero:Lady_Mary_Fox,_Pompeo_Batoni,_c._1767.jpg|''Lady Mary Fox, later Baroness Holland'', 1767 Dosiero:William_Cavendish_5th_Duke_of_Devonshire.jpg|''Portrait of the Duke of Devonshire'', 1768, Chatsworth House, [[Derbyshire]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Sir_Gregory_Page-Turner_-_WGA1508.jpg|''Siro Gregory Page-Turner, 3rd Baronet'', {{Ĉirkaŭ|1768}}, [[Privata kolekto|private collection]] Dosiero:SirWilliamFitzherbert1748.jpg|''Siro William FitzHerbert, 1st Baronet'', {{Ĉirkaŭ|1768}}, Tissington Hall, [[Derbyshire]] Dosiero:Pompeo_Batoni_002.jpg|''Emperor Joseph II and Grand Duke Pietro Leopoldo of Tuscany'', 1769, [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum]], [[Vieno|Vienna]] Dosiero:Portrait_of_George_James,_1st_Marquess_of_Cholmondeley_by_Batoni,_Pompeo_Girolamo.jpg|''George, 1st Marquess of Cholmondeley'', 1772, Houghton Hall, [[Norfolk (Anglio)|Norfolk]] Dosiero:Batoni_Thomas_Estcourt_Brown_Library.jpg|''Thomas Estcourt, Esquire'', 1772, [[Universitato Brown|Brown University]], [[Providence (Rod-Insulo)|Providence, Rhode Island]] Dosiero:Portrait_de_John_Scott_Pompeo_Batoni.png|alternative=Portrait of a Man, 1774, National Portrait Gallery, London|<nowiki><i id="mwAuc">Portrait of a Man</i></nowiki>, 1774, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery, London]] Dosiero:Thomas_Kerrich_(1748-1828),_by_Pompeo_Batoni.jpg|''Reverend Thomas Kerrich'', {{Ĉirkaŭ|1774}} Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Ritratto_di_Papa_Pio_VI_(National_Gallery_of_Ireland).jpg|''[[Pio la 6-a|Pope Pius VI]]'', 1775, [[Nacia Galerio de Irlando|National Gallery of Ireland]], [[Dublino|Dublin]] Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_-_Don_José_Moñino_y_Redondo,_Conde_de_Floridablanca_-_1974.386_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|''[[Grafo Floridablanca|José Moñino, 1st Count of Floridablanca]]'', 1776, [[Arta Instituto de Ĉikago|Art Institute of Chicago]] Dosiero:Batoni_-_Francis_Basset,_1st_Baron_de_Dunstanville.jpg|''Portrait of Francis Basset'' on the [[Grand Tour]] in Rome, 1778, [[Prado-Muzeo|Prado Museum]] Dosiero:5th_earl_shaftesbury.jpg|''Anthony Ashley-Cooper, 5th Earl of Shaftesbury'', 1782, St Giles House, Wimborne St Giles, [[Dorset]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Ritratto_della_contessa_Maria_Benedetta_di_San_Martino.jpg|''Countess Maria Benedetta di San Martino'', 1785, [[Muzeo Thyssen-Bornemisza|Thyssen-Bornemisza Museum]] Dosiero:Leonardo_Leo.png|''[[Leonardo Leo]]'', 18th century, Naples Conservatory of Music Dosiero:Portrait_of_Stephen_Beckingham_(1730_or_1731-1813)_(by_Pompeo_Batoni).jpg|''Portrait of Stephen Beckingham'', 1752 </gallery> === Aliaj temoj === <gallery mode="packed" heights="164"> Dosiero:Batoni_Gabrielli_Madonna_Rome.jpg|alternative=Madonna enthroned with Child and Saints of the Gabrielli di Gubbio family, 1732, San Gregorio Magno al Celio, Rome| ''Madono surtronigita kun Infano kaj Sanktuloj de la familio Gabrielli di Gubbio'', 1732, San Gregorio Magno al Celio, [[Romo]] Dosiero:Accademia_-_Madonna_in_trono_e_santi_di_Pompeo_Batoni.jpg|alternative=Madonna enthroned with Child and Saints of the Gabrielli di Gubbio family, 1736, Gallerie dell'Accademia, Venice| ''Madono surtronigita kun Infano kaj Sanktuloj de la Gabrielli di Gubbio-familio'', 1736, [[Galerio de la Akademio de Venecio|Gallerie dell'Accademia]], [[Venecio]] Dosiero:Basilissa_Julian.jpg|alternative=Christ with Saints Julian and Basilissa, Celsus and Marcionilla, 1736–8, J. Paul Getty Museum, Los Angeles| ''[[Jesuo Kristo|Kristo]] kun Sanktuloj Julian kaj Basilisa, Celsus kaj Marcionilla'', 1736-8, [[J. Paul Getty Museum]], [[Los-Anĝeleso]] Dosiero:1740_Batoni_Allegorie_der_Künste_anagoria.JPG|alternative=Allegory of the Arts, 1740, Städelsches Kunstinstitut, Frankfurt| Alegorio de la Artoj, 1740, [[Muzeo Städel|Städelsches Kunstinstitut]], [[Frankfurto ĉe Majno|Frankfurto]] Dosiero:SacredHeartBatoni.jpg|alternative=Sacred Heart of Jesus, 1767, Church of the Gesù, Rome| ''Sankta Koro de Jesuo'', 1767, Preĝejo de la Gesù, [[Romo]] Dosiero:Samson_and_Delilah_Pompeo_Girolamo_Batoni.JPG|alternative=Samson and Delilah, 1766, Detroit Institute of Arts, Detroit| ''[[Ŝimŝono|Samsono]] kaj Dalila'', 1766, [[Detrojta Instituto de Artoj]], [[Detrojto]] Dosiero:Hermitagebatoniholyfamily.jpg|alternative=The Holy Family with St Elizabeth and the Infant St John the Baptist, 1777, Hermitage Museum, St Petersburg| ''La Sankta Familio kun Sankta Elizabeto kaj la Bebo Sankta Johano la Baptisto'', 1777, [[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]], [[Sankt-Peterburgo]] Dosiero:Pompeobatoni-sagradafam.jpg|alternative=The Sacred Family, ca. 1763, Capitoline Museums, Rome| ''La Sankta Familio'', ĉ. 1763, [[Kapitolaj Muzeoj]], Romo Dosiero:Batoni_Apollo_and_two_Muses.png|alternative=Apollo and two Muses, 1741, King John III Palace Museum, Wilanów, Warsaw| ''Apolono kaj du Muzoj'', 1741, Palaca Muzeo de Reĝo Johano la 3-a, Wilanów, [[Varsovio]] Dosiero:The_infant_Hercules_strangling_serpents_in_his_cradle_-_Pompeo_Batoni_(1743).jpg|alternative=The infant Hercules strangling serpents in his cradle, 1743, Palazzo Pitti, Florence| La bebo Heraklo strangolanta serpentojn en sia lulilo, 1743, Palazzo Pitti, Florenco Dosiero:1756_Batoni_Marriage_of_Cupid_and_Psyche_anagoria.JPG|alternative=Marriage of Cupid and Psyche, 1756, Berlin State Museums| ''Geedziĝo de Kupido kaj Psiĥo'', 1756, Berlinaj Ŝtataj Muzeoj Dosiero:Martirio_de_Santa_Lucía_Pompeo_Girolamo_Batoni.jpg|alternative=Martyrdom of Saint Lucía, 1759, Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, Madrid| ''Martirio de Sankta Lucio'', 1759, [[Reĝa Akademio de Belaj Artoj de Sankta Fernando|Real Academia de Bellas Artes de San Fernando]], [[Madrido]] Dosiero:Batoni_Diana_and_Cupid.jpg|alternative=Diana and Cupid, 1761, Metropolitan Museum of Art, New York| ''Diana kaj Kupido'', 1761, [[Metropola Muzeo de Arto]], [[Novjorko]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Continenza_di_Scipione_(c.1771).jpg|alternative=The Continence of Scipio, 1771, Hermitage Museum, Saint Petersburg| ''La Kontinenco de Scipio'', 1771, [[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]], [[Sankt-Peterburgo]] Dosiero:Pompeo_Batoni_003.jpg|alternative=The Return of the Prodigal Son, 1773, Kunsthistorisches Museum Wien| [[Parabolo de la erarinta filo|La Reveno de la Malŝparema Filo]], 1773, [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum Wien]] </gallery> * [http://www.all-art.org/rococo/batoni1.html Pompeo Batoni in "A World History of Art"] ĉe all-art.org (ne sekura) * [https://web.archive.org/web/20150612223405/http://www.wilanow-palac.pl/apollo_and_two_muses.html Apollo and Two Muses] ĉe la Muzeo de la Palaco Wilanów * [http://www.npg.org.uk/live/search/person.asp?LinkID=mp06659&role=art UK National Portrait Gallery] bildoj de Frederick North, 2-a Grafo de Guilford, Augustus Fitzroy, 3-a Duko de Grafton, kaj Philip Metcalfe. * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59328/rec/1 ''Europe in the age of enlightenment and revolution''], katalogo de la Bibliotekoj de la Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Batoni (vidu indekson) * [https://www.lovatti.eu/st/Pompeo-Batoni-death.htm ''Death and burial of the painter Pompeo Batoni (1708–1787)''], de Maurilio Lovatti  [[Kategorio:Italaj portretistoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 18-a jarcento]] eazthzyekuxfu41pr5g67mjehbbffsz 9413683 9413673 2026-06-26T06:00:58Z Sj1mor 12103 9413683 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Pompeo Girolamo BATONI''' (naskiĝis la 25-an de januaro 1708 en [[Luko (Italio)|Luko]] - mortis la 4-an de februaro 1787 en [[Romo]]) estis itala pentristo, kiu montris solidan teknikan scion en sia portretverko kaj en siaj multaj [[Alegorio|alegoriaj]] kaj mitologiaj bildoj. La granda nombro da eksterlandaj vizitantoj vojaĝantaj tra [[Italio]] kaj atingantaj [[Romo|Romon]] dum sia " [[Grand Tour|Grandioza Turneo]] " igis la artiston specialiĝi pri portretoj. Batoni gajnis internacian famon plejparte danke al siaj klientoj, plejparte britaj kaj anglo-irlandaj sinjoroj, kiujn li portretis, ofte kun famaj italaj pejzaĝoj en la fono. Tiaj Grand Tour-portretoj de Batoni estis en britaj privataj kolektoj, tiel certigante la popularecon de la ĝenro en [[Britio (insulo)|Britio]]. Unu generacion poste, Siro [[Joshua Reynolds]] daŭrigos ĉi tiun tradicion kaj fariĝus la ĉefa angla portretisto. Kvankam Batoni estis konsiderata la plej bona itala pentristo de sia tempo, nuntempaj kronikoj mencias lian rivalecon kun [[Anton Raphael Mengs]]. Aldone al artamantaj nobeloj, inter la subjektoj de Batoni estis la reĝoj kaj reĝinoj de Pollando, Portugalio kaj Prusio; la [[Sankta Romia Imperiestro|Sanktaj Romiaj Imperiestroj]] [[Jozefo la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Jozefo la 2-a]] kaj [[Leopoldo la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Leopoldo la 2-a]] (fakto kiu gajnis al li noblan dignon); la papoj [[Benedikto la 14-a]], [[Klemento la 13-a]] kaj [[Pio la 6-a]], [[Karolo Teodoro (Palatinato kaj Bavario)|la elektisto Karlo Teodoro de Bavario]]; kaj multaj pli. Li ankaŭ ricevis multajn komisiojn por [[Altarero|retabloj]] por preĝejoj (ekzemple en Romo, [[Breŝo]], [[Luko (Italio)|Luko]] kaj [[Parmo]]) same kiel por mitologiaj kaj alegoriaj temoj. La stilo de Batoni inspiriĝis kaj enkorpigis elementojn de la klasika antikveco, la franca [[rokoko]], [[Bolonjo|la bolonja]] [[klasikismo]], kaj la verkojn de artistoj kiel [[Nicolas Poussin]], [[Claude Lorrain]], kaj precipe [[Rafaelo]]. Kiel tia, Pompeo Batoni estas konsiderata antaŭulo de [[Novklasikismo|la novklasikismo]]. [[Dosiero:Lucca_-_Busto_e_lapide_sulla_casa_natale_di_Pompeo_Batoni.JPG|maldekstra|eta|160x160ra|Busto sur la muro de la naskiĝloko de Batoni]] == Galerio == === Portretoj === <gallery mode="packed" heights="154"> Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_-_Portrait_of_Cardinal_Prospero_Colonna_di_Sciarra_-_Walters_371205.jpg|''Kardinal Prospero Colonna di Sciarra'', {{Ĉirkaŭ|1750}}, [[Walters Art Museum]], Mount Vernon, Baltimore Dosiero:William_Legge,_Second_Earl_of_Dartmouth,_by_Pompeo_Batoni,_about_1752-1756,_oil_on_canvas,_view_1_-_Hood_Museum_of_Art_-_DSC09096.JPG|''William Legge, 2nd Earl of Dartmouth'', {{Ĉirkaŭ|1752}}, Hood Museum of Art, [[Kolegio Dartmouth|Dartmouth College]] Dosiero:Frederick_North,_2nd_Earl_of_Guilford_(1753).jpg|''Portrait of Lord North'', 1753, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery, London]] Dosiero:JohnRolleWalterByPompeoBatoni.jpg|''John Rolle Walter'', {{Ĉirkaŭ|1753}}, Royal Albert Memorial Museum, [[Exeter]] Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_(1708_-_1787)_-_Brustbildnis_des_Papstes_Clemens_XIII._-_GK_1041_-_Museumslandschaft_Hessen_Kassel.jpg|''[[Klemento la 13-a|Clement XIII]]'', {{Ĉirkaŭ|1758}}, Gemäldegalerie Alte Meister, [[Kaselo|Kassel]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Portrait_of_Richard_Milles_-_1758.jpg|''Portrait of Richard Milles'', 1758, [[Nacia Galerio (Londono)|National Gallery]], [[Londono|London]] Dosiero:Portrait_of_Sir_John_Armytage_(1732-58)_2nd_Bart_of_Kirklees,_1758.jpg|''John Armytage, 2nd Baronet'', 1758, [[Privata kolekto|private collection]] Dosiero:Wyndham_Knatchbull-Wyndham.jpg|''Siro Wyndham Knatchbull-Wyndham, 6th Bt'', {{Ĉirkaŭ|1758}}, [[Los-Anĝeles-Kantona Muzeo de Arto|Los Angeles County Museum of Art]] Dosiero:Portrait_of_a_Man_in_a_Blue_Suit.jpg|''Portrait of a man in a blue suit'', {{Ĉirkaŭ|1760}}, Dallas Museum of Art Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Portrait_of_Charles_Crowle.jpg|''Charles Crowle'', 1762, [[Luvro|Louvre]], [[Parizo|Paris]] Dosiero:Portrait_de_Sir_Humphry_Morice_Pompeo_Batoni.png|''Portrait of Humphry Morice'', {{Ĉirkaŭ|1762}}, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery, London]] Dosiero:The_Cardinal_de_Rochechouart_(Jean_François_Joseph_de_Rochechouart)_wearing_the_Sash_of_the_Order_of_the_Holy_Spirit_in_1762_by_Pompeo_Batoni.jpg|''Cardinal Jean-François-Joseph de Rochechouart'', 1762, Saint Louis Art Museum, [[Sankta Luiso|Saint Louis]], Dosiero:Pompeo_Batoni_001.jpg|''John Montagu, Marquess of Monthermer'', 1764, Boughton House, [[Northamptonshire]] Dosiero:Pompeo_Batoni_(1708-1787)_-_David_Garrick_-_WA1845.61_-_Ashmolean_Museum.jpg|''Portrait of David Garrick'', 1764, [[Muzeo Ashmolean|Ashmolean Museum]], [[Oksfordo|Oxford]] Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_(Lucca_1708-Rome_1787)_-_Edward,_Duke_of_York_(1739-1767)_-_RCIN_405034_-_Royal_Collection.jpg|''Portrait of the Duke of York'', 1764 Dosiero:Alexander_Gordon,_4th_Duke_of_Gordon00.jpg|''Alexander, 4th Duke of Gordon'', 1764, [[Skota Nacia Portretgalerio|Scottish National Portrait Gallery]], [[Edinburgo|Edinburgh]] Dosiero:LBoccherini.jpg|''[[Luigi Boccherini]]'', c. 1764–67, [[Nacia Galerio de Viktorio|National Gallery of Victoria]], [[Melburno|Melbourne]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Retrato_de_D._Manuel_de_Roda_-_Google_Art_Project.jpg|''Manuel de Roda'', {{Ĉirkaŭ|1765}}, [[Reĝa Akademio de Belaj Artoj de Sankta Fernando|Real Academia de Bellas Artes de San Fernando]], [[Madrido|Madrid]] Dosiero:Pompeo_Batoni_(1708-1787)_-_Colonel_William_Gordon_(1736–1816)_-_84.16_-_Fyvie_Castle.jpg|''Portrait of William Gordon'', 1766, Fyvie Castle, Fyvie Dosiero:Philip_Metcalfe_by_Pompeo_Batoni.jpg|''Philip Metcalfe'', 1766–67, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery]], [[Londono|London]] File:Portrait_of_the_Duke_of_Brunswick_(Batoni).png|''Portrait of the Duke of Brunswick'', 1767, Herzog Anton Ulrich Museum, [[Braunschweig|Brunswick]] Dosiero:Lady_Mary_Fox,_Pompeo_Batoni,_c._1767.jpg|''Lady Mary Fox, later Baroness Holland'', 1767 Dosiero:William_Cavendish_5th_Duke_of_Devonshire.jpg|''Portrait of the Duke of Devonshire'', 1768, Chatsworth House, [[Derbyshire]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Sir_Gregory_Page-Turner_-_WGA1508.jpg|''Siro Gregory Page-Turner, 3rd Baronet'', {{Ĉirkaŭ|1768}}, [[Privata kolekto|private collection]] Dosiero:SirWilliamFitzherbert1748.jpg|''Siro William FitzHerbert, 1st Baronet'', {{Ĉirkaŭ|1768}}, Tissington Hall, [[Derbyshire]] Dosiero:Pompeo_Batoni_002.jpg|''Emperor Joseph II and Grand Duke Pietro Leopoldo of Tuscany'', 1769, [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum]], [[Vieno|Vienna]] Dosiero:Portrait_of_George_James,_1st_Marquess_of_Cholmondeley_by_Batoni,_Pompeo_Girolamo.jpg|''George, 1st Marquess of Cholmondeley'', 1772, Houghton Hall, [[Norfolk (Anglio)|Norfolk]] Dosiero:Batoni_Thomas_Estcourt_Brown_Library.jpg|''Thomas Estcourt, Esquire'', 1772, [[Universitato Brown|Brown University]], [[Providence (Rod-Insulo)|Providence, Rhode Island]] Dosiero:Portrait_de_John_Scott_Pompeo_Batoni.png|alternative=Portrait of a Man, 1774, National Portrait Gallery, London|<nowiki><i id="mwAuc">Portrait of a Man</i></nowiki>, 1774, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery, London]] Dosiero:Thomas_Kerrich_(1748-1828),_by_Pompeo_Batoni.jpg|''Reverend Thomas Kerrich'', {{Ĉirkaŭ|1774}} Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Ritratto_di_Papa_Pio_VI_(National_Gallery_of_Ireland).jpg|''[[Pio la 6-a|Pope Pius VI]]'', 1775, [[Nacia Galerio de Irlando|National Gallery of Ireland]], [[Dublino|Dublin]] Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_-_Don_José_Moñino_y_Redondo,_Conde_de_Floridablanca_-_1974.386_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|''[[Grafo Floridablanca|José Moñino, 1st Count of Floridablanca]]'', 1776, [[Arta Instituto de Ĉikago|Art Institute of Chicago]] Dosiero:Batoni_-_Francis_Basset,_1st_Baron_de_Dunstanville.jpg|''Portrait of Francis Basset'' on the [[Grand Tour]] in Rome, 1778, [[Prado-Muzeo|Prado Museum]] Dosiero:5th_earl_shaftesbury.jpg|''Anthony Ashley-Cooper, 5th Earl of Shaftesbury'', 1782, St Giles House, Wimborne St Giles, [[Dorset]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Ritratto_della_contessa_Maria_Benedetta_di_San_Martino.jpg|''Countess Maria Benedetta di San Martino'', 1785, [[Muzeo Thyssen-Bornemisza|Thyssen-Bornemisza Museum]] Dosiero:Leonardo_Leo.png|''[[Leonardo Leo]]'', 18th century, Naples Conservatory of Music Dosiero:Portrait_of_Stephen_Beckingham_(1730_or_1731-1813)_(by_Pompeo_Batoni).jpg|''Portrait of Stephen Beckingham'', 1752 </gallery> === Aliaj temoj === <gallery mode="packed" heights="164"> Dosiero:Batoni_Gabrielli_Madonna_Rome.jpg|alternative=Madonna enthroned with Child and Saints of the Gabrielli di Gubbio family, 1732, San Gregorio Magno al Celio, Rome| ''Madono surtronigita kun Infano kaj Sanktuloj de la familio Gabrielli di Gubbio'', 1732, San Gregorio Magno al Celio, [[Romo]] Dosiero:Accademia_-_Madonna_in_trono_e_santi_di_Pompeo_Batoni.jpg|alternative=Madonna enthroned with Child and Saints of the Gabrielli di Gubbio family, 1736, Gallerie dell'Accademia, Venice| ''Madono surtronigita kun Infano kaj Sanktuloj de la Gabrielli di Gubbio-familio'', 1736, [[Galerio de la Akademio de Venecio|Gallerie dell'Accademia]], [[Venecio]] Dosiero:Basilissa_Julian.jpg|alternative=Christ with Saints Julian and Basilissa, Celsus and Marcionilla, 1736–8, J. Paul Getty Museum, Los Angeles| ''[[Jesuo Kristo|Kristo]] kun Sanktuloj Julian kaj Basilisa, Celsus kaj Marcionilla'', 1736-8, [[J. Paul Getty Museum]], [[Los-Anĝeleso]] Dosiero:1740_Batoni_Allegorie_der_Künste_anagoria.JPG|alternative=Allegory of the Arts, 1740, Städelsches Kunstinstitut, Frankfurt| Alegorio de la Artoj, 1740, [[Muzeo Städel|Städelsches Kunstinstitut]], [[Frankfurto ĉe Majno|Frankfurto]] Dosiero:SacredHeartBatoni.jpg|alternative=Sacred Heart of Jesus, 1767, Church of the Gesù, Rome| ''Sankta Koro de Jesuo'', 1767, Preĝejo de la Gesù, [[Romo]] Dosiero:Samson_and_Delilah_Pompeo_Girolamo_Batoni.JPG|alternative=Samson and Delilah, 1766, Detroit Institute of Arts, Detroit| ''[[Ŝimŝono|Samsono]] kaj Dalila'', 1766, [[Detrojta Instituto de Artoj]], [[Detrojto]] Dosiero:Hermitagebatoniholyfamily.jpg|alternative=The Holy Family with St Elizabeth and the Infant St John the Baptist, 1777, Hermitage Museum, St Petersburg| ''La Sankta Familio kun Sankta Elizabeto kaj la Bebo Sankta Johano la Baptisto'', 1777, [[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]], [[Sankt-Peterburgo]] Dosiero:Pompeobatoni-sagradafam.jpg|alternative=The Sacred Family, ca. 1763, Capitoline Museums, Rome| ''La Sankta Familio'', ĉ. 1763, [[Kapitolaj Muzeoj]], Romo Dosiero:Batoni_Apollo_and_two_Muses.png|alternative=Apollo and two Muses, 1741, King John III Palace Museum, Wilanów, Warsaw| ''Apolono kaj du Muzoj'', 1741, Palaca Muzeo de Reĝo Johano la 3-a, Wilanów, [[Varsovio]] Dosiero:The_infant_Hercules_strangling_serpents_in_his_cradle_-_Pompeo_Batoni_(1743).jpg|alternative=The infant Hercules strangling serpents in his cradle, 1743, Palazzo Pitti, Florence| La bebo Heraklo strangolanta serpentojn en sia lulilo, 1743, Palazzo Pitti, Florenco Dosiero:1756_Batoni_Marriage_of_Cupid_and_Psyche_anagoria.JPG|alternative=Marriage of Cupid and Psyche, 1756, Berlin State Museums| ''Geedziĝo de Kupido kaj Psiĥo'', 1756, Berlinaj Ŝtataj Muzeoj Dosiero:Martirio_de_Santa_Lucía_Pompeo_Girolamo_Batoni.jpg|alternative=Martyrdom of Saint Lucía, 1759, Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, Madrid| ''Martirio de Sankta Lucio'', 1759, [[Reĝa Akademio de Belaj Artoj de Sankta Fernando|Real Academia de Bellas Artes de San Fernando]], [[Madrido]] Dosiero:Batoni_Diana_and_Cupid.jpg|alternative=Diana and Cupid, 1761, Metropolitan Museum of Art, New York| ''Diana kaj Kupido'', 1761, [[Metropola Muzeo de Arto]], [[Novjorko]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Continenza_di_Scipione_(c.1771).jpg|alternative=The Continence of Scipio, 1771, Hermitage Museum, Saint Petersburg| ''La Kontinenco de Scipio'', 1771, [[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]], [[Sankt-Peterburgo]] Dosiero:Pompeo_Batoni_003.jpg|alternative=The Return of the Prodigal Son, 1773, Kunsthistorisches Museum Wien| [[Parabolo de la erarinta filo|La Reveno de la Malŝparema Filo]], 1773, [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum Wien]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.all-art.org/rococo/batoni1.html Pompeo Batoni in "A World History of Art"] ĉe all-art.org (ne sekura) * [https://web.archive.org/web/20150612223405/http://www.wilanow-palac.pl/apollo_and_two_muses.html Apollo and Two Muses] ĉe la Muzeo de la Palaco Wilanów * [http://www.npg.org.uk/live/search/person.asp?LinkID=mp06659&role=art UK National Portrait Gallery] bildoj de Frederick North, 2-a Grafo de Guilford, Augustus Fitzroy, 3-a Duko de Grafton, kaj Philip Metcalfe. * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59328/rec/1 ''Europe in the age of enlightenment and revolution''], katalogo de la Bibliotekoj de la Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Batoni (vidu indekson) * [https://www.lovatti.eu/st/Pompeo-Batoni-death.htm ''Death and burial of the painter Pompeo Batoni (1708–1787)''], de Maurilio Lovatti  {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Batoni, Pompeo}} [[Kategorio:Italaj portretistoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 18-a jarcento]] r6z8g3lkmr7vy3jjq2ukm01n4rnozlx 9413684 9413683 2026-06-26T06:02:41Z Sj1mor 12103 9413684 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto je 1765, oleo sur tolo}} '''Pompeo Girolamo BATONI''' (naskiĝis la 25-an de januaro 1708 en [[Luko (Italio)|Luko]] - mortis la 4-an de februaro 1787 en [[Romo]]) estis itala pentristo, kiu montris solidan teknikan scion en sia portretverko kaj en siaj multaj [[Alegorio|alegoriaj]] kaj mitologiaj bildoj. La granda nombro da eksterlandaj vizitantoj vojaĝantaj tra [[Italio]] kaj atingantaj [[Romo|Romon]] dum sia " [[Grand Tour|Grandioza Turneo]] " igis la artiston specialiĝi pri portretoj. Batoni gajnis internacian famon plejparte danke al siaj klientoj, plejparte britaj kaj anglo-irlandaj sinjoroj, kiujn li portretis, ofte kun famaj italaj pejzaĝoj en la fono. Tiaj Grand Tour-portretoj de Batoni estis en britaj privataj kolektoj, tiel certigante la popularecon de la ĝenro en [[Britio (insulo)|Britio]]. Unu generacion poste, Siro [[Joshua Reynolds]] daŭrigos ĉi tiun tradicion kaj fariĝus la ĉefa angla portretisto. Kvankam Batoni estis konsiderata la plej bona itala pentristo de sia tempo, nuntempaj kronikoj mencias lian rivalecon kun [[Anton Raphael Mengs]]. Aldone al artamantaj nobeloj, inter la subjektoj de Batoni estis la reĝoj kaj reĝinoj de Pollando, Portugalio kaj Prusio; la [[Sankta Romia Imperiestro|Sanktaj Romiaj Imperiestroj]] [[Jozefo la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Jozefo la 2-a]] kaj [[Leopoldo la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Leopoldo la 2-a]] (fakto kiu gajnis al li noblan dignon); la papoj [[Benedikto la 14-a]], [[Klemento la 13-a]] kaj [[Pio la 6-a]], [[Karolo Teodoro (Palatinato kaj Bavario)|la elektisto Karlo Teodoro de Bavario]]; kaj multaj pli. Li ankaŭ ricevis multajn komisiojn por [[Altarero|retabloj]] por preĝejoj (ekzemple en Romo, [[Breŝo]], [[Luko (Italio)|Luko]] kaj [[Parmo]]) same kiel por mitologiaj kaj alegoriaj temoj. La stilo de Batoni inspiriĝis kaj enkorpigis elementojn de la klasika antikveco, la franca [[rokoko]], [[Bolonjo|la bolonja]] [[klasikismo]], kaj la verkojn de artistoj kiel [[Nicolas Poussin]], [[Claude Lorrain]], kaj precipe [[Rafaelo]]. Kiel tia, Pompeo Batoni estas konsiderata antaŭulo de [[Novklasikismo|la novklasikismo]]. <!--[[Dosiero:Lucca_-_Busto_e_lapide_sulla_casa_natale_di_Pompeo_Batoni.JPG|maldekstra|eta|160x160ra|Busto sur la muro de la naskiĝloko de Batoni]]--> == Galerio == === Portretoj === <gallery mode="packed" heights="154"> Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_-_Portrait_of_Cardinal_Prospero_Colonna_di_Sciarra_-_Walters_371205.jpg|''Kardinal Prospero Colonna di Sciarra'', {{Ĉirkaŭ|1750}}, [[Walters Art Museum]], Mount Vernon, Baltimore Dosiero:William_Legge,_Second_Earl_of_Dartmouth,_by_Pompeo_Batoni,_about_1752-1756,_oil_on_canvas,_view_1_-_Hood_Museum_of_Art_-_DSC09096.JPG|''William Legge, 2nd Earl of Dartmouth'', {{Ĉirkaŭ|1752}}, Hood Museum of Art, [[Kolegio Dartmouth|Dartmouth College]] Dosiero:Frederick_North,_2nd_Earl_of_Guilford_(1753).jpg|''Portrait of Lord North'', 1753, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery, London]] Dosiero:JohnRolleWalterByPompeoBatoni.jpg|''John Rolle Walter'', {{Ĉirkaŭ|1753}}, Royal Albert Memorial Museum, [[Exeter]] Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_(1708_-_1787)_-_Brustbildnis_des_Papstes_Clemens_XIII._-_GK_1041_-_Museumslandschaft_Hessen_Kassel.jpg|''[[Klemento la 13-a|Clement XIII]]'', {{Ĉirkaŭ|1758}}, Gemäldegalerie Alte Meister, [[Kaselo|Kassel]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Portrait_of_Richard_Milles_-_1758.jpg|''Portrait of Richard Milles'', 1758, [[Nacia Galerio (Londono)|National Gallery]], [[Londono|London]] Dosiero:Portrait_of_Sir_John_Armytage_(1732-58)_2nd_Bart_of_Kirklees,_1758.jpg|''John Armytage, 2nd Baronet'', 1758, [[Privata kolekto|private collection]] Dosiero:Wyndham_Knatchbull-Wyndham.jpg|''Siro Wyndham Knatchbull-Wyndham, 6th Bt'', {{Ĉirkaŭ|1758}}, [[Los-Anĝeles-Kantona Muzeo de Arto|Los Angeles County Museum of Art]] Dosiero:Portrait_of_a_Man_in_a_Blue_Suit.jpg|''Portrait of a man in a blue suit'', {{Ĉirkaŭ|1760}}, Dallas Museum of Art Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Portrait_of_Charles_Crowle.jpg|''Charles Crowle'', 1762, [[Luvro|Louvre]], [[Parizo|Paris]] Dosiero:Portrait_de_Sir_Humphry_Morice_Pompeo_Batoni.png|''Portrait of Humphry Morice'', {{Ĉirkaŭ|1762}}, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery, London]] Dosiero:The_Cardinal_de_Rochechouart_(Jean_François_Joseph_de_Rochechouart)_wearing_the_Sash_of_the_Order_of_the_Holy_Spirit_in_1762_by_Pompeo_Batoni.jpg|''Cardinal Jean-François-Joseph de Rochechouart'', 1762, Saint Louis Art Museum, [[Sankta Luiso|Saint Louis]], Dosiero:Pompeo_Batoni_001.jpg|''John Montagu, Marquess of Monthermer'', 1764, Boughton House, [[Northamptonshire]] Dosiero:Pompeo_Batoni_(1708-1787)_-_David_Garrick_-_WA1845.61_-_Ashmolean_Museum.jpg|''Portrait of David Garrick'', 1764, [[Muzeo Ashmolean|Ashmolean Museum]], [[Oksfordo|Oxford]] Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_(Lucca_1708-Rome_1787)_-_Edward,_Duke_of_York_(1739-1767)_-_RCIN_405034_-_Royal_Collection.jpg|''Portrait of the Duke of York'', 1764 Dosiero:Alexander_Gordon,_4th_Duke_of_Gordon00.jpg|''Alexander, 4th Duke of Gordon'', 1764, [[Skota Nacia Portretgalerio|Scottish National Portrait Gallery]], [[Edinburgo|Edinburgh]] Dosiero:LBoccherini.jpg|''[[Luigi Boccherini]]'', c. 1764–67, [[Nacia Galerio de Viktorio|National Gallery of Victoria]], [[Melburno|Melbourne]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Retrato_de_D._Manuel_de_Roda_-_Google_Art_Project.jpg|''Manuel de Roda'', {{Ĉirkaŭ|1765}}, [[Reĝa Akademio de Belaj Artoj de Sankta Fernando|Real Academia de Bellas Artes de San Fernando]], [[Madrido|Madrid]] Dosiero:Pompeo_Batoni_(1708-1787)_-_Colonel_William_Gordon_(1736–1816)_-_84.16_-_Fyvie_Castle.jpg|''Portrait of William Gordon'', 1766, Fyvie Castle, Fyvie Dosiero:Philip_Metcalfe_by_Pompeo_Batoni.jpg|''Philip Metcalfe'', 1766–67, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery]], [[Londono|London]] File:Portrait_of_the_Duke_of_Brunswick_(Batoni).png|''Portrait of the Duke of Brunswick'', 1767, Herzog Anton Ulrich Museum, [[Braunschweig|Brunswick]] Dosiero:Lady_Mary_Fox,_Pompeo_Batoni,_c._1767.jpg|''Lady Mary Fox, later Baroness Holland'', 1767 Dosiero:William_Cavendish_5th_Duke_of_Devonshire.jpg|''Portrait of the Duke of Devonshire'', 1768, Chatsworth House, [[Derbyshire]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Sir_Gregory_Page-Turner_-_WGA1508.jpg|''Siro Gregory Page-Turner, 3rd Baronet'', {{Ĉirkaŭ|1768}}, [[Privata kolekto|private collection]] Dosiero:SirWilliamFitzherbert1748.jpg|''Siro William FitzHerbert, 1st Baronet'', {{Ĉirkaŭ|1768}}, Tissington Hall, [[Derbyshire]] Dosiero:Pompeo_Batoni_002.jpg|''Emperor Joseph II and Grand Duke Pietro Leopoldo of Tuscany'', 1769, [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum]], [[Vieno|Vienna]] Dosiero:Portrait_of_George_James,_1st_Marquess_of_Cholmondeley_by_Batoni,_Pompeo_Girolamo.jpg|''George, 1st Marquess of Cholmondeley'', 1772, Houghton Hall, [[Norfolk (Anglio)|Norfolk]] Dosiero:Batoni_Thomas_Estcourt_Brown_Library.jpg|''Thomas Estcourt, Esquire'', 1772, [[Universitato Brown|Brown University]], [[Providence (Rod-Insulo)|Providence, Rhode Island]] Dosiero:Portrait_de_John_Scott_Pompeo_Batoni.png|alternative=Portrait of a Man, 1774, National Portrait Gallery, London|<nowiki><i id="mwAuc">Portrait of a Man</i></nowiki>, 1774, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery, London]] Dosiero:Thomas_Kerrich_(1748-1828),_by_Pompeo_Batoni.jpg|''Reverend Thomas Kerrich'', {{Ĉirkaŭ|1774}} Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Ritratto_di_Papa_Pio_VI_(National_Gallery_of_Ireland).jpg|''[[Pio la 6-a|Pope Pius VI]]'', 1775, [[Nacia Galerio de Irlando|National Gallery of Ireland]], [[Dublino|Dublin]] Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_-_Don_José_Moñino_y_Redondo,_Conde_de_Floridablanca_-_1974.386_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|''[[Grafo Floridablanca|José Moñino, 1st Count of Floridablanca]]'', 1776, [[Arta Instituto de Ĉikago|Art Institute of Chicago]] Dosiero:Batoni_-_Francis_Basset,_1st_Baron_de_Dunstanville.jpg|''Portrait of Francis Basset'' on the [[Grand Tour]] in Rome, 1778, [[Prado-Muzeo|Prado Museum]] Dosiero:5th_earl_shaftesbury.jpg|''Anthony Ashley-Cooper, 5th Earl of Shaftesbury'', 1782, St Giles House, Wimborne St Giles, [[Dorset]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Ritratto_della_contessa_Maria_Benedetta_di_San_Martino.jpg|''Countess Maria Benedetta di San Martino'', 1785, [[Muzeo Thyssen-Bornemisza|Thyssen-Bornemisza Museum]] Dosiero:Leonardo_Leo.png|''[[Leonardo Leo]]'', 18th century, Naples Conservatory of Music Dosiero:Portrait_of_Stephen_Beckingham_(1730_or_1731-1813)_(by_Pompeo_Batoni).jpg|''Portrait of Stephen Beckingham'', 1752 </gallery> === Aliaj temoj === <gallery mode="packed" heights="164"> Dosiero:Batoni_Gabrielli_Madonna_Rome.jpg|alternative=Madonna enthroned with Child and Saints of the Gabrielli di Gubbio family, 1732, San Gregorio Magno al Celio, Rome| ''Madono surtronigita kun Infano kaj Sanktuloj de la familio Gabrielli di Gubbio'', 1732, San Gregorio Magno al Celio, [[Romo]] Dosiero:Accademia_-_Madonna_in_trono_e_santi_di_Pompeo_Batoni.jpg|alternative=Madonna enthroned with Child and Saints of the Gabrielli di Gubbio family, 1736, Gallerie dell'Accademia, Venice| ''Madono surtronigita kun Infano kaj Sanktuloj de la Gabrielli di Gubbio-familio'', 1736, [[Galerio de la Akademio de Venecio|Gallerie dell'Accademia]], [[Venecio]] Dosiero:Basilissa_Julian.jpg|alternative=Christ with Saints Julian and Basilissa, Celsus and Marcionilla, 1736–8, J. Paul Getty Museum, Los Angeles| ''[[Jesuo Kristo|Kristo]] kun Sanktuloj Julian kaj Basilisa, Celsus kaj Marcionilla'', 1736-8, [[J. Paul Getty Museum]], [[Los-Anĝeleso]] Dosiero:1740_Batoni_Allegorie_der_Künste_anagoria.JPG|alternative=Allegory of the Arts, 1740, Städelsches Kunstinstitut, Frankfurt| Alegorio de la Artoj, 1740, [[Muzeo Städel|Städelsches Kunstinstitut]], [[Frankfurto ĉe Majno|Frankfurto]] Dosiero:SacredHeartBatoni.jpg|alternative=Sacred Heart of Jesus, 1767, Church of the Gesù, Rome| ''Sankta Koro de Jesuo'', 1767, Preĝejo de la Gesù, [[Romo]] Dosiero:Samson_and_Delilah_Pompeo_Girolamo_Batoni.JPG|alternative=Samson and Delilah, 1766, Detroit Institute of Arts, Detroit| ''[[Ŝimŝono|Samsono]] kaj Dalila'', 1766, [[Detrojta Instituto de Artoj]], [[Detrojto]] Dosiero:Hermitagebatoniholyfamily.jpg|alternative=The Holy Family with St Elizabeth and the Infant St John the Baptist, 1777, Hermitage Museum, St Petersburg| ''La Sankta Familio kun Sankta Elizabeto kaj la Bebo Sankta Johano la Baptisto'', 1777, [[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]], [[Sankt-Peterburgo]] Dosiero:Pompeobatoni-sagradafam.jpg|alternative=The Sacred Family, ca. 1763, Capitoline Museums, Rome| ''La Sankta Familio'', ĉ. 1763, [[Kapitolaj Muzeoj]], Romo Dosiero:Batoni_Apollo_and_two_Muses.png|alternative=Apollo and two Muses, 1741, King John III Palace Museum, Wilanów, Warsaw| ''Apolono kaj du Muzoj'', 1741, Palaca Muzeo de Reĝo Johano la 3-a, Wilanów, [[Varsovio]] Dosiero:The_infant_Hercules_strangling_serpents_in_his_cradle_-_Pompeo_Batoni_(1743).jpg|alternative=The infant Hercules strangling serpents in his cradle, 1743, Palazzo Pitti, Florence| La bebo Heraklo strangolanta serpentojn en sia lulilo, 1743, Palazzo Pitti, Florenco Dosiero:1756_Batoni_Marriage_of_Cupid_and_Psyche_anagoria.JPG|alternative=Marriage of Cupid and Psyche, 1756, Berlin State Museums| ''Geedziĝo de Kupido kaj Psiĥo'', 1756, Berlinaj Ŝtataj Muzeoj Dosiero:Martirio_de_Santa_Lucía_Pompeo_Girolamo_Batoni.jpg|alternative=Martyrdom of Saint Lucía, 1759, Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, Madrid| ''Martirio de Sankta Lucio'', 1759, [[Reĝa Akademio de Belaj Artoj de Sankta Fernando|Real Academia de Bellas Artes de San Fernando]], [[Madrido]] Dosiero:Batoni_Diana_and_Cupid.jpg|alternative=Diana and Cupid, 1761, Metropolitan Museum of Art, New York| ''Diana kaj Kupido'', 1761, [[Metropola Muzeo de Arto]], [[Novjorko]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Continenza_di_Scipione_(c.1771).jpg|alternative=The Continence of Scipio, 1771, Hermitage Museum, Saint Petersburg| ''La Kontinenco de Scipio'', 1771, [[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]], [[Sankt-Peterburgo]] Dosiero:Pompeo_Batoni_003.jpg|alternative=The Return of the Prodigal Son, 1773, Kunsthistorisches Museum Wien| [[Parabolo de la erarinta filo|La Reveno de la Malŝparema Filo]], 1773, [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum Wien]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.all-art.org/rococo/batoni1.html Pompeo Batoni in "A World History of Art"] ĉe all-art.org (ne sekura) * [https://web.archive.org/web/20150612223405/http://www.wilanow-palac.pl/apollo_and_two_muses.html Apollo and Two Muses] ĉe la Muzeo de la Palaco Wilanów * [http://www.npg.org.uk/live/search/person.asp?LinkID=mp06659&role=art UK National Portrait Gallery] bildoj de Frederick North, 2-a Grafo de Guilford, Augustus Fitzroy, 3-a Duko de Grafton, kaj Philip Metcalfe. * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59328/rec/1 ''Europe in the age of enlightenment and revolution''], katalogo de la Bibliotekoj de la Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Batoni (vidu indekson) * [https://www.lovatti.eu/st/Pompeo-Batoni-death.htm ''Death and burial of the painter Pompeo Batoni (1708–1787)''], de Maurilio Lovatti  {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Batoni, Pompeo}} [[Kategorio:Italaj portretistoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 18-a jarcento]] 65noh1fljrhoo8kr36gamjqn8fw95oq 9413686 9413684 2026-06-26T06:03:37Z Sj1mor 12103 9413686 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto je 1765, oleo sur tolo}} '''Pompeo Girolamo BATONI''' (naskiĝis la 25-an de januaro 1708 en [[Luko (Italio)|Luko]] - mortis la 4-an de februaro 1787 en [[Romo]]) estis itala pentristo, kiu montris solidan teknikan scion en sia portretverko kaj en siaj multaj [[Alegorio|alegoriaj]] kaj mitologiaj bildoj. La granda nombro da eksterlandaj vizitantoj vojaĝantaj tra [[Italio]] kaj atingantaj [[Romo|Romon]] dum sia " [[Grand Tour|Grandioza Turneo]] " igis la artiston specialiĝi pri portretoj. Batoni gajnis internacian famon plejparte danke al siaj klientoj, plejparte britaj kaj anglo-irlandaj sinjoroj, kiujn li portretis, ofte kun famaj italaj pejzaĝoj en la fono. Tiaj Grand Tour-portretoj de Batoni estis en britaj privataj kolektoj, tiel certigante la popularecon de la ĝenro en [[Britio (insulo)|Britio]]. Unu generacion poste, Siro [[Joshua Reynolds]] daŭrigos ĉi tiun tradicion kaj fariĝus la ĉefa angla portretisto. Kvankam Batoni estis konsiderata la plej bona itala pentristo de sia tempo, nuntempaj kronikoj mencias lian rivalecon kun [[Anton Raphael Mengs]]. Aldone al artamantaj nobeloj, inter la subjektoj de Batoni estis la reĝoj kaj reĝinoj de Pollando, Portugalio kaj Prusio; la [[Sankta Romia Imperiestro|Sanktaj Romiaj Imperiestroj]] [[Jozefo la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Jozefo la 2-a]] kaj [[Leopoldo la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Leopoldo la 2-a]] (fakto kiu gajnis al li noblan dignon); la papoj [[Benedikto la 14-a]], [[Klemento la 13-a]] kaj [[Pio la 6-a]], [[Karolo Teodoro (Palatinato kaj Bavario)|la elektisto Karlo Teodoro de Bavario]]; kaj multaj pli. Li ankaŭ ricevis multajn komisiojn por [[Altarero|retabloj]] por preĝejoj (ekzemple en Romo, [[Breŝo]], [[Luko (Italio)|Luko]] kaj [[Parmo]]) same kiel por mitologiaj kaj alegoriaj temoj. La stilo de Batoni inspiriĝis kaj enkorpigis elementojn de la klasika antikveco, la franca [[rokoko]], [[Bolonjo|la bolonja]] [[klasikismo]], kaj la verkojn de artistoj kiel [[Nicolas Poussin]], [[Claude Lorrain]], kaj precipe [[Rafaelo]]. Kiel tia, Pompeo Batoni estas konsiderata antaŭulo de [[Novklasikismo|la novklasikismo]]. <!--[[Dosiero:Lucca_-_Busto_e_lapide_sulla_casa_natale_di_Pompeo_Batoni.JPG|maldekstra|eta|160x160ra|Busto sur la muro de la naskiĝloko de Batoni]]--> == Galerio == === Portretoj === <gallery mode="packed" heights="154"> Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_-_Portrait_of_Cardinal_Prospero_Colonna_di_Sciarra_-_Walters_371205.jpg|''Kardinal Prospero Colonna di Sciarra'', {{Ĉirkaŭ|1750}}, [[Walters Art Museum]], Mount Vernon, Baltimore Dosiero:William_Legge,_Second_Earl_of_Dartmouth,_by_Pompeo_Batoni,_about_1752-1756,_oil_on_canvas,_view_1_-_Hood_Museum_of_Art_-_DSC09096.JPG|''William Legge, 2nd Earl of Dartmouth'', {{Ĉirkaŭ|1752}}, Hood Museum of Art, [[Kolegio Dartmouth|Dartmouth College]] Dosiero:Frederick_North,_2nd_Earl_of_Guilford_(1753).jpg|''Portrait of Lord North'', 1753, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery, London]] Dosiero:JohnRolleWalterByPompeoBatoni.jpg|''John Rolle Walter'', {{Ĉirkaŭ|1753}}, Royal Albert Memorial Museum, [[Exeter]] Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_(1708_-_1787)_-_Brustbildnis_des_Papstes_Clemens_XIII._-_GK_1041_-_Museumslandschaft_Hessen_Kassel.jpg|''[[Klemento la 13-a|Clement XIII]]'', {{Ĉirkaŭ|1758}}, Gemäldegalerie Alte Meister, [[Kaselo|Kassel]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Portrait_of_Richard_Milles_-_1758.jpg|''Portrait of Richard Milles'', 1758, [[Nacia Galerio (Londono)|National Gallery]], [[Londono|London]] Dosiero:Portrait_of_Sir_John_Armytage_(1732-58)_2nd_Bart_of_Kirklees,_1758.jpg|''John Armytage, 2nd Baronet'', 1758, [[Privata kolekto|private collection]] Dosiero:Wyndham_Knatchbull-Wyndham.jpg|''Siro Wyndham Knatchbull-Wyndham, 6th Bt'', {{Ĉirkaŭ|1758}}, [[Los-Anĝeles-Kantona Muzeo de Arto|Los Angeles County Museum of Art]] Dosiero:Portrait_of_a_Man_in_a_Blue_Suit.jpg|''Portrait of a man in a blue suit'', {{Ĉirkaŭ|1760}}, Dallas Museum of Art Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Portrait_of_Charles_Crowle.jpg|''Charles Crowle'', 1762, [[Luvro|Louvre]], [[Parizo|Paris]] Dosiero:Portrait_de_Sir_Humphry_Morice_Pompeo_Batoni.png|''Portrait of Humphry Morice'', {{Ĉirkaŭ|1762}}, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery, London]] Dosiero:The_Cardinal_de_Rochechouart_(Jean_François_Joseph_de_Rochechouart)_wearing_the_Sash_of_the_Order_of_the_Holy_Spirit_in_1762_by_Pompeo_Batoni.jpg|''Cardinal Jean-François-Joseph de Rochechouart'', 1762, Saint Louis Art Museum, [[Sankta Luiso|Saint Louis]], Dosiero:Pompeo_Batoni_001.jpg|''John Montagu, Marquess of Monthermer'', 1764, Boughton House, [[Northamptonshire]] Dosiero:Pompeo_Batoni_(1708-1787)_-_David_Garrick_-_WA1845.61_-_Ashmolean_Museum.jpg|''Portrait of David Garrick'', 1764, [[Muzeo Ashmolean|Ashmolean Museum]], [[Oksfordo|Oxford]] Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_(Lucca_1708-Rome_1787)_-_Edward,_Duke_of_York_(1739-1767)_-_RCIN_405034_-_Royal_Collection.jpg|''Portrait of the Duke of York'', 1764 Dosiero:Alexander_Gordon,_4th_Duke_of_Gordon00.jpg|''Alexander, 4th Duke of Gordon'', 1764, [[Skota Nacia Portretgalerio|Scottish National Portrait Gallery]], [[Edinburgo|Edinburgh]] Dosiero:LBoccherini.jpg|''[[Luigi Boccherini]]'', c. 1764–67, [[Nacia Galerio de Viktorio|National Gallery of Victoria]], [[Melburno|Melbourne]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Retrato_de_D._Manuel_de_Roda_-_Google_Art_Project.jpg|''Manuel de Roda'', {{Ĉirkaŭ|1765}}, [[Reĝa Akademio de Belaj Artoj de Sankta Fernando|Real Academia de Bellas Artes de San Fernando]], [[Madrido|Madrid]] Dosiero:Pompeo_Batoni_(1708-1787)_-_Colonel_William_Gordon_(1736–1816)_-_84.16_-_Fyvie_Castle.jpg|''Portrait of William Gordon'', 1766, Fyvie Castle, Fyvie Dosiero:Philip_Metcalfe_by_Pompeo_Batoni.jpg|''Philip Metcalfe'', 1766–67, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery]], [[Londono|London]] <!--File:Portrait_of_the_Duke_of_Brunswick_(Batoni).png|''Portrait of the Duke of Brunswick'', 1767, Herzog Anton Ulrich Museum, [[Braunschweig|Brunswick]]--> Dosiero:Lady_Mary_Fox,_Pompeo_Batoni,_c._1767.jpg|''Lady Mary Fox, later Baroness Holland'', 1767 Dosiero:William_Cavendish_5th_Duke_of_Devonshire.jpg|''Portrait of the Duke of Devonshire'', 1768, Chatsworth House, [[Derbyshire]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Sir_Gregory_Page-Turner_-_WGA1508.jpg|''Siro Gregory Page-Turner, 3rd Baronet'', {{Ĉirkaŭ|1768}}, [[Privata kolekto|private collection]] Dosiero:SirWilliamFitzherbert1748.jpg|''Siro William FitzHerbert, 1st Baronet'', {{Ĉirkaŭ|1768}}, Tissington Hall, [[Derbyshire]] Dosiero:Pompeo_Batoni_002.jpg|''Emperor Joseph II and Grand Duke Pietro Leopoldo of Tuscany'', 1769, [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum]], [[Vieno|Vienna]] Dosiero:Portrait_of_George_James,_1st_Marquess_of_Cholmondeley_by_Batoni,_Pompeo_Girolamo.jpg|''George, 1st Marquess of Cholmondeley'', 1772, Houghton Hall, [[Norfolk (Anglio)|Norfolk]] Dosiero:Batoni_Thomas_Estcourt_Brown_Library.jpg|''Thomas Estcourt, Esquire'', 1772, [[Universitato Brown|Brown University]], [[Providence (Rod-Insulo)|Providence, Rhode Island]] Dosiero:Portrait_de_John_Scott_Pompeo_Batoni.png|alternative=Portrait of a Man, 1774, National Portrait Gallery, London|<nowiki><i id="mwAuc">Portrait of a Man</i></nowiki>, 1774, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery, London]] Dosiero:Thomas_Kerrich_(1748-1828),_by_Pompeo_Batoni.jpg|''Reverend Thomas Kerrich'', {{Ĉirkaŭ|1774}} Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Ritratto_di_Papa_Pio_VI_(National_Gallery_of_Ireland).jpg|''[[Pio la 6-a|Pope Pius VI]]'', 1775, [[Nacia Galerio de Irlando|National Gallery of Ireland]], [[Dublino|Dublin]] Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_-_Don_José_Moñino_y_Redondo,_Conde_de_Floridablanca_-_1974.386_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|''[[Grafo Floridablanca|José Moñino, 1st Count of Floridablanca]]'', 1776, [[Arta Instituto de Ĉikago|Art Institute of Chicago]] Dosiero:Batoni_-_Francis_Basset,_1st_Baron_de_Dunstanville.jpg|''Portrait of Francis Basset'' on the [[Grand Tour]] in Rome, 1778, [[Prado-Muzeo|Prado Museum]] Dosiero:5th_earl_shaftesbury.jpg|''Anthony Ashley-Cooper, 5th Earl of Shaftesbury'', 1782, St Giles House, Wimborne St Giles, [[Dorset]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Ritratto_della_contessa_Maria_Benedetta_di_San_Martino.jpg|''Countess Maria Benedetta di San Martino'', 1785, [[Muzeo Thyssen-Bornemisza|Thyssen-Bornemisza Museum]] Dosiero:Leonardo_Leo.png|''[[Leonardo Leo]]'', 18th century, Naples Conservatory of Music Dosiero:Portrait_of_Stephen_Beckingham_(1730_or_1731-1813)_(by_Pompeo_Batoni).jpg|''Portrait of Stephen Beckingham'', 1752 </gallery> === Aliaj temoj === <gallery mode="packed" heights="164"> Dosiero:Batoni_Gabrielli_Madonna_Rome.jpg|alternative=Madonna enthroned with Child and Saints of the Gabrielli di Gubbio family, 1732, San Gregorio Magno al Celio, Rome| ''Madono surtronigita kun Infano kaj Sanktuloj de la familio Gabrielli di Gubbio'', 1732, San Gregorio Magno al Celio, [[Romo]] Dosiero:Accademia_-_Madonna_in_trono_e_santi_di_Pompeo_Batoni.jpg|alternative=Madonna enthroned with Child and Saints of the Gabrielli di Gubbio family, 1736, Gallerie dell'Accademia, Venice| ''Madono surtronigita kun Infano kaj Sanktuloj de la Gabrielli di Gubbio-familio'', 1736, [[Galerio de la Akademio de Venecio|Gallerie dell'Accademia]], [[Venecio]] Dosiero:Basilissa_Julian.jpg|alternative=Christ with Saints Julian and Basilissa, Celsus and Marcionilla, 1736–8, J. Paul Getty Museum, Los Angeles| ''[[Jesuo Kristo|Kristo]] kun Sanktuloj Julian kaj Basilisa, Celsus kaj Marcionilla'', 1736-8, [[J. Paul Getty Museum]], [[Los-Anĝeleso]] Dosiero:1740_Batoni_Allegorie_der_Künste_anagoria.JPG|alternative=Allegory of the Arts, 1740, Städelsches Kunstinstitut, Frankfurt| Alegorio de la Artoj, 1740, [[Muzeo Städel|Städelsches Kunstinstitut]], [[Frankfurto ĉe Majno|Frankfurto]] Dosiero:SacredHeartBatoni.jpg|alternative=Sacred Heart of Jesus, 1767, Church of the Gesù, Rome| ''Sankta Koro de Jesuo'', 1767, Preĝejo de la Gesù, [[Romo]] Dosiero:Samson_and_Delilah_Pompeo_Girolamo_Batoni.JPG|alternative=Samson and Delilah, 1766, Detroit Institute of Arts, Detroit| ''[[Ŝimŝono|Samsono]] kaj Dalila'', 1766, [[Detrojta Instituto de Artoj]], [[Detrojto]] Dosiero:Hermitagebatoniholyfamily.jpg|alternative=The Holy Family with St Elizabeth and the Infant St John the Baptist, 1777, Hermitage Museum, St Petersburg| ''La Sankta Familio kun Sankta Elizabeto kaj la Bebo Sankta Johano la Baptisto'', 1777, [[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]], [[Sankt-Peterburgo]] Dosiero:Pompeobatoni-sagradafam.jpg|alternative=The Sacred Family, ca. 1763, Capitoline Museums, Rome| ''La Sankta Familio'', ĉ. 1763, [[Kapitolaj Muzeoj]], Romo Dosiero:Batoni_Apollo_and_two_Muses.png|alternative=Apollo and two Muses, 1741, King John III Palace Museum, Wilanów, Warsaw| ''Apolono kaj du Muzoj'', 1741, Palaca Muzeo de Reĝo Johano la 3-a, Wilanów, [[Varsovio]] Dosiero:The_infant_Hercules_strangling_serpents_in_his_cradle_-_Pompeo_Batoni_(1743).jpg|alternative=The infant Hercules strangling serpents in his cradle, 1743, Palazzo Pitti, Florence| La bebo Heraklo strangolanta serpentojn en sia lulilo, 1743, Palazzo Pitti, Florenco Dosiero:1756_Batoni_Marriage_of_Cupid_and_Psyche_anagoria.JPG|alternative=Marriage of Cupid and Psyche, 1756, Berlin State Museums| ''Geedziĝo de Kupido kaj Psiĥo'', 1756, Berlinaj Ŝtataj Muzeoj Dosiero:Martirio_de_Santa_Lucía_Pompeo_Girolamo_Batoni.jpg|alternative=Martyrdom of Saint Lucía, 1759, Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, Madrid| ''Martirio de Sankta Lucio'', 1759, [[Reĝa Akademio de Belaj Artoj de Sankta Fernando|Real Academia de Bellas Artes de San Fernando]], [[Madrido]] Dosiero:Batoni_Diana_and_Cupid.jpg|alternative=Diana and Cupid, 1761, Metropolitan Museum of Art, New York| ''Diana kaj Kupido'', 1761, [[Metropola Muzeo de Arto]], [[Novjorko]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Continenza_di_Scipione_(c.1771).jpg|alternative=The Continence of Scipio, 1771, Hermitage Museum, Saint Petersburg| ''La Kontinenco de Scipio'', 1771, [[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]], [[Sankt-Peterburgo]] Dosiero:Pompeo_Batoni_003.jpg|alternative=The Return of the Prodigal Son, 1773, Kunsthistorisches Museum Wien| [[Parabolo de la erarinta filo|La Reveno de la Malŝparema Filo]], 1773, [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum Wien]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.all-art.org/rococo/batoni1.html Pompeo Batoni in "A World History of Art"] ĉe all-art.org (ne sekura) * [https://web.archive.org/web/20150612223405/http://www.wilanow-palac.pl/apollo_and_two_muses.html Apollo and Two Muses] ĉe la Muzeo de la Palaco Wilanów * [http://www.npg.org.uk/live/search/person.asp?LinkID=mp06659&role=art UK National Portrait Gallery] bildoj de Frederick North, 2-a Grafo de Guilford, Augustus Fitzroy, 3-a Duko de Grafton, kaj Philip Metcalfe. * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59328/rec/1 ''Europe in the age of enlightenment and revolution''], katalogo de la Bibliotekoj de la Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Batoni (vidu indekson) * [https://www.lovatti.eu/st/Pompeo-Batoni-death.htm ''Death and burial of the painter Pompeo Batoni (1708–1787)''], de Maurilio Lovatti  {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Batoni, Pompeo}} [[Kategorio:Italaj portretistoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 18-a jarcento]] 18emtjm4whnavji5dcq7k11s3pmkhv1 9413687 9413686 2026-06-26T06:04:48Z Sj1mor 12103 9413687 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto je 1765, oleo sur tolo}} '''Pompeo Girolamo BATONI''' (naskiĝis la 25-an de januaro 1708 en [[Luko (Italio)|Luko]] - mortis la 4-an de februaro 1787 en [[Romo]]) estis itala pentristo, kiu montris solidan teknikan scion en sia portretverkado kaj en siaj multaj [[Alegorio|alegoriaj]] kaj mitologiaj bildoj. La granda nombro da eksterlandaj vizitantoj vojaĝantaj tra [[Italio]] kaj atingantaj [[Romo]]n dum sia ''[[Grand Tour]]'' (Grandioza Turneo) igis la artiston specialiĝi pri [[portreto]]j. Batoni gajnis internacian famon plejparte danke al siaj klientoj, plejparte britaj kaj anglo-irlandaj sinjoroj, kiujn li portretis, ofte kun famaj italaj pejzaĝoj en la fono. Tiaj Grand Tour-portretoj de Batoni estis en britaj privataj kolektoj, tiel certigante la popularecon de la ĝenro en [[Britio (insulo)|Britio]]. Unu generacion poste, Siro [[Joshua Reynolds]] daŭrigos ĉi tiun tradicion kaj fariĝus la ĉefa angla portretisto. Kvankam Batoni estis konsiderata la plej bona itala pentristo de sia tempo, nuntempaj kronikoj mencias lian rivalecon kun [[Anton Raphael Mengs]]. Aldone al artamantaj nobeloj, inter la subjektoj de Batoni estis la reĝoj kaj reĝinoj de Pollando, Portugalio kaj Prusio; la [[Sankta Romia Imperiestro|Sanktaj Romiaj Imperiestroj]] [[Jozefo la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Jozefo la 2-a]] kaj [[Leopoldo la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Leopoldo la 2-a]] (fakto kiu gajnis al li noblan dignon); la papoj [[Benedikto la 14-a]], [[Klemento la 13-a]] kaj [[Pio la 6-a]], [[Karolo Teodoro (Palatinato kaj Bavario)|la elektisto Karlo Teodoro de Bavario]]; kaj multaj pli. Li ankaŭ ricevis multajn komisiojn por [[Altarero|retabloj]] por preĝejoj (ekzemple en Romo, [[Breŝo]], [[Luko (Italio)|Luko]] kaj [[Parmo]]) same kiel por mitologiaj kaj alegoriaj temoj. La stilo de Batoni inspiriĝis kaj enkorpigis elementojn de la klasika antikveco, la franca [[rokoko]], [[Bolonjo|la bolonja]] [[klasikismo]], kaj la verkojn de artistoj kiel [[Nicolas Poussin]], [[Claude Lorrain]], kaj precipe [[Rafaelo]]. Kiel tia, Pompeo Batoni estas konsiderata antaŭulo de [[Novklasikismo|la novklasikismo]]. <!--[[Dosiero:Lucca_-_Busto_e_lapide_sulla_casa_natale_di_Pompeo_Batoni.JPG|maldekstra|eta|160x160ra|Busto sur la muro de la naskiĝloko de Batoni]]--> == Galerio == === Portretoj === <gallery mode="packed" heights="154"> Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_-_Portrait_of_Cardinal_Prospero_Colonna_di_Sciarra_-_Walters_371205.jpg|''Kardinal Prospero Colonna di Sciarra'', {{Ĉirkaŭ|1750}}, [[Walters Art Museum]], Mount Vernon, Baltimore Dosiero:William_Legge,_Second_Earl_of_Dartmouth,_by_Pompeo_Batoni,_about_1752-1756,_oil_on_canvas,_view_1_-_Hood_Museum_of_Art_-_DSC09096.JPG|''William Legge, 2nd Earl of Dartmouth'', {{Ĉirkaŭ|1752}}, Hood Museum of Art, [[Kolegio Dartmouth|Dartmouth College]] Dosiero:Frederick_North,_2nd_Earl_of_Guilford_(1753).jpg|''Portrait of Lord North'', 1753, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery, London]] Dosiero:JohnRolleWalterByPompeoBatoni.jpg|''John Rolle Walter'', {{Ĉirkaŭ|1753}}, Royal Albert Memorial Museum, [[Exeter]] Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_(1708_-_1787)_-_Brustbildnis_des_Papstes_Clemens_XIII._-_GK_1041_-_Museumslandschaft_Hessen_Kassel.jpg|''[[Klemento la 13-a|Clement XIII]]'', {{Ĉirkaŭ|1758}}, Gemäldegalerie Alte Meister, [[Kaselo|Kassel]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Portrait_of_Richard_Milles_-_1758.jpg|''Portrait of Richard Milles'', 1758, [[Nacia Galerio (Londono)|National Gallery]], [[Londono|London]] Dosiero:Portrait_of_Sir_John_Armytage_(1732-58)_2nd_Bart_of_Kirklees,_1758.jpg|''John Armytage, 2nd Baronet'', 1758, [[Privata kolekto|private collection]] Dosiero:Wyndham_Knatchbull-Wyndham.jpg|''Siro Wyndham Knatchbull-Wyndham, 6th Bt'', {{Ĉirkaŭ|1758}}, [[Los-Anĝeles-Kantona Muzeo de Arto|Los Angeles County Museum of Art]] Dosiero:Portrait_of_a_Man_in_a_Blue_Suit.jpg|''Portrait of a man in a blue suit'', {{Ĉirkaŭ|1760}}, Dallas Museum of Art Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Portrait_of_Charles_Crowle.jpg|''Charles Crowle'', 1762, [[Luvro|Louvre]], [[Parizo|Paris]] Dosiero:Portrait_de_Sir_Humphry_Morice_Pompeo_Batoni.png|''Portrait of Humphry Morice'', {{Ĉirkaŭ|1762}}, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery, London]] Dosiero:The_Cardinal_de_Rochechouart_(Jean_François_Joseph_de_Rochechouart)_wearing_the_Sash_of_the_Order_of_the_Holy_Spirit_in_1762_by_Pompeo_Batoni.jpg|''Cardinal Jean-François-Joseph de Rochechouart'', 1762, Saint Louis Art Museum, [[Sankta Luiso|Saint Louis]], Dosiero:Pompeo_Batoni_001.jpg|''John Montagu, Marquess of Monthermer'', 1764, Boughton House, [[Northamptonshire]] Dosiero:Pompeo_Batoni_(1708-1787)_-_David_Garrick_-_WA1845.61_-_Ashmolean_Museum.jpg|''Portrait of David Garrick'', 1764, [[Muzeo Ashmolean|Ashmolean Museum]], [[Oksfordo|Oxford]] Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_(Lucca_1708-Rome_1787)_-_Edward,_Duke_of_York_(1739-1767)_-_RCIN_405034_-_Royal_Collection.jpg|''Portrait of the Duke of York'', 1764 Dosiero:Alexander_Gordon,_4th_Duke_of_Gordon00.jpg|''Alexander, 4th Duke of Gordon'', 1764, [[Skota Nacia Portretgalerio|Scottish National Portrait Gallery]], [[Edinburgo|Edinburgh]] Dosiero:LBoccherini.jpg|''[[Luigi Boccherini]]'', c. 1764–67, [[Nacia Galerio de Viktorio|National Gallery of Victoria]], [[Melburno|Melbourne]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Retrato_de_D._Manuel_de_Roda_-_Google_Art_Project.jpg|''Manuel de Roda'', {{Ĉirkaŭ|1765}}, [[Reĝa Akademio de Belaj Artoj de Sankta Fernando|Real Academia de Bellas Artes de San Fernando]], [[Madrido|Madrid]] Dosiero:Pompeo_Batoni_(1708-1787)_-_Colonel_William_Gordon_(1736–1816)_-_84.16_-_Fyvie_Castle.jpg|''Portrait of William Gordon'', 1766, Fyvie Castle, Fyvie Dosiero:Philip_Metcalfe_by_Pompeo_Batoni.jpg|''Philip Metcalfe'', 1766–67, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery]], [[Londono|London]] <!--File:Portrait_of_the_Duke_of_Brunswick_(Batoni).png|''Portrait of the Duke of Brunswick'', 1767, Herzog Anton Ulrich Museum, [[Braunschweig|Brunswick]]--> Dosiero:Lady_Mary_Fox,_Pompeo_Batoni,_c._1767.jpg|''Lady Mary Fox, later Baroness Holland'', 1767 Dosiero:William_Cavendish_5th_Duke_of_Devonshire.jpg|''Portrait of the Duke of Devonshire'', 1768, Chatsworth House, [[Derbyshire]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Sir_Gregory_Page-Turner_-_WGA1508.jpg|''Siro Gregory Page-Turner, 3rd Baronet'', {{Ĉirkaŭ|1768}}, [[Privata kolekto|private collection]] Dosiero:SirWilliamFitzherbert1748.jpg|''Siro William FitzHerbert, 1st Baronet'', {{Ĉirkaŭ|1768}}, Tissington Hall, [[Derbyshire]] Dosiero:Pompeo_Batoni_002.jpg|''Emperor Joseph II and Grand Duke Pietro Leopoldo of Tuscany'', 1769, [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum]], [[Vieno|Vienna]] Dosiero:Portrait_of_George_James,_1st_Marquess_of_Cholmondeley_by_Batoni,_Pompeo_Girolamo.jpg|''George, 1st Marquess of Cholmondeley'', 1772, Houghton Hall, [[Norfolk (Anglio)|Norfolk]] Dosiero:Batoni_Thomas_Estcourt_Brown_Library.jpg|''Thomas Estcourt, Esquire'', 1772, [[Universitato Brown|Brown University]], [[Providence (Rod-Insulo)|Providence, Rhode Island]] Dosiero:Portrait_de_John_Scott_Pompeo_Batoni.png|alternative=Portrait of a Man, 1774, National Portrait Gallery, London|<nowiki><i id="mwAuc">Portrait of a Man</i></nowiki>, 1774, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery, London]] Dosiero:Thomas_Kerrich_(1748-1828),_by_Pompeo_Batoni.jpg|''Reverend Thomas Kerrich'', {{Ĉirkaŭ|1774}} Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Ritratto_di_Papa_Pio_VI_(National_Gallery_of_Ireland).jpg|''[[Pio la 6-a|Pope Pius VI]]'', 1775, [[Nacia Galerio de Irlando|National Gallery of Ireland]], [[Dublino|Dublin]] Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_-_Don_José_Moñino_y_Redondo,_Conde_de_Floridablanca_-_1974.386_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|''[[Grafo Floridablanca|José Moñino, 1st Count of Floridablanca]]'', 1776, [[Arta Instituto de Ĉikago|Art Institute of Chicago]] Dosiero:Batoni_-_Francis_Basset,_1st_Baron_de_Dunstanville.jpg|''Portrait of Francis Basset'' on the [[Grand Tour]] in Rome, 1778, [[Prado-Muzeo|Prado Museum]] Dosiero:5th_earl_shaftesbury.jpg|''Anthony Ashley-Cooper, 5th Earl of Shaftesbury'', 1782, St Giles House, Wimborne St Giles, [[Dorset]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Ritratto_della_contessa_Maria_Benedetta_di_San_Martino.jpg|''Countess Maria Benedetta di San Martino'', 1785, [[Muzeo Thyssen-Bornemisza|Thyssen-Bornemisza Museum]] Dosiero:Leonardo_Leo.png|''[[Leonardo Leo]]'', 18th century, Naples Conservatory of Music Dosiero:Portrait_of_Stephen_Beckingham_(1730_or_1731-1813)_(by_Pompeo_Batoni).jpg|''Portrait of Stephen Beckingham'', 1752 </gallery> === Aliaj temoj === <gallery mode="packed" heights="164"> Dosiero:Batoni_Gabrielli_Madonna_Rome.jpg|alternative=Madonna enthroned with Child and Saints of the Gabrielli di Gubbio family, 1732, San Gregorio Magno al Celio, Rome| ''Madono surtronigita kun Infano kaj Sanktuloj de la familio Gabrielli di Gubbio'', 1732, San Gregorio Magno al Celio, [[Romo]] Dosiero:Accademia_-_Madonna_in_trono_e_santi_di_Pompeo_Batoni.jpg|alternative=Madonna enthroned with Child and Saints of the Gabrielli di Gubbio family, 1736, Gallerie dell'Accademia, Venice| ''Madono surtronigita kun Infano kaj Sanktuloj de la Gabrielli di Gubbio-familio'', 1736, [[Galerio de la Akademio de Venecio|Gallerie dell'Accademia]], [[Venecio]] Dosiero:Basilissa_Julian.jpg|alternative=Christ with Saints Julian and Basilissa, Celsus and Marcionilla, 1736–8, J. Paul Getty Museum, Los Angeles| ''[[Jesuo Kristo|Kristo]] kun Sanktuloj Julian kaj Basilisa, Celsus kaj Marcionilla'', 1736-8, [[J. Paul Getty Museum]], [[Los-Anĝeleso]] Dosiero:1740_Batoni_Allegorie_der_Künste_anagoria.JPG|alternative=Allegory of the Arts, 1740, Städelsches Kunstinstitut, Frankfurt| Alegorio de la Artoj, 1740, [[Muzeo Städel|Städelsches Kunstinstitut]], [[Frankfurto ĉe Majno|Frankfurto]] Dosiero:SacredHeartBatoni.jpg|alternative=Sacred Heart of Jesus, 1767, Church of the Gesù, Rome| ''Sankta Koro de Jesuo'', 1767, Preĝejo de la Gesù, [[Romo]] Dosiero:Samson_and_Delilah_Pompeo_Girolamo_Batoni.JPG|alternative=Samson and Delilah, 1766, Detroit Institute of Arts, Detroit| ''[[Ŝimŝono|Samsono]] kaj Dalila'', 1766, [[Detrojta Instituto de Artoj]], [[Detrojto]] Dosiero:Hermitagebatoniholyfamily.jpg|alternative=The Holy Family with St Elizabeth and the Infant St John the Baptist, 1777, Hermitage Museum, St Petersburg| ''La Sankta Familio kun Sankta Elizabeto kaj la Bebo Sankta Johano la Baptisto'', 1777, [[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]], [[Sankt-Peterburgo]] Dosiero:Pompeobatoni-sagradafam.jpg|alternative=The Sacred Family, ca. 1763, Capitoline Museums, Rome| ''La Sankta Familio'', ĉ. 1763, [[Kapitolaj Muzeoj]], Romo Dosiero:Batoni_Apollo_and_two_Muses.png|alternative=Apollo and two Muses, 1741, King John III Palace Museum, Wilanów, Warsaw| ''Apolono kaj du Muzoj'', 1741, Palaca Muzeo de Reĝo Johano la 3-a, Wilanów, [[Varsovio]] Dosiero:The_infant_Hercules_strangling_serpents_in_his_cradle_-_Pompeo_Batoni_(1743).jpg|alternative=The infant Hercules strangling serpents in his cradle, 1743, Palazzo Pitti, Florence| La bebo Heraklo strangolanta serpentojn en sia lulilo, 1743, Palazzo Pitti, Florenco Dosiero:1756_Batoni_Marriage_of_Cupid_and_Psyche_anagoria.JPG|alternative=Marriage of Cupid and Psyche, 1756, Berlin State Museums| ''Geedziĝo de Kupido kaj Psiĥo'', 1756, Berlinaj Ŝtataj Muzeoj Dosiero:Martirio_de_Santa_Lucía_Pompeo_Girolamo_Batoni.jpg|alternative=Martyrdom of Saint Lucía, 1759, Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, Madrid| ''Martirio de Sankta Lucio'', 1759, [[Reĝa Akademio de Belaj Artoj de Sankta Fernando|Real Academia de Bellas Artes de San Fernando]], [[Madrido]] Dosiero:Batoni_Diana_and_Cupid.jpg|alternative=Diana and Cupid, 1761, Metropolitan Museum of Art, New York| ''Diana kaj Kupido'', 1761, [[Metropola Muzeo de Arto]], [[Novjorko]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Continenza_di_Scipione_(c.1771).jpg|alternative=The Continence of Scipio, 1771, Hermitage Museum, Saint Petersburg| ''La Kontinenco de Scipio'', 1771, [[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]], [[Sankt-Peterburgo]] Dosiero:Pompeo_Batoni_003.jpg|alternative=The Return of the Prodigal Son, 1773, Kunsthistorisches Museum Wien| [[Parabolo de la erarinta filo|La Reveno de la Malŝparema Filo]], 1773, [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum Wien]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.all-art.org/rococo/batoni1.html Pompeo Batoni in "A World History of Art"] ĉe all-art.org (ne sekura) * [https://web.archive.org/web/20150612223405/http://www.wilanow-palac.pl/apollo_and_two_muses.html Apollo and Two Muses] ĉe la Muzeo de la Palaco Wilanów * [http://www.npg.org.uk/live/search/person.asp?LinkID=mp06659&role=art UK National Portrait Gallery] bildoj de Frederick North, 2-a Grafo de Guilford, Augustus Fitzroy, 3-a Duko de Grafton, kaj Philip Metcalfe. * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59328/rec/1 ''Europe in the age of enlightenment and revolution''], katalogo de la Bibliotekoj de la Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Batoni (vidu indekson) * [https://www.lovatti.eu/st/Pompeo-Batoni-death.htm ''Death and burial of the painter Pompeo Batoni (1708–1787)''], de Maurilio Lovatti  {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Batoni, Pompeo}} [[Kategorio:Italaj portretistoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 18-a jarcento]] 2c5e8r2htnzz3p3284d9wxiu1uqkr3y 9413688 9413687 2026-06-26T06:08:48Z Sj1mor 12103 9413688 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto je 1765, oleo sur tolo}} '''Pompeo Girolamo BATONI''' (naskiĝis la 25-an de januaro 1708 en [[Luko (Italio)|Luko]] - mortis la 4-an de februaro 1787 en [[Romo]]) estis itala pentristo, kiu montris solidan teknikan scion en sia portretverkado kaj en siaj multaj [[Alegorio|alegoriaj]] kaj mitologiaj bildoj. La granda nombro da eksterlandaj vizitantoj vojaĝantaj tra [[Italio]] kaj atingantaj [[Romo]]n dum sia ''[[Grand Tour]]'' (Grandioza Turneo) igis la artiston specialiĝi pri [[portreto]]j. Batoni gajnis internacian famon plejparte danke al siaj klientoj, plejparte britaj kaj anglo-irlandaj sinjoroj, kiujn li portretis, ofte kun famaj italaj pejzaĝoj en la fono. Tiaj Grand Tour-portretoj de Batoni estis en britaj privataj kolektoj, tiel certigante la popularecon de la ĝenro en [[Britio (insulo)|Britio]]. Unu generacion poste, Siro [[Joshua Reynolds]] daŭrigos ĉi tiun tradicion kaj fariĝus la ĉefa angla portretisto. Kvankam Batoni estis konsiderata la plej bona itala pentristo de sia tempo, nuntempaj kronikoj mencias lian rivalecon kun [[Anton Raphael Mengs]]. Aldone al artamantaj nobeloj, inter la subjektoj de Batoni estis la reĝoj kaj reĝinoj de Pollando, Portugalio kaj Prusio; la [[Sankta Romia Imperiestro|Sanktaj Romiaj Imperiestroj]] [[Jozefo la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Jozefo la 2-a]] kaj [[Leopoldo la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Leopoldo la 2-a]] (fakto kiu gajnis al li noblan dignon); la papoj [[Benedikto la 14-a]], [[Klemento la 13-a]] kaj [[Pio la 6-a]], [[Karolo Teodoro (Palatinato kaj Bavario)|la elektisto Karlo Teodoro de Bavario]]; kaj multaj pli. Li ankaŭ ricevis multajn komisiojn por [[Altarero|retabloj]] por preĝejoj (ekzemple en Romo, [[Breŝo]], [[Luko (Italio)|Luko]] kaj [[Parmo]]) same kiel por mitologiaj kaj alegoriaj temoj. La stilo de Batoni inspiriĝis kaj enkorpigis elementojn de la klasika antikveco, la franca [[rokoko]], [[Bolonjo|la bolonja]] [[klasikismo]], kaj la verkojn de artistoj kiel [[Nicolas Poussin]], [[Claude Lorrain]], kaj precipe [[Rafaelo]]. Kiel tia, Pompeo Batoni estas konsiderata antaŭulo de [[Novklasikismo|la novklasikismo]]. == <!--[[Dosiero:Lucca_-_Busto_e_lapide_sulla_casa_natale_di_Pompeo_Batoni.JPG|maldekstra|eta|160x160ra|Busto sur la muro de la naskiĝloko de Batoni]]--> Verkado == La fruaj verkoj de la artisto estis influitaj de la tradicioj de itala baroka arto. La individua stilo kaj pentromaniero de Batoni unue aperis en verkoj el la 1730-aj jaroj. Tra la jaroj, la stilo de la artisto evoluis. Kune kun pentristoj de la frua 17-a jarcento, inter ili ĉefe la artistoj de la bolonja skolo [[Guido Reni]] kaj [[Domenichino]] , la arto de Batoni estis influita de pli postaj majstroj kun iliaj riĉaj paletroj, kiel ekzemple [[Federico Barocci]] kaj [[Benedetto Luti]]. La influo de [[Antonio da Correggio|Correggio]] kaj [[Nicolas Poussin|Poussin]] ankaŭ eblas. Tamen, la plej grava antaŭulo de la artisto estis [[Rafaelo]]. Batoni admiris la esprimivon de la figuroj kaj la klasike harmonian komponadon de liaj pentraĵoj. Per sia studo de la heredaĵo de Rafaelo, la arta lingvo de Batoni fariĝis pli klara kaj pli rigora laŭlonge de la tempo. Batoni estis elstara desegnisto, kaj liaj desegnaĵoj de antikvaj antikvaĵoj estas la plej valora parto de lia grafika heredaĵo. == Galerio == === Portretoj === <gallery mode="packed" heights="154"> Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_-_Portrait_of_Cardinal_Prospero_Colonna_di_Sciarra_-_Walters_371205.jpg|''Kardinal Prospero Colonna di Sciarra'', {{Ĉirkaŭ|1750}}, [[Walters Art Museum]], Mount Vernon, Baltimore Dosiero:William_Legge,_Second_Earl_of_Dartmouth,_by_Pompeo_Batoni,_about_1752-1756,_oil_on_canvas,_view_1_-_Hood_Museum_of_Art_-_DSC09096.JPG|''William Legge, 2nd Earl of Dartmouth'', {{Ĉirkaŭ|1752}}, Hood Museum of Art, [[Kolegio Dartmouth|Dartmouth College]] Dosiero:Frederick_North,_2nd_Earl_of_Guilford_(1753).jpg|''Portrait of Lord North'', 1753, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery, London]] Dosiero:JohnRolleWalterByPompeoBatoni.jpg|''John Rolle Walter'', {{Ĉirkaŭ|1753}}, Royal Albert Memorial Museum, [[Exeter]] Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_(1708_-_1787)_-_Brustbildnis_des_Papstes_Clemens_XIII._-_GK_1041_-_Museumslandschaft_Hessen_Kassel.jpg|''[[Klemento la 13-a|Clement XIII]]'', {{Ĉirkaŭ|1758}}, Gemäldegalerie Alte Meister, [[Kaselo|Kassel]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Portrait_of_Richard_Milles_-_1758.jpg|''Portrait of Richard Milles'', 1758, [[Nacia Galerio (Londono)|National Gallery]], [[Londono|London]] Dosiero:Portrait_of_Sir_John_Armytage_(1732-58)_2nd_Bart_of_Kirklees,_1758.jpg|''John Armytage, 2nd Baronet'', 1758, [[Privata kolekto|private collection]] Dosiero:Wyndham_Knatchbull-Wyndham.jpg|''Siro Wyndham Knatchbull-Wyndham, 6th Bt'', {{Ĉirkaŭ|1758}}, [[Los-Anĝeles-Kantona Muzeo de Arto|Los Angeles County Museum of Art]] Dosiero:Portrait_of_a_Man_in_a_Blue_Suit.jpg|''Portrait of a man in a blue suit'', {{Ĉirkaŭ|1760}}, Dallas Museum of Art Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Portrait_of_Charles_Crowle.jpg|''Charles Crowle'', 1762, [[Luvro|Louvre]], [[Parizo|Paris]] Dosiero:Portrait_de_Sir_Humphry_Morice_Pompeo_Batoni.png|''Portrait of Humphry Morice'', {{Ĉirkaŭ|1762}}, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery, London]] Dosiero:The_Cardinal_de_Rochechouart_(Jean_François_Joseph_de_Rochechouart)_wearing_the_Sash_of_the_Order_of_the_Holy_Spirit_in_1762_by_Pompeo_Batoni.jpg|''Cardinal Jean-François-Joseph de Rochechouart'', 1762, Saint Louis Art Museum, [[Sankta Luiso|Saint Louis]], Dosiero:Pompeo_Batoni_001.jpg|''John Montagu, Marquess of Monthermer'', 1764, Boughton House, [[Northamptonshire]] Dosiero:Pompeo_Batoni_(1708-1787)_-_David_Garrick_-_WA1845.61_-_Ashmolean_Museum.jpg|''Portrait of David Garrick'', 1764, [[Muzeo Ashmolean|Ashmolean Museum]], [[Oksfordo|Oxford]] Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_(Lucca_1708-Rome_1787)_-_Edward,_Duke_of_York_(1739-1767)_-_RCIN_405034_-_Royal_Collection.jpg|''Portrait of the Duke of York'', 1764 Dosiero:Alexander_Gordon,_4th_Duke_of_Gordon00.jpg|''Alexander, 4th Duke of Gordon'', 1764, [[Skota Nacia Portretgalerio|Scottish National Portrait Gallery]], [[Edinburgo|Edinburgh]] Dosiero:LBoccherini.jpg|''[[Luigi Boccherini]]'', c. 1764–67, [[Nacia Galerio de Viktorio|National Gallery of Victoria]], [[Melburno|Melbourne]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Retrato_de_D._Manuel_de_Roda_-_Google_Art_Project.jpg|''Manuel de Roda'', {{Ĉirkaŭ|1765}}, [[Reĝa Akademio de Belaj Artoj de Sankta Fernando|Real Academia de Bellas Artes de San Fernando]], [[Madrido|Madrid]] Dosiero:Pompeo_Batoni_(1708-1787)_-_Colonel_William_Gordon_(1736–1816)_-_84.16_-_Fyvie_Castle.jpg|''Portrait of William Gordon'', 1766, Fyvie Castle, Fyvie Dosiero:Philip_Metcalfe_by_Pompeo_Batoni.jpg|''Philip Metcalfe'', 1766–67, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery]], [[Londono|London]] <!--File:Portrait_of_the_Duke_of_Brunswick_(Batoni).png|''Portrait of the Duke of Brunswick'', 1767, Herzog Anton Ulrich Museum, [[Braunschweig|Brunswick]]--> Dosiero:Lady_Mary_Fox,_Pompeo_Batoni,_c._1767.jpg|''Lady Mary Fox, later Baroness Holland'', 1767 Dosiero:William_Cavendish_5th_Duke_of_Devonshire.jpg|''Portrait of the Duke of Devonshire'', 1768, Chatsworth House, [[Derbyshire]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Sir_Gregory_Page-Turner_-_WGA1508.jpg|''Siro Gregory Page-Turner, 3rd Baronet'', {{Ĉirkaŭ|1768}}, [[Privata kolekto|private collection]] Dosiero:SirWilliamFitzherbert1748.jpg|''Siro William FitzHerbert, 1st Baronet'', {{Ĉirkaŭ|1768}}, Tissington Hall, [[Derbyshire]] Dosiero:Pompeo_Batoni_002.jpg|''Emperor Joseph II and Grand Duke Pietro Leopoldo of Tuscany'', 1769, [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum]], [[Vieno|Vienna]] Dosiero:Portrait_of_George_James,_1st_Marquess_of_Cholmondeley_by_Batoni,_Pompeo_Girolamo.jpg|''George, 1st Marquess of Cholmondeley'', 1772, Houghton Hall, [[Norfolk (Anglio)|Norfolk]] Dosiero:Batoni_Thomas_Estcourt_Brown_Library.jpg|''Thomas Estcourt, Esquire'', 1772, [[Universitato Brown|Brown University]], [[Providence (Rod-Insulo)|Providence, Rhode Island]] Dosiero:Portrait_de_John_Scott_Pompeo_Batoni.png|alternative=Portrait of a Man, 1774, National Portrait Gallery, London|<nowiki><i id="mwAuc">Portrait of a Man</i></nowiki>, 1774, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery, London]] Dosiero:Thomas_Kerrich_(1748-1828),_by_Pompeo_Batoni.jpg|''Reverend Thomas Kerrich'', {{Ĉirkaŭ|1774}} Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Ritratto_di_Papa_Pio_VI_(National_Gallery_of_Ireland).jpg|''[[Pio la 6-a|Pope Pius VI]]'', 1775, [[Nacia Galerio de Irlando|National Gallery of Ireland]], [[Dublino|Dublin]] Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_-_Don_José_Moñino_y_Redondo,_Conde_de_Floridablanca_-_1974.386_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|''[[Grafo Floridablanca|José Moñino, 1st Count of Floridablanca]]'', 1776, [[Arta Instituto de Ĉikago|Art Institute of Chicago]] Dosiero:Batoni_-_Francis_Basset,_1st_Baron_de_Dunstanville.jpg|''Portrait of Francis Basset'' on the [[Grand Tour]] in Rome, 1778, [[Prado-Muzeo|Prado Museum]] Dosiero:5th_earl_shaftesbury.jpg|''Anthony Ashley-Cooper, 5th Earl of Shaftesbury'', 1782, St Giles House, Wimborne St Giles, [[Dorset]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Ritratto_della_contessa_Maria_Benedetta_di_San_Martino.jpg|''Countess Maria Benedetta di San Martino'', 1785, [[Muzeo Thyssen-Bornemisza|Thyssen-Bornemisza Museum]] Dosiero:Leonardo_Leo.png|''[[Leonardo Leo]]'', 18th century, Naples Conservatory of Music Dosiero:Portrait_of_Stephen_Beckingham_(1730_or_1731-1813)_(by_Pompeo_Batoni).jpg|''Portrait of Stephen Beckingham'', 1752 </gallery> === Aliaj temoj === <gallery mode="packed" heights="164"> Dosiero:Batoni_Gabrielli_Madonna_Rome.jpg|alternative=Madonna enthroned with Child and Saints of the Gabrielli di Gubbio family, 1732, San Gregorio Magno al Celio, Rome| ''Madono surtronigita kun Infano kaj Sanktuloj de la familio Gabrielli di Gubbio'', 1732, San Gregorio Magno al Celio, [[Romo]] Dosiero:Accademia_-_Madonna_in_trono_e_santi_di_Pompeo_Batoni.jpg|alternative=Madonna enthroned with Child and Saints of the Gabrielli di Gubbio family, 1736, Gallerie dell'Accademia, Venice| ''Madono surtronigita kun Infano kaj Sanktuloj de la Gabrielli di Gubbio-familio'', 1736, [[Galerio de la Akademio de Venecio|Gallerie dell'Accademia]], [[Venecio]] Dosiero:Basilissa_Julian.jpg|alternative=Christ with Saints Julian and Basilissa, Celsus and Marcionilla, 1736–8, J. Paul Getty Museum, Los Angeles| ''[[Jesuo Kristo|Kristo]] kun Sanktuloj Julian kaj Basilisa, Celsus kaj Marcionilla'', 1736-8, [[J. Paul Getty Museum]], [[Los-Anĝeleso]] Dosiero:1740_Batoni_Allegorie_der_Künste_anagoria.JPG|alternative=Allegory of the Arts, 1740, Städelsches Kunstinstitut, Frankfurt| Alegorio de la Artoj, 1740, [[Muzeo Städel|Städelsches Kunstinstitut]], [[Frankfurto ĉe Majno|Frankfurto]] Dosiero:SacredHeartBatoni.jpg|alternative=Sacred Heart of Jesus, 1767, Church of the Gesù, Rome| ''Sankta Koro de Jesuo'', 1767, Preĝejo de la Gesù, [[Romo]] Dosiero:Samson_and_Delilah_Pompeo_Girolamo_Batoni.JPG|alternative=Samson and Delilah, 1766, Detroit Institute of Arts, Detroit| ''[[Ŝimŝono|Samsono]] kaj Dalila'', 1766, [[Detrojta Instituto de Artoj]], [[Detrojto]] Dosiero:Hermitagebatoniholyfamily.jpg|alternative=The Holy Family with St Elizabeth and the Infant St John the Baptist, 1777, Hermitage Museum, St Petersburg| ''La Sankta Familio kun Sankta Elizabeto kaj la Bebo Sankta Johano la Baptisto'', 1777, [[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]], [[Sankt-Peterburgo]] Dosiero:Pompeobatoni-sagradafam.jpg|alternative=The Sacred Family, ca. 1763, Capitoline Museums, Rome| ''La Sankta Familio'', ĉ. 1763, [[Kapitolaj Muzeoj]], Romo Dosiero:Batoni_Apollo_and_two_Muses.png|alternative=Apollo and two Muses, 1741, King John III Palace Museum, Wilanów, Warsaw| ''Apolono kaj du Muzoj'', 1741, Palaca Muzeo de Reĝo Johano la 3-a, Wilanów, [[Varsovio]] Dosiero:The_infant_Hercules_strangling_serpents_in_his_cradle_-_Pompeo_Batoni_(1743).jpg|alternative=The infant Hercules strangling serpents in his cradle, 1743, Palazzo Pitti, Florence| La bebo Heraklo strangolanta serpentojn en sia lulilo, 1743, Palazzo Pitti, Florenco Dosiero:1756_Batoni_Marriage_of_Cupid_and_Psyche_anagoria.JPG|alternative=Marriage of Cupid and Psyche, 1756, Berlin State Museums| ''Geedziĝo de Kupido kaj Psiĥo'', 1756, Berlinaj Ŝtataj Muzeoj Dosiero:Martirio_de_Santa_Lucía_Pompeo_Girolamo_Batoni.jpg|alternative=Martyrdom of Saint Lucía, 1759, Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, Madrid| ''Martirio de Sankta Lucio'', 1759, [[Reĝa Akademio de Belaj Artoj de Sankta Fernando|Real Academia de Bellas Artes de San Fernando]], [[Madrido]] Dosiero:Batoni_Diana_and_Cupid.jpg|alternative=Diana and Cupid, 1761, Metropolitan Museum of Art, New York| ''Diana kaj Kupido'', 1761, [[Metropola Muzeo de Arto]], [[Novjorko]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Continenza_di_Scipione_(c.1771).jpg|alternative=The Continence of Scipio, 1771, Hermitage Museum, Saint Petersburg| ''La Kontinenco de Scipio'', 1771, [[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]], [[Sankt-Peterburgo]] Dosiero:Pompeo_Batoni_003.jpg|alternative=The Return of the Prodigal Son, 1773, Kunsthistorisches Museum Wien| [[Parabolo de la erarinta filo|La Reveno de la Malŝparema Filo]], 1773, [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum Wien]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.all-art.org/rococo/batoni1.html Pompeo Batoni in "A World History of Art"] ĉe all-art.org (ne sekura) * [https://web.archive.org/web/20150612223405/http://www.wilanow-palac.pl/apollo_and_two_muses.html Apollo and Two Muses] ĉe la Muzeo de la Palaco Wilanów * [http://www.npg.org.uk/live/search/person.asp?LinkID=mp06659&role=art UK National Portrait Gallery] bildoj de Frederick North, 2-a Grafo de Guilford, Augustus Fitzroy, 3-a Duko de Grafton, kaj Philip Metcalfe. * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59328/rec/1 ''Europe in the age of enlightenment and revolution''], katalogo de la Bibliotekoj de la Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Batoni (vidu indekson) * [https://www.lovatti.eu/st/Pompeo-Batoni-death.htm ''Death and burial of the painter Pompeo Batoni (1708–1787)''], de Maurilio Lovatti  {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Batoni, Pompeo}} [[Kategorio:Italaj portretistoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 18-a jarcento]] 10kukfsrpgvxxsovw9gqz1n0efl8ccy 9413690 9413688 2026-06-26T06:09:32Z Sj1mor 12103 /* Galerio */ 9413690 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto je 1765, oleo sur tolo}} '''Pompeo Girolamo BATONI''' (naskiĝis la 25-an de januaro 1708 en [[Luko (Italio)|Luko]] - mortis la 4-an de februaro 1787 en [[Romo]]) estis itala pentristo, kiu montris solidan teknikan scion en sia portretverkado kaj en siaj multaj [[Alegorio|alegoriaj]] kaj mitologiaj bildoj. La granda nombro da eksterlandaj vizitantoj vojaĝantaj tra [[Italio]] kaj atingantaj [[Romo]]n dum sia ''[[Grand Tour]]'' (Grandioza Turneo) igis la artiston specialiĝi pri [[portreto]]j. Batoni gajnis internacian famon plejparte danke al siaj klientoj, plejparte britaj kaj anglo-irlandaj sinjoroj, kiujn li portretis, ofte kun famaj italaj pejzaĝoj en la fono. Tiaj Grand Tour-portretoj de Batoni estis en britaj privataj kolektoj, tiel certigante la popularecon de la ĝenro en [[Britio (insulo)|Britio]]. Unu generacion poste, Siro [[Joshua Reynolds]] daŭrigos ĉi tiun tradicion kaj fariĝus la ĉefa angla portretisto. Kvankam Batoni estis konsiderata la plej bona itala pentristo de sia tempo, nuntempaj kronikoj mencias lian rivalecon kun [[Anton Raphael Mengs]]. Aldone al artamantaj nobeloj, inter la subjektoj de Batoni estis la reĝoj kaj reĝinoj de Pollando, Portugalio kaj Prusio; la [[Sankta Romia Imperiestro|Sanktaj Romiaj Imperiestroj]] [[Jozefo la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Jozefo la 2-a]] kaj [[Leopoldo la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Leopoldo la 2-a]] (fakto kiu gajnis al li noblan dignon); la papoj [[Benedikto la 14-a]], [[Klemento la 13-a]] kaj [[Pio la 6-a]], [[Karolo Teodoro (Palatinato kaj Bavario)|la elektisto Karlo Teodoro de Bavario]]; kaj multaj pli. Li ankaŭ ricevis multajn komisiojn por [[Altarero|retabloj]] por preĝejoj (ekzemple en Romo, [[Breŝo]], [[Luko (Italio)|Luko]] kaj [[Parmo]]) same kiel por mitologiaj kaj alegoriaj temoj. La stilo de Batoni inspiriĝis kaj enkorpigis elementojn de la klasika antikveco, la franca [[rokoko]], [[Bolonjo|la bolonja]] [[klasikismo]], kaj la verkojn de artistoj kiel [[Nicolas Poussin]], [[Claude Lorrain]], kaj precipe [[Rafaelo]]. Kiel tia, Pompeo Batoni estas konsiderata antaŭulo de [[Novklasikismo|la novklasikismo]]. == <!--[[Dosiero:Lucca_-_Busto_e_lapide_sulla_casa_natale_di_Pompeo_Batoni.JPG|maldekstra|eta|160x160ra|Busto sur la muro de la naskiĝloko de Batoni]]--> Verkado == La fruaj verkoj de la artisto estis influitaj de la tradicioj de itala baroka arto. La individua stilo kaj pentromaniero de Batoni unue aperis en verkoj el la 1730-aj jaroj. Tra la jaroj, la stilo de la artisto evoluis. Kune kun pentristoj de la frua 17-a jarcento, inter ili ĉefe la artistoj de la bolonja skolo [[Guido Reni]] kaj [[Domenichino]] , la arto de Batoni estis influita de pli postaj majstroj kun iliaj riĉaj paletroj, kiel ekzemple [[Federico Barocci]] kaj [[Benedetto Luti]]. La influo de [[Antonio da Correggio|Correggio]] kaj [[Nicolas Poussin|Poussin]] ankaŭ eblas. Tamen, la plej grava antaŭulo de la artisto estis [[Rafaelo]]. Batoni admiris la esprimivon de la figuroj kaj la klasike harmonian komponadon de liaj pentraĵoj. Per sia studo de la heredaĵo de Rafaelo, la arta lingvo de Batoni fariĝis pli klara kaj pli rigora laŭlonge de la tempo. Batoni estis elstara desegnisto, kaj liaj desegnaĵoj de antikvaj antikvaĵoj estas la plej valora parto de lia grafika heredaĵo. == Galerio == === Portretoj === <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_-_Portrait_of_Cardinal_Prospero_Colonna_di_Sciarra_-_Walters_371205.jpg|''Kardinal Prospero Colonna di Sciarra'', {{Ĉirkaŭ|1750}}, [[Walters Art Museum]], Mount Vernon, Baltimore Dosiero:William_Legge,_Second_Earl_of_Dartmouth,_by_Pompeo_Batoni,_about_1752-1756,_oil_on_canvas,_view_1_-_Hood_Museum_of_Art_-_DSC09096.JPG|''William Legge, 2nd Earl of Dartmouth'', {{Ĉirkaŭ|1752}}, Hood Museum of Art, [[Kolegio Dartmouth|Dartmouth College]] Dosiero:Frederick_North,_2nd_Earl_of_Guilford_(1753).jpg|''Portrait of Lord North'', 1753, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery, London]] Dosiero:JohnRolleWalterByPompeoBatoni.jpg|''John Rolle Walter'', {{Ĉirkaŭ|1753}}, Royal Albert Memorial Museum, [[Exeter]] Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_(1708_-_1787)_-_Brustbildnis_des_Papstes_Clemens_XIII._-_GK_1041_-_Museumslandschaft_Hessen_Kassel.jpg|''[[Klemento la 13-a|Clement XIII]]'', {{Ĉirkaŭ|1758}}, Gemäldegalerie Alte Meister, [[Kaselo|Kassel]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Portrait_of_Richard_Milles_-_1758.jpg|''Portrait of Richard Milles'', 1758, [[Nacia Galerio (Londono)|National Gallery]], [[Londono|London]] Dosiero:Portrait_of_Sir_John_Armytage_(1732-58)_2nd_Bart_of_Kirklees,_1758.jpg|''John Armytage, 2nd Baronet'', 1758, [[Privata kolekto|private collection]] Dosiero:Wyndham_Knatchbull-Wyndham.jpg|''Siro Wyndham Knatchbull-Wyndham, 6th Bt'', {{Ĉirkaŭ|1758}}, [[Los-Anĝeles-Kantona Muzeo de Arto|Los Angeles County Museum of Art]] Dosiero:Portrait_of_a_Man_in_a_Blue_Suit.jpg|''Portrait of a man in a blue suit'', {{Ĉirkaŭ|1760}}, Dallas Museum of Art Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Portrait_of_Charles_Crowle.jpg|''Charles Crowle'', 1762, [[Luvro|Louvre]], [[Parizo|Paris]] Dosiero:Portrait_de_Sir_Humphry_Morice_Pompeo_Batoni.png|''Portrait of Humphry Morice'', {{Ĉirkaŭ|1762}}, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery, London]] Dosiero:The_Cardinal_de_Rochechouart_(Jean_François_Joseph_de_Rochechouart)_wearing_the_Sash_of_the_Order_of_the_Holy_Spirit_in_1762_by_Pompeo_Batoni.jpg|''Cardinal Jean-François-Joseph de Rochechouart'', 1762, Saint Louis Art Museum, [[Sankta Luiso|Saint Louis]], Dosiero:Pompeo_Batoni_001.jpg|''John Montagu, Marquess of Monthermer'', 1764, Boughton House, [[Northamptonshire]] Dosiero:Pompeo_Batoni_(1708-1787)_-_David_Garrick_-_WA1845.61_-_Ashmolean_Museum.jpg|''Portrait of David Garrick'', 1764, [[Muzeo Ashmolean|Ashmolean Museum]], [[Oksfordo|Oxford]] Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_(Lucca_1708-Rome_1787)_-_Edward,_Duke_of_York_(1739-1767)_-_RCIN_405034_-_Royal_Collection.jpg|''Portrait of the Duke of York'', 1764 Dosiero:Alexander_Gordon,_4th_Duke_of_Gordon00.jpg|''Alexander, 4th Duke of Gordon'', 1764, [[Skota Nacia Portretgalerio|Scottish National Portrait Gallery]], [[Edinburgo|Edinburgh]] Dosiero:LBoccherini.jpg|''[[Luigi Boccherini]]'', c. 1764–67, [[Nacia Galerio de Viktorio|National Gallery of Victoria]], [[Melburno|Melbourne]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Retrato_de_D._Manuel_de_Roda_-_Google_Art_Project.jpg|''Manuel de Roda'', {{Ĉirkaŭ|1765}}, [[Reĝa Akademio de Belaj Artoj de Sankta Fernando|Real Academia de Bellas Artes de San Fernando]], [[Madrido|Madrid]] Dosiero:Pompeo_Batoni_(1708-1787)_-_Colonel_William_Gordon_(1736–1816)_-_84.16_-_Fyvie_Castle.jpg|''Portrait of William Gordon'', 1766, Fyvie Castle, Fyvie Dosiero:Philip_Metcalfe_by_Pompeo_Batoni.jpg|''Philip Metcalfe'', 1766–67, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery]], [[Londono|London]] <!--File:Portrait_of_the_Duke_of_Brunswick_(Batoni).png|''Portrait of the Duke of Brunswick'', 1767, Herzog Anton Ulrich Museum, [[Braunschweig|Brunswick]]--> Dosiero:Lady_Mary_Fox,_Pompeo_Batoni,_c._1767.jpg|''Lady Mary Fox, later Baroness Holland'', 1767 Dosiero:William_Cavendish_5th_Duke_of_Devonshire.jpg|''Portrait of the Duke of Devonshire'', 1768, Chatsworth House, [[Derbyshire]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Sir_Gregory_Page-Turner_-_WGA1508.jpg|''Siro Gregory Page-Turner, 3rd Baronet'', {{Ĉirkaŭ|1768}}, [[Privata kolekto|private collection]] Dosiero:SirWilliamFitzherbert1748.jpg|''Siro William FitzHerbert, 1st Baronet'', {{Ĉirkaŭ|1768}}, Tissington Hall, [[Derbyshire]] Dosiero:Pompeo_Batoni_002.jpg|''Emperor Joseph II and Grand Duke Pietro Leopoldo of Tuscany'', 1769, [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum]], [[Vieno|Vienna]] Dosiero:Portrait_of_George_James,_1st_Marquess_of_Cholmondeley_by_Batoni,_Pompeo_Girolamo.jpg|''George, 1st Marquess of Cholmondeley'', 1772, Houghton Hall, [[Norfolk (Anglio)|Norfolk]] Dosiero:Batoni_Thomas_Estcourt_Brown_Library.jpg|''Thomas Estcourt, Esquire'', 1772, [[Universitato Brown|Brown University]], [[Providence (Rod-Insulo)|Providence, Rhode Island]] Dosiero:Portrait_de_John_Scott_Pompeo_Batoni.png|alternative=Portrait of a Man, 1774, National Portrait Gallery, London|<nowiki><i id="mwAuc">Portrait of a Man</i></nowiki>, 1774, [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery, London]] Dosiero:Thomas_Kerrich_(1748-1828),_by_Pompeo_Batoni.jpg|''Reverend Thomas Kerrich'', {{Ĉirkaŭ|1774}} Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Ritratto_di_Papa_Pio_VI_(National_Gallery_of_Ireland).jpg|''[[Pio la 6-a|Pope Pius VI]]'', 1775, [[Nacia Galerio de Irlando|National Gallery of Ireland]], [[Dublino|Dublin]] Dosiero:Pompeo_Girolamo_Batoni_-_Don_José_Moñino_y_Redondo,_Conde_de_Floridablanca_-_1974.386_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|''[[Grafo Floridablanca|José Moñino, 1st Count of Floridablanca]]'', 1776, [[Arta Instituto de Ĉikago|Art Institute of Chicago]] Dosiero:Batoni_-_Francis_Basset,_1st_Baron_de_Dunstanville.jpg|''Portrait of Francis Basset'' on the [[Grand Tour]] in Rome, 1778, [[Prado-Muzeo|Prado Museum]] Dosiero:5th_earl_shaftesbury.jpg|''Anthony Ashley-Cooper, 5th Earl of Shaftesbury'', 1782, St Giles House, Wimborne St Giles, [[Dorset]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Ritratto_della_contessa_Maria_Benedetta_di_San_Martino.jpg|''Countess Maria Benedetta di San Martino'', 1785, [[Muzeo Thyssen-Bornemisza|Thyssen-Bornemisza Museum]] Dosiero:Leonardo_Leo.png|''[[Leonardo Leo]]'', 18th century, Naples Conservatory of Music Dosiero:Portrait_of_Stephen_Beckingham_(1730_or_1731-1813)_(by_Pompeo_Batoni).jpg|''Portrait of Stephen Beckingham'', 1752 </gallery> === Aliaj temoj === <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Batoni_Gabrielli_Madonna_Rome.jpg|alternative=Madonna enthroned with Child and Saints of the Gabrielli di Gubbio family, 1732, San Gregorio Magno al Celio, Rome| ''Madono surtronigita kun Infano kaj Sanktuloj de la familio Gabrielli di Gubbio'', 1732, San Gregorio Magno al Celio, [[Romo]] Dosiero:Accademia_-_Madonna_in_trono_e_santi_di_Pompeo_Batoni.jpg|alternative=Madonna enthroned with Child and Saints of the Gabrielli di Gubbio family, 1736, Gallerie dell'Accademia, Venice| ''Madono surtronigita kun Infano kaj Sanktuloj de la Gabrielli di Gubbio-familio'', 1736, [[Galerio de la Akademio de Venecio|Gallerie dell'Accademia]], [[Venecio]] Dosiero:Basilissa_Julian.jpg|alternative=Christ with Saints Julian and Basilissa, Celsus and Marcionilla, 1736–8, J. Paul Getty Museum, Los Angeles| ''[[Jesuo Kristo|Kristo]] kun Sanktuloj Julian kaj Basilisa, Celsus kaj Marcionilla'', 1736-8, [[J. Paul Getty Museum]], [[Los-Anĝeleso]] Dosiero:1740_Batoni_Allegorie_der_Künste_anagoria.JPG|alternative=Allegory of the Arts, 1740, Städelsches Kunstinstitut, Frankfurt| Alegorio de la Artoj, 1740, [[Muzeo Städel|Städelsches Kunstinstitut]], [[Frankfurto ĉe Majno|Frankfurto]] Dosiero:SacredHeartBatoni.jpg|alternative=Sacred Heart of Jesus, 1767, Church of the Gesù, Rome| ''Sankta Koro de Jesuo'', 1767, Preĝejo de la Gesù, [[Romo]] Dosiero:Samson_and_Delilah_Pompeo_Girolamo_Batoni.JPG|alternative=Samson and Delilah, 1766, Detroit Institute of Arts, Detroit| ''[[Ŝimŝono|Samsono]] kaj Dalila'', 1766, [[Detrojta Instituto de Artoj]], [[Detrojto]] Dosiero:Hermitagebatoniholyfamily.jpg|alternative=The Holy Family with St Elizabeth and the Infant St John the Baptist, 1777, Hermitage Museum, St Petersburg| ''La Sankta Familio kun Sankta Elizabeto kaj la Bebo Sankta Johano la Baptisto'', 1777, [[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]], [[Sankt-Peterburgo]] Dosiero:Pompeobatoni-sagradafam.jpg|alternative=The Sacred Family, ca. 1763, Capitoline Museums, Rome| ''La Sankta Familio'', ĉ. 1763, [[Kapitolaj Muzeoj]], Romo Dosiero:Batoni_Apollo_and_two_Muses.png|alternative=Apollo and two Muses, 1741, King John III Palace Museum, Wilanów, Warsaw| ''Apolono kaj du Muzoj'', 1741, Palaca Muzeo de Reĝo Johano la 3-a, Wilanów, [[Varsovio]] Dosiero:The_infant_Hercules_strangling_serpents_in_his_cradle_-_Pompeo_Batoni_(1743).jpg|alternative=The infant Hercules strangling serpents in his cradle, 1743, Palazzo Pitti, Florence| La bebo Heraklo strangolanta serpentojn en sia lulilo, 1743, Palazzo Pitti, Florenco Dosiero:1756_Batoni_Marriage_of_Cupid_and_Psyche_anagoria.JPG|alternative=Marriage of Cupid and Psyche, 1756, Berlin State Museums| ''Geedziĝo de Kupido kaj Psiĥo'', 1756, Berlinaj Ŝtataj Muzeoj Dosiero:Martirio_de_Santa_Lucía_Pompeo_Girolamo_Batoni.jpg|alternative=Martyrdom of Saint Lucía, 1759, Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, Madrid| ''Martirio de Sankta Lucio'', 1759, [[Reĝa Akademio de Belaj Artoj de Sankta Fernando|Real Academia de Bellas Artes de San Fernando]], [[Madrido]] Dosiero:Batoni_Diana_and_Cupid.jpg|alternative=Diana and Cupid, 1761, Metropolitan Museum of Art, New York| ''Diana kaj Kupido'', 1761, [[Metropola Muzeo de Arto]], [[Novjorko]] Dosiero:Pompeo_Batoni_-_Continenza_di_Scipione_(c.1771).jpg|alternative=The Continence of Scipio, 1771, Hermitage Museum, Saint Petersburg| ''La Kontinenco de Scipio'', 1771, [[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]], [[Sankt-Peterburgo]] Dosiero:Pompeo_Batoni_003.jpg|alternative=The Return of the Prodigal Son, 1773, Kunsthistorisches Museum Wien| [[Parabolo de la erarinta filo|La Reveno de la Malŝparema Filo]], 1773, [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum Wien]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.all-art.org/rococo/batoni1.html Pompeo Batoni in "A World History of Art"] ĉe all-art.org (ne sekura) * [https://web.archive.org/web/20150612223405/http://www.wilanow-palac.pl/apollo_and_two_muses.html Apollo and Two Muses] ĉe la Muzeo de la Palaco Wilanów * [http://www.npg.org.uk/live/search/person.asp?LinkID=mp06659&role=art UK National Portrait Gallery] bildoj de Frederick North, 2-a Grafo de Guilford, Augustus Fitzroy, 3-a Duko de Grafton, kaj Philip Metcalfe. * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59328/rec/1 ''Europe in the age of enlightenment and revolution''], katalogo de la Bibliotekoj de la Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Batoni (vidu indekson) * [https://www.lovatti.eu/st/Pompeo-Batoni-death.htm ''Death and burial of the painter Pompeo Batoni (1708–1787)''], de Maurilio Lovatti  {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Batoni, Pompeo}} [[Kategorio:Italaj portretistoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 18-a jarcento]] pmtzl7r40fhghdf0bz4h68bbgmlupug 0 948084 9413674 2026-06-26T05:54:13Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Pompeo Batoni]] 9413674 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Pompeo Batoni]] 6n0jbby7n2nszp65xddk9rgqi563n2r 0 948085 9413689 2026-06-26T06:08:56Z Tirolischleioans 254019 Kreis novan paĝon kun " '''Alonso de San Buenaventura''' (naskiĝinta en la 16-a jarcento en Hispanujo, mortinta en 1594<ref>http://www.franciscanos.org/enciclopedia/penciclopedia_s.htm</ref> aŭ 1596<ref>http://dbe.rah.es/biografias/41877/alonso-de-san-buenaventura</ref> en San Francisco del Monte/ [[Provinco Mendoza]][[España]]) estis [[hispanio|hispana]] misiisto kaj [[franciskanoj|franciskano]]. Lia memortago estis en la 8-a de decembro. Li eniris la konventon Nia kara Sinjorino d..." 9413689 wikitext text/x-wiki '''Alonso de San Buenaventura''' (naskiĝinta en la 16-a jarcento en Hispanujo, mortinta en 1594<ref>http://www.franciscanos.org/enciclopedia/penciclopedia_s.htm</ref> aŭ 1596<ref>http://dbe.rah.es/biografias/41877/alonso-de-san-buenaventura</ref> en San Francisco del Monte/ [[Provinco Mendoza]][[España]]) estis [[hispanio|hispana]] misiisto kaj [[franciskanoj|franciskano]]. Lia memortago estis en la 8-a de decembro. Li eniris la konventon Nia kara Sinjorino de Loreto je [[Espartinas]]. Post la sacerdota ordinacio li aliĝis al grupo kiu intencis kristanigi homojn je [[Paragvajo]]. Por tio ĉi li ade varbis aliajn entuziasmulojn. Aliĝis al lia aro ankaŭ la diakono [[Luis de Bolaños]], kiu pli malfrue pioniris en la elpenso de [[jezuitaj redukcionoj|redukcionoj]] kaj surpaperigo de la [[gvarania lingvo]]. En 1572 la estontaj misiistoj surŝipiĝis sub la gvido de [[Juan Ortiz de Zárate]] atingonte [[Asunciono]]n en 1575. Sekvis jaroj da sukcesa civilizado kaj pacigo de gvaraniaj triboj. En 1585, San Buenaventura reiris Hispanujon por daŭrigi la reklamon de enamerikaj kristanigaj agadoj. En [[Limo]] li estis du jarojn trejnante [[novicado|novicojn]] kaj revenis Paragvajon en 1588 kun freŝbakitaj predikemuloj. Vojaĝo reen al kaj malreen el Eŭropo okazis en 1592/93, kun prifierinda alvenigo de 24 viroj, inter kiuj estis ankaŭ Martín Mallea, la posta episkopo asunciona. Vojaĝante al Paragvajo ili prenis itineron tra [[Panamo]], [[Peruo]] kaj [[Santiago de Ĉilio|Santiago]]; proksime al Santiago la rekrutema franciskano Alonso malsaniĝis kaj forpasis. == Notoj == <references/> [[kategorio:Naskiĝinton en la 16-a jarcento]] [[kategorio:Mortintoj en la 16-a jarcento]] [[kategorio:Hispanaj franciskanoj]] [[kategorio:Misiistoj]] gmbmsg29t6bx7nz4vnd0n03prvf4rkv 9413691 9413689 2026-06-26T06:09:48Z Tirolischleioans 254019 9413691 wikitext text/x-wiki '''Alonso de San Buenaventura''' (naskiĝinta en la 16-a jarcento en Hispanujo, mortinta en 1594<ref>http://www.franciscanos.org/enciclopedia/penciclopedia_s.htm</ref> aŭ 1596<ref>http://dbe.rah.es/biografias/41877/alonso-de-san-buenaventura</ref> en [[Ĉilio]]) estis [[hispanio|hispana]] misiisto kaj [[franciskanoj|franciskano]]. Lia memortago estis en la 8-a de decembro. Li eniris la konventon Nia kara Sinjorino de Loreto je [[Espartinas]]. Post la sacerdota ordinacio li aliĝis al grupo kiu intencis kristanigi homojn je [[Paragvajo]]. Por tio ĉi li ade varbis aliajn entuziasmulojn. Aliĝis al lia aro ankaŭ la diakono [[Luis de Bolaños]], kiu pli malfrue pioniris en la elpenso de [[jezuitaj redukcionoj|redukcionoj]] kaj surpaperigo de la [[gvarania lingvo]]. En 1572 la estontaj misiistoj surŝipiĝis sub la gvido de [[Juan Ortiz de Zárate]] atingonte [[Asunciono]]n en 1575. Sekvis jaroj da sukcesa civilizado kaj pacigo de gvaraniaj triboj. En 1585, San Buenaventura reiris Hispanujon por daŭrigi la reklamon de enamerikaj kristanigaj agadoj. En [[Limo]] li estis du jarojn trejnante [[novicado|novicojn]] kaj revenis Paragvajon en 1588 kun freŝbakitaj predikemuloj. Vojaĝo reen al kaj malreen el Eŭropo okazis en 1592/93, kun prifierinda alvenigo de 24 viroj, inter kiuj estis ankaŭ Martín Mallea, la posta episkopo asunciona. Vojaĝante al Paragvajo ili prenis itineron tra [[Panamo]], [[Peruo]] kaj [[Santiago de Ĉilio|Santiago]]; proksime al Santiago la rekrutema franciskano Alonso malsaniĝis kaj forpasis. == Notoj == <references/> [[kategorio:Naskiĝinton en la 16-a jarcento]] [[kategorio:Mortintoj en la 16-a jarcento]] [[kategorio:Hispanaj franciskanoj]] [[kategorio:Misiistoj]] 91tr25o9zg91tn2rcpmuzirhrh7mjdp 9413692 9413691 2026-06-26T06:10:05Z Tirolischleioans 254019 /* Notoj */ 9413692 wikitext text/x-wiki '''Alonso de San Buenaventura''' (naskiĝinta en la 16-a jarcento en Hispanujo, mortinta en 1594<ref>http://www.franciscanos.org/enciclopedia/penciclopedia_s.htm</ref> aŭ 1596<ref>http://dbe.rah.es/biografias/41877/alonso-de-san-buenaventura</ref> en [[Ĉilio]]) estis [[hispanio|hispana]] misiisto kaj [[franciskanoj|franciskano]]. Lia memortago estis en la 8-a de decembro. Li eniris la konventon Nia kara Sinjorino de Loreto je [[Espartinas]]. Post la sacerdota ordinacio li aliĝis al grupo kiu intencis kristanigi homojn je [[Paragvajo]]. Por tio ĉi li ade varbis aliajn entuziasmulojn. Aliĝis al lia aro ankaŭ la diakono [[Luis de Bolaños]], kiu pli malfrue pioniris en la elpenso de [[jezuitaj redukcionoj|redukcionoj]] kaj surpaperigo de la [[gvarania lingvo]]. En 1572 la estontaj misiistoj surŝipiĝis sub la gvido de [[Juan Ortiz de Zárate]] atingonte [[Asunciono]]n en 1575. Sekvis jaroj da sukcesa civilizado kaj pacigo de gvaraniaj triboj. En 1585, San Buenaventura reiris Hispanujon por daŭrigi la reklamon de enamerikaj kristanigaj agadoj. En [[Limo]] li estis du jarojn trejnante [[novicado|novicojn]] kaj revenis Paragvajon en 1588 kun freŝbakitaj predikemuloj. Vojaĝo reen al kaj malreen el Eŭropo okazis en 1592/93, kun prifierinda alvenigo de 24 viroj, inter kiuj estis ankaŭ Martín Mallea, la posta episkopo asunciona. Vojaĝante al Paragvajo ili prenis itineron tra [[Panamo]], [[Peruo]] kaj [[Santiago de Ĉilio|Santiago]]; proksime al Santiago la rekrutema franciskano Alonso malsaniĝis kaj forpasis. == Notoj == <references/> [[kategorio:Naskiĝintoj en la 16-a jarcento]] [[kategorio:Mortintoj en la 16-a jarcento]] [[kategorio:Hispanaj franciskanoj]] [[kategorio:Misiistoj]] sg00ob0h9qufuov3z23ga5flfthho6c 9413695 9413692 2026-06-26T06:13:18Z Tirolischleioans 254019 9413695 wikitext text/x-wiki '''Alonso de San Buenaventura''' (naskiĝinta en la 16-a jarcento en Hispanujo, mortinta en 1594<ref>http://www.franciscanos.org/enciclopedia/penciclopedia_s.htm</ref> aŭ 1596<ref>http://dbe.rah.es/biografias/41877/alonso-de-san-buenaventura</ref> en [[Ĉilio]]) estis [[hispanio|hispana]] misiisto kaj [[franciskanoj|franciskano]]. Lia memora kaj morta tago estas la 8-a de decembro. Li eniris la konventon Nia kara Sinjorino de Loreto je [[Espartinas]]. Post la sacerdota ordinacio li aliĝis al grupo kiu intencis kristanigi homojn je [[Paragvajo]]. Por tio ĉi li ade varbis aliajn entuziasmulojn. Aliĝis al lia aro ankaŭ la diakono [[Luis de Bolaños]], kiu pli malfrue pioniris en la elpenso de [[jezuitaj redukcionoj|redukcionoj]] kaj surpaperigo de la [[gvarania lingvo]]. En 1572 la estontaj misiistoj surŝipiĝis sub la gvido de [[Juan Ortiz de Zárate]] atingonte [[Asunciono]]n en 1575. Sekvis jaroj da sukcesa civilizado kaj pacigo de gvaraniaj triboj. En 1585, San Buenaventura reiris Hispanujon por daŭrigi la reklamon de enamerikaj kristanigaj agadoj. En [[Limo]] li estis du jarojn trejnante [[novicado|novicojn]] kaj revenis Paragvajon en 1588 kun freŝbakitaj predikemuloj. Vojaĝo reen al kaj malreen el Eŭropo okazis en 1592/93, kun prifierinda alvenigo de 24 viroj, inter kiuj estis ankaŭ Martín Mallea, la posta episkopo asunciona. Vojaĝante al Paragvajo ili prenis itineron tra [[Panamo]], [[Peruo]] kaj [[Santiago de Ĉilio|Santiago]]; proksime al Santiago la rekrutema franciskano Alonso malsaniĝis kaj forpasis. == Notoj == <references/> [[kategorio:Naskiĝintoj en la 16-a jarcento]] [[kategorio:Mortintoj en la 16-a jarcento]] [[kategorio:Hispanaj franciskanoj]] [[kategorio:Misiistoj]] sznlhubgy6be6l8u91ugr511co9p6a7 9413697 9413695 2026-06-26T06:13:51Z Tirolischleioans 254019 /* Notoj */ 9413697 wikitext text/x-wiki '''Alonso de San Buenaventura''' (naskiĝinta en la 16-a jarcento en Hispanujo, mortinta en 1594<ref>http://www.franciscanos.org/enciclopedia/penciclopedia_s.htm</ref> aŭ 1596<ref>http://dbe.rah.es/biografias/41877/alonso-de-san-buenaventura</ref> en [[Ĉilio]]) estis [[hispanio|hispana]] misiisto kaj [[franciskanoj|franciskano]]. Lia memora kaj morta tago estas la 8-a de decembro. Li eniris la konventon Nia kara Sinjorino de Loreto je [[Espartinas]]. Post la sacerdota ordinacio li aliĝis al grupo kiu intencis kristanigi homojn je [[Paragvajo]]. Por tio ĉi li ade varbis aliajn entuziasmulojn. Aliĝis al lia aro ankaŭ la diakono [[Luis de Bolaños]], kiu pli malfrue pioniris en la elpenso de [[jezuitaj redukcionoj|redukcionoj]] kaj surpaperigo de la [[gvarania lingvo]]. En 1572 la estontaj misiistoj surŝipiĝis sub la gvido de [[Juan Ortiz de Zárate]] atingonte [[Asunciono]]n en 1575. Sekvis jaroj da sukcesa civilizado kaj pacigo de gvaraniaj triboj. En 1585, San Buenaventura reiris Hispanujon por daŭrigi la reklamon de enamerikaj kristanigaj agadoj. En [[Limo]] li estis du jarojn trejnante [[novicado|novicojn]] kaj revenis Paragvajon en 1588 kun freŝbakitaj predikemuloj. Vojaĝo reen al kaj malreen el Eŭropo okazis en 1592/93, kun prifierinda alvenigo de 24 viroj, inter kiuj estis ankaŭ Martín Mallea, la posta episkopo asunciona. Vojaĝante al Paragvajo ili prenis itineron tra [[Panamo]], [[Peruo]] kaj [[Santiago de Ĉilio|Santiago]]; proksime al Santiago la rekrutema franciskano Alonso malsaniĝis kaj forpasis. == Notoj == <references/> [[kategorio:Naskiĝintoj en la 16-a jarcento]] [[kategorio:Mortintoj en la 16-a jarcento]] [[kategorio:Hispanaj franciskanoj]] [[kategorio:Katolikaj misiistoj]] dluwsbk92dssjay40wlu1qckhil1c0l 9413704 9413697 2026-06-26T06:16:18Z Tirolischleioans 254019 9413704 wikitext text/x-wiki '''Alonso de San Buenaventura''' (naskiĝinta en la 16-a jarcento en Hispanujo, mortinta en 1594<ref>http://www.franciscanos.org/enciclopedia/penciclopedia_s.htm</ref> aŭ 1596<ref>http://dbe.rah.es/biografias/41877/alonso-de-san-buenaventura</ref> en [[Ĉilio]]) estis [[hispanio|hispana]] misiisto kaj [[franciskanoj|franciskano]]. Lia memora kaj morta tago estas la 8-a de decembro. Li eniris la konventon Nia kara Sinjorino de Loreto je [[Espartinas]]. Post la sacerdota ordinacio li aliĝis al grupo kiu intencis kristanigi homojn je [[Paragvajo]]. Por tio ĉi li ade varbis aliajn entuziasmulojn. Aliĝis al lia aro ankaŭ la diakono [[Luis de Bolaños]], kiu pli malfrue pioniris en la elpenso de [[jezuitaj redukcionoj|redukcionoj]] kaj surpaperigo de la [[gvarania lingvo]]. En 1572 la estontaj misiistoj surŝipiĝis sub la gvido de [[Juan Ortiz de Zárate]] atingonte [[Asunciono]]n en 1575. Sekvis jaroj da sukcesa civilizado kaj pacigo de gvaraniaj triboj. En 1585, San Buenaventura reiris Hispanujon por daŭrigi la reklamon de enamerikaj kristanigaj agadoj. En [[Limo]] li estis du jarojn trejnante [[novicado|novicojn]] kaj revenis Paragvajon en 1588 kun freŝbakitaj predikemuloj. Vojaĝo reen al kaj malreen el Eŭropo okazis en 1592/93, kun prifierinda alvenigo de 24 viroj, inter kiuj estis ankaŭ Martín Mallea, la posta episkopo asunciona. Vojaĝante al Paragvajo ili prenis itineron tra [[Panamo]], [[Peruo]] kaj [[Santiago de Ĉilio|Santiago]]; proksime al Santiago la rekrutema franciskano Alonso malsaniĝis kaj forpasis. == Notoj == <references/> [[kategorio:Naskiĝintoj en la 16-a jarcento]] [[kategorio:Mortintoj en la 16-a jarcento]] [[kategorio:Hispanaj franciskanoj]] [[kategorio:Katolikaj misiistoj]] [[kategorio:Romkatolikaj pastroj en Hispanio]] 8nrn7z2jmf8ajms8zou55bcrespqy7y 1 948086 9413694 2026-06-26T06:10:57Z Sj1mor 12103 /* Fontoj */ nova sekcio 9413694 wikitext text/x-wiki == Fontoj == Sekcio Verkado el la rusa. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 06:10, 26 jun. 2026 (UTC) imycs5ivi4w0tdyqgjzepcxvaq9x0t8 0 948087 9413696 2026-06-26T06:13:41Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1360827273|John Hoppner]]" 9413696 wikitext text/x-wiki '''John HOPPNER''' (naskiĝis la 4an de aprilo 1758 en [[Londono]]{{Streketo}} mortis la 23-an de januaro 1810, samloke <ref>{{cite web|url=https://ngabiographies.org/biographies/johnhoppner|title=Artist Info|website=www.nga.gov via www.ngabiographies.org|access-date=2025-12-23}}</ref>) estis angla pentristo, multe influita de [[Joshua Reynolds]], kiu atingis famon kiel koloristo. [[Dosiero:1795-Frankland-sisters-by-Hoppnet.jpg|eta|Portreto de la fratinoj Frankland, 1795]] [[Dosiero:Hoppnervanda.jpg|eta|Fraŭlino Mary Linwood, ĉirkaŭ 1800, John Hoppner V&A Muzeo n-ro 1439-1874]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="200"> Dosiero:Portrait_of_Richard_Brinsley_Sheridan.jpg|alternative=Richard Brinsley Sheridan, c.1788| [[Richard Brinsley Sheridan]], ĉ. 1788 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Franz_Joseph_Haydn_(1732-1809)_-_RCIN_406987_-_Royal_Collection.jpg|alternative=Joseph Haydn, c.1791, Royal Collection| [[Joseph Haydn]], ĉ. 1791, [[Brita Reĝa Kolekto|Reĝa Kolekto]] Dosiero:Jordan_by_Hoppner.jpg|alternative=Dorothea Jordan as Hippolyta, 1791| ''Dorothea Jordan kiel Hippolyta'', 1791 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_George_IV_as_Prince_of_Wales_-_P563_-_The_Wallace_Collection.jpg|alternative=George, Prince of Wales, 1792, Wallace Collection| [[Georgo la 4-a (Britio)|Georgo, Princo de Kimrujo]], 1792, Kolekto Wallace Dosiero:Arthur_Wellesley_by_John_Hoppner.jpg|alternative=Portrait of Arthur Wellesley, 1795| ''Portreto de Arthur Wellesley'', 1795 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_William_Lamb_(1779-1848),_2nd_Viscount_Melbourne_-_RCIN_400973_-_Royal_Collection.jpg|alternative=Portrait of William Lamb, 1796, Royal Collection| ''Portreto de William Lamb'', 1796, Reĝa Kolekto Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Francis_Russell_(1765-1802),_5th_Duke_of_Bedford_-_RCIN_405408_-_Royal_Collection.jpg|alternative=Duke of Bedford, 1796, Royal Collection| Duko de Bedford, 1796, Reĝa Kolekto Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Jane_Elizabeth,_Countess_of_Oxford_-_N00900_-_National_Gallery.jpg|alternative=Countess of Oxford, 1797, National Gallery| Grafino de Oksfordo, 1797, [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]] Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Sir_Henry_William_(1768–1854),_Lord_Paget,_Later_1st_Marquess_of_Anglesey_-_1175937_-_National_Trust.jpg|alternative=Lord Paget, 1798, National Trust| Lordo Paget, 1798, [[National Trust|Nacia Fido]] Dosiero:Sir_Ralph_Abercromby_by_John_Hoppner.jpg|alternative=Sir Ralph Abercromby, 1798| Sinjoro Ralph Abercromby, 1798 Dosiero:Adam_Duncan,_1st_Viscount_Duncan_by_John_Hoppner.jpg|alternative=Admiral Duncan, c.1798| Admiralo Duncan, ĉ. 1798 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Edward,_Duke_of_Kent_(1767-1820)_-_RCIN_401521_-_Royal_Collection.jpg|alternative=Duke of Kent, c.1799, Royal Collection| Duko de Kent, ĉ. 1799, Reĝa Kolekto Dosiero:1st_Baron_Grenville.jpg|alternative=Portrait of Lord Grenville, c.1800| ''Portreto de Lordo Grenville'', ĉ. 1800 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Portrait_of_Sir_Thomas_Maitland_(1760-1824).jpg|alternative=Thomas Maitland, 1800| Tomaso Maitland, 1800 Dosiero:Lady_Hertford_1800.jpg|alternative=Lady Hertford, 1800| Sinjorino Hertford, 1800 Dosiero:Ix001199_1024x1024.jpg|alternative=Georgiana St Leger and her son Pascoe St Leger Grenfell c.1800| Georgiana St Leger kaj ŝia filo Pascoe St Leger Grenfell ĉirkaŭ 1800 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Horatio,_First_Viscount_Nelson_(1758-1805)_-_RCIN_405901_-_Royal_Collection.jpg|alternative=Lord Nelson, c.1801, Royal Collection| [[Horatio Nelson|Lord Nelson]], ĉ. 1801, Reĝa Kolekto Dosiero:Charles_Abbot,_1st_Baron_Colchester_by_John_Hoppner.jpg|alternative=Charles Abbot, c.1802| Karlo Abbot, ĉ. 1802 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_The_Honourable_Sir_Arthur_Paget_(1771–1840),_GCB,_PC_-_1175940_-_National_Trust.jpg|alternative=Arthur Paget, 1804, National Trust| Arthur Paget, 1804, Nacia Fido Dosiero:Captain_Henry_Blackwood,_1770-1832_RMG_BHC2557.tiff|alternative=Henry Blackwood, c.1806| Henry Blackwood, ĉ. 1806 Dosiero:John_Hookham_Frere,_by_John_Hoppner_10993444.jpg|alternative=John Hookham Frere, 1806| Johano Hookham Frere, 1806 Dosiero:John_Hoppner_(1758_-_1810)_-_John_Jeffreys_Pratt,_Second_Earl_and_First_Marquis_Camden_as_Knight_oft_the_Order_of_the_Garter_-_81.3_-_Gemäldegalerie.jpg|alternative=Portrait of Lord Camden, 1806| ''Portreto de Lordo Camden'', 1806 Dosiero:MatthiasHoffmanByJohnHoppner.png|alternative=Dr. Matthias Hoffman, Province House (Nova Scotia)| D-ro Matthias Hoffman, Province House (Nov-Skotio) Dosiero:1800_Hoppner_Mädchen_mit_Kaninchen_anagoria.JPG|alternative=Girl with rabbit, 1800, Städelsches Kunstinstitut| Knabino kun kuniklo, 1800, [[Muzeo Städel|Städelsches Kunstinstitut]] </gallery> * [http://www.artcyclopedia.com/artists/hoppner_john.html John Hoppner on ArtCyclopedia] * [http://www.racollection.org.uk/ixbin/indexplus?_IXACTION_=file&_IXFILE_=templates/full/person.html&_IXTRAIL_=Academicians&person=5733 Profile on Royal Academy of Arts Collections] * [http://www.metmuseum.org/toah/works-of-art/53.59.3 The Sackville children] (pentraĵo de 1796) * [https://web.archive.org/web/20110715074553/http://www.philipmould.com/catalogue.php?p=t&sid=2296 Portrait of William Locke] (pentraĵo de 1783) * [http://www.christies.com/lotfinder/lot_details.aspx?intObjectID=5221856 Portrait of Anne, Lady Grenville] (Christie's) [[Kategorio:Anglaj portretistoj]] eby1qtc3o75j8panovxq81cy05nkvuv 9413698 9413696 2026-06-26T06:14:15Z Sj1mor 12103 9413698 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''John HOPPNER''' (naskiĝis la 4an de aprilo 1758 en [[Londono]]{{Streketo}} mortis la 23-an de januaro 1810, samloke <ref>{{cite web|url=https://ngabiographies.org/biographies/johnhoppner|title=Artist Info|website=www.nga.gov via www.ngabiographies.org|access-date=2025-12-23}}</ref>) estis angla pentristo, multe influita de [[Joshua Reynolds]], kiu atingis famon kiel koloristo. [[Dosiero:1795-Frankland-sisters-by-Hoppnet.jpg|eta|Portreto de la fratinoj Frankland, 1795]] [[Dosiero:Hoppnervanda.jpg|eta|Fraŭlino Mary Linwood, ĉirkaŭ 1800, John Hoppner V&A Muzeo n-ro 1439-1874]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="200"> Dosiero:Portrait_of_Richard_Brinsley_Sheridan.jpg|alternative=Richard Brinsley Sheridan, c.1788| [[Richard Brinsley Sheridan]], ĉ. 1788 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Franz_Joseph_Haydn_(1732-1809)_-_RCIN_406987_-_Royal_Collection.jpg|alternative=Joseph Haydn, c.1791, Royal Collection| [[Joseph Haydn]], ĉ. 1791, [[Brita Reĝa Kolekto|Reĝa Kolekto]] Dosiero:Jordan_by_Hoppner.jpg|alternative=Dorothea Jordan as Hippolyta, 1791| ''Dorothea Jordan kiel Hippolyta'', 1791 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_George_IV_as_Prince_of_Wales_-_P563_-_The_Wallace_Collection.jpg|alternative=George, Prince of Wales, 1792, Wallace Collection| [[Georgo la 4-a (Britio)|Georgo, Princo de Kimrujo]], 1792, Kolekto Wallace Dosiero:Arthur_Wellesley_by_John_Hoppner.jpg|alternative=Portrait of Arthur Wellesley, 1795| ''Portreto de Arthur Wellesley'', 1795 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_William_Lamb_(1779-1848),_2nd_Viscount_Melbourne_-_RCIN_400973_-_Royal_Collection.jpg|alternative=Portrait of William Lamb, 1796, Royal Collection| ''Portreto de William Lamb'', 1796, Reĝa Kolekto Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Francis_Russell_(1765-1802),_5th_Duke_of_Bedford_-_RCIN_405408_-_Royal_Collection.jpg|alternative=Duke of Bedford, 1796, Royal Collection| Duko de Bedford, 1796, Reĝa Kolekto Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Jane_Elizabeth,_Countess_of_Oxford_-_N00900_-_National_Gallery.jpg|alternative=Countess of Oxford, 1797, National Gallery| Grafino de Oksfordo, 1797, [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]] Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Sir_Henry_William_(1768–1854),_Lord_Paget,_Later_1st_Marquess_of_Anglesey_-_1175937_-_National_Trust.jpg|alternative=Lord Paget, 1798, National Trust| Lordo Paget, 1798, [[National Trust|Nacia Fido]] Dosiero:Sir_Ralph_Abercromby_by_John_Hoppner.jpg|alternative=Sir Ralph Abercromby, 1798| Sinjoro Ralph Abercromby, 1798 Dosiero:Adam_Duncan,_1st_Viscount_Duncan_by_John_Hoppner.jpg|alternative=Admiral Duncan, c.1798| Admiralo Duncan, ĉ. 1798 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Edward,_Duke_of_Kent_(1767-1820)_-_RCIN_401521_-_Royal_Collection.jpg|alternative=Duke of Kent, c.1799, Royal Collection| Duko de Kent, ĉ. 1799, Reĝa Kolekto Dosiero:1st_Baron_Grenville.jpg|alternative=Portrait of Lord Grenville, c.1800| ''Portreto de Lordo Grenville'', ĉ. 1800 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Portrait_of_Sir_Thomas_Maitland_(1760-1824).jpg|alternative=Thomas Maitland, 1800| Tomaso Maitland, 1800 Dosiero:Lady_Hertford_1800.jpg|alternative=Lady Hertford, 1800| Sinjorino Hertford, 1800 Dosiero:Ix001199_1024x1024.jpg|alternative=Georgiana St Leger and her son Pascoe St Leger Grenfell c.1800| Georgiana St Leger kaj ŝia filo Pascoe St Leger Grenfell ĉirkaŭ 1800 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Horatio,_First_Viscount_Nelson_(1758-1805)_-_RCIN_405901_-_Royal_Collection.jpg|alternative=Lord Nelson, c.1801, Royal Collection| [[Horatio Nelson|Lord Nelson]], ĉ. 1801, Reĝa Kolekto Dosiero:Charles_Abbot,_1st_Baron_Colchester_by_John_Hoppner.jpg|alternative=Charles Abbot, c.1802| Karlo Abbot, ĉ. 1802 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_The_Honourable_Sir_Arthur_Paget_(1771–1840),_GCB,_PC_-_1175940_-_National_Trust.jpg|alternative=Arthur Paget, 1804, National Trust| Arthur Paget, 1804, Nacia Fido Dosiero:Captain_Henry_Blackwood,_1770-1832_RMG_BHC2557.tiff|alternative=Henry Blackwood, c.1806| Henry Blackwood, ĉ. 1806 Dosiero:John_Hookham_Frere,_by_John_Hoppner_10993444.jpg|alternative=John Hookham Frere, 1806| Johano Hookham Frere, 1806 Dosiero:John_Hoppner_(1758_-_1810)_-_John_Jeffreys_Pratt,_Second_Earl_and_First_Marquis_Camden_as_Knight_oft_the_Order_of_the_Garter_-_81.3_-_Gemäldegalerie.jpg|alternative=Portrait of Lord Camden, 1806| ''Portreto de Lordo Camden'', 1806 Dosiero:MatthiasHoffmanByJohnHoppner.png|alternative=Dr. Matthias Hoffman, Province House (Nova Scotia)| D-ro Matthias Hoffman, Province House (Nov-Skotio) Dosiero:1800_Hoppner_Mädchen_mit_Kaninchen_anagoria.JPG|alternative=Girl with rabbit, 1800, Städelsches Kunstinstitut| Knabino kun kuniklo, 1800, [[Muzeo Städel|Städelsches Kunstinstitut]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/hoppner_john.html John Hoppner on ArtCyclopedia] * [http://www.racollection.org.uk/ixbin/indexplus?_IXACTION_=file&_IXFILE_=templates/full/person.html&_IXTRAIL_=Academicians&person=5733 Profile on Royal Academy of Arts Collections] * [http://www.metmuseum.org/toah/works-of-art/53.59.3 The Sackville children] (pentraĵo de 1796) * [https://web.archive.org/web/20110715074553/http://www.philipmould.com/catalogue.php?p=t&sid=2296 Portrait of William Locke] (pentraĵo de 1783) * [http://www.christies.com/lotfinder/lot_details.aspx?intObjectID=5221856 Portrait of Anne, Lady Grenville] (Christie's) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hoppner, John}} [[Kategorio:Anglaj portretistoj]] 71xp446h0q0aq1p69q18k31q0x63ksq 9413703 9413698 2026-06-26T06:16:05Z Sj1mor 12103 9413703 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto je ĉirkaŭ 1800, oleo sur tolo}} '''John HOPPNER''' (naskiĝis la 4an de aprilo 1758 en [[Londono]]{{Streketo}} mortis la 23-an de januaro 1810, samloke <ref>{{cite web|url=https://ngabiographies.org/biographies/johnhoppner|title=Artist Info|website=www.nga.gov via www.ngabiographies.org|access-date=2025-12-23}}</ref>) estis angla pentristo, multe influita de [[Joshua Reynolds]], kiu atingis famon kiel koloristo. [[Dosiero:1795-Frankland-sisters-by-Hoppnet.jpg|eta|Portreto de la fratinoj Frankland, 1795]] [[Dosiero:Hoppnervanda.jpg|eta|Fraŭlino Mary Linwood, ĉirkaŭ 1800, John Hoppner V&A Muzeo n-ro 1439-1874]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Portrait_of_Richard_Brinsley_Sheridan.jpg|alternative=Richard Brinsley Sheridan, c.1788| [[Richard Brinsley Sheridan]], ĉ. 1788 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Franz_Joseph_Haydn_(1732-1809)_-_RCIN_406987_-_Royal_Collection.jpg|alternative=Joseph Haydn, c.1791, Royal Collection| [[Joseph Haydn]], ĉ. 1791, [[Brita Reĝa Kolekto|Reĝa Kolekto]] Dosiero:Jordan_by_Hoppner.jpg|alternative=Dorothea Jordan as Hippolyta, 1791| ''Dorothea Jordan kiel Hippolyta'', 1791 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_George_IV_as_Prince_of_Wales_-_P563_-_The_Wallace_Collection.jpg|alternative=George, Prince of Wales, 1792, Wallace Collection| [[Georgo la 4-a (Britio)|Georgo, Princo de Kimrujo]], 1792, Kolekto Wallace Dosiero:Arthur_Wellesley_by_John_Hoppner.jpg|alternative=Portrait of Arthur Wellesley, 1795| ''Portreto de Arthur Wellesley'', 1795 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_William_Lamb_(1779-1848),_2nd_Viscount_Melbourne_-_RCIN_400973_-_Royal_Collection.jpg|alternative=Portrait of William Lamb, 1796, Royal Collection| ''Portreto de William Lamb'', 1796, Reĝa Kolekto Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Francis_Russell_(1765-1802),_5th_Duke_of_Bedford_-_RCIN_405408_-_Royal_Collection.jpg|alternative=Duke of Bedford, 1796, Royal Collection| Duko de Bedford, 1796, Reĝa Kolekto Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Jane_Elizabeth,_Countess_of_Oxford_-_N00900_-_National_Gallery.jpg|alternative=Countess of Oxford, 1797, National Gallery| Grafino de Oksfordo, 1797, [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]] Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Sir_Henry_William_(1768–1854),_Lord_Paget,_Later_1st_Marquess_of_Anglesey_-_1175937_-_National_Trust.jpg|alternative=Lord Paget, 1798, National Trust| Lordo Paget, 1798, [[National Trust|Nacia Fido]] Dosiero:Sir_Ralph_Abercromby_by_John_Hoppner.jpg|alternative=Sir Ralph Abercromby, 1798| Sinjoro Ralph Abercromby, 1798 Dosiero:Adam_Duncan,_1st_Viscount_Duncan_by_John_Hoppner.jpg|alternative=Admiral Duncan, c.1798| Admiralo Duncan, ĉ. 1798 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Edward,_Duke_of_Kent_(1767-1820)_-_RCIN_401521_-_Royal_Collection.jpg|alternative=Duke of Kent, c.1799, Royal Collection| Duko de Kent, ĉ. 1799, Reĝa Kolekto Dosiero:1st_Baron_Grenville.jpg|alternative=Portrait of Lord Grenville, c.1800| ''Portreto de Lordo Grenville'', ĉ. 1800 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Portrait_of_Sir_Thomas_Maitland_(1760-1824).jpg|alternative=Thomas Maitland, 1800| Tomaso Maitland, 1800 Dosiero:Lady_Hertford_1800.jpg|alternative=Lady Hertford, 1800| Sinjorino Hertford, 1800 Dosiero:Ix001199_1024x1024.jpg|alternative=Georgiana St Leger and her son Pascoe St Leger Grenfell c.1800| Georgiana St Leger kaj ŝia filo Pascoe St Leger Grenfell ĉirkaŭ 1800 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Horatio,_First_Viscount_Nelson_(1758-1805)_-_RCIN_405901_-_Royal_Collection.jpg|alternative=Lord Nelson, c.1801, Royal Collection| [[Horatio Nelson|Lord Nelson]], ĉ. 1801, Reĝa Kolekto Dosiero:Charles_Abbot,_1st_Baron_Colchester_by_John_Hoppner.jpg|alternative=Charles Abbot, c.1802| Karlo Abbot, ĉ. 1802 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_The_Honourable_Sir_Arthur_Paget_(1771–1840),_GCB,_PC_-_1175940_-_National_Trust.jpg|alternative=Arthur Paget, 1804, National Trust| Arthur Paget, 1804, Nacia Fido Dosiero:Captain_Henry_Blackwood,_1770-1832_RMG_BHC2557.tiff|alternative=Henry Blackwood, c.1806| Henry Blackwood, ĉ. 1806 Dosiero:John_Hookham_Frere,_by_John_Hoppner_10993444.jpg|alternative=John Hookham Frere, 1806| Johano Hookham Frere, 1806 Dosiero:John_Hoppner_(1758_-_1810)_-_John_Jeffreys_Pratt,_Second_Earl_and_First_Marquis_Camden_as_Knight_oft_the_Order_of_the_Garter_-_81.3_-_Gemäldegalerie.jpg|alternative=Portrait of Lord Camden, 1806| ''Portreto de Lordo Camden'', 1806 Dosiero:MatthiasHoffmanByJohnHoppner.png|alternative=Dr. Matthias Hoffman, Province House (Nova Scotia)| D-ro Matthias Hoffman, Province House (Nov-Skotio) Dosiero:1800_Hoppner_Mädchen_mit_Kaninchen_anagoria.JPG|alternative=Girl with rabbit, 1800, Städelsches Kunstinstitut| Knabino kun kuniklo, 1800, [[Muzeo Städel|Städelsches Kunstinstitut]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/hoppner_john.html John Hoppner on ArtCyclopedia] * [http://www.racollection.org.uk/ixbin/indexplus?_IXACTION_=file&_IXFILE_=templates/full/person.html&_IXTRAIL_=Academicians&person=5733 Profile on Royal Academy of Arts Collections] * [http://www.metmuseum.org/toah/works-of-art/53.59.3 The Sackville children] (pentraĵo de 1796) * [https://web.archive.org/web/20110715074553/http://www.philipmould.com/catalogue.php?p=t&sid=2296 Portrait of William Locke] (pentraĵo de 1783) * [http://www.christies.com/lotfinder/lot_details.aspx?intObjectID=5221856 Portrait of Anne, Lady Grenville] (Christie's) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hoppner, John}} [[Kategorio:Anglaj portretistoj]] rhvwspraekbbbho7g9dkemsvehovrbm 9413710 9413703 2026-06-26T06:22:30Z Sj1mor 12103 9413710 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto je ĉirkaŭ 1800, oleo sur tolo}} '''John HOPPNER''' (naskiĝis la 4an de aprilo 1758 en [[Londono]]{{Streketo}} mortis la 23-an de januaro 1810, samloke <ref>{{cite web|url=https://ngabiographies.org/biographies/johnhoppner|title=Artist Info|website=www.nga.gov via www.ngabiographies.org|access-date=2025-12-23}}</ref>) estis angla pentristo de germana deveno kaj kortega pentristo de la [[Brita reĝa familio|reĝa familio]]. Kiel posteulo de Siro [[Joshua Reynolds]], li dominis la londonan artan scenejon de 1790 ĝis 1810. Hoppner pentris famajn personecojn, de la Princo de Kimrujo, pli posta Reĝo Georgo la 4-a, ĝis la britaj naciaj herooj [[Horatio Nelson|Nelson]] kaj [[Arthur Wellesley, 1-a duko de Wellington|Wellington]]. Li atingis famon kiel brila koloristo. Liaj peniktiroj havas ecojn de libereco kaj larĝo, kiuj donas al liaj verkoj iometan aspekton de la ĉarmo de Reynolds. [[Dosiero:1795-Frankland-sisters-by-Hoppnet.jpg|eta|Portreto de la fratinoj Frankland, 1795]] [[Dosiero:Hoppnervanda.jpg|eta|Fraŭlino Mary Linwood, ĉirkaŭ 1800, John Hoppner V&A Muzeo n-ro 1439-1874]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Portrait_of_Richard_Brinsley_Sheridan.jpg|alternative=Richard Brinsley Sheridan, c.1788| [[Richard Brinsley Sheridan]], ĉ. 1788 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Franz_Joseph_Haydn_(1732-1809)_-_RCIN_406987_-_Royal_Collection.jpg|alternative=Joseph Haydn, c.1791, Royal Collection| [[Joseph Haydn]], ĉ. 1791, [[Brita Reĝa Kolekto|Reĝa Kolekto]] Dosiero:Jordan_by_Hoppner.jpg|alternative=Dorothea Jordan as Hippolyta, 1791| ''Dorothea Jordan kiel Hippolyta'', 1791 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_George_IV_as_Prince_of_Wales_-_P563_-_The_Wallace_Collection.jpg|alternative=George, Prince of Wales, 1792, Wallace Collection| [[Georgo la 4-a (Britio)|Georgo, Princo de Kimrujo]], 1792, Kolekto Wallace Dosiero:Arthur_Wellesley_by_John_Hoppner.jpg|alternative=Portrait of Arthur Wellesley, 1795| ''Portreto de Arthur Wellesley'', 1795 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_William_Lamb_(1779-1848),_2nd_Viscount_Melbourne_-_RCIN_400973_-_Royal_Collection.jpg|alternative=Portrait of William Lamb, 1796, Royal Collection| ''Portreto de William Lamb'', 1796, Reĝa Kolekto Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Francis_Russell_(1765-1802),_5th_Duke_of_Bedford_-_RCIN_405408_-_Royal_Collection.jpg|alternative=Duke of Bedford, 1796, Royal Collection| Duko de Bedford, 1796, Reĝa Kolekto Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Jane_Elizabeth,_Countess_of_Oxford_-_N00900_-_National_Gallery.jpg|alternative=Countess of Oxford, 1797, National Gallery| Grafino de Oksfordo, 1797, [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]] Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Sir_Henry_William_(1768–1854),_Lord_Paget,_Later_1st_Marquess_of_Anglesey_-_1175937_-_National_Trust.jpg|alternative=Lord Paget, 1798, National Trust| Lordo Paget, 1798, [[National Trust|Nacia Fido]] Dosiero:Sir_Ralph_Abercromby_by_John_Hoppner.jpg|alternative=Sir Ralph Abercromby, 1798| Sinjoro Ralph Abercromby, 1798 Dosiero:Adam_Duncan,_1st_Viscount_Duncan_by_John_Hoppner.jpg|alternative=Admiral Duncan, c.1798| Admiralo Duncan, ĉ. 1798 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Edward,_Duke_of_Kent_(1767-1820)_-_RCIN_401521_-_Royal_Collection.jpg|alternative=Duke of Kent, c.1799, Royal Collection| Duko de Kent, ĉ. 1799, Reĝa Kolekto Dosiero:1st_Baron_Grenville.jpg|alternative=Portrait of Lord Grenville, c.1800| ''Portreto de Lordo Grenville'', ĉ. 1800 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Portrait_of_Sir_Thomas_Maitland_(1760-1824).jpg|alternative=Thomas Maitland, 1800| Tomaso Maitland, 1800 Dosiero:Lady_Hertford_1800.jpg|alternative=Lady Hertford, 1800| Sinjorino Hertford, 1800 Dosiero:Ix001199_1024x1024.jpg|alternative=Georgiana St Leger and her son Pascoe St Leger Grenfell c.1800| Georgiana St Leger kaj ŝia filo Pascoe St Leger Grenfell ĉirkaŭ 1800 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_Horatio,_First_Viscount_Nelson_(1758-1805)_-_RCIN_405901_-_Royal_Collection.jpg|alternative=Lord Nelson, c.1801, Royal Collection| [[Horatio Nelson|Lord Nelson]], ĉ. 1801, Reĝa Kolekto Dosiero:Charles_Abbot,_1st_Baron_Colchester_by_John_Hoppner.jpg|alternative=Charles Abbot, c.1802| Karlo Abbot, ĉ. 1802 Dosiero:John_Hoppner_(1758-1810)_-_The_Honourable_Sir_Arthur_Paget_(1771–1840),_GCB,_PC_-_1175940_-_National_Trust.jpg|alternative=Arthur Paget, 1804, National Trust| Arthur Paget, 1804, Nacia Fido Dosiero:Captain_Henry_Blackwood,_1770-1832_RMG_BHC2557.tiff|alternative=Henry Blackwood, c.1806| Henry Blackwood, ĉ. 1806 Dosiero:John_Hookham_Frere,_by_John_Hoppner_10993444.jpg|alternative=John Hookham Frere, 1806| Johano Hookham Frere, 1806 Dosiero:John_Hoppner_(1758_-_1810)_-_John_Jeffreys_Pratt,_Second_Earl_and_First_Marquis_Camden_as_Knight_oft_the_Order_of_the_Garter_-_81.3_-_Gemäldegalerie.jpg|alternative=Portrait of Lord Camden, 1806| ''Portreto de Lordo Camden'', 1806 Dosiero:MatthiasHoffmanByJohnHoppner.png|alternative=Dr. Matthias Hoffman, Province House (Nova Scotia)| D-ro Matthias Hoffman, Province House (Nov-Skotio) Dosiero:1800_Hoppner_Mädchen_mit_Kaninchen_anagoria.JPG|alternative=Girl with rabbit, 1800, Städelsches Kunstinstitut| Knabino kun kuniklo, 1800, [[Muzeo Städel|Städelsches Kunstinstitut]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/hoppner_john.html John Hoppner on ArtCyclopedia] * [http://www.racollection.org.uk/ixbin/indexplus?_IXACTION_=file&_IXFILE_=templates/full/person.html&_IXTRAIL_=Academicians&person=5733 Profile on Royal Academy of Arts Collections] * [http://www.metmuseum.org/toah/works-of-art/53.59.3 The Sackville children] (pentraĵo de 1796) * [https://web.archive.org/web/20110715074553/http://www.philipmould.com/catalogue.php?p=t&sid=2296 Portrait of William Locke] (pentraĵo de 1783) * [http://www.christies.com/lotfinder/lot_details.aspx?intObjectID=5221856 Portrait of Anne, Lady Grenville] (Christie's) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hoppner, John}} [[Kategorio:Anglaj portretistoj]] 8yj0bi91rrkg3n4vhkzhw46lalkih7c 0 948088 9413711 2026-06-26T06:26:49Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1293540505|Jan Dirksz Both]]" 9413711 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Jan_Both,_by_Abraham_Willaerts.jpg|dekstra|eta|Jan Both (1668)]] [[Dosiero:Both_-_Southern_Landscape.jpg|dekstra|eta|''Suda pejzaĝo kun ruino'', oleo sur panelo.]] '''Jan Dirksz BOTH''' (naskiĝis inter 1610 ĝis 1618 - mortis la 9-an de aŭgusto 1652) estis [[Nederlandanoj|nederlanda]] [[Pentrarto|pentristo]], [[Desegnaĵo|desegnisto]] kaj [[Akvaforto|gravuristo]], kiu faris gravan kontribuon al la evoluo de nederlanda italstila pejzaĝa pentrado. == Galerio == <gallery> Dosiero:Bal26151-Jan-Both.jpg|alternative=Landscape chiaroscuro, Jan Both| Pejzaĝa klarobskuro, Jan Both </gallery> * [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/b/both/ Both ĉe WGA] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59153/rec/1 Nederlandaj kaj flandraj pentraĵoj de la Ermitejo], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Ambaŭ (katalogo n-ro 5) [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1610-1619]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] md4nn9i3ugjqto1grbbla7gicohszmm 9413714 9413711 2026-06-26T06:28:11Z Sj1mor 12103 9413714 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Jan_Both,_by_Abraham_Willaerts.jpg|dekstra|eta|Jan Both (1668)]] [[Dosiero:Both_-_Southern_Landscape.jpg|dekstra|eta|''Suda pejzaĝo kun ruino'', oleo sur panelo.]] '''Jan Dirksz BOTH''' (naskiĝis inter 1610 ĝis 1618 - mortis la 9-an de aŭgusto 1652) estis [[Nederlandanoj|nederlanda]] [[Pentrarto|pentristo]], [[Desegnaĵo|desegnisto]] kaj [[Akvaforto|gravuristo]], kiu faris gravan kontribuon al la evoluo de nederlanda italstila pejzaĝa pentrado. == Galerio == <gallery> Dosiero:Bal26151-Jan-Both.jpg|alternative=Landscape chiaroscuro, Jan Both| Pejzaĝa klarobskuro, Jan Both </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/b/both/ Both ĉe WGA] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59153/rec/1 Nederlandaj kaj flandraj pentraĵoj de la Ermitejo], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Ambaŭ (katalogo n-ro 5) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Both, Jan}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1610-1619]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] q475evnfcvpynuedchft5o0tmvkg6mo 9413715 9413714 2026-06-26T06:31:05Z Sj1mor 12103 /* Galerio */ 9413715 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Jan_Both,_by_Abraham_Willaerts.jpg|dekstra|eta|Jan Both (1668)]] [[Dosiero:Both_-_Southern_Landscape.jpg|dekstra|eta|''Suda pejzaĝo kun ruino'', oleo sur panelo.]] '''Jan Dirksz BOTH''' (naskiĝis inter 1610 ĝis 1618 - mortis la 9-an de aŭgusto 1652) estis [[Nederlandanoj|nederlanda]] [[Pentrarto|pentristo]], [[Desegnaĵo|desegnisto]] kaj [[Akvaforto|gravuristo]], kiu faris gravan kontribuon al la evoluo de nederlanda italstila pejzaĝa pentrado. == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Both,_Jan_-_An_Italianate_Landscape_with_Travelers_on_a_Path_-_Museum_of_Fine_Arts,_Boston.jpg|Itala pejzaĝo kun vojaĝantoj sur pado. Ĉirkaŭ 1645. Oleo sur kanvaso. Muzeo de Belartoj, Bostono, Masaĉuseco, Usono Dosiero:Jan_Both_001.jpg|Vespera pejzaĝo. 1640-aj jaroj. Oleo sur kanvaso. Kunsthalle Karlsruhe Dosiero:Jan_Both_003.jpg|Itala vespera pejzaĝo. Ĉirkaŭ 1645. Oleo sur panelo. Muzeo Boijmans van Beuningen, Roterdamo Dosiero:Both,_Jan_-_A_Mountain_Path_-_Google_Art_Project.jpg|La montpado. Inter 1645 kaj 1650. Oleo sur kanvaso. Dulwich Picture Gallery, Londono Dosiero:Jan_Both,_1634_-_1652_-_Italiaans_landschap_met_tekenaar_-_Google_Art_Project.jpg|Itala pejzaĝo kun desegnisto. Inter 1630 kaj 1652. Oleo sur kanvaso. Rijksmuseum, Amsterdamo Dosiero:Jan_Both_-_An_Italianate_Landscape_with_Travellers_on_a_Path.jpg|Itala pejzaĝo kun vojaĝantoj sur pado. 1646. Oleo sur panelo. Privata kolekto. Dosiero:Bal26151-Jan-Both.jpg|alternative=Landscape chiaroscuro, Jan Both| Pejzaĝa klarobskuro, Jan Both </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/b/both/ Both ĉe WGA] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59153/rec/1 Nederlandaj kaj flandraj pentraĵoj de la Ermitejo], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Ambaŭ (katalogo n-ro 5) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Both, Jan}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1610-1619]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 0hfqay2tngi5s04bevq2jm715hffpt8 9413718 9413715 2026-06-26T06:39:22Z Sj1mor 12103 9413718 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Jan_Both,_by_Abraham_Willaerts.jpg|dekstra|eta|Jan Both (1668)]] [[Dosiero:Both_-_Southern_Landscape.jpg|dekstra|eta|''Suda pejzaĝo kun ruino'', oleo sur panelo.]] '''Jan Dirksz BOTH''' (naskiĝis inter 1610 ĝis 1618 en [[Utreĥto (urbo)|Utreĥto]] - mortis la 9-an de aŭgusto 1652 samloke) estis [[Nederlandanoj|nederlanda]] [[Pentrarto|pentristo]] de la italiga movado dum la [[Nederlanda Ora Epoko]] de Pentrarto, [[Desegnaĵo|desegnisto]] kaj [[Akvaforto|gravuristo]], kiu faris gravan kontribuon al la evoluo de nederlanda italstila pejzaĝa pentrado. == Verkado == Plej multaj pentraĵoj de Jan Both estas komponaĵoj prezentantaj romantikajn, ĉefe italajn, pejzaĝojn, kelkfoje kun figuroj de kamparanoj, paŝtistoj kaj vojaĝantoj. Karakteriza trajto de liaj pentraĵoj estas ilia ora kolorigo. Oni povas diri, ke per la verko de Jan Both, "sunlumo eniris" la nederlandan pejzaĝan pentrarton. [[Alexandre Benois]] nomis la artiston "subtila poeto, kantisto de varmaj italaj sunsubiroj, susurantaj arbaretoj, rokoj kaj ruinoj fandiĝantaj en la radioj". La italstilaj pejzaĝoj de Jan Both influis la verkojn de Jan Baptiste Weenix kaj [[Aelbert Cuyp]], kiuj ankaŭ fariĝis "kantistoj de sunlumo" post li. Sekvante la kutimon pentri en la grupo de la Malgranda Nederlanda Pentrarto, Both kunlaboris, ofte pri la sama pentraĵo, kun sia frato Andries Both, Cornelius van Poelenburgh kaj Nikolaus Knupfer. == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Both,_Jan_-_An_Italianate_Landscape_with_Travelers_on_a_Path_-_Museum_of_Fine_Arts,_Boston.jpg|Itala pejzaĝo kun vojaĝantoj sur pado. Ĉirkaŭ 1645. Oleo sur kanvaso. Muzeo de Belartoj, Bostono, Masaĉuseco, Usono Dosiero:Jan_Both_001.jpg|Vespera pejzaĝo. 1640-aj jaroj. Oleo sur kanvaso. Kunsthalle Karlsruhe Dosiero:Jan_Both_003.jpg|Itala vespera pejzaĝo. Ĉirkaŭ 1645. Oleo sur panelo. Muzeo Boijmans van Beuningen, Roterdamo Dosiero:Both,_Jan_-_A_Mountain_Path_-_Google_Art_Project.jpg|La montpado. Inter 1645 kaj 1650. Oleo sur kanvaso. Dulwich Picture Gallery, Londono Dosiero:Jan_Both,_1634_-_1652_-_Italiaans_landschap_met_tekenaar_-_Google_Art_Project.jpg|Itala pejzaĝo kun desegnisto. Inter 1630 kaj 1652. Oleo sur kanvaso. Rijksmuseum, Amsterdamo Dosiero:Jan_Both_-_An_Italianate_Landscape_with_Travellers_on_a_Path.jpg|Itala pejzaĝo kun vojaĝantoj sur pado. 1646. Oleo sur panelo. Privata kolekto. Dosiero:Bal26151-Jan-Both.jpg|alternative=Landscape chiaroscuro, Jan Both| Pejzaĝa klarobskuro, Jan Both </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/b/both/ Both ĉe WGA] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59153/rec/1 Nederlandaj kaj flandraj pentraĵoj de la Ermitejo], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Ambaŭ (katalogo n-ro 5) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Both, Jan}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1610-1619]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 54l89ses0j0tpmywouvyno1c4d85s2i 9413720 9413718 2026-06-26T06:41:58Z Sj1mor 12103 9413720 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Jan_Both,_by_Abraham_Willaerts.jpg|dekstra|eta|Jan Both (1668)]] [[Dosiero:Both_-_Southern_Landscape.jpg|dekstra|eta|''Suda pejzaĝo kun ruino'', oleo sur panelo.]] '''Jan Dirksz BOTH''' (naskiĝis inter 1610 ĝis 1618 en [[Utreĥto (urbo)|Utreĥto]] - mortis la 9-an de aŭgusto 1652 samloke) estis [[Nederlandanoj|nederlanda]] [[Pentrarto|pentristo]] de la italiga movado dum la [[Nederlanda Ora Epoko]] de Pentrarto, [[Desegnaĵo|desegnisto]] kaj [[Akvaforto|gravuristo]], kiu faris gravan kontribuon al la evoluo de nederlanda italstila pejzaĝa pentrado. Li estis unu el la plej influaj reprezentantoj de la tiel nomataj " ''Nederlandaj'' Italiuloj ", plejparte junaj, esperigaj pentristoj el Nederlando, kiuj, ĉefe dum la 17-a jarcento, vojaĝis al [[Romo]] por studi kaj la artefaktojn de la [[klasika antikvo]] kaj la verkojn de la grandaj majstroj [[Ticiano]], [[Rafaelo]] kaj [[Mikelanĝelo]]. ​​La allogo de la antikvaj ruinoj en la monteta, sunplena pejzaĝo kun ĝia densa, ekzotika [[vegetaĵaro]] aparte fascinis ilin. Super ĉio, la varma, ora lumo de la suda metropolo, tiel malsama ol la sufiĉe griza lumo de ilia patrujo, kaptis ĉi tiujn junajn nordanojn. == Verkado == Plej multaj pentraĵoj de Jan Both estas komponaĵoj prezentantaj romantikajn, ĉefe italajn, pejzaĝojn, kelkfoje kun figuroj de kamparanoj, paŝtistoj kaj vojaĝantoj. Karakteriza trajto de liaj pentraĵoj estas ilia ora kolorigo. Oni povas diri, ke per la verko de Jan Both, "sunlumo eniris" la nederlandan pejzaĝan pentrarton. [[Alexandre Benois]] nomis la artiston "subtila poeto, kantisto de varmaj italaj sunsubiroj, susurantaj arbaretoj, rokoj kaj ruinoj fandiĝantaj en la radioj". La italstilaj pejzaĝoj de Jan Both influis la verkojn de Jan Baptiste Weenix kaj [[Aelbert Cuyp]], kiuj ankaŭ fariĝis "kantistoj de sunlumo" post li. Sekvante la kutimon pentri en la grupo de la Malgranda Nederlanda Pentrarto, Both kunlaboris, ofte pri la sama pentraĵo, kun sia frato Andries Both, Cornelius van Poelenburgh kaj Nikolaus Knupfer. == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Both,_Jan_-_An_Italianate_Landscape_with_Travelers_on_a_Path_-_Museum_of_Fine_Arts,_Boston.jpg|Itala pejzaĝo kun vojaĝantoj sur pado. Ĉirkaŭ 1645. Oleo sur kanvaso. Muzeo de Belartoj, Bostono, Masaĉuseco, Usono Dosiero:Jan_Both_001.jpg|Vespera pejzaĝo. 1640-aj jaroj. Oleo sur kanvaso. Kunsthalle Karlsruhe Dosiero:Jan_Both_003.jpg|Itala vespera pejzaĝo. Ĉirkaŭ 1645. Oleo sur panelo. Muzeo Boijmans van Beuningen, Roterdamo Dosiero:Both,_Jan_-_A_Mountain_Path_-_Google_Art_Project.jpg|La montpado. Inter 1645 kaj 1650. Oleo sur kanvaso. Dulwich Picture Gallery, Londono Dosiero:Jan_Both,_1634_-_1652_-_Italiaans_landschap_met_tekenaar_-_Google_Art_Project.jpg|Itala pejzaĝo kun desegnisto. Inter 1630 kaj 1652. Oleo sur kanvaso. Rijksmuseum, Amsterdamo Dosiero:Jan_Both_-_An_Italianate_Landscape_with_Travellers_on_a_Path.jpg|Itala pejzaĝo kun vojaĝantoj sur pado. 1646. Oleo sur panelo. Privata kolekto. Dosiero:Bal26151-Jan-Both.jpg|alternative=Landscape chiaroscuro, Jan Both| Pejzaĝa klarobskuro, Jan Both </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/b/both/ Both ĉe WGA] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59153/rec/1 Nederlandaj kaj flandraj pentraĵoj de la Ermitejo], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Ambaŭ (katalogo n-ro 5) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Both, Jan}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1610-1619]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] quvg3eirfomnvjdohvsy58gpwisr5fz 9413728 9413720 2026-06-26T06:49:27Z Sj1mor 12103 9413728 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Jan_Both,_by_Abraham_Willaerts.jpg|dekstra|eta|Jan Both (1668)]] [[Dosiero:Both_-_Southern_Landscape.jpg|dekstra|eta|''Suda pejzaĝo kun ruino'', oleo sur panelo.]] '''Jan Dirksz BOTH''' (naskiĝis inter 1610 ĝis 1618 en [[Utreĥto (urbo)|Utreĥto]] - mortis la 9-an de aŭgusto 1652 samloke) estis [[Nederlandanoj|nederlanda]] [[Pentrarto|pentristo]] de la italiga movado dum la [[Nederlanda Ora Epoko]] de Pentrarto, [[Desegnaĵo|desegnisto]] kaj [[Akvaforto|gravuristo]], kiu faris gravan kontribuon al la evoluo de nederlanda italstila pejzaĝa pentrado. Li estis unu el la plej influaj reprezentantoj de la tiel nomataj " ''Nederlandaj'' Italiuloj ", plejparte junaj, esperigaj pentristoj el Nederlando, kiuj, ĉefe dum la 17-a jarcento, vojaĝis al [[Romo]] por studi kaj la artefaktojn de la [[klasika antikvo]] kaj la verkojn de la grandaj majstroj [[Ticiano]], [[Rafaelo]] kaj [[Mikelanĝelo]]. ​​La allogo de la antikvaj ruinoj en la monteta, sunplena pejzaĝo kun ĝia densa, ekzotika [[vegetaĵaro]] aparte fascinis ilin. Super ĉio, la varma, ora lumo de la suda metropolo, tiel malsama ol la sufiĉe griza lumo de ilia patrujo, kaptis ĉi tiujn junajn nordanojn. == Verkado == Plej multaj pentraĵoj de Jan Both estas komponaĵoj prezentantaj romantikajn, ĉefe italajn, pejzaĝojn, kelkfoje kun figuroj de kamparanoj, paŝtistoj kaj vojaĝantoj. Karakteriza trajto de liaj pentraĵoj estas ilia ora kolorigo. Oni povas diri, ke per la verko de Jan Both, "sunlumo eniris" la nederlandan pejzaĝan pentrarton. [[Alexandre Benois]] nomis la artiston "subtila poeto, kantisto de varmaj italaj sunsubiroj, susurantaj arbaretoj, rokoj kaj ruinoj fandiĝantaj en la radioj". La italstilaj pejzaĝoj de Jan Both influis la verkojn de Jan Baptiste Weenix kaj [[Aelbert Cuyp]], kiuj ankaŭ fariĝis "kantistoj de sunlumo" post li. Sekvante la kutimon pentri en la grupo de la Malgranda Nederlanda Pentrarto, Both kunlaboris, ofte pri la sama pentraĵo, kun sia frato Andries Both, [[Cornelius van Poelenburgh]] kaj Nikolaus Knupfer. == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Both,_Jan_-_An_Italianate_Landscape_with_Travelers_on_a_Path_-_Museum_of_Fine_Arts,_Boston.jpg|Itala pejzaĝo kun vojaĝantoj sur pado. Ĉirkaŭ 1645. Oleo sur kanvaso. Muzeo de Belartoj, Bostono, Masaĉuseco, Usono Dosiero:Jan_Both_001.jpg|Vespera pejzaĝo. 1640-aj jaroj. Oleo sur kanvaso. Kunsthalle Karlsruhe Dosiero:Jan_Both_003.jpg|Itala vespera pejzaĝo. Ĉirkaŭ 1645. Oleo sur panelo. Muzeo Boijmans van Beuningen, Roterdamo Dosiero:Both,_Jan_-_A_Mountain_Path_-_Google_Art_Project.jpg|La montpado. Inter 1645 kaj 1650. Oleo sur kanvaso. Dulwich Picture Gallery, Londono Dosiero:Jan_Both,_1634_-_1652_-_Italiaans_landschap_met_tekenaar_-_Google_Art_Project.jpg|Itala pejzaĝo kun desegnisto. Inter 1630 kaj 1652. Oleo sur kanvaso. Rijksmuseum, Amsterdamo Dosiero:Jan_Both_-_An_Italianate_Landscape_with_Travellers_on_a_Path.jpg|Itala pejzaĝo kun vojaĝantoj sur pado. 1646. Oleo sur panelo. Privata kolekto. Dosiero:Bal26151-Jan-Both.jpg|alternative=Landscape chiaroscuro, Jan Both| Pejzaĝa klarobskuro, Jan Both </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/b/both/ Both ĉe WGA] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59153/rec/1 Nederlandaj kaj flandraj pentraĵoj de la Ermitejo], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Ambaŭ (katalogo n-ro 5) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Both, Jan}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1610-1619]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 2d7i3b455vulycgm8ikgc3coyzhzu2g 0 948089 9413712 2026-06-26T06:27:05Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Jan Both]] 9413712 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Jan Both]] 5v82v7o9jqg5top9fhwbs6puz5mh0fd 1 948090 9413719 2026-06-26T06:39:48Z Sj1mor 12103 /* Fontoj */ nova sekcio 9413719 wikitext text/x-wiki == Fontoj == El la rusa. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 06:39, 26 jun. 2026 (UTC) 33pawse8fo829a4byyawps8tq7zub5p 9413721 9413719 2026-06-26T06:42:36Z Sj1mor 12103 /* Fontoj */ 9413721 wikitext text/x-wiki == Fontoj == Aldono al la enkonduko el la germana, Seckio Verkaod el la rusa. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 06:39, 26 jun. 2026 (UTC) p1xbgvjci5q5tz3ter3bjcrj7zh49nm 0 948091 9413722 2026-06-26T06:45:52Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1358429564|Cornelis van Poelenburgh]]" 9413722 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Coenraet_Waumans_-_Portrait_of_Cornelis_van_Poelenburch.jpg|dekstra|eta|Portreto de Cornelis van Poelenburgh]] '''Cornelis van Poelenburgh''' aŭ '''Cornelis van Poelenburch''' <ref>Name variations: Cornelis van Poelenborch, Cornelis van Poelenburg, Cornelis van Poelenburgh, and nicknames: Brusco and Satyr</ref> (naskiĝis je 1594 en [[Utreĥto (urbo)|Utreĥto]] – mortis la 12-an de aŭgusto 1667 samloke), <ref name="RKD2">[https://rkd.nl/en/explore/artists/63962 Cornelis van Poelenburch] in the [[RKD]]</ref> estis [[Reĝlando de Nederlando|nederlanda]] pejzaĝisto kaj desegnisto. Li estis la ĉefa reprezentanto de la unua generacio de nederlandaj [[Pejzaĝismo|pejzaĝistoj]], kiuj aktivis en [[Romo]] komence de la 17-a jarcento. Li estis konata pro malgrandskalaj pentraĵoj prezentantaj italstilajn pejzaĝojn kun malgrandaj figuroj rolantaj bibliajn aŭ mitologiajn scenojn aŭ en nuntempaj vestaĵoj. <ref name="nic2">Nicolette C. Sluijter-Seijffert. "Poelenburch, Cornelis van." Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 24 Aug. 2016</ref> Li pentris plejparte malgrandajn pejzaĝojn kun mitaj aŭ religiaj figuroj aŭ pasaĵoj, en stilo kiu poste evidentiĝus en kelkaj el la verkoj de [[Claude Lorrain]]. Liaj figuroj ofte troviĝas apud klasikaj ruinoj. Liaj fruaj verkoj similas laŭ stilo al tiuj de [[Bartholomeus Breenbergh]] tiom, ke iliajn pentraĵojn foje malfacilas distingi.<ref name="nic2" /> {| |[[Dosiero:Cornelis_van_Poelenburch_-_De_verdrijving_uit_het_paradijs.jpg|eta| Elpelo el Paradizo]] |[[Dosiero:Cornelis_van_Poelenburgh_-_The_Musical_Contest_between_Apollo_and_Marsyas_-_Google_Art_Project.jpg|eta| La Muzika konkurso inter Apolono kaj Marsyas]] |[[Dosiero:Poelenburgh,_Cornelis_van_-_Landscape_with_Diana_and_Callisto_-17th_c.jpg|eta| Pejzaĝo kun Diana kaj Kalisto]] |} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] n24qjo7839ggfaz7aot12poridtshc4 9413723 9413722 2026-06-26T06:46:49Z Sj1mor 12103 9413723 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Coenraet_Waumans_-_Portrait_of_Cornelis_van_Poelenburch.jpg|dekstra|eta|Portreto de Cornelis van Poelenburgh]] '''Cornelis van Poelenburgh''' aŭ '''Cornelis van Poelenburch''' <ref>Name variations: Cornelis van Poelenborch, Cornelis van Poelenburg, Cornelis van Poelenburgh, and nicknames: Brusco and Satyr</ref> (naskiĝis je 1594 en [[Utreĥto (urbo)|Utreĥto]] – mortis la 12-an de aŭgusto 1667 samloke), <ref name="RKD2">[https://rkd.nl/en/explore/artists/63962 Cornelis van Poelenburch] in the [[RKD]]</ref> estis [[Reĝlando de Nederlando|nederlanda]] pejzaĝisto kaj desegnisto. Li estis la ĉefa reprezentanto de la unua generacio de nederlandaj [[Pejzaĝismo|pejzaĝistoj]], kiuj aktivis en [[Romo]] komence de la 17-a jarcento. Li estis konata pro malgrandskalaj pentraĵoj prezentantaj italstilajn pejzaĝojn kun malgrandaj figuroj rolantaj bibliajn aŭ mitologiajn scenojn aŭ en nuntempaj vestaĵoj. <ref name="nic2">Nicolette C. Sluijter-Seijffert. "Poelenburch, Cornelis van." Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 24 Aug. 2016</ref> Li pentris plejparte malgrandajn pejzaĝojn kun mitaj aŭ religiaj figuroj aŭ pasaĵoj, en stilo kiu poste evidentiĝus en kelkaj el la verkoj de [[Claude Lorrain]]. Liaj figuroj ofte troviĝas apud klasikaj ruinoj. Liaj fruaj verkoj similas laŭ stilo al tiuj de [[Bartholomeus Breenbergh]] tiom, ke iliajn pentraĵojn foje malfacilas distingi.<ref name="nic2" /> == Galerio == {| |[[Dosiero:Cornelis_van_Poelenburch_-_De_verdrijving_uit_het_paradijs.jpg|eta| Elpelo el Paradizo]] |[[Dosiero:Cornelis_van_Poelenburgh_-_The_Musical_Contest_between_Apollo_and_Marsyas_-_Google_Art_Project.jpg|eta| La Muzika konkurso inter Apolono kaj Marsyas]] |[[Dosiero:Poelenburgh,_Cornelis_van_-_Landscape_with_Diana_and_Callisto_-17th_c.jpg|eta| Pejzaĝo kun Diana kaj Kalisto]] |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Poelenburgh van, Cornelius}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 7xfhpt1m8ftfa8nc3so2lsgbteq68lo 9413724 9413723 2026-06-26T06:47:09Z Sj1mor 12103 9413724 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Portreto de Cornelis van Poelenburgh}} <!--[[Dosiero:Coenraet_Waumans_-_Portrait_of_Cornelis_van_Poelenburch.jpg|dekstra|eta|]]--> '''Cornelis van Poelenburgh''' aŭ '''Cornelis van Poelenburch''' <ref>Name variations: Cornelis van Poelenborch, Cornelis van Poelenburg, Cornelis van Poelenburgh, and nicknames: Brusco and Satyr</ref> (naskiĝis je 1594 en [[Utreĥto (urbo)|Utreĥto]] – mortis la 12-an de aŭgusto 1667 samloke), <ref name="RKD2">[https://rkd.nl/en/explore/artists/63962 Cornelis van Poelenburch] in the [[RKD]]</ref> estis [[Reĝlando de Nederlando|nederlanda]] pejzaĝisto kaj desegnisto. Li estis la ĉefa reprezentanto de la unua generacio de nederlandaj [[Pejzaĝismo|pejzaĝistoj]], kiuj aktivis en [[Romo]] komence de la 17-a jarcento. Li estis konata pro malgrandskalaj pentraĵoj prezentantaj italstilajn pejzaĝojn kun malgrandaj figuroj rolantaj bibliajn aŭ mitologiajn scenojn aŭ en nuntempaj vestaĵoj. <ref name="nic2">Nicolette C. Sluijter-Seijffert. "Poelenburch, Cornelis van." Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 24 Aug. 2016</ref> Li pentris plejparte malgrandajn pejzaĝojn kun mitaj aŭ religiaj figuroj aŭ pasaĵoj, en stilo kiu poste evidentiĝus en kelkaj el la verkoj de [[Claude Lorrain]]. Liaj figuroj ofte troviĝas apud klasikaj ruinoj. Liaj fruaj verkoj similas laŭ stilo al tiuj de [[Bartholomeus Breenbergh]] tiom, ke iliajn pentraĵojn foje malfacilas distingi.<ref name="nic2" /> == Galerio == {| |[[Dosiero:Cornelis_van_Poelenburch_-_De_verdrijving_uit_het_paradijs.jpg|eta| Elpelo el Paradizo]] |[[Dosiero:Cornelis_van_Poelenburgh_-_The_Musical_Contest_between_Apollo_and_Marsyas_-_Google_Art_Project.jpg|eta| La Muzika konkurso inter Apolono kaj Marsyas]] |[[Dosiero:Poelenburgh,_Cornelis_van_-_Landscape_with_Diana_and_Callisto_-17th_c.jpg|eta| Pejzaĝo kun Diana kaj Kalisto]] |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Poelenburgh van, Cornelius}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] qivyobgfnkbn5ej2fxvqtcg6t221r7k 9413725 9413724 2026-06-26T06:48:42Z Sj1mor 12103 9413725 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Portreto de Cornelis van Poelenburgh}} <!--[[Dosiero:Coenraet_Waumans_-_Portrait_of_Cornelis_van_Poelenburch.jpg|dekstra|eta|]]--> '''Cornelis van Poelenburgh''' aŭ '''Cornelis van Poelenburch''' <ref>Nomvarioj: Cornelis van Poelenborch, Cornelis van Poelenburg, Cornelis van Poelenburgh, kaj kromnomoj: Brusco kaj Satiro</ref> (naskiĝis je 1594 en [[Utreĥto (urbo)|Utreĥto]] – mortis la 12-an de aŭgusto 1667 samloke), <ref name="RKD2">[https://rkd.nl/en/explore/artists/63962 Cornelis van Poelenburch] in the [[RKD]]</ref> estis [[Reĝlando de Nederlando|nederlanda]] pejzaĝisto kaj desegnisto. Li estis la ĉefa reprezentanto de la unua generacio de nederlandaj [[Pejzaĝismo|pejzaĝistoj]], kiuj aktivis en [[Romo]] komence de la 17-a jarcento. Li estis konata pro malgrandskalaj pentraĵoj prezentantaj italstilajn pejzaĝojn kun malgrandaj figuroj rolantaj bibliajn aŭ mitologiajn scenojn aŭ en nuntempaj vestaĵoj. <ref name="nic2">Nicolette C. Sluijter-Seijffert. "Poelenburch, Cornelis van." Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 24 Aug. 2016</ref> Li pentris plejparte malgrandajn pejzaĝojn kun mitaj aŭ religiaj figuroj aŭ pasaĵoj, en stilo kiu poste evidentiĝus en kelkaj el la verkoj de [[Claude Lorrain]]. Liaj figuroj ofte troviĝas apud klasikaj ruinoj. Liaj fruaj verkoj similas laŭ stilo al tiuj de [[Bartholomeus Breenbergh]] tiom, ke iliajn pentraĵojn foje malfacilas distingi.<ref name="nic2" /> == Galerio == {| |[[Dosiero:Cornelis_van_Poelenburch_-_De_verdrijving_uit_het_paradijs.jpg|eta| Elpelo el Paradizo]] |[[Dosiero:Cornelis_van_Poelenburgh_-_The_Musical_Contest_between_Apollo_and_Marsyas_-_Google_Art_Project.jpg|eta| La Muzika konkurso inter Apolono kaj Marsyas]] |[[Dosiero:Poelenburgh,_Cornelis_van_-_Landscape_with_Diana_and_Callisto_-17th_c.jpg|eta| Pejzaĝo kun Diana kaj Kalisto]] |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Poelenburgh van, Cornelius}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 9ophr86uviey4693ssfog4typtfzw34 9413726 9413725 2026-06-26T06:48:55Z Sj1mor 12103 Sj1mor movis paĝon [[Cornelius van Poelenburgh]] al [[Cornelis van Poelenburgh]] 9413725 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Portreto de Cornelis van Poelenburgh}} <!--[[Dosiero:Coenraet_Waumans_-_Portrait_of_Cornelis_van_Poelenburch.jpg|dekstra|eta|]]--> '''Cornelis van Poelenburgh''' aŭ '''Cornelis van Poelenburch''' <ref>Nomvarioj: Cornelis van Poelenborch, Cornelis van Poelenburg, Cornelis van Poelenburgh, kaj kromnomoj: Brusco kaj Satiro</ref> (naskiĝis je 1594 en [[Utreĥto (urbo)|Utreĥto]] – mortis la 12-an de aŭgusto 1667 samloke), <ref name="RKD2">[https://rkd.nl/en/explore/artists/63962 Cornelis van Poelenburch] in the [[RKD]]</ref> estis [[Reĝlando de Nederlando|nederlanda]] pejzaĝisto kaj desegnisto. Li estis la ĉefa reprezentanto de la unua generacio de nederlandaj [[Pejzaĝismo|pejzaĝistoj]], kiuj aktivis en [[Romo]] komence de la 17-a jarcento. Li estis konata pro malgrandskalaj pentraĵoj prezentantaj italstilajn pejzaĝojn kun malgrandaj figuroj rolantaj bibliajn aŭ mitologiajn scenojn aŭ en nuntempaj vestaĵoj. <ref name="nic2">Nicolette C. Sluijter-Seijffert. "Poelenburch, Cornelis van." Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 24 Aug. 2016</ref> Li pentris plejparte malgrandajn pejzaĝojn kun mitaj aŭ religiaj figuroj aŭ pasaĵoj, en stilo kiu poste evidentiĝus en kelkaj el la verkoj de [[Claude Lorrain]]. Liaj figuroj ofte troviĝas apud klasikaj ruinoj. Liaj fruaj verkoj similas laŭ stilo al tiuj de [[Bartholomeus Breenbergh]] tiom, ke iliajn pentraĵojn foje malfacilas distingi.<ref name="nic2" /> == Galerio == {| |[[Dosiero:Cornelis_van_Poelenburch_-_De_verdrijving_uit_het_paradijs.jpg|eta| Elpelo el Paradizo]] |[[Dosiero:Cornelis_van_Poelenburgh_-_The_Musical_Contest_between_Apollo_and_Marsyas_-_Google_Art_Project.jpg|eta| La Muzika konkurso inter Apolono kaj Marsyas]] |[[Dosiero:Poelenburgh,_Cornelis_van_-_Landscape_with_Diana_and_Callisto_-17th_c.jpg|eta| Pejzaĝo kun Diana kaj Kalisto]] |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Poelenburgh van, Cornelius}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 9ophr86uviey4693ssfog4typtfzw34 0 948092 9413727 2026-06-26T06:48:55Z Sj1mor 12103 Sj1mor movis paĝon [[Cornelius van Poelenburgh]] al [[Cornelis van Poelenburgh]] 9413727 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Cornelis van Poelenburgh]] h9zkwzxnzwtlaz09z91z1pgjqwhglur 0 948093 9413729 2026-06-26T06:55:22Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1349488175|Godfried Schalcken]]" 9413729 wikitext text/x-wiki '''Godfried SCHALCKEN''' (naskiĝis la 8-an de oktobro 1643 en Made apud [[Breda]] – mortis la 16-an de novembro 1706 en [[Hago]]) estis nederlanda artisto, kiu specialiĝis pri ĝenraj pentraĵoj kaj portretoj. Schalcken estis konata pro siaj noktaj scenoj kaj majstreco en reproduktado de la efiko de kandellumo. Li pentris en la tre polurita stilo de la Leiden-aj fijnschilders.<gallery widths="168px" heights="245px" perrow="" caption="Godfried Schalcken"> Dosiero:Godfried_Schalcken._Portrait_of_a_man.jpg|alternative=Portrait of a man| ''Portreto de viro'' Dosiero:Françoise_van_Diemen,_by_Godfried_Schalcken.jpg|alternative=Portrait of Françoise van Diemen, his wife, in 1679 (marriage pendant to his selfportrait)| ''Portreto de Françoise van Diemen'', lia edzino, en 1679 (geedziĝa juvelo al lia memportreto) Dosiero:Godfried_Schalcken_-_Artist_and_Model_Looking_at_an_Ancient_Statue_by_Lamplight_-_WGA20946.jpg|alternative=Artist and Model Looking at an Ancient Statue by Lamplight| ''Artisto kaj modelo rigardante antikvan statuon per lamplumo'' Dosiero:Godfried_Schalcken_-_Young_Girl_with_a_Candle_-_WGA20944.jpg|alternative=Young Girl with a Candle| ''Juna knabino kun kandelo'' Dosiero:Jonge_vrouw_met_citroen_Rijksmuseum_SK-A-2339.jpeg|alternative=Young Girl with lemon| ''Juna knabino kun citrono'' Dosiero:De_haringverkoopster_Rijksmuseum_SK-A-2340.jpeg|alternative=Young Girl with a Fish| ''Juna knabino kun fiŝo'' Dosiero:Sir_Richard_Levett,_Lord_Mayor_of_London_(1699)-2.jpeg|alternative=Portrait of Sir Richard Levett, Lord Mayor of London, 1699.| Portreto de Sir Richard Levett, [[Lordo-Urbestro de Londono|Ĉefurbestro de Londono]], 1699. Dosiero:'Elk_zijn_meug'_Rijksmuseum_SK-A-368.jpeg|alternative=Every One His Fancy c. 1670–1675. Rijksmuseum Amsterdam| ''Ĉiu sia kapablo'' ĉ. 1670–1675. [[Rijksmuseum|Rijksmuseum Amsterdam]] Dosiero:Pygmalion_(Schalcken).jpg|alternative=Pygmalion| ''[[Pigmaliono]]'' Dosiero:Willem_III,_prins_van_Oranje,_koning_van_Engeland_en_stadhouder_Rijksmuseum_SK-A-367.jpeg|alternative=William III of England| ''[[Vilhelmo la 3-a (Anglio)|Vilhelmo la 3-a de Anglio]]'' </gallery> * [http://www.pubhist.com/person/122/godfried-schalcken Verkoj kaj literaturo pri Godfried Schalcken]  [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] hodljvdy5eu3pyd72g7o9ssl98xkct3 9413730 9413729 2026-06-26T06:55:58Z Sj1mor 12103 9413730 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Godfried SCHALCKEN''' (naskiĝis la 8-an de oktobro 1643 en Made apud [[Breda]] – mortis la 16-an de novembro 1706 en [[Hago]]) estis nederlanda artisto, kiu specialiĝis pri ĝenraj pentraĵoj kaj portretoj. Schalcken estis konata pro siaj noktaj scenoj kaj majstreco en reproduktado de la efiko de kandellumo. Li pentris en la tre polurita stilo de la Leiden-aj fijnschilders.<gallery widths="168px" heights="245px" perrow="" caption="Godfried Schalcken"> Dosiero:Godfried_Schalcken._Portrait_of_a_man.jpg|alternative=Portrait of a man| ''Portreto de viro'' Dosiero:Françoise_van_Diemen,_by_Godfried_Schalcken.jpg|alternative=Portrait of Françoise van Diemen, his wife, in 1679 (marriage pendant to his selfportrait)| ''Portreto de Françoise van Diemen'', lia edzino, en 1679 (geedziĝa juvelo al lia memportreto) Dosiero:Godfried_Schalcken_-_Artist_and_Model_Looking_at_an_Ancient_Statue_by_Lamplight_-_WGA20946.jpg|alternative=Artist and Model Looking at an Ancient Statue by Lamplight| ''Artisto kaj modelo rigardante antikvan statuon per lamplumo'' Dosiero:Godfried_Schalcken_-_Young_Girl_with_a_Candle_-_WGA20944.jpg|alternative=Young Girl with a Candle| ''Juna knabino kun kandelo'' Dosiero:Jonge_vrouw_met_citroen_Rijksmuseum_SK-A-2339.jpeg|alternative=Young Girl with lemon| ''Juna knabino kun citrono'' Dosiero:De_haringverkoopster_Rijksmuseum_SK-A-2340.jpeg|alternative=Young Girl with a Fish| ''Juna knabino kun fiŝo'' Dosiero:Sir_Richard_Levett,_Lord_Mayor_of_London_(1699)-2.jpeg|alternative=Portrait of Sir Richard Levett, Lord Mayor of London, 1699.| Portreto de Sir Richard Levett, [[Lordo-Urbestro de Londono|Ĉefurbestro de Londono]], 1699. Dosiero:'Elk_zijn_meug'_Rijksmuseum_SK-A-368.jpeg|alternative=Every One His Fancy c. 1670–1675. Rijksmuseum Amsterdam| ''Ĉiu sia kapablo'' ĉ. 1670–1675. [[Rijksmuseum|Rijksmuseum Amsterdam]] Dosiero:Pygmalion_(Schalcken).jpg|alternative=Pygmalion| ''[[Pigmaliono]]'' Dosiero:Willem_III,_prins_van_Oranje,_koning_van_Engeland_en_stadhouder_Rijksmuseum_SK-A-367.jpeg|alternative=William III of England| ''[[Vilhelmo la 3-a (Anglio)|Vilhelmo la 3-a de Anglio]]'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.pubhist.com/person/122/godfried-schalcken Verkoj kaj literaturo pri Godfried Schalcken]  {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Schalcken, Godfried}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] kik6epxqw13594decntrzgnpagy0wtj 9413731 9413730 2026-06-26T06:57:26Z Sj1mor 12103 9413731 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Godfried SCHALCKEN''' (naskiĝis la 8-an de oktobro 1643 en Made apud [[Breda]] – mortis la 16-an de novembro 1706 en [[Hago]]) estis nederlanda artisto, kiu specialiĝis pri ĝenraj pentraĵoj kaj portretoj. Schalcken estis konata pro siaj noktaj scenoj kaj majstreco en reproduktado de la efiko de kandellumo. Li pentris en la tre polurita stilo de la Leiden-aj fijnschilders. == Verkado == Schalcken pentris plurajn portretojn, el kiuj la duonfiguro de [[Vilhelmo la 3-a (Anglio)|Vilhelmo la 3-a de Anglio]], nun en la [[Rijksmuseum]], Amsterdamo, estas bona ekzemplo. Kiel [[Gerrit Dou|Dou]], Schalcken specialiĝis pri malgrandaj scenoj lumigitaj per kandellumo, formato preferata de la [[Fijnschilder|fijnschilders de Leiden]]. Ekzemploj estas en [[Palaco Buckingham]], la [[Luvro]], [[Vieno]] kaj [[Dresdeno]]. == Galerio == <gallery widths="168px" heights="245px" perrow="" caption="Pentraĵoj de Godfried Schalcken"> Dosiero:Godfried_Schalcken._Portrait_of_a_man.jpg|alternative=Portrait of a man| ''Portreto de viro'' Dosiero:Françoise_van_Diemen,_by_Godfried_Schalcken.jpg|alternative=Portrait of Françoise van Diemen, his wife, in 1679 (marriage pendant to his selfportrait)| ''Portreto de Françoise van Diemen'', lia edzino, en 1679 (geedziĝa juvelo al lia memportreto) Dosiero:Godfried_Schalcken_-_Artist_and_Model_Looking_at_an_Ancient_Statue_by_Lamplight_-_WGA20946.jpg|alternative=Artist and Model Looking at an Ancient Statue by Lamplight| ''Artisto kaj modelo rigardante antikvan statuon per lamplumo'' Dosiero:Godfried_Schalcken_-_Young_Girl_with_a_Candle_-_WGA20944.jpg|alternative=Young Girl with a Candle| ''Juna knabino kun kandelo'' Dosiero:Jonge_vrouw_met_citroen_Rijksmuseum_SK-A-2339.jpeg|alternative=Young Girl with lemon| ''Juna knabino kun citrono'' Dosiero:De_haringverkoopster_Rijksmuseum_SK-A-2340.jpeg|alternative=Young Girl with a Fish| ''Juna knabino kun fiŝo'' Dosiero:Sir_Richard_Levett,_Lord_Mayor_of_London_(1699)-2.jpeg|alternative=Portrait of Sir Richard Levett, Lord Mayor of London, 1699.| Portreto de Sir Richard Levett, [[Lordo-Urbestro de Londono|Ĉefurbestro de Londono]], 1699. Dosiero:'Elk_zijn_meug'_Rijksmuseum_SK-A-368.jpeg|alternative=Every One His Fancy c. 1670–1675. Rijksmuseum Amsterdam| ''Ĉiu sia kapablo'' ĉ. 1670–1675. [[Rijksmuseum|Rijksmuseum Amsterdam]] Dosiero:Pygmalion_(Schalcken).jpg|alternative=Pygmalion| ''[[Pigmaliono]]'' Dosiero:Willem_III,_prins_van_Oranje,_koning_van_Engeland_en_stadhouder_Rijksmuseum_SK-A-367.jpeg|alternative=William III of England| ''[[Vilhelmo la 3-a (Anglio)|Vilhelmo la 3-a de Anglio]]'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.pubhist.com/person/122/godfried-schalcken Verkoj kaj literaturo pri Godfried Schalcken]  {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Schalcken, Godfried}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] bxkoi89kbc73npqzxntl08qx4461nhp 9413732 9413731 2026-06-26T06:58:07Z Sj1mor 12103 9413732 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto je ĉirkaŭ 1679,<br>oleo sur kupro}} '''Godfried SCHALCKEN''' (naskiĝis la 8-an de oktobro 1643 en Made apud [[Breda]] – mortis la 16-an de novembro 1706 en [[Hago]]) estis nederlanda artisto, kiu specialiĝis pri ĝenraj pentraĵoj kaj portretoj. Schalcken estis konata pro siaj noktaj scenoj kaj majstreco en reproduktado de la efiko de kandellumo. Li pentris en la tre polurita stilo de la Leiden-aj fijnschilders. == Verkado == Schalcken pentris plurajn portretojn, el kiuj la duonfiguro de [[Vilhelmo la 3-a (Anglio)|Vilhelmo la 3-a de Anglio]], nun en la [[Rijksmuseum]], Amsterdamo, estas bona ekzemplo. Kiel [[Gerrit Dou|Dou]], Schalcken specialiĝis pri malgrandaj scenoj lumigitaj per kandellumo, formato preferata de la [[Fijnschilder|fijnschilders de Leiden]]. Ekzemploj estas en [[Palaco Buckingham]], la [[Luvro]], [[Vieno]] kaj [[Dresdeno]]. == Galerio == <gallery widths="168px" heights="245px" perrow="" caption="Pentraĵoj de Godfried Schalcken"> Dosiero:Godfried_Schalcken._Portrait_of_a_man.jpg|alternative=Portrait of a man| ''Portreto de viro'' Dosiero:Françoise_van_Diemen,_by_Godfried_Schalcken.jpg|alternative=Portrait of Françoise van Diemen, his wife, in 1679 (marriage pendant to his selfportrait)| ''Portreto de Françoise van Diemen'', lia edzino, en 1679 (geedziĝa juvelo al lia memportreto) Dosiero:Godfried_Schalcken_-_Artist_and_Model_Looking_at_an_Ancient_Statue_by_Lamplight_-_WGA20946.jpg|alternative=Artist and Model Looking at an Ancient Statue by Lamplight| ''Artisto kaj modelo rigardante antikvan statuon per lamplumo'' Dosiero:Godfried_Schalcken_-_Young_Girl_with_a_Candle_-_WGA20944.jpg|alternative=Young Girl with a Candle| ''Juna knabino kun kandelo'' Dosiero:Jonge_vrouw_met_citroen_Rijksmuseum_SK-A-2339.jpeg|alternative=Young Girl with lemon| ''Juna knabino kun citrono'' Dosiero:De_haringverkoopster_Rijksmuseum_SK-A-2340.jpeg|alternative=Young Girl with a Fish| ''Juna knabino kun fiŝo'' Dosiero:Sir_Richard_Levett,_Lord_Mayor_of_London_(1699)-2.jpeg|alternative=Portrait of Sir Richard Levett, Lord Mayor of London, 1699.| Portreto de Sir Richard Levett, [[Lordo-Urbestro de Londono|Ĉefurbestro de Londono]], 1699. Dosiero:'Elk_zijn_meug'_Rijksmuseum_SK-A-368.jpeg|alternative=Every One His Fancy c. 1670–1675. Rijksmuseum Amsterdam| ''Ĉiu sia kapablo'' ĉ. 1670–1675. [[Rijksmuseum|Rijksmuseum Amsterdam]] Dosiero:Pygmalion_(Schalcken).jpg|alternative=Pygmalion| ''[[Pigmaliono]]'' Dosiero:Willem_III,_prins_van_Oranje,_koning_van_Engeland_en_stadhouder_Rijksmuseum_SK-A-367.jpeg|alternative=William III of England| ''[[Vilhelmo la 3-a (Anglio)|Vilhelmo la 3-a de Anglio]]'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.pubhist.com/person/122/godfried-schalcken Verkoj kaj literaturo pri Godfried Schalcken]  {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Schalcken, Godfried}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] go7wu4gxhmo2bau7edcljkul6eqfbha 0 948094 9413736 2026-06-26T07:07:23Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1354324859|Jan Davidsz. de Heem]]" 9413736 wikitext text/x-wiki '''Jan Davidsz. de HEEM''' aŭ plene ''Jan Davidszoon de Heem'', ankaŭ nomata ''Johannes de Heem'' aŭ ''Johannes van Antwerpen'' aŭ ''Jan Davidsz de Hem'' (naskiĝis je ĉ. 17-a de aprilo 1606 en [[Utreĥto (urbo)|Utreĥto]] &#x2013; mortis antaŭ la 26-a de aprilo 1684 en [[Antverpeno]]), estis pentristo de [[Aĵpentraĵo|pentritaj naturaĵoj]], kiu aktivis en Utreĥto kaj Antverpeno. Li estas grava reprezentanto de tiu ĝenro en kaj [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda]] kaj flandra baroka pentrarto. [[Dosiero:Jan_davids_de_heem-fleurs_avec_portrait_guillaume_III_d'Orange.jpg|dekstra|eta|Portreto de [[Vilhelmo la 3-a (Anglio)|Vilhelmo la 3-a de Anglio]], 10-jaraĝa, en florgirlando, kun simboloj de la Oranĝa Domo, militrabaĵo prenita al Francio en 1795, kie ĝi restis <ref>[http://explore.rkd.nl/explore/images/8249 Painting notes] at the [[Netherlands Institute for Art History]] {{in lang|nl}}</ref>]] [[Dosiero:Jan_Davidsz_de_Heem_002.jpg|eta|''Florvazo'', 1660, parto de la kolekto de Barono Lionel Nathan de Rothschild . Ĝi estis aĉetita de la [[Nacia Galerio de Arto]] en 1961. <ref>{{Cite web|url=https://www.nga.gov/collection/art-object-page.46097.html|title=Vase of Flowers|website=www.nga.gov|access-date=Apr 25, 2019}}</ref>]] [[Dosiero:Heem,_Jan_Davidsz._de_-_A_Richly_Laid_Table_with_Parrots_-_c._1650.jpg|eta|''Riĉe kovrita tablo kun papagoj'', ĉ. 1650]] [[Dosiero:Jan_Davidsz._de_Heem_-_A_Table_of_Desserts_-_WGA11289.jpg|dekstra|eta|''Tablo de Desertoj'']] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="188" caption="Pentraĵoj de Jan Davidsz. de Heem"> Dosiero:Stilleven_met_boeken_Rijksmuseum_SK-A-2565.jpeg|alternative=Still life with books and a lute, 1628, Rijksmuseum, Amsterdam| ''Pentrita Aranĝitaĵo kun libroj kaj liuto'', 1628, [[Rijksmuseum]], Amsterdamo Dosiero:Heem_Fruit_bowl_with_flowers.jpg|alternative=Fruit bowl with flowers, first half of 17th century, National Museum in Poznań| ''Fruktujo kun floroj'', unua duono de la 17-a jarcento, Nacia Muzeo en Poznań Dosiero:Still-Life_with_Lobster_and_Nautilus_Cup_1634_Jan_Davidszoon_de_Heem.jpg|alternative=Still-Life with Lobster and Nautilus Cup, 1634, Staatsgalerie Stuttgart| ''Mortvivo kun Omaro kaj Nautilus Cup'', 1634, [[Staatsgalerie Stuttgart]] Dosiero:Heem,_Jan_Davidsz._de_-_A_Table_of_Desserts_-_1640.jpg|alternative=A Table of Desserts, 1640, Louvre Museum, Paris| ''Tablo de desertoj'', 1640, [[Luvro|Muzeo de la Luvro]], Parizo Dosiero:Jan_Davidsz_de_Heem_006.jpg|alternative=Still-Life, Breakfast with Champagne Glass and Pipe, 1642, Residenzgalerie, Salzburg| ''Pentrita aranĝitaĵo, Matenmanĝo kun Ĉampana Glaso kaj Pipo'', 1642, Residenzgalerie, Salzburg Dosiero:Jan_Davidsz._de_Heem_-_Vase_of_Flowers_-_WGA11290.jpg|alternative=Flowers in a Vase, once part of the collection of Count Karl von Cobenzl in Brussels, bought by Catherine the Great in 1768. Now in Hermitage Museum, Saint Petersburg.| ''Floroj en vazo'', iam parto de la kolekto de grafo Karl von Cobenzl en Bruselo, aĉetita de Katerina la Granda en 1768. Nun en [[Muzeo Ermitejo|la Ermitejo]], Sankt-Peterburgo. Dosiero:Mesa_(Jan_Davidsz._de_Heem).jpg|alternative=Table. Museo del Prado, Madrid.| ''Tablo''<em>.</em> <ref>{{Cite web|title=Mesa - Colección - Museo Nacional del Prado|url=https://www.museodelprado.es/coleccion/obra-de-arte/mesa/4e1bd2f2-7e29-4d51-830c-70123d3fcbaf?searchMeta=heem|access-date=30 March 2020|website=www.museodelprado.es}}</ref> [[Prado-Muzeo|Museo del Prado]], Madrido. Dosiero:Eucharist_in_Fruit_Wreath.jpg|alternative=Eucharist in Fruit Wreath, 1648, Kunsthistorisches Museum, Vienna| ''Komunio en Fruktogirlando'', 1648, [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum]], Vieno Dosiero:DeHeem-Vase-Thyssen.jpg|alternative=Flowers in a glass Vase with Fruit, 1665, Thyssen-Bornemisza Museum, Madrid| ''Floroj en vitra vazo kun fruktoj'', 1665, [[Muzeo Thyssen-Bornemisza]], Madrido Dosiero:Vase_of_Flowers_painting_by_Jan_Davidsz._de_Heem_Mauritshuis_1099.jpg|alternative=Vase of flowers, 1670, Mauritshuis, The Hague| ''Florvazo'', 1670, [[Mauritshuis]], Hago </gallery> * {{Cite web|title=Web Gallery of Art, searchable fine arts image database|url=https://www.wga.hu/frames-e.html?/html/h/heem/jan/index.html|access-date=2025-11-10|website=www.wga.hu}} * {{Cite web|title=Jan Davidsz. de Heem (1606 - 1683/84) - Dutch still life painter|url=https://www.pubhist.com/person/43/jan-davidsz-de-heem|access-date=2025-11-10|website=www.pubhist.com|language=en}} * {{Cite web|title=Jan Davidsz de Heem Vase of Flowers|url=https://www.mauritshuis.nl/en/our-collection/artworks/1099-vase-of-flowers|access-date=2025-11-10|website=www.mauritshuis.nl|language=en-US}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] k3fit26jwef5v0tgz8mbeqcpe7tytqh 9413737 9413736 2026-06-26T07:08:10Z Sj1mor 12103 9413737 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jan Davidsz. de HEEM''' aŭ plene ''Jan Davidszoon de Heem'', ankaŭ nomata ''Johannes de Heem'' aŭ ''Johannes van Antwerpen'' aŭ ''Jan Davidsz de Hem'' (naskiĝis je ĉ. 17-a de aprilo 1606 en [[Utreĥto (urbo)|Utreĥto]] &#x2013; mortis antaŭ la 26-a de aprilo 1684 en [[Antverpeno]]), estis pentristo de [[Aĵpentraĵo|pentritaj naturaĵoj]], kiu aktivis en Utreĥto kaj Antverpeno. Li estas grava reprezentanto de tiu ĝenro en kaj [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda]] kaj flandra baroka pentrarto. [[Dosiero:Jan_davids_de_heem-fleurs_avec_portrait_guillaume_III_d'Orange.jpg|dekstra|eta|Portreto de [[Vilhelmo la 3-a (Anglio)|Vilhelmo la 3-a de Anglio]], 10-jaraĝa, en florgirlando, kun simboloj de la Oranĝa Domo, militrabaĵo prenita al Francio en 1795, kie ĝi restis <ref>[http://explore.rkd.nl/explore/images/8249 Painting notes] at the [[Netherlands Institute for Art History]] {{in lang|nl}}</ref>]] [[Dosiero:Jan_Davidsz_de_Heem_002.jpg|eta|''Florvazo'', 1660, parto de la kolekto de Barono Lionel Nathan de Rothschild . Ĝi estis aĉetita de la [[Nacia Galerio de Arto]] en 1961. <ref>{{Cite web|url=https://www.nga.gov/collection/art-object-page.46097.html|title=Vase of Flowers|website=www.nga.gov|access-date=Apr 25, 2019}}</ref>]] [[Dosiero:Heem,_Jan_Davidsz._de_-_A_Richly_Laid_Table_with_Parrots_-_c._1650.jpg|eta|''Riĉe kovrita tablo kun papagoj'', ĉ. 1650]] [[Dosiero:Jan_Davidsz._de_Heem_-_A_Table_of_Desserts_-_WGA11289.jpg|dekstra|eta|''Tablo de Desertoj'']] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="188" caption="Pentraĵoj de Jan Davidsz. de Heem"> Dosiero:Stilleven_met_boeken_Rijksmuseum_SK-A-2565.jpeg|alternative=Still life with books and a lute, 1628, Rijksmuseum, Amsterdam| ''Pentrita Aranĝitaĵo kun libroj kaj liuto'', 1628, [[Rijksmuseum]], Amsterdamo Dosiero:Heem_Fruit_bowl_with_flowers.jpg|alternative=Fruit bowl with flowers, first half of 17th century, National Museum in Poznań| ''Fruktujo kun floroj'', unua duono de la 17-a jarcento, Nacia Muzeo en Poznań Dosiero:Still-Life_with_Lobster_and_Nautilus_Cup_1634_Jan_Davidszoon_de_Heem.jpg|alternative=Still-Life with Lobster and Nautilus Cup, 1634, Staatsgalerie Stuttgart| ''Mortvivo kun Omaro kaj Nautilus Cup'', 1634, [[Staatsgalerie Stuttgart]] Dosiero:Heem,_Jan_Davidsz._de_-_A_Table_of_Desserts_-_1640.jpg|alternative=A Table of Desserts, 1640, Louvre Museum, Paris| ''Tablo de desertoj'', 1640, [[Luvro|Muzeo de la Luvro]], Parizo Dosiero:Jan_Davidsz_de_Heem_006.jpg|alternative=Still-Life, Breakfast with Champagne Glass and Pipe, 1642, Residenzgalerie, Salzburg| ''Pentrita aranĝitaĵo, Matenmanĝo kun Ĉampana Glaso kaj Pipo'', 1642, Residenzgalerie, Salzburg Dosiero:Jan_Davidsz._de_Heem_-_Vase_of_Flowers_-_WGA11290.jpg|alternative=Flowers in a Vase, once part of the collection of Count Karl von Cobenzl in Brussels, bought by Catherine the Great in 1768. Now in Hermitage Museum, Saint Petersburg.| ''Floroj en vazo'', iam parto de la kolekto de grafo Karl von Cobenzl en Bruselo, aĉetita de Katerina la Granda en 1768. Nun en [[Muzeo Ermitejo|la Ermitejo]], Sankt-Peterburgo. Dosiero:Mesa_(Jan_Davidsz._de_Heem).jpg|alternative=Table. Museo del Prado, Madrid.| ''Tablo''<em>.</em> <ref>{{Cite web|title=Mesa - Colección - Museo Nacional del Prado|url=https://www.museodelprado.es/coleccion/obra-de-arte/mesa/4e1bd2f2-7e29-4d51-830c-70123d3fcbaf?searchMeta=heem|access-date=30 March 2020|website=www.museodelprado.es}}</ref> [[Prado-Muzeo|Museo del Prado]], Madrido. Dosiero:Eucharist_in_Fruit_Wreath.jpg|alternative=Eucharist in Fruit Wreath, 1648, Kunsthistorisches Museum, Vienna| ''Komunio en Fruktogirlando'', 1648, [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum]], Vieno Dosiero:DeHeem-Vase-Thyssen.jpg|alternative=Flowers in a glass Vase with Fruit, 1665, Thyssen-Bornemisza Museum, Madrid| ''Floroj en vitra vazo kun fruktoj'', 1665, [[Muzeo Thyssen-Bornemisza]], Madrido Dosiero:Vase_of_Flowers_painting_by_Jan_Davidsz._de_Heem_Mauritshuis_1099.jpg|alternative=Vase of flowers, 1670, Mauritshuis, The Hague| ''Florvazo'', 1670, [[Mauritshuis]], Hago </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Cite web|title=Web Gallery of Art, searchable fine arts image database|url=https://www.wga.hu/frames-e.html?/html/h/heem/jan/index.html|access-date=2025-11-10|website=www.wga.hu}} * {{Cite web|title=Jan Davidsz. de Heem (1606 - 1683/84) - Dutch still life painter|url=https://www.pubhist.com/person/43/jan-davidsz-de-heem|access-date=2025-11-10|website=www.pubhist.com|language=en}} * {{Cite web|title=Jan Davidsz de Heem Vase of Flowers|url=https://www.mauritshuis.nl/en/our-collection/artworks/1099-vase-of-flowers|access-date=2025-11-10|website=www.mauritshuis.nl|language=en-US}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Heem de, Jan Davidsz.}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 8ax2b2i3pa4fkv5tspdg59rcv8b300j 9413738 9413737 2026-06-26T07:09:32Z Sj1mor 12103 9413738 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jan Davidsz. de HEEM''' aŭ plene ''Jan Davidszoon de Heem'', ankaŭ nomata ''Johannes de Heem'' aŭ ''Johannes van Antwerpen'' aŭ ''Jan Davidsz de Hem'' (naskiĝis je ĉ. 17-a de aprilo 1606 en [[Utreĥto (urbo)|Utreĥto]] &#x2013; mortis antaŭ la 26-a de aprilo 1684 en [[Antverpeno]]), estis pentristo de [[Aĵpentraĵo|pentritaj naturaĵoj]], kiu aktivis en Utreĥto kaj Antverpeno. Li estas grava reprezentanto de tiu ĝenro en kaj [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda]] kaj flandra baroka pentrarto. [[Dosiero:Jan_davids_de_heem-fleurs_avec_portrait_guillaume_III_d'Orange.jpg|dekstra|eta|Portreto de [[Vilhelmo la 3-a (Anglio)|Vilhelmo la 3-a de Anglio]], 10-jaraĝa, en florgirlando, kun simboloj de la Oranĝa Domo, militrabaĵo prenita al Francio en 1795, kie ĝi restis <ref>[http://explore.rkd.nl/explore/images/8249 Painting notes] at the [[Instituto pri arta historio de Nederlando]] {{lang|nl}}</ref>]] [[Dosiero:Jan_Davidsz_de_Heem_002.jpg|eta|''Florvazo'', 1660, parto de la kolekto de Barono Lionel Nathan de Rothschild . Ĝi estis aĉetita de la [[Nacia Galerio de Arto]] en 1961. <ref>{{Cite web|url=https://www.nga.gov/collection/art-object-page.46097.html|title=Vase of Flowers|website=www.nga.gov|access-date=Apr 25, 2019}}</ref>]] [[Dosiero:Heem,_Jan_Davidsz._de_-_A_Richly_Laid_Table_with_Parrots_-_c._1650.jpg|eta|''Riĉe kovrita tablo kun papagoj'', ĉ. 1650]] [[Dosiero:Jan_Davidsz._de_Heem_-_A_Table_of_Desserts_-_WGA11289.jpg|dekstra|eta|''Tablo de Desertoj'']] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="188" caption="Pentraĵoj de Jan Davidsz. de Heem"> Dosiero:Stilleven_met_boeken_Rijksmuseum_SK-A-2565.jpeg|alternative=Still life with books and a lute, 1628, Rijksmuseum, Amsterdam| ''Pentrita Aranĝitaĵo kun libroj kaj liuto'', 1628, [[Rijksmuseum]], Amsterdamo Dosiero:Heem_Fruit_bowl_with_flowers.jpg|alternative=Fruit bowl with flowers, first half of 17th century, National Museum in Poznań| ''Fruktujo kun floroj'', unua duono de la 17-a jarcento, Nacia Muzeo en Poznań Dosiero:Still-Life_with_Lobster_and_Nautilus_Cup_1634_Jan_Davidszoon_de_Heem.jpg|alternative=Still-Life with Lobster and Nautilus Cup, 1634, Staatsgalerie Stuttgart| ''Mortvivo kun Omaro kaj Nautilus Cup'', 1634, [[Staatsgalerie Stuttgart]] Dosiero:Heem,_Jan_Davidsz._de_-_A_Table_of_Desserts_-_1640.jpg|alternative=A Table of Desserts, 1640, Louvre Museum, Paris| ''Tablo de desertoj'', 1640, [[Luvro|Muzeo de la Luvro]], Parizo Dosiero:Jan_Davidsz_de_Heem_006.jpg|alternative=Still-Life, Breakfast with Champagne Glass and Pipe, 1642, Residenzgalerie, Salzburg| ''Pentrita aranĝitaĵo, Matenmanĝo kun Ĉampana Glaso kaj Pipo'', 1642, Residenzgalerie, Salzburg Dosiero:Jan_Davidsz._de_Heem_-_Vase_of_Flowers_-_WGA11290.jpg|alternative=Flowers in a Vase, once part of the collection of Count Karl von Cobenzl in Brussels, bought by Catherine the Great in 1768. Now in Hermitage Museum, Saint Petersburg.| ''Floroj en vazo'', iam parto de la kolekto de grafo Karl von Cobenzl en Bruselo, aĉetita de Katerina la Granda en 1768. Nun en [[Muzeo Ermitejo|la Ermitejo]], Sankt-Peterburgo. Dosiero:Mesa_(Jan_Davidsz._de_Heem).jpg|alternative=Table. Museo del Prado, Madrid.| ''Tablo''<em>.</em> <ref>{{Cite web|title=Mesa - Colección - Museo Nacional del Prado|url=https://www.museodelprado.es/coleccion/obra-de-arte/mesa/4e1bd2f2-7e29-4d51-830c-70123d3fcbaf?searchMeta=heem|access-date=30 March 2020|website=www.museodelprado.es}}</ref> [[Prado-Muzeo|Museo del Prado]], Madrido. Dosiero:Eucharist_in_Fruit_Wreath.jpg|alternative=Eucharist in Fruit Wreath, 1648, Kunsthistorisches Museum, Vienna| ''Komunio en Fruktogirlando'', 1648, [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum]], Vieno Dosiero:DeHeem-Vase-Thyssen.jpg|alternative=Flowers in a glass Vase with Fruit, 1665, Thyssen-Bornemisza Museum, Madrid| ''Floroj en vitra vazo kun fruktoj'', 1665, [[Muzeo Thyssen-Bornemisza]], Madrido Dosiero:Vase_of_Flowers_painting_by_Jan_Davidsz._de_Heem_Mauritshuis_1099.jpg|alternative=Vase of flowers, 1670, Mauritshuis, The Hague| ''Florvazo'', 1670, [[Mauritshuis]], Hago </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Cite web|title=Web Gallery of Art, searchable fine arts image database|url=https://www.wga.hu/frames-e.html?/html/h/heem/jan/index.html|access-date=2025-11-10|website=www.wga.hu}} * {{Cite web|title=Jan Davidsz. de Heem (1606 - 1683/84) - Dutch still life painter|url=https://www.pubhist.com/person/43/jan-davidsz-de-heem|access-date=2025-11-10|website=www.pubhist.com|language=en}} * {{Cite web|title=Jan Davidsz de Heem Vase of Flowers|url=https://www.mauritshuis.nl/en/our-collection/artworks/1099-vase-of-flowers|access-date=2025-11-10|website=www.mauritshuis.nl|language=en-US}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Heem de, Jan Davidsz.}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] d3dcs5t5fsq3198r8r5ujz1btnw34px 9413739 9413738 2026-06-26T07:10:11Z Sj1mor 12103 /* Galerio */ 9413739 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jan Davidsz. de HEEM''' aŭ plene ''Jan Davidszoon de Heem'', ankaŭ nomata ''Johannes de Heem'' aŭ ''Johannes van Antwerpen'' aŭ ''Jan Davidsz de Hem'' (naskiĝis je ĉ. 17-a de aprilo 1606 en [[Utreĥto (urbo)|Utreĥto]] &#x2013; mortis antaŭ la 26-a de aprilo 1684 en [[Antverpeno]]), estis pentristo de [[Aĵpentraĵo|pentritaj naturaĵoj]], kiu aktivis en Utreĥto kaj Antverpeno. Li estas grava reprezentanto de tiu ĝenro en kaj [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda]] kaj flandra baroka pentrarto. [[Dosiero:Jan_davids_de_heem-fleurs_avec_portrait_guillaume_III_d'Orange.jpg|dekstra|eta|Portreto de [[Vilhelmo la 3-a (Anglio)|Vilhelmo la 3-a de Anglio]], 10-jaraĝa, en florgirlando, kun simboloj de la Oranĝa Domo, militrabaĵo prenita al Francio en 1795, kie ĝi restis <ref>[http://explore.rkd.nl/explore/images/8249 Painting notes] at the [[Instituto pri arta historio de Nederlando]] {{lang|nl}}</ref>]] [[Dosiero:Jan_Davidsz_de_Heem_002.jpg|eta|''Florvazo'', 1660, parto de la kolekto de Barono Lionel Nathan de Rothschild . Ĝi estis aĉetita de la [[Nacia Galerio de Arto]] en 1961. <ref>{{Cite web|url=https://www.nga.gov/collection/art-object-page.46097.html|title=Vase of Flowers|website=www.nga.gov|access-date=Apr 25, 2019}}</ref>]] [[Dosiero:Heem,_Jan_Davidsz._de_-_A_Richly_Laid_Table_with_Parrots_-_c._1650.jpg|eta|''Riĉe kovrita tablo kun papagoj'', ĉ. 1650]] [[Dosiero:Jan_Davidsz._de_Heem_-_A_Table_of_Desserts_-_WGA11289.jpg|dekstra|eta|''Tablo de Desertoj'']] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150" caption="Pentraĵoj de Jan Davidsz. de Heem"> Dosiero:Stilleven_met_boeken_Rijksmuseum_SK-A-2565.jpeg|alternative=Still life with books and a lute, 1628, Rijksmuseum, Amsterdam| ''Pentrita Aranĝitaĵo kun libroj kaj liuto'', 1628, [[Rijksmuseum]], Amsterdamo Dosiero:Heem_Fruit_bowl_with_flowers.jpg|alternative=Fruit bowl with flowers, first half of 17th century, National Museum in Poznań| ''Fruktujo kun floroj'', unua duono de la 17-a jarcento, Nacia Muzeo en Poznań Dosiero:Still-Life_with_Lobster_and_Nautilus_Cup_1634_Jan_Davidszoon_de_Heem.jpg|alternative=Still-Life with Lobster and Nautilus Cup, 1634, Staatsgalerie Stuttgart| ''Mortvivo kun Omaro kaj Nautilus Cup'', 1634, [[Staatsgalerie Stuttgart]] Dosiero:Heem,_Jan_Davidsz._de_-_A_Table_of_Desserts_-_1640.jpg|alternative=A Table of Desserts, 1640, Louvre Museum, Paris| ''Tablo de desertoj'', 1640, [[Luvro|Muzeo de la Luvro]], Parizo Dosiero:Jan_Davidsz_de_Heem_006.jpg|alternative=Still-Life, Breakfast with Champagne Glass and Pipe, 1642, Residenzgalerie, Salzburg| ''Pentrita aranĝitaĵo, Matenmanĝo kun Ĉampana Glaso kaj Pipo'', 1642, Residenzgalerie, Salzburg Dosiero:Jan_Davidsz._de_Heem_-_Vase_of_Flowers_-_WGA11290.jpg|alternative=Flowers in a Vase, once part of the collection of Count Karl von Cobenzl in Brussels, bought by Catherine the Great in 1768. Now in Hermitage Museum, Saint Petersburg.| ''Floroj en vazo'', iam parto de la kolekto de grafo Karl von Cobenzl en Bruselo, aĉetita de Katerina la Granda en 1768. Nun en [[Muzeo Ermitejo|la Ermitejo]], Sankt-Peterburgo. Dosiero:Mesa_(Jan_Davidsz._de_Heem).jpg|alternative=Table. Museo del Prado, Madrid.| ''Tablo''<em>.</em> <ref>{{Cite web|title=Mesa - Colección - Museo Nacional del Prado|url=https://www.museodelprado.es/coleccion/obra-de-arte/mesa/4e1bd2f2-7e29-4d51-830c-70123d3fcbaf?searchMeta=heem|access-date=30 March 2020|website=www.museodelprado.es}}</ref> [[Prado-Muzeo|Museo del Prado]], Madrido. Dosiero:Eucharist_in_Fruit_Wreath.jpg|alternative=Eucharist in Fruit Wreath, 1648, Kunsthistorisches Museum, Vienna| ''Komunio en Fruktogirlando'', 1648, [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum]], Vieno Dosiero:DeHeem-Vase-Thyssen.jpg|alternative=Flowers in a glass Vase with Fruit, 1665, Thyssen-Bornemisza Museum, Madrid| ''Floroj en vitra vazo kun fruktoj'', 1665, [[Muzeo Thyssen-Bornemisza]], Madrido Dosiero:Vase_of_Flowers_painting_by_Jan_Davidsz._de_Heem_Mauritshuis_1099.jpg|alternative=Vase of flowers, 1670, Mauritshuis, The Hague| ''Florvazo'', 1670, [[Mauritshuis]], Hago </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Cite web|title=Web Gallery of Art, searchable fine arts image database|url=https://www.wga.hu/frames-e.html?/html/h/heem/jan/index.html|access-date=2025-11-10|website=www.wga.hu}} * {{Cite web|title=Jan Davidsz. de Heem (1606 - 1683/84) - Dutch still life painter|url=https://www.pubhist.com/person/43/jan-davidsz-de-heem|access-date=2025-11-10|website=www.pubhist.com|language=en}} * {{Cite web|title=Jan Davidsz de Heem Vase of Flowers|url=https://www.mauritshuis.nl/en/our-collection/artworks/1099-vase-of-flowers|access-date=2025-11-10|website=www.mauritshuis.nl|language=en-US}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Heem de, Jan Davidsz.}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 0u68hs8s6hnmxh83ib1gmudvpk9r4cw 9413740 9413739 2026-06-26T07:10:34Z Sj1mor 12103 9413740 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jan Davidsz. de HEEM''' aŭ plene ''Jan Davidszoon de Heem'', ankaŭ nomata ''Johannes de Heem'' aŭ ''Johannes van Antwerpen'' aŭ ''Jan Davidsz de Hem'' (naskiĝis je ĉ. 17-a de aprilo 1606 en [[Utreĥto (urbo)|Utreĥto]] &#x2013; mortis antaŭ la 26-a de aprilo 1684 en [[Antverpeno]]), estis pentristo de [[Aĵpentraĵo|pentritaj naturaĵoj]], kiu aktivis en Utreĥto kaj Antverpeno. Li estas grava reprezentanto de tiu ĝenro en kaj [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda]] kaj flandra baroka pentrarto. [[Dosiero:Jan_davids_de_heem-fleurs_avec_portrait_guillaume_III_d'Orange.jpg|dekstra|eta|Portreto de [[Vilhelmo la 3-a (Anglio)|Vilhelmo la 3-a de Anglio]], 10-jaraĝa, en florgirlando, kun simboloj de la Oranĝa Domo, militrabaĵo prenita al Francio en 1795, kie ĝi restis <ref>[http://explore.rkd.nl/explore/images/8249 Painting notes] ĉe la [[Instituto pri arta historio de Nederlando]] {{lang|nl}}</ref>]] [[Dosiero:Jan_Davidsz_de_Heem_002.jpg|eta|''Florvazo'', 1660, parto de la kolekto de Barono Lionel Nathan de Rothschild . Ĝi estis aĉetita de la [[Nacia Galerio de Arto]] en 1961. <ref>{{Cite web|url=https://www.nga.gov/collection/art-object-page.46097.html|title=Vase of Flowers|website=www.nga.gov|access-date=Apr 25, 2019}}</ref>]] [[Dosiero:Heem,_Jan_Davidsz._de_-_A_Richly_Laid_Table_with_Parrots_-_c._1650.jpg|eta|''Riĉe kovrita tablo kun papagoj'', ĉ. 1650]] [[Dosiero:Jan_Davidsz._de_Heem_-_A_Table_of_Desserts_-_WGA11289.jpg|dekstra|eta|''Tablo de Desertoj'']] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150" caption="Pentraĵoj de Jan Davidsz. de Heem"> Dosiero:Stilleven_met_boeken_Rijksmuseum_SK-A-2565.jpeg|alternative=Still life with books and a lute, 1628, Rijksmuseum, Amsterdam| ''Pentrita Aranĝitaĵo kun libroj kaj liuto'', 1628, [[Rijksmuseum]], Amsterdamo Dosiero:Heem_Fruit_bowl_with_flowers.jpg|alternative=Fruit bowl with flowers, first half of 17th century, National Museum in Poznań| ''Fruktujo kun floroj'', unua duono de la 17-a jarcento, Nacia Muzeo en Poznań Dosiero:Still-Life_with_Lobster_and_Nautilus_Cup_1634_Jan_Davidszoon_de_Heem.jpg|alternative=Still-Life with Lobster and Nautilus Cup, 1634, Staatsgalerie Stuttgart| ''Mortvivo kun Omaro kaj Nautilus Cup'', 1634, [[Staatsgalerie Stuttgart]] Dosiero:Heem,_Jan_Davidsz._de_-_A_Table_of_Desserts_-_1640.jpg|alternative=A Table of Desserts, 1640, Louvre Museum, Paris| ''Tablo de desertoj'', 1640, [[Luvro|Muzeo de la Luvro]], Parizo Dosiero:Jan_Davidsz_de_Heem_006.jpg|alternative=Still-Life, Breakfast with Champagne Glass and Pipe, 1642, Residenzgalerie, Salzburg| ''Pentrita aranĝitaĵo, Matenmanĝo kun Ĉampana Glaso kaj Pipo'', 1642, Residenzgalerie, Salzburg Dosiero:Jan_Davidsz._de_Heem_-_Vase_of_Flowers_-_WGA11290.jpg|alternative=Flowers in a Vase, once part of the collection of Count Karl von Cobenzl in Brussels, bought by Catherine the Great in 1768. Now in Hermitage Museum, Saint Petersburg.| ''Floroj en vazo'', iam parto de la kolekto de grafo Karl von Cobenzl en Bruselo, aĉetita de Katerina la Granda en 1768. Nun en [[Muzeo Ermitejo|la Ermitejo]], Sankt-Peterburgo. Dosiero:Mesa_(Jan_Davidsz._de_Heem).jpg|alternative=Table. Museo del Prado, Madrid.| ''Tablo''<em>.</em> <ref>{{Cite web|title=Mesa - Colección - Museo Nacional del Prado|url=https://www.museodelprado.es/coleccion/obra-de-arte/mesa/4e1bd2f2-7e29-4d51-830c-70123d3fcbaf?searchMeta=heem|access-date=30 March 2020|website=www.museodelprado.es}}</ref> [[Prado-Muzeo|Museo del Prado]], Madrido. Dosiero:Eucharist_in_Fruit_Wreath.jpg|alternative=Eucharist in Fruit Wreath, 1648, Kunsthistorisches Museum, Vienna| ''Komunio en Fruktogirlando'', 1648, [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum]], Vieno Dosiero:DeHeem-Vase-Thyssen.jpg|alternative=Flowers in a glass Vase with Fruit, 1665, Thyssen-Bornemisza Museum, Madrid| ''Floroj en vitra vazo kun fruktoj'', 1665, [[Muzeo Thyssen-Bornemisza]], Madrido Dosiero:Vase_of_Flowers_painting_by_Jan_Davidsz._de_Heem_Mauritshuis_1099.jpg|alternative=Vase of flowers, 1670, Mauritshuis, The Hague| ''Florvazo'', 1670, [[Mauritshuis]], Hago </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Cite web|title=Web Gallery of Art, searchable fine arts image database|url=https://www.wga.hu/frames-e.html?/html/h/heem/jan/index.html|access-date=2025-11-10|website=www.wga.hu}} * {{Cite web|title=Jan Davidsz. de Heem (1606 - 1683/84) - Dutch still life painter|url=https://www.pubhist.com/person/43/jan-davidsz-de-heem|access-date=2025-11-10|website=www.pubhist.com|language=en}} * {{Cite web|title=Jan Davidsz de Heem Vase of Flowers|url=https://www.mauritshuis.nl/en/our-collection/artworks/1099-vase-of-flowers|access-date=2025-11-10|website=www.mauritshuis.nl|language=en-US}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Heem de, Jan Davidsz.}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] hrtehkw9tr0j5pt9fygtk2kzi3yaudd 9413743 9413740 2026-06-26T07:19:00Z Sj1mor 12103 9413743 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jan Davidsz. de HEEM''' aŭ plene ''Jan Davidszoon de Heem'', ankaŭ nomata ''Johannes de Heem'' aŭ ''Johannes van Antwerpen'' aŭ ''Jan Davidsz de Hem'' (naskiĝis je ĉ. 17-a de aprilo 1606 en [[Utreĥto (urbo)|Utreĥto]] &#x2013; mortis antaŭ la 26-a de aprilo 1684 en [[Antverpeno]]), estis pentristo de [[Aĵpentraĵo|pentritaj naturaĵoj]], kiu aktivis en Utreĥto kaj Antverpeno. Li estas grava reprezentanto de tiu ĝenro en kaj [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda]] kaj flandra baroka pentrarto. Li estis unu el la plej elstaraj nederlandaj pentristoj de pentritaj naturaĵoj kaj majstro de detaloj. Li kombinis la precizecon karakterizan por nederlanda pentritaj naturaĵoj kun la lumeco de flandra pentrarto. == Verkado == Jan Davidsz. de Heem pentris ekskluzive pentritajn naturaĵojn, komence influite de nederlanda pentrarto. Li kreis severajn, preskaŭ monokromatajn komponaĵojn, esploris vantecajn temojn, kaj pentris ĉefe kraniojn, sablohorloĝojn, librojn, muzikajn instrumentojn, kaj skribajn kaj fumajn ilojn. Liaj fruaj verkoj tipe havis moralan tonon. Dum sia tempo en Antverpeno, la artisto venis sub la influon de flandraj pentristoj, precipe [[Frans Snyders]], Daniel Seghers kaj [[Adriaen van Utrecht]]. Ĉi tio rezultigis ŝanĝon en la temoj de liaj pentraĵoj; li komencis krei abundajn florajn komponaĵojn, prezentante fruktojn en multekostaj vazoj, metitajn en eleganta kaj luksa ĉirkaŭaĵo. Li riĉigis kaj heligis sian paletron kaj komencis integri pejzaĝajn motivojn en la fonon. Li kreis novan tipon de arbara pejzaĝo, kies ĉefa elemento estis centre lokita granda pentrita naturaĵo de plantoj kaj floroj. De Heem kreis sian propran unikan stilon, kombinante elementojn de kaj flandra kaj nederlanda pentrarto. Li havis multajn studentojn kaj imitulojn, kaj liaj verkoj inspiris artistojn kiel Jacob Marrel, Cornelis Mahu, Georg Flegel, Abraham Mignon, Maria van Oosterwijk kaj Rachel Ruysch. [[Dosiero:Jan_davids_de_heem-fleurs_avec_portrait_guillaume_III_d'Orange.jpg|dekstra|eta|Portreto de [[Vilhelmo la 3-a (Anglio)|Vilhelmo la 3-a de Anglio]], 10-jaraĝa, en florgirlando, kun simboloj de la Oranĝa Domo, militrabaĵo prenita al Francio en 1795, kie ĝi restis <ref>[http://explore.rkd.nl/explore/images/8249 Painting notes] ĉe la [[Instituto pri arta historio de Nederlando]] {{lang|nl}}</ref>]] [[Dosiero:Jan_Davidsz_de_Heem_002.jpg|eta|''Florvazo'', 1660, parto de la kolekto de Barono Lionel Nathan de Rothschild. Ĝi estis aĉetita de la [[Nacia Galerio de Arto]] en 1961. <ref>{{Cite web|url=https://www.nga.gov/collection/art-object-page.46097.html|title=Vase of Flowers|website=www.nga.gov|access-date=Apr 25, 2019}}</ref>]] [[Dosiero:Heem,_Jan_Davidsz._de_-_A_Richly_Laid_Table_with_Parrots_-_c._1650.jpg|eta|''Riĉe kovrita tablo kun papagoj'', ĉ. 1650]] [[Dosiero:Jan_Davidsz._de_Heem_-_A_Table_of_Desserts_-_WGA11289.jpg|dekstra|eta|''Tablo de Desertoj'']] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150" caption="Pentraĵoj de Jan Davidsz. de Heem"> Dosiero:Stilleven_met_boeken_Rijksmuseum_SK-A-2565.jpeg|alternative=Still life with books and a lute, 1628, Rijksmuseum, Amsterdam| ''Pentrita Aranĝitaĵo kun libroj kaj liuto'', 1628, [[Rijksmuseum]], Amsterdamo Dosiero:Heem_Fruit_bowl_with_flowers.jpg|alternative=Fruit bowl with flowers, first half of 17th century, National Museum in Poznań| ''Fruktujo kun floroj'', unua duono de la 17-a jarcento, Nacia Muzeo en Poznań Dosiero:Still-Life_with_Lobster_and_Nautilus_Cup_1634_Jan_Davidszoon_de_Heem.jpg|alternative=Still-Life with Lobster and Nautilus Cup, 1634, Staatsgalerie Stuttgart| ''Mortvivo kun Omaro kaj Nautilus Cup'', 1634, [[Staatsgalerie Stuttgart]] Dosiero:Heem,_Jan_Davidsz._de_-_A_Table_of_Desserts_-_1640.jpg|alternative=A Table of Desserts, 1640, Louvre Museum, Paris| ''Tablo de desertoj'', 1640, [[Luvro|Muzeo de la Luvro]], Parizo Dosiero:Jan_Davidsz_de_Heem_006.jpg|alternative=Still-Life, Breakfast with Champagne Glass and Pipe, 1642, Residenzgalerie, Salzburg| ''Pentrita aranĝitaĵo, Matenmanĝo kun Ĉampana Glaso kaj Pipo'', 1642, Residenzgalerie, Salzburg Dosiero:Jan_Davidsz._de_Heem_-_Vase_of_Flowers_-_WGA11290.jpg|alternative=Flowers in a Vase, once part of the collection of Count Karl von Cobenzl in Brussels, bought by Catherine the Great in 1768. Now in Hermitage Museum, Saint Petersburg.| ''Floroj en vazo'', iam parto de la kolekto de grafo Karl von Cobenzl en Bruselo, aĉetita de Katerina la Granda en 1768. Nun en [[Muzeo Ermitejo|la Ermitejo]], Sankt-Peterburgo. Dosiero:Mesa_(Jan_Davidsz._de_Heem).jpg|alternative=Table. Museo del Prado, Madrid.| ''Tablo''<em>.</em> <ref>{{Cite web|title=Mesa - Colección - Museo Nacional del Prado|url=https://www.museodelprado.es/coleccion/obra-de-arte/mesa/4e1bd2f2-7e29-4d51-830c-70123d3fcbaf?searchMeta=heem|access-date=30 March 2020|website=www.museodelprado.es}}</ref> [[Prado-Muzeo|Museo del Prado]], Madrido. Dosiero:Eucharist_in_Fruit_Wreath.jpg|alternative=Eucharist in Fruit Wreath, 1648, Kunsthistorisches Museum, Vienna| ''Komunio en Fruktogirlando'', 1648, [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum]], Vieno Dosiero:DeHeem-Vase-Thyssen.jpg|alternative=Flowers in a glass Vase with Fruit, 1665, Thyssen-Bornemisza Museum, Madrid| ''Floroj en vitra vazo kun fruktoj'', 1665, [[Muzeo Thyssen-Bornemisza]], Madrido Dosiero:Vase_of_Flowers_painting_by_Jan_Davidsz._de_Heem_Mauritshuis_1099.jpg|alternative=Vase of flowers, 1670, Mauritshuis, The Hague| ''Florvazo'', 1670, [[Mauritshuis]], Hago </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Cite web|title=Web Gallery of Art, searchable fine arts image database|url=https://www.wga.hu/frames-e.html?/html/h/heem/jan/index.html|access-date=2025-11-10|website=www.wga.hu}} * {{Cite web|title=Jan Davidsz. de Heem (1606 - 1683/84) - Dutch still life painter|url=https://www.pubhist.com/person/43/jan-davidsz-de-heem|access-date=2025-11-10|website=www.pubhist.com|language=en}} * {{Cite web|title=Jan Davidsz de Heem Vase of Flowers|url=https://www.mauritshuis.nl/en/our-collection/artworks/1099-vase-of-flowers|access-date=2025-11-10|website=www.mauritshuis.nl|language=en-US}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Heem de, Jan Davidsz.}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] mdfrfcazfhyy7q5j8s5sfkfgjyeinr4 9413745 9413743 2026-06-26T07:23:32Z ~2026-35601-37 258882 9413745 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jan Davidsz. de HEEM''' aŭ plene ''Jan Davidszoon de Heem'', ankaŭ nomata ''Johannes de Heem'' aŭ ''Johannes van Antwerpen'' aŭ ''Jan Davidsz de Hem'' (naskiĝis je ĉ. 17-a de aprilo 1606 en [[Utreĥto (urbo)|Utreĥto]] &#x2013; mortis antaŭ la 26-a de aprilo 1684 en [[Antverpeno]]), estis pentristo de [[Aĵpentraĵo|pentritaj naturaĵoj]], kiu aktivis en Utreĥto kaj Antverpeno. Li estas grava reprezentanto de tiu ĝenro en kaj [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda]] kaj flandra baroka pentrarto. Li estis unu el la plej elstaraj nederlandaj pentristoj de pentritaj naturaĵoj kaj majstro de detaloj. Li kombinis la precizecon karakterizan por nederlandaj pentritaj naturaĵoj kun la lumeco de flandra pentrarto. == Verkado == Jan Davidsz. de Heem pentris ekskluzive pentritajn naturaĵojn, komence influite de nederlanda pentrarto. Li kreis severajn, preskaŭ monokromatajn komponaĵojn, esploris vantecajn temojn, kaj pentris ĉefe kraniojn, sablohorloĝojn, librojn, muzikajn instrumentojn, kaj skribajn kaj fumajn ilojn. Liaj fruaj verkoj tipe havis moralan tonon. Dum sia tempo en Antverpeno, la artisto venis sub la influon de flandraj pentristoj, precipe [[Frans Snyders]], Daniel Seghers kaj [[Adriaen van Utrecht]]. Ĉi tio rezultigis ŝanĝon en la temoj de liaj pentraĵoj; li komencis krei abundajn florajn komponaĵojn, prezentante fruktojn en multekostaj vazoj, metitajn en eleganta kaj luksa ĉirkaŭaĵo. Li riĉigis kaj heligis sian paletron kaj komencis integri pejzaĝajn motivojn en la fonon. Li kreis novan tipon de arbara pejzaĝo, kies ĉefa elemento estis centre lokita granda pentrita naturaĵo de plantoj kaj floroj. De Heem kreis sian propran unikan stilon, kombinante elementojn de kaj flandra kaj nederlanda pentrarto. Li havis multajn studentojn kaj imitulojn, kaj liaj verkoj inspiris artistojn kiel Jacob Marrel, Cornelis Mahu, Georg Flegel, Abraham Mignon, Maria van Oosterwijk kaj Rachel Ruysch. [[Dosiero:Jan_davids_de_heem-fleurs_avec_portrait_guillaume_III_d'Orange.jpg|dekstra|eta|Portreto de [[Vilhelmo la 3-a (Anglio)|Vilhelmo la 3-a de Anglio]], 10-jaraĝa, en florgirlando, kun simboloj de la Oranĝa Domo, militrabaĵo prenita al Francio en 1795, kie ĝi restis <ref>[http://explore.rkd.nl/explore/images/8249 Painting notes] ĉe la [[Instituto pri arta historio de Nederlando]] {{lang|nl}}</ref>]] [[Dosiero:Jan_Davidsz_de_Heem_002.jpg|eta|''Florvazo'', 1660, parto de la kolekto de Barono Lionel Nathan de Rothschild. Ĝi estis aĉetita de la [[Nacia Galerio de Arto]] en 1961. <ref>{{Cite web|url=https://www.nga.gov/collection/art-object-page.46097.html|title=Vase of Flowers|website=www.nga.gov|access-date=Apr 25, 2019}}</ref>]] [[Dosiero:Heem,_Jan_Davidsz._de_-_A_Richly_Laid_Table_with_Parrots_-_c._1650.jpg|eta|''Riĉe kovrita tablo kun papagoj'', ĉ. 1650]] [[Dosiero:Jan_Davidsz._de_Heem_-_A_Table_of_Desserts_-_WGA11289.jpg|dekstra|eta|''Tablo de Desertoj'']] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150" caption="Pentraĵoj de Jan Davidsz. de Heem"> Dosiero:Stilleven_met_boeken_Rijksmuseum_SK-A-2565.jpeg|alternative=Still life with books and a lute, 1628, Rijksmuseum, Amsterdam| ''Pentrita Aranĝitaĵo kun libroj kaj liuto'', 1628, [[Rijksmuseum]], Amsterdamo Dosiero:Heem_Fruit_bowl_with_flowers.jpg|alternative=Fruit bowl with flowers, first half of 17th century, National Museum in Poznań| ''Fruktujo kun floroj'', unua duono de la 17-a jarcento, Nacia Muzeo en Poznań Dosiero:Still-Life_with_Lobster_and_Nautilus_Cup_1634_Jan_Davidszoon_de_Heem.jpg|alternative=Still-Life with Lobster and Nautilus Cup, 1634, Staatsgalerie Stuttgart| ''Mortvivo kun Omaro kaj Nautilus Cup'', 1634, [[Staatsgalerie Stuttgart]] Dosiero:Heem,_Jan_Davidsz._de_-_A_Table_of_Desserts_-_1640.jpg|alternative=A Table of Desserts, 1640, Louvre Museum, Paris| ''Tablo de desertoj'', 1640, [[Luvro|Muzeo de la Luvro]], Parizo Dosiero:Jan_Davidsz_de_Heem_006.jpg|alternative=Still-Life, Breakfast with Champagne Glass and Pipe, 1642, Residenzgalerie, Salzburg| ''Pentrita aranĝitaĵo, Matenmanĝo kun Ĉampana Glaso kaj Pipo'', 1642, Residenzgalerie, Salzburg Dosiero:Jan_Davidsz._de_Heem_-_Vase_of_Flowers_-_WGA11290.jpg|alternative=Flowers in a Vase, once part of the collection of Count Karl von Cobenzl in Brussels, bought by Catherine the Great in 1768. Now in Hermitage Museum, Saint Petersburg.| ''Floroj en vazo'', iam parto de la kolekto de grafo Karl von Cobenzl en Bruselo, aĉetita de Katerina la Granda en 1768. Nun en [[Muzeo Ermitejo|la Ermitejo]], Sankt-Peterburgo. Dosiero:Mesa_(Jan_Davidsz._de_Heem).jpg|alternative=Table. Museo del Prado, Madrid.| ''Tablo''<em>.</em> <ref>{{Cite web|title=Mesa - Colección - Museo Nacional del Prado|url=https://www.museodelprado.es/coleccion/obra-de-arte/mesa/4e1bd2f2-7e29-4d51-830c-70123d3fcbaf?searchMeta=heem|access-date=30 March 2020|website=www.museodelprado.es}}</ref> [[Prado-Muzeo|Museo del Prado]], Madrido. Dosiero:Eucharist_in_Fruit_Wreath.jpg|alternative=Eucharist in Fruit Wreath, 1648, Kunsthistorisches Museum, Vienna| ''Komunio en Fruktogirlando'', 1648, [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Kunsthistorisches Museum]], Vieno Dosiero:DeHeem-Vase-Thyssen.jpg|alternative=Flowers in a glass Vase with Fruit, 1665, Thyssen-Bornemisza Museum, Madrid| ''Floroj en vitra vazo kun fruktoj'', 1665, [[Muzeo Thyssen-Bornemisza]], Madrido Dosiero:Vase_of_Flowers_painting_by_Jan_Davidsz._de_Heem_Mauritshuis_1099.jpg|alternative=Vase of flowers, 1670, Mauritshuis, The Hague| ''Florvazo'', 1670, [[Mauritshuis]], Hago </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Cite web|title=Web Gallery of Art, searchable fine arts image database|url=https://www.wga.hu/frames-e.html?/html/h/heem/jan/index.html|access-date=2025-11-10|website=www.wga.hu}} * {{Cite web|title=Jan Davidsz. de Heem (1606 - 1683/84) - Dutch still life painter|url=https://www.pubhist.com/person/43/jan-davidsz-de-heem|access-date=2025-11-10|website=www.pubhist.com|language=en}} * {{Cite web|title=Jan Davidsz de Heem Vase of Flowers|url=https://www.mauritshuis.nl/en/our-collection/artworks/1099-vase-of-flowers|access-date=2025-11-10|website=www.mauritshuis.nl|language=en-US}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Heem de, Jan Davidsz.}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 0laio9b4lnpxozjhv8en8e7y2fffknk 0 948095 9413742 2026-06-26T07:11:19Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Jan Davidsz. de Heem]] 9413742 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Jan Davidsz. de Heem]] f5mnzgi5kc43onch17ab0av4s9kwbo1 1 948096 9413744 2026-06-26T07:20:58Z Sj1mor 12103 /* Fontoj */ nova sekcio 9413744 wikitext text/x-wiki == Fontoj == La sekcio Verkado el la pola. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 07:20, 26 jun. 2026 (UTC) 8nlbjq1bevdez7k41pxxh3bsgneitsm 0 948097 9413747 2026-06-26T07:25:38Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1357420862|Bernardo Strozzi]]" 9413747 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_Vanitas_(Old_Coquette)_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|317x317ra|''Vanitas'' aŭ ''La Maljuna Koketulo'']] '''Bernardo STROZZI''', nomita '''il Cappuccino''' kaj '''il Prete Genovese''' (naskiĝis je ĉ. 1581 en [[Ĝenovo]] &#x2013; mortis la 2-an de aŭgusto 1644 en [[Venecio]]), estis itala baroka artisto, pentristo kaj gravuristo. Kiel kanvas- kaj freskoartisto, lia vasta gamo da temoj inkluzivis [[Historia pentrarto|historiajn]], [[Alegorio|alegoriajn]], ĝenrajn kaj [[Portreto|portretajn]] pentraĵojn, same kiel pentritajn naturaĵojn.<ref name="chia2">Chiara Krawietz. "Strozzi, Bernardo." Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 2 February 2017</ref><ref name="can2">[http://www.canesso.art/Bernardo-Strozzi-G%C3%AAnes-1581-Venise-1644-Nature-morte-avec-une-corbeille-fruits-vase-fleurs-des-fruits-sur-entablement-DesktopDefault.aspx?tabid=6&tabindex=5&objectid=16466&categoryid=1756&lg=en Bernardo Strozzi, ''Nature morte avec une corbeille de fruits, un vase de fleurs et des fruits sur un entablement''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202120928/http://www.canesso.art/Bernardo-Strozzi-G%C3%AAnes-1581-Venise-1644-Nature-morte-avec-une-corbeille-fruits-vase-fleurs-des-fruits-sur-entablement-DesktopDefault.aspx?tabid=6&tabindex=5&objectid=16466&categoryid=1756&lg=en|date=2017-02-02}} at Galerie Canesso Paris {{in lang|fr}}</ref> Naskita kaj komence ĉefe aktiva en [[Ĝenovo]], li laboris en [[Venecio]] en la lasta parto de sia kariero. Lia verko ekzercis konsiderindan influon sur la artajn evoluojn en ambaŭ urboj. <ref name="brig2">Brigstocke, Hugh. "Strozzi, Bernardo." The Oxford Companion to Western Art. Ed. Hugh Brigstocke. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 2 February 2017</ref> Li estas konsiderata ĉefa fondinto de la baroka stilo en venecia pentrarto. <ref name="chrys2">Bernardo Strozzi, ''The Martyrdom of Saint Justina'' at the [[Chrysler Museum of Art]]</ref> Lia potenca arto elstaras pro sia riĉa kaj brila koloro kaj larĝaj, energiaj peniktiroj. <ref name="chia2" /> [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_Rebecca_and_Eliezer_at_the_Well.jpg|eta|325x325ra|''Rebeka kaj Eliezer ĉe la puto'']] [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_The_flute_player.jpg|maldekstra|eta|317x317ra|''La flutisto'']] [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_Calling_of_St_Matthew.jpg|eta|310x310ra|''Voko de Sankta Mateo'']] [[Dosiero:La_curación_de_Tobías_(Strozzi).jpg|eta|320x320ra|''La resanigo de Tobit'']] [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_Lute_Player_-_WGA21926.jpg|maldekstra|eta|308x308ra|''Liutisto'']] [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_Portrait_of_a_Maltese_Knight_-_WGA21927.jpg|eta|326x326ra|''Portreto de malta kavaliro'']] [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_The_Cook.jpg|eta|268x268ra|''La kuiristino'']] [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_Still_life_with_pink_and_white_peonies_in_a_glass_vase_and_peaches,_white_roses_and_fruits_on_a_ledge.jpg|maldekstra|eta|290x290ra|''Pentrita aranĝitaĵo kun floroj en vitra vazo kaj fruktoj sur kornico'']] La verkado de Bernardo Strozzi ekzercis konsiderindan influon sur la artajn evoluojn kaj en Ĝenovo kaj en Venecio. <ref name="brig2" /> Li estas konsiderata ĉefa fondinto de la venecia baroka stilo. <ref name="chrys2" /> Inter la pentristoj en Ĝenovo forte influitaj de Strozzi estis Giovanni Andrea de Ferrari, Giovanni Bernardo Carbone, Valerio Castello, Giovanni Benedetto Castiglione kaj Gioacchino Assereto. <ref name="chia2" /><ref>[https://books.google.com/books?id=-9hGAQAAIAAJ Della origine e delle vicende della pittura in Padova], by Giannantonio Moschini, Tipografia Crescini, Padua (1826), p. 106 {{in lang|it}}</ref> En Venecio, Ermanno Stroiffi, Francesco Maffei, Girolamo Forabosco kaj certaj verkoj de Pietro della Vecchia (ankaŭ konata kiel Pietro Muttoni) ankaŭ montras la influon de Strozzi.<ref name="chia2" /> Li estas plue konsiderata kiel ebla influanto sur la hispana pentristo [[Bartolomé Esteban Murillo|Murillo]], kiu eble konis lian verkon, kiel ekzemple la <nowiki><i id="mwAYk">Veroniko</i></nowiki> (1620–1625, [[Prado-Muzeo|Muzeo Prado]], Madrido).<ref name="prado">[https://www.museodelprado.es/coleccion/artista/strozzi-bernardo/27e1f199-3bdb-4a16-8ce1-b76fe2e16a47 Bernardo Strozzi] at the Prado {{in lang|es}}</ref> [[Kategorio:Italaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Italaj barokaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1580-1589]] r71wnwqspw729msjkw6hbas2f7evij0 9413748 9413747 2026-06-26T07:26:51Z Sj1mor 12103 9413748 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_Vanitas_(Old_Coquette)_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|317x317ra|''Vanitas'' aŭ ''La Maljuna Koketulo'']] '''Bernardo STROZZI''', nomita '''il Cappuccino''' kaj '''il Prete Genovese''' (naskiĝis je ĉ. 1581 en [[Ĝenovo]] &#x2013; mortis la 2-an de aŭgusto 1644 en [[Venecio]]), estis itala baroka artisto, pentristo kaj gravuristo. Kiel kanvas- kaj freskoartisto, lia vasta gamo da temoj inkluzivis [[Historia pentrarto|historiajn]], [[Alegorio|alegoriajn]], ĝenrajn kaj [[Portreto|portretajn]] pentraĵojn, same kiel pentritajn naturaĵojn.<ref name="chia2">Chiara Krawietz. "Strozzi, Bernardo." Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 2 February 2017</ref><ref name="can2">[http://www.canesso.art/Bernardo-Strozzi-G%C3%AAnes-1581-Venise-1644-Nature-morte-avec-une-corbeille-fruits-vase-fleurs-des-fruits-sur-entablement-DesktopDefault.aspx?tabid=6&tabindex=5&objectid=16466&categoryid=1756&lg=en Bernardo Strozzi, ''Nature morte avec une corbeille de fruits, un vase de fleurs et des fruits sur un entablement''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202120928/http://www.canesso.art/Bernardo-Strozzi-G%C3%AAnes-1581-Venise-1644-Nature-morte-avec-une-corbeille-fruits-vase-fleurs-des-fruits-sur-entablement-DesktopDefault.aspx?tabid=6&tabindex=5&objectid=16466&categoryid=1756&lg=en|date=2017-02-02}} at Galerie Canesso Paris {{in lang|fr}}</ref> Naskita kaj komence ĉefe aktiva en [[Ĝenovo]], li laboris en [[Venecio]] en la lasta parto de sia kariero. Lia verko ekzercis konsiderindan influon sur la artajn evoluojn en ambaŭ urboj. <ref name="brig2">Brigstocke, Hugh. "Strozzi, Bernardo." The Oxford Companion to Western Art. Ed. Hugh Brigstocke. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 2 February 2017</ref> Li estas konsiderata ĉefa fondinto de la baroka stilo en venecia pentrarto. <ref name="chrys2">Bernardo Strozzi, ''The Martyrdom of Saint Justina'' at the [[Chrysler Museum of Art]]</ref> Lia potenca arto elstaras pro sia riĉa kaj brila koloro kaj larĝaj, energiaj peniktiroj. <ref name="chia2" /> [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_Rebecca_and_Eliezer_at_the_Well.jpg|eta|325x325ra|''Rebeka kaj Eliezer ĉe la puto'']] [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_The_flute_player.jpg|maldekstra|eta|317x317ra|''La flutisto'']] [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_Calling_of_St_Matthew.jpg|eta|310x310ra|''Voko de Sankta Mateo'']] [[Dosiero:La_curación_de_Tobías_(Strozzi).jpg|eta|320x320ra|''La resanigo de Tobit'']] [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_Lute_Player_-_WGA21926.jpg|maldekstra|eta|308x308ra|''Liutisto'']] [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_Portrait_of_a_Maltese_Knight_-_WGA21927.jpg|eta|326x326ra|''Portreto de malta kavaliro'']] [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_The_Cook.jpg|eta|268x268ra|''La kuiristino'']] [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_Still_life_with_pink_and_white_peonies_in_a_glass_vase_and_peaches,_white_roses_and_fruits_on_a_ledge.jpg|maldekstra|eta|290x290ra|''Pentrita aranĝitaĵo kun floroj en vitra vazo kaj fruktoj sur kornico'']] La verkado de Bernardo Strozzi ekzercis konsiderindan influon sur la artajn evoluojn kaj en Ĝenovo kaj en Venecio. <ref name="brig2" /> Li estas konsiderata ĉefa fondinto de la venecia baroka stilo. <ref name="chrys2" /> Inter la pentristoj en Ĝenovo forte influitaj de Strozzi estis Giovanni Andrea de Ferrari, Giovanni Bernardo Carbone, Valerio Castello, Giovanni Benedetto Castiglione kaj Gioacchino Assereto. <ref name="chia2" /><ref>[https://books.google.com/books?id=-9hGAQAAIAAJ Della origine e delle vicende della pittura in Padova], by Giannantonio Moschini, Tipografia Crescini, Padua (1826), p. 106 {{in lang|it}}</ref> En Venecio, Ermanno Stroiffi, Francesco Maffei, Girolamo Forabosco kaj certaj verkoj de Pietro della Vecchia (ankaŭ konata kiel Pietro Muttoni) ankaŭ montras la influon de Strozzi.<ref name="chia2" /> Li estas plue konsiderata kiel ebla influanto sur la hispana pentristo [[Bartolomé Esteban Murillo|Murillo]], kiu eble konis lian verkon, kiel ekzemple la ''Veroniko'' (1620–1625, [[Prado-Muzeo|Muzeo Prado]], Madrido).<ref name="prado">[https://www.museodelprado.es/coleccion/artista/strozzi-bernardo/27e1f199-3bdb-4a16-8ce1-b76fe2e16a47 Bernardo Strozzi] at the Prado {{in lang|es}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Strozzi, Bernardo}} [[Kategorio:Italaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Italaj barokaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1580-1589]] naa55ezwfqde2adcu6nm7drl5mj2z2u 9413776 9413748 2026-06-26T08:01:33Z Sj1mor 12103 9413776 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_Vanitas_(Old_Coquette)_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|317x317ra|''Vanitas'' aŭ ''La Maljuna Koketulo'']] '''Bernardo STROZZI''', nomita '''il Cappuccino''' kaj '''il Prete Genovese''' (naskiĝis je ĉ. 1581 en [[Ĝenovo]] &#x2013; mortis la 2-an de aŭgusto 1644 en [[Venecio]]), estis itala baroka artisto, pentristo kaj gravuristo. Kiel kanvas- kaj freskoartisto, lia vasta gamo da temoj inkluzivis [[Historia pentrarto|historiajn]], [[Alegorio|alegoriajn]], ĝenrajn kaj [[Portreto|portretajn]] pentraĵojn, same kiel pentritajn naturaĵojn.<ref name="chia2">Chiara Krawietz. "Strozzi, Bernardo." Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 2 February 2017</ref><ref name="can2">[http://www.canesso.art/Bernardo-Strozzi-G%C3%AAnes-1581-Venise-1644-Nature-morte-avec-une-corbeille-fruits-vase-fleurs-des-fruits-sur-entablement-DesktopDefault.aspx?tabid=6&tabindex=5&objectid=16466&categoryid=1756&lg=en Bernardo Strozzi, ''Nature morte avec une corbeille de fruits, un vase de fleurs et des fruits sur un entablement''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202120928/http://www.canesso.art/Bernardo-Strozzi-G%C3%AAnes-1581-Venise-1644-Nature-morte-avec-une-corbeille-fruits-vase-fleurs-des-fruits-sur-entablement-DesktopDefault.aspx?tabid=6&tabindex=5&objectid=16466&categoryid=1756&lg=en|date=2017-02-02}} at Galerie Canesso Paris {{in lang|fr}}</ref> Naskita kaj komence ĉefe aktiva en [[Ĝenovo]], li laboris en [[Venecio]] en la lasta parto de sia kariero. Lia verko ekzercis konsiderindan influon sur la artajn evoluojn en ambaŭ urboj. <ref name="brig2">Brigstocke, Hugh. "Strozzi, Bernardo." The Oxford Companion to Western Art. Ed. Hugh Brigstocke. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 2 February 2017</ref> Li estas konsiderata ĉefa fondinto de la baroka stilo en venecia pentrarto. <ref name="chrys2">Bernardo Strozzi, ''The Martyrdom of Saint Justina'' ĉe la Chrysler Museum of Art</ref> Lia potenca arto elstaras pro sia riĉa kaj brila koloro kaj larĝaj, energiaj peniktiroj. <ref name="chia2" /> Liaj fruaj pentraĵoj, kiel ekzemple La ''Ekstazo de Sankta Francisko'', montras la malhelajn emociojn de [[Caravaggio]]. Sed antaŭ la dua jardeko de la 17-a {{siglo|XVII||s}}, dum li laboris en Venecio, Strozzi sintezis personan stilon, kiu kunfandis nordajn bildajn influojn (inkluzive de [[Rubens]] kaj [[Veronese]]) kun monumenta, realisma severeco. Ekzemple, en la pentraĵo ''La Nekredemo de Sankta Tomaso'', la fono estas silentigita, tamen la vizaĝo de Jesuo, kun sia aŭreolo kaj nebula profilo, estas maltipa por Caravaggio. Neniam tiel malhela kiel la Caravaggisti, Venecio plenigis lian pentraĵon per pli mola finpoluro, stilo pli akceptebla por lokaj mecenatoj, kaj unu derivita de liaj veneciaj antaŭuloj, [[Johann Liss]] (m. 1629) kaj [[Domenico Fetti]] (m. 1626), kiuj simile miksis la influon de Caravaggio kun venecia arto. Ekzemploj de ĉi tiu stilo troveblas en lia ''Parabolo de la geedziĝaj gastoj'' (1630), ''Kristo donanta la ŝlosilojn de la ĉielo al Sankta Petro'' (1630), ''Sankta Laŭrenco distribuanta almozon'' en San Nicolò da Tolentino kaj ''Personigo de famo'' (1635-6). Li ankaŭ tre verŝajne estis influita de [[Velázquez]] (kiu vizitis Ĝenovon en 1629-30). [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_Rebecca_and_Eliezer_at_the_Well.jpg|eta|325x325ra|''Rebeka kaj Eliezer ĉe la puto'']] [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_The_flute_player.jpg|maldekstra|eta|317x317ra|''La flutisto'']] [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_Calling_of_St_Matthew.jpg|eta|310x310ra|''Voko de Sankta Mateo'']] [[Dosiero:La_curación_de_Tobías_(Strozzi).jpg|eta|320x320ra|''La resanigo de Tobit'']] [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_Lute_Player_-_WGA21926.jpg|maldekstra|eta|308x308ra|''Liutisto'']] [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_Portrait_of_a_Maltese_Knight_-_WGA21927.jpg|eta|326x326ra|''Portreto de malta kavaliro'']] [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_The_Cook.jpg|eta|268x268ra|''La kuiristino'']] [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_Still_life_with_pink_and_white_peonies_in_a_glass_vase_and_peaches,_white_roses_and_fruits_on_a_ledge.jpg|maldekstra|eta|290x290ra|''Pentrita aranĝitaĵo kun floroj en vitra vazo kaj fruktoj sur kornico'']] La verkado de Bernardo Strozzi ekzercis konsiderindan influon sur la artajn evoluojn kaj en Ĝenovo kaj en Venecio. <ref name="brig2" /> Li estas konsiderata ĉefa fondinto de la venecia baroka stilo. <ref name="chrys2" /> Inter la pentristoj en Ĝenovo forte influitaj de Strozzi estis Giovanni Andrea de Ferrari, Giovanni Bernardo Carbone, Valerio Castello, Giovanni Benedetto Castiglione kaj Gioacchino Assereto. <ref name="chia2" /><ref>[https://books.google.com/books?id=-9hGAQAAIAAJ Della origine e delle vicende della pittura in Padova], by Giannantonio Moschini, Tipografia Crescini, Padua (1826), p. 106 {{in lang|it}}</ref> En Venecio, Ermanno Stroiffi, Francesco Maffei, Girolamo Forabosco kaj certaj verkoj de Pietro della Vecchia (ankaŭ konata kiel Pietro Muttoni) ankaŭ montras la influon de Strozzi.<ref name="chia2" /> Li estas plue konsiderata kiel ebla influanto sur la hispana pentristo [[Bartolomé Esteban Murillo|Murillo]], kiu eble konis lian verkon, kiel ekzemple la ''Veroniko'' (1620–1625, [[Prado-Muzeo|Muzeo Prado]], Madrido).<ref name="prado">[https://www.museodelprado.es/coleccion/artista/strozzi-bernardo/27e1f199-3bdb-4a16-8ce1-b76fe2e16a47 Bernardo Strozzi] at the Prado {{in lang|es}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Strozzi, Bernardo}} [[Kategorio:Italaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Italaj barokaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1580-1589]] d57f50vcsu9noxalqsaooio8y2hf409 9413777 9413776 2026-06-26T08:01:58Z Sj1mor 12103 9413777 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_Vanitas_(Old_Coquette)_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|317x317ra|''Vanitas'' aŭ ''La Maljuna Koketulo'']] '''Bernardo STROZZI''', nomita '''il Cappuccino''' kaj '''il Prete Genovese''' (naskiĝis je ĉ. 1581 en [[Ĝenovo]] &#x2013; mortis la 2-an de aŭgusto 1644 en [[Venecio]]), estis itala baroka artisto, pentristo kaj gravuristo. Kiel kanvas- kaj freskoartisto, lia vasta gamo da temoj inkluzivis [[Historia pentrarto|historiajn]], [[Alegorio|alegoriajn]], ĝenrajn kaj [[Portreto|portretajn]] pentraĵojn, same kiel pentritajn naturaĵojn.<ref name="chia2">Chiara Krawietz. "Strozzi, Bernardo." Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 2 February 2017</ref><ref name="can2">[http://www.canesso.art/Bernardo-Strozzi-G%C3%AAnes-1581-Venise-1644-Nature-morte-avec-une-corbeille-fruits-vase-fleurs-des-fruits-sur-entablement-DesktopDefault.aspx?tabid=6&tabindex=5&objectid=16466&categoryid=1756&lg=en Bernardo Strozzi, ''Nature morte avec une corbeille de fruits, un vase de fleurs et des fruits sur un entablement''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202120928/http://www.canesso.art/Bernardo-Strozzi-G%C3%AAnes-1581-Venise-1644-Nature-morte-avec-une-corbeille-fruits-vase-fleurs-des-fruits-sur-entablement-DesktopDefault.aspx?tabid=6&tabindex=5&objectid=16466&categoryid=1756&lg=en|date=2017-02-02}} at Galerie Canesso Paris {{in lang|fr}}</ref> Naskita kaj komence ĉefe aktiva en [[Ĝenovo]], li laboris en [[Venecio]] en la lasta parto de sia kariero. Lia verko ekzercis konsiderindan influon sur la artajn evoluojn en ambaŭ urboj. <ref name="brig2">Brigstocke, Hugh. "Strozzi, Bernardo." The Oxford Companion to Western Art. Ed. Hugh Brigstocke. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 2 February 2017</ref> Li estas konsiderata ĉefa fondinto de la baroka stilo en venecia pentrarto. <ref name="chrys2">Bernardo Strozzi, ''The Martyrdom of Saint Justina'' ĉe la Chrysler Museum of Art</ref> Lia potenca arto elstaras pro sia riĉa kaj brila koloro kaj larĝaj, energiaj peniktiroj. <ref name="chia2" /> Liaj fruaj pentraĵoj, kiel ekzemple La ''Ekstazo de Sankta Francisko'', montras la malhelajn emociojn de [[Caravaggio]]. Sed antaŭ la dua jardeko de la 17-a jarcento, dum li laboris en Venecio, Strozzi sintezis personan stilon, kiu kunfandis nordajn bildajn influojn (inkluzive de [[Rubens]] kaj [[Veronese]]) kun monumenta, realisma severeco. Ekzemple, en la pentraĵo ''La Nekredemo de Sankta Tomaso'', la fono estas silentigita, tamen la vizaĝo de Jesuo, kun sia aŭreolo kaj nebula profilo, estas maltipa por Caravaggio. Neniam tiel malhela kiel la Caravaggisti, Venecio plenigis lian pentraĵon per pli mola finpoluro, stilo pli akceptebla por lokaj mecenatoj, kaj unu derivita de liaj veneciaj antaŭuloj, [[Johann Liss]] (m. 1629) kaj [[Domenico Fetti]] (m. 1626), kiuj simile miksis la influon de Caravaggio kun venecia arto. Ekzemploj de ĉi tiu stilo troveblas en lia ''Parabolo de la geedziĝaj gastoj'' (1630), ''Kristo donanta la ŝlosilojn de la ĉielo al Sankta Petro'' (1630), ''Sankta Laŭrenco distribuanta almozon'' en San Nicolò da Tolentino kaj ''Personigo de famo'' (1635-6). Li ankaŭ tre verŝajne estis influita de [[Velázquez]] (kiu vizitis Ĝenovon en 1629-30). [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_Rebecca_and_Eliezer_at_the_Well.jpg|eta|325x325ra|''Rebeka kaj Eliezer ĉe la puto'']] [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_The_flute_player.jpg|maldekstra|eta|317x317ra|''La flutisto'']] [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_Calling_of_St_Matthew.jpg|eta|310x310ra|''Voko de Sankta Mateo'']] [[Dosiero:La_curación_de_Tobías_(Strozzi).jpg|eta|320x320ra|''La resanigo de Tobit'']] [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_Lute_Player_-_WGA21926.jpg|maldekstra|eta|308x308ra|''Liutisto'']] [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_Portrait_of_a_Maltese_Knight_-_WGA21927.jpg|eta|326x326ra|''Portreto de malta kavaliro'']] [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_The_Cook.jpg|eta|268x268ra|''La kuiristino'']] [[Dosiero:Bernardo_Strozzi_-_Still_life_with_pink_and_white_peonies_in_a_glass_vase_and_peaches,_white_roses_and_fruits_on_a_ledge.jpg|maldekstra|eta|290x290ra|''Pentrita aranĝitaĵo kun floroj en vitra vazo kaj fruktoj sur kornico'']] La verkado de Bernardo Strozzi ekzercis konsiderindan influon sur la artajn evoluojn kaj en Ĝenovo kaj en Venecio. <ref name="brig2" /> Li estas konsiderata ĉefa fondinto de la venecia baroka stilo. <ref name="chrys2" /> Inter la pentristoj en Ĝenovo forte influitaj de Strozzi estis Giovanni Andrea de Ferrari, Giovanni Bernardo Carbone, Valerio Castello, Giovanni Benedetto Castiglione kaj Gioacchino Assereto. <ref name="chia2" /><ref>[https://books.google.com/books?id=-9hGAQAAIAAJ Della origine e delle vicende della pittura in Padova], by Giannantonio Moschini, Tipografia Crescini, Padua (1826), p. 106 {{in lang|it}}</ref> En Venecio, Ermanno Stroiffi, Francesco Maffei, Girolamo Forabosco kaj certaj verkoj de Pietro della Vecchia (ankaŭ konata kiel Pietro Muttoni) ankaŭ montras la influon de Strozzi.<ref name="chia2" /> Li estas plue konsiderata kiel ebla influanto sur la hispana pentristo [[Bartolomé Esteban Murillo|Murillo]], kiu eble konis lian verkon, kiel ekzemple la ''Veroniko'' (1620–1625, [[Prado-Muzeo|Muzeo Prado]], Madrido).<ref name="prado">[https://www.museodelprado.es/coleccion/artista/strozzi-bernardo/27e1f199-3bdb-4a16-8ce1-b76fe2e16a47 Bernardo Strozzi] at the Prado {{in lang|es}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Strozzi, Bernardo}} [[Kategorio:Italaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Italaj barokaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1580-1589]] 1ccmonjp1s8x3fdev5z0496fycxe9av 0 948098 9413751 2026-06-26T07:31:06Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Bernardo Strozzi]] 9413751 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Bernardo Strozzi]] 10q8m78jm1yuqm1e5myi3ko0jdis3iu 0 948099 9413752 2026-06-26T07:31:16Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Bernardo Strozzi]] 9413752 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Bernardo Strozzi]] 10q8m78jm1yuqm1e5myi3ko0jdis3iu 0 948100 9413764 2026-06-26T07:40:21Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Lago Massaciuccoli]] 9413764 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Lago Massaciuccoli]] sy8fxu15iukf3h19s69pvf9mwigj62h 0 948101 9413771 2026-06-26T07:51:39Z Baba79 118684 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto muzeo}} La '''Nacia Muzeo pri la Historio de Ukrainio''' (stiligita MIST, {{lingvo-uk| Національний музей історії України}}, prezentas la historion de [[Ukrainio]] ekde antikvaj tempoj ĝis la nuntempo. Ĝi estas unu el la ĉefaj muzeoj en Ukrainio. Ĝi posedas ĉirkaŭ 800 000 objektojn en sia kolekto, kaj kutime havas ĉirkaŭ 22 000 objektojn konstante ekspoziciatajn. La muzeo posedas mondfamajn Arkeologio|arkeologia..." 9413771 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo}} La '''Nacia Muzeo pri la Historio de Ukrainio''' (stiligita MIST, {{lingvo-uk| Національний музей історії України}}, prezentas la historion de [[Ukrainio]] ekde antikvaj tempoj ĝis la nuntempo. Ĝi estas unu el la ĉefaj muzeoj en Ukrainio. Ĝi posedas ĉirkaŭ 800 000 objektojn en sia kolekto, kaj kutime havas ĉirkaŭ 22 000 objektojn konstante ekspoziciatajn. La muzeo posedas mondfamajn [[Arkeologio|arkeologiajn]], [[Numismatiko|numismajn]], [[etnografio|etnografiajn]] kaj armilajn kolektojn, ekzemplojn de dekoraciaj kaj aplikataj artoj, [[Manuskripto|manuskriptojn]], presaĵojn, pentraĵojn kaj desegnaĵojn, same kiel restaĵojn de la ukraina nacia liberiga movado de la 20-a jarcento. [[Kategorio:Muzeoj en Kievo]] [[Kategorio:Historio de Ukrainio]] caciodeyp0pxwnb3no1v4ky3adhv5ak 0 948102 9413773 2026-06-26T07:52:49Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Simon & Schuster]] 9413773 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Simon & Schuster]] dbjowag4mgmc6ev3te3bwor1pbu6iqq 1 948103 9413778 2026-06-26T08:02:20Z Sj1mor 12103 /* Fontoj */ nova sekcio 9413778 wikitext text/x-wiki == Fontoj == Aldono el la hispana. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:02, 26 jun. 2026 (UTC) mhountb42wznuqlyblpbap0vaio6dpk 1 948104 9413779 2026-06-26T08:03:02Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "Tiu-ĉi paĝo nun estas ligata el 47 aliaj esperantlingvaj artikoloj. Tamen mi trovas la eldonejan nomon en multe pli da paĝoj. Ni vidu kiom da paĝoj mi povos aldoni al la listo "ligiloj ĉi tien". Principe bonas se esperantaj paĝoj en Vikipedio estas laŭeble bone interligitaj... ~~~~" 9413779 wikitext text/x-wiki Tiu-ĉi paĝo nun estas ligata el 47 aliaj esperantlingvaj artikoloj. Tamen mi trovas la eldonejan nomon en multe pli da paĝoj. Ni vidu kiom da paĝoj mi povos aldoni al la listo "ligiloj ĉi tien". Principe bonas se esperantaj paĝoj en Vikipedio estas laŭeble bone interligitaj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:03, 26 jun. 2026 (UTC) nre2o46jvc9wlfqt9ajk35e060nowka 0 948105 9413781 2026-06-26T08:08:18Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1356961667|Pieter Aertsen]]" 9413781 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:A_Meat_Stall_with_the_Holy_Family_Giving_Alms_-_Pieter_Aertsen_-_Google_Cultural_Institute.jpg|eta|300x300ra|''Viandbudo kun la Sankta Familio donanta almozon'', 1551]] '''Pieter Aertsen''' (naskiĝis je 1508 en [[Amsterdamo]] – mortis la 2-an de junio 1575 samloke), <ref>{{cite book|title=Knickerbocker: The Magazine of the Low Countries|url=https://books.google.com/books?id=-yblAAAAMAAJ|year=1944|publisher=Atlantic Observer|page=26}}</ref> nomata ''Lange Piet'' ("Alta Pete") pro sia alteco, estis nederlanda pentristo en la stilo de Norda Manierismo. Li estas meritigita pro la invento de la monumenta ĝenra sceno, kiu kombinas pentritan Aranĝitaĵon kaj [[Ĝenropentraĵo|ĝenran pentradon]] kaj ofte ankaŭ inkluzivas biblian scenon en la fono. Li aktivis en sia naskiĝurbo Amsterdamo sed ankaŭ laboris dum longa periodo en [[Antverpeno]], tiam la centro de arta vivo en Nederlando. <ref>Falkenberg (1995), 200</ref> Liaj ĝenroscenoj influis pli postan flandran barokan pentrarton, nederlandan pentritan pentraĵon de pentritaj Aranĝitaĵoj kaj ankaŭ en Italio. <ref>[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/65202/rec/17 Vermeer and The Delft School], The Metropolitan Museum of Art, p. 185</ref> Liaj kamparanaj scenoj antaŭis je kelkaj jaroj la multe pli konatajn pentraĵojn produktitajn en Antverpeno de [[Pieter Bruegel la pliaĝa]]. <ref>Falkenberg (1995), 200</ref> [[Dosiero:Pieter_Aertsen_-_The_Cook_-_Google_Art_Project.jpg|eta|373x373ra|''La kuiristino'', 1559]] [[Dosiero:Pieter_Aertsen_007FXD.jpg|eta|''Vendisto de ĉasaĵo'', 1561]] [[Dosiero:De_eierdans_Rijksmuseum_SK-A-3.jpeg|maldekstra|eta|390x390ra|''La Ovodanco'', 1552]] [[Dosiero:Pieter_Aertsen_-_Market_Scene_-_WGA0062.jpg|eta|''Merkata scenejo'']] [[Dosiero:Pieter_Aertsen_-_Christ_in_the_House_of_Martha_and_Mary_-_Google_Art_Project.jpg|eta|330x330ra|''Kristo en la domo de Marta kaj Maria'', 1553]] [[Dosiero:Pieter_Aertsen_Peasants_by_the_Hearth.jpg|eta|''Kamparanoj apud la kameno'', 1560]] [[Dosiero:Pieter_Aertsen_-_Market_Scene_-_Google_Art_Project.jpg|eta|340x340ra|''Merkata sceno'', 1569]] [[Dosiero:Huybrecht_Beuckeleer_-_De_hennetaster_-_863_-_Royal_Museum_of_Fine_Arts_Antwerp.jpg|eta|La ovo-virino]] [[Dosiero:Toegeschreven_aan_Pieter_Aertsen_-_De_vier_evangelisten_-_GG_6812_-_Kunsthistorisches_Museum.jpg|eta|''La kvar evangeliistoj'']] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 56rogwhs5p6m2iuh8ka0822t45i3mq1 9413782 9413781 2026-06-26T08:08:58Z Sj1mor 12103 9413782 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:A_Meat_Stall_with_the_Holy_Family_Giving_Alms_-_Pieter_Aertsen_-_Google_Cultural_Institute.jpg|eta|300x300ra|''Viandbudo kun la Sankta Familio donanta almozon'', 1551]] '''Pieter Aertsen''' (naskiĝis je 1508 en [[Amsterdamo]] – mortis la 2-an de junio 1575 samloke), <ref>{{cite book|title=Knickerbocker: The Magazine of the Low Countries|url=https://books.google.com/books?id=-yblAAAAMAAJ|year=1944|publisher=Atlantic Observer|page=26}}</ref> nomata ''Lange Piet'' ("Alta Pete") pro sia alteco, estis nederlanda pentristo en la stilo de Norda Manierismo. Li estas meritigita pro la invento de la monumenta ĝenra sceno, kiu kombinas pentritan Aranĝitaĵon kaj [[Ĝenropentraĵo|ĝenran pentradon]] kaj ofte ankaŭ inkluzivas biblian scenon en la fono. Li aktivis en sia naskiĝurbo Amsterdamo sed ankaŭ laboris dum longa periodo en [[Antverpeno]], tiam la centro de arta vivo en Nederlando. <ref>Falkenberg (1995), 200</ref> Liaj ĝenroscenoj influis pli postan flandran barokan pentrarton, nederlandan pentritan pentraĵon de pentritaj Aranĝitaĵoj kaj ankaŭ en Italio. <ref>[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/65202/rec/17 Vermeer and The Delft School], The Metropolitan Museum of Art, p. 185</ref> Liaj kamparanaj scenoj antaŭis je kelkaj jaroj la multe pli konatajn pentraĵojn produktitajn en Antverpeno de [[Pieter Bruegel la pliaĝa]]. <ref>Falkenberg (1995), 200</ref> [[Dosiero:Pieter_Aertsen_-_The_Cook_-_Google_Art_Project.jpg|eta|373x373ra|''La kuiristino'', 1559]] [[Dosiero:Pieter_Aertsen_007FXD.jpg|eta|''Vendisto de ĉasaĵo'', 1561]] [[Dosiero:De_eierdans_Rijksmuseum_SK-A-3.jpeg|maldekstra|eta|390x390ra|''La Ovodanco'', 1552]] [[Dosiero:Pieter_Aertsen_-_Market_Scene_-_WGA0062.jpg|eta|''Merkata scenejo'']] [[Dosiero:Pieter_Aertsen_-_Christ_in_the_House_of_Martha_and_Mary_-_Google_Art_Project.jpg|eta|330x330ra|''Kristo en la domo de Marta kaj Maria'', 1553]] [[Dosiero:Pieter_Aertsen_Peasants_by_the_Hearth.jpg|eta|''Kamparanoj apud la kameno'', 1560]] [[Dosiero:Pieter_Aertsen_-_Market_Scene_-_Google_Art_Project.jpg|eta|340x340ra|''Merkata sceno'', 1569]] [[Dosiero:Huybrecht_Beuckeleer_-_De_hennetaster_-_863_-_Royal_Museum_of_Fine_Arts_Antwerp.jpg|eta|La ovo-virino]] [[Dosiero:Toegeschreven_aan_Pieter_Aertsen_-_De_vier_evangelisten_-_GG_6812_-_Kunsthistorisches_Museum.jpg|eta|''La kvar evangeliistoj'']] == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Aertsen, Pieter}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 9d2nosuh77tomuitdgoyx8l3nxx8tfp 9413786 9413782 2026-06-26T08:12:18Z Sj1mor 12103 9413786 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:A_Meat_Stall_with_the_Holy_Family_Giving_Alms_-_Pieter_Aertsen_-_Google_Cultural_Institute.jpg|eta|300x300ra|''Viandbudo kun la Sankta Familio donanta almozon'', 1551]] '''Pieter Aertsen''' (naskiĝis je 1508 en [[Amsterdamo]] – mortis la 2-an de junio 1575 samloke), <ref>{{cite book|title=Knickerbocker: The Magazine of the Low Countries|url=https://books.google.com/books?id=-yblAAAAMAAJ|year=1944|publisher=Atlantic Observer|page=26}}</ref> nomata ''Lange Piet'' ("Alta Pete") pro sia alteco, estis nederlanda pentristo en la stilo de Norda Manierismo. Li estas meritigita pro la invento de la monumenta ĝenra sceno, kiu kombinas pentritan Aranĝitaĵon kaj [[Ĝenropentraĵo|ĝenran pentradon]] kaj ofte ankaŭ inkluzivas biblian scenon en la fono. Li aktivis en sia naskiĝurbo Amsterdamo sed ankaŭ laboris dum longa periodo en [[Antverpeno]], tiam la centro de arta vivo en Nederlando. <ref>Falkenberg (1995), 200</ref> Liaj ĝenroscenoj influis pli postan flandran barokan pentrarton, nederlandan pentritan pentraĵon de pentritaj aranĝitaĵoj kaj ankaŭ en Italio. <ref>[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/65202/rec/17 Vermeer and The Delft School], The Metropolitan Museum of Art, p. 185</ref> Liaj kamparanaj scenoj antaŭis je kelkaj jaroj la multe pli konatajn pentraĵojn produktitajn en Antverpeno de [[Pieter Bruegel la pliaĝa]]. <ref>Falkenberg (1995), 200</ref> La ĝenro de merkataj kaj kuirejaj scenoj kreitaj de Aertsen signife influis la flandran pentritan stilon de pentritaj aranĝitaĵoj. Multaj el liaj retarpentraĵoj tamen estis detruitaj dum la [[ikonoklasmo]] de 1566, ekzemple, la [[retablo]] en la Nieuwe Kerk (centra panelo: Adorado de la Paŝtistoj, fragmento kun la bova kapo pluvivas); sed grandaj partoj de lia arta verkaro ankaŭ estis detruitaj dum pli postaj militoj. [[Dosiero:Pieter_Aertsen_-_The_Cook_-_Google_Art_Project.jpg|eta|373x373ra|''La kuiristino'', 1559]] [[Dosiero:Pieter_Aertsen_007FXD.jpg|eta|''Vendisto de ĉasaĵo'', 1561]] [[Dosiero:De_eierdans_Rijksmuseum_SK-A-3.jpeg|maldekstra|eta|390x390ra|''La Ovodanco'', 1552]] [[Dosiero:Pieter_Aertsen_-_Market_Scene_-_WGA0062.jpg|eta|''Merkata scenejo'']] [[Dosiero:Pieter_Aertsen_-_Christ_in_the_House_of_Martha_and_Mary_-_Google_Art_Project.jpg|eta|330x330ra|''Kristo en la domo de Marta kaj Maria'', 1553]] [[Dosiero:Pieter_Aertsen_Peasants_by_the_Hearth.jpg|eta|''Kamparanoj apud la kameno'', 1560]] [[Dosiero:Pieter_Aertsen_-_Market_Scene_-_Google_Art_Project.jpg|eta|340x340ra|''Merkata sceno'', 1569]] [[Dosiero:Huybrecht_Beuckeleer_-_De_hennetaster_-_863_-_Royal_Museum_of_Fine_Arts_Antwerp.jpg|eta|La ovo-virino]] [[Dosiero:Toegeschreven_aan_Pieter_Aertsen_-_De_vier_evangelisten_-_GG_6812_-_Kunsthistorisches_Museum.jpg|eta|''La kvar evangeliistoj'']] == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Aertsen, Pieter}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] l3ikzj5me03r1pmjjmnw5a41inzulc3 9413790 9413786 2026-06-26T08:15:37Z Sj1mor 12103 9413790 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:A_Meat_Stall_with_the_Holy_Family_Giving_Alms_-_Pieter_Aertsen_-_Google_Cultural_Institute.jpg|eta|300x300ra|''Viandbudo kun la Sankta Familio donanta almozon'', 1551]] '''Pieter AERTSEN''' (naskiĝis je 1508 en [[Amsterdamo]] – mortis la 2-an de junio 1575 samloke), <ref>{{cite book|title=Knickerbocker: The Magazine of the Low Countries|url=https://books.google.com/books?id=-yblAAAAMAAJ|year=1944|publisher=Atlantic Observer|page=26}}</ref> nomata ''Lange Piet'' ("Alta Pete") pro sia alteco, estis nederlanda pentristo en la stilo de Norda Manierismo. Li estas meritigita pro la invento de la monumenta ĝenra sceno, kiu kombinas pentritan Aranĝitaĵon kaj [[Ĝenropentraĵo|ĝenran pentradon]] kaj ofte ankaŭ inkluzivas biblian scenon en la fono. Li aktivis en sia naskiĝurbo Amsterdamo sed ankaŭ laboris dum longa periodo en [[Antverpeno]], tiam la centro de arta vivo en Nederlando. <ref>Falkenberg (1995), 200</ref> Liaj ĝenroscenoj influis pli postan flandran barokan pentrarton, nederlandan pentritan pentraĵon de pentritaj aranĝitaĵoj kaj ankaŭ en Italio. <ref>[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/65202/rec/17 Vermeer and The Delft School], The Metropolitan Museum of Art, p. 185</ref> Liaj kamparanaj scenoj antaŭis je kelkaj jaroj la multe pli konatajn pentraĵojn produktitajn en Antverpeno de [[Pieter Bruegel la pliaĝa]]. <ref>Falkenberg (1995), 200</ref> La ĝenro de merkataj kaj kuirejaj scenoj kreitaj de Aertsen signife influis la flandran pentritan stilon de pentritaj aranĝitaĵoj. Multaj el liaj retarpentraĵoj tamen estis detruitaj dum la [[ikonoklasmo]] de 1566, ekzemple, la [[retablo]] en la Nieuwe Kerk (centra panelo: Adorado de la Paŝtistoj, fragmento kun la bova kapo pluvivas); sed grandaj partoj de lia arta verkaro ankaŭ estis detruitaj dum pli postaj militoj. Liaj unuaj verkoj estis religiaj pentraĵoj, kie la agado estis lokita en la nuntempo, konforme al la rekomendoj de la [[Kontraŭreformacio]], kiu pledis por prezenti bibliajn rakontojn simpligite por igi ilin alireblaj por la popola menso. Tial, li ne provis rekrei la [[Estetiko|estetikon]] de la tempo de [[Kristo]], sed prefere vestis kaj enkadrigis la figurojn laŭ nuntempa modo. [[Caravaggio]] daŭrigos ĉi tiun aliron. En liaj pentraĵoj, elemento antaŭe konsiderata sekundara iom post iom akiris elstarecon: la [[Akcesoraĵo|akcesoraĵoj]], kiuj helpis aranĝi la etoson, kiel ekzemple mebloj, ĉiutagaj objektoj, kaj precipe manĝaĵoj, bestoj, kaj ceramikaj kaj metalaj [[Manĝilo|manĝilaroj]]. Lia teknika lerteco permesis al li prezenti ĉi tiujn objektojn kun miriga fideleco, kaj dum li atingis komercan sukceson, Aertsen emfazis ĉi tiun aspekton de sia verkado. Por tiu celo, li elektis bibliajn kaj religiajn temojn, kiuj pruntedonis sin al la inkludo de [[Pentrita aranĝitaĵo|pentrita]] [[Pentrita aranĝitaĵo|aranĝitaĵo]], iom post iom forigante la temon al sekundara rolo kaj donante elstarecon al la objektoj en la malfono. Tiel, Aertsen levis pentritan aranĝitaĵon al arta specialaĵo, ĝenro antaŭe konsiderata la domajno de imitantaj pentristoj malhavantaj originalecon.[[Dosiero:Pieter_Aertsen_-_The_Cook_-_Google_Art_Project.jpg|eta|373x373ra|''La kuiristino'', 1559]] [[Dosiero:Pieter_Aertsen_007FXD.jpg|eta|''Vendisto de ĉasaĵo'', 1561]] [[Dosiero:De_eierdans_Rijksmuseum_SK-A-3.jpeg|maldekstra|eta|390x390ra|''La Ovodanco'', 1552]] [[Dosiero:Pieter_Aertsen_-_Market_Scene_-_WGA0062.jpg|eta|''Merkata scenejo'']] [[Dosiero:Pieter_Aertsen_-_Christ_in_the_House_of_Martha_and_Mary_-_Google_Art_Project.jpg|eta|330x330ra|''Kristo en la domo de Marta kaj Maria'', 1553]] [[Dosiero:Pieter_Aertsen_Peasants_by_the_Hearth.jpg|eta|''Kamparanoj apud la kameno'', 1560]] [[Dosiero:Pieter_Aertsen_-_Market_Scene_-_Google_Art_Project.jpg|eta|340x340ra|''Merkata sceno'', 1569]] [[Dosiero:Huybrecht_Beuckeleer_-_De_hennetaster_-_863_-_Royal_Museum_of_Fine_Arts_Antwerp.jpg|eta|La ovo-virino]] [[Dosiero:Toegeschreven_aan_Pieter_Aertsen_-_De_vier_evangelisten_-_GG_6812_-_Kunsthistorisches_Museum.jpg|eta|''La kvar evangeliistoj'']] == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Aertsen, Pieter}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 0iws3g1res27bq2uwe6data9nhqz2sf 0 948106 9413785 2026-06-26T08:10:56Z Crosstor 3176 aktoro 9413785 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = {{Paĝonomo}} |naskonomo = |dato de naskiĝo = [[1915]] |loko de naskiĝo = {{Hungara reĝlando}}, {{Aŭstrio-Hungario}} [[Budapeŝto]] }} '''[[Ludoviko|Lajos]] Szávay''' [lajoŝ sAvai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Szávay Lajos''' estis [[Hungario|hungara]] [[aktoro]], operet[[kantisto]]. Lia familia nomvarianto estis ''Szávai'' [sAvai], lia [[edzino]] estis [[Judit Károlyi]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://www.imdb.com/name/nm1855451/ usona filma datenaro</ref>naskiĝis en [[1915]] en [[Budapeŝto]], lia morto estas nekonata. == Biografio == {{Paĝonomo}} komence vagabondis eksterlande kaj vivis el porokazaj laboroj. Hejmenveninte li soldatiĝis, poste li lernis kantadi. Inter 1941-1946 ŝi havis rolojn en [[Teatro Csiky Gergely (Kaposvár)]] kaj [[Teatro Csokonai (Debrecen)]] jam kun sia edzino. Intertempe en 1943 li akiris licencojn pri akrobatado kaj aktorado. Li estis akrobato en [[Zagrebo]], poste [[bonvivanto]] en migra teatro en [[Osijek]]. En 1952 li apartenis al ŝtata migra teatro ĝis sia emeritiĝo en 1975. Tamen laŭokaze li ricevis rolojn en pluraj ĉefurbaj teatroj ĝis 1992. Li ricevis [[premio]]n en 1975. == Elektitaj roloj == * [[William Shakespeare]]: ** [[Somermeznokta sonĝo]] - Egéus; Philostrat; Ösztövér; Holdvilág ** [[Otelo]] - unua nobelo * [[Mihály Fazekas]] – [[Zsigmond Móricz]]: ''Ludas Matyi'' Szabó * [[Ferenc Molnár]]: [[La Knaboj de Paŭlo-strato]] - patro de Nemecsek * [[Ferenc Lehár]]: ''Vándordiák'' - Drágfy Péter * [[Imre Kálmán]]: ** ''grafino Marica'' - Kudelka; Mihály ** ''Csárdáskirálynő'' - Mérő == Fontoj == * [https://hu.wikipedia.org/wiki/Sz%C3%A1vay_Lajos biografio hungare kun foto] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Szavay Lajos}} [[Kategorio:Hungaraj aktoroj]] [[Kategorio:Hungaraj operetkantistoj]] [[Kategorio:Hungaraj bonvivantoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} peuieecvfokpfj3ui652sbfpair8q78 1 948107 9413791 2026-06-26T08:15:55Z Sj1mor 12103 /* Fontoj */ nova sekcio 9413791 wikitext text/x-wiki == Fontoj == Aldonoj el la germana kaj hispana. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:15, 26 jun. 2026 (UTC) hus0k4j3hfuoi939lvxqyjbimqhke60 0 948108 9413794 2026-06-26T08:22:36Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Joseph E. LeDoux]] 9413794 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Joseph E. LeDoux]] n11369rbrc6w3n2nbxublsg6hzi6duk 0 948109 9413795 2026-06-26T08:25:33Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1357717152|Philip James de Loutherbourg]]" 9413795 wikitext text/x-wiki '''Philip James de Loutherbourg''', RA (naskita kiel '''Philippe Jacques de Loutherbourg'''; naskiĝis la 31-an de oktobro 1740 en [[Strasburgo]]{{Streketo}}mortis la 11-an de marto 1812 en [[Chiswick]] apud [[Londono]]) estis franc-devena brita pentristo, kiu famiĝis pro siaj grandaj ŝipaj verkoj, siaj kompleksaj [[Scenaranĝaĵo|scenejaj desegnoj]] por londonaj teatroj, kaj sia invento de mekanika teatro nomata " Eidophusikon ". Li ankaŭ interesiĝis pri kredokuracado kaj la okulto, kaj estis kunulo de la memfido-trompanto [[Alessandro Cagliostro]].<ref name="eb9">{{Cite EB9|wstitle=Philip James de Loutherbourg|volume=VII|page=52|short=1}}</ref> [[Dosiero:Phillip_James_De_Loutherbourg_-_The_Battle_of_Camperdown_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Batalo de Camperdown'' (1799)]] [[Dosiero:Loutherbourg_Landscape_with_cows.jpg|eta|''Pejzaĝo kun bovinoj'', Palaco Wilanów, [[Varsovio]]]] [[Dosiero:Maidabattle.jpg|eta|''Batalo de Maida'' . [[Gravuraĵo|Kuprogravuraĵo]] bazita sur pentraĵo de Loutherbourg.]] [[Dosiero:Loutherbourg-Spanish_Armada.jpg|eta|''Malvenko de la hispana flotego'', 1796. Unu el la grandaj batalscenoj de Loutherbourg prezentanta la anglan venkon kontraŭ la [[Nevenkebla Mararmeo|Hispana Flotego]] en 1588. Nuntempe ĝi estas en la Nacia Marverturmuzeo en [[Grenviĉo]].]] [[Dosiero:Philipp_Jakob_Loutherbourg_d._J._002.jpg|eta|''Coalbrookdale dumnokte'' (1801)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="200"> Dosiero:Philippe_Jacques_de_Loutherbourg_-_Landscape_with_Figures_and_Animals_-_Google_Art_Project.jpg|''Landscape with Figures and Animals'', 1763 Dosiero:Loutherbourg-Un_navire_maltais_attaqué_par_des_pirates_algériens.jpg|''Maltese Ship Attacked by Algerian Pirates'', 1765 File:Morning_After_the_Rain.png|''Morning After the Rain'', 1765 Dosiero:Philippe-Jacques_Loutherbourg_-_Musée_des_Bx-Arts_Strasbourg-Troupeau.jpg|''Landscape with Animals'', 1767 Dosiero:Loutherbourg-La_Mangeuse_de_cerises.jpg|''The Cherry Eater'', 1771 Dosiero:Loutherbourg-La_Petite_Laitière.jpg|''The Little Milkmaid'', 1771 Dosiero:Loutherbourg_paysage_clair_lune_mba_mb.jpg|''Moonlight'', 1777 Dosiero:Philipp_Jakob_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_Warley_Camp,_The_Review_-_RCIN_406349_-_Royal_Collection.jpg|''Warley Camp'', 1780 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_A_Cottage_in_Patterdale,_Westmoreland_-_2525_-_Government_Art_Collection.jpg|''A Cottage in Patterdale, Westmoreland'', 1783 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_Dovedale_in_Derbyshire_-_YORAG_,_995_-_York_Art_Gallery.jpg|''Dovedale in Derbyshire'', 1784 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_A_View_near_Matlock,_Derbyshire_with_Figures_Working_beneath_a_Wooden_Conveyor_-_Google_Art_Project.jpg|''A View near Matlock, Derbyshire'', 1785 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_A_River_Scene_with_a_Ferry_-_L.F4.1882.0.0_-_Leicester_Museum_^_Art_Gallery.jpg|''A River Scene with a Ferry'', 1786 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_Snowdon_from_Capel_Curig_-_Google_Art_Project.jpg|''Snowdon from Capel Curig'', 1787 Dosiero:Philippe_J_De_Loutherbourg_-_Hampstead_Heath,_Summer_-_1885P2589_-_Birmingham_Museums_Trust.jpg|''Hampstead Heath, Summer'', 1787 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_-_The_Falls_of_the_Rhine_at_Schaffhausen.jpg|''The Falls of the Rhine at Schaffhausen'', 1788 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_Visitor_to_a_Moonlit_Churchyard_-_Google_Art_Project.jpg|''Visitor to a Moonlit Churchyard'', 1790 Dosiero:Philippe_Jacques_de_Loutherbourg,_II_-_The_Destruction_of_Pharaoh's_Army_-_1991.5_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|''The Destruction of Pharaoh's Army'', 1792 File:The_Shipwreck_(Loutherbourg).png|''The Shipwreck'', 1793 Dosiero:The_Grand_Attack_on_Valenciennes.png|''The Grand Attack on Valenciennes'', 1794 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_The_Great_Fire_of_London_-_Google_Art_Project.jpg|''The Great Fire of London'', 1797 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_A_Distant_Hail-Storm_Coming_On,_and_the_March_of_Soldiers_with_their_Baggage_-_N05389_-_National_Gallery.jpg|''A Distant Hail-Storm Coming On'', 1799 Dosiero:Phillip_James_De_Loutherbourg_-_The_Battle_of_Camperdown_-_Google_Art_Project.jpg|''The Battle of Camperdown'', 1799 Dosiero:Phillip_James_De_Loutherbourg_-_The_Battle_of_the_Nile_-_Google_Art_Project.jpg|''The Battle of the Nile'', 1800 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_A_Fishing_Boat_Brought_Ashore_near_Conway_Castle_-_BHC2496_-_Royal_Museums_Greenwich.jpg|''A Fishing Boat Brought Ashore near Conway Castle'', 1800 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_-_The_Battle_of_Alexandria,_21_March_1801_-_Google_Art_Project.jpg|''The Battle of Alexandria'', 1802 Dosiero:The_landing_of_British_troops_at_Aboukir,_8_March_1801_(1802).jpg|''The Landing of British Troops at Aboukir'', 1802 Dosiero:Philip_James_de_(1740_1812)_Loutherbourg_-_The_Cutting-Out_of_the_French_Corvette_La_Chevrette.jpg|''The Cutting-Out of the French corvette La Chevrette'', 1802 Dosiero:Philipp_Jakob_Loutherbourg_d._J._003.jpg|''An Avalanche in the Alps'', 1803 Dosiero:Philipp_Jakob_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_Banditti_in_a_Landscape_-_RCIN_400217_-_Royal_Collection.jpg|''Banditti in a Landscape'', 1804 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_Storm_and_Avalanche_near_the_Scheidegg_in_the_Valley_of_Lauterbrunnen_-_486258_-_National_Trust.jpg|''Storm and Avalanche near the Scheidegg in the Valley of Lauterbrunnen'', 1804 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_The_Evening_Coach,_London_in_the_Distance_-_Google_Art_Project.jpg|''The Evening Coach'', 1805 Dosiero:Loutherbourg-L'Abbaye_de_Tintern,_sur_la_rivière_Wye.jpg|''The River Wye at Tintern Abbey'', 1805 Dosiero:Loutherbourg-Richard_Coeur_de_Lion_à_la_bataille_de_Saint-Jean_d'Acre.jpg|''Richard the Lionheart at Saint-Jean d'Acre'', 1807 Dosiero:Philippe_Jacques_de_Loutherbourg_by_Philippe_Jacques_de_Loutherbourg.jpg|''Self portrait'', 1805–10 </gallery> * [https://webarchive.nla.gov.au/awa/20040302130000/http://pandora.nla.gov.au/pan/13071/20040303-0000/www.acmi.net.au/AIC/LOUTHERBOURG_BIO.html Adventures in Cybersound: Philippe Jacques de Loutherberg] [[Kategorio:Poldevenaj francoj]] [[Kategorio:Poldevenaj angloj]] [[Kategorio:Anglaj pentristoj]] aro66dys6g5u93rx6la6ewm5q5wmws4 9413797 9413795 2026-06-26T08:27:00Z Sj1mor 12103 9413797 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Philip James de Loutherbourg''', RA (naskita kiel '''Philippe Jacques de Loutherbourg'''; naskiĝis la 31-an de oktobro 1740 en [[Strasburgo]]{{Streketo}}mortis la 11-an de marto 1812 en [[Chiswick]] apud [[Londono]]) estis franc-devena brita pentristo, kiu famiĝis pro siaj grandaj ŝipaj verkoj, siaj kompleksaj [[Scenaranĝaĵo|scenejaj desegnoj]] por londonaj teatroj, kaj sia invento de mekanika teatro nomata " Eidophusikon ". Li ankaŭ interesiĝis pri kredokuracado kaj la okulto, kaj estis kunulo de la memfido-trompanto [[Alessandro Cagliostro]].<ref name="eb9">{{Cite EB9|wstitle=Philip James de Loutherbourg|volume=VII|page=52|short=1}}</ref> [[Dosiero:Phillip_James_De_Loutherbourg_-_The_Battle_of_Camperdown_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Batalo de Camperdown'' (1799)]] [[Dosiero:Loutherbourg_Landscape_with_cows.jpg|eta|''Pejzaĝo kun bovinoj'', Palaco Wilanów, [[Varsovio]]]] [[Dosiero:Maidabattle.jpg|eta|''Batalo de Maida'' . [[Gravuraĵo|Kuprogravuraĵo]] bazita sur pentraĵo de Loutherbourg.]] [[Dosiero:Loutherbourg-Spanish_Armada.jpg|eta|''Malvenko de la hispana flotego'', 1796. Unu el la grandaj batalscenoj de Loutherbourg prezentanta la anglan venkon kontraŭ la [[Nevenkebla Mararmeo|Hispana Flotego]] en 1588. Nuntempe ĝi estas en la Nacia Marverturmuzeo en [[Grenviĉo]].]] [[Dosiero:Philipp_Jakob_Loutherbourg_d._J._002.jpg|eta|''Coalbrookdale dumnokte'' (1801)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="200"> Dosiero:Philippe_Jacques_de_Loutherbourg_-_Landscape_with_Figures_and_Animals_-_Google_Art_Project.jpg|''Landscape with Figures and Animals'', 1763 Dosiero:Loutherbourg-Un_navire_maltais_attaqué_par_des_pirates_algériens.jpg|''Maltese Ship Attacked by Algerian Pirates'', 1765 File:Morning_After_the_Rain.png|''Morning After the Rain'', 1765 Dosiero:Philippe-Jacques_Loutherbourg_-_Musée_des_Bx-Arts_Strasbourg-Troupeau.jpg|''Landscape with Animals'', 1767 Dosiero:Loutherbourg-La_Mangeuse_de_cerises.jpg|''The Cherry Eater'', 1771 Dosiero:Loutherbourg-La_Petite_Laitière.jpg|''The Little Milkmaid'', 1771 Dosiero:Loutherbourg_paysage_clair_lune_mba_mb.jpg|''Moonlight'', 1777 Dosiero:Philipp_Jakob_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_Warley_Camp,_The_Review_-_RCIN_406349_-_Royal_Collection.jpg|''Warley Camp'', 1780 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_A_Cottage_in_Patterdale,_Westmoreland_-_2525_-_Government_Art_Collection.jpg|''A Cottage in Patterdale, Westmoreland'', 1783 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_Dovedale_in_Derbyshire_-_YORAG_,_995_-_York_Art_Gallery.jpg|''Dovedale in Derbyshire'', 1784 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_A_View_near_Matlock,_Derbyshire_with_Figures_Working_beneath_a_Wooden_Conveyor_-_Google_Art_Project.jpg|''A View near Matlock, Derbyshire'', 1785 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_A_River_Scene_with_a_Ferry_-_L.F4.1882.0.0_-_Leicester_Museum_^_Art_Gallery.jpg|''A River Scene with a Ferry'', 1786 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_Snowdon_from_Capel_Curig_-_Google_Art_Project.jpg|''Snowdon from Capel Curig'', 1787 Dosiero:Philippe_J_De_Loutherbourg_-_Hampstead_Heath,_Summer_-_1885P2589_-_Birmingham_Museums_Trust.jpg|''Hampstead Heath, Summer'', 1787 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_-_The_Falls_of_the_Rhine_at_Schaffhausen.jpg|''The Falls of the Rhine at Schaffhausen'', 1788 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_Visitor_to_a_Moonlit_Churchyard_-_Google_Art_Project.jpg|''Visitor to a Moonlit Churchyard'', 1790 Dosiero:Philippe_Jacques_de_Loutherbourg,_II_-_The_Destruction_of_Pharaoh's_Army_-_1991.5_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|''The Destruction of Pharaoh's Army'', 1792 File:The_Shipwreck_(Loutherbourg).png|''The Shipwreck'', 1793 Dosiero:The_Grand_Attack_on_Valenciennes.png|''The Grand Attack on Valenciennes'', 1794 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_The_Great_Fire_of_London_-_Google_Art_Project.jpg|''The Great Fire of London'', 1797 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_A_Distant_Hail-Storm_Coming_On,_and_the_March_of_Soldiers_with_their_Baggage_-_N05389_-_National_Gallery.jpg|''A Distant Hail-Storm Coming On'', 1799 Dosiero:Phillip_James_De_Loutherbourg_-_The_Battle_of_Camperdown_-_Google_Art_Project.jpg|''The Battle of Camperdown'', 1799 Dosiero:Phillip_James_De_Loutherbourg_-_The_Battle_of_the_Nile_-_Google_Art_Project.jpg|''The Battle of the Nile'', 1800 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_A_Fishing_Boat_Brought_Ashore_near_Conway_Castle_-_BHC2496_-_Royal_Museums_Greenwich.jpg|''A Fishing Boat Brought Ashore near Conway Castle'', 1800 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_-_The_Battle_of_Alexandria,_21_March_1801_-_Google_Art_Project.jpg|''The Battle of Alexandria'', 1802 Dosiero:The_landing_of_British_troops_at_Aboukir,_8_March_1801_(1802).jpg|''The Landing of British Troops at Aboukir'', 1802 Dosiero:Philip_James_de_(1740_1812)_Loutherbourg_-_The_Cutting-Out_of_the_French_Corvette_La_Chevrette.jpg|''The Cutting-Out of the French corvette La Chevrette'', 1802 Dosiero:Philipp_Jakob_Loutherbourg_d._J._003.jpg|''An Avalanche in the Alps'', 1803 Dosiero:Philipp_Jakob_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_Banditti_in_a_Landscape_-_RCIN_400217_-_Royal_Collection.jpg|''Banditti in a Landscape'', 1804 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_Storm_and_Avalanche_near_the_Scheidegg_in_the_Valley_of_Lauterbrunnen_-_486258_-_National_Trust.jpg|''Storm and Avalanche near the Scheidegg in the Valley of Lauterbrunnen'', 1804 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_The_Evening_Coach,_London_in_the_Distance_-_Google_Art_Project.jpg|''The Evening Coach'', 1805 Dosiero:Loutherbourg-L'Abbaye_de_Tintern,_sur_la_rivière_Wye.jpg|''The River Wye at Tintern Abbey'', 1805 Dosiero:Loutherbourg-Richard_Coeur_de_Lion_à_la_bataille_de_Saint-Jean_d'Acre.jpg|''Richard the Lionheart at Saint-Jean d'Acre'', 1807 Dosiero:Philippe_Jacques_de_Loutherbourg_by_Philippe_Jacques_de_Loutherbourg.jpg|''Self portrait'', 1805–10 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://webarchive.nla.gov.au/awa/20040302130000/http://pandora.nla.gov.au/pan/13071/20040303-0000/www.acmi.net.au/AIC/LOUTHERBOURG_BIO.html Adventures in Cybersound: Philippe Jacques de Loutherberg] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Loutherbourg de, Philip James}} [[Kategorio:Poldevenaj francoj]] [[Kategorio:Poldevenaj angloj]] [[Kategorio:Anglaj pentristoj]] 5ijow7k3bnijoj7s8mktjnxq8ixc9tk 9413799 9413797 2026-06-26T08:27:54Z Sj1mor 12103 9413799 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, inter 1805 ĝis 1810,<br> oleo sur tolo}} '''Philip James de Loutherbourg''', RA (naskita kiel '''Philippe Jacques de Loutherbourg'''; naskiĝis la 31-an de oktobro 1740 en [[Strasburgo]]{{Streketo}}mortis la 11-an de marto 1812 en [[Chiswick]] apud [[Londono]]) estis franc-devena brita pentristo, kiu famiĝis pro siaj grandaj ŝipaj verkoj, siaj kompleksaj [[Scenaranĝaĵo|scenejaj desegnoj]] por londonaj teatroj, kaj sia invento de mekanika teatro nomata " Eidophusikon ". Li ankaŭ interesiĝis pri kredokuracado kaj la okulto, kaj estis kunulo de la memfido-trompanto [[Alessandro Cagliostro]].<ref name="eb9">{{Cite EB9|wstitle=Philip James de Loutherbourg|volume=VII|page=52|short=1}}</ref> [[Dosiero:Phillip_James_De_Loutherbourg_-_The_Battle_of_Camperdown_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Batalo de Camperdown'' (1799)]] [[Dosiero:Loutherbourg_Landscape_with_cows.jpg|eta|''Pejzaĝo kun bovinoj'', Palaco Wilanów, [[Varsovio]]]] [[Dosiero:Maidabattle.jpg|eta|''Batalo de Maida'' . [[Gravuraĵo|Kuprogravuraĵo]] bazita sur pentraĵo de Loutherbourg.]] [[Dosiero:Loutherbourg-Spanish_Armada.jpg|eta|''Malvenko de la hispana flotego'', 1796. Unu el la grandaj batalscenoj de Loutherbourg prezentanta la anglan venkon kontraŭ la [[Nevenkebla Mararmeo|Hispana Flotego]] en 1588. Nuntempe ĝi estas en la Nacia Marverturmuzeo en [[Grenviĉo]].]] [[Dosiero:Philipp_Jakob_Loutherbourg_d._J._002.jpg|eta|''Coalbrookdale dumnokte'' (1801)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="200"> Dosiero:Philippe_Jacques_de_Loutherbourg_-_Landscape_with_Figures_and_Animals_-_Google_Art_Project.jpg|''Landscape with Figures and Animals'', 1763 Dosiero:Loutherbourg-Un_navire_maltais_attaqué_par_des_pirates_algériens.jpg|''Maltese Ship Attacked by Algerian Pirates'', 1765 File:Morning_After_the_Rain.png|''Morning After the Rain'', 1765 Dosiero:Philippe-Jacques_Loutherbourg_-_Musée_des_Bx-Arts_Strasbourg-Troupeau.jpg|''Landscape with Animals'', 1767 Dosiero:Loutherbourg-La_Mangeuse_de_cerises.jpg|''The Cherry Eater'', 1771 Dosiero:Loutherbourg-La_Petite_Laitière.jpg|''The Little Milkmaid'', 1771 Dosiero:Loutherbourg_paysage_clair_lune_mba_mb.jpg|''Moonlight'', 1777 Dosiero:Philipp_Jakob_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_Warley_Camp,_The_Review_-_RCIN_406349_-_Royal_Collection.jpg|''Warley Camp'', 1780 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_A_Cottage_in_Patterdale,_Westmoreland_-_2525_-_Government_Art_Collection.jpg|''A Cottage in Patterdale, Westmoreland'', 1783 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_Dovedale_in_Derbyshire_-_YORAG_,_995_-_York_Art_Gallery.jpg|''Dovedale in Derbyshire'', 1784 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_A_View_near_Matlock,_Derbyshire_with_Figures_Working_beneath_a_Wooden_Conveyor_-_Google_Art_Project.jpg|''A View near Matlock, Derbyshire'', 1785 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_A_River_Scene_with_a_Ferry_-_L.F4.1882.0.0_-_Leicester_Museum_^_Art_Gallery.jpg|''A River Scene with a Ferry'', 1786 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_Snowdon_from_Capel_Curig_-_Google_Art_Project.jpg|''Snowdon from Capel Curig'', 1787 Dosiero:Philippe_J_De_Loutherbourg_-_Hampstead_Heath,_Summer_-_1885P2589_-_Birmingham_Museums_Trust.jpg|''Hampstead Heath, Summer'', 1787 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_-_The_Falls_of_the_Rhine_at_Schaffhausen.jpg|''The Falls of the Rhine at Schaffhausen'', 1788 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_Visitor_to_a_Moonlit_Churchyard_-_Google_Art_Project.jpg|''Visitor to a Moonlit Churchyard'', 1790 Dosiero:Philippe_Jacques_de_Loutherbourg,_II_-_The_Destruction_of_Pharaoh's_Army_-_1991.5_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|''The Destruction of Pharaoh's Army'', 1792 File:The_Shipwreck_(Loutherbourg).png|''The Shipwreck'', 1793 Dosiero:The_Grand_Attack_on_Valenciennes.png|''The Grand Attack on Valenciennes'', 1794 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_The_Great_Fire_of_London_-_Google_Art_Project.jpg|''The Great Fire of London'', 1797 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_A_Distant_Hail-Storm_Coming_On,_and_the_March_of_Soldiers_with_their_Baggage_-_N05389_-_National_Gallery.jpg|''A Distant Hail-Storm Coming On'', 1799 Dosiero:Phillip_James_De_Loutherbourg_-_The_Battle_of_Camperdown_-_Google_Art_Project.jpg|''The Battle of Camperdown'', 1799 Dosiero:Phillip_James_De_Loutherbourg_-_The_Battle_of_the_Nile_-_Google_Art_Project.jpg|''The Battle of the Nile'', 1800 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_A_Fishing_Boat_Brought_Ashore_near_Conway_Castle_-_BHC2496_-_Royal_Museums_Greenwich.jpg|''A Fishing Boat Brought Ashore near Conway Castle'', 1800 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_-_The_Battle_of_Alexandria,_21_March_1801_-_Google_Art_Project.jpg|''The Battle of Alexandria'', 1802 Dosiero:The_landing_of_British_troops_at_Aboukir,_8_March_1801_(1802).jpg|''The Landing of British Troops at Aboukir'', 1802 Dosiero:Philip_James_de_(1740_1812)_Loutherbourg_-_The_Cutting-Out_of_the_French_Corvette_La_Chevrette.jpg|''The Cutting-Out of the French corvette La Chevrette'', 1802 Dosiero:Philipp_Jakob_Loutherbourg_d._J._003.jpg|''An Avalanche in the Alps'', 1803 Dosiero:Philipp_Jakob_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_Banditti_in_a_Landscape_-_RCIN_400217_-_Royal_Collection.jpg|''Banditti in a Landscape'', 1804 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_Storm_and_Avalanche_near_the_Scheidegg_in_the_Valley_of_Lauterbrunnen_-_486258_-_National_Trust.jpg|''Storm and Avalanche near the Scheidegg in the Valley of Lauterbrunnen'', 1804 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_The_Evening_Coach,_London_in_the_Distance_-_Google_Art_Project.jpg|''The Evening Coach'', 1805 Dosiero:Loutherbourg-L'Abbaye_de_Tintern,_sur_la_rivière_Wye.jpg|''The River Wye at Tintern Abbey'', 1805 Dosiero:Loutherbourg-Richard_Coeur_de_Lion_à_la_bataille_de_Saint-Jean_d'Acre.jpg|''Richard the Lionheart at Saint-Jean d'Acre'', 1807 Dosiero:Philippe_Jacques_de_Loutherbourg_by_Philippe_Jacques_de_Loutherbourg.jpg|''Self portrait'', 1805–10 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://webarchive.nla.gov.au/awa/20040302130000/http://pandora.nla.gov.au/pan/13071/20040303-0000/www.acmi.net.au/AIC/LOUTHERBOURG_BIO.html Adventures in Cybersound: Philippe Jacques de Loutherberg] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Loutherbourg de, Philip James}} [[Kategorio:Poldevenaj francoj]] [[Kategorio:Poldevenaj angloj]] [[Kategorio:Anglaj pentristoj]] s3hhklw23qmuioqs27f3lwrsytpwz1p 9413800 9413799 2026-06-26T08:28:52Z Sj1mor 12103 /* Galerio */ 9413800 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, inter 1805 ĝis 1810,<br> oleo sur tolo}} '''Philip James de Loutherbourg''', RA (naskita kiel '''Philippe Jacques de Loutherbourg'''; naskiĝis la 31-an de oktobro 1740 en [[Strasburgo]]{{Streketo}}mortis la 11-an de marto 1812 en [[Chiswick]] apud [[Londono]]) estis franc-devena brita pentristo, kiu famiĝis pro siaj grandaj ŝipaj verkoj, siaj kompleksaj [[Scenaranĝaĵo|scenejaj desegnoj]] por londonaj teatroj, kaj sia invento de mekanika teatro nomata " Eidophusikon ". Li ankaŭ interesiĝis pri kredokuracado kaj la okulto, kaj estis kunulo de la memfido-trompanto [[Alessandro Cagliostro]].<ref name="eb9">{{Cite EB9|wstitle=Philip James de Loutherbourg|volume=VII|page=52|short=1}}</ref> [[Dosiero:Phillip_James_De_Loutherbourg_-_The_Battle_of_Camperdown_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Batalo de Camperdown'' (1799)]] [[Dosiero:Loutherbourg_Landscape_with_cows.jpg|eta|''Pejzaĝo kun bovinoj'', Palaco Wilanów, [[Varsovio]]]] [[Dosiero:Maidabattle.jpg|eta|''Batalo de Maida'' . [[Gravuraĵo|Kuprogravuraĵo]] bazita sur pentraĵo de Loutherbourg.]] [[Dosiero:Loutherbourg-Spanish_Armada.jpg|eta|''Malvenko de la hispana flotego'', 1796. Unu el la grandaj batalscenoj de Loutherbourg prezentanta la anglan venkon kontraŭ la [[Nevenkebla Mararmeo|Hispana Flotego]] en 1588. Nuntempe ĝi estas en la Nacia Marverturmuzeo en [[Grenviĉo]].]] [[Dosiero:Philipp_Jakob_Loutherbourg_d._J._002.jpg|eta|''Coalbrookdale dumnokte'' (1801)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Philippe_Jacques_de_Loutherbourg_-_Landscape_with_Figures_and_Animals_-_Google_Art_Project.jpg|''Landscape with Figures and Animals'', 1763 Dosiero:Loutherbourg-Un_navire_maltais_attaqué_par_des_pirates_algériens.jpg|''Maltese Ship Attacked by Algerian Pirates'', 1765 File:Morning_After_the_Rain.png|''Morning After the Rain'', 1765 Dosiero:Philippe-Jacques_Loutherbourg_-_Musée_des_Bx-Arts_Strasbourg-Troupeau.jpg|''Landscape with Animals'', 1767 Dosiero:Loutherbourg-La_Mangeuse_de_cerises.jpg|''The Cherry Eater'', 1771 Dosiero:Loutherbourg-La_Petite_Laitière.jpg|''The Little Milkmaid'', 1771 Dosiero:Loutherbourg_paysage_clair_lune_mba_mb.jpg|''Moonlight'', 1777 Dosiero:Philipp_Jakob_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_Warley_Camp,_The_Review_-_RCIN_406349_-_Royal_Collection.jpg|''Warley Camp'', 1780 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_A_Cottage_in_Patterdale,_Westmoreland_-_2525_-_Government_Art_Collection.jpg|''A Cottage in Patterdale, Westmoreland'', 1783 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_Dovedale_in_Derbyshire_-_YORAG_,_995_-_York_Art_Gallery.jpg|''Dovedale in Derbyshire'', 1784 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_A_View_near_Matlock,_Derbyshire_with_Figures_Working_beneath_a_Wooden_Conveyor_-_Google_Art_Project.jpg|''A View near Matlock, Derbyshire'', 1785 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_A_River_Scene_with_a_Ferry_-_L.F4.1882.0.0_-_Leicester_Museum_^_Art_Gallery.jpg|''A River Scene with a Ferry'', 1786 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_Snowdon_from_Capel_Curig_-_Google_Art_Project.jpg|''Snowdon from Capel Curig'', 1787 Dosiero:Philippe_J_De_Loutherbourg_-_Hampstead_Heath,_Summer_-_1885P2589_-_Birmingham_Museums_Trust.jpg|''Hampstead Heath, Summer'', 1787 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_-_The_Falls_of_the_Rhine_at_Schaffhausen.jpg|''The Falls of the Rhine at Schaffhausen'', 1788 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_Visitor_to_a_Moonlit_Churchyard_-_Google_Art_Project.jpg|''Visitor to a Moonlit Churchyard'', 1790 Dosiero:Philippe_Jacques_de_Loutherbourg,_II_-_The_Destruction_of_Pharaoh's_Army_-_1991.5_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|''The Destruction of Pharaoh's Army'', 1792 File:The_Shipwreck_(Loutherbourg).png|''The Shipwreck'', 1793 Dosiero:The_Grand_Attack_on_Valenciennes.png|''The Grand Attack on Valenciennes'', 1794 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_The_Great_Fire_of_London_-_Google_Art_Project.jpg|''The Great Fire of London'', 1797 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_A_Distant_Hail-Storm_Coming_On,_and_the_March_of_Soldiers_with_their_Baggage_-_N05389_-_National_Gallery.jpg|''A Distant Hail-Storm Coming On'', 1799 Dosiero:Phillip_James_De_Loutherbourg_-_The_Battle_of_Camperdown_-_Google_Art_Project.jpg|''The Battle of Camperdown'', 1799 Dosiero:Phillip_James_De_Loutherbourg_-_The_Battle_of_the_Nile_-_Google_Art_Project.jpg|''The Battle of the Nile'', 1800 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_A_Fishing_Boat_Brought_Ashore_near_Conway_Castle_-_BHC2496_-_Royal_Museums_Greenwich.jpg|''A Fishing Boat Brought Ashore near Conway Castle'', 1800 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_-_The_Battle_of_Alexandria,_21_March_1801_-_Google_Art_Project.jpg|''The Battle of Alexandria'', 1802 Dosiero:The_landing_of_British_troops_at_Aboukir,_8_March_1801_(1802).jpg|''The Landing of British Troops at Aboukir'', 1802 Dosiero:Philip_James_de_(1740_1812)_Loutherbourg_-_The_Cutting-Out_of_the_French_Corvette_La_Chevrette.jpg|''The Cutting-Out of the French corvette La Chevrette'', 1802 Dosiero:Philipp_Jakob_Loutherbourg_d._J._003.jpg|''An Avalanche in the Alps'', 1803 Dosiero:Philipp_Jakob_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_Banditti_in_a_Landscape_-_RCIN_400217_-_Royal_Collection.jpg|''Banditti in a Landscape'', 1804 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_Storm_and_Avalanche_near_the_Scheidegg_in_the_Valley_of_Lauterbrunnen_-_486258_-_National_Trust.jpg|''Storm and Avalanche near the Scheidegg in the Valley of Lauterbrunnen'', 1804 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_The_Evening_Coach,_London_in_the_Distance_-_Google_Art_Project.jpg|''The Evening Coach'', 1805 Dosiero:Loutherbourg-L'Abbaye_de_Tintern,_sur_la_rivière_Wye.jpg|''The River Wye at Tintern Abbey'', 1805 Dosiero:Loutherbourg-Richard_Coeur_de_Lion_à_la_bataille_de_Saint-Jean_d'Acre.jpg|''Richard the Lionheart at Saint-Jean d'Acre'', 1807 Dosiero:Philippe_Jacques_de_Loutherbourg_by_Philippe_Jacques_de_Loutherbourg.jpg|''Self portrait'', 1805–10 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://webarchive.nla.gov.au/awa/20040302130000/http://pandora.nla.gov.au/pan/13071/20040303-0000/www.acmi.net.au/AIC/LOUTHERBOURG_BIO.html Adventures in Cybersound: Philippe Jacques de Loutherberg] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Loutherbourg de, Philip James}} [[Kategorio:Poldevenaj francoj]] [[Kategorio:Poldevenaj angloj]] [[Kategorio:Anglaj pentristoj]] 5dihjsjayvu2va64qs3o70xekjl2k2b 9413801 9413800 2026-06-26T08:29:27Z Sj1mor 12103 9413801 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, inter 1805 ĝis 1810,<br> oleo sur tolo}} '''Philip James de Loutherbourg''', RA (naskita kiel '''Philippe Jacques de Loutherbourg'''; naskiĝis la 31-an de oktobro 1740 en [[Strasburgo]]{{Streketo}}mortis la 11-an de marto 1812 en [[Chiswick]] apud [[Londono]]) estis franc-devena brita pentristo, kiu famiĝis pro siaj grandaj ŝipaj verkoj, siaj kompleksaj [[Scenaranĝaĵo|scenejaj desegnoj]] por londonaj teatroj, kaj sia invento de mekanika teatro nomata " Eidophusikon ". Li ankaŭ interesiĝis pri kredokuracado kaj la okulto, kaj estis kunulo de la memfido-trompanto [[Alessandro Cagliostro]].<ref name="eb9">{{Cite EB9|wstitle=Philip James de Loutherbourg|volume=VII|page=52|short=1}}</ref> [[Dosiero:Phillip_James_De_Loutherbourg_-_The_Battle_of_Camperdown_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Batalo de Camperdown'' (1799)]] [[Dosiero:Loutherbourg_Landscape_with_cows.jpg|eta|''Pejzaĝo kun bovinoj'', Palaco Wilanów, [[Varsovio]]]] [[Dosiero:Maidabattle.jpg|eta|''Batalo de Maida'' . [[Gravuraĵo|Kuprogravuraĵo]] bazita sur pentraĵo de Loutherbourg.]] [[Dosiero:Loutherbourg-Spanish_Armada.jpg|eta|''Malvenko de la hispana flotego'', 1796. Unu el la grandaj batalscenoj de Loutherbourg prezentanta la anglan venkon kontraŭ la [[Nevenkebla Mararmeo|Hispana Flotego]] en 1588. Nuntempe ĝi estas en la Nacia Marverturmuzeo en [[Grenviĉo]].]] [[Dosiero:Philipp_Jakob_Loutherbourg_d._J._002.jpg|eta|''Coalbrookdale dumnokte'' (1801)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Philippe_Jacques_de_Loutherbourg_-_Landscape_with_Figures_and_Animals_-_Google_Art_Project.jpg|''Landscape with Figures and Animals'', 1763 Dosiero:Loutherbourg-Un_navire_maltais_attaqué_par_des_pirates_algériens.jpg|''Maltese Ship Attacked by Algerian Pirates'', 1765 <!--File:Morning_After_the_Rain.png|''Morning After the Rain'', 1765--> Dosiero:Philippe-Jacques_Loutherbourg_-_Musée_des_Bx-Arts_Strasbourg-Troupeau.jpg|''Landscape with Animals'', 1767 Dosiero:Loutherbourg-La_Mangeuse_de_cerises.jpg|''The Cherry Eater'', 1771 Dosiero:Loutherbourg-La_Petite_Laitière.jpg|''The Little Milkmaid'', 1771 Dosiero:Loutherbourg_paysage_clair_lune_mba_mb.jpg|''Moonlight'', 1777 Dosiero:Philipp_Jakob_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_Warley_Camp,_The_Review_-_RCIN_406349_-_Royal_Collection.jpg|''Warley Camp'', 1780 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_A_Cottage_in_Patterdale,_Westmoreland_-_2525_-_Government_Art_Collection.jpg|''A Cottage in Patterdale, Westmoreland'', 1783 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_Dovedale_in_Derbyshire_-_YORAG_,_995_-_York_Art_Gallery.jpg|''Dovedale in Derbyshire'', 1784 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_A_View_near_Matlock,_Derbyshire_with_Figures_Working_beneath_a_Wooden_Conveyor_-_Google_Art_Project.jpg|''A View near Matlock, Derbyshire'', 1785 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_A_River_Scene_with_a_Ferry_-_L.F4.1882.0.0_-_Leicester_Museum_^_Art_Gallery.jpg|''A River Scene with a Ferry'', 1786 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_Snowdon_from_Capel_Curig_-_Google_Art_Project.jpg|''Snowdon from Capel Curig'', 1787 Dosiero:Philippe_J_De_Loutherbourg_-_Hampstead_Heath,_Summer_-_1885P2589_-_Birmingham_Museums_Trust.jpg|''Hampstead Heath, Summer'', 1787 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_-_The_Falls_of_the_Rhine_at_Schaffhausen.jpg|''The Falls of the Rhine at Schaffhausen'', 1788 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_Visitor_to_a_Moonlit_Churchyard_-_Google_Art_Project.jpg|''Visitor to a Moonlit Churchyard'', 1790 Dosiero:Philippe_Jacques_de_Loutherbourg,_II_-_The_Destruction_of_Pharaoh's_Army_-_1991.5_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|''The Destruction of Pharaoh's Army'', 1792 <!--File:The_Shipwreck_(Loutherbourg).png|''The Shipwreck'', 1793--> Dosiero:The_Grand_Attack_on_Valenciennes.png|''The Grand Attack on Valenciennes'', 1794 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_The_Great_Fire_of_London_-_Google_Art_Project.jpg|''The Great Fire of London'', 1797 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_A_Distant_Hail-Storm_Coming_On,_and_the_March_of_Soldiers_with_their_Baggage_-_N05389_-_National_Gallery.jpg|''A Distant Hail-Storm Coming On'', 1799 Dosiero:Phillip_James_De_Loutherbourg_-_The_Battle_of_Camperdown_-_Google_Art_Project.jpg|''The Battle of Camperdown'', 1799 Dosiero:Phillip_James_De_Loutherbourg_-_The_Battle_of_the_Nile_-_Google_Art_Project.jpg|''The Battle of the Nile'', 1800 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_A_Fishing_Boat_Brought_Ashore_near_Conway_Castle_-_BHC2496_-_Royal_Museums_Greenwich.jpg|''A Fishing Boat Brought Ashore near Conway Castle'', 1800 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_-_The_Battle_of_Alexandria,_21_March_1801_-_Google_Art_Project.jpg|''The Battle of Alexandria'', 1802 Dosiero:The_landing_of_British_troops_at_Aboukir,_8_March_1801_(1802).jpg|''The Landing of British Troops at Aboukir'', 1802 Dosiero:Philip_James_de_(1740_1812)_Loutherbourg_-_The_Cutting-Out_of_the_French_Corvette_La_Chevrette.jpg|''The Cutting-Out of the French corvette La Chevrette'', 1802 Dosiero:Philipp_Jakob_Loutherbourg_d._J._003.jpg|''An Avalanche in the Alps'', 1803 Dosiero:Philipp_Jakob_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_Banditti_in_a_Landscape_-_RCIN_400217_-_Royal_Collection.jpg|''Banditti in a Landscape'', 1804 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_Storm_and_Avalanche_near_the_Scheidegg_in_the_Valley_of_Lauterbrunnen_-_486258_-_National_Trust.jpg|''Storm and Avalanche near the Scheidegg in the Valley of Lauterbrunnen'', 1804 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_The_Evening_Coach,_London_in_the_Distance_-_Google_Art_Project.jpg|''The Evening Coach'', 1805 Dosiero:Loutherbourg-L'Abbaye_de_Tintern,_sur_la_rivière_Wye.jpg|''The River Wye at Tintern Abbey'', 1805 Dosiero:Loutherbourg-Richard_Coeur_de_Lion_à_la_bataille_de_Saint-Jean_d'Acre.jpg|''Richard the Lionheart at Saint-Jean d'Acre'', 1807 <!--Dosiero:Philippe_Jacques_de_Loutherbourg_by_Philippe_Jacques_de_Loutherbourg.jpg|''Self portrait'', 1805–10--> </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://webarchive.nla.gov.au/awa/20040302130000/http://pandora.nla.gov.au/pan/13071/20040303-0000/www.acmi.net.au/AIC/LOUTHERBOURG_BIO.html Adventures in Cybersound: Philippe Jacques de Loutherberg] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Loutherbourg de, Philip James}} [[Kategorio:Poldevenaj francoj]] [[Kategorio:Poldevenaj angloj]] [[Kategorio:Anglaj pentristoj]] mexms6s74qh9fkkamq1pambso8slygf 9413809 9413801 2026-06-26T08:39:07Z Sj1mor 12103 9413809 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, inter 1805 ĝis 1810,<br> oleo sur tolo}} '''Philip James de Loutherbourg''' (naskita kiel '''Philippe Jacques de Loutherbourg'''; naskiĝis la 31-an de oktobro 1740 en [[Strasburgo]]{{Streketo}}mortis la 11-an de marto 1812 en [[Chiswick]] apud [[Londono]]) estis franc-devena brita pentristo, kiu famiĝis pro siaj grandaj ŝipaj verkoj, siaj kompleksaj [[Scenaranĝaĵo|scenejaj desegnoj]] por londonaj teatroj, kaj sia invento de mekanika teatro nomata " ''Eidophusikon'' " ([[d:Q5348819]]). Li ankaŭ interesiĝis pri kredokuracado kaj la okulto, kaj estis kunulo de la memfido-trompanto [[Alessandro Cagliostro]]. Loutherbourg ekloĝis permanente en Londono en 1771 kaj estas ankaŭ konata per sia angla nomo Philip James de Loutherbourg. Lia pentrado estis ĉefe pejzaĝa kaj mara, ofte kun militista temo. [[Dosiero:Phillip_James_De_Loutherbourg_-_The_Battle_of_Camperdown_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Batalo de Camperdown'' (1799)]] [[Dosiero:Loutherbourg_Landscape_with_cows.jpg|eta|''Pejzaĝo kun bovinoj'', Palaco Wilanów, [[Varsovio]]]] [[Dosiero:Maidabattle.jpg|eta|''Batalo de Maida'' . [[Gravuraĵo|Kuprogravuraĵo]] bazita sur pentraĵo de Loutherbourg.]] [[Dosiero:Loutherbourg-Spanish_Armada.jpg|eta|''Malvenko de la hispana flotego'', 1796. Unu el la grandaj batalscenoj de Loutherbourg prezentanta la anglan venkon kontraŭ la [[Nevenkebla Mararmeo|Hispana Flotego]] en 1588. Nuntempe ĝi estas en la Nacia Marverturmuzeo en [[Grenviĉo]].]] [[Dosiero:Philipp_Jakob_Loutherbourg_d._J._002.jpg|eta|''Coalbrookdale dumnokte'' (1801)]] == ''Eidophusikon'' == La plej granda sukceso de Loutherbourg estis la invento de la *eidophusikon*. Ĉi tio estis miniatura, mekanika teatro kun scenejo mezuranta 2 metrojn je 1 metro. [[Levoforto|Levilforto]], ilaroj kaj varia lumigado kreis efikon de [[moviĝado]] kaj [[Plastiko|plastikeco]]. "Vivaj scenoj" estis prezentitaj, imitante naturajn fenomenojn, urbopejzaĝojn kaj katastrofajn okazaĵojn. Dum pluraj jaroj, la *eidophusikon* estis unu el la plej popularaj amuziĝoj en Londono, kaj nun estas konsiderata antaŭulo de [[kinejo]]. == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Philippe_Jacques_de_Loutherbourg_-_Landscape_with_Figures_and_Animals_-_Google_Art_Project.jpg|''Landscape with Figures and Animals'', 1763 Dosiero:Loutherbourg-Un_navire_maltais_attaqué_par_des_pirates_algériens.jpg|''Maltese Ship Attacked by Algerian Pirates'', 1765 <!--File:Morning_After_the_Rain.png|''Morning After the Rain'', 1765--> Dosiero:Philippe-Jacques_Loutherbourg_-_Musée_des_Bx-Arts_Strasbourg-Troupeau.jpg|''Landscape with Animals'', 1767 Dosiero:Loutherbourg-La_Mangeuse_de_cerises.jpg|''The Cherry Eater'', 1771 Dosiero:Loutherbourg-La_Petite_Laitière.jpg|''The Little Milkmaid'', 1771 Dosiero:Loutherbourg_paysage_clair_lune_mba_mb.jpg|''Moonlight'', 1777 Dosiero:Philipp_Jakob_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_Warley_Camp,_The_Review_-_RCIN_406349_-_Royal_Collection.jpg|''Warley Camp'', 1780 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_A_Cottage_in_Patterdale,_Westmoreland_-_2525_-_Government_Art_Collection.jpg|''A Cottage in Patterdale, Westmoreland'', 1783 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_Dovedale_in_Derbyshire_-_YORAG_,_995_-_York_Art_Gallery.jpg|''Dovedale in Derbyshire'', 1784 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_A_View_near_Matlock,_Derbyshire_with_Figures_Working_beneath_a_Wooden_Conveyor_-_Google_Art_Project.jpg|''A View near Matlock, Derbyshire'', 1785 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_A_River_Scene_with_a_Ferry_-_L.F4.1882.0.0_-_Leicester_Museum_^_Art_Gallery.jpg|''A River Scene with a Ferry'', 1786 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_Snowdon_from_Capel_Curig_-_Google_Art_Project.jpg|''Snowdon from Capel Curig'', 1787 Dosiero:Philippe_J_De_Loutherbourg_-_Hampstead_Heath,_Summer_-_1885P2589_-_Birmingham_Museums_Trust.jpg|''Hampstead Heath, Summer'', 1787 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_-_The_Falls_of_the_Rhine_at_Schaffhausen.jpg|''The Falls of the Rhine at Schaffhausen'', 1788 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_Visitor_to_a_Moonlit_Churchyard_-_Google_Art_Project.jpg|''Visitor to a Moonlit Churchyard'', 1790 Dosiero:Philippe_Jacques_de_Loutherbourg,_II_-_The_Destruction_of_Pharaoh's_Army_-_1991.5_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|''The Destruction of Pharaoh's Army'', 1792 <!--File:The_Shipwreck_(Loutherbourg).png|''The Shipwreck'', 1793--> Dosiero:The_Grand_Attack_on_Valenciennes.png|''The Grand Attack on Valenciennes'', 1794 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_The_Great_Fire_of_London_-_Google_Art_Project.jpg|''The Great Fire of London'', 1797 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_A_Distant_Hail-Storm_Coming_On,_and_the_March_of_Soldiers_with_their_Baggage_-_N05389_-_National_Gallery.jpg|''A Distant Hail-Storm Coming On'', 1799 Dosiero:Phillip_James_De_Loutherbourg_-_The_Battle_of_Camperdown_-_Google_Art_Project.jpg|''The Battle of Camperdown'', 1799 Dosiero:Phillip_James_De_Loutherbourg_-_The_Battle_of_the_Nile_-_Google_Art_Project.jpg|''The Battle of the Nile'', 1800 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_A_Fishing_Boat_Brought_Ashore_near_Conway_Castle_-_BHC2496_-_Royal_Museums_Greenwich.jpg|''A Fishing Boat Brought Ashore near Conway Castle'', 1800 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_-_The_Battle_of_Alexandria,_21_March_1801_-_Google_Art_Project.jpg|''The Battle of Alexandria'', 1802 Dosiero:The_landing_of_British_troops_at_Aboukir,_8_March_1801_(1802).jpg|''The Landing of British Troops at Aboukir'', 1802 Dosiero:Philip_James_de_(1740_1812)_Loutherbourg_-_The_Cutting-Out_of_the_French_Corvette_La_Chevrette.jpg|''The Cutting-Out of the French corvette La Chevrette'', 1802 Dosiero:Philipp_Jakob_Loutherbourg_d._J._003.jpg|''An Avalanche in the Alps'', 1803 Dosiero:Philipp_Jakob_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_Banditti_in_a_Landscape_-_RCIN_400217_-_Royal_Collection.jpg|''Banditti in a Landscape'', 1804 Dosiero:Philip_James_de_Loutherbourg_(1740-1812)_-_Storm_and_Avalanche_near_the_Scheidegg_in_the_Valley_of_Lauterbrunnen_-_486258_-_National_Trust.jpg|''Storm and Avalanche near the Scheidegg in the Valley of Lauterbrunnen'', 1804 Dosiero:Philippe-Jacques_de_Loutherbourg_-_The_Evening_Coach,_London_in_the_Distance_-_Google_Art_Project.jpg|''The Evening Coach'', 1805 Dosiero:Loutherbourg-L'Abbaye_de_Tintern,_sur_la_rivière_Wye.jpg|''The River Wye at Tintern Abbey'', 1805 Dosiero:Loutherbourg-Richard_Coeur_de_Lion_à_la_bataille_de_Saint-Jean_d'Acre.jpg|''Richard the Lionheart at Saint-Jean d'Acre'', 1807 <!--Dosiero:Philippe_Jacques_de_Loutherbourg_by_Philippe_Jacques_de_Loutherbourg.jpg|''Self portrait'', 1805–10--> </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://webarchive.nla.gov.au/awa/20040302130000/http://pandora.nla.gov.au/pan/13071/20040303-0000/www.acmi.net.au/AIC/LOUTHERBOURG_BIO.html Adventures in Cybersound: Philippe Jacques de Loutherberg] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Loutherbourg de, Philip James}} [[Kategorio:Poldevenaj francoj]] [[Kategorio:Poldevenaj angloj]] [[Kategorio:Anglaj pentristoj]] jtv3fktwsbjp6q7zhldnm405mwn2en5 0 948110 9413796 2026-06-26T08:26:12Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Philip James de Loutherbourg]] 9413796 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Philip James de Loutherbourg]] gfvr372kbzj002yl4etzg858wskb9mz 0 948111 9413802 2026-06-26T08:32:37Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Philip James de Loutherbourg]] 9413802 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Philip James de Loutherbourg]] gfvr372kbzj002yl4etzg858wskb9mz 0 948112 9413804 2026-06-26T08:35:28Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] [[operkantistino]]. Ŝi naskiĝis la ]] kaj mortis en aĝo de x jaroj la ]]. Interalie ŝi elstare partoprenis en la origina prezento de la du-akta opero ''[[Madama Butterfly]]'' de [[Giacomo Puccini]], kiu havis sian [[premiero]]n la 17-an de februaro 1904 en la [[operejo]] ''[[La Scala]]'' de [[Milano]]. {{ĝermo|opero}} {{vivtempo|Storchio, R}} [[Kategorio:italaj operkantistoj]]" 9413804 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] [[operkantistino]]. Ŝi naskiĝis la ]] kaj mortis en aĝo de x jaroj la ]]. Interalie ŝi elstare partoprenis en la origina prezento de la du-akta opero ''[[Madama Butterfly]]'' de [[Giacomo Puccini]], kiu havis sian [[premiero]]n la 17-an de februaro 1904 en la [[operejo]] ''[[La Scala]]'' de [[Milano]]. {{ĝermo|opero}} {{vivtempo|Storchio, R}} [[Kategorio:italaj operkantistoj]] 09jh1s416moo9wodqn3m45lumsy2b7i 9413810 9413804 2026-06-26T08:41:00Z ThomasPusch 1869 9413810 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] [[operkantistino]]. Ŝi naskiĝis la 19-an de majo 1872 en [[Venecio]] kaj mortis en aĝo de 73 jaroj la 24-an de julio 1945 en [[Milano]]. Interalie ŝi elstare partoprenis en la origina prezento de la du-akta opero ''[[Madama Butterfly]]'' de [[Giacomo Puccini]], kiu havis sian [[premiero]]n la 17-an de februaro 1904 en la [[operejo]] ''[[La Scala]]'' de [[Milano]]. {{ĝermo|opero}} {{vivtempo|Storchio, R}} [[Kategorio:italaj operkantistoj]] rph1voswa51b0yu10g77ivoys40m5lq 9413813 9413810 2026-06-26T08:44:47Z ThomasPusch 1869 9413813 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] [[operkantistino]] de [[soprano|soprana voĉo]]. Ŝi naskiĝis la 19-an de majo 1872 en [[Venecio]] kaj mortis en aĝo de 73 jaroj la 24-an de julio 1945 en [[Milano]]. Interalie ŝi elstare partoprenis en la origina prezento de la du-akta opero ''[[Madama Butterfly]]'' de [[Giacomo Puccini]], kiu havis sian [[premiero]]n la 17-an de februaro 1904 en la [[operejo]] ''[[La Scala]]'' de [[Milano]]. {{ĝermo|opero}} {{vivtempo|Storchio, R}} [[Kategorio:italaj operkantistoj]] b1s2kzddkdy7blm29ujaisqlzueg5ry 9413814 9413813 2026-06-26T08:47:02Z ThomasPusch 1869 bildo aldonata 9413814 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] [[operkantistino]] de [[soprano|soprana voĉo]]. Ŝi naskiĝis la 19-an de majo 1872 en [[Venecio]] kaj mortis en aĝo de 73 jaroj la 24-an de julio 1945 en [[Milano]]. Interalie ŝi elstare partoprenis en la origina prezento de la du-akta opero ''[[Madama Butterfly]]'' de [[Giacomo Puccini]], kiu havis sian [[premiero]]n la 17-an de februaro 1904 en la [[operejo]] ''[[La Scala]]'' de [[Milano]]. [[dosiero:Leopoldo Metlicovitz, 1904 - Madama Butterfly.jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|originala [[afiŝo]] pri la primiero de la opero ''[[Madama Butterfly]]''}}]] {{ĝermo|opero}} {{vivtempo|Storchio, R}} [[Kategorio:italaj operkantistoj]] cek5jcy8c5yvepvo5ppo0t93mzvo05p 0 948113 9413805 2026-06-26T08:36:52Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] [[operkantisto]]. La [[[[tenoro]] naskiĝis la ]] kaj mortis en aĝo de x jaroj la ]]. Interalie li elstare partoprenis en la origina prezento de la du-akta opero ''[[Madama Butterfly]]'' de [[Giacomo Puccini]], kiu havis sian [[premiero]]n la 17-an de februaro 1904 en la [[operejo]] ''[[La Scala]]'' de [[Milano]]. {{ĝermo|opero}} {{vivtempo|Zenatello, G}} [[Kategorio:italaj operkantistoj]]" 9413805 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] [[operkantisto]]. La [[[[tenoro]] naskiĝis la ]] kaj mortis en aĝo de x jaroj la ]]. Interalie li elstare partoprenis en la origina prezento de la du-akta opero ''[[Madama Butterfly]]'' de [[Giacomo Puccini]], kiu havis sian [[premiero]]n la 17-an de februaro 1904 en la [[operejo]] ''[[La Scala]]'' de [[Milano]]. {{ĝermo|opero}} {{vivtempo|Zenatello, G}} [[Kategorio:italaj operkantistoj]] 6hbdtrsmrhfnunhlgeun9n6ks7jsafn 9413811 9413805 2026-06-26T08:42:08Z ThomasPusch 1869 9413811 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] [[operkantisto]]. La [[tenoro]] naskiĝis la 22-an de februaro 1876 en [[Verono]] kaj mortis en aĝo de 72 jaroj la 11-an de februaro 1949 en [[Nov-Jorko]]. Interalie li elstare partoprenis en la origina prezento de la du-akta opero ''[[Madama Butterfly]]'' de [[Giacomo Puccini]], kiu havis sian [[premiero]]n la 17-an de februaro 1904 en la [[operejo]] ''[[La Scala]]'' de [[Milano]]. {{ĝermo|opero}} {{vivtempo|Zenatello, G}} [[Kategorio:italaj operkantistoj]] 2s0d9zytf0s7hulte6bslri2ndr6dxu 9413816 9413811 2026-06-26T08:47:50Z ThomasPusch 1869 bildo aldonata 9413816 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] [[operkantisto]]. La [[tenoro]] naskiĝis la 22-an de februaro 1876 en [[Verono]] kaj mortis en aĝo de 72 jaroj la 11-an de februaro 1949 en [[Nov-Jorko]]. Interalie li elstare partoprenis en la origina prezento de la du-akta opero ''[[Madama Butterfly]]'' de [[Giacomo Puccini]], kiu havis sian [[premiero]]n la 17-an de februaro 1904 en la [[operejo]] ''[[La Scala]]'' de [[Milano]]. [[dosiero:Leopoldo Metlicovitz, 1904 - Madama Butterfly.jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|originala [[afiŝo]] pri la primiero de la opero ''[[Madama Butterfly]]''}}]] {{ĝermo|opero}} {{vivtempo|Zenatello, G}} [[Kategorio:italaj operkantistoj]] 9j207lpn04c155it8z3tr88gl1fbqdi 0 948114 9413806 2026-06-26T08:37:06Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] [[operkantisto]]. La [[baritono]] naskiĝis la ]] kaj mortis en aĝo de x jaroj la ]]. Interalie li elstare partoprenis en la origina prezento de la du-akta opero ''[[Madama Butterfly]]'' de [[Giacomo Puccini]], kiu havis sian [[premiero]]n la 17-an de februaro 1904 en la [[operejo]] ''[[La Scala]]'' de [[Milano]]. {{ĝermo|opero}} {{vivtempo|Zenatello, G}} [[Kategorio:italaj operkantistoj]]" 9413806 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] [[operkantisto]]. La [[baritono]] naskiĝis la ]] kaj mortis en aĝo de x jaroj la ]]. Interalie li elstare partoprenis en la origina prezento de la du-akta opero ''[[Madama Butterfly]]'' de [[Giacomo Puccini]], kiu havis sian [[premiero]]n la 17-an de februaro 1904 en la [[operejo]] ''[[La Scala]]'' de [[Milano]]. {{ĝermo|opero}} {{vivtempo|Zenatello, G}} [[Kategorio:italaj operkantistoj]] gkw9qoazilkf4fz1baocnowudi73x6e 9413807 9413806 2026-06-26T08:37:21Z ThomasPusch 1869 9413807 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] [[operkantisto]]. La [[baritono]] naskiĝis la ]] kaj mortis en aĝo de x jaroj la ]]. Interalie li elstare partoprenis en la origina prezento de la du-akta opero ''[[Madama Butterfly]]'' de [[Giacomo Puccini]], kiu havis sian [[premiero]]n la 17-an de februaro 1904 en la [[operejo]] ''[[La Scala]]'' de [[Milano]]. {{ĝermo|opero}} {{vivtempo|De Luca, G}} [[Kategorio:italaj operkantistoj]] q76u4excpzaobv4j3h81hmge8zbdc9k 9413812 9413807 2026-06-26T08:43:09Z ThomasPusch 1869 9413812 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] [[operkantisto]]. La [[baritono]] naskiĝis la 25-an de decembro 1876 en [[Romo]] kaj mortis en aĝo de 73 jaroj la 26-an de aŭgusto 1950 en [[Nov-Jorko]]. Interalie li elstare partoprenis en la origina prezento de la du-akta opero ''[[Madama Butterfly]]'' de [[Giacomo Puccini]], kiu havis sian [[premiero]]n la 17-an de februaro 1904 en la [[operejo]] ''[[La Scala]]'' de [[Milano]]. {{ĝermo|opero}} {{vivtempo|De Luca, G}} [[Kategorio:italaj operkantistoj]] 56r0ak6n3rrelno1bzw3exvwfu9fblp 9413815 9413812 2026-06-26T08:47:40Z ThomasPusch 1869 bildo aldonata 9413815 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''{{paĝonomo}}''' estis [[italoj|itala]] [[operkantisto]]. La [[baritono]] naskiĝis la 25-an de decembro 1876 en [[Romo]] kaj mortis en aĝo de 73 jaroj la 26-an de aŭgusto 1950 en [[Nov-Jorko]]. Interalie li elstare partoprenis en la origina prezento de la du-akta opero ''[[Madama Butterfly]]'' de [[Giacomo Puccini]], kiu havis sian [[premiero]]n la 17-an de februaro 1904 en la [[operejo]] ''[[La Scala]]'' de [[Milano]]. [[dosiero:Leopoldo Metlicovitz, 1904 - Madama Butterfly.jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|originala [[afiŝo]] pri la primiero de la opero ''[[Madama Butterfly]]''}}]] {{ĝermo|opero}} {{vivtempo|De Luca, G}} [[Kategorio:italaj operkantistoj]] sbgusgn0lt4jlth4rbt1hpkvd0u7h52 0 948115 9413817 2026-06-26T08:49:50Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1359021375|Richard Wilson (painter)]]" 9413817 wikitext text/x-wiki '''Richard WILSON''' (naskiĝis ĉirkaŭ 1713 en Penegoes, [[Montgomeryshire]], [[Kimrio]] – mortis la 15-an de majo 1782 en Colomendy Hall, [[Loggerheads]], [[Denbighshire]], [[Kimrio]]) estis kimra pentristo, kiu specialiĝis pri [[Pejzaĝismo|pejzaĝa arto]] kaj laboris en Britio kaj Italio. Kune kun George Lambert, li estas agnoskita kiel pioniro en brita pejzaĝa arto pro si mem <ref>{{cite book|author=Steven J. Gores|title=Psychosocial Spaces: Verbal and Visual Readings of British Culture, 1750–1820|url=https://books.google.com/books?id=F5y-MzsfzDQC&pg=PA37|access-date=14 June 2013|year=2000|publisher=Wayne State University Press|isbn=978-0-8143-2663-3|page=37}}</ref><ref>Davies, Jenkins et al. (2008) p. 966.</ref> kaj estis priskribita en la ''Enciklopedio de Kimrujo'' de la Kimra Akademio kiel la "plej eminenta pentristo, kiun Kimrio iam produktis, kaj la unua, kiu aprezis la estetikajn eblecojn de sia lando". <ref>Davies, Jenkins et al. (2008) p.965</ref> En decembro 1768, Wilson fariĝis unu el la fondintoj de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio]]. [[Dosiero:Miss_Catherine_Jones_of_Colomendy,_near_Mold_-_Richard_Wilson.jpg|eta|''Fraŭlino Catherine Jones de Colomendy, proksime de Mold'', kuzino de Wilson (ĉ. 1740)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="200"> Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Inner_Temple_after_the_Fire_of_4_January_1737_-_N02984_-_National_Gallery.jpg|''The Inner Temple after the Fire of 4 January 1737'' (1737) Dosiero:Westminster_Bridge_1774.jpg|''Westminster Bridge under Construction'' (1744) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Cock_Tavern,_Cheam,_Surrey_-_N03136_-_National_Gallery.jpg|''The Cock Tavern at Cheam'' (1745), Tate Britain Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Dover_Castle_-_NMW_A_66_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Dover Castle'' (1747), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Flora_Macdonald_-_NPG_5848_-_National_Portrait_Gallery.jpg|''Portrait of Flora MacDonald'' (1747), [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery London]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Lake_Avernus_with_a_Sarcophagus_-_NMW_A_5191_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Lake Avernus with a Sarcophagus'' (c. 1750), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Rome_from_the_Ponte_Molle_-_NMW_A_70_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Rome from the Ponte Molle'' (1754), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_-_St_Peters_and_the_Vatican_from_the_Janiculum,_Rome_-_Google_Art_Project.jpg|''St Peters and the Vatican from the Janiculum, Rome'' (1757) Dosiero:Richard_Wilson_002.jpg|''Croome Court, Worcestershire'' (1758) Dosiero:Richard_Wilson_-_Wilton_House_from_the_Southeast_-_Google_Art_Project.jpg|''Wilton House from the Southeast'' (1759) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Lake_Avernus_and_the_Island_of_Capri_-_N00304_-_National_Gallery.jpg|''Lake Avernus and the Island of Capri'' (1760), Tate Britain Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_View_on_the_River_Dee,_near_Eaton,_Cheshire_-_486256_-_National_Trust.jpg|''View on the River Dee'' (1760), [[National Trust|National Trust UK]] Dosiero:Richard_Wilson_-_View_of_Syon_House_across_the_Thames_near_Kew_Gardens_-_WGA25773.jpg|''Syon House from Richmond Gardens'' (1761) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Valley_of_the_Dee,_with_Chester_in_the_Distance_-_NG6197_-_National_Gallery.jpg|''The Valley of the Dee, with Chester in the Distance'' (1761), [[Nacia Galerio (Londono)|National Gallery London]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Holt_Bridge_on_the_River_Dee_-_NG6196_-_National_Gallery.jpg|''Holt Bridge on the River Dee'' (1761) Dosiero:Richard_Wilson_-_Kew_Gardens-_The_Pagoda_and_Bridge_-_Google_Art_Project.jpg|''Kew Gardens: The Pagoda and Bridge'' (1762) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Thames_near_Marble_Hill,_Twickenham_-_N04874_-_National_Gallery.jpg|''The Thames near Marble Hill, Twickenham'' (1762), Tate Britain Dosiero:Wilson-avernus.jpg|''[[Averno|Lake Avernus]] I'' ({{Ĉirkaŭ|1765}}), [[Nacia Galerio de Viktorio|National Gallery of Victoria]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Hadrian's_Villa_-_N00302_-_National_Gallery.jpg|''Hadrian's Villa'' (1765) Dosiero:Richard_Wilson_-_Summer_Evening_(Caernarvon_Castle)_-_Google_Art_Project.jpg|''Caernarvon Castle'' (1765) Dosiero:Diana_and_Callisto_(Wilson).png|''Diana and Callisto'' (1765) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Pembroke_Town_and_Castle_-_NMW_A_64_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Pembroke Town and Castle'' (1765), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_View_in_Windsor_Great_Park_-_NMW_A_71_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''View in Windsor Great Park'' (1765), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_-_Snowdon_from_Llyn_Nantlle_-_Google_Art_Project.jpg|''Snowdon from Llyn Nantlle '' (1766) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Ceyx_and_Alcyone_-_NMW_A_65_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Ceyx and Alcyone'' (1768), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Cicero_and_his_two_Friends,_Atticus_and_Quintus,_at_his_Villa_at_Arpinum_-_WA2007.155_-_Ashmolean_Museum.jpg|''Cicero and his two Friends, Atticus and Quintus, at his Villa at Arpinum'' (1769-70), [[Muzeo Ashmolean|Ashmolean Museum]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_On_Hounslow_Heath_-_N04458_-_National_Gallery.jpg|''On Hounslow Heath'' (1770) Dosiero:Richard_Wilson_-_Meleager_and_Atalanta_-_Google_Art_Project.jpg|''Meleager and Atalanta'' (1770) Dosiero:Richard_Wilson_-_Dinas_Bran_from_Llangollen_-_Google_Art_Project.jpg|''Dinas Bran from Llangollen'' (1771) Dosiero:Richard_Wilson_-_View_near_Wynnstay,_the_Seat_of_Sir_Watkin_Williams-Wynn,_BT._-_Google_Art_Project.jpg|''View near Wynnstay'' (1771) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Falls_of_Niagara_-_OP96_-_Wolverhampton_Art_Gallery.jpg|''Falls of Niagara'' (1774), Wolverhampton Art Gallery Dosiero:Richard_Wilson_-_Llyn-y-Cau,_Cader_Idris_-_Google_Art_Project.jpg|''Llyn-y-Cau, Cader Idris'' (1774) Dosiero:Richard_Wilson_-_A_View_of_the_Tiber_with_Rome_in_the_Distance_-_Google_Art_Project.jpg|''A View of the Tiber with Rome in the Distance'' (1775) Dosiero:Richard_Wilson_-_View_of_the_Wilderness_in_St._James's_Park_-_Google_Art_Project.jpg|''View of the Wilderness in St. James's Park'' (c.1775) </gallery> * [https://www.google.com/culturalinstitute/entity/%2Fm%2F014358?projectId=art-project Works by Richard Wilson]  sur [[Google Arts & Culture|Google Art Project]] (50 verkoj) * [http://www.artcyclopedia.com/artists/wilson_richard.html Works by Richard Wilson] sur ArtCyclopedia * [http://www.visual-arts-cork.com/famous-artists/richard-wilson.htm Richard Wilson] entry in the Encyclopedia of Irish and World Art * [https://www.nytimes.com/2010/06/05/arts/05iht-melik5.html?ref=arts The Mystery of the British Landscape Master, The New York Times, 4 June 2010] * Museo virtuale della città di Tivoli [http://www.tibursuperbum.it/ita/museo/index.htm Tivoli - Opere pittoriche su Tivoli] * [https://www.paul-mellon-centre.ac.uk/archives-and-library/archive-collections/w-g-constable W.G. Constable archive] [[Kategorio:Kimraj pentristoj]] sqf5hjfxjt565tcdhhd7jqjkx7gl8el 9413818 9413817 2026-06-26T08:50:31Z Sj1mor 12103 9413818 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Richard WILSON''' (naskiĝis ĉirkaŭ 1713 en Penegoes, Montgomeryshire, [[Kimrio]] – mortis la 15-an de majo 1782 en Colomendy Hall, Loggerheads, [[Denbighshire]], [[Kimrio]]) estis kimra pentristo, kiu specialiĝis pri [[Pejzaĝismo|pejzaĝa arto]] kaj laboris en Britio kaj Italio. Kune kun George Lambert, li estas agnoskita kiel pioniro en brita pejzaĝa arto pro si mem <ref>{{cite book|author=Steven J. Gores|title=Psychosocial Spaces: Verbal and Visual Readings of British Culture, 1750–1820|url=https://books.google.com/books?id=F5y-MzsfzDQC&pg=PA37|access-date=14 June 2013|year=2000|publisher=Wayne State University Press|isbn=978-0-8143-2663-3|page=37}}</ref><ref>Davies, Jenkins et al. (2008) p. 966.</ref> kaj estis priskribita en la ''Enciklopedio de Kimrujo'' de la Kimra Akademio kiel la "plej eminenta pentristo, kiun Kimrio iam produktis, kaj la unua, kiu aprezis la estetikajn eblecojn de sia lando". <ref>Davies, Jenkins et al. (2008) p.965</ref> En decembro 1768, Wilson fariĝis unu el la fondintoj de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio]]. [[Dosiero:Miss_Catherine_Jones_of_Colomendy,_near_Mold_-_Richard_Wilson.jpg|eta|''Fraŭlino Catherine Jones de Colomendy, proksime de Mold'', kuzino de Wilson (ĉ. 1740)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="200"> Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Inner_Temple_after_the_Fire_of_4_January_1737_-_N02984_-_National_Gallery.jpg|''The Inner Temple after the Fire of 4 January 1737'' (1737) Dosiero:Westminster_Bridge_1774.jpg|''Westminster Bridge under Construction'' (1744) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Cock_Tavern,_Cheam,_Surrey_-_N03136_-_National_Gallery.jpg|''The Cock Tavern at Cheam'' (1745), Tate Britain Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Dover_Castle_-_NMW_A_66_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Dover Castle'' (1747), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Flora_Macdonald_-_NPG_5848_-_National_Portrait_Gallery.jpg|''Portrait of Flora MacDonald'' (1747), [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery London]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Lake_Avernus_with_a_Sarcophagus_-_NMW_A_5191_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Lake Avernus with a Sarcophagus'' (c. 1750), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Rome_from_the_Ponte_Molle_-_NMW_A_70_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Rome from the Ponte Molle'' (1754), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_-_St_Peters_and_the_Vatican_from_the_Janiculum,_Rome_-_Google_Art_Project.jpg|''St Peters and the Vatican from the Janiculum, Rome'' (1757) Dosiero:Richard_Wilson_002.jpg|''Croome Court, Worcestershire'' (1758) Dosiero:Richard_Wilson_-_Wilton_House_from_the_Southeast_-_Google_Art_Project.jpg|''Wilton House from the Southeast'' (1759) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Lake_Avernus_and_the_Island_of_Capri_-_N00304_-_National_Gallery.jpg|''Lake Avernus and the Island of Capri'' (1760), Tate Britain Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_View_on_the_River_Dee,_near_Eaton,_Cheshire_-_486256_-_National_Trust.jpg|''View on the River Dee'' (1760), [[National Trust|National Trust UK]] Dosiero:Richard_Wilson_-_View_of_Syon_House_across_the_Thames_near_Kew_Gardens_-_WGA25773.jpg|''Syon House from Richmond Gardens'' (1761) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Valley_of_the_Dee,_with_Chester_in_the_Distance_-_NG6197_-_National_Gallery.jpg|''The Valley of the Dee, with Chester in the Distance'' (1761), [[Nacia Galerio (Londono)|National Gallery London]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Holt_Bridge_on_the_River_Dee_-_NG6196_-_National_Gallery.jpg|''Holt Bridge on the River Dee'' (1761) Dosiero:Richard_Wilson_-_Kew_Gardens-_The_Pagoda_and_Bridge_-_Google_Art_Project.jpg|''Kew Gardens: The Pagoda and Bridge'' (1762) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Thames_near_Marble_Hill,_Twickenham_-_N04874_-_National_Gallery.jpg|''The Thames near Marble Hill, Twickenham'' (1762), Tate Britain Dosiero:Wilson-avernus.jpg|''[[Averno|Lake Avernus]] I'' ({{Ĉirkaŭ|1765}}), [[Nacia Galerio de Viktorio|National Gallery of Victoria]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Hadrian's_Villa_-_N00302_-_National_Gallery.jpg|''Hadrian's Villa'' (1765) Dosiero:Richard_Wilson_-_Summer_Evening_(Caernarvon_Castle)_-_Google_Art_Project.jpg|''Caernarvon Castle'' (1765) Dosiero:Diana_and_Callisto_(Wilson).png|''Diana and Callisto'' (1765) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Pembroke_Town_and_Castle_-_NMW_A_64_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Pembroke Town and Castle'' (1765), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_View_in_Windsor_Great_Park_-_NMW_A_71_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''View in Windsor Great Park'' (1765), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_-_Snowdon_from_Llyn_Nantlle_-_Google_Art_Project.jpg|''Snowdon from Llyn Nantlle '' (1766) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Ceyx_and_Alcyone_-_NMW_A_65_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Ceyx and Alcyone'' (1768), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Cicero_and_his_two_Friends,_Atticus_and_Quintus,_at_his_Villa_at_Arpinum_-_WA2007.155_-_Ashmolean_Museum.jpg|''Cicero and his two Friends, Atticus and Quintus, at his Villa at Arpinum'' (1769-70), [[Muzeo Ashmolean|Ashmolean Museum]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_On_Hounslow_Heath_-_N04458_-_National_Gallery.jpg|''On Hounslow Heath'' (1770) Dosiero:Richard_Wilson_-_Meleager_and_Atalanta_-_Google_Art_Project.jpg|''Meleager and Atalanta'' (1770) Dosiero:Richard_Wilson_-_Dinas_Bran_from_Llangollen_-_Google_Art_Project.jpg|''Dinas Bran from Llangollen'' (1771) Dosiero:Richard_Wilson_-_View_near_Wynnstay,_the_Seat_of_Sir_Watkin_Williams-Wynn,_BT._-_Google_Art_Project.jpg|''View near Wynnstay'' (1771) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Falls_of_Niagara_-_OP96_-_Wolverhampton_Art_Gallery.jpg|''Falls of Niagara'' (1774), Wolverhampton Art Gallery Dosiero:Richard_Wilson_-_Llyn-y-Cau,_Cader_Idris_-_Google_Art_Project.jpg|''Llyn-y-Cau, Cader Idris'' (1774) Dosiero:Richard_Wilson_-_A_View_of_the_Tiber_with_Rome_in_the_Distance_-_Google_Art_Project.jpg|''A View of the Tiber with Rome in the Distance'' (1775) Dosiero:Richard_Wilson_-_View_of_the_Wilderness_in_St._James's_Park_-_Google_Art_Project.jpg|''View of the Wilderness in St. James's Park'' (c.1775) </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.google.com/culturalinstitute/entity/%2Fm%2F014358?projectId=art-project Works by Richard Wilson]  sur [[Google Arts & Culture|Google Art Project]] (50 verkoj) * [http://www.artcyclopedia.com/artists/wilson_richard.html Works by Richard Wilson] sur ArtCyclopedia * [http://www.visual-arts-cork.com/famous-artists/richard-wilson.htm Richard Wilson] entry in the Encyclopedia of Irish and World Art * [https://www.nytimes.com/2010/06/05/arts/05iht-melik5.html?ref=arts The Mystery of the British Landscape Master, The New York Times, 4 June 2010] * Museo virtuale della città di Tivoli [http://www.tibursuperbum.it/ita/museo/index.htm Tivoli - Opere pittoriche su Tivoli] * [https://www.paul-mellon-centre.ac.uk/archives-and-library/archive-collections/w-g-constable W.G. Constable archive] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wilson, Richard}} [[Kategorio:Kimraj pentristoj]] mwzxbqnmn5rivvgo5h5sftl27e97ymf 9413819 9413818 2026-06-26T08:50:43Z Sj1mor 12103 /* Galerio */ 9413819 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Richard WILSON''' (naskiĝis ĉirkaŭ 1713 en Penegoes, Montgomeryshire, [[Kimrio]] – mortis la 15-an de majo 1782 en Colomendy Hall, Loggerheads, [[Denbighshire]], [[Kimrio]]) estis kimra pentristo, kiu specialiĝis pri [[Pejzaĝismo|pejzaĝa arto]] kaj laboris en Britio kaj Italio. Kune kun George Lambert, li estas agnoskita kiel pioniro en brita pejzaĝa arto pro si mem <ref>{{cite book|author=Steven J. Gores|title=Psychosocial Spaces: Verbal and Visual Readings of British Culture, 1750–1820|url=https://books.google.com/books?id=F5y-MzsfzDQC&pg=PA37|access-date=14 June 2013|year=2000|publisher=Wayne State University Press|isbn=978-0-8143-2663-3|page=37}}</ref><ref>Davies, Jenkins et al. (2008) p. 966.</ref> kaj estis priskribita en la ''Enciklopedio de Kimrujo'' de la Kimra Akademio kiel la "plej eminenta pentristo, kiun Kimrio iam produktis, kaj la unua, kiu aprezis la estetikajn eblecojn de sia lando". <ref>Davies, Jenkins et al. (2008) p.965</ref> En decembro 1768, Wilson fariĝis unu el la fondintoj de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio]]. [[Dosiero:Miss_Catherine_Jones_of_Colomendy,_near_Mold_-_Richard_Wilson.jpg|eta|''Fraŭlino Catherine Jones de Colomendy, proksime de Mold'', kuzino de Wilson (ĉ. 1740)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Inner_Temple_after_the_Fire_of_4_January_1737_-_N02984_-_National_Gallery.jpg|''The Inner Temple after the Fire of 4 January 1737'' (1737) Dosiero:Westminster_Bridge_1774.jpg|''Westminster Bridge under Construction'' (1744) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Cock_Tavern,_Cheam,_Surrey_-_N03136_-_National_Gallery.jpg|''The Cock Tavern at Cheam'' (1745), Tate Britain Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Dover_Castle_-_NMW_A_66_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Dover Castle'' (1747), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Flora_Macdonald_-_NPG_5848_-_National_Portrait_Gallery.jpg|''Portrait of Flora MacDonald'' (1747), [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery London]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Lake_Avernus_with_a_Sarcophagus_-_NMW_A_5191_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Lake Avernus with a Sarcophagus'' (c. 1750), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Rome_from_the_Ponte_Molle_-_NMW_A_70_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Rome from the Ponte Molle'' (1754), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_-_St_Peters_and_the_Vatican_from_the_Janiculum,_Rome_-_Google_Art_Project.jpg|''St Peters and the Vatican from the Janiculum, Rome'' (1757) Dosiero:Richard_Wilson_002.jpg|''Croome Court, Worcestershire'' (1758) Dosiero:Richard_Wilson_-_Wilton_House_from_the_Southeast_-_Google_Art_Project.jpg|''Wilton House from the Southeast'' (1759) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Lake_Avernus_and_the_Island_of_Capri_-_N00304_-_National_Gallery.jpg|''Lake Avernus and the Island of Capri'' (1760), Tate Britain Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_View_on_the_River_Dee,_near_Eaton,_Cheshire_-_486256_-_National_Trust.jpg|''View on the River Dee'' (1760), [[National Trust|National Trust UK]] Dosiero:Richard_Wilson_-_View_of_Syon_House_across_the_Thames_near_Kew_Gardens_-_WGA25773.jpg|''Syon House from Richmond Gardens'' (1761) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Valley_of_the_Dee,_with_Chester_in_the_Distance_-_NG6197_-_National_Gallery.jpg|''The Valley of the Dee, with Chester in the Distance'' (1761), [[Nacia Galerio (Londono)|National Gallery London]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Holt_Bridge_on_the_River_Dee_-_NG6196_-_National_Gallery.jpg|''Holt Bridge on the River Dee'' (1761) Dosiero:Richard_Wilson_-_Kew_Gardens-_The_Pagoda_and_Bridge_-_Google_Art_Project.jpg|''Kew Gardens: The Pagoda and Bridge'' (1762) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Thames_near_Marble_Hill,_Twickenham_-_N04874_-_National_Gallery.jpg|''The Thames near Marble Hill, Twickenham'' (1762), Tate Britain Dosiero:Wilson-avernus.jpg|''[[Averno|Lake Avernus]] I'' ({{Ĉirkaŭ|1765}}), [[Nacia Galerio de Viktorio|National Gallery of Victoria]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Hadrian's_Villa_-_N00302_-_National_Gallery.jpg|''Hadrian's Villa'' (1765) Dosiero:Richard_Wilson_-_Summer_Evening_(Caernarvon_Castle)_-_Google_Art_Project.jpg|''Caernarvon Castle'' (1765) Dosiero:Diana_and_Callisto_(Wilson).png|''Diana and Callisto'' (1765) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Pembroke_Town_and_Castle_-_NMW_A_64_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Pembroke Town and Castle'' (1765), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_View_in_Windsor_Great_Park_-_NMW_A_71_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''View in Windsor Great Park'' (1765), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_-_Snowdon_from_Llyn_Nantlle_-_Google_Art_Project.jpg|''Snowdon from Llyn Nantlle '' (1766) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Ceyx_and_Alcyone_-_NMW_A_65_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Ceyx and Alcyone'' (1768), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Cicero_and_his_two_Friends,_Atticus_and_Quintus,_at_his_Villa_at_Arpinum_-_WA2007.155_-_Ashmolean_Museum.jpg|''Cicero and his two Friends, Atticus and Quintus, at his Villa at Arpinum'' (1769-70), [[Muzeo Ashmolean|Ashmolean Museum]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_On_Hounslow_Heath_-_N04458_-_National_Gallery.jpg|''On Hounslow Heath'' (1770) Dosiero:Richard_Wilson_-_Meleager_and_Atalanta_-_Google_Art_Project.jpg|''Meleager and Atalanta'' (1770) Dosiero:Richard_Wilson_-_Dinas_Bran_from_Llangollen_-_Google_Art_Project.jpg|''Dinas Bran from Llangollen'' (1771) Dosiero:Richard_Wilson_-_View_near_Wynnstay,_the_Seat_of_Sir_Watkin_Williams-Wynn,_BT._-_Google_Art_Project.jpg|''View near Wynnstay'' (1771) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Falls_of_Niagara_-_OP96_-_Wolverhampton_Art_Gallery.jpg|''Falls of Niagara'' (1774), Wolverhampton Art Gallery Dosiero:Richard_Wilson_-_Llyn-y-Cau,_Cader_Idris_-_Google_Art_Project.jpg|''Llyn-y-Cau, Cader Idris'' (1774) Dosiero:Richard_Wilson_-_A_View_of_the_Tiber_with_Rome_in_the_Distance_-_Google_Art_Project.jpg|''A View of the Tiber with Rome in the Distance'' (1775) Dosiero:Richard_Wilson_-_View_of_the_Wilderness_in_St._James's_Park_-_Google_Art_Project.jpg|''View of the Wilderness in St. James's Park'' (c.1775) </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.google.com/culturalinstitute/entity/%2Fm%2F014358?projectId=art-project Works by Richard Wilson]  sur [[Google Arts & Culture|Google Art Project]] (50 verkoj) * [http://www.artcyclopedia.com/artists/wilson_richard.html Works by Richard Wilson] sur ArtCyclopedia * [http://www.visual-arts-cork.com/famous-artists/richard-wilson.htm Richard Wilson] entry in the Encyclopedia of Irish and World Art * [https://www.nytimes.com/2010/06/05/arts/05iht-melik5.html?ref=arts The Mystery of the British Landscape Master, The New York Times, 4 June 2010] * Museo virtuale della città di Tivoli [http://www.tibursuperbum.it/ita/museo/index.htm Tivoli - Opere pittoriche su Tivoli] * [https://www.paul-mellon-centre.ac.uk/archives-and-library/archive-collections/w-g-constable W.G. Constable archive] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wilson, Richard}} [[Kategorio:Kimraj pentristoj]] 899jjzv56dnitqp8q04ds861nmfrjsc 9413820 9413819 2026-06-26T08:51:12Z Sj1mor 12103 /* Galerio */ 9413820 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Richard WILSON''' (naskiĝis ĉirkaŭ 1713 en Penegoes, Montgomeryshire, [[Kimrio]] – mortis la 15-an de majo 1782 en Colomendy Hall, Loggerheads, [[Denbighshire]], [[Kimrio]]) estis kimra pentristo, kiu specialiĝis pri [[Pejzaĝismo|pejzaĝa arto]] kaj laboris en Britio kaj Italio. Kune kun George Lambert, li estas agnoskita kiel pioniro en brita pejzaĝa arto pro si mem <ref>{{cite book|author=Steven J. Gores|title=Psychosocial Spaces: Verbal and Visual Readings of British Culture, 1750–1820|url=https://books.google.com/books?id=F5y-MzsfzDQC&pg=PA37|access-date=14 June 2013|year=2000|publisher=Wayne State University Press|isbn=978-0-8143-2663-3|page=37}}</ref><ref>Davies, Jenkins et al. (2008) p. 966.</ref> kaj estis priskribita en la ''Enciklopedio de Kimrujo'' de la Kimra Akademio kiel la "plej eminenta pentristo, kiun Kimrio iam produktis, kaj la unua, kiu aprezis la estetikajn eblecojn de sia lando". <ref>Davies, Jenkins et al. (2008) p.965</ref> En decembro 1768, Wilson fariĝis unu el la fondintoj de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio]]. [[Dosiero:Miss_Catherine_Jones_of_Colomendy,_near_Mold_-_Richard_Wilson.jpg|eta|''Fraŭlino Catherine Jones de Colomendy, proksime de Mold'', kuzino de Wilson (ĉ. 1740)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="125"> Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Inner_Temple_after_the_Fire_of_4_January_1737_-_N02984_-_National_Gallery.jpg|''The Inner Temple after the Fire of 4 January 1737'' (1737) Dosiero:Westminster_Bridge_1774.jpg|''Westminster Bridge under Construction'' (1744) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Cock_Tavern,_Cheam,_Surrey_-_N03136_-_National_Gallery.jpg|''The Cock Tavern at Cheam'' (1745), Tate Britain Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Dover_Castle_-_NMW_A_66_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Dover Castle'' (1747), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Flora_Macdonald_-_NPG_5848_-_National_Portrait_Gallery.jpg|''Portrait of Flora MacDonald'' (1747), [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery London]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Lake_Avernus_with_a_Sarcophagus_-_NMW_A_5191_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Lake Avernus with a Sarcophagus'' (c. 1750), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Rome_from_the_Ponte_Molle_-_NMW_A_70_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Rome from the Ponte Molle'' (1754), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_-_St_Peters_and_the_Vatican_from_the_Janiculum,_Rome_-_Google_Art_Project.jpg|''St Peters and the Vatican from the Janiculum, Rome'' (1757) Dosiero:Richard_Wilson_002.jpg|''Croome Court, Worcestershire'' (1758) Dosiero:Richard_Wilson_-_Wilton_House_from_the_Southeast_-_Google_Art_Project.jpg|''Wilton House from the Southeast'' (1759) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Lake_Avernus_and_the_Island_of_Capri_-_N00304_-_National_Gallery.jpg|''Lake Avernus and the Island of Capri'' (1760), Tate Britain Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_View_on_the_River_Dee,_near_Eaton,_Cheshire_-_486256_-_National_Trust.jpg|''View on the River Dee'' (1760), [[National Trust|National Trust UK]] Dosiero:Richard_Wilson_-_View_of_Syon_House_across_the_Thames_near_Kew_Gardens_-_WGA25773.jpg|''Syon House from Richmond Gardens'' (1761) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Valley_of_the_Dee,_with_Chester_in_the_Distance_-_NG6197_-_National_Gallery.jpg|''The Valley of the Dee, with Chester in the Distance'' (1761), [[Nacia Galerio (Londono)|National Gallery London]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Holt_Bridge_on_the_River_Dee_-_NG6196_-_National_Gallery.jpg|''Holt Bridge on the River Dee'' (1761) Dosiero:Richard_Wilson_-_Kew_Gardens-_The_Pagoda_and_Bridge_-_Google_Art_Project.jpg|''Kew Gardens: The Pagoda and Bridge'' (1762) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Thames_near_Marble_Hill,_Twickenham_-_N04874_-_National_Gallery.jpg|''The Thames near Marble Hill, Twickenham'' (1762), Tate Britain Dosiero:Wilson-avernus.jpg|''[[Averno|Lake Avernus]] I'' ({{Ĉirkaŭ|1765}}), [[Nacia Galerio de Viktorio|National Gallery of Victoria]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Hadrian's_Villa_-_N00302_-_National_Gallery.jpg|''Hadrian's Villa'' (1765) Dosiero:Richard_Wilson_-_Summer_Evening_(Caernarvon_Castle)_-_Google_Art_Project.jpg|''Caernarvon Castle'' (1765) Dosiero:Diana_and_Callisto_(Wilson).png|''Diana and Callisto'' (1765) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Pembroke_Town_and_Castle_-_NMW_A_64_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Pembroke Town and Castle'' (1765), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_View_in_Windsor_Great_Park_-_NMW_A_71_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''View in Windsor Great Park'' (1765), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_-_Snowdon_from_Llyn_Nantlle_-_Google_Art_Project.jpg|''Snowdon from Llyn Nantlle '' (1766) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Ceyx_and_Alcyone_-_NMW_A_65_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Ceyx and Alcyone'' (1768), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Cicero_and_his_two_Friends,_Atticus_and_Quintus,_at_his_Villa_at_Arpinum_-_WA2007.155_-_Ashmolean_Museum.jpg|''Cicero and his two Friends, Atticus and Quintus, at his Villa at Arpinum'' (1769-70), [[Muzeo Ashmolean|Ashmolean Museum]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_On_Hounslow_Heath_-_N04458_-_National_Gallery.jpg|''On Hounslow Heath'' (1770) Dosiero:Richard_Wilson_-_Meleager_and_Atalanta_-_Google_Art_Project.jpg|''Meleager and Atalanta'' (1770) Dosiero:Richard_Wilson_-_Dinas_Bran_from_Llangollen_-_Google_Art_Project.jpg|''Dinas Bran from Llangollen'' (1771) Dosiero:Richard_Wilson_-_View_near_Wynnstay,_the_Seat_of_Sir_Watkin_Williams-Wynn,_BT._-_Google_Art_Project.jpg|''View near Wynnstay'' (1771) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Falls_of_Niagara_-_OP96_-_Wolverhampton_Art_Gallery.jpg|''Falls of Niagara'' (1774), Wolverhampton Art Gallery Dosiero:Richard_Wilson_-_Llyn-y-Cau,_Cader_Idris_-_Google_Art_Project.jpg|''Llyn-y-Cau, Cader Idris'' (1774) Dosiero:Richard_Wilson_-_A_View_of_the_Tiber_with_Rome_in_the_Distance_-_Google_Art_Project.jpg|''A View of the Tiber with Rome in the Distance'' (1775) Dosiero:Richard_Wilson_-_View_of_the_Wilderness_in_St._James's_Park_-_Google_Art_Project.jpg|''View of the Wilderness in St. James's Park'' (c.1775) </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.google.com/culturalinstitute/entity/%2Fm%2F014358?projectId=art-project Works by Richard Wilson]  sur [[Google Arts & Culture|Google Art Project]] (50 verkoj) * [http://www.artcyclopedia.com/artists/wilson_richard.html Works by Richard Wilson] sur ArtCyclopedia * [http://www.visual-arts-cork.com/famous-artists/richard-wilson.htm Richard Wilson] entry in the Encyclopedia of Irish and World Art * [https://www.nytimes.com/2010/06/05/arts/05iht-melik5.html?ref=arts The Mystery of the British Landscape Master, The New York Times, 4 June 2010] * Museo virtuale della città di Tivoli [http://www.tibursuperbum.it/ita/museo/index.htm Tivoli - Opere pittoriche su Tivoli] * [https://www.paul-mellon-centre.ac.uk/archives-and-library/archive-collections/w-g-constable W.G. Constable archive] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wilson, Richard}} [[Kategorio:Kimraj pentristoj]] rbm2xklueogmvi8oosg3a2gv91kvm1d 9413821 9413820 2026-06-26T08:54:15Z Sj1mor 12103 9413821 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Portreto de Richard Wilson<br> far [[Anton Raphael Mengs]] je 1752,<br> oleo sur tolo}} '''Richard WILSON''' (naskiĝis ĉirkaŭ 1713 en Penegoes, Montgomeryshire, [[Kimrio]] – mortis la 15-an de majo 1782 en Colomendy Hall, Loggerheads, [[Denbighshire]], [[Kimrio]]) estis kimra pentristo, kiu specialiĝis pri [[Pejzaĝismo|pejzaĝa arto]] kaj laboris en Britio kaj Italio. Kune kun George Lambert, li estas agnoskita kiel pioniro en brita pejzaĝa arto pro si mem <ref>{{cite book|author=Steven J. Gores|title=Psychosocial Spaces: Verbal and Visual Readings of British Culture, 1750–1820|url=https://books.google.com/books?id=F5y-MzsfzDQC&pg=PA37|access-date=14 June 2013|year=2000|publisher=Wayne State University Press|isbn=978-0-8143-2663-3|page=37}}</ref><ref>Davies, Jenkins et al. (2008) p. 966.</ref> kaj estis priskribita en la ''Enciklopedio de Kimrujo'' de la Kimra Akademio kiel la "plej eminenta pentristo, kiun Kimrio iam produktis, kaj la unua, kiu aprezis la estetikajn eblecojn de sia lando". <ref>Davies, Jenkins et al. (2008) p.965</ref> En decembro 1768, Wilson fariĝis unu el la fondintoj de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio]]. [[Dosiero:Miss_Catherine_Jones_of_Colomendy,_near_Mold_-_Richard_Wilson.jpg|eta|''Fraŭlino Catherine Jones de Colomendy, proksime de Mold'', kuzino de Wilson (ĉ. 1740)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="125"> Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Inner_Temple_after_the_Fire_of_4_January_1737_-_N02984_-_National_Gallery.jpg|''The Inner Temple after the Fire of 4 January 1737'' (1737) Dosiero:Westminster_Bridge_1774.jpg|''Westminster Bridge under Construction'' (1744) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Cock_Tavern,_Cheam,_Surrey_-_N03136_-_National_Gallery.jpg|''The Cock Tavern at Cheam'' (1745), Tate Britain Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Dover_Castle_-_NMW_A_66_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Dover Castle'' (1747), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Flora_Macdonald_-_NPG_5848_-_National_Portrait_Gallery.jpg|''Portrait of Flora MacDonald'' (1747), [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery London]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Lake_Avernus_with_a_Sarcophagus_-_NMW_A_5191_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Lake Avernus with a Sarcophagus'' (c. 1750), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Rome_from_the_Ponte_Molle_-_NMW_A_70_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Rome from the Ponte Molle'' (1754), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_-_St_Peters_and_the_Vatican_from_the_Janiculum,_Rome_-_Google_Art_Project.jpg|''St Peters and the Vatican from the Janiculum, Rome'' (1757) Dosiero:Richard_Wilson_002.jpg|''Croome Court, Worcestershire'' (1758) Dosiero:Richard_Wilson_-_Wilton_House_from_the_Southeast_-_Google_Art_Project.jpg|''Wilton House from the Southeast'' (1759) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Lake_Avernus_and_the_Island_of_Capri_-_N00304_-_National_Gallery.jpg|''Lake Avernus and the Island of Capri'' (1760), Tate Britain Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_View_on_the_River_Dee,_near_Eaton,_Cheshire_-_486256_-_National_Trust.jpg|''View on the River Dee'' (1760), [[National Trust|National Trust UK]] Dosiero:Richard_Wilson_-_View_of_Syon_House_across_the_Thames_near_Kew_Gardens_-_WGA25773.jpg|''Syon House from Richmond Gardens'' (1761) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Valley_of_the_Dee,_with_Chester_in_the_Distance_-_NG6197_-_National_Gallery.jpg|''The Valley of the Dee, with Chester in the Distance'' (1761), [[Nacia Galerio (Londono)|National Gallery London]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Holt_Bridge_on_the_River_Dee_-_NG6196_-_National_Gallery.jpg|''Holt Bridge on the River Dee'' (1761) Dosiero:Richard_Wilson_-_Kew_Gardens-_The_Pagoda_and_Bridge_-_Google_Art_Project.jpg|''Kew Gardens: The Pagoda and Bridge'' (1762) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Thames_near_Marble_Hill,_Twickenham_-_N04874_-_National_Gallery.jpg|''The Thames near Marble Hill, Twickenham'' (1762), Tate Britain Dosiero:Wilson-avernus.jpg|''[[Averno|Lake Avernus]] I'' ({{Ĉirkaŭ|1765}}), [[Nacia Galerio de Viktorio|National Gallery of Victoria]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Hadrian's_Villa_-_N00302_-_National_Gallery.jpg|''Hadrian's Villa'' (1765) Dosiero:Richard_Wilson_-_Summer_Evening_(Caernarvon_Castle)_-_Google_Art_Project.jpg|''Caernarvon Castle'' (1765) Dosiero:Diana_and_Callisto_(Wilson).png|''Diana and Callisto'' (1765) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Pembroke_Town_and_Castle_-_NMW_A_64_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Pembroke Town and Castle'' (1765), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_View_in_Windsor_Great_Park_-_NMW_A_71_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''View in Windsor Great Park'' (1765), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_-_Snowdon_from_Llyn_Nantlle_-_Google_Art_Project.jpg|''Snowdon from Llyn Nantlle '' (1766) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Ceyx_and_Alcyone_-_NMW_A_65_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Ceyx and Alcyone'' (1768), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Cicero_and_his_two_Friends,_Atticus_and_Quintus,_at_his_Villa_at_Arpinum_-_WA2007.155_-_Ashmolean_Museum.jpg|''Cicero and his two Friends, Atticus and Quintus, at his Villa at Arpinum'' (1769-70), [[Muzeo Ashmolean|Ashmolean Museum]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_On_Hounslow_Heath_-_N04458_-_National_Gallery.jpg|''On Hounslow Heath'' (1770) Dosiero:Richard_Wilson_-_Meleager_and_Atalanta_-_Google_Art_Project.jpg|''Meleager and Atalanta'' (1770) Dosiero:Richard_Wilson_-_Dinas_Bran_from_Llangollen_-_Google_Art_Project.jpg|''Dinas Bran from Llangollen'' (1771) Dosiero:Richard_Wilson_-_View_near_Wynnstay,_the_Seat_of_Sir_Watkin_Williams-Wynn,_BT._-_Google_Art_Project.jpg|''View near Wynnstay'' (1771) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Falls_of_Niagara_-_OP96_-_Wolverhampton_Art_Gallery.jpg|''Falls of Niagara'' (1774), Wolverhampton Art Gallery Dosiero:Richard_Wilson_-_Llyn-y-Cau,_Cader_Idris_-_Google_Art_Project.jpg|''Llyn-y-Cau, Cader Idris'' (1774) Dosiero:Richard_Wilson_-_A_View_of_the_Tiber_with_Rome_in_the_Distance_-_Google_Art_Project.jpg|''A View of the Tiber with Rome in the Distance'' (1775) Dosiero:Richard_Wilson_-_View_of_the_Wilderness_in_St._James's_Park_-_Google_Art_Project.jpg|''View of the Wilderness in St. James's Park'' (c.1775) </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.google.com/culturalinstitute/entity/%2Fm%2F014358?projectId=art-project Works by Richard Wilson]  sur [[Google Arts & Culture|Google Art Project]] (50 verkoj) * [http://www.artcyclopedia.com/artists/wilson_richard.html Works by Richard Wilson] sur ArtCyclopedia * [http://www.visual-arts-cork.com/famous-artists/richard-wilson.htm Richard Wilson] entry in the Encyclopedia of Irish and World Art * [https://www.nytimes.com/2010/06/05/arts/05iht-melik5.html?ref=arts The Mystery of the British Landscape Master, The New York Times, 4 June 2010] * Museo virtuale della città di Tivoli [http://www.tibursuperbum.it/ita/museo/index.htm Tivoli - Opere pittoriche su Tivoli] * [https://www.paul-mellon-centre.ac.uk/archives-and-library/archive-collections/w-g-constable W.G. Constable archive] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wilson, Richard}} [[Kategorio:Kimraj pentristoj]] kwgi8s5iq8aaobyxf1o6jbvcwou8yaa 9413825 9413821 2026-06-26T08:57:28Z Sj1mor 12103 9413825 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Portreto de Richard Wilson<br> far [[Anton Raphael Mengs]] je 1752,<br> oleo sur tolo}} '''Richard WILSON''' (naskiĝis ĉirkaŭ 1713 en Penegoes, Montgomeryshire, [[Kimrio]] – mortis la 15-an de majo 1782 en Colomendy Hall, Loggerheads, [[Denbighshire]], [[Kimrio]]) estis kimra pentristo, kiu specialiĝis pri [[Pejzaĝismo|pejzaĝa arto]] kaj laboris en Britio kaj Italio. Kune kun George Lambert, li estas agnoskita kiel pioniro en brita pejzaĝa arto pro si mem <ref>{{cite book|author=Steven J. Gores|title=Psychosocial Spaces: Verbal and Visual Readings of British Culture, 1750–1820|url=https://books.google.com/books?id=F5y-MzsfzDQC&pg=PA37|access-date=14 June 2013|year=2000|publisher=Wayne State University Press|isbn=978-0-8143-2663-3|page=37}}</ref><ref>Davies, Jenkins et al. (2008) p. 966.</ref> kaj estis priskribita en la ''Enciklopedio de Kimrujo'' de la Kimra Akademio kiel la "plej eminenta pentristo, kiun Kimrio iam produktis, kaj la unua, kiu aprezis la estetikajn eblecojn de sia lando". <ref>Davies, Jenkins et al. (2008) p.965</ref> En decembro 1768, Wilson fariĝis unu el la fondintoj de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio]]. [[Dosiero:Miss_Catherine_Jones_of_Colomendy,_near_Mold_-_Richard_Wilson.jpg|eta|''Fraŭlino Catherine Jones de Colomendy, proksime de Mold'', kuzino de Wilson (ĉ. 1740)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="125"> Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Inner_Temple_after_the_Fire_of_4_January_1737_-_N02984_-_National_Gallery.jpg|''The Inner Temple after the Fire of 4 January 1737'' (1737) Dosiero:Westminster_Bridge_1774.jpg|''Westminster Bridge under Construction'' (1744) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Cock_Tavern,_Cheam,_Surrey_-_N03136_-_National_Gallery.jpg|''The Cock Tavern at Cheam'' (1745), Tate Britain Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Dover_Castle_-_NMW_A_66_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Dover Castle'' (1747), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Flora_Macdonald_-_NPG_5848_-_National_Portrait_Gallery.jpg|''Portrait of Flora MacDonald'' (1747), [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery London]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Lake_Avernus_with_a_Sarcophagus_-_NMW_A_5191_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Lake Avernus with a Sarcophagus'' (c. 1750), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Rome_from_the_Ponte_Molle_-_NMW_A_70_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Rome from the Ponte Molle'' (1754), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_-_St_Peters_and_the_Vatican_from_the_Janiculum,_Rome_-_Google_Art_Project.jpg|''St Peters and the Vatican from the Janiculum, Rome'' (1757) Dosiero:Richard_Wilson_002.jpg|''Croome Court, Worcestershire'' (1758) Dosiero:Richard_Wilson_-_Wilton_House_from_the_Southeast_-_Google_Art_Project.jpg|''Wilton House from the Southeast'' (1759) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Lake_Avernus_and_the_Island_of_Capri_-_N00304_-_National_Gallery.jpg|''Lake Avernus and the Island of Capri'' (1760), Tate Britain Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_View_on_the_River_Dee,_near_Eaton,_Cheshire_-_486256_-_National_Trust.jpg|''View on the River Dee'' (1760), [[National Trust|National Trust UK]] Dosiero:Richard_Wilson_-_View_of_Syon_House_across_the_Thames_near_Kew_Gardens_-_WGA25773.jpg|''Syon House from Richmond Gardens'' (1761) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Valley_of_the_Dee,_with_Chester_in_the_Distance_-_NG6197_-_National_Gallery.jpg|''The Valley of the Dee, with Chester in the Distance'' (1761), [[Nacia Galerio (Londono)|National Gallery London]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Holt_Bridge_on_the_River_Dee_-_NG6196_-_National_Gallery.jpg|''Holt Bridge on the River Dee'' (1761) Dosiero:Richard_Wilson_-_Kew_Gardens-_The_Pagoda_and_Bridge_-_Google_Art_Project.jpg|''Kew Gardens: The Pagoda and Bridge'' (1762) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Thames_near_Marble_Hill,_Twickenham_-_N04874_-_National_Gallery.jpg|''The Thames near Marble Hill, Twickenham'' (1762), Tate Britain Dosiero:Wilson-avernus.jpg|''[[Averno|Lake Avernus]] I'' ({{Ĉirkaŭ|1765}}), [[Nacia Galerio de Viktorio|National Gallery of Victoria]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Hadrian's_Villa_-_N00302_-_National_Gallery.jpg|''Hadrian's Villa'' (1765) Dosiero:Richard_Wilson_-_Summer_Evening_(Caernarvon_Castle)_-_Google_Art_Project.jpg|''Caernarvon Castle'' (1765) Dosiero:Diana_and_Callisto_(Wilson).png|''Diana and Callisto'' (1765) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Pembroke_Town_and_Castle_-_NMW_A_64_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Pembroke Town and Castle'' (1765), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_View_in_Windsor_Great_Park_-_NMW_A_71_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''View in Windsor Great Park'' (1765), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_-_Snowdon_from_Llyn_Nantlle_-_Google_Art_Project.jpg|''Snowdon from Llyn Nantlle '' (1766) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Ceyx_and_Alcyone_-_NMW_A_65_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Ceyx and Alcyone'' (1768), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Cicero_and_his_two_Friends,_Atticus_and_Quintus,_at_his_Villa_at_Arpinum_-_WA2007.155_-_Ashmolean_Museum.jpg|''Cicero and his two Friends, Atticus and Quintus, at his Villa at Arpinum'' (1769-70), [[Muzeo Ashmolean|Ashmolean Museum]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_On_Hounslow_Heath_-_N04458_-_National_Gallery.jpg|''On Hounslow Heath'' (1770) Dosiero:Richard_Wilson_-_Meleager_and_Atalanta_-_Google_Art_Project.jpg|''Meleager and Atalanta'' (1770) Dosiero:Richard_Wilson_-_Dinas_Bran_from_Llangollen_-_Google_Art_Project.jpg|''Dinas Bran from Llangollen'' (1771) Dosiero:Richard_Wilson_-_View_near_Wynnstay,_the_Seat_of_Sir_Watkin_Williams-Wynn,_BT._-_Google_Art_Project.jpg|''View near Wynnstay'' (1771) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Falls_of_Niagara_-_OP96_-_Wolverhampton_Art_Gallery.jpg|''Falls of Niagara'' (1774), Wolverhampton Art Gallery Dosiero:Richard_Wilson_-_Llyn-y-Cau,_Cader_Idris_-_Google_Art_Project.jpg|''Llyn-y-Cau, Cader Idris'' (1774) Dosiero:Richard_Wilson_-_A_View_of_the_Tiber_with_Rome_in_the_Distance_-_Google_Art_Project.jpg|''A View of the Tiber with Rome in the Distance'' (1775) Dosiero:Richard_Wilson_-_View_of_the_Wilderness_in_St._James's_Park_-_Google_Art_Project.jpg|''View of the Wilderness in St. James's Park'' (c.1775) </gallery> == Fontoj == * [[John Davies|Davies, John]], [[Nigel Jenkins]], Menna Baines kaj Peredur Lynch (Red.). ''La Enciklopedio de la Kimra Akademio de Kimrio'' (University of Wales Press, 2008). ISBN&#x20;[[Special:BookSources/978-0-7083-1953-6|<bdi>978-0-7083-1953-6</bdi>]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.google.com/culturalinstitute/entity/%2Fm%2F014358?projectId=art-project Works by Richard Wilson]  sur [[Google Arts & Culture|Google Art Project]] (50 verkoj) * [http://www.artcyclopedia.com/artists/wilson_richard.html Works by Richard Wilson] sur ArtCyclopedia * [http://www.visual-arts-cork.com/famous-artists/richard-wilson.htm Richard Wilson] entry in the Encyclopedia of Irish and World Art * [https://www.nytimes.com/2010/06/05/arts/05iht-melik5.html?ref=arts The Mystery of the British Landscape Master, The New York Times, 4 June 2010] * Museo virtuale della città di Tivoli [http://www.tibursuperbum.it/ita/museo/index.htm Tivoli - Opere pittoriche su Tivoli] * [https://www.paul-mellon-centre.ac.uk/archives-and-library/archive-collections/w-g-constable W.G. Constable archive] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wilson, Richard}} [[Kategorio:Kimraj pentristoj]] eklzljhedy5bpdii5x58sdqfetys6uq 9413827 9413825 2026-06-26T08:58:01Z Sj1mor 12103 /* Fontoj */ 9413827 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Portreto de Richard Wilson<br> far [[Anton Raphael Mengs]] je 1752,<br> oleo sur tolo}} '''Richard WILSON''' (naskiĝis ĉirkaŭ 1713 en Penegoes, Montgomeryshire, [[Kimrio]] – mortis la 15-an de majo 1782 en Colomendy Hall, Loggerheads, [[Denbighshire]], [[Kimrio]]) estis kimra pentristo, kiu specialiĝis pri [[Pejzaĝismo|pejzaĝa arto]] kaj laboris en Britio kaj Italio. Kune kun George Lambert, li estas agnoskita kiel pioniro en brita pejzaĝa arto pro si mem <ref>{{cite book|author=Steven J. Gores|title=Psychosocial Spaces: Verbal and Visual Readings of British Culture, 1750–1820|url=https://books.google.com/books?id=F5y-MzsfzDQC&pg=PA37|access-date=14 June 2013|year=2000|publisher=Wayne State University Press|isbn=978-0-8143-2663-3|page=37}}</ref><ref>Davies, Jenkins et al. (2008) p. 966.</ref> kaj estis priskribita en la ''Enciklopedio de Kimrujo'' de la Kimra Akademio kiel la "plej eminenta pentristo, kiun Kimrio iam produktis, kaj la unua, kiu aprezis la estetikajn eblecojn de sia lando". <ref>Davies, Jenkins et al. (2008) p.965</ref> En decembro 1768, Wilson fariĝis unu el la fondintoj de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio]]. [[Dosiero:Miss_Catherine_Jones_of_Colomendy,_near_Mold_-_Richard_Wilson.jpg|eta|''Fraŭlino Catherine Jones de Colomendy, proksime de Mold'', kuzino de Wilson (ĉ. 1740)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="125"> Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Inner_Temple_after_the_Fire_of_4_January_1737_-_N02984_-_National_Gallery.jpg|''The Inner Temple after the Fire of 4 January 1737'' (1737) Dosiero:Westminster_Bridge_1774.jpg|''Westminster Bridge under Construction'' (1744) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Cock_Tavern,_Cheam,_Surrey_-_N03136_-_National_Gallery.jpg|''The Cock Tavern at Cheam'' (1745), Tate Britain Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Dover_Castle_-_NMW_A_66_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Dover Castle'' (1747), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Flora_Macdonald_-_NPG_5848_-_National_Portrait_Gallery.jpg|''Portrait of Flora MacDonald'' (1747), [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery London]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Lake_Avernus_with_a_Sarcophagus_-_NMW_A_5191_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Lake Avernus with a Sarcophagus'' (c. 1750), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Rome_from_the_Ponte_Molle_-_NMW_A_70_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Rome from the Ponte Molle'' (1754), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_-_St_Peters_and_the_Vatican_from_the_Janiculum,_Rome_-_Google_Art_Project.jpg|''St Peters and the Vatican from the Janiculum, Rome'' (1757) Dosiero:Richard_Wilson_002.jpg|''Croome Court, Worcestershire'' (1758) Dosiero:Richard_Wilson_-_Wilton_House_from_the_Southeast_-_Google_Art_Project.jpg|''Wilton House from the Southeast'' (1759) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Lake_Avernus_and_the_Island_of_Capri_-_N00304_-_National_Gallery.jpg|''Lake Avernus and the Island of Capri'' (1760), Tate Britain Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_View_on_the_River_Dee,_near_Eaton,_Cheshire_-_486256_-_National_Trust.jpg|''View on the River Dee'' (1760), [[National Trust|National Trust UK]] Dosiero:Richard_Wilson_-_View_of_Syon_House_across_the_Thames_near_Kew_Gardens_-_WGA25773.jpg|''Syon House from Richmond Gardens'' (1761) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Valley_of_the_Dee,_with_Chester_in_the_Distance_-_NG6197_-_National_Gallery.jpg|''The Valley of the Dee, with Chester in the Distance'' (1761), [[Nacia Galerio (Londono)|National Gallery London]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Holt_Bridge_on_the_River_Dee_-_NG6196_-_National_Gallery.jpg|''Holt Bridge on the River Dee'' (1761) Dosiero:Richard_Wilson_-_Kew_Gardens-_The_Pagoda_and_Bridge_-_Google_Art_Project.jpg|''Kew Gardens: The Pagoda and Bridge'' (1762) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Thames_near_Marble_Hill,_Twickenham_-_N04874_-_National_Gallery.jpg|''The Thames near Marble Hill, Twickenham'' (1762), Tate Britain Dosiero:Wilson-avernus.jpg|''[[Averno|Lake Avernus]] I'' ({{Ĉirkaŭ|1765}}), [[Nacia Galerio de Viktorio|National Gallery of Victoria]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Hadrian's_Villa_-_N00302_-_National_Gallery.jpg|''Hadrian's Villa'' (1765) Dosiero:Richard_Wilson_-_Summer_Evening_(Caernarvon_Castle)_-_Google_Art_Project.jpg|''Caernarvon Castle'' (1765) Dosiero:Diana_and_Callisto_(Wilson).png|''Diana and Callisto'' (1765) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Pembroke_Town_and_Castle_-_NMW_A_64_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Pembroke Town and Castle'' (1765), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_View_in_Windsor_Great_Park_-_NMW_A_71_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''View in Windsor Great Park'' (1765), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_-_Snowdon_from_Llyn_Nantlle_-_Google_Art_Project.jpg|''Snowdon from Llyn Nantlle '' (1766) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Ceyx_and_Alcyone_-_NMW_A_65_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Ceyx and Alcyone'' (1768), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Cicero_and_his_two_Friends,_Atticus_and_Quintus,_at_his_Villa_at_Arpinum_-_WA2007.155_-_Ashmolean_Museum.jpg|''Cicero and his two Friends, Atticus and Quintus, at his Villa at Arpinum'' (1769-70), [[Muzeo Ashmolean|Ashmolean Museum]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_On_Hounslow_Heath_-_N04458_-_National_Gallery.jpg|''On Hounslow Heath'' (1770) Dosiero:Richard_Wilson_-_Meleager_and_Atalanta_-_Google_Art_Project.jpg|''Meleager and Atalanta'' (1770) Dosiero:Richard_Wilson_-_Dinas_Bran_from_Llangollen_-_Google_Art_Project.jpg|''Dinas Bran from Llangollen'' (1771) Dosiero:Richard_Wilson_-_View_near_Wynnstay,_the_Seat_of_Sir_Watkin_Williams-Wynn,_BT._-_Google_Art_Project.jpg|''View near Wynnstay'' (1771) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Falls_of_Niagara_-_OP96_-_Wolverhampton_Art_Gallery.jpg|''Falls of Niagara'' (1774), Wolverhampton Art Gallery Dosiero:Richard_Wilson_-_Llyn-y-Cau,_Cader_Idris_-_Google_Art_Project.jpg|''Llyn-y-Cau, Cader Idris'' (1774) Dosiero:Richard_Wilson_-_A_View_of_the_Tiber_with_Rome_in_the_Distance_-_Google_Art_Project.jpg|''A View of the Tiber with Rome in the Distance'' (1775) Dosiero:Richard_Wilson_-_View_of_the_Wilderness_in_St._James's_Park_-_Google_Art_Project.jpg|''View of the Wilderness in St. James's Park'' (c.1775) </gallery> == Fontoj == * Davies, John, Nigel Jenkins, Menna Baines kaj Peredur Lynch (Red.). ''La Enciklopedio de la Kimra Akademio de Kimrio'' (University of Wales Press, 2008). ISBN&#x20;[[Special:BookSources/978-0-7083-1953-6|<bdi>978-0-7083-1953-6</bdi>]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.google.com/culturalinstitute/entity/%2Fm%2F014358?projectId=art-project Works by Richard Wilson]  sur [[Google Arts & Culture|Google Art Project]] (50 verkoj) * [http://www.artcyclopedia.com/artists/wilson_richard.html Works by Richard Wilson] sur ArtCyclopedia * [http://www.visual-arts-cork.com/famous-artists/richard-wilson.htm Richard Wilson] entry in the Encyclopedia of Irish and World Art * [https://www.nytimes.com/2010/06/05/arts/05iht-melik5.html?ref=arts The Mystery of the British Landscape Master, The New York Times, 4 June 2010] * Museo virtuale della città di Tivoli [http://www.tibursuperbum.it/ita/museo/index.htm Tivoli - Opere pittoriche su Tivoli] * [https://www.paul-mellon-centre.ac.uk/archives-and-library/archive-collections/w-g-constable W.G. Constable archive] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wilson, Richard}} [[Kategorio:Kimraj pentristoj]] hceldg0h8opwqomui9izse6xa0rarzo 9413833 9413827 2026-06-26T09:08:39Z Sj1mor 12103 9413833 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Portreto de Richard Wilson<br> far [[Anton Raphael Mengs]] je 1752,<br> oleo sur tolo}} '''Richard WILSON''' (naskiĝis ĉirkaŭ 1713 en Penegoes, Montgomeryshire, [[Kimrio]] – mortis la 15-an de majo 1782 en Colomendy Hall, Loggerheads, [[Denbighshire]], [[Kimrio]]) estis kimra pentristo, kiu specialiĝis pri [[Pejzaĝismo|pejzaĝa arto]] kaj laboris en Britio kaj Italio. Kune kun George Lambert, li estas agnoskita kiel pioniro en brita pejzaĝa arto pro si mem <ref>{{cite book|author=Steven J. Gores|title=Psychosocial Spaces: Verbal and Visual Readings of British Culture, 1750–1820|url=https://books.google.com/books?id=F5y-MzsfzDQC&pg=PA37|access-date=14 June 2013|year=2000|publisher=Wayne State University Press|isbn=978-0-8143-2663-3|page=37}}</ref><ref>Davies, Jenkins et al. (2008) p. 966.</ref> kaj estis priskribita en la ''Enciklopedio de Kimrujo'' de la Kimra Akademio kiel la "plej eminenta pentristo, kiun Kimrio iam produktis, kaj la unua, kiu aprezis la estetikajn eblecojn de sia lando". <ref>Davies, Jenkins et al. (2008) p.965</ref> En decembro 1768, Wilson fariĝis unu el la fondintoj de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio]]. [[Dosiero:Miss_Catherine_Jones_of_Colomendy,_near_Mold_-_Richard_Wilson.jpg|eta|''Fraŭlino Catherine Jones de Colomendy, proksime de Mold'', kuzino de Wilson (ĉ. 1740)]] == Arta stilo == La fruaj verkoj de Wilson en Anglio povas esti dividitaj en portretadon kaj pejzaĝan pentradon.<ref name=":0">John T. Hayes : Richard Wilson. En: Britaj pentraĵoj de la deksesa ĝis deknaŭa jarcentoj . Nacia Galerio de Arto, Cambridge University Press, Vaŝingtono, 1992, <nowiki>ISBN 0-521-41066-5</nowiki> , p.  333–334 ( [https://www.nga.gov/content/dam/ngaweb/research/publications/pdfs/british-paintings-16th-19th-centuries.pdf nga.gov] [ PDF ]</ref> La stilo de la portretoj, kiujn Wilson kreis tiutempe, esence kopiis la stilon de la verkoj de la plej elstaraj portretistoj de Londono tiutempe, kiel ekzemple Thomas Hudson kaj Allan Ramsay.<ref>''Richard Wilson, 'Catherine Jones de Colomendy'.''&#x20;En: ''library.wales.'' Nacia Biblioteko de Kimrio&#x2C;&#x20;alirita la 24an de septembro 2022 (angle).</ref> La arthistoriisto John T. Hayes priskribas ilin kiel "iom rigidajn [...], severajn kaj glate modelitajn". La stilo de liaj fruaj pejzaĝaj pentraĵoj eble estis influita de la naturalismaj pentraĵoj de la angla pentristo George Lambert, same kiel de la komponaĵoj kaj urbopejzaĝoj de la nederlanda artisto [[Jacob van Ruisdael]].<ref name=":0" /> Principe, nederlanda pejzaĝa pentraĵo estas konsiderata arta modelo por la fruaj verkoj de Wilson, kaj la pentraĵoj de Canaletto ankaŭ estas diskutitaj kiel fonto de inspiro.<ref name=":1">Oliver Fairclough : Richard Wilson Revizitita . En: Transakcioj de la Honorinda Societo de Cymmrodorion . bando  22 . Honorinda Socio de Cymmrodorion, Londono 2016, p. 69 ( [https://www.cymmrodorion.org/wp-content/uploads/2017/07/04-Richard-Wilson-Revisited.pdf cymmrodorion.org] [ PDF ] ).</ref> Samtempe, ebla ligo kun la Akademio de St. Martin's Lane ankaŭ estas ebleco, ĉar la fruaj pejzaĝaj pentraĵoj de Wilson montras certajn karakterizaĵojn, kiuj estas tipaj por la membroj de ĉi tiu rondo de artistoj.<ref>''Richard Wilson.''&#x20;En: ''britishmuseum.org.'' Brita Muzeo&#x2C;&#x20;alirita la 6an de septembro 2022 (angle).</ref> En arthistorio, la dezajno de la pejzaĝaj pentraĵoj produktitaj tiutempe estas klasifikita kiel apartenanta al klasika topografia stilo,<ref name=":1" /> sed ili estis "freŝaj" kaj influitaj de la rokoka stilo, kiu aperis tiutempe.<ref name=":0" /> La stilo de Wilson karakteriziĝis aparte per elstara bildigo de la ĉielo, aero kaj lumo. Kiel unu el la malmultaj pentristoj de sia tempo, li portretis la diversajn efikojn de lumo kaj atmosfero je malsamaj horoj de la tago kaj sub malsamaj kondiĉoj kun relativa realismo kaj precizeco. La bildigo de la ĉielo estis aparte grava por Wilson mem, ĉar li konsideris ĝin esenca por peri la etoson kaj viglecon de la pejzaĝo. Li ĉefe uzis ultramaran por prezenti la "belan efikon de la aero." <ref name=":0" /> La pentristo John Constable skribis pri la bildigo de lumo en la pentraĵoj de Wilson, ke "la objektoj ŝajnas flosi en la sunbrilo."<ref>John Barrell : En Cardiff: Richard Wilson . En: London Review of Books . bando  36 , Nr. 18 , la 24-an de septembro 2014, ISSN 0260-9592 , p.   36–37 ( lrb.co.uk ).</ref> La bildigoj de Wilson pri siluetoj kaj la vasteco de la pejzaĝo direkte al la horizonto ankaŭ estas konsiderataj elstaraj. La arthistoriisto John T. Hayes priskribas la uzon de koloro fare de Wilson kiel "viglan kaj aŭdacan" kaj atestas lian "ĝojon labori kun pigmentoj." <ref name=":0" /> [[//de.wikipedia.org/wiki/Datei:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_View_of_the_River_Dee_near_Eaton_Hall,_Cheshire_-_20942_-_National_Trust.jpg|ligilo=https://de.wikipedia.org/wiki/Datei:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_View_of_the_River_Dee_near_Eaton_Hall,_Cheshire_-_20942_-_National_Trust.jpg|eta|Richard Wilson: ''La Rivero Dee apud Eaton Hall'', ĉ. 1760, oleo sur kanvaso, Tyntesfield ( Nacia Fido )]] En sia pli posta verkado, kreita en Anglio, Wilson komence daŭre pentris italajn pejzaĝojn, sed poste pli kaj pli aplikis sian stilon, evoluigitan en Romo, al britaj pejzaĝoj. Kiel unu el la malmultaj pentristoj de la 1760-aj jaroj, Wilson fidele reproduktis la veteron en siaj pentraĵoj, same kiel la fidelan bildigon el specifa perspektivo. La historiisto Oliver Fairclough tiel vidas en la malfruaj pentraĵoj de Wilson "identigeblan reprezentaĵon de specifaj lokoj", sed la pentraĵoj ankoraŭ aliĝas al la idealigitaj nocioj de klasika pejzaĝa pentrado.<ref>Oliver Fairclough : Richard Wilson Revizitita . En: Transakcioj de la Honorinda Societo de Cymmrodorion . bando  22 . Honorinda Socio de Cymmrodorion, Londono 2016, p. 70 ( cymmrodorion.org [ PDF ] ).</ref> Eĉ en la pli posta verkado de Wilson, fidela reprezentado devis esti malpli grava ol ĉi tiuj nocioj. Ju pli maljuna li fariĝis, des pli Wilson koncentriĝis pri pli malfermaj, atmosferaj pejzaĝoj; en siaj lastaj jaroj, li pentris preskaŭ ekskluzive bildojn kun simplaj, tamen pitoreskaj motivoj.<ref name=":0" /> Liaj pentraĵoj de pejzaĝoj kun aristokrataj kamparaj domoj el ĉi tiu periodo estas aparte rimarkindaj. Dum la plej multaj pejzaĝistoj de la tempo metis la bienon en la centron de tiaj pentraĵoj, Wilson nur inkluzivis ĝin ĉe la rando de la komponaĵo.<ref>Steven Morris: ''Richard Wilson, patro de brita pejzaĝpentraĵo, retrovita.'' En: ''theguardian.com.'' The Guardian , 3 julio 2014 &#x2C;&nbsp;alirita 6 septembro 2022 (anglalingve).</ref> La pejzaĝo tiel estis la fokuso, kun la bieno hazarde miksiĝanta.<ref name=":0" /> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="125"> Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Inner_Temple_after_the_Fire_of_4_January_1737_-_N02984_-_National_Gallery.jpg|''The Inner Temple after the Fire of 4 January 1737'' (1737) Dosiero:Westminster_Bridge_1774.jpg|''Westminster Bridge under Construction'' (1744) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Cock_Tavern,_Cheam,_Surrey_-_N03136_-_National_Gallery.jpg|''The Cock Tavern at Cheam'' (1745), Tate Britain Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Dover_Castle_-_NMW_A_66_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Dover Castle'' (1747), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Flora_Macdonald_-_NPG_5848_-_National_Portrait_Gallery.jpg|''Portrait of Flora MacDonald'' (1747), [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery London]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Lake_Avernus_with_a_Sarcophagus_-_NMW_A_5191_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Lake Avernus with a Sarcophagus'' (c. 1750), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Rome_from_the_Ponte_Molle_-_NMW_A_70_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Rome from the Ponte Molle'' (1754), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_-_St_Peters_and_the_Vatican_from_the_Janiculum,_Rome_-_Google_Art_Project.jpg|''St Peters and the Vatican from the Janiculum, Rome'' (1757) Dosiero:Richard_Wilson_002.jpg|''Croome Court, Worcestershire'' (1758) Dosiero:Richard_Wilson_-_Wilton_House_from_the_Southeast_-_Google_Art_Project.jpg|''Wilton House from the Southeast'' (1759) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Lake_Avernus_and_the_Island_of_Capri_-_N00304_-_National_Gallery.jpg|''Lake Avernus and the Island of Capri'' (1760), Tate Britain Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_View_on_the_River_Dee,_near_Eaton,_Cheshire_-_486256_-_National_Trust.jpg|''View on the River Dee'' (1760), [[National Trust|National Trust UK]] Dosiero:Richard_Wilson_-_View_of_Syon_House_across_the_Thames_near_Kew_Gardens_-_WGA25773.jpg|''Syon House from Richmond Gardens'' (1761) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Valley_of_the_Dee,_with_Chester_in_the_Distance_-_NG6197_-_National_Gallery.jpg|''The Valley of the Dee, with Chester in the Distance'' (1761), [[Nacia Galerio (Londono)|National Gallery London]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Holt_Bridge_on_the_River_Dee_-_NG6196_-_National_Gallery.jpg|''Holt Bridge on the River Dee'' (1761) Dosiero:Richard_Wilson_-_Kew_Gardens-_The_Pagoda_and_Bridge_-_Google_Art_Project.jpg|''Kew Gardens: The Pagoda and Bridge'' (1762) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Thames_near_Marble_Hill,_Twickenham_-_N04874_-_National_Gallery.jpg|''The Thames near Marble Hill, Twickenham'' (1762), Tate Britain Dosiero:Wilson-avernus.jpg|''[[Averno|Lake Avernus]] I'' ({{Ĉirkaŭ|1765}}), [[Nacia Galerio de Viktorio|National Gallery of Victoria]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Hadrian's_Villa_-_N00302_-_National_Gallery.jpg|''Hadrian's Villa'' (1765) Dosiero:Richard_Wilson_-_Summer_Evening_(Caernarvon_Castle)_-_Google_Art_Project.jpg|''Caernarvon Castle'' (1765) Dosiero:Diana_and_Callisto_(Wilson).png|''Diana and Callisto'' (1765) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Pembroke_Town_and_Castle_-_NMW_A_64_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Pembroke Town and Castle'' (1765), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_View_in_Windsor_Great_Park_-_NMW_A_71_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''View in Windsor Great Park'' (1765), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_-_Snowdon_from_Llyn_Nantlle_-_Google_Art_Project.jpg|''Snowdon from Llyn Nantlle '' (1766) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Ceyx_and_Alcyone_-_NMW_A_65_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Ceyx and Alcyone'' (1768), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Cicero_and_his_two_Friends,_Atticus_and_Quintus,_at_his_Villa_at_Arpinum_-_WA2007.155_-_Ashmolean_Museum.jpg|''Cicero and his two Friends, Atticus and Quintus, at his Villa at Arpinum'' (1769-70), [[Muzeo Ashmolean|Ashmolean Museum]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_On_Hounslow_Heath_-_N04458_-_National_Gallery.jpg|''On Hounslow Heath'' (1770) Dosiero:Richard_Wilson_-_Meleager_and_Atalanta_-_Google_Art_Project.jpg|''Meleager and Atalanta'' (1770) Dosiero:Richard_Wilson_-_Dinas_Bran_from_Llangollen_-_Google_Art_Project.jpg|''Dinas Bran from Llangollen'' (1771) Dosiero:Richard_Wilson_-_View_near_Wynnstay,_the_Seat_of_Sir_Watkin_Williams-Wynn,_BT._-_Google_Art_Project.jpg|''View near Wynnstay'' (1771) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Falls_of_Niagara_-_OP96_-_Wolverhampton_Art_Gallery.jpg|''Falls of Niagara'' (1774), Wolverhampton Art Gallery Dosiero:Richard_Wilson_-_Llyn-y-Cau,_Cader_Idris_-_Google_Art_Project.jpg|''Llyn-y-Cau, Cader Idris'' (1774) Dosiero:Richard_Wilson_-_A_View_of_the_Tiber_with_Rome_in_the_Distance_-_Google_Art_Project.jpg|''A View of the Tiber with Rome in the Distance'' (1775) Dosiero:Richard_Wilson_-_View_of_the_Wilderness_in_St._James's_Park_-_Google_Art_Project.jpg|''View of the Wilderness in St. James's Park'' (c.1775) </gallery> == Fontoj == * Davies, John, Nigel Jenkins, Menna Baines kaj Peredur Lynch (Red.). ''La Enciklopedio de la Kimra Akademio de Kimrio'' (University of Wales Press, 2008). ISBN&#x20;[[Special:BookSources/978-0-7083-1953-6|<bdi>978-0-7083-1953-6</bdi>]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.google.com/culturalinstitute/entity/%2Fm%2F014358?projectId=art-project Works by Richard Wilson]  sur [[Google Arts & Culture|Google Art Project]] (50 verkoj) * [http://www.artcyclopedia.com/artists/wilson_richard.html Works by Richard Wilson] sur ArtCyclopedia * [http://www.visual-arts-cork.com/famous-artists/richard-wilson.htm Richard Wilson] entry in the Encyclopedia of Irish and World Art * [https://www.nytimes.com/2010/06/05/arts/05iht-melik5.html?ref=arts The Mystery of the British Landscape Master, The New York Times, 4 June 2010] * Museo virtuale della città di Tivoli [http://www.tibursuperbum.it/ita/museo/index.htm Tivoli - Opere pittoriche su Tivoli] * [https://www.paul-mellon-centre.ac.uk/archives-and-library/archive-collections/w-g-constable W.G. Constable archive] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wilson, Richard}} [[Kategorio:Kimraj pentristoj]] q3zykvpenowemyvztlvl88yx4m61ess 9413835 9413833 2026-06-26T09:09:27Z Sj1mor 12103 /* Galerio */ 9413835 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Portreto de Richard Wilson<br> far [[Anton Raphael Mengs]] je 1752,<br> oleo sur tolo}} '''Richard WILSON''' (naskiĝis ĉirkaŭ 1713 en Penegoes, Montgomeryshire, [[Kimrio]] – mortis la 15-an de majo 1782 en Colomendy Hall, Loggerheads, [[Denbighshire]], [[Kimrio]]) estis kimra pentristo, kiu specialiĝis pri [[Pejzaĝismo|pejzaĝa arto]] kaj laboris en Britio kaj Italio. Kune kun George Lambert, li estas agnoskita kiel pioniro en brita pejzaĝa arto pro si mem <ref>{{cite book|author=Steven J. Gores|title=Psychosocial Spaces: Verbal and Visual Readings of British Culture, 1750–1820|url=https://books.google.com/books?id=F5y-MzsfzDQC&pg=PA37|access-date=14 June 2013|year=2000|publisher=Wayne State University Press|isbn=978-0-8143-2663-3|page=37}}</ref><ref>Davies, Jenkins et al. (2008) p. 966.</ref> kaj estis priskribita en la ''Enciklopedio de Kimrujo'' de la Kimra Akademio kiel la "plej eminenta pentristo, kiun Kimrio iam produktis, kaj la unua, kiu aprezis la estetikajn eblecojn de sia lando". <ref>Davies, Jenkins et al. (2008) p.965</ref> En decembro 1768, Wilson fariĝis unu el la fondintoj de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio]]. [[Dosiero:Miss_Catherine_Jones_of_Colomendy,_near_Mold_-_Richard_Wilson.jpg|eta|''Fraŭlino Catherine Jones de Colomendy, proksime de Mold'', kuzino de Wilson (ĉ. 1740)]] == Arta stilo == La fruaj verkoj de Wilson en Anglio povas esti dividitaj en portretadon kaj pejzaĝan pentradon.<ref name=":0">John T. Hayes : Richard Wilson. En: Britaj pentraĵoj de la deksesa ĝis deknaŭa jarcentoj . Nacia Galerio de Arto, Cambridge University Press, Vaŝingtono, 1992, <nowiki>ISBN 0-521-41066-5</nowiki> , p.  333–334 ( [https://www.nga.gov/content/dam/ngaweb/research/publications/pdfs/british-paintings-16th-19th-centuries.pdf nga.gov] [ PDF ]</ref> La stilo de la portretoj, kiujn Wilson kreis tiutempe, esence kopiis la stilon de la verkoj de la plej elstaraj portretistoj de Londono tiutempe, kiel ekzemple Thomas Hudson kaj Allan Ramsay.<ref>''Richard Wilson, 'Catherine Jones de Colomendy'.''&#x20;En: ''library.wales.'' Nacia Biblioteko de Kimrio&#x2C;&#x20;alirita la 24an de septembro 2022 (angle).</ref> La arthistoriisto John T. Hayes priskribas ilin kiel "iom rigidajn [...], severajn kaj glate modelitajn". La stilo de liaj fruaj pejzaĝaj pentraĵoj eble estis influita de la naturalismaj pentraĵoj de la angla pentristo George Lambert, same kiel de la komponaĵoj kaj urbopejzaĝoj de la nederlanda artisto [[Jacob van Ruisdael]].<ref name=":0" /> Principe, nederlanda pejzaĝa pentraĵo estas konsiderata arta modelo por la fruaj verkoj de Wilson, kaj la pentraĵoj de Canaletto ankaŭ estas diskutitaj kiel fonto de inspiro.<ref name=":1">Oliver Fairclough : Richard Wilson Revizitita . En: Transakcioj de la Honorinda Societo de Cymmrodorion . bando  22 . Honorinda Socio de Cymmrodorion, Londono 2016, p. 69 ( [https://www.cymmrodorion.org/wp-content/uploads/2017/07/04-Richard-Wilson-Revisited.pdf cymmrodorion.org] [ PDF ] ).</ref> Samtempe, ebla ligo kun la Akademio de St. Martin's Lane ankaŭ estas ebleco, ĉar la fruaj pejzaĝaj pentraĵoj de Wilson montras certajn karakterizaĵojn, kiuj estas tipaj por la membroj de ĉi tiu rondo de artistoj.<ref>''Richard Wilson.''&#x20;En: ''britishmuseum.org.'' Brita Muzeo&#x2C;&#x20;alirita la 6an de septembro 2022 (angle).</ref> En arthistorio, la dezajno de la pejzaĝaj pentraĵoj produktitaj tiutempe estas klasifikita kiel apartenanta al klasika topografia stilo,<ref name=":1" /> sed ili estis "freŝaj" kaj influitaj de la rokoka stilo, kiu aperis tiutempe.<ref name=":0" /> La stilo de Wilson karakteriziĝis aparte per elstara bildigo de la ĉielo, aero kaj lumo. Kiel unu el la malmultaj pentristoj de sia tempo, li portretis la diversajn efikojn de lumo kaj atmosfero je malsamaj horoj de la tago kaj sub malsamaj kondiĉoj kun relativa realismo kaj precizeco. La bildigo de la ĉielo estis aparte grava por Wilson mem, ĉar li konsideris ĝin esenca por peri la etoson kaj viglecon de la pejzaĝo. Li ĉefe uzis ultramaran por prezenti la "belan efikon de la aero." <ref name=":0" /> La pentristo John Constable skribis pri la bildigo de lumo en la pentraĵoj de Wilson, ke "la objektoj ŝajnas flosi en la sunbrilo."<ref>John Barrell : En Cardiff: Richard Wilson . En: London Review of Books . bando  36 , Nr. 18 , la 24-an de septembro 2014, ISSN 0260-9592 , p.   36–37 ( lrb.co.uk ).</ref> La bildigoj de Wilson pri siluetoj kaj la vasteco de la pejzaĝo direkte al la horizonto ankaŭ estas konsiderataj elstaraj. La arthistoriisto John T. Hayes priskribas la uzon de koloro fare de Wilson kiel "viglan kaj aŭdacan" kaj atestas lian "ĝojon labori kun pigmentoj." <ref name=":0" /> [[//de.wikipedia.org/wiki/Datei:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_View_of_the_River_Dee_near_Eaton_Hall,_Cheshire_-_20942_-_National_Trust.jpg|ligilo=https://de.wikipedia.org/wiki/Datei:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_View_of_the_River_Dee_near_Eaton_Hall,_Cheshire_-_20942_-_National_Trust.jpg|eta|Richard Wilson: ''La Rivero Dee apud Eaton Hall'', ĉ. 1760, oleo sur kanvaso, Tyntesfield ( Nacia Fido )]] En sia pli posta verkado, kreita en Anglio, Wilson komence daŭre pentris italajn pejzaĝojn, sed poste pli kaj pli aplikis sian stilon, evoluigitan en Romo, al britaj pejzaĝoj. Kiel unu el la malmultaj pentristoj de la 1760-aj jaroj, Wilson fidele reproduktis la veteron en siaj pentraĵoj, same kiel la fidelan bildigon el specifa perspektivo. La historiisto Oliver Fairclough tiel vidas en la malfruaj pentraĵoj de Wilson "identigeblan reprezentaĵon de specifaj lokoj", sed la pentraĵoj ankoraŭ aliĝas al la idealigitaj nocioj de klasika pejzaĝa pentrado.<ref>Oliver Fairclough : Richard Wilson Revizitita . En: Transakcioj de la Honorinda Societo de Cymmrodorion . bando  22 . Honorinda Socio de Cymmrodorion, Londono 2016, p. 70 ( cymmrodorion.org [ PDF ] ).</ref> Eĉ en la pli posta verkado de Wilson, fidela reprezentado devis esti malpli grava ol ĉi tiuj nocioj. Ju pli maljuna li fariĝis, des pli Wilson koncentriĝis pri pli malfermaj, atmosferaj pejzaĝoj; en siaj lastaj jaroj, li pentris preskaŭ ekskluzive bildojn kun simplaj, tamen pitoreskaj motivoj.<ref name=":0" /> Liaj pentraĵoj de pejzaĝoj kun aristokrataj kamparaj domoj el ĉi tiu periodo estas aparte rimarkindaj. Dum la plej multaj pejzaĝistoj de la tempo metis la bienon en la centron de tiaj pentraĵoj, Wilson nur inkluzivis ĝin ĉe la rando de la komponaĵo.<ref>Steven Morris: ''Richard Wilson, patro de brita pejzaĝpentraĵo, retrovita.'' En: ''theguardian.com.'' The Guardian , 3 julio 2014 &#x2C;&nbsp;alirita 6 septembro 2022 (anglalingve).</ref> La pejzaĝo tiel estis la fokuso, kun la bieno hazarde miksiĝanta.<ref name=":0" /> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Inner_Temple_after_the_Fire_of_4_January_1737_-_N02984_-_National_Gallery.jpg|''The Inner Temple after the Fire of 4 January 1737'' (1737) Dosiero:Westminster_Bridge_1774.jpg|''Westminster Bridge under Construction'' (1744) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Cock_Tavern,_Cheam,_Surrey_-_N03136_-_National_Gallery.jpg|''The Cock Tavern at Cheam'' (1745), Tate Britain Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Dover_Castle_-_NMW_A_66_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Dover Castle'' (1747), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Flora_Macdonald_-_NPG_5848_-_National_Portrait_Gallery.jpg|''Portrait of Flora MacDonald'' (1747), [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery London]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Lake_Avernus_with_a_Sarcophagus_-_NMW_A_5191_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Lake Avernus with a Sarcophagus'' (c. 1750), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Rome_from_the_Ponte_Molle_-_NMW_A_70_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Rome from the Ponte Molle'' (1754), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_-_St_Peters_and_the_Vatican_from_the_Janiculum,_Rome_-_Google_Art_Project.jpg|''St Peters and the Vatican from the Janiculum, Rome'' (1757) Dosiero:Richard_Wilson_002.jpg|''Croome Court, Worcestershire'' (1758) Dosiero:Richard_Wilson_-_Wilton_House_from_the_Southeast_-_Google_Art_Project.jpg|''Wilton House from the Southeast'' (1759) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Lake_Avernus_and_the_Island_of_Capri_-_N00304_-_National_Gallery.jpg|''Lake Avernus and the Island of Capri'' (1760), Tate Britain Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_View_on_the_River_Dee,_near_Eaton,_Cheshire_-_486256_-_National_Trust.jpg|''View on the River Dee'' (1760), [[National Trust|National Trust UK]] Dosiero:Richard_Wilson_-_View_of_Syon_House_across_the_Thames_near_Kew_Gardens_-_WGA25773.jpg|''Syon House from Richmond Gardens'' (1761) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Valley_of_the_Dee,_with_Chester_in_the_Distance_-_NG6197_-_National_Gallery.jpg|''The Valley of the Dee, with Chester in the Distance'' (1761), [[Nacia Galerio (Londono)|National Gallery London]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Holt_Bridge_on_the_River_Dee_-_NG6196_-_National_Gallery.jpg|''Holt Bridge on the River Dee'' (1761) Dosiero:Richard_Wilson_-_Kew_Gardens-_The_Pagoda_and_Bridge_-_Google_Art_Project.jpg|''Kew Gardens: The Pagoda and Bridge'' (1762) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Thames_near_Marble_Hill,_Twickenham_-_N04874_-_National_Gallery.jpg|''The Thames near Marble Hill, Twickenham'' (1762), Tate Britain Dosiero:Wilson-avernus.jpg|''[[Averno|Lake Avernus]] I'' ({{Ĉirkaŭ|1765}}), [[Nacia Galerio de Viktorio|National Gallery of Victoria]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Hadrian's_Villa_-_N00302_-_National_Gallery.jpg|''Hadrian's Villa'' (1765) Dosiero:Richard_Wilson_-_Summer_Evening_(Caernarvon_Castle)_-_Google_Art_Project.jpg|''Caernarvon Castle'' (1765) Dosiero:Diana_and_Callisto_(Wilson).png|''Diana and Callisto'' (1765) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Pembroke_Town_and_Castle_-_NMW_A_64_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Pembroke Town and Castle'' (1765), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_View_in_Windsor_Great_Park_-_NMW_A_71_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''View in Windsor Great Park'' (1765), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_-_Snowdon_from_Llyn_Nantlle_-_Google_Art_Project.jpg|''Snowdon from Llyn Nantlle '' (1766) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Ceyx_and_Alcyone_-_NMW_A_65_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Ceyx and Alcyone'' (1768), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Cicero_and_his_two_Friends,_Atticus_and_Quintus,_at_his_Villa_at_Arpinum_-_WA2007.155_-_Ashmolean_Museum.jpg|''Cicero and his two Friends, Atticus and Quintus, at his Villa at Arpinum'' (1769-70), [[Muzeo Ashmolean|Ashmolean Museum]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_On_Hounslow_Heath_-_N04458_-_National_Gallery.jpg|''On Hounslow Heath'' (1770) Dosiero:Richard_Wilson_-_Meleager_and_Atalanta_-_Google_Art_Project.jpg|''Meleager and Atalanta'' (1770) Dosiero:Richard_Wilson_-_Dinas_Bran_from_Llangollen_-_Google_Art_Project.jpg|''Dinas Bran from Llangollen'' (1771) Dosiero:Richard_Wilson_-_View_near_Wynnstay,_the_Seat_of_Sir_Watkin_Williams-Wynn,_BT._-_Google_Art_Project.jpg|''View near Wynnstay'' (1771) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Falls_of_Niagara_-_OP96_-_Wolverhampton_Art_Gallery.jpg|''Falls of Niagara'' (1774), Wolverhampton Art Gallery Dosiero:Richard_Wilson_-_Llyn-y-Cau,_Cader_Idris_-_Google_Art_Project.jpg|''Llyn-y-Cau, Cader Idris'' (1774) Dosiero:Richard_Wilson_-_A_View_of_the_Tiber_with_Rome_in_the_Distance_-_Google_Art_Project.jpg|''A View of the Tiber with Rome in the Distance'' (1775) Dosiero:Richard_Wilson_-_View_of_the_Wilderness_in_St._James's_Park_-_Google_Art_Project.jpg|''View of the Wilderness in St. James's Park'' (c.1775) </gallery> == Fontoj == * Davies, John, Nigel Jenkins, Menna Baines kaj Peredur Lynch (Red.). ''La Enciklopedio de la Kimra Akademio de Kimrio'' (University of Wales Press, 2008). ISBN&#x20;[[Special:BookSources/978-0-7083-1953-6|<bdi>978-0-7083-1953-6</bdi>]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.google.com/culturalinstitute/entity/%2Fm%2F014358?projectId=art-project Works by Richard Wilson]  sur [[Google Arts & Culture|Google Art Project]] (50 verkoj) * [http://www.artcyclopedia.com/artists/wilson_richard.html Works by Richard Wilson] sur ArtCyclopedia * [http://www.visual-arts-cork.com/famous-artists/richard-wilson.htm Richard Wilson] entry in the Encyclopedia of Irish and World Art * [https://www.nytimes.com/2010/06/05/arts/05iht-melik5.html?ref=arts The Mystery of the British Landscape Master, The New York Times, 4 June 2010] * Museo virtuale della città di Tivoli [http://www.tibursuperbum.it/ita/museo/index.htm Tivoli - Opere pittoriche su Tivoli] * [https://www.paul-mellon-centre.ac.uk/archives-and-library/archive-collections/w-g-constable W.G. Constable archive] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wilson, Richard}} [[Kategorio:Kimraj pentristoj]] tefbira1nj7uihvrmszw45z6yc577fd 9413836 9413835 2026-06-26T09:10:53Z Sj1mor 12103 /* Arta stilo */ 9413836 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Portreto de Richard Wilson<br> far [[Anton Raphael Mengs]] je 1752,<br> oleo sur tolo}} '''Richard WILSON''' (naskiĝis ĉirkaŭ 1713 en Penegoes, Montgomeryshire, [[Kimrio]] – mortis la 15-an de majo 1782 en Colomendy Hall, Loggerheads, [[Denbighshire]], [[Kimrio]]) estis kimra pentristo, kiu specialiĝis pri [[Pejzaĝismo|pejzaĝa arto]] kaj laboris en Britio kaj Italio. Kune kun George Lambert, li estas agnoskita kiel pioniro en brita pejzaĝa arto pro si mem <ref>{{cite book|author=Steven J. Gores|title=Psychosocial Spaces: Verbal and Visual Readings of British Culture, 1750–1820|url=https://books.google.com/books?id=F5y-MzsfzDQC&pg=PA37|access-date=14 June 2013|year=2000|publisher=Wayne State University Press|isbn=978-0-8143-2663-3|page=37}}</ref><ref>Davies, Jenkins et al. (2008) p. 966.</ref> kaj estis priskribita en la ''Enciklopedio de Kimrujo'' de la Kimra Akademio kiel la "plej eminenta pentristo, kiun Kimrio iam produktis, kaj la unua, kiu aprezis la estetikajn eblecojn de sia lando". <ref>Davies, Jenkins et al. (2008) p.965</ref> En decembro 1768, Wilson fariĝis unu el la fondintoj de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio]]. == Arta stilo == La fruaj verkoj de Wilson en Anglio povas esti dividitaj en portretadon kaj pejzaĝan pentradon.<ref name=":0">John T. Hayes : Richard Wilson. En: Britaj pentraĵoj de la deksesa ĝis deknaŭa jarcentoj . Nacia Galerio de Arto, Cambridge University Press, Vaŝingtono, 1992, <nowiki>ISBN 0-521-41066-5</nowiki> , p.  333–334 ( [https://www.nga.gov/content/dam/ngaweb/research/publications/pdfs/british-paintings-16th-19th-centuries.pdf nga.gov] [ PDF ]</ref> La stilo de la portretoj, kiujn Wilson kreis tiutempe, esence kopiis la stilon de la verkoj de la plej elstaraj portretistoj de Londono tiutempe, kiel ekzemple Thomas Hudson kaj Allan Ramsay.<ref>''Richard Wilson, 'Catherine Jones de Colomendy'.''&#x20;En: ''library.wales.'' Nacia Biblioteko de Kimrio&#x2C;&#x20;alirita la 24an de septembro 2022 (angle).</ref> La arthistoriisto John T. Hayes priskribas ilin kiel "iom rigidajn [...], severajn kaj glate modelitajn". La stilo de liaj fruaj pejzaĝaj pentraĵoj eble estis influita de la naturalismaj pentraĵoj de la angla pentristo George Lambert, same kiel de la komponaĵoj kaj urbopejzaĝoj de la nederlanda artisto [[Jacob van Ruisdael]].<ref name=":0" /> Principe, nederlanda pejzaĝa pentraĵo estas konsiderata arta modelo por la fruaj verkoj de Wilson, kaj la pentraĵoj de Canaletto ankaŭ estas diskutitaj kiel fonto de inspiro.<ref name=":1">Oliver Fairclough : Richard Wilson Revizitita . En: Transakcioj de la Honorinda Societo de Cymmrodorion . bando  22 . Honorinda Socio de Cymmrodorion, Londono 2016, p. 69 ( [https://www.cymmrodorion.org/wp-content/uploads/2017/07/04-Richard-Wilson-Revisited.pdf cymmrodorion.org] [ PDF ] ).</ref> Samtempe, ebla ligo kun la Akademio de St. Martin's Lane ankaŭ estas ebleco, ĉar la fruaj pejzaĝaj pentraĵoj de Wilson montras certajn karakterizaĵojn, kiuj estas tipaj por la membroj de ĉi tiu rondo de artistoj.<ref>''Richard Wilson.''&#x20;En: ''britishmuseum.org.'' Brita Muzeo&#x2C;&#x20;alirita la 6an de septembro 2022 (angle).</ref> En arthistorio, la dezajno de la pejzaĝaj pentraĵoj produktitaj tiutempe estas klasifikita kiel apartenanta al klasika topografia stilo,<ref name=":1" /> sed ili estis "freŝaj" kaj influitaj de la rokoka stilo, kiu aperis tiutempe.<ref name=":0" /> La stilo de Wilson karakteriziĝis aparte per elstara bildigo de la ĉielo, aero kaj lumo. Kiel unu el la malmultaj pentristoj de sia tempo, li portretis la diversajn efikojn de lumo kaj atmosfero je malsamaj horoj de la tago kaj sub malsamaj kondiĉoj kun relativa realismo kaj precizeco. La bildigo de la ĉielo estis aparte grava por Wilson mem, ĉar li konsideris ĝin esenca por peri la etoson kaj viglecon de la pejzaĝo. Li ĉefe uzis ultramaran por prezenti la "belan efikon de la aero." <ref name=":0" /> La pentristo John Constable skribis pri la bildigo de lumo en la pentraĵoj de Wilson, ke "la objektoj ŝajnas flosi en la sunbrilo."<ref>John Barrell : En Cardiff: Richard Wilson . En: London Review of Books . bando  36 , Nr. 18 , la 24-an de septembro 2014, ISSN 0260-9592 , p.   36–37 ( lrb.co.uk ).</ref> La bildigoj de Wilson pri siluetoj kaj la vasteco de la pejzaĝo direkte al la horizonto ankaŭ estas konsiderataj elstaraj. La arthistoriisto John T. Hayes priskribas la uzon de koloro fare de Wilson kiel "viglan kaj aŭdacan" kaj atestas lian "ĝojon labori kun pigmentoj." <ref name=":0" /> En sia pli posta verkado, kreita en Anglio, Wilson komence daŭre pentris italajn pejzaĝojn, sed poste pli kaj pli aplikis sian stilon, evoluigitan en Romo, al britaj pejzaĝoj. Kiel unu el la malmultaj pentristoj de la 1760-aj jaroj, Wilson fidele reproduktis la veteron en siaj pentraĵoj, same kiel la fidelan bildigon el specifa perspektivo. La historiisto Oliver Fairclough tiel vidas en la malfruaj pentraĵoj de Wilson "identigeblan reprezentaĵon de specifaj lokoj", sed la pentraĵoj ankoraŭ aliĝas al la idealigitaj nocioj de klasika pejzaĝa pentrado.<ref>Oliver Fairclough : Richard Wilson Revizitita . En: Transakcioj de la Honorinda Societo de Cymmrodorion . bando  22 . Honorinda Socio de Cymmrodorion, Londono 2016, p. 70 ( cymmrodorion.org [ PDF ] ).</ref> Eĉ en la pli posta verkado de Wilson, fidela reprezentado devis esti malpli grava ol ĉi tiuj nocioj. Ju pli maljuna li fariĝis, des pli Wilson koncentriĝis pri pli malfermaj, atmosferaj pejzaĝoj; en siaj lastaj jaroj, li pentris preskaŭ ekskluzive bildojn kun simplaj, tamen pitoreskaj motivoj.<ref name=":0" /> Liaj pentraĵoj de pejzaĝoj kun aristokrataj kamparaj domoj el ĉi tiu periodo estas aparte rimarkindaj. Dum la plej multaj pejzaĝistoj de la tempo metis la bienon en la centron de tiaj pentraĵoj, Wilson nur inkluzivis ĝin ĉe la rando de la komponaĵo.<ref>Steven Morris: ''Richard Wilson, patro de brita pejzaĝpentraĵo, retrovita.'' En: ''theguardian.com.'' The Guardian , 3 julio 2014 &#x2C;&nbsp;alirita 6 septembro 2022 (anglalingve).</ref> La pejzaĝo tiel estis la fokuso, kun la bieno hazarde miksiĝanta.<ref name=":0" /> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Miss_Catherine_Jones_of_Colomendy,_near_Mold_-_Richard_Wilson.jpg|''Fraŭlino Catherine Jones de Colomendy, proksime de Mold'', kuzino de Wilson (ĉ. 1740) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Inner_Temple_after_the_Fire_of_4_January_1737_-_N02984_-_National_Gallery.jpg|''The Inner Temple after the Fire of 4 January 1737'' (1737) Dosiero:Westminster_Bridge_1774.jpg|''Westminster Bridge under Construction'' (1744) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Cock_Tavern,_Cheam,_Surrey_-_N03136_-_National_Gallery.jpg|''The Cock Tavern at Cheam'' (1745), Tate Britain Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Dover_Castle_-_NMW_A_66_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Dover Castle'' (1747), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Flora_Macdonald_-_NPG_5848_-_National_Portrait_Gallery.jpg|''Portrait of Flora MacDonald'' (1747), [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery London]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Lake_Avernus_with_a_Sarcophagus_-_NMW_A_5191_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Lake Avernus with a Sarcophagus'' (c. 1750), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Rome_from_the_Ponte_Molle_-_NMW_A_70_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Rome from the Ponte Molle'' (1754), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_-_St_Peters_and_the_Vatican_from_the_Janiculum,_Rome_-_Google_Art_Project.jpg|''St Peters and the Vatican from the Janiculum, Rome'' (1757) Dosiero:Richard_Wilson_002.jpg|''Croome Court, Worcestershire'' (1758) Dosiero:Richard_Wilson_-_Wilton_House_from_the_Southeast_-_Google_Art_Project.jpg|''Wilton House from the Southeast'' (1759) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Lake_Avernus_and_the_Island_of_Capri_-_N00304_-_National_Gallery.jpg|''Lake Avernus and the Island of Capri'' (1760), Tate Britain Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_View_on_the_River_Dee,_near_Eaton,_Cheshire_-_486256_-_National_Trust.jpg|''View on the River Dee'' (1760), [[National Trust|National Trust UK]] Dosiero:Richard_Wilson_-_View_of_Syon_House_across_the_Thames_near_Kew_Gardens_-_WGA25773.jpg|''Syon House from Richmond Gardens'' (1761) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Valley_of_the_Dee,_with_Chester_in_the_Distance_-_NG6197_-_National_Gallery.jpg|''The Valley of the Dee, with Chester in the Distance'' (1761), [[Nacia Galerio (Londono)|National Gallery London]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Holt_Bridge_on_the_River_Dee_-_NG6196_-_National_Gallery.jpg|''Holt Bridge on the River Dee'' (1761) Dosiero:Richard_Wilson_-_Kew_Gardens-_The_Pagoda_and_Bridge_-_Google_Art_Project.jpg|''Kew Gardens: The Pagoda and Bridge'' (1762) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_The_Thames_near_Marble_Hill,_Twickenham_-_N04874_-_National_Gallery.jpg|''The Thames near Marble Hill, Twickenham'' (1762), Tate Britain Dosiero:Wilson-avernus.jpg|''[[Averno|Lake Avernus]] I'' ({{Ĉirkaŭ|1765}}), [[Nacia Galerio de Viktorio|National Gallery of Victoria]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Hadrian's_Villa_-_N00302_-_National_Gallery.jpg|''Hadrian's Villa'' (1765) Dosiero:Richard_Wilson_-_Summer_Evening_(Caernarvon_Castle)_-_Google_Art_Project.jpg|''Caernarvon Castle'' (1765) Dosiero:Diana_and_Callisto_(Wilson).png|''Diana and Callisto'' (1765) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Pembroke_Town_and_Castle_-_NMW_A_64_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Pembroke Town and Castle'' (1765), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_View_in_Windsor_Great_Park_-_NMW_A_71_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''View in Windsor Great Park'' (1765), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_-_Snowdon_from_Llyn_Nantlle_-_Google_Art_Project.jpg|''Snowdon from Llyn Nantlle '' (1766) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Ceyx_and_Alcyone_-_NMW_A_65_-_National_Museum_Cardiff.jpg|''Ceyx and Alcyone'' (1768), [[Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo|National Museum Cardiff]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Cicero_and_his_two_Friends,_Atticus_and_Quintus,_at_his_Villa_at_Arpinum_-_WA2007.155_-_Ashmolean_Museum.jpg|''Cicero and his two Friends, Atticus and Quintus, at his Villa at Arpinum'' (1769-70), [[Muzeo Ashmolean|Ashmolean Museum]] Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_On_Hounslow_Heath_-_N04458_-_National_Gallery.jpg|''On Hounslow Heath'' (1770) Dosiero:Richard_Wilson_-_Meleager_and_Atalanta_-_Google_Art_Project.jpg|''Meleager and Atalanta'' (1770) Dosiero:Richard_Wilson_-_Dinas_Bran_from_Llangollen_-_Google_Art_Project.jpg|''Dinas Bran from Llangollen'' (1771) Dosiero:Richard_Wilson_-_View_near_Wynnstay,_the_Seat_of_Sir_Watkin_Williams-Wynn,_BT._-_Google_Art_Project.jpg|''View near Wynnstay'' (1771) Dosiero:Richard_Wilson_(1713-1714-1782)_-_Falls_of_Niagara_-_OP96_-_Wolverhampton_Art_Gallery.jpg|''Falls of Niagara'' (1774), Wolverhampton Art Gallery Dosiero:Richard_Wilson_-_Llyn-y-Cau,_Cader_Idris_-_Google_Art_Project.jpg|''Llyn-y-Cau, Cader Idris'' (1774) Dosiero:Richard_Wilson_-_A_View_of_the_Tiber_with_Rome_in_the_Distance_-_Google_Art_Project.jpg|''A View of the Tiber with Rome in the Distance'' (1775) Dosiero:Richard_Wilson_-_View_of_the_Wilderness_in_St._James's_Park_-_Google_Art_Project.jpg|''View of the Wilderness in St. James's Park'' (c.1775) </gallery> == Fontoj == * Davies, John, Nigel Jenkins, Menna Baines kaj Peredur Lynch (Red.). ''La Enciklopedio de la Kimra Akademio de Kimrio'' (University of Wales Press, 2008). ISBN&#x20;[[Special:BookSources/978-0-7083-1953-6|<bdi>978-0-7083-1953-6</bdi>]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.google.com/culturalinstitute/entity/%2Fm%2F014358?projectId=art-project Works by Richard Wilson]  sur [[Google Arts & Culture|Google Art Project]] (50 verkoj) * [http://www.artcyclopedia.com/artists/wilson_richard.html Works by Richard Wilson] sur ArtCyclopedia * [http://www.visual-arts-cork.com/famous-artists/richard-wilson.htm Richard Wilson] entry in the Encyclopedia of Irish and World Art * [https://www.nytimes.com/2010/06/05/arts/05iht-melik5.html?ref=arts The Mystery of the British Landscape Master, The New York Times, 4 June 2010] * Museo virtuale della città di Tivoli [http://www.tibursuperbum.it/ita/museo/index.htm Tivoli - Opere pittoriche su Tivoli] * [https://www.paul-mellon-centre.ac.uk/archives-and-library/archive-collections/w-g-constable W.G. Constable archive] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wilson, Richard}} [[Kategorio:Kimraj pentristoj]] t1stsc4yvbs72bmrx7cpwhhfpslkb59 1 948116 9413822 2026-06-26T08:55:05Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "En tiu teksto de 2016 ĝis nun estis kvar ruĝaj ligiloj, pri kiuj neniu vere interesiĝis en dek jaroj. Mi ĵus bluigis la biografiojn pri la kantistoj [[Rosina Storchio]], [[Giovanni Zenatello]] kaj [[Giuseppe De Luca]], por forigi tri el la kvar ruĝaj ligiloj. Kvankam mi nur faris bazajn artikolajn ĝermojn, tamen la paĝokreo kun aldono de nomoj kaj priskriboj en vikidatumoj kaj kreo de pliaj internaj ligiloj, ĉar krome la novaj tekstoj estus artikolaj "orfoj"..." 9413822 wikitext text/x-wiki En tiu teksto de 2016 ĝis nun estis kvar ruĝaj ligiloj, pri kiuj neniu vere interesiĝis en dek jaroj. Mi ĵus bluigis la biografiojn pri la kantistoj [[Rosina Storchio]], [[Giovanni Zenatello]] kaj [[Giuseppe De Luca]], por forigi tri el la kvar ruĝaj ligiloj. Kvankam mi nur faris bazajn artikolajn ĝermojn, tamen la paĝokreo kun aldono de nomoj kaj priskriboj en vikidatumoj kaj kreo de pliaj internaj ligiloj, ĉar krome la novaj tekstoj estus artikolaj "orfoj", minacataj pri forigo tuj post la kreo, kostas signifan tempon. Mi ne havas tempon nun pri la kvara ruĝa ligilo [[Operabase]], eblus meti ligilon al esperante prilaborita ero en vikidatumoj, sed mi iom dubas ĉu vere iu interesiĝos pri kreado de e-lingva teksto pri tiu evidente opera datumbazo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:55, 26 jun. 2026 (UTC) lrhijvewwu2ha13q5fxx9d82zd71j97 9413823 9413822 2026-06-26T08:56:51Z ThomasPusch 1869 /* */ Respondo 9413823 wikitext text/x-wiki En tiu teksto de 2016 ĝis nun estis kvar ruĝaj ligiloj, pri kiuj neniu vere interesiĝis en dek jaroj. Mi ĵus bluigis la biografiojn pri la kantistoj [[Rosina Storchio]], [[Giovanni Zenatello]] kaj [[Giuseppe De Luca]], por forigi tri el la kvar ruĝaj ligiloj. Kvankam mi nur faris bazajn artikolajn ĝermojn, tamen la paĝokreo kun aldono de nomoj kaj priskriboj en vikidatumoj kaj kreo de pliaj internaj ligiloj, ĉar krome la novaj tekstoj estus artikolaj "orfoj", minacataj pri forigo tuj post la kreo, kostas signifan tempon. Mi ne havas tempon nun pri la kvara ruĝa ligilo [[Operabase]], eblus meti ligilon al esperante prilaborita ero en vikidatumoj, sed mi iom dubas ĉu vere iu interesiĝos pri kreado de e-lingva teksto pri tiu evidente opera datumbazo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:55, 26 jun. 2026 (UTC) ::{{farite}}, nun eblas meti ligilon {{Q|Q1325475}}. :[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:56, 26 jun. 2026 (UTC) j0n5mldlv4ygmon3b4y4kii6uuc4o82 9413824 9413823 2026-06-26T08:57:07Z ThomasPusch 1869 9413824 wikitext text/x-wiki En tiu teksto de 2016 ĝis nun estis kvar ruĝaj ligiloj, pri kiuj neniu vere interesiĝis en dek jaroj. Mi ĵus bluigis la biografiojn pri la kantistoj [[Rosina Storchio]], [[Giovanni Zenatello]] kaj [[Giuseppe De Luca]], por forigi tri el la kvar ruĝaj ligiloj. Kvankam mi nur faris bazajn artikolajn ĝermojn, tamen la paĝokreo kun aldono de nomoj kaj priskriboj en vikidatumoj kaj kreo de pliaj internaj ligiloj, ĉar krome la novaj tekstoj estus artikolaj "orfoj", minacataj pri forigo tuj post la kreo, kostas signifan tempon. Mi ne havas tempon nun pri la kvara ruĝa ligilo [[Operabase]], eblus meti ligilon al esperante prilaborita ero en vikidatumoj, sed mi iom dubas ĉu vere iu interesiĝos pri kreado de e-lingva teksto pri tiu evidente opera datumbazo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:55, 26 jun. 2026 (UTC) :{{farite}}, nun eblas meti ligilon {{Q|Q1325475}}. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:56, 26 jun. 2026 (UTC) 9hoydl31zqf0faztw5o2uh3p3azjgy6 9413826 9413824 2026-06-26T08:57:41Z ThomasPusch 1869 9413826 wikitext text/x-wiki En tiu teksto de 2016 ĝis nun estis kvar ruĝaj ligiloj, pri kiuj neniu vere interesiĝis en dek jaroj. Mi ĵus bluigis la biografiojn pri la kantistoj [[Rosina Storchio]], [[Giovanni Zenatello]] kaj [[Giuseppe De Luca]], por forigi tri el la kvar ruĝaj ligiloj. Kvankam mi nur faris bazajn artikolajn ĝermojn, tamen la paĝokreo kun aldono de nomoj kaj priskriboj en vikidatumoj kaj kreo de pliaj internaj ligiloj, ĉar krome la novaj tekstoj estus artikolaj "orfoj", minacataj pri forigo tuj post la kreo, kostas signifan tempon. Mi ne havas tempon nun pri la kvara ruĝa ligilo "Operabase", eblus meti ligilon al esperante prilaborita ero en vikidatumoj, sed mi iom dubas ĉu vere iu interesiĝos pri kreado de e-lingva teksto pri tiu evidente opera datumbazo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:55, 26 jun. 2026 (UTC) :{{farite}}, nun eblas meti ligilon {{Q|Q1325475}}. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:56, 26 jun. 2026 (UTC) n5frrypogoemtdykb1frlaikr1ss0lt 1 948117 9413834 2026-06-26T09:09:15Z Sj1mor 12103 /* Fontoj */ nova sekcio 9413834 wikitext text/x-wiki == Fontoj == Sekcio "Arta stilo" el la germana. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 09:09, 26 jun. 2026 (UTC) j4tnrxbu7bab967mukuhfc66fpo0rg6 4 948118 9413848 2026-06-26T09:38:15Z ThomasPusch 1869 propono por ekslegindigi artikolon 9413848 wikitext text/x-wiki <!-- {{subst:Fermita/komenco}} --> === [[Milano]] === En la koncerna artikolo diskutpaĝo jam de 2008 amasiĝis duboj pri la eklegindigo. Mi sube enkopias ilin. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:38, 26 jun. 2026 (UTC) == Ĉu leginda? == La artikolo estas longa kaj ne malinteresa, sed skribita en lingvaĵo je certa parto esperantlingva, iom itala kaj iom fantazia... Necesus komplete traduki la tekston al normala Esperanto: Mi dubas, ĉu en la nuna formo ĝi meritas la etikedon "leginda". --[[Vikipediisto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:25, 27. Okt 2008 (UTC) :Mi tre miras ke tiu artikolo sukcesis fariĝi "leginda" - mi jam faris kelkajn korektojn sed restas multo farenda, interalie "la + jaro", kie "la" estas superflua, ŝablonigo de datoj, inter-artikolaj ligiloj, forestas sekcioj "kulturo" kaj "administrado"... Fi! --[[Vikipediisto:Dominik|Dominik]] 17:50, 23. Feb 2010 (UTC) ::Kiu donis al la artikolon la atributon "leginda"? Ĝi pro amaso de malplenaj ĉapitroj tutcerte ne estas tia. Mi tial pledas por forpreno de la atributo. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 08:39, 19 Jun. 2013 (UTC) :::{{re|Tlustulimu}} Mi hazarde ĵus vidis ke ĝin proponis por legindeco Marcos je 09:38, 3 jun. 2008 - tiam ĝi aspektis kompare dece, havis fotojn kaj blazonon kiuj poste forpreniĝis el la komunejo kaj tute ne havis ruĝajn ligilojn. Tiam sendube okazis pozitiva voĉdono, kaj ekde rezulto de la voĉdono la teksto estis leginda. Eblas facile fuŝigi ĉiun tekston, ankaŭ legindan aŭ elstaran, se oni ne daŭre atentas, kaj daŭre atenti pri ĉiuj tekstoj simple ne eblas. Mi eĉ dubas ĉu nun valoras la penon iniciati formalan voĉdonon por mallegindigo (en [[VP:NPLA]]). Mi provizore metis super la "leginda" teksto kritikan keston "polurinda", kaj esperas ke eblas ankaŭ sen puna malklasigo rebonigi la tekston... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:15, 1 nov. 2024 (UTC) ::: Mi ĵus rimarkis, ke je 20:03, 19 jun. 2026 anonima konto ~2026-35854-19 forprenis de la teksto la ŝablonon {{ŝ|leginda}}. Persone mi ne rimarkis ke intertempe okazis formala voĉdono por mallegindigo en [[VP:NPLA]]. Se estis tiel, estas bone, kaj tiam klaras ke la voĉoj de mi, Dominik kaj Tlustulimu ankaŭ tendencus favore al forpreno de la honorigo, sed se ne okazis formala voĉdono, estsa fuŝo simple forviŝi la ŝablonon {{ŝ|leginda}} en la teksto mem. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:08, 26 jun. 2026 (UTC) :::En la diskutejo [[VP:NPLA]] mi ne trovis formalan voĉdonon por mallegindigo. Tial mi nun komencas tian voĉdonon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 09:29, 26 jun. 2026 (UTC) ==== Por ==== De tio dedukteblas ke ĉiukaze jam estas 3 voĉoj por forigo - la kvara ago de aninomulo supozeble ankaŭ estus favora al forigo, sed ĝin ne vere eblas kalkuli. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:38, 26 jun. 2026 (UTC) # {{Por}} --[[Vikipediisto:Dominik|Dominik]] 17:50, 23. Feb 2010 (UTC) # {{Por}} --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] 08:39, 19 Jun. 2013 (UTC) # {{Por}} --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 09:29, 26 jun. 2026 (UTC) ==== Kontraŭ ==== # {{Kontraŭ}} ==== Detenas ==== # {{Sindetena}} ==== Komentoj ==== {{Komento}} <!-- ==== Rezulto ==== * {{Por}} * {{Kontraŭ}} * {{Sindetena}} La artikolo (ne) estis ekslegindigita. --~~~~ {{subst:Fermita/fino}} --> d4hb75b8p9it0l8yrw23n4hqjqllxqy 9413865 9413848 2026-06-26T10:45:17Z Aidas 3488 /* Por */ 9413865 wikitext text/x-wiki <!-- {{subst:Fermita/komenco}} --> === [[Milano]] === En la koncerna artikolo diskutpaĝo jam de 2008 amasiĝis duboj pri la eklegindigo. Mi sube enkopias ilin. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:38, 26 jun. 2026 (UTC) == Ĉu leginda? == La artikolo estas longa kaj ne malinteresa, sed skribita en lingvaĵo je certa parto esperantlingva, iom itala kaj iom fantazia... Necesus komplete traduki la tekston al normala Esperanto: Mi dubas, ĉu en la nuna formo ĝi meritas la etikedon "leginda". --[[Vikipediisto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:25, 27. Okt 2008 (UTC) :Mi tre miras ke tiu artikolo sukcesis fariĝi "leginda" - mi jam faris kelkajn korektojn sed restas multo farenda, interalie "la + jaro", kie "la" estas superflua, ŝablonigo de datoj, inter-artikolaj ligiloj, forestas sekcioj "kulturo" kaj "administrado"... Fi! --[[Vikipediisto:Dominik|Dominik]] 17:50, 23. Feb 2010 (UTC) ::Kiu donis al la artikolon la atributon "leginda"? Ĝi pro amaso de malplenaj ĉapitroj tutcerte ne estas tia. Mi tial pledas por forpreno de la atributo. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 08:39, 19 Jun. 2013 (UTC) :::{{re|Tlustulimu}} Mi hazarde ĵus vidis ke ĝin proponis por legindeco Marcos je 09:38, 3 jun. 2008 - tiam ĝi aspektis kompare dece, havis fotojn kaj blazonon kiuj poste forpreniĝis el la komunejo kaj tute ne havis ruĝajn ligilojn. Tiam sendube okazis pozitiva voĉdono, kaj ekde rezulto de la voĉdono la teksto estis leginda. Eblas facile fuŝigi ĉiun tekston, ankaŭ legindan aŭ elstaran, se oni ne daŭre atentas, kaj daŭre atenti pri ĉiuj tekstoj simple ne eblas. Mi eĉ dubas ĉu nun valoras la penon iniciati formalan voĉdonon por mallegindigo (en [[VP:NPLA]]). Mi provizore metis super la "leginda" teksto kritikan keston "polurinda", kaj esperas ke eblas ankaŭ sen puna malklasigo rebonigi la tekston... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:15, 1 nov. 2024 (UTC) ::: Mi ĵus rimarkis, ke je 20:03, 19 jun. 2026 anonima konto ~2026-35854-19 forprenis de la teksto la ŝablonon {{ŝ|leginda}}. Persone mi ne rimarkis ke intertempe okazis formala voĉdono por mallegindigo en [[VP:NPLA]]. Se estis tiel, estas bone, kaj tiam klaras ke la voĉoj de mi, Dominik kaj Tlustulimu ankaŭ tendencus favore al forpreno de la honorigo, sed se ne okazis formala voĉdono, estsa fuŝo simple forviŝi la ŝablonon {{ŝ|leginda}} en la teksto mem. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:08, 26 jun. 2026 (UTC) :::En la diskutejo [[VP:NPLA]] mi ne trovis formalan voĉdonon por mallegindigo. Tial mi nun komencas tian voĉdonon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 09:29, 26 jun. 2026 (UTC) ==== Por ==== De tio dedukteblas ke ĉiukaze jam estas 3 voĉoj por forigo - la kvara ago de aninomulo supozeble ankaŭ estus favora al forigo, sed ĝin ne vere eblas kalkuli. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:38, 26 jun. 2026 (UTC) # {{Por}} --[[Vikipediisto:Dominik|Dominik]] 17:50, 23. Feb 2010 (UTC) # {{Por}} --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] 08:39, 19 Jun. 2013 (UTC) # {{Por}} --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 09:29, 26 jun. 2026 (UTC) # {{Por}} --[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:45, 26 jun. 2026 (UTC) ==== Kontraŭ ==== # {{Kontraŭ}} ==== Detenas ==== # {{Sindetena}} ==== Komentoj ==== {{Komento}} <!-- ==== Rezulto ==== * {{Por}} * {{Kontraŭ}} * {{Sindetena}} La artikolo (ne) estis ekslegindigita. --~~~~ {{subst:Fermita/fino}} --> 0c9a7x0kjmirg6980q317iho13d7hf0 0 948119 9413851 2026-06-26T09:59:36Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1339050370|Francesco Zuccarelli]]" 9413851 wikitext text/x-wiki '''Giacomo Francesco ZUCCARELLI''', itallingva prononco [franˈtʃesko ddzukkaˈrɛlli; ttsuk-] (ofte konata kiel '''Francesco Zuccarelli'''; naskiĝis la 15-an de aŭgusto 1702 en [[Pitigliano]] en [[Toskanio]] &#x2013; mortis la 30-an de decembro 1788 en [[Florenco]]) estis itala artisto de la malfrua [[baroko]] aŭ [[rokoko]] periodo. Li estas konsiderata la plej grava pejzaĝisto, kiu eliris el sia adoptita urbo [[Venecio]] dum la mezo de la dekoka jarcento, kaj liaj arkadiaj vidpunktoj fariĝis popularaj tra [[Eŭropo]] kaj precipe en Anglio, kie li loĝis dum du longaj periodoj. Lia patroneco etendiĝis al la nobelaro, kaj li ofte kunlaboris kun aliaj artistoj kiel Antonio Visentini kaj Bernardo Bellotto. En 1768, Zuccarelli fariĝis fondmembro de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio de Artoj]], kaj post sia fina reveno al Italio, li estis elektita prezidanto de la Venecia Akademio. Aldone al siaj kamparaj pejzaĝoj, kiuj ofte enkorpigis religiajn kaj klasikajn temojn, Zuccarelli kreis religiajn pecojn kaj okaze faris portretojn. Krom pentraĵoj, lia varia produktaĵo inkluzivis akvafortojn, desegnaĵojn kaj dezajnojn por gobelinoj, same kiel aron da ludkartoj el la [[Malnova Testamento]]. Malgraŭ la famo, kiun li spertis dum sia vivo, la reputacio de Zuccarelli malkreskis komence de la 19-a jarcento, kiam [[Realismo (arto)|naturalismo]] fariĝis pli kaj pli ŝatata en pejzaĝoj. [[Joseph Mallord William Turner|Turner]] kritikis lin milde, konfesante, ke liaj figuroj povas esti belaj, pavimante la vojon por pli severaj viktoriaj taksoj. En 1959, la arthistoriisto [[Michael Levey]] proponis sugestojn pri kial Zuccarelli havis tian vastan nuntempan allogon inter la angloj, konkludante, ke lia plej bona verko estas tre ornama. Pli lastatempe, ekde la 1990-aj jaroj, okazis renoviĝinta fokuso pri Zuccarelli inter italaj akademiuloj, kiuj donis al li elstarecon en pluraj libroj kaj artikoloj, kaj liaj pentraĵoj kaj desegnaĵoj estas regule montrataj en ekspozicioj. [[Dosiero:(Venice)_Rape_of_Europa_by_Francesco_Zuccarelli_-_Gallerie_Accademia.jpg|dekstra|eta|''La Seksperforto de Eŭropo.'' Meze &#x2013; 1740-aj jaroj. [[Galerio de la Akademio de Venecio|Gallerie dell'Accademia]], Venecio.]] [[Dosiero:Macbeth_and_the_Witches.jpg|dekstra|eta|''Makbeto kaj la sorĉistinoj.'' ĉ. 1760. {{Mallonga piednoto|Spadotto|2007}}]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="154px"> Dosiero:Landscape_with_the_Penitent_Magdalene.jpg|''Landscape with the Penitent [[Maria Magdala|Magdalene]]. '' c. 1728. Drawing. British Museum.[K] Dosiero:Standing_female_figure.jpg|''Standing Female Figure Carrying a Lamp.'' Etching. Florence, 1728.[L] Dosiero:Frontispiece_for_Il_Malmantile_Racquistato_(Lorenzo_Lippi)._Etching_by_Francesco_Zuccarelli._Published_by_Michele_Nestenus_and_Francesco_Moücke._Florence,_1731..jpg|''Il Malmantile racquistato.'' Etching. Florence, 1731. Dosiero:Lorenzo_Lippi_by_Francesco_Zuccarelli.jpg|Lorenzo Lippi, after a drawing by [[Filippo Baldinucci]]. Florence, 1731. Dosiero:Landscape_with_Figures_and_Stream.jpg|''Landscape with River and Shepherds at Rest.'' c. 1736. Accademia Carrara, Bergamo. Dosiero:Francesco_Zuccarelli_Self_Portrait.jpg|''Self-portrait.'' Drawing in chalks. 1736 or 1738. [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Royal Academy of Arts]], London. Dosiero:Roman_Capriccio.jpg|''Roman Capriccio with [[Triumfa arko|Triumphal Arch]], the [[Piramido de Cestio|Pyramid of Cestius]], [[Baziliko Sankta Petro|St. Peter's Basilica]] and the [[Kastelo de Sankta Anĝelo|Castle of the Holy Angel]].'' Bernardo Bellotto and Francesco Zuccarelli. Mid&#x2013;1740s. Galleria nazionale, Parma. Dosiero:Capriccio_with_a_view_of_Burlington_House,_London.jpg|''Burlington House.'' Antonio Visentini and Francesco Zuccarelli. 1746. [[Kastelo Windsor|Windsor Castle]], Windsor. Dosiero:Cicero_entdeckt_das_Grabmal_des_Archimedes_(Zuccarelli).jpg|''[[Cicerono|Cicero]] Finds the Tomb of [[Arkimedo|Archimedes]]''. 1747. [[Sanssouci]], Potsdam. Dosiero:Francesco_Zuccarelli_Landschaft_mit_Verklärung_Christi.jpg|''[[Transfiguriĝo|Transfiguration of Jesus]]''. 1747. Dosiero:Old_Testament_Playing_Cards,_Zuccarelli_&_Visentini.jpg|''[[Malnova Testamento|Old Testament]] [[Ludkarto|Playing Cards]].'' Francesco Zuccarelli and Antonio Visentini. Venice, 1748. [[Brita Muzeo|British Museum]].[M] Dosiero:Margherita_Tassi.jpg|''Margheritina Tassi.'' 1751. Accademia Carrara, Bergamo. Dosiero:Ca'_Rezzonico_-_Pastorale_-_Francesco_Zuccarelli.jpg|''Pastorale''. c. 1755. Ca' Rezzonico, Venice. Dosiero:The_Ruins_of_Paymyra_2.jpg|''Ruins of Palmyra.'' Wool and silk tapestry by Paul Saunders, designed by Francesco Zuccarelli. 1758. [[Muzeo Viktoria kaj Alberto|Victoria and Albert Museum]], London. Dosiero:View_of_Vicenza_with_Antique_Monuments.png|''View of Vicenza with Ancient Monuments.'' c. 1760. Palazzo Leoni Montanari, Vicenza. Intesa Sanpaolo collection. Dosiero:Bemberg_Fondation_Toulouse_-_Fête_champêtre_-_Francesco_Zuccarelli_-_inv_1075.jpg|''Garden party.'' After 1762. Fondation Bemberg, [[Tuluzo|Toulouse]]. Dosiero:Cadmus_killing_the_Dragon_by_Francesco_Zuccarelli.jpg|''Landscape with the Story of [[Kadmo|Cadmus]] Killing the Dragon.'' Exhibited in 1765. [[Tate]], London.[N] Dosiero:Francesco_Zuccarelli,_Mountain_Landscape_with_Washerwomen_and_a_Fisherman,_1762-1765,_NGA_71590.jpg|''Mountain Landscape with Washerwomen and a Fisherman.'' c. 1765&#x2013;8. [[Nacia Galerio de Arto|National Gallery of Art]], Washington, D.C.[O] Dosiero:The_Finding_of_Moses_by_Francesco_Zuccarelli,_1768_RCIN_405358.jpg|''River Landscape with the Finding of [[Moseo|Moses]].'' 1768. [[Kastelo Windsor|Windsor Castle]], Windsor. Dosiero:Seated_female_nude.jpg|''Seated female nude.'' Before 1769. Victoria and Albert Museum, London.[P] Dosiero:The_Zuccarelli_Room,_looking_South_West,_1880.jpg|The Zuccarelli Room in 1880, looking South West. [[Kastelo Windsor|Windsor Castle]], Windsor.[Q] </gallery> * {{Cite web|url=http://www.artcyclopedia.com/artists/zuccarelli_francesco.html|title=Francesco Zuccarelli (Italian Rococo Era Painter, 1702&ndash;1788)|website=Artcyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20170622024049/http://www.artcyclopedia.com/artists/zuccarelli_francesco.html|archive-date=22 June 2017|url-status=live}} *  [https://books.google.com/books?id=vycLAAAAYAAJ&dq=zuccarelli&pg=PA133 "Alcume Notize di Zuccarelli. Some Account of Zuccarelli".] (Obituary). In: ''Mercurio Italico:o sia, Ragguaglio Generale intorno alla Letteratura, Belle Arti, Utili Scoperte, ec. di tutta l'Italia.'' Couchman & Fry, 1789. * Tassi, Francesco Maria; [https://archive.org/stream/vitedepittoriscu00tass#page/n13/mode/2up ''Vite de'pittori, scultori e architetti Bergamaschi'']; Locatelli; Bergamo, Italy. 1793. See pp. viii, xii, xiv, xv, 36. Francesco Maria Tassi was a long-time friend of Zuccarelli. The work was published posthumously. * [https://books.google.com/books?id=RJAZAAAAYAAJ&q=zuccarelli "Francesco Zuccarelli, R.A."] in ''Anecdotes of painters who have resided or been born in England : with critical remarks on their productions; by Edward Edwards, deceased, late teacher of perspective, and associate, in the Royal Academy; intended as a continuation to The anecdotes of painting by the late [[Horace Walpole|Horace Earl of Orford]].'' Edward Edwards. London : printed by Luke Hansard & Sons, for Leigh and Sotheby, W.J. and J. Richardson, R. Faulder, T. Payne, and J. White, 1808. * Lanzi, Luigi Antonio; [https://books.google.com/books?id=ovGhAAAAMAAJ&q=zuccherelli&pg=RA1-PA225 ''Storia pittorica della Italia dal risorgimento delle belle arti fin presso al fine del XVIII secolo'']; Vol 1. Silvestre, Milan. 1823. First edition in 1795&#x2013;6. See references to 'Zuccherelli' on pages 225, 246&#x2013;7. * [https://archive.org/stream/nollekenshistime02smituoft#page/n251/mode/2up "Francisco Zuccarelli, R.A."] in ''Nollekens and His Times: Comprehending a Life of That Celebrated Sculptor; and Memoirs of Several Contemporary Artists, from the Time of Roubiliac, Hogarth, and Reynolds, to that of Fuseli, Flaxman, and Blake.'' John Thomas Smith Keeper of the Prints and Drawings in the British Museum. Edited and annotated by Wilfred Whitten. Vol II. London: Henry Colburn, 1829. [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 18-a jarcento]] m6tpj6zx6bcwujpwxufwuiiewj9ywga 9413852 9413851 2026-06-26T10:00:18Z Sj1mor 12103 9413852 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Giacomo Francesco ZUCCARELLI''', itallingva prononco [franˈtʃesko ddzukkaˈrɛlli; ttsuk-] (ofte konata kiel '''Francesco Zuccarelli'''; naskiĝis la 15-an de aŭgusto 1702 en [[Pitigliano]] en [[Toskanio]] &#x2013; mortis la 30-an de decembro 1788 en [[Florenco]]) estis itala artisto de la malfrua [[baroko]] aŭ [[rokoko]] periodo. Li estas konsiderata la plej grava pejzaĝisto, kiu eliris el sia adoptita urbo [[Venecio]] dum la mezo de la dekoka jarcento, kaj liaj arkadiaj vidpunktoj fariĝis popularaj tra [[Eŭropo]] kaj precipe en Anglio, kie li loĝis dum du longaj periodoj. Lia patroneco etendiĝis al la nobelaro, kaj li ofte kunlaboris kun aliaj artistoj kiel Antonio Visentini kaj Bernardo Bellotto. En 1768, Zuccarelli fariĝis fondmembro de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio de Artoj]], kaj post sia fina reveno al Italio, li estis elektita prezidanto de la Venecia Akademio. Aldone al siaj kamparaj pejzaĝoj, kiuj ofte enkorpigis religiajn kaj klasikajn temojn, Zuccarelli kreis religiajn pecojn kaj okaze faris portretojn. Krom pentraĵoj, lia varia produktaĵo inkluzivis akvafortojn, desegnaĵojn kaj dezajnojn por gobelinoj, same kiel aron da ludkartoj el la [[Malnova Testamento]]. Malgraŭ la famo, kiun li spertis dum sia vivo, la reputacio de Zuccarelli malkreskis komence de la 19-a jarcento, kiam [[Realismo (arto)|naturalismo]] fariĝis pli kaj pli ŝatata en pejzaĝoj. [[Joseph Mallord William Turner|Turner]] kritikis lin milde, konfesante, ke liaj figuroj povas esti belaj, pavimante la vojon por pli severaj viktoriaj taksoj. En 1959, la arthistoriisto [[Michael Levey]] proponis sugestojn pri kial Zuccarelli havis tian vastan nuntempan allogon inter la angloj, konkludante, ke lia plej bona verko estas tre ornama. Pli lastatempe, ekde la 1990-aj jaroj, okazis renoviĝinta fokuso pri Zuccarelli inter italaj akademiuloj, kiuj donis al li elstarecon en pluraj libroj kaj artikoloj, kaj liaj pentraĵoj kaj desegnaĵoj estas regule montrataj en ekspozicioj. [[Dosiero:(Venice)_Rape_of_Europa_by_Francesco_Zuccarelli_-_Gallerie_Accademia.jpg|dekstra|eta|''La Seksperforto de Eŭropo.'' Meze &#x2013; 1740-aj jaroj. [[Galerio de la Akademio de Venecio|Gallerie dell'Accademia]], Venecio.]] [[Dosiero:Macbeth_and_the_Witches.jpg|dekstra|eta|''Makbeto kaj la sorĉistinoj.'' ĉ. 1760. {{Mallonga piednoto|Spadotto|2007}}]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="154px"> Dosiero:Landscape_with_the_Penitent_Magdalene.jpg|''Landscape with the Penitent [[Maria Magdala|Magdalene]]. '' c. 1728. Drawing. British Museum.[K] Dosiero:Standing_female_figure.jpg|''Standing Female Figure Carrying a Lamp.'' Etching. Florence, 1728.[L] Dosiero:Frontispiece_for_Il_Malmantile_Racquistato_(Lorenzo_Lippi)._Etching_by_Francesco_Zuccarelli._Published_by_Michele_Nestenus_and_Francesco_Moücke._Florence,_1731..jpg|''Il Malmantile racquistato.'' Etching. Florence, 1731. Dosiero:Lorenzo_Lippi_by_Francesco_Zuccarelli.jpg|Lorenzo Lippi, after a drawing by [[Filippo Baldinucci]]. Florence, 1731. Dosiero:Landscape_with_Figures_and_Stream.jpg|''Landscape with River and Shepherds at Rest.'' c. 1736. Accademia Carrara, Bergamo. Dosiero:Francesco_Zuccarelli_Self_Portrait.jpg|''Self-portrait.'' Drawing in chalks. 1736 or 1738. [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Royal Academy of Arts]], London. Dosiero:Roman_Capriccio.jpg|''Roman Capriccio with [[Triumfa arko|Triumphal Arch]], the [[Piramido de Cestio|Pyramid of Cestius]], [[Baziliko Sankta Petro|St. Peter's Basilica]] and the [[Kastelo de Sankta Anĝelo|Castle of the Holy Angel]].'' Bernardo Bellotto and Francesco Zuccarelli. Mid&#x2013;1740s. Galleria nazionale, Parma. Dosiero:Capriccio_with_a_view_of_Burlington_House,_London.jpg|''Burlington House.'' Antonio Visentini and Francesco Zuccarelli. 1746. [[Kastelo Windsor|Windsor Castle]], Windsor. Dosiero:Cicero_entdeckt_das_Grabmal_des_Archimedes_(Zuccarelli).jpg|''[[Cicerono|Cicero]] Finds the Tomb of [[Arkimedo|Archimedes]]''. 1747. [[Sanssouci]], Potsdam. Dosiero:Francesco_Zuccarelli_Landschaft_mit_Verklärung_Christi.jpg|''[[Transfiguriĝo|Transfiguration of Jesus]]''. 1747. Dosiero:Old_Testament_Playing_Cards,_Zuccarelli_&_Visentini.jpg|''[[Malnova Testamento|Old Testament]] [[Ludkarto|Playing Cards]].'' Francesco Zuccarelli and Antonio Visentini. Venice, 1748. [[Brita Muzeo|British Museum]].[M] Dosiero:Margherita_Tassi.jpg|''Margheritina Tassi.'' 1751. Accademia Carrara, Bergamo. Dosiero:Ca'_Rezzonico_-_Pastorale_-_Francesco_Zuccarelli.jpg|''Pastorale''. c. 1755. Ca' Rezzonico, Venice. Dosiero:The_Ruins_of_Paymyra_2.jpg|''Ruins of Palmyra.'' Wool and silk tapestry by Paul Saunders, designed by Francesco Zuccarelli. 1758. [[Muzeo Viktoria kaj Alberto|Victoria and Albert Museum]], London. Dosiero:View_of_Vicenza_with_Antique_Monuments.png|''View of Vicenza with Ancient Monuments.'' c. 1760. Palazzo Leoni Montanari, Vicenza. Intesa Sanpaolo collection. Dosiero:Bemberg_Fondation_Toulouse_-_Fête_champêtre_-_Francesco_Zuccarelli_-_inv_1075.jpg|''Garden party.'' After 1762. Fondation Bemberg, [[Tuluzo|Toulouse]]. Dosiero:Cadmus_killing_the_Dragon_by_Francesco_Zuccarelli.jpg|''Landscape with the Story of [[Kadmo|Cadmus]] Killing the Dragon.'' Exhibited in 1765. [[Tate]], London.[N] Dosiero:Francesco_Zuccarelli,_Mountain_Landscape_with_Washerwomen_and_a_Fisherman,_1762-1765,_NGA_71590.jpg|''Mountain Landscape with Washerwomen and a Fisherman.'' c. 1765&#x2013;8. [[Nacia Galerio de Arto|National Gallery of Art]], Washington, D.C.[O] Dosiero:The_Finding_of_Moses_by_Francesco_Zuccarelli,_1768_RCIN_405358.jpg|''River Landscape with the Finding of [[Moseo|Moses]].'' 1768. [[Kastelo Windsor|Windsor Castle]], Windsor. Dosiero:Seated_female_nude.jpg|''Seated female nude.'' Before 1769. Victoria and Albert Museum, London.[P] Dosiero:The_Zuccarelli_Room,_looking_South_West,_1880.jpg|The Zuccarelli Room in 1880, looking South West. [[Kastelo Windsor|Windsor Castle]], Windsor.[Q] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Cite web|url=http://www.artcyclopedia.com/artists/zuccarelli_francesco.html|title=Francesco Zuccarelli (Italian Rococo Era Painter, 1702&ndash;1788)|website=Artcyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20170622024049/http://www.artcyclopedia.com/artists/zuccarelli_francesco.html|archive-date=22 June 2017|url-status=live}} *  [https://books.google.com/books?id=vycLAAAAYAAJ&dq=zuccarelli&pg=PA133 "Alcume Notize di Zuccarelli. Some Account of Zuccarelli".] (Obituary). In: ''Mercurio Italico:o sia, Ragguaglio Generale intorno alla Letteratura, Belle Arti, Utili Scoperte, ec. di tutta l'Italia.'' Couchman & Fry, 1789. * Tassi, Francesco Maria; [https://archive.org/stream/vitedepittoriscu00tass#page/n13/mode/2up ''Vite de'pittori, scultori e architetti Bergamaschi'']; Locatelli; Bergamo, Italy. 1793. See pp. viii, xii, xiv, xv, 36. Francesco Maria Tassi was a long-time friend of Zuccarelli. The work was published posthumously. * [https://books.google.com/books?id=RJAZAAAAYAAJ&q=zuccarelli "Francesco Zuccarelli, R.A."] in ''Anecdotes of painters who have resided or been born in England : with critical remarks on their productions; by Edward Edwards, deceased, late teacher of perspective, and associate, in the Royal Academy; intended as a continuation to The anecdotes of painting by the late [[Horace Walpole|Horace Earl of Orford]].'' Edward Edwards. London : printed by Luke Hansard & Sons, for Leigh and Sotheby, W.J. and J. Richardson, R. Faulder, T. Payne, and J. White, 1808. * Lanzi, Luigi Antonio; [https://books.google.com/books?id=ovGhAAAAMAAJ&q=zuccherelli&pg=RA1-PA225 ''Storia pittorica della Italia dal risorgimento delle belle arti fin presso al fine del XVIII secolo'']; Vol 1. Silvestre, Milan. 1823. First edition in 1795&#x2013;6. See references to 'Zuccherelli' on pages 225, 246&#x2013;7. * [https://archive.org/stream/nollekenshistime02smituoft#page/n251/mode/2up "Francisco Zuccarelli, R.A."] in ''Nollekens and His Times: Comprehending a Life of That Celebrated Sculptor; and Memoirs of Several Contemporary Artists, from the Time of Roubiliac, Hogarth, and Reynolds, to that of Fuseli, Flaxman, and Blake.'' John Thomas Smith Keeper of the Prints and Drawings in the British Museum. Edited and annotated by Wilfred Whitten. Vol II. London: Henry Colburn, 1829. {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Zuccarelli, Francesco}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 18-a jarcento]] g6r8x8h4mqz4dtmfn3jcl76gt1z9mkd 9413853 9413852 2026-06-26T10:01:59Z Sj1mor 12103 9413853 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Portreto de Francesco Zuccarelli far [[Richard Wilson]], 1751. oleo.}} '''Giacomo Francesco ZUCCARELLI''', itallingva prononco [franˈtʃesko ddzukkaˈrɛlli; ttsuk-] (ofte konata kiel '''Francesco Zuccarelli'''; naskiĝis la 15-an de aŭgusto 1702 en [[Pitigliano]] en [[Toskanio]] &#x2013; mortis la 30-an de decembro 1788 en [[Florenco]]) estis itala artisto de la malfrua [[baroko]] aŭ [[rokoko]] periodo. Li estas konsiderata la plej grava pejzaĝisto, kiu eliris el sia adoptita urbo [[Venecio]] dum la mezo de la dekoka jarcento, kaj liaj arkadiaj vidpunktoj fariĝis popularaj tra [[Eŭropo]] kaj precipe en Anglio, kie li loĝis dum du longaj periodoj. Lia patroneco etendiĝis al la nobelaro, kaj li ofte kunlaboris kun aliaj artistoj kiel Antonio Visentini kaj Bernardo Bellotto. En 1768, Zuccarelli fariĝis fondmembro de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio de Artoj]], kaj post sia fina reveno al Italio, li estis elektita prezidanto de la Venecia Akademio. Aldone al siaj kamparaj pejzaĝoj, kiuj ofte enkorpigis religiajn kaj klasikajn temojn, Zuccarelli kreis religiajn pecojn kaj okaze faris portretojn. Krom pentraĵoj, lia varia produktaĵo inkluzivis akvafortojn, desegnaĵojn kaj dezajnojn por gobelinoj, same kiel aron da ludkartoj el la [[Malnova Testamento]]. Malgraŭ la famo, kiun li spertis dum sia vivo, la reputacio de Zuccarelli malkreskis komence de la 19-a jarcento, kiam [[Realismo (arto)|naturalismo]] fariĝis pli kaj pli ŝatata en pejzaĝoj. [[Joseph Mallord William Turner|Turner]] kritikis lin milde, konfesante, ke liaj figuroj povas esti belaj, pavimante la vojon por pli severaj viktoriaj taksoj. En 1959, la arthistoriisto [[Michael Levey]] proponis sugestojn pri kial Zuccarelli havis tian vastan nuntempan allogon inter la angloj, konkludante, ke lia plej bona verko estas tre ornama. Pli lastatempe, ekde la 1990-aj jaroj, okazis renoviĝinta fokuso pri Zuccarelli inter italaj akademiuloj, kiuj donis al li elstarecon en pluraj libroj kaj artikoloj, kaj liaj pentraĵoj kaj desegnaĵoj estas regule montrataj en ekspozicioj. [[Dosiero:(Venice)_Rape_of_Europa_by_Francesco_Zuccarelli_-_Gallerie_Accademia.jpg|dekstra|eta|''La Seksperforto de Eŭropo.'' Meze &#x2013; 1740-aj jaroj. [[Galerio de la Akademio de Venecio|Gallerie dell'Accademia]], Venecio.]] [[Dosiero:Macbeth_and_the_Witches.jpg|dekstra|eta|''Makbeto kaj la sorĉistinoj.'' ĉ. 1760. {{Mallonga piednoto|Spadotto|2007}}]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="154px"> Dosiero:Landscape_with_the_Penitent_Magdalene.jpg|''Landscape with the Penitent [[Maria Magdala|Magdalene]]. '' c. 1728. Drawing. British Museum.[K] Dosiero:Standing_female_figure.jpg|''Standing Female Figure Carrying a Lamp.'' Etching. Florence, 1728.[L] Dosiero:Frontispiece_for_Il_Malmantile_Racquistato_(Lorenzo_Lippi)._Etching_by_Francesco_Zuccarelli._Published_by_Michele_Nestenus_and_Francesco_Moücke._Florence,_1731..jpg|''Il Malmantile racquistato.'' Etching. Florence, 1731. Dosiero:Lorenzo_Lippi_by_Francesco_Zuccarelli.jpg|Lorenzo Lippi, after a drawing by [[Filippo Baldinucci]]. Florence, 1731. Dosiero:Landscape_with_Figures_and_Stream.jpg|''Landscape with River and Shepherds at Rest.'' c. 1736. Accademia Carrara, Bergamo. Dosiero:Francesco_Zuccarelli_Self_Portrait.jpg|''Self-portrait.'' Drawing in chalks. 1736 or 1738. [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Royal Academy of Arts]], London. Dosiero:Roman_Capriccio.jpg|''Roman Capriccio with [[Triumfa arko|Triumphal Arch]], the [[Piramido de Cestio|Pyramid of Cestius]], [[Baziliko Sankta Petro|St. Peter's Basilica]] and the [[Kastelo de Sankta Anĝelo|Castle of the Holy Angel]].'' Bernardo Bellotto and Francesco Zuccarelli. Mid&#x2013;1740s. Galleria nazionale, Parma. Dosiero:Capriccio_with_a_view_of_Burlington_House,_London.jpg|''Burlington House.'' Antonio Visentini and Francesco Zuccarelli. 1746. [[Kastelo Windsor|Windsor Castle]], Windsor. Dosiero:Cicero_entdeckt_das_Grabmal_des_Archimedes_(Zuccarelli).jpg|''[[Cicerono|Cicero]] Finds the Tomb of [[Arkimedo|Archimedes]]''. 1747. [[Sanssouci]], Potsdam. Dosiero:Francesco_Zuccarelli_Landschaft_mit_Verklärung_Christi.jpg|''[[Transfiguriĝo|Transfiguration of Jesus]]''. 1747. Dosiero:Old_Testament_Playing_Cards,_Zuccarelli_&_Visentini.jpg|''[[Malnova Testamento|Old Testament]] [[Ludkarto|Playing Cards]].'' Francesco Zuccarelli and Antonio Visentini. Venice, 1748. [[Brita Muzeo|British Museum]].[M] Dosiero:Margherita_Tassi.jpg|''Margheritina Tassi.'' 1751. Accademia Carrara, Bergamo. Dosiero:Ca'_Rezzonico_-_Pastorale_-_Francesco_Zuccarelli.jpg|''Pastorale''. c. 1755. Ca' Rezzonico, Venice. Dosiero:The_Ruins_of_Paymyra_2.jpg|''Ruins of Palmyra.'' Wool and silk tapestry by Paul Saunders, designed by Francesco Zuccarelli. 1758. [[Muzeo Viktoria kaj Alberto|Victoria and Albert Museum]], London. Dosiero:View_of_Vicenza_with_Antique_Monuments.png|''View of Vicenza with Ancient Monuments.'' c. 1760. Palazzo Leoni Montanari, Vicenza. Intesa Sanpaolo collection. Dosiero:Bemberg_Fondation_Toulouse_-_Fête_champêtre_-_Francesco_Zuccarelli_-_inv_1075.jpg|''Garden party.'' After 1762. Fondation Bemberg, [[Tuluzo|Toulouse]]. Dosiero:Cadmus_killing_the_Dragon_by_Francesco_Zuccarelli.jpg|''Landscape with the Story of [[Kadmo|Cadmus]] Killing the Dragon.'' Exhibited in 1765. [[Tate]], London.[N] Dosiero:Francesco_Zuccarelli,_Mountain_Landscape_with_Washerwomen_and_a_Fisherman,_1762-1765,_NGA_71590.jpg|''Mountain Landscape with Washerwomen and a Fisherman.'' c. 1765&#x2013;8. [[Nacia Galerio de Arto|National Gallery of Art]], Washington, D.C.[O] Dosiero:The_Finding_of_Moses_by_Francesco_Zuccarelli,_1768_RCIN_405358.jpg|''River Landscape with the Finding of [[Moseo|Moses]].'' 1768. [[Kastelo Windsor|Windsor Castle]], Windsor. Dosiero:Seated_female_nude.jpg|''Seated female nude.'' Before 1769. Victoria and Albert Museum, London.[P] Dosiero:The_Zuccarelli_Room,_looking_South_West,_1880.jpg|The Zuccarelli Room in 1880, looking South West. [[Kastelo Windsor|Windsor Castle]], Windsor.[Q] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Cite web|url=http://www.artcyclopedia.com/artists/zuccarelli_francesco.html|title=Francesco Zuccarelli (Italian Rococo Era Painter, 1702&ndash;1788)|website=Artcyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20170622024049/http://www.artcyclopedia.com/artists/zuccarelli_francesco.html|archive-date=22 June 2017|url-status=live}} *  [https://books.google.com/books?id=vycLAAAAYAAJ&dq=zuccarelli&pg=PA133 "Alcume Notize di Zuccarelli. Some Account of Zuccarelli".] (Obituary). In: ''Mercurio Italico:o sia, Ragguaglio Generale intorno alla Letteratura, Belle Arti, Utili Scoperte, ec. di tutta l'Italia.'' Couchman & Fry, 1789. * Tassi, Francesco Maria; [https://archive.org/stream/vitedepittoriscu00tass#page/n13/mode/2up ''Vite de'pittori, scultori e architetti Bergamaschi'']; Locatelli; Bergamo, Italy. 1793. See pp. viii, xii, xiv, xv, 36. Francesco Maria Tassi was a long-time friend of Zuccarelli. The work was published posthumously. * [https://books.google.com/books?id=RJAZAAAAYAAJ&q=zuccarelli "Francesco Zuccarelli, R.A."] in ''Anecdotes of painters who have resided or been born in England : with critical remarks on their productions; by Edward Edwards, deceased, late teacher of perspective, and associate, in the Royal Academy; intended as a continuation to The anecdotes of painting by the late [[Horace Walpole|Horace Earl of Orford]].'' Edward Edwards. London : printed by Luke Hansard & Sons, for Leigh and Sotheby, W.J. and J. Richardson, R. Faulder, T. Payne, and J. White, 1808. * Lanzi, Luigi Antonio; [https://books.google.com/books?id=ovGhAAAAMAAJ&q=zuccherelli&pg=RA1-PA225 ''Storia pittorica della Italia dal risorgimento delle belle arti fin presso al fine del XVIII secolo'']; Vol 1. Silvestre, Milan. 1823. First edition in 1795&#x2013;6. See references to 'Zuccherelli' on pages 225, 246&#x2013;7. * [https://archive.org/stream/nollekenshistime02smituoft#page/n251/mode/2up "Francisco Zuccarelli, R.A."] in ''Nollekens and His Times: Comprehending a Life of That Celebrated Sculptor; and Memoirs of Several Contemporary Artists, from the Time of Roubiliac, Hogarth, and Reynolds, to that of Fuseli, Flaxman, and Blake.'' John Thomas Smith Keeper of the Prints and Drawings in the British Museum. Edited and annotated by Wilfred Whitten. Vol II. London: Henry Colburn, 1829. {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Zuccarelli, Francesco}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 18-a jarcento]] 5upsubi8dltrgiybpn780ul9xtkze3b 9413854 9413853 2026-06-26T10:10:30Z Sj1mor 12103 /* Galerio */ 9413854 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Portreto de Francesco Zuccarelli far [[Richard Wilson]], 1751. oleo.}} '''Giacomo Francesco ZUCCARELLI''', itallingva prononco [franˈtʃesko ddzukkaˈrɛlli; ttsuk-] (ofte konata kiel '''Francesco Zuccarelli'''; naskiĝis la 15-an de aŭgusto 1702 en [[Pitigliano]] en [[Toskanio]] &#x2013; mortis la 30-an de decembro 1788 en [[Florenco]]) estis itala artisto de la malfrua [[baroko]] aŭ [[rokoko]] periodo. Li estas konsiderata la plej grava pejzaĝisto, kiu eliris el sia adoptita urbo [[Venecio]] dum la mezo de la dekoka jarcento, kaj liaj arkadiaj vidpunktoj fariĝis popularaj tra [[Eŭropo]] kaj precipe en Anglio, kie li loĝis dum du longaj periodoj. Lia patroneco etendiĝis al la nobelaro, kaj li ofte kunlaboris kun aliaj artistoj kiel Antonio Visentini kaj Bernardo Bellotto. En 1768, Zuccarelli fariĝis fondmembro de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio de Artoj]], kaj post sia fina reveno al Italio, li estis elektita prezidanto de la Venecia Akademio. Aldone al siaj kamparaj pejzaĝoj, kiuj ofte enkorpigis religiajn kaj klasikajn temojn, Zuccarelli kreis religiajn pecojn kaj okaze faris portretojn. Krom pentraĵoj, lia varia produktaĵo inkluzivis akvafortojn, desegnaĵojn kaj dezajnojn por gobelinoj, same kiel aron da ludkartoj el la [[Malnova Testamento]]. Malgraŭ la famo, kiun li spertis dum sia vivo, la reputacio de Zuccarelli malkreskis komence de la 19-a jarcento, kiam [[Realismo (arto)|naturalismo]] fariĝis pli kaj pli ŝatata en pejzaĝoj. [[Joseph Mallord William Turner|Turner]] kritikis lin milde, konfesante, ke liaj figuroj povas esti belaj, pavimante la vojon por pli severaj viktoriaj taksoj. En 1959, la arthistoriisto [[Michael Levey]] proponis sugestojn pri kial Zuccarelli havis tian vastan nuntempan allogon inter la angloj, konkludante, ke lia plej bona verko estas tre ornama. Pli lastatempe, ekde la 1990-aj jaroj, okazis renoviĝinta fokuso pri Zuccarelli inter italaj akademiuloj, kiuj donis al li elstarecon en pluraj libroj kaj artikoloj, kaj liaj pentraĵoj kaj desegnaĵoj estas regule montrataj en ekspozicioj. [[Dosiero:(Venice)_Rape_of_Europa_by_Francesco_Zuccarelli_-_Gallerie_Accademia.jpg|dekstra|eta|''La Seksperforto de Eŭropo.'' Meze &#x2013; 1740-aj jaroj. [[Galerio de la Akademio de Venecio|Gallerie dell'Accademia]], Venecio.]] [[Dosiero:Macbeth_and_the_Witches.jpg|dekstra|eta|''Makbeto kaj la sorĉistinoj.'' ĉ. 1760. {{Mallonga piednoto|Spadotto|2007}}]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="154px"> Dosiero:Landscape_with_the_Penitent_Magdalene.jpg|Pejzaĝo kun la pentanta [[Maria Magdala|Magdalena]]. ĉ. 1728. Desegnaĵo. Brita Muzeo.[K] Dosiero:Standing_female_figure.jpg|Staranta virina figuro portanta lampon. Akvaforto. Florenco, 1728.[L] Dosiero:Frontispiece_for_Il_Malmantile_Racquistato_(Lorenzo_Lippi)._Etching_by_Francesco_Zuccarelli._Published_by_Michele_Nestenus_and_Francesco_Moücke._Florence,_1731..jpg|''[[Il Malmantile racquistato]].'' Akvaforto. Florenco, , 1731. Dosiero:Lorenzo_Lippi_by_Francesco_Zuccarelli.jpg|Lorenzo Lippi, post desegnaĵo de [[Filippo Baldinucci]]. Florenco, 1731.[85] Dosiero:Landscape_with_Figures_and_Stream.jpg|Pejzaĝo kun rivero kaj ripozantaj paŝtistoj. ĉ. 1736. Accademia Carrara, Bergamo. Dosiero:Francesco_Zuccarelli_Self_Portrait.jpg|Memportreto. Desegnaĵo per kretoj. 1736 aŭ 1738. [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio de Artoj]], Londono. Dosiero:Roman_Capriccio.jpg|Roma Kapriko kun [[Triumfa Arko]], la [[Piramido de Cestio]], [[Baziliko de Sankta Petro]] kaj la [[Kastelo de la Sankta Anĝelo]]. Bernardo Bellotto kaj Francesco Zuccarelli. Mez-1740-aj jaroj. Galleria nazionale, Parmo. Dosiero:Capriccio_with_a_view_of_Burlington_House,_London.jpg|''[[Burlington House]].'' [[Antonio Visentini]] and Francesco Zuccarelli. 1746. [[Kastelo Windsor]], [[Windsor (Anglio)|Windsor]]. Dosiero:Cicero_entdeckt_das_Grabmal_des_Archimedes_(Zuccarelli).jpg|''[[Cicerono]] trovas la tombon de [[Arkimedo]]''. 1747. [[Sanssouci]], Potsdamo. Dosiero:Francesco_Zuccarelli_Landschaft_mit_Verklärung_Christi.jpg|''[[Transfiguriĝo|Transfiguriĝo de Jesuo]]''. 1747. Dosiero:Old_Testament_Playing_Cards,_Zuccarelli_&_Visentini.jpg|[[Ludkarto|Ludkartoj]] de la [[Malnova Testamento]]. Francesco Zuccarelli kaj Antonio Visentini. Venecio, 1748. Brita Muzeo.[M] Dosiero:Margherita_Tassi.jpg|''Margheritina Tassi.'' 1751. [[Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo|Accademia Carrara]], Bergamo. Dosiero:Ca'_Rezzonico_-_Pastorale_-_Francesco_Zuccarelli.jpg|''Pastorale''. c. 1755. Ca' Rezzonico, Venecio. Dosiero:The_Ruins_of_Paymyra_2.jpg|Ruinoj de Palmiro. Gobelino el lano kaj silko de Paul Saunders, desegnita de Francesco Zuccarelli. 1758. [[Muzeo Viktoria kaj Alberto]], Londono. Dosiero:View_of_Vicenza_with_Antique_Monuments.png|''Vido de Vicenza kun antikvaj monumentoj''. c. 1760. Palazzo Leoni Montanari, Vicenza. Kolekto Intesa Sanpaolo. Dosiero:Bemberg_Fondation_Toulouse_-_Fête_champêtre_-_Francesco_Zuccarelli_-_inv_1075.jpg|''Ĝardenfesto''. Post 1762. Fondation Bemberg, [[Tuluzo]]. Dosiero:Cadmus_killing_the_Dragon_by_Francesco_Zuccarelli.jpg|Pejzaĝo kun la rakonto de [[Kadmo]] mortiganta la drakon. Ekspoziciita en 1765. [[Tate]], Londono.[N] Dosiero:Francesco_Zuccarelli,_Mountain_Landscape_with_Washerwomen_and_a_Fisherman,_1762-1765,_NGA_71590.jpg|''Monta pejzaĝo kun lavistinoj kaj fiŝkaptisto''. ĉ. 1765–8. Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono.[O] Dosiero:The_Finding_of_Moses_by_Francesco_Zuccarelli,_1768_RCIN_405358.jpg|''Rivera pejzaĝo kun la trovo de Moseo''. 1768. Kastelo Windsor, Windsor. Dosiero:Seated_female_nude.jpg|Sidanta ina nudfiguro. Antaŭ 1769. Muzeo Viktoria kaj Alberto, Londono.[P] Dosiero:The_Zuccarelli_Room,_looking_South_West,_1880.jpg|La Ĉambro Zuccarelli en 1880, rigardante sudokcidenten. Kastelo Windsor, Windsor.[Q] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Cite web|url=http://www.artcyclopedia.com/artists/zuccarelli_francesco.html|title=Francesco Zuccarelli (Italian Rococo Era Painter, 1702&ndash;1788)|website=Artcyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20170622024049/http://www.artcyclopedia.com/artists/zuccarelli_francesco.html|archive-date=22 June 2017|url-status=live}} *  [https://books.google.com/books?id=vycLAAAAYAAJ&dq=zuccarelli&pg=PA133 "Alcume Notize di Zuccarelli. Some Account of Zuccarelli".] (Obituary). In: ''Mercurio Italico:o sia, Ragguaglio Generale intorno alla Letteratura, Belle Arti, Utili Scoperte, ec. di tutta l'Italia.'' Couchman & Fry, 1789. * Tassi, Francesco Maria; [https://archive.org/stream/vitedepittoriscu00tass#page/n13/mode/2up ''Vite de'pittori, scultori e architetti Bergamaschi'']; Locatelli; Bergamo, Italy. 1793. See pp. viii, xii, xiv, xv, 36. Francesco Maria Tassi was a long-time friend of Zuccarelli. The work was published posthumously. * [https://books.google.com/books?id=RJAZAAAAYAAJ&q=zuccarelli "Francesco Zuccarelli, R.A."] in ''Anecdotes of painters who have resided or been born in England : with critical remarks on their productions; by Edward Edwards, deceased, late teacher of perspective, and associate, in the Royal Academy; intended as a continuation to The anecdotes of painting by the late [[Horace Walpole|Horace Earl of Orford]].'' Edward Edwards. London : printed by Luke Hansard & Sons, for Leigh and Sotheby, W.J. and J. Richardson, R. Faulder, T. Payne, and J. White, 1808. * Lanzi, Luigi Antonio; [https://books.google.com/books?id=ovGhAAAAMAAJ&q=zuccherelli&pg=RA1-PA225 ''Storia pittorica della Italia dal risorgimento delle belle arti fin presso al fine del XVIII secolo'']; Vol 1. Silvestre, Milan. 1823. First edition in 1795&#x2013;6. See references to 'Zuccherelli' on pages 225, 246&#x2013;7. * [https://archive.org/stream/nollekenshistime02smituoft#page/n251/mode/2up "Francisco Zuccarelli, R.A."] in ''Nollekens and His Times: Comprehending a Life of That Celebrated Sculptor; and Memoirs of Several Contemporary Artists, from the Time of Roubiliac, Hogarth, and Reynolds, to that of Fuseli, Flaxman, and Blake.'' John Thomas Smith Keeper of the Prints and Drawings in the British Museum. Edited and annotated by Wilfred Whitten. Vol II. London: Henry Colburn, 1829. {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Zuccarelli, Francesco}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 18-a jarcento]] 6p0q7vmpl9j1cw3o159jhox8ue99qxw 9413855 9413854 2026-06-26T10:11:43Z Sj1mor 12103 9413855 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Portreto de Francesco Zuccarelli far [[Richard Wilson]], 1751. oleo.}} '''Giacomo Francesco ZUCCARELLI''', itallingva prononco [franˈtʃesko ddzukkaˈrɛlli; ttsuk-] (ofte konata kiel '''Francesco Zuccarelli'''; naskiĝis la 15-an de aŭgusto 1702 en [[Pitigliano]] en [[Toskanio]] &#x2013; mortis la 30-an de decembro 1788 en [[Florenco]]) estis itala artisto de la malfrua [[baroko]] aŭ [[rokoko]] periodo. Li estas konsiderata la plej grava pejzaĝisto, kiu eliris el sia adoptita urbo [[Venecio]] dum la mezo de la dekoka jarcento, kaj liaj arkadiaj vidpunktoj fariĝis popularaj tra [[Eŭropo]] kaj precipe en Anglio, kie li loĝis dum du longaj periodoj. Lia patroneco etendiĝis al la nobelaro, kaj li ofte kunlaboris kun aliaj artistoj kiel Antonio Visentini kaj Bernardo Bellotto. En 1768, Zuccarelli fariĝis fondmembro de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio de Artoj]], kaj post sia fina reveno al Italio, li estis elektita prezidanto de la Venecia Akademio. Aldone al siaj kamparaj pejzaĝoj, kiuj ofte enkorpigis religiajn kaj klasikajn temojn, Zuccarelli kreis religiajn pecojn kaj okaze faris portretojn. Krom pentraĵoj, lia varia produktaĵo inkluzivis akvafortojn, desegnaĵojn kaj dezajnojn por gobelinoj, same kiel aron da ludkartoj el la [[Malnova Testamento]]. Malgraŭ la famo, kiun li spertis dum sia vivo, la reputacio de Zuccarelli malkreskis komence de la 19-a jarcento, kiam [[Realismo (arto)|naturalismo]] fariĝis pli kaj pli ŝatata en pejzaĝoj. [[Joseph Mallord William Turner|Turner]] kritikis lin milde, konfesante, ke liaj figuroj povas esti belaj, pavimante la vojon por pli severaj viktoriaj taksoj. En 1959, la arthistoriisto [[Michael Levey]] proponis sugestojn pri kial Zuccarelli havis tian vastan nuntempan allogon inter la angloj, konkludante, ke lia plej bona verko estas tre ornama. Pli lastatempe, ekde la 1990-aj jaroj, okazis renoviĝinta fokuso pri Zuccarelli inter italaj akademiuloj, kiuj donis al li elstarecon en pluraj libroj kaj artikoloj, kaj liaj pentraĵoj kaj desegnaĵoj estas regule montrataj en ekspozicioj. [[Dosiero:(Venice)_Rape_of_Europa_by_Francesco_Zuccarelli_-_Gallerie_Accademia.jpg|dekstra|eta|''La Seksperforto de Eŭropo.'' Meze &#x2013; 1740-aj jaroj. [[Galerio de la Akademio de Venecio|Gallerie dell'Accademia]], Venecio.]] [[Dosiero:Macbeth_and_the_Witches.jpg|dekstra|eta|''Makbeto kaj la sorĉistinoj.'' ĉ. 1760.]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150px"> Dosiero:Landscape_with_the_Penitent_Magdalene.jpg|Pejzaĝo kun la pentanta [[Maria Magdala|Magdalena]]. ĉ. 1728. Desegnaĵo. Brita Muzeo.[K] Dosiero:Standing_female_figure.jpg|Staranta virina figuro portanta lampon. Akvaforto. Florenco, 1728.[L] Dosiero:Frontispiece_for_Il_Malmantile_Racquistato_(Lorenzo_Lippi)._Etching_by_Francesco_Zuccarelli._Published_by_Michele_Nestenus_and_Francesco_Moücke._Florence,_1731..jpg|''[[Il Malmantile racquistato]].'' Akvaforto. Florenco, , 1731. Dosiero:Lorenzo_Lippi_by_Francesco_Zuccarelli.jpg|Lorenzo Lippi, post desegnaĵo de [[Filippo Baldinucci]]. Florenco, 1731.[85] Dosiero:Landscape_with_Figures_and_Stream.jpg|Pejzaĝo kun rivero kaj ripozantaj paŝtistoj. ĉ. 1736. Accademia Carrara, Bergamo. Dosiero:Francesco_Zuccarelli_Self_Portrait.jpg|Memportreto. Desegnaĵo per kretoj. 1736 aŭ 1738. [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio de Artoj]], Londono. Dosiero:Roman_Capriccio.jpg|Roma Kapriko kun [[Triumfa Arko]], la [[Piramido de Cestio]], [[Baziliko de Sankta Petro]] kaj la [[Kastelo de la Sankta Anĝelo]]. Bernardo Bellotto kaj Francesco Zuccarelli. Mez-1740-aj jaroj. Galleria nazionale, Parmo. Dosiero:Capriccio_with_a_view_of_Burlington_House,_London.jpg|''[[Burlington House]].'' [[Antonio Visentini]] and Francesco Zuccarelli. 1746. [[Kastelo Windsor]], [[Windsor (Anglio)|Windsor]]. Dosiero:Cicero_entdeckt_das_Grabmal_des_Archimedes_(Zuccarelli).jpg|''[[Cicerono]] trovas la tombon de [[Arkimedo]]''. 1747. [[Sanssouci]], Potsdamo. Dosiero:Francesco_Zuccarelli_Landschaft_mit_Verklärung_Christi.jpg|''[[Transfiguriĝo|Transfiguriĝo de Jesuo]]''. 1747. Dosiero:Old_Testament_Playing_Cards,_Zuccarelli_&_Visentini.jpg|[[Ludkarto|Ludkartoj]] de la [[Malnova Testamento]]. Francesco Zuccarelli kaj Antonio Visentini. Venecio, 1748. Brita Muzeo.[M] Dosiero:Margherita_Tassi.jpg|''Margheritina Tassi.'' 1751. [[Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo|Accademia Carrara]], Bergamo. Dosiero:Ca'_Rezzonico_-_Pastorale_-_Francesco_Zuccarelli.jpg|''Pastorale''. c. 1755. Ca' Rezzonico, Venecio. Dosiero:The_Ruins_of_Paymyra_2.jpg|Ruinoj de Palmiro. Gobelino el lano kaj silko de Paul Saunders, desegnita de Francesco Zuccarelli. 1758. [[Muzeo Viktoria kaj Alberto]], Londono. Dosiero:View_of_Vicenza_with_Antique_Monuments.png|''Vido de Vicenza kun antikvaj monumentoj''. c. 1760. Palazzo Leoni Montanari, Vicenza. Kolekto Intesa Sanpaolo. Dosiero:Bemberg_Fondation_Toulouse_-_Fête_champêtre_-_Francesco_Zuccarelli_-_inv_1075.jpg|''Ĝardenfesto''. Post 1762. Fondation Bemberg, [[Tuluzo]]. Dosiero:Cadmus_killing_the_Dragon_by_Francesco_Zuccarelli.jpg|Pejzaĝo kun la rakonto de [[Kadmo]] mortiganta la drakon. Ekspoziciita en 1765. [[Tate]], Londono.[N] Dosiero:Francesco_Zuccarelli,_Mountain_Landscape_with_Washerwomen_and_a_Fisherman,_1762-1765,_NGA_71590.jpg|''Monta pejzaĝo kun lavistinoj kaj fiŝkaptisto''. ĉ. 1765–8. Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono.[O] Dosiero:The_Finding_of_Moses_by_Francesco_Zuccarelli,_1768_RCIN_405358.jpg|''Rivera pejzaĝo kun la trovo de Moseo''. 1768. Kastelo Windsor, Windsor. Dosiero:Seated_female_nude.jpg|Sidanta ina nudfiguro. Antaŭ 1769. Muzeo Viktoria kaj Alberto, Londono.[P] Dosiero:The_Zuccarelli_Room,_looking_South_West,_1880.jpg|La Ĉambro Zuccarelli en 1880, rigardante sudokcidenten. Kastelo Windsor, Windsor.[Q] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Cite web|url=http://www.artcyclopedia.com/artists/zuccarelli_francesco.html|title=Francesco Zuccarelli (Italian Rococo Era Painter, 1702&ndash;1788)|website=Artcyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20170622024049/http://www.artcyclopedia.com/artists/zuccarelli_francesco.html|archive-date=22 June 2017|url-status=live}} *  [https://books.google.com/books?id=vycLAAAAYAAJ&dq=zuccarelli&pg=PA133 "Alcume Notize di Zuccarelli. Some Account of Zuccarelli".] (Obituary). In: ''Mercurio Italico:o sia, Ragguaglio Generale intorno alla Letteratura, Belle Arti, Utili Scoperte, ec. di tutta l'Italia.'' Couchman & Fry, 1789. * Tassi, Francesco Maria; [https://archive.org/stream/vitedepittoriscu00tass#page/n13/mode/2up ''Vite de'pittori, scultori e architetti Bergamaschi'']; Locatelli; Bergamo, Italy. 1793. See pp. viii, xii, xiv, xv, 36. Francesco Maria Tassi was a long-time friend of Zuccarelli. The work was published posthumously. * [https://books.google.com/books?id=RJAZAAAAYAAJ&q=zuccarelli "Francesco Zuccarelli, R.A."] in ''Anecdotes of painters who have resided or been born in England : with critical remarks on their productions; by Edward Edwards, deceased, late teacher of perspective, and associate, in the Royal Academy; intended as a continuation to The anecdotes of painting by the late [[Horace Walpole|Horace Earl of Orford]].'' Edward Edwards. London : printed by Luke Hansard & Sons, for Leigh and Sotheby, W.J. and J. Richardson, R. Faulder, T. Payne, and J. White, 1808. * Lanzi, Luigi Antonio; [https://books.google.com/books?id=ovGhAAAAMAAJ&q=zuccherelli&pg=RA1-PA225 ''Storia pittorica della Italia dal risorgimento delle belle arti fin presso al fine del XVIII secolo'']; Vol 1. Silvestre, Milan. 1823. First edition in 1795&#x2013;6. See references to 'Zuccherelli' on pages 225, 246&#x2013;7. * [https://archive.org/stream/nollekenshistime02smituoft#page/n251/mode/2up "Francisco Zuccarelli, R.A."] in ''Nollekens and His Times: Comprehending a Life of That Celebrated Sculptor; and Memoirs of Several Contemporary Artists, from the Time of Roubiliac, Hogarth, and Reynolds, to that of Fuseli, Flaxman, and Blake.'' John Thomas Smith Keeper of the Prints and Drawings in the British Museum. Edited and annotated by Wilfred Whitten. Vol II. London: Henry Colburn, 1829. {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Zuccarelli, Francesco}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 18-a jarcento]] qclwcal2pl0h9srtz9ha251lc5dqirv 9413856 9413855 2026-06-26T10:12:04Z Sj1mor 12103 9413856 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Portreto de Francesco Zuccarelli<br> far [[Richard Wilson]], 1751. oleo.}} '''Giacomo Francesco ZUCCARELLI''', itallingva prononco [franˈtʃesko ddzukkaˈrɛlli; ttsuk-] (ofte konata kiel '''Francesco Zuccarelli'''; naskiĝis la 15-an de aŭgusto 1702 en [[Pitigliano]] en [[Toskanio]] &#x2013; mortis la 30-an de decembro 1788 en [[Florenco]]) estis itala artisto de la malfrua [[baroko]] aŭ [[rokoko]] periodo. Li estas konsiderata la plej grava pejzaĝisto, kiu eliris el sia adoptita urbo [[Venecio]] dum la mezo de la dekoka jarcento, kaj liaj arkadiaj vidpunktoj fariĝis popularaj tra [[Eŭropo]] kaj precipe en Anglio, kie li loĝis dum du longaj periodoj. Lia patroneco etendiĝis al la nobelaro, kaj li ofte kunlaboris kun aliaj artistoj kiel Antonio Visentini kaj Bernardo Bellotto. En 1768, Zuccarelli fariĝis fondmembro de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio de Artoj]], kaj post sia fina reveno al Italio, li estis elektita prezidanto de la Venecia Akademio. Aldone al siaj kamparaj pejzaĝoj, kiuj ofte enkorpigis religiajn kaj klasikajn temojn, Zuccarelli kreis religiajn pecojn kaj okaze faris portretojn. Krom pentraĵoj, lia varia produktaĵo inkluzivis akvafortojn, desegnaĵojn kaj dezajnojn por gobelinoj, same kiel aron da ludkartoj el la [[Malnova Testamento]]. Malgraŭ la famo, kiun li spertis dum sia vivo, la reputacio de Zuccarelli malkreskis komence de la 19-a jarcento, kiam [[Realismo (arto)|naturalismo]] fariĝis pli kaj pli ŝatata en pejzaĝoj. [[Joseph Mallord William Turner|Turner]] kritikis lin milde, konfesante, ke liaj figuroj povas esti belaj, pavimante la vojon por pli severaj viktoriaj taksoj. En 1959, la arthistoriisto [[Michael Levey]] proponis sugestojn pri kial Zuccarelli havis tian vastan nuntempan allogon inter la angloj, konkludante, ke lia plej bona verko estas tre ornama. Pli lastatempe, ekde la 1990-aj jaroj, okazis renoviĝinta fokuso pri Zuccarelli inter italaj akademiuloj, kiuj donis al li elstarecon en pluraj libroj kaj artikoloj, kaj liaj pentraĵoj kaj desegnaĵoj estas regule montrataj en ekspozicioj. [[Dosiero:(Venice)_Rape_of_Europa_by_Francesco_Zuccarelli_-_Gallerie_Accademia.jpg|dekstra|eta|''La Seksperforto de Eŭropo.'' Meze &#x2013; 1740-aj jaroj. [[Galerio de la Akademio de Venecio|Gallerie dell'Accademia]], Venecio.]] [[Dosiero:Macbeth_and_the_Witches.jpg|dekstra|eta|''Makbeto kaj la sorĉistinoj.'' ĉ. 1760.]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150px"> Dosiero:Landscape_with_the_Penitent_Magdalene.jpg|Pejzaĝo kun la pentanta [[Maria Magdala|Magdalena]]. ĉ. 1728. Desegnaĵo. Brita Muzeo.[K] Dosiero:Standing_female_figure.jpg|Staranta virina figuro portanta lampon. Akvaforto. Florenco, 1728.[L] Dosiero:Frontispiece_for_Il_Malmantile_Racquistato_(Lorenzo_Lippi)._Etching_by_Francesco_Zuccarelli._Published_by_Michele_Nestenus_and_Francesco_Moücke._Florence,_1731..jpg|''[[Il Malmantile racquistato]].'' Akvaforto. Florenco, , 1731. Dosiero:Lorenzo_Lippi_by_Francesco_Zuccarelli.jpg|Lorenzo Lippi, post desegnaĵo de [[Filippo Baldinucci]]. Florenco, 1731.[85] Dosiero:Landscape_with_Figures_and_Stream.jpg|Pejzaĝo kun rivero kaj ripozantaj paŝtistoj. ĉ. 1736. Accademia Carrara, Bergamo. Dosiero:Francesco_Zuccarelli_Self_Portrait.jpg|Memportreto. Desegnaĵo per kretoj. 1736 aŭ 1738. [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio de Artoj]], Londono. Dosiero:Roman_Capriccio.jpg|Roma Kapriko kun [[Triumfa Arko]], la [[Piramido de Cestio]], [[Baziliko de Sankta Petro]] kaj la [[Kastelo de la Sankta Anĝelo]]. Bernardo Bellotto kaj Francesco Zuccarelli. Mez-1740-aj jaroj. Galleria nazionale, Parmo. Dosiero:Capriccio_with_a_view_of_Burlington_House,_London.jpg|''[[Burlington House]].'' [[Antonio Visentini]] and Francesco Zuccarelli. 1746. [[Kastelo Windsor]], [[Windsor (Anglio)|Windsor]]. Dosiero:Cicero_entdeckt_das_Grabmal_des_Archimedes_(Zuccarelli).jpg|''[[Cicerono]] trovas la tombon de [[Arkimedo]]''. 1747. [[Sanssouci]], Potsdamo. Dosiero:Francesco_Zuccarelli_Landschaft_mit_Verklärung_Christi.jpg|''[[Transfiguriĝo|Transfiguriĝo de Jesuo]]''. 1747. Dosiero:Old_Testament_Playing_Cards,_Zuccarelli_&_Visentini.jpg|[[Ludkarto|Ludkartoj]] de la [[Malnova Testamento]]. Francesco Zuccarelli kaj Antonio Visentini. Venecio, 1748. Brita Muzeo.[M] Dosiero:Margherita_Tassi.jpg|''Margheritina Tassi.'' 1751. [[Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo|Accademia Carrara]], Bergamo. Dosiero:Ca'_Rezzonico_-_Pastorale_-_Francesco_Zuccarelli.jpg|''Pastorale''. c. 1755. Ca' Rezzonico, Venecio. Dosiero:The_Ruins_of_Paymyra_2.jpg|Ruinoj de Palmiro. Gobelino el lano kaj silko de Paul Saunders, desegnita de Francesco Zuccarelli. 1758. [[Muzeo Viktoria kaj Alberto]], Londono. Dosiero:View_of_Vicenza_with_Antique_Monuments.png|''Vido de Vicenza kun antikvaj monumentoj''. c. 1760. Palazzo Leoni Montanari, Vicenza. Kolekto Intesa Sanpaolo. Dosiero:Bemberg_Fondation_Toulouse_-_Fête_champêtre_-_Francesco_Zuccarelli_-_inv_1075.jpg|''Ĝardenfesto''. Post 1762. Fondation Bemberg, [[Tuluzo]]. Dosiero:Cadmus_killing_the_Dragon_by_Francesco_Zuccarelli.jpg|Pejzaĝo kun la rakonto de [[Kadmo]] mortiganta la drakon. Ekspoziciita en 1765. [[Tate]], Londono.[N] Dosiero:Francesco_Zuccarelli,_Mountain_Landscape_with_Washerwomen_and_a_Fisherman,_1762-1765,_NGA_71590.jpg|''Monta pejzaĝo kun lavistinoj kaj fiŝkaptisto''. ĉ. 1765–8. Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono.[O] Dosiero:The_Finding_of_Moses_by_Francesco_Zuccarelli,_1768_RCIN_405358.jpg|''Rivera pejzaĝo kun la trovo de Moseo''. 1768. Kastelo Windsor, Windsor. Dosiero:Seated_female_nude.jpg|Sidanta ina nudfiguro. Antaŭ 1769. Muzeo Viktoria kaj Alberto, Londono.[P] Dosiero:The_Zuccarelli_Room,_looking_South_West,_1880.jpg|La Ĉambro Zuccarelli en 1880, rigardante sudokcidenten. Kastelo Windsor, Windsor.[Q] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Cite web|url=http://www.artcyclopedia.com/artists/zuccarelli_francesco.html|title=Francesco Zuccarelli (Italian Rococo Era Painter, 1702&ndash;1788)|website=Artcyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20170622024049/http://www.artcyclopedia.com/artists/zuccarelli_francesco.html|archive-date=22 June 2017|url-status=live}} *  [https://books.google.com/books?id=vycLAAAAYAAJ&dq=zuccarelli&pg=PA133 "Alcume Notize di Zuccarelli. Some Account of Zuccarelli".] (Obituary). In: ''Mercurio Italico:o sia, Ragguaglio Generale intorno alla Letteratura, Belle Arti, Utili Scoperte, ec. di tutta l'Italia.'' Couchman & Fry, 1789. * Tassi, Francesco Maria; [https://archive.org/stream/vitedepittoriscu00tass#page/n13/mode/2up ''Vite de'pittori, scultori e architetti Bergamaschi'']; Locatelli; Bergamo, Italy. 1793. See pp. viii, xii, xiv, xv, 36. Francesco Maria Tassi was a long-time friend of Zuccarelli. The work was published posthumously. * [https://books.google.com/books?id=RJAZAAAAYAAJ&q=zuccarelli "Francesco Zuccarelli, R.A."] in ''Anecdotes of painters who have resided or been born in England : with critical remarks on their productions; by Edward Edwards, deceased, late teacher of perspective, and associate, in the Royal Academy; intended as a continuation to The anecdotes of painting by the late [[Horace Walpole|Horace Earl of Orford]].'' Edward Edwards. London : printed by Luke Hansard & Sons, for Leigh and Sotheby, W.J. and J. Richardson, R. Faulder, T. Payne, and J. White, 1808. * Lanzi, Luigi Antonio; [https://books.google.com/books?id=ovGhAAAAMAAJ&q=zuccherelli&pg=RA1-PA225 ''Storia pittorica della Italia dal risorgimento delle belle arti fin presso al fine del XVIII secolo'']; Vol 1. Silvestre, Milan. 1823. First edition in 1795&#x2013;6. See references to 'Zuccherelli' on pages 225, 246&#x2013;7. * [https://archive.org/stream/nollekenshistime02smituoft#page/n251/mode/2up "Francisco Zuccarelli, R.A."] in ''Nollekens and His Times: Comprehending a Life of That Celebrated Sculptor; and Memoirs of Several Contemporary Artists, from the Time of Roubiliac, Hogarth, and Reynolds, to that of Fuseli, Flaxman, and Blake.'' John Thomas Smith Keeper of the Prints and Drawings in the British Museum. Edited and annotated by Wilfred Whitten. Vol II. London: Henry Colburn, 1829. {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Zuccarelli, Francesco}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 18-a jarcento]] dizr8jv3momv8y6b0wxxg9lzjtsr107 9413857 9413856 2026-06-26T10:12:51Z Sj1mor 12103 /* Galerio */ 9413857 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Portreto de Francesco Zuccarelli<br> far [[Richard Wilson]], 1751. oleo.}} '''Giacomo Francesco ZUCCARELLI''', itallingva prononco [franˈtʃesko ddzukkaˈrɛlli; ttsuk-] (ofte konata kiel '''Francesco Zuccarelli'''; naskiĝis la 15-an de aŭgusto 1702 en [[Pitigliano]] en [[Toskanio]] &#x2013; mortis la 30-an de decembro 1788 en [[Florenco]]) estis itala artisto de la malfrua [[baroko]] aŭ [[rokoko]] periodo. Li estas konsiderata la plej grava pejzaĝisto, kiu eliris el sia adoptita urbo [[Venecio]] dum la mezo de la dekoka jarcento, kaj liaj arkadiaj vidpunktoj fariĝis popularaj tra [[Eŭropo]] kaj precipe en Anglio, kie li loĝis dum du longaj periodoj. Lia patroneco etendiĝis al la nobelaro, kaj li ofte kunlaboris kun aliaj artistoj kiel Antonio Visentini kaj Bernardo Bellotto. En 1768, Zuccarelli fariĝis fondmembro de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio de Artoj]], kaj post sia fina reveno al Italio, li estis elektita prezidanto de la Venecia Akademio. Aldone al siaj kamparaj pejzaĝoj, kiuj ofte enkorpigis religiajn kaj klasikajn temojn, Zuccarelli kreis religiajn pecojn kaj okaze faris portretojn. Krom pentraĵoj, lia varia produktaĵo inkluzivis akvafortojn, desegnaĵojn kaj dezajnojn por gobelinoj, same kiel aron da ludkartoj el la [[Malnova Testamento]]. Malgraŭ la famo, kiun li spertis dum sia vivo, la reputacio de Zuccarelli malkreskis komence de la 19-a jarcento, kiam [[Realismo (arto)|naturalismo]] fariĝis pli kaj pli ŝatata en pejzaĝoj. [[Joseph Mallord William Turner|Turner]] kritikis lin milde, konfesante, ke liaj figuroj povas esti belaj, pavimante la vojon por pli severaj viktoriaj taksoj. En 1959, la arthistoriisto [[Michael Levey]] proponis sugestojn pri kial Zuccarelli havis tian vastan nuntempan allogon inter la angloj, konkludante, ke lia plej bona verko estas tre ornama. Pli lastatempe, ekde la 1990-aj jaroj, okazis renoviĝinta fokuso pri Zuccarelli inter italaj akademiuloj, kiuj donis al li elstarecon en pluraj libroj kaj artikoloj, kaj liaj pentraĵoj kaj desegnaĵoj estas regule montrataj en ekspozicioj. [[Dosiero:(Venice)_Rape_of_Europa_by_Francesco_Zuccarelli_-_Gallerie_Accademia.jpg|dekstra|eta|''La Seksperforto de Eŭropo.'' Meze &#x2013; 1740-aj jaroj. [[Galerio de la Akademio de Venecio|Gallerie dell'Accademia]], Venecio.]] [[Dosiero:Macbeth_and_the_Witches.jpg|dekstra|eta|''Makbeto kaj la sorĉistinoj.'' ĉ. 1760.]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150px"> Dosiero:Landscape_with_the_Penitent_Magdalene.jpg|Pejzaĝo kun la pentanta [[Maria Magdala|Magdalena]]. ĉ. 1728. Desegnaĵo. Brita Muzeo.[K] Dosiero:Standing_female_figure.jpg|Staranta virina figuro portanta lampon. Akvaforto. Florenco, 1728.[L] Dosiero:Frontispiece_for_Il_Malmantile_Racquistato_(Lorenzo_Lippi)._Etching_by_Francesco_Zuccarelli._Published_by_Michele_Nestenus_and_Francesco_Moücke._Florence,_1731..jpg|''Il Malmantile racquistato.'' Akvaforto. Florenco, , 1731. Dosiero:Lorenzo_Lippi_by_Francesco_Zuccarelli.jpg|Lorenzo Lippi, post desegnaĵo de [[Filippo Baldinucci]]. Florenco, 1731.[85] Dosiero:Landscape_with_Figures_and_Stream.jpg|Pejzaĝo kun rivero kaj ripozantaj paŝtistoj. ĉ. 1736. Accademia Carrara, Bergamo. Dosiero:Francesco_Zuccarelli_Self_Portrait.jpg|Memportreto. Desegnaĵo per kretoj. 1736 aŭ 1738. [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio de Artoj]], Londono. Dosiero:Roman_Capriccio.jpg|Roma Kapriko kun [[Triumfa Arko]], la [[Piramido de Cestio]], [[Baziliko de Sankta Petro]] kaj la [[Kastelo de Sankta Anĝelo]]. Bernardo Bellotto kaj Francesco Zuccarelli. Mez-1740-aj jaroj. Galleria nazionale, Parmo. Dosiero:Capriccio_with_a_view_of_Burlington_House,_London.jpg|''Burlington House.'' Antonio Visentini and Francesco Zuccarelli. 1746. [[Kastelo Windsor]], [[Windsor (Anglio)|Windsor]]. Dosiero:Cicero_entdeckt_das_Grabmal_des_Archimedes_(Zuccarelli).jpg|''[[Cicerono]] trovas la tombon de [[Arkimedo]]''. 1747. [[Sanssouci]], Potsdamo. Dosiero:Francesco_Zuccarelli_Landschaft_mit_Verklärung_Christi.jpg|''[[Transfiguriĝo|Transfiguriĝo de Jesuo]]''. 1747. Dosiero:Old_Testament_Playing_Cards,_Zuccarelli_&_Visentini.jpg|[[Ludkarto|Ludkartoj]] de la [[Malnova Testamento]]. Francesco Zuccarelli kaj Antonio Visentini. Venecio, 1748. Brita Muzeo.[M] Dosiero:Margherita_Tassi.jpg|''Margheritina Tassi.'' 1751. Accademia Carrara, Bergamo. Dosiero:Ca'_Rezzonico_-_Pastorale_-_Francesco_Zuccarelli.jpg|''Pastorale''. c. 1755. Ca' Rezzonico, Venecio. Dosiero:The_Ruins_of_Paymyra_2.jpg|Ruinoj de Palmiro. Gobelino el lano kaj silko de Paul Saunders, desegnita de Francesco Zuccarelli. 1758. [[Muzeo Viktoria kaj Alberto]], Londono. Dosiero:View_of_Vicenza_with_Antique_Monuments.png|''Vido de Vicenza kun antikvaj monumentoj''. c. 1760. Palazzo Leoni Montanari, Vicenza. Kolekto Intesa Sanpaolo. Dosiero:Bemberg_Fondation_Toulouse_-_Fête_champêtre_-_Francesco_Zuccarelli_-_inv_1075.jpg|''Ĝardenfesto''. Post 1762. Fondation Bemberg, [[Tuluzo]]. Dosiero:Cadmus_killing_the_Dragon_by_Francesco_Zuccarelli.jpg|Pejzaĝo kun la rakonto de [[Kadmo]] mortiganta la drakon. Ekspoziciita en 1765. [[Tate]], Londono.[N] Dosiero:Francesco_Zuccarelli,_Mountain_Landscape_with_Washerwomen_and_a_Fisherman,_1762-1765,_NGA_71590.jpg|''Monta pejzaĝo kun lavistinoj kaj fiŝkaptisto''. ĉ. 1765–8. Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono.[O] Dosiero:The_Finding_of_Moses_by_Francesco_Zuccarelli,_1768_RCIN_405358.jpg|''Rivera pejzaĝo kun la trovo de Moseo''. 1768. Kastelo Windsor, Windsor. Dosiero:Seated_female_nude.jpg|Sidanta ina nudfiguro. Antaŭ 1769. Muzeo Viktoria kaj Alberto, Londono.[P] Dosiero:The_Zuccarelli_Room,_looking_South_West,_1880.jpg|La Ĉambro Zuccarelli en 1880, rigardante sudokcidenten. Kastelo Windsor, Windsor.[Q] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Cite web|url=http://www.artcyclopedia.com/artists/zuccarelli_francesco.html|title=Francesco Zuccarelli (Italian Rococo Era Painter, 1702&ndash;1788)|website=Artcyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20170622024049/http://www.artcyclopedia.com/artists/zuccarelli_francesco.html|archive-date=22 June 2017|url-status=live}} *  [https://books.google.com/books?id=vycLAAAAYAAJ&dq=zuccarelli&pg=PA133 "Alcume Notize di Zuccarelli. Some Account of Zuccarelli".] (Obituary). In: ''Mercurio Italico:o sia, Ragguaglio Generale intorno alla Letteratura, Belle Arti, Utili Scoperte, ec. di tutta l'Italia.'' Couchman & Fry, 1789. * Tassi, Francesco Maria; [https://archive.org/stream/vitedepittoriscu00tass#page/n13/mode/2up ''Vite de'pittori, scultori e architetti Bergamaschi'']; Locatelli; Bergamo, Italy. 1793. See pp. viii, xii, xiv, xv, 36. Francesco Maria Tassi was a long-time friend of Zuccarelli. The work was published posthumously. * [https://books.google.com/books?id=RJAZAAAAYAAJ&q=zuccarelli "Francesco Zuccarelli, R.A."] in ''Anecdotes of painters who have resided or been born in England : with critical remarks on their productions; by Edward Edwards, deceased, late teacher of perspective, and associate, in the Royal Academy; intended as a continuation to The anecdotes of painting by the late [[Horace Walpole|Horace Earl of Orford]].'' Edward Edwards. London : printed by Luke Hansard & Sons, for Leigh and Sotheby, W.J. and J. Richardson, R. Faulder, T. Payne, and J. White, 1808. * Lanzi, Luigi Antonio; [https://books.google.com/books?id=ovGhAAAAMAAJ&q=zuccherelli&pg=RA1-PA225 ''Storia pittorica della Italia dal risorgimento delle belle arti fin presso al fine del XVIII secolo'']; Vol 1. Silvestre, Milan. 1823. First edition in 1795&#x2013;6. See references to 'Zuccherelli' on pages 225, 246&#x2013;7. * [https://archive.org/stream/nollekenshistime02smituoft#page/n251/mode/2up "Francisco Zuccarelli, R.A."] in ''Nollekens and His Times: Comprehending a Life of That Celebrated Sculptor; and Memoirs of Several Contemporary Artists, from the Time of Roubiliac, Hogarth, and Reynolds, to that of Fuseli, Flaxman, and Blake.'' John Thomas Smith Keeper of the Prints and Drawings in the British Museum. Edited and annotated by Wilfred Whitten. Vol II. London: Henry Colburn, 1829. {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Zuccarelli, Francesco}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 18-a jarcento]] ron4d5kxm4tz0ttayubia5jr2uwa1kr 9413859 9413857 2026-06-26T10:19:43Z Sj1mor 12103 9413859 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Portreto de Francesco Zuccarelli<br> far [[Richard Wilson]], 1751. oleo.}} '''Giacomo Francesco ZUCCARELLI''', itallingva prononco [franˈtʃesko ddzukkaˈrɛlli; ttsuk-] (ofte konata kiel '''Francesco Zuccarelli'''; naskiĝis la 15-an de aŭgusto 1702 en [[Pitigliano]] en [[Toskanio]] &#x2013; mortis la 30-an de decembro 1788 en [[Florenco]]) estis itala artisto de la malfrua [[baroko]] aŭ [[rokoko]] periodo. Li estas konsiderata la plej grava pejzaĝisto, kiu eliris el sia adoptita urbo [[Venecio]] dum la mezo de la dekoka jarcento, kaj liaj arkadiaj vidpunktoj fariĝis popularaj tra [[Eŭropo]] kaj precipe en Anglio, kie li loĝis dum du longaj periodoj. Lia patroneco etendiĝis al la nobelaro, kaj li ofte kunlaboris kun aliaj artistoj kiel Antonio Visentini kaj Bernardo Bellotto. En 1768, Zuccarelli fariĝis fondmembro de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio de Artoj]], kaj post sia fina reveno al Italio, li estis elektita prezidanto de la Venecia Akademio. Aldone al siaj kamparaj pejzaĝoj, kiuj ofte enkorpigis religiajn kaj klasikajn temojn, Zuccarelli kreis religiajn pecojn kaj okaze faris portretojn. Krom pentraĵoj, lia varia produktaĵo inkluzivis akvafortojn, desegnaĵojn kaj dezajnojn por gobelinoj, same kiel aron da ludkartoj el la [[Malnova Testamento]]. Malgraŭ la famo, kiun li spertis dum sia vivo, la reputacio de Zuccarelli malkreskis komence de la 19-a jarcento, kiam [[Realismo (arto)|naturalismo]] fariĝis pli kaj pli ŝatata en pejzaĝoj. [[Joseph Mallord William Turner|Turner]] kritikis lin milde, konfesante, ke liaj figuroj povas esti belaj, pavimante la vojon por pli severaj viktoriaj taksoj. En 1959, la arthistoriisto [[Michael Levey]] proponis sugestojn pri kial Zuccarelli havis tian vastan nuntempan allogon inter la angloj, konkludante, ke lia plej bona verko estas tre ornama. Pli lastatempe, ekde la 1990-aj jaroj, okazis renoviĝinta fokuso pri Zuccarelli inter italaj akademiuloj, kiuj donis al li elstarecon en pluraj libroj kaj artikoloj, kaj liaj pentraĵoj kaj desegnaĵoj estas regule montrataj en ekspozicioj. [[Dosiero:(Venice)_Rape_of_Europa_by_Francesco_Zuccarelli_-_Gallerie_Accademia.jpg|dekstra|eta|''La Seksperforto de Eŭropo.'' Meze &#x2013; 1740-aj jaroj. [[Galerio de la Akademio de Venecio|Gallerie dell'Accademia]], Venecio.]] [[Dosiero:Macbeth_and_the_Witches.jpg|dekstra|eta|''Makbeto kaj la sorĉistinoj.'' ĉ. 1760.]] == Verkado == Liaj fruaj pentraĵoj el la 1730-aj jaroj montras la influon de [[Alessandro Magnasco]] kaj tradiciaj veneciaj kapricoj, kaj, dum pli longa periodo, de [[Marco Ricci]]. Zuccarelli alportis tipe veneciajn kolorojn al mola kaj aera paletro, uzante pli subtilajn tonajn rilatojn ol Ricci. Kompare kun la pejzaĝoj de Marco Ricci, kiuj influis lin, la pejzaĝoj de Zuccarelli estas pli idealismaj, karakterizitaj per hela kaj optimisma vizio de naturo, interpretita laŭ gracia, idilia maniero, esprimita, precipe, en la bonveniga naturo de liaj pastorecaj scenoj. En siaj pli postaj verkoj, eble sub influo de [[Canaletto]], la artisto plenigas siajn komponaĵojn per "kosmaj dimensioj". Ne estas koincido, ke la pentraĵoj de Zuccarelli estis tiel popularaj en Anglio, kie kleraj mecenatoj kaj kolektantoj aparte aprezis regulajn parkojn kaj pastorecajn pentraĵojn, kie "la ĉielo estas eterne blua kaj la arboj estas eterne verdaj". == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150px"> Dosiero:Landscape_with_the_Penitent_Magdalene.jpg|Pejzaĝo kun la pentanta [[Maria Magdala|Magdalena]]. ĉ. 1728. Desegnaĵo. Brita Muzeo.[K] Dosiero:Standing_female_figure.jpg|Staranta virina figuro portanta lampon. Akvaforto. Florenco, 1728.[L] Dosiero:Frontispiece_for_Il_Malmantile_Racquistato_(Lorenzo_Lippi)._Etching_by_Francesco_Zuccarelli._Published_by_Michele_Nestenus_and_Francesco_Moücke._Florence,_1731..jpg|''Il Malmantile racquistato.'' Akvaforto. Florenco,, 1731. Dosiero:Lorenzo_Lippi_by_Francesco_Zuccarelli.jpg|Lorenzo Lippi, post desegnaĵo de [[Filippo Baldinucci]]. Florenco, 1731.[85] Dosiero:Landscape_with_Figures_and_Stream.jpg|Pejzaĝo kun rivero kaj ripozantaj paŝtistoj. ĉ. 1736. Accademia Carrara, Bergamo. Dosiero:Francesco_Zuccarelli_Self_Portrait.jpg|Memportreto. Desegnaĵo per kretoj. 1736 aŭ 1738. [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio de Artoj]], Londono. Dosiero:Roman_Capriccio.jpg|Roma Kapriko kun [[Triumfa Arko]], la [[Piramido de Cestio]], [[Baziliko de Sankta Petro]] kaj la [[Kastelo de Sankta Anĝelo]]. Bernardo Bellotto kaj Francesco Zuccarelli. Mez-1740-aj jaroj. Galleria nazionale, Parmo. Dosiero:Capriccio_with_a_view_of_Burlington_House,_London.jpg|''Burlington House.'' Antonio Visentini and Francesco Zuccarelli. 1746. [[Kastelo Windsor]], [[Windsor (Anglio)|Windsor]]. Dosiero:Cicero_entdeckt_das_Grabmal_des_Archimedes_(Zuccarelli).jpg|''[[Cicerono]] trovas la tombon de [[Arkimedo]]''. 1747. [[Sanssouci]], Potsdamo. Dosiero:Francesco_Zuccarelli_Landschaft_mit_Verklärung_Christi.jpg|''[[Transfiguriĝo|Transfiguriĝo de Jesuo]]''. 1747. Dosiero:Old_Testament_Playing_Cards,_Zuccarelli_&_Visentini.jpg|[[Ludkarto|Ludkartoj]] de la [[Malnova Testamento]]. Francesco Zuccarelli kaj Antonio Visentini. Venecio, 1748. Brita Muzeo.[M] Dosiero:Margherita_Tassi.jpg|''Margheritina Tassi.'' 1751. Accademia Carrara, Bergamo. Dosiero:Ca'_Rezzonico_-_Pastorale_-_Francesco_Zuccarelli.jpg|''Pastorale''. c. 1755. Ca' Rezzonico, Venecio. Dosiero:The_Ruins_of_Paymyra_2.jpg|Ruinoj de Palmiro. Gobelino el lano kaj silko de Paul Saunders, desegnita de Francesco Zuccarelli. 1758. [[Muzeo Viktoria kaj Alberto]], Londono. Dosiero:View_of_Vicenza_with_Antique_Monuments.png|''Vido de Vicenza kun antikvaj monumentoj''. c. 1760. Palazzo Leoni Montanari, Vicenza. Kolekto Intesa Sanpaolo. Dosiero:Bemberg_Fondation_Toulouse_-_Fête_champêtre_-_Francesco_Zuccarelli_-_inv_1075.jpg|''Ĝardenfesto''. Post 1762. Fondation Bemberg, [[Tuluzo]]. Dosiero:Cadmus_killing_the_Dragon_by_Francesco_Zuccarelli.jpg|Pejzaĝo kun la rakonto de [[Kadmo]] mortiganta la drakon. Ekspoziciita en 1765. [[Tate]], Londono.[N] Dosiero:Francesco_Zuccarelli,_Mountain_Landscape_with_Washerwomen_and_a_Fisherman,_1762-1765,_NGA_71590.jpg|''Monta pejzaĝo kun lavistinoj kaj fiŝkaptisto''. ĉ. 1765–8. Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono.[O] Dosiero:The_Finding_of_Moses_by_Francesco_Zuccarelli,_1768_RCIN_405358.jpg|''Rivera pejzaĝo kun la trovo de Moseo''. 1768. Kastelo Windsor, Windsor. Dosiero:Seated_female_nude.jpg|Sidanta ina nudfiguro. Antaŭ 1769. Muzeo Viktoria kaj Alberto, Londono.[P] Dosiero:The_Zuccarelli_Room,_looking_South_West,_1880.jpg|La Ĉambro Zuccarelli en 1880, rigardante sudokcidenten. Kastelo Windsor, Windsor.[Q] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Cite web|url=http://www.artcyclopedia.com/artists/zuccarelli_francesco.html|title=Francesco Zuccarelli (Italian Rococo Era Painter, 1702&ndash;1788)|website=Artcyclopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20170622024049/http://www.artcyclopedia.com/artists/zuccarelli_francesco.html|archive-date=22 June 2017|url-status=live}} *  [https://books.google.com/books?id=vycLAAAAYAAJ&dq=zuccarelli&pg=PA133 "Alcume Notize di Zuccarelli. Some Account of Zuccarelli".] (Obituary). In: ''Mercurio Italico:o sia, Ragguaglio Generale intorno alla Letteratura, Belle Arti, Utili Scoperte, ec. di tutta l'Italia.'' Couchman & Fry, 1789. * Tassi, Francesco Maria; [https://archive.org/stream/vitedepittoriscu00tass#page/n13/mode/2up ''Vite de'pittori, scultori e architetti Bergamaschi'']; Locatelli; Bergamo, Italy. 1793. See pp. viii, xii, xiv, xv, 36. Francesco Maria Tassi was a long-time friend of Zuccarelli. The work was published posthumously. * [https://books.google.com/books?id=RJAZAAAAYAAJ&q=zuccarelli "Francesco Zuccarelli, R.A."] in ''Anecdotes of painters who have resided or been born in England : with critical remarks on their productions; by Edward Edwards, deceased, late teacher of perspective, and associate, in the Royal Academy; intended as a continuation to The anecdotes of painting by the late [[Horace Walpole|Horace Earl of Orford]].'' Edward Edwards. London : printed by Luke Hansard & Sons, for Leigh and Sotheby, W.J. and J. Richardson, R. Faulder, T. Payne, and J. White, 1808. * Lanzi, Luigi Antonio; [https://books.google.com/books?id=ovGhAAAAMAAJ&q=zuccherelli&pg=RA1-PA225 ''Storia pittorica della Italia dal risorgimento delle belle arti fin presso al fine del XVIII secolo'']; Vol 1. Silvestre, Milan. 1823. First edition in 1795&#x2013;6. See references to 'Zuccherelli' on pages 225, 246&#x2013;7. * [https://archive.org/stream/nollekenshistime02smituoft#page/n251/mode/2up "Francisco Zuccarelli, R.A."] in ''Nollekens and His Times: Comprehending a Life of That Celebrated Sculptor; and Memoirs of Several Contemporary Artists, from the Time of Roubiliac, Hogarth, and Reynolds, to that of Fuseli, Flaxman, and Blake.'' John Thomas Smith Keeper of the Prints and Drawings in the British Museum. Edited and annotated by Wilfred Whitten. Vol II. London: Henry Colburn, 1829. {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Zuccarelli, Francesco}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 18-a jarcento]] kjbub30m30xkxye25z6arntahlqw5oe 1 948120 9413860 2026-06-26T10:20:48Z Sj1mor 12103 /* Fontoj */ nova sekcio 9413860 wikitext text/x-wiki == Fontoj == Sekcio Verkado el la rusa. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 10:20, 26 jun. 2026 (UTC) mf5oc17stf1pogcnemr7snndek7uk31 0 948121 9413861 2026-06-26T10:37:04Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1359562985|Alexandre-Gabriel Decamps]]" 9413861 wikitext text/x-wiki '''Alexandre-Gabriel Decamps''' (naskiĝis la 3-an de marto 1803 en [[Parizo]]{{Streketo}} mortis la 22-an de aŭgusto 1860 en [[Fontainebleau]]) estis franca pentristo konata pro siaj [[Orientismo (ideologio)|orientalismaj]] verkoj. == Verkoj == La stilo de Decamps estis karakterize kaj intense franca. Ĝi estis markita de vigla drama koncepto, aŭdacaj kaj eĉ malglataj peniktiroj, kaj surprizaj kontrastoj de koloro kaj de lumo kaj ombro. Liaj temoj ampleksis nekutime larĝan gamon. Li utiligis siajn vojaĝojn en la Oriento por trakti scenojn el [[Biblia kanono|la historio de la Biblio]], kiujn li estis probable la unua el eŭropaj pentristoj kiu reprezentis kun ilia vera kaj natura loka fono. De ĉi tiu klaso estis lia ''Jozefo vendita de siaj Fratoj'', ''Moseo prenita el Nilo'', kaj liaj scenoj el la vivo de [[Ŝimŝono|Samson]], naŭ fortaj skizoj en karbo kaj blanka koloro. [[Dosiero:La_pattuglia_turca.jpg|maldekstra|eta|Versio de ''La Turka Patrolo'' (1831)]] Eble la plej impona el liaj historiaj pentraĵoj estas ''la Malvenko de la Kimbroj'', reprezentanta la konflikton inter hordo da barbaroj kaj disciplinita armeo. Decamps produktis kelkajn ĝenrajn pentraĵojn, ĉefe scenojn el la franca kaj turka hejma vivo, kies plej rimarkinda trajto estas humuro. La sama karakterizaĵo ligiĝas al multaj el liaj multaj bestaj pentraĵoj; Decamps aparte ŝatis pentri simiojn. Lia konata pentraĵo ''"La Simiaj Konoŝantoj"'' satirumas la ĵurion de la [[Akademio de Belartoj de Francio|Franca Akademio de Pentrarto]], kiu malakceptis plurajn el liaj pli fruaj verkoj pro ilia devio de iu ajn konata normo. == Galerio == <gallery> Dosiero:Albanian_Duel_by_Alexandre_Gabriel_Decamps_1828.jpg|alternative=Albanian Duel (circa 1828)| ''Albana duelo'' (ĉirkaŭ 1828) Dosiero:Bird_hunting.jpg|alternative=Bird Hunting (1830), oil on canvas, 13 11/16 x 20 in. (34.8 x 50.8 cm), Clark Art Institute| ''Birdĉasado'' (1830), oleo sur kanvaso, 13 11/16 x 20 coloj (34,8 x 50,8)&nbsp;cm), Arta Instituto Clark Dosiero:Alexandre-Gabriel_Decamps_(1803-1860)_-_The_Watering_Place_-_P305_-_The_Wallace_Collection.jpg|alternative=The Watering Place (1832)| ''La trinkejo'' (1832) Dosiero:Marius_défait_les_Cimbres_(Louvre_RF_1940).jpg|alternative=The Defeat of the Cimbri (1833)| ''La malvenko de la Kimbroj'' (1833) Dosiero:Les_Danseurs_Albanais_by_Alexandre-Gabriel_Decamps_(c._1835).jpg|alternative=The Albanian dancer (1835)| ''La albana dancisto'' (1835) Dosiero:Alexandre-Gabriel_Decamps_-_The_Suicide_-_Walters_3742.jpg|alternative=The Suicide (circa 1836). The Walters Art Museum.| ''La sinmortigo'' (ĉirkaŭ 1836). [[Walters Art Museum|La Artmuzeo Walters]] . Dosiero:Cat,_Weasel,_and_Rabbit.jpg|alternative=Cat, Weasel, and Rabbit (1836), oil on canvas, 9 1/2 x 13 1/2 in. (24.1 x 34.3 cm), Clark Art Institute| ''Kato, mustelo kaj kuniklo'' (1836), oleo sur kanvaso, 9 1/2 x 13 1/2 coloj (24,1 x 34,3)&nbsp;cm), Arta Instituto Clark Dosiero:The_Experts_MET_DT209332.jpg|alternative=The Experts, 1837, oil on canvas, Metropolitan Museum of Art| ''La fakuloj'', 1837, oleo sur kanvaso, Metropola Muzeo de Arto Dosiero:Alexandre-Gabriel_Decamps_(1803-1860)_-_The_Punishment_of_the_Hooks_-_P345_-_The_Wallace_Collection.jpg|alternative=The Punishment of the Hooks (1837)| ''La puno de la hokoj'' (1837) Dosiero:Italian_Peasant.jpg|alternative=Italian Peasant (1842), oil on canvas, 15 5/8 x 12 1/2 in. (39.7 x 31.8 cm), Clark Art Institute| ''Itala kamparano'' (1842), oleo sur kanvaso, 15 5/8 x 12 1/2 coloj (39,7 x 31,8)&nbsp;cm), Arta Instituto Clark Dosiero:Poacher.jpg|alternative=The Poacher (1847), oil on canvas, 9 1/2 x 7 5/16 in. (24.1 x 18.6 cm), Clark Art Institute| ''La ŝtelĉasisto'' (1847), oleo sur kanvaso, 9 1/2 x 7 5/16 coloj (24,1 x 18,6 coloj)&nbsp;cm), Arta Instituto Clark </gallery> * [http://www.pubhist.com/person/1300/alexandre-gabriel-decamps Alexandre-Gabriel Decamps] ĉe PubHist [[Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]] o3dloxmd358wt8x00347prff6ubut07 9413862 9413861 2026-06-26T10:37:40Z Sj1mor 12103 9413862 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Alexandre-Gabriel Decamps''' (naskiĝis la 3-an de marto 1803 en [[Parizo]]{{Streketo}} mortis la 22-an de aŭgusto 1860 en [[Fontainebleau]]) estis franca pentristo konata pro siaj [[Orientismo (ideologio)|orientalismaj]] verkoj. == Verkado == La stilo de Decamps estis karakterize kaj intense franca. Ĝi estis markita de vigla drama koncepto, aŭdacaj kaj eĉ malglataj peniktiroj, kaj surprizaj kontrastoj de koloro kaj de lumo kaj ombro. Liaj temoj ampleksis nekutime larĝan gamon. Li utiligis siajn vojaĝojn en la Oriento por trakti scenojn el [[Biblia kanono|la historio de la Biblio]], kiujn li estis probable la unua el eŭropaj pentristoj kiu reprezentis kun ilia vera kaj natura loka fono. De ĉi tiu klaso estis lia ''Jozefo vendita de siaj Fratoj'', ''Moseo prenita el Nilo'', kaj liaj scenoj el la vivo de [[Ŝimŝono|Samson]], naŭ fortaj skizoj en karbo kaj blanka koloro. [[Dosiero:La_pattuglia_turca.jpg|maldekstra|eta|Versio de ''La Turka Patrolo'' (1831)]] Eble la plej impona el liaj historiaj pentraĵoj estas ''la Malvenko de la Kimbroj'', reprezentanta la konflikton inter hordo da barbaroj kaj disciplinita armeo. Decamps produktis kelkajn ĝenrajn pentraĵojn, ĉefe scenojn el la franca kaj turka hejma vivo, kies plej rimarkinda trajto estas humuro. La sama karakterizaĵo ligiĝas al multaj el liaj multaj bestaj pentraĵoj; Decamps aparte ŝatis pentri simiojn. Lia konata pentraĵo ''"La Simiaj Konoŝantoj"'' satirumas la ĵurion de la [[Akademio de Belartoj de Francio|Franca Akademio de Pentrarto]], kiu malakceptis plurajn el liaj pli fruaj verkoj pro ilia devio de iu ajn konata normo. == Galerio == <gallery> Dosiero:Albanian_Duel_by_Alexandre_Gabriel_Decamps_1828.jpg|alternative=Albanian Duel (circa 1828)| ''Albana duelo'' (ĉirkaŭ 1828) Dosiero:Bird_hunting.jpg|alternative=Bird Hunting (1830), oil on canvas, 13 11/16 x 20 in. (34.8 x 50.8 cm), Clark Art Institute| ''Birdĉasado'' (1830), oleo sur kanvaso, 13 11/16 x 20 coloj (34,8 x 50,8)&nbsp;cm), Arta Instituto Clark Dosiero:Alexandre-Gabriel_Decamps_(1803-1860)_-_The_Watering_Place_-_P305_-_The_Wallace_Collection.jpg|alternative=The Watering Place (1832)| ''La trinkejo'' (1832) Dosiero:Marius_défait_les_Cimbres_(Louvre_RF_1940).jpg|alternative=The Defeat of the Cimbri (1833)| ''La malvenko de la Kimbroj'' (1833) Dosiero:Les_Danseurs_Albanais_by_Alexandre-Gabriel_Decamps_(c._1835).jpg|alternative=The Albanian dancer (1835)| ''La albana dancisto'' (1835) Dosiero:Alexandre-Gabriel_Decamps_-_The_Suicide_-_Walters_3742.jpg|alternative=The Suicide (circa 1836). The Walters Art Museum.| ''La sinmortigo'' (ĉirkaŭ 1836). [[Walters Art Museum|La Artmuzeo Walters]] . Dosiero:Cat,_Weasel,_and_Rabbit.jpg|alternative=Cat, Weasel, and Rabbit (1836), oil on canvas, 9 1/2 x 13 1/2 in. (24.1 x 34.3 cm), Clark Art Institute| ''Kato, mustelo kaj kuniklo'' (1836), oleo sur kanvaso, 9 1/2 x 13 1/2 coloj (24,1 x 34,3)&nbsp;cm), Arta Instituto Clark Dosiero:The_Experts_MET_DT209332.jpg|alternative=The Experts, 1837, oil on canvas, Metropolitan Museum of Art| ''La fakuloj'', 1837, oleo sur kanvaso, Metropola Muzeo de Arto Dosiero:Alexandre-Gabriel_Decamps_(1803-1860)_-_The_Punishment_of_the_Hooks_-_P345_-_The_Wallace_Collection.jpg|alternative=The Punishment of the Hooks (1837)| ''La puno de la hokoj'' (1837) Dosiero:Italian_Peasant.jpg|alternative=Italian Peasant (1842), oil on canvas, 15 5/8 x 12 1/2 in. (39.7 x 31.8 cm), Clark Art Institute| ''Itala kamparano'' (1842), oleo sur kanvaso, 15 5/8 x 12 1/2 coloj (39,7 x 31,8)&nbsp;cm), Arta Instituto Clark Dosiero:Poacher.jpg|alternative=The Poacher (1847), oil on canvas, 9 1/2 x 7 5/16 in. (24.1 x 18.6 cm), Clark Art Institute| ''La ŝtelĉasisto'' (1847), oleo sur kanvaso, 9 1/2 x 7 5/16 coloj (24,1 x 18,6 coloj)&nbsp;cm), Arta Instituto Clark </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.pubhist.com/person/1300/alexandre-gabriel-decamps Alexandre-Gabriel Decamps] ĉe PubHist {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Decamps, Alexandre-Gabriel}} [[Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]] 0nvd8ey57uju8w7oqydjesweb77fo0b 9413864 9413862 2026-06-26T10:42:42Z Sj1mor 12103 9413864 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Alexandre-Gabriel Decamps''' (naskiĝis la 3-an de marto 1803 en [[Parizo]]{{Streketo}} mortis la 22-an de aŭgusto 1860 en [[Fontainebleau]]) estis franca pentristo konata pro siaj [[Orientismo (ideologio)|orientalismaj]] verkoj. == Verkado == La stilo de Decamps estis karakterize kaj intense franca. Ĝi estis markita de vigla drama koncepto, aŭdacaj kaj eĉ malglataj peniktiroj, kaj surprizaj kontrastoj de koloro kaj de lumo kaj ombro. Liaj temoj ampleksis nekutime larĝan gamon. Li utiligis siajn vojaĝojn en la Oriento por trakti scenojn el [[Biblia kanono|la historio de la Biblio]], kiujn li estis probable la unua el eŭropaj pentristoj kiu reprezentis kun ilia vera kaj natura loka fono. De ĉi tiu klaso estis lia ''Jozefo vendita de siaj fratoj'', ''Moseo prenita el Nilo'', kaj liaj scenoj el la vivo de [[Ŝimŝono|Samson]], naŭ fortaj skizoj en karbo kaj blanka koloro. [[Dosiero:La_pattuglia_turca.jpg|maldekstra|eta|Versio de ''La turka patrolo'' (1831)]] Eble la plej impona el liaj historiaj pentraĵoj estas ''la Malvenko de la Kimbroj'', reprezentanta la konflikton inter [[hordo]] da [[barbaroj]] kaj disciplinita [[armeo]]. Decamps produktis kelkajn ĝenrajn pentraĵojn, ĉefe scenojn el la franca kaj turka hejma vivo, kies plej rimarkinda trajto estas humuro. La sama karakterizaĵo ligiĝas al multaj el liaj multaj bestaj pentraĵoj; Decamps aparte ŝatis pentri simiojn. Lia konata pentraĵo ''"La simiaj fajngustuloj"'' satirumas la ĵurion de la [[Akademio de Belartoj de Francio|Franca Akademio de Pentrarto]], kiu malakceptis plurajn el liaj pli fruaj verkoj pro ilia devio de iu ajn konata normo. == Galerio == <gallery> Dosiero:Albanian_Duel_by_Alexandre_Gabriel_Decamps_1828.jpg|alternative=Albanian Duel (circa 1828)| ''Albana duelo'' (ĉirkaŭ 1828) Dosiero:Bird_hunting.jpg|alternative=Bird Hunting (1830), oil on canvas, 13 11/16 x 20 in. (34.8 x 50.8 cm), Clark Art Institute| ''Birdĉasado'' (1830), oleo sur kanvaso, 13 11/16 x 20 coloj (34,8 x 50,8)&nbsp;cm), Arta Instituto Clark Dosiero:Alexandre-Gabriel_Decamps_(1803-1860)_-_The_Watering_Place_-_P305_-_The_Wallace_Collection.jpg|alternative=The Watering Place (1832)| ''La trinkejo'' (1832) Dosiero:Marius_défait_les_Cimbres_(Louvre_RF_1940).jpg|alternative=The Defeat of the Cimbri (1833)| ''La malvenko de la Kimbroj'' (1833) Dosiero:Les_Danseurs_Albanais_by_Alexandre-Gabriel_Decamps_(c._1835).jpg|alternative=The Albanian dancer (1835)| ''La albana dancisto'' (1835) Dosiero:Alexandre-Gabriel_Decamps_-_The_Suicide_-_Walters_3742.jpg|alternative=The Suicide (circa 1836). The Walters Art Museum.| ''La sinmortigo'' (ĉirkaŭ 1836). [[Walters Art Museum|La Artmuzeo Walters]] . Dosiero:Cat,_Weasel,_and_Rabbit.jpg|alternative=Cat, Weasel, and Rabbit (1836), oil on canvas, 9 1/2 x 13 1/2 in. (24.1 x 34.3 cm), Clark Art Institute| ''Kato, mustelo kaj kuniklo'' (1836), oleo sur kanvaso, 9 1/2 x 13 1/2 coloj (24,1 x 34,3)&nbsp;cm), Arta Instituto Clark Dosiero:The_Experts_MET_DT209332.jpg|alternative=The Experts, 1837, oil on canvas, Metropolitan Museum of Art| ''La fakuloj'', 1837, oleo sur kanvaso, Metropola Muzeo de Arto Dosiero:Alexandre-Gabriel_Decamps_(1803-1860)_-_The_Punishment_of_the_Hooks_-_P345_-_The_Wallace_Collection.jpg|alternative=The Punishment of the Hooks (1837)| ''La puno de la hokoj'' (1837) Dosiero:Italian_Peasant.jpg|alternative=Italian Peasant (1842), oil on canvas, 15 5/8 x 12 1/2 in. (39.7 x 31.8 cm), Clark Art Institute| ''Itala kamparano'' (1842), oleo sur kanvaso, 15 5/8 x 12 1/2 coloj (39,7 x 31,8)&nbsp;cm), Arta Instituto Clark Dosiero:Poacher.jpg|alternative=The Poacher (1847), oil on canvas, 9 1/2 x 7 5/16 in. (24.1 x 18.6 cm), Clark Art Institute| ''La ŝtelĉasisto'' (1847), oleo sur kanvaso, 9 1/2 x 7 5/16 coloj (24,1 x 18,6 coloj)&nbsp;cm), Arta Instituto Clark </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.pubhist.com/person/1300/alexandre-gabriel-decamps Alexandre-Gabriel Decamps] ĉe PubHist {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Decamps, Alexandre-Gabriel}} [[Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]] s4fvwa4t40oz835321eynmg6dpcybjj 0 948122 9413863 2026-06-26T10:42:00Z Pigsonthewing 55542 #ALIDIREKTI [[Rudolf Riemann]] 9413863 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Rudolf Riemann]] jw8t2itz5m2zme2i4becor6qltvkm5f 0 948123 9413868 2026-06-26T10:48:33Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1360663895|Jacopo Bassano]]" 9413868 wikitext text/x-wiki '''Jacopo BASSANO''' (naskita '''Jacopo dal Ponte''' ; {{Ĉirkaŭ|1510}} en [[Bassano del Grappa]] – mortis la 14-an de februaro 1592 samloke) estis itala renesanca pentristo de la venecia skolo. Li naskiĝis kaj mortis en [[Bassano del Grappa]], kaj prenis la vilaĝon kiel sian familian nomon. Trejniĝinte en la metiejo de sia patro, Francesco la maljuna, li pentris plejparte religiajn pentraĵojn, [[Pejzaĝismo|pejzaĝojn]] kaj ĝenrajn scenojn. Efektive, li ofte traktis bibliajn temojn laŭ la maniero de kamparaj ĝenraj scenoj, reprezentante kamparanojn, bestojn kaj la agraran pejzaĝon kun granda akreco. <ref>{{cite journal|last1=Pilgrim|first1=James|title=Jacopo Bassano and the Flood of Feltre|journal=The Art Bulletin|date=2023|volume=105|issue=3|pages=115-137|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00043079.2023.2176648}}</ref> La pentraĵoj de Bassano estis tre popularaj en [[Venecio]] kaj, poste, tra tuta Eŭropo. Liaj kvar filoj{{Streketo}} Francesco Bassano la Pli Juna, Giovanni Battista da Ponte, Leandro Bassano, kaj Girolamo da Ponte{{Streketo}}ankaŭ fariĝis artistoj kaj sekvis lin atente laŭ stilo kaj temo. [[Dosiero:Jacopo_Bassano_-_The_Good_Samaritan_-_Google_Art_Project.jpg|maldekstra|eta|''La [[Parabolo de la bona samariano|Bona Samariano]]'']] [[Dosiero:Jacopo_da_Ponte,called_Jacopo_Bassano_-_Adoration_of_the_Magi_-_Google_Art_Project.jpg|maldekstra|eta|Jacopo da Ponte, nomita Jacopo Bassano - ''Adoro de la Saĝuloj'']] [[Dosiero:Jacopo_Bassano_-_The_Way_to_Calvary_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Vojo al Kalvario'']] <gallery mode="packed-hover" heights="154px" caption="Pentraĵoj"> Dosiero:Jacopo_da_Ponte_-_The_Annunciation_to_the_Shepherds_-_WGA01425.jpg|alternative=The Annunciation to the Shepherds (1533), Belvoir Castle| ''La Dianonco al la Paŝtistoj'' (1533), Kastelo Belvoir Dosiero:Bemberg_Fondation_Toulouse_-_La_montée_au_calvaire_-_Jacopo_Bassano_-_Inv.1002.jpg|alternative=The Way to Calvary (1535-1538), Fondation Bemberg| ''La Vojo al Kalvario'' (1535-1538), [[Hôtel d'Assézat|Fondation Bemberg]] Dosiero:'The_Supper_at_Emmaus',_oil_on_canvas_painting_by_Jacopo_Bassano_(Jacopo_dal_Ponte).jpg|alternative=Supper at Emmaus (1538), Kimbell Art Museum| ''Vespermanĝo ĉe Emaus'' (1538), Kimbell Art Museum Dosiero:Jacopo_Bassano_-_The_Procession_to_Calvary,_1540,_oil_on_canvas,_National_Gallery,_London.jpg|alternative=The Procession to Calvary (1540), The National Gallery| ''La Procesio al Kalvario'' (1540), [[Nacia Galerio (Londono)|La Nacia Galerio]] Dosiero:Jacopo_Bassano_Last_Supper_1542.jpeg|alternative=The Last Supper, 1542, Galleria Borghese, Rome| ''La Lasta Vespermanĝo'', 1542, Galleria Borghese, Romo Dosiero:Jacopo_Bassano,_il_vecchio_-_Calvary_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Calvary| ''Kalvario'' Dosiero:Portrait_of_a_Bearded_Man_by_Jacopo_Bassano,_Getty_Center.JPG|alternative=Portrait of a Bearded Man| ''Portreto de Barba Viro'' Dosiero:Jacopo_da_Ponte_-_Portrait_of_a_Cardinal_-_WGA01432.jpg|alternative=Portrait of a Cardinal| ''Portreto de Kardinalo'' Dosiero:JACOPO_DA_PONTE,_CALLED_BASSANO_PORTRAIT_OF_A_GENTLEMAN.jpg|alternative=Portrait of a Gentleman| ''Portreto de sinjoro'' Dosiero:Jacopo_Bassano_(Jacopo_dal_Ponte)_-_The_Adoration_of_the_Kings_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Adoration of the Kings, early 1540s| ''La Adoro de la Reĝoj'', fruaj 1540-aj jaroj Dosiero:Jacopo_Bassano_-_Altarpiece,_1545-50,_originally_painted_for_the_Church_at_Tomo,_canvas,_Pinakothek_at_Munich.jpg|alternative=Altarpiece painted for the Church at Tomo, Pinakothek at Munich| Retablo pentrita por la Preĝejo ĉe Tomo, [[Pinakothek en Munkeno]] Dosiero:Jacopo_Bassano_-_Madonna_and_Child_with_St_John_the_Baptist,_1570,_oil_on_canvas,_Galleria_degli_Uffizi,_Florence.jpg|alternative=Madonna and Child with St John the Baptist (1570), Galleria degli Uffizi| ''Madono kaj Infano kun Sankta Johano la Baptisto'' (1570), [[Uffizi|Galleria degli Uffizi]] Dosiero:The_Baptism_of_Christ_by_Jacopo_Bassano.jpg|alternative=The Baptism of Christ, 1592, private collection| ''La Bapto de Kristo'', 1592, privata kolekto Dosiero:Jacopo_Bassano_and_workshop_-_The_Purification_of_the_Temple_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Jacopo Bassano and workshop - The Purification of the Temple| Jacopo Bassano kaj laborrenkontiĝo - ''La Purigo de la Templo'' Dosiero:Jacopo_Bassano,_il_vecchio_-_Adoration_of_the_Magi_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Adoration of the Magi| ''Adoro de la saĝuloj'' Dosiero:Jacopo_Bassano_workshop_-_Animals_boarding_the_Noah's_Ark_-_Louvre.jpg|alternative=Animals boarding Noah's Ark| ''Bestoj enirantaj la Arkeon de Noa'' Dosiero:Miraculous_Draught_of_Fishes-Bassano.jpg|alternative=Miraculous Draught of Fishes| ''Mirakla fiŝkapto'' Dosiero:Jacopo_Bassano_-_The_Purification_of_the_Temple,_The_National_Gallery,_London.jpg|alternative=The Purification of the Temple, The National Gallery| ''La Purigo de la Templo'', [[Nacia Galerio (Londono)|La Nacia Galerio]] </gallery> [[Dosiero:Jacopo_da_Ponte_monument,_Bassano_del_Grappa.JPG|eta|Jacopo da Ponte monumento, [[Bassano del Grappa]]]] * [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/b/bassano/jacopo/ Jacopo Bassano in the Web Gallery of Art] * [http://fancyfrindle.com/jacopo-bassano-founder-of-landscape-style/ Jacopo Bassano: Founder of Landscape Style] * {{cite book|first=Michael|last=Bryan|year=1889|title=Dictionary of Painters and Engravers, Biographical and Critical|volume=II L-Z|editor=Walter Armstrong|editor2=Robert Edmund Graves|publisher=George Bell and Sons|location=London|url=https://books.google.com/books?id=K2cCAAAAYAAJ&q=Michael+Bryan+Painters+Engravers&pg=PA1|page=308}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1510-1519]] ika4ibf1qemknmx6yt2g8g1dno7f9xr 9413869 9413868 2026-06-26T10:49:13Z Sj1mor 12103 9413869 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jacopo BASSANO''' (naskita '''Jacopo dal Ponte''' ; {{Ĉirkaŭ|1510}} en [[Bassano del Grappa]] – mortis la 14-an de februaro 1592 samloke) estis itala renesanca pentristo de la venecia skolo. Li naskiĝis kaj mortis en [[Bassano del Grappa]], kaj prenis la vilaĝon kiel sian familian nomon. Trejniĝinte en la metiejo de sia patro, Francesco la maljuna, li pentris plejparte religiajn pentraĵojn, [[Pejzaĝismo|pejzaĝojn]] kaj ĝenrajn scenojn. Efektive, li ofte traktis bibliajn temojn laŭ la maniero de kamparaj ĝenraj scenoj, reprezentante kamparanojn, bestojn kaj la agraran pejzaĝon kun granda akreco. <ref>{{cite journal|last1=Pilgrim|first1=James|title=Jacopo Bassano and the Flood of Feltre|journal=The Art Bulletin|date=2023|volume=105|issue=3|pages=115-137|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00043079.2023.2176648}}</ref> La pentraĵoj de Bassano estis tre popularaj en [[Venecio]] kaj, poste, tra tuta Eŭropo. Liaj kvar filoj{{Streketo}} Francesco Bassano la Pli Juna, Giovanni Battista da Ponte, Leandro Bassano, kaj Girolamo da Ponte{{Streketo}}ankaŭ fariĝis artistoj kaj sekvis lin atente laŭ stilo kaj temo. [[Dosiero:Jacopo_Bassano_-_The_Good_Samaritan_-_Google_Art_Project.jpg|maldekstra|eta|''La [[Parabolo de la bona samariano|Bona Samariano]]'']] [[Dosiero:Jacopo_da_Ponte,called_Jacopo_Bassano_-_Adoration_of_the_Magi_-_Google_Art_Project.jpg|maldekstra|eta|Jacopo da Ponte, nomita Jacopo Bassano - ''Adoro de la Saĝuloj'']] [[Dosiero:Jacopo_Bassano_-_The_Way_to_Calvary_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Vojo al Kalvario'']] <gallery mode="packed-hover" heights="154px" caption="Pentraĵoj"> Dosiero:Jacopo_da_Ponte_-_The_Annunciation_to_the_Shepherds_-_WGA01425.jpg|alternative=The Annunciation to the Shepherds (1533), Belvoir Castle| ''La Dianonco al la Paŝtistoj'' (1533), Kastelo Belvoir Dosiero:Bemberg_Fondation_Toulouse_-_La_montée_au_calvaire_-_Jacopo_Bassano_-_Inv.1002.jpg|alternative=The Way to Calvary (1535-1538), Fondation Bemberg| ''La Vojo al Kalvario'' (1535-1538), [[Hôtel d'Assézat|Fondation Bemberg]] Dosiero:'The_Supper_at_Emmaus',_oil_on_canvas_painting_by_Jacopo_Bassano_(Jacopo_dal_Ponte).jpg|alternative=Supper at Emmaus (1538), Kimbell Art Museum| ''Vespermanĝo ĉe Emaus'' (1538), Kimbell Art Museum Dosiero:Jacopo_Bassano_-_The_Procession_to_Calvary,_1540,_oil_on_canvas,_National_Gallery,_London.jpg|alternative=The Procession to Calvary (1540), The National Gallery| ''La Procesio al Kalvario'' (1540), [[Nacia Galerio (Londono)|La Nacia Galerio]] Dosiero:Jacopo_Bassano_Last_Supper_1542.jpeg|alternative=The Last Supper, 1542, Galleria Borghese, Rome| ''La Lasta Vespermanĝo'', 1542, Galleria Borghese, Romo Dosiero:Jacopo_Bassano,_il_vecchio_-_Calvary_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Calvary| ''Kalvario'' Dosiero:Portrait_of_a_Bearded_Man_by_Jacopo_Bassano,_Getty_Center.JPG|alternative=Portrait of a Bearded Man| ''Portreto de Barba Viro'' Dosiero:Jacopo_da_Ponte_-_Portrait_of_a_Cardinal_-_WGA01432.jpg|alternative=Portrait of a Cardinal| ''Portreto de Kardinalo'' Dosiero:JACOPO_DA_PONTE,_CALLED_BASSANO_PORTRAIT_OF_A_GENTLEMAN.jpg|alternative=Portrait of a Gentleman| ''Portreto de sinjoro'' Dosiero:Jacopo_Bassano_(Jacopo_dal_Ponte)_-_The_Adoration_of_the_Kings_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Adoration of the Kings, early 1540s| ''La Adoro de la Reĝoj'', fruaj 1540-aj jaroj Dosiero:Jacopo_Bassano_-_Altarpiece,_1545-50,_originally_painted_for_the_Church_at_Tomo,_canvas,_Pinakothek_at_Munich.jpg|alternative=Altarpiece painted for the Church at Tomo, Pinakothek at Munich| Retablo pentrita por la Preĝejo ĉe Tomo, [[Pinakothek en Munkeno]] Dosiero:Jacopo_Bassano_-_Madonna_and_Child_with_St_John_the_Baptist,_1570,_oil_on_canvas,_Galleria_degli_Uffizi,_Florence.jpg|alternative=Madonna and Child with St John the Baptist (1570), Galleria degli Uffizi| ''Madono kaj Infano kun Sankta Johano la Baptisto'' (1570), [[Uffizi|Galleria degli Uffizi]] Dosiero:The_Baptism_of_Christ_by_Jacopo_Bassano.jpg|alternative=The Baptism of Christ, 1592, private collection| ''La Bapto de Kristo'', 1592, privata kolekto Dosiero:Jacopo_Bassano_and_workshop_-_The_Purification_of_the_Temple_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Jacopo Bassano and workshop - The Purification of the Temple| Jacopo Bassano kaj laborrenkontiĝo - ''La Purigo de la Templo'' Dosiero:Jacopo_Bassano,_il_vecchio_-_Adoration_of_the_Magi_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Adoration of the Magi| ''Adoro de la saĝuloj'' Dosiero:Jacopo_Bassano_workshop_-_Animals_boarding_the_Noah's_Ark_-_Louvre.jpg|alternative=Animals boarding Noah's Ark| ''Bestoj enirantaj la Arkeon de Noa'' Dosiero:Miraculous_Draught_of_Fishes-Bassano.jpg|alternative=Miraculous Draught of Fishes| ''Mirakla fiŝkapto'' Dosiero:Jacopo_Bassano_-_The_Purification_of_the_Temple,_The_National_Gallery,_London.jpg|alternative=The Purification of the Temple, The National Gallery| ''La Purigo de la Templo'', [[Nacia Galerio (Londono)|La Nacia Galerio]] </gallery> [[Dosiero:Jacopo_da_Ponte_monument,_Bassano_del_Grappa.JPG|eta|Jacopo da Ponte monumento, [[Bassano del Grappa]]]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/b/bassano/jacopo/ Jacopo Bassano in the Web Gallery of Art] * [http://fancyfrindle.com/jacopo-bassano-founder-of-landscape-style/ Jacopo Bassano: Founder of Landscape Style] * {{cite book|first=Michael|last=Bryan|year=1889|title=Dictionary of Painters and Engravers, Biographical and Critical|volume=II L-Z|editor=Walter Armstrong|editor2=Robert Edmund Graves|publisher=George Bell and Sons|location=London|url=https://books.google.com/books?id=K2cCAAAAYAAJ&q=Michael+Bryan+Painters+Engravers&pg=PA1|page=308}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bassano, Jacopo}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1510-1519]] h4wjy2n8q061f3eqp33d15tfrhy04mp 9413870 9413869 2026-06-26T10:50:13Z Sj1mor 12103 9413870 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jacopo BASSANO''' (naskita '''Jacopo dal Ponte''' ; {{Ĉirkaŭ|1510}} en [[Bassano del Grappa]] – mortis la 14-an de februaro 1592 samloke) estis itala renesanca pentristo de la venecia skolo. Li naskiĝis kaj mortis en [[Bassano del Grappa]], kaj prenis la vilaĝon kiel sian familian nomon. Trejniĝinte en la metiejo de sia patro, Francesco la maljuna, li pentris plejparte religiajn pentraĵojn, [[Pejzaĝismo|pejzaĝojn]] kaj ĝenrajn scenojn. Efektive, li ofte traktis bibliajn temojn laŭ la maniero de kamparaj ĝenraj scenoj, reprezentante kamparanojn, bestojn kaj la agraran pejzaĝon kun granda akreco. <ref>{{cite journal|last1=Pilgrim|first1=James|title=Jacopo Bassano and the Flood of Feltre|journal=The Art Bulletin|date=2023|volume=105|issue=3|pages=115-137|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00043079.2023.2176648}}</ref> La pentraĵoj de Bassano estis tre popularaj en [[Venecio]] kaj, poste, tra tuta Eŭropo. Liaj kvar filoj{{Streketo}} Francesco Bassano la Pli Juna, Giovanni Battista da Ponte, Leandro Bassano, kaj Girolamo da Ponte{{Streketo}}ankaŭ fariĝis artistoj kaj sekvis lin atente laŭ stilo kaj temo. [[Dosiero:Jacopo_Bassano_-_The_Good_Samaritan_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|''La [[Parabolo de la bona samariano|Bona Samariano]]'']] [[Dosiero:Jacopo_da_Ponte,called_Jacopo_Bassano_-_Adoration_of_the_Magi_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|Jacopo da Ponte, nomita Jacopo Bassano - ''Adoro de la Saĝuloj'']] [[Dosiero:Jacopo_Bassano_-_The_Way_to_Calvary_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Vojo al Kalvario'']] <gallery mode="packed-hover" heights="150px" caption="Liaj pentraĵoj"> Dosiero:Jacopo_da_Ponte_-_The_Annunciation_to_the_Shepherds_-_WGA01425.jpg|alternative=The Annunciation to the Shepherds (1533), Belvoir Castle| ''La Dianonco al la Paŝtistoj'' (1533), Kastelo Belvoir Dosiero:Bemberg_Fondation_Toulouse_-_La_montée_au_calvaire_-_Jacopo_Bassano_-_Inv.1002.jpg|alternative=The Way to Calvary (1535-1538), Fondation Bemberg| ''La Vojo al Kalvario'' (1535-1538), [[Hôtel d'Assézat|Fondation Bemberg]] Dosiero:'The_Supper_at_Emmaus',_oil_on_canvas_painting_by_Jacopo_Bassano_(Jacopo_dal_Ponte).jpg|alternative=Supper at Emmaus (1538), Kimbell Art Museum| ''Vespermanĝo ĉe Emaus'' (1538), Kimbell Art Museum Dosiero:Jacopo_Bassano_-_The_Procession_to_Calvary,_1540,_oil_on_canvas,_National_Gallery,_London.jpg|alternative=The Procession to Calvary (1540), The National Gallery| ''La Procesio al Kalvario'' (1540), [[Nacia Galerio (Londono)|La Nacia Galerio]] Dosiero:Jacopo_Bassano_Last_Supper_1542.jpeg|alternative=The Last Supper, 1542, Galleria Borghese, Rome| ''La Lasta Vespermanĝo'', 1542, Galleria Borghese, Romo Dosiero:Jacopo_Bassano,_il_vecchio_-_Calvary_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Calvary| ''Kalvario'' Dosiero:Portrait_of_a_Bearded_Man_by_Jacopo_Bassano,_Getty_Center.JPG|alternative=Portrait of a Bearded Man| ''Portreto de Barba Viro'' Dosiero:Jacopo_da_Ponte_-_Portrait_of_a_Cardinal_-_WGA01432.jpg|alternative=Portrait of a Cardinal| ''Portreto de Kardinalo'' Dosiero:JACOPO_DA_PONTE,_CALLED_BASSANO_PORTRAIT_OF_A_GENTLEMAN.jpg|alternative=Portrait of a Gentleman| ''Portreto de sinjoro'' Dosiero:Jacopo_Bassano_(Jacopo_dal_Ponte)_-_The_Adoration_of_the_Kings_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Adoration of the Kings, early 1540s| ''La Adoro de la Reĝoj'', fruaj 1540-aj jaroj Dosiero:Jacopo_Bassano_-_Altarpiece,_1545-50,_originally_painted_for_the_Church_at_Tomo,_canvas,_Pinakothek_at_Munich.jpg|alternative=Altarpiece painted for the Church at Tomo, Pinakothek at Munich| Retablo pentrita por la Preĝejo ĉe Tomo, [[Pinakothek en Munkeno]] Dosiero:Jacopo_Bassano_-_Madonna_and_Child_with_St_John_the_Baptist,_1570,_oil_on_canvas,_Galleria_degli_Uffizi,_Florence.jpg|alternative=Madonna and Child with St John the Baptist (1570), Galleria degli Uffizi| ''Madono kaj Infano kun Sankta Johano la Baptisto'' (1570), [[Uffizi|Galleria degli Uffizi]] Dosiero:The_Baptism_of_Christ_by_Jacopo_Bassano.jpg|alternative=The Baptism of Christ, 1592, private collection| ''La Bapto de Kristo'', 1592, privata kolekto Dosiero:Jacopo_Bassano_and_workshop_-_The_Purification_of_the_Temple_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Jacopo Bassano and workshop - The Purification of the Temple| Jacopo Bassano kaj laborrenkontiĝo - ''La Purigo de la Templo'' Dosiero:Jacopo_Bassano,_il_vecchio_-_Adoration_of_the_Magi_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Adoration of the Magi| ''Adoro de la saĝuloj'' Dosiero:Jacopo_Bassano_workshop_-_Animals_boarding_the_Noah's_Ark_-_Louvre.jpg|alternative=Animals boarding Noah's Ark| ''Bestoj enirantaj la Arkeon de Noa'' Dosiero:Miraculous_Draught_of_Fishes-Bassano.jpg|alternative=Miraculous Draught of Fishes| ''Mirakla fiŝkapto'' Dosiero:Jacopo_Bassano_-_The_Purification_of_the_Temple,_The_National_Gallery,_London.jpg|alternative=The Purification of the Temple, The National Gallery| ''La Purigo de la Templo'', [[Nacia Galerio (Londono)|La Nacia Galerio]] </gallery> [[Dosiero:Jacopo_da_Ponte_monument,_Bassano_del_Grappa.JPG|eta|Jacopo da Ponte monumento, [[Bassano del Grappa]]]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/b/bassano/jacopo/ Jacopo Bassano in the Web Gallery of Art] * [http://fancyfrindle.com/jacopo-bassano-founder-of-landscape-style/ Jacopo Bassano: Founder of Landscape Style] * {{cite book|first=Michael|last=Bryan|year=1889|title=Dictionary of Painters and Engravers, Biographical and Critical|volume=II L-Z|editor=Walter Armstrong|editor2=Robert Edmund Graves|publisher=George Bell and Sons|location=London|url=https://books.google.com/books?id=K2cCAAAAYAAJ&q=Michael+Bryan+Painters+Engravers&pg=PA1|page=308}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bassano, Jacopo}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1510-1519]] iip3a1rj8ztaqhs719qrmk4h3e1illz 9413874 9413870 2026-06-26T10:54:47Z Sj1mor 12103 9413874 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Portreto de [[Jacopo Bassano]],<br> far [[Girolamo da Ponte]] je la 1590-aj jaroj; oleo sur tolo.}} '''Jacopo BASSANO''' (naskita '''Jacopo dal Ponte''' ; {{Ĉirkaŭ|1510}} en [[Bassano del Grappa]] – mortis la 14-an de februaro 1592 samloke) estis itala renesanca pentristo de la venecia skolo. Li naskiĝis kaj mortis en [[Bassano del Grappa]], kaj prenis la vilaĝon kiel sian familian nomon. Trejniĝinte en la metiejo de sia patro, Francesco la maljuna, li pentris plejparte religiajn pentraĵojn, [[Pejzaĝismo|pejzaĝojn]] kaj ĝenrajn scenojn. Efektive, li ofte traktis bibliajn temojn laŭ la maniero de kamparaj ĝenraj scenoj, reprezentante kamparanojn, bestojn kaj la agraran pejzaĝon kun granda akreco. <ref>{{cite journal|last1=Pilgrim|first1=James|title=Jacopo Bassano and the Flood of Feltre|journal=The Art Bulletin|date=2023|volume=105|issue=3|pages=115-137|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00043079.2023.2176648}}</ref> La pentraĵoj de Bassano estis tre popularaj en [[Venecio]] kaj, poste, tra tuta Eŭropo. Liaj kvar filoj{{Streketo}} Francesco Bassano la Pli Juna, Giovanni Battista da Ponte, Leandro Bassano, kaj Girolamo da Ponte{{Streketo}}ankaŭ fariĝis artistoj kaj sekvis lin atente laŭ stilo kaj temo. [[Dosiero:Jacopo_Bassano_-_The_Good_Samaritan_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|''La [[Parabolo de la bona samariano|Bona Samariano]]'']] [[Dosiero:Jacopo_da_Ponte,called_Jacopo_Bassano_-_Adoration_of_the_Magi_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|Jacopo da Ponte, nomita Jacopo Bassano - ''Adoro de la Saĝuloj'']] [[Dosiero:Jacopo_Bassano_-_The_Way_to_Calvary_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Vojo al Kalvario'']] <gallery mode="packed-hover" heights="150px" caption="Liaj pentraĵoj"> Dosiero:Jacopo_da_Ponte_-_The_Annunciation_to_the_Shepherds_-_WGA01425.jpg|alternative=The Annunciation to the Shepherds (1533), Belvoir Castle| ''La Dianonco al la Paŝtistoj'' (1533), Kastelo Belvoir Dosiero:Bemberg_Fondation_Toulouse_-_La_montée_au_calvaire_-_Jacopo_Bassano_-_Inv.1002.jpg|alternative=The Way to Calvary (1535-1538), Fondation Bemberg| ''La Vojo al Kalvario'' (1535-1538), [[Hôtel d'Assézat|Fondation Bemberg]] Dosiero:'The_Supper_at_Emmaus',_oil_on_canvas_painting_by_Jacopo_Bassano_(Jacopo_dal_Ponte).jpg|alternative=Supper at Emmaus (1538), Kimbell Art Museum| ''Vespermanĝo ĉe Emaus'' (1538), Kimbell Art Museum Dosiero:Jacopo_Bassano_-_The_Procession_to_Calvary,_1540,_oil_on_canvas,_National_Gallery,_London.jpg|alternative=The Procession to Calvary (1540), The National Gallery| ''La Procesio al Kalvario'' (1540), [[Nacia Galerio (Londono)|La Nacia Galerio]] Dosiero:Jacopo_Bassano_Last_Supper_1542.jpeg|alternative=The Last Supper, 1542, Galleria Borghese, Rome| ''La Lasta Vespermanĝo'', 1542, Galleria Borghese, Romo Dosiero:Jacopo_Bassano,_il_vecchio_-_Calvary_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Calvary| ''Kalvario'' Dosiero:Portrait_of_a_Bearded_Man_by_Jacopo_Bassano,_Getty_Center.JPG|alternative=Portrait of a Bearded Man| ''Portreto de Barba Viro'' Dosiero:Jacopo_da_Ponte_-_Portrait_of_a_Cardinal_-_WGA01432.jpg|alternative=Portrait of a Cardinal| ''Portreto de Kardinalo'' Dosiero:JACOPO_DA_PONTE,_CALLED_BASSANO_PORTRAIT_OF_A_GENTLEMAN.jpg|alternative=Portrait of a Gentleman| ''Portreto de sinjoro'' Dosiero:Jacopo_Bassano_(Jacopo_dal_Ponte)_-_The_Adoration_of_the_Kings_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Adoration of the Kings, early 1540s| ''La Adoro de la Reĝoj'', fruaj 1540-aj jaroj Dosiero:Jacopo_Bassano_-_Altarpiece,_1545-50,_originally_painted_for_the_Church_at_Tomo,_canvas,_Pinakothek_at_Munich.jpg|alternative=Altarpiece painted for the Church at Tomo, Pinakothek at Munich| Retablo pentrita por la Preĝejo ĉe Tomo, [[Pinakothek en Munkeno]] Dosiero:Jacopo_Bassano_-_Madonna_and_Child_with_St_John_the_Baptist,_1570,_oil_on_canvas,_Galleria_degli_Uffizi,_Florence.jpg|alternative=Madonna and Child with St John the Baptist (1570), Galleria degli Uffizi| ''Madono kaj Infano kun Sankta Johano la Baptisto'' (1570), [[Uffizi|Galleria degli Uffizi]] Dosiero:The_Baptism_of_Christ_by_Jacopo_Bassano.jpg|alternative=The Baptism of Christ, 1592, private collection| ''La Bapto de Kristo'', 1592, privata kolekto Dosiero:Jacopo_Bassano_and_workshop_-_The_Purification_of_the_Temple_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Jacopo Bassano and workshop - The Purification of the Temple| Jacopo Bassano kaj laborrenkontiĝo - ''La Purigo de la Templo'' Dosiero:Jacopo_Bassano,_il_vecchio_-_Adoration_of_the_Magi_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Adoration of the Magi| ''Adoro de la saĝuloj'' Dosiero:Jacopo_Bassano_workshop_-_Animals_boarding_the_Noah's_Ark_-_Louvre.jpg|alternative=Animals boarding Noah's Ark| ''Bestoj enirantaj la Arkeon de Noa'' Dosiero:Miraculous_Draught_of_Fishes-Bassano.jpg|alternative=Miraculous Draught of Fishes| ''Mirakla fiŝkapto'' Dosiero:Jacopo_Bassano_-_The_Purification_of_the_Temple,_The_National_Gallery,_London.jpg|alternative=The Purification of the Temple, The National Gallery| ''La Purigo de la Templo'', [[Nacia Galerio (Londono)|La Nacia Galerio]] </gallery> [[Dosiero:Jacopo_da_Ponte_monument,_Bassano_del_Grappa.JPG|eta|Jacopo da Ponte monumento, [[Bassano del Grappa]]]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/b/bassano/jacopo/ Jacopo Bassano in the Web Gallery of Art] * [http://fancyfrindle.com/jacopo-bassano-founder-of-landscape-style/ Jacopo Bassano: Founder of Landscape Style] * {{cite book|first=Michael|last=Bryan|year=1889|title=Dictionary of Painters and Engravers, Biographical and Critical|volume=II L-Z|editor=Walter Armstrong|editor2=Robert Edmund Graves|publisher=George Bell and Sons|location=London|url=https://books.google.com/books?id=K2cCAAAAYAAJ&q=Michael+Bryan+Painters+Engravers&pg=PA1|page=308}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bassano, Jacopo}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1510-1519]] 9a7v0b2i5pzfg93l19u2ob9kbmhlksx 9413875 9413874 2026-06-26T10:55:05Z Sj1mor 12103 9413875 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Portreto de [[Jacopo Bassano]],<br> far [[Girolamo da Ponte]] je la 1590-aj jaroj;<br> oleo sur tolo.}} '''Jacopo BASSANO''' (naskita '''Jacopo dal Ponte''' ; {{Ĉirkaŭ|1510}} en [[Bassano del Grappa]] – mortis la 14-an de februaro 1592 samloke) estis itala renesanca pentristo de la venecia skolo. Li naskiĝis kaj mortis en [[Bassano del Grappa]], kaj prenis la vilaĝon kiel sian familian nomon. Trejniĝinte en la metiejo de sia patro, Francesco la maljuna, li pentris plejparte religiajn pentraĵojn, [[Pejzaĝismo|pejzaĝojn]] kaj ĝenrajn scenojn. Efektive, li ofte traktis bibliajn temojn laŭ la maniero de kamparaj ĝenraj scenoj, reprezentante kamparanojn, bestojn kaj la agraran pejzaĝon kun granda akreco. <ref>{{cite journal|last1=Pilgrim|first1=James|title=Jacopo Bassano and the Flood of Feltre|journal=The Art Bulletin|date=2023|volume=105|issue=3|pages=115-137|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00043079.2023.2176648}}</ref> La pentraĵoj de Bassano estis tre popularaj en [[Venecio]] kaj, poste, tra tuta Eŭropo. Liaj kvar filoj{{Streketo}} Francesco Bassano la Pli Juna, Giovanni Battista da Ponte, Leandro Bassano, kaj Girolamo da Ponte{{Streketo}}ankaŭ fariĝis artistoj kaj sekvis lin atente laŭ stilo kaj temo. [[Dosiero:Jacopo_Bassano_-_The_Good_Samaritan_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|''La [[Parabolo de la bona samariano|Bona Samariano]]'']] [[Dosiero:Jacopo_da_Ponte,called_Jacopo_Bassano_-_Adoration_of_the_Magi_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|Jacopo da Ponte, nomita Jacopo Bassano - ''Adoro de la Saĝuloj'']] [[Dosiero:Jacopo_Bassano_-_The_Way_to_Calvary_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Vojo al Kalvario'']] <gallery mode="packed-hover" heights="150px" caption="Liaj pentraĵoj"> Dosiero:Jacopo_da_Ponte_-_The_Annunciation_to_the_Shepherds_-_WGA01425.jpg|alternative=The Annunciation to the Shepherds (1533), Belvoir Castle| ''La Dianonco al la Paŝtistoj'' (1533), Kastelo Belvoir Dosiero:Bemberg_Fondation_Toulouse_-_La_montée_au_calvaire_-_Jacopo_Bassano_-_Inv.1002.jpg|alternative=The Way to Calvary (1535-1538), Fondation Bemberg| ''La Vojo al Kalvario'' (1535-1538), [[Hôtel d'Assézat|Fondation Bemberg]] Dosiero:'The_Supper_at_Emmaus',_oil_on_canvas_painting_by_Jacopo_Bassano_(Jacopo_dal_Ponte).jpg|alternative=Supper at Emmaus (1538), Kimbell Art Museum| ''Vespermanĝo ĉe Emaus'' (1538), Kimbell Art Museum Dosiero:Jacopo_Bassano_-_The_Procession_to_Calvary,_1540,_oil_on_canvas,_National_Gallery,_London.jpg|alternative=The Procession to Calvary (1540), The National Gallery| ''La Procesio al Kalvario'' (1540), [[Nacia Galerio (Londono)|La Nacia Galerio]] Dosiero:Jacopo_Bassano_Last_Supper_1542.jpeg|alternative=The Last Supper, 1542, Galleria Borghese, Rome| ''La Lasta Vespermanĝo'', 1542, Galleria Borghese, Romo Dosiero:Jacopo_Bassano,_il_vecchio_-_Calvary_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Calvary| ''Kalvario'' Dosiero:Portrait_of_a_Bearded_Man_by_Jacopo_Bassano,_Getty_Center.JPG|alternative=Portrait of a Bearded Man| ''Portreto de Barba Viro'' Dosiero:Jacopo_da_Ponte_-_Portrait_of_a_Cardinal_-_WGA01432.jpg|alternative=Portrait of a Cardinal| ''Portreto de Kardinalo'' Dosiero:JACOPO_DA_PONTE,_CALLED_BASSANO_PORTRAIT_OF_A_GENTLEMAN.jpg|alternative=Portrait of a Gentleman| ''Portreto de sinjoro'' Dosiero:Jacopo_Bassano_(Jacopo_dal_Ponte)_-_The_Adoration_of_the_Kings_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Adoration of the Kings, early 1540s| ''La Adoro de la Reĝoj'', fruaj 1540-aj jaroj Dosiero:Jacopo_Bassano_-_Altarpiece,_1545-50,_originally_painted_for_the_Church_at_Tomo,_canvas,_Pinakothek_at_Munich.jpg|alternative=Altarpiece painted for the Church at Tomo, Pinakothek at Munich| Retablo pentrita por la Preĝejo ĉe Tomo, [[Pinakothek en Munkeno]] Dosiero:Jacopo_Bassano_-_Madonna_and_Child_with_St_John_the_Baptist,_1570,_oil_on_canvas,_Galleria_degli_Uffizi,_Florence.jpg|alternative=Madonna and Child with St John the Baptist (1570), Galleria degli Uffizi| ''Madono kaj Infano kun Sankta Johano la Baptisto'' (1570), [[Uffizi|Galleria degli Uffizi]] Dosiero:The_Baptism_of_Christ_by_Jacopo_Bassano.jpg|alternative=The Baptism of Christ, 1592, private collection| ''La Bapto de Kristo'', 1592, privata kolekto Dosiero:Jacopo_Bassano_and_workshop_-_The_Purification_of_the_Temple_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Jacopo Bassano and workshop - The Purification of the Temple| Jacopo Bassano kaj laborrenkontiĝo - ''La Purigo de la Templo'' Dosiero:Jacopo_Bassano,_il_vecchio_-_Adoration_of_the_Magi_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Adoration of the Magi| ''Adoro de la saĝuloj'' Dosiero:Jacopo_Bassano_workshop_-_Animals_boarding_the_Noah's_Ark_-_Louvre.jpg|alternative=Animals boarding Noah's Ark| ''Bestoj enirantaj la Arkeon de Noa'' Dosiero:Miraculous_Draught_of_Fishes-Bassano.jpg|alternative=Miraculous Draught of Fishes| ''Mirakla fiŝkapto'' Dosiero:Jacopo_Bassano_-_The_Purification_of_the_Temple,_The_National_Gallery,_London.jpg|alternative=The Purification of the Temple, The National Gallery| ''La Purigo de la Templo'', [[Nacia Galerio (Londono)|La Nacia Galerio]] </gallery> [[Dosiero:Jacopo_da_Ponte_monument,_Bassano_del_Grappa.JPG|eta|Jacopo da Ponte monumento, [[Bassano del Grappa]]]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/b/bassano/jacopo/ Jacopo Bassano in the Web Gallery of Art] * [http://fancyfrindle.com/jacopo-bassano-founder-of-landscape-style/ Jacopo Bassano: Founder of Landscape Style] * {{cite book|first=Michael|last=Bryan|year=1889|title=Dictionary of Painters and Engravers, Biographical and Critical|volume=II L-Z|editor=Walter Armstrong|editor2=Robert Edmund Graves|publisher=George Bell and Sons|location=London|url=https://books.google.com/books?id=K2cCAAAAYAAJ&q=Michael+Bryan+Painters+Engravers&pg=PA1|page=308}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bassano, Jacopo}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1510-1519]] k50rs0g6yukzxvx8o5qje21y1f4qm9e 9413876 9413875 2026-06-26T10:55:22Z Sj1mor 12103 9413876 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Portreto de [[Jacopo Bassano]],<br> far Girolamo da Ponte je la 1590-aj jaroj;<br> oleo sur tolo.}} '''Jacopo BASSANO''' (naskita '''Jacopo dal Ponte''' ; {{Ĉirkaŭ|1510}} en [[Bassano del Grappa]] – mortis la 14-an de februaro 1592 samloke) estis itala renesanca pentristo de la venecia skolo. Li naskiĝis kaj mortis en [[Bassano del Grappa]], kaj prenis la vilaĝon kiel sian familian nomon. Trejniĝinte en la metiejo de sia patro, Francesco la maljuna, li pentris plejparte religiajn pentraĵojn, [[Pejzaĝismo|pejzaĝojn]] kaj ĝenrajn scenojn. Efektive, li ofte traktis bibliajn temojn laŭ la maniero de kamparaj ĝenraj scenoj, reprezentante kamparanojn, bestojn kaj la agraran pejzaĝon kun granda akreco. <ref>{{cite journal|last1=Pilgrim|first1=James|title=Jacopo Bassano and the Flood of Feltre|journal=The Art Bulletin|date=2023|volume=105|issue=3|pages=115-137|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00043079.2023.2176648}}</ref> La pentraĵoj de Bassano estis tre popularaj en [[Venecio]] kaj, poste, tra tuta Eŭropo. Liaj kvar filoj{{Streketo}} Francesco Bassano la Pli Juna, Giovanni Battista da Ponte, Leandro Bassano, kaj Girolamo da Ponte{{Streketo}}ankaŭ fariĝis artistoj kaj sekvis lin atente laŭ stilo kaj temo. [[Dosiero:Jacopo_Bassano_-_The_Good_Samaritan_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|''La [[Parabolo de la bona samariano|Bona Samariano]]'']] [[Dosiero:Jacopo_da_Ponte,called_Jacopo_Bassano_-_Adoration_of_the_Magi_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|Jacopo da Ponte, nomita Jacopo Bassano - ''Adoro de la Saĝuloj'']] [[Dosiero:Jacopo_Bassano_-_The_Way_to_Calvary_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Vojo al Kalvario'']] <gallery mode="packed-hover" heights="150px" caption="Liaj pentraĵoj"> Dosiero:Jacopo_da_Ponte_-_The_Annunciation_to_the_Shepherds_-_WGA01425.jpg|alternative=The Annunciation to the Shepherds (1533), Belvoir Castle| ''La Dianonco al la Paŝtistoj'' (1533), Kastelo Belvoir Dosiero:Bemberg_Fondation_Toulouse_-_La_montée_au_calvaire_-_Jacopo_Bassano_-_Inv.1002.jpg|alternative=The Way to Calvary (1535-1538), Fondation Bemberg| ''La Vojo al Kalvario'' (1535-1538), [[Hôtel d'Assézat|Fondation Bemberg]] Dosiero:'The_Supper_at_Emmaus',_oil_on_canvas_painting_by_Jacopo_Bassano_(Jacopo_dal_Ponte).jpg|alternative=Supper at Emmaus (1538), Kimbell Art Museum| ''Vespermanĝo ĉe Emaus'' (1538), Kimbell Art Museum Dosiero:Jacopo_Bassano_-_The_Procession_to_Calvary,_1540,_oil_on_canvas,_National_Gallery,_London.jpg|alternative=The Procession to Calvary (1540), The National Gallery| ''La Procesio al Kalvario'' (1540), [[Nacia Galerio (Londono)|La Nacia Galerio]] Dosiero:Jacopo_Bassano_Last_Supper_1542.jpeg|alternative=The Last Supper, 1542, Galleria Borghese, Rome| ''La Lasta Vespermanĝo'', 1542, Galleria Borghese, Romo Dosiero:Jacopo_Bassano,_il_vecchio_-_Calvary_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Calvary| ''Kalvario'' Dosiero:Portrait_of_a_Bearded_Man_by_Jacopo_Bassano,_Getty_Center.JPG|alternative=Portrait of a Bearded Man| ''Portreto de Barba Viro'' Dosiero:Jacopo_da_Ponte_-_Portrait_of_a_Cardinal_-_WGA01432.jpg|alternative=Portrait of a Cardinal| ''Portreto de Kardinalo'' Dosiero:JACOPO_DA_PONTE,_CALLED_BASSANO_PORTRAIT_OF_A_GENTLEMAN.jpg|alternative=Portrait of a Gentleman| ''Portreto de sinjoro'' Dosiero:Jacopo_Bassano_(Jacopo_dal_Ponte)_-_The_Adoration_of_the_Kings_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Adoration of the Kings, early 1540s| ''La Adoro de la Reĝoj'', fruaj 1540-aj jaroj Dosiero:Jacopo_Bassano_-_Altarpiece,_1545-50,_originally_painted_for_the_Church_at_Tomo,_canvas,_Pinakothek_at_Munich.jpg|alternative=Altarpiece painted for the Church at Tomo, Pinakothek at Munich| Retablo pentrita por la Preĝejo ĉe Tomo, [[Pinakothek en Munkeno]] Dosiero:Jacopo_Bassano_-_Madonna_and_Child_with_St_John_the_Baptist,_1570,_oil_on_canvas,_Galleria_degli_Uffizi,_Florence.jpg|alternative=Madonna and Child with St John the Baptist (1570), Galleria degli Uffizi| ''Madono kaj Infano kun Sankta Johano la Baptisto'' (1570), [[Uffizi|Galleria degli Uffizi]] Dosiero:The_Baptism_of_Christ_by_Jacopo_Bassano.jpg|alternative=The Baptism of Christ, 1592, private collection| ''La Bapto de Kristo'', 1592, privata kolekto Dosiero:Jacopo_Bassano_and_workshop_-_The_Purification_of_the_Temple_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Jacopo Bassano and workshop - The Purification of the Temple| Jacopo Bassano kaj laborrenkontiĝo - ''La Purigo de la Templo'' Dosiero:Jacopo_Bassano,_il_vecchio_-_Adoration_of_the_Magi_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Adoration of the Magi| ''Adoro de la saĝuloj'' Dosiero:Jacopo_Bassano_workshop_-_Animals_boarding_the_Noah's_Ark_-_Louvre.jpg|alternative=Animals boarding Noah's Ark| ''Bestoj enirantaj la Arkeon de Noa'' Dosiero:Miraculous_Draught_of_Fishes-Bassano.jpg|alternative=Miraculous Draught of Fishes| ''Mirakla fiŝkapto'' Dosiero:Jacopo_Bassano_-_The_Purification_of_the_Temple,_The_National_Gallery,_London.jpg|alternative=The Purification of the Temple, The National Gallery| ''La Purigo de la Templo'', [[Nacia Galerio (Londono)|La Nacia Galerio]] </gallery> [[Dosiero:Jacopo_da_Ponte_monument,_Bassano_del_Grappa.JPG|eta|Jacopo da Ponte monumento, [[Bassano del Grappa]]]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/b/bassano/jacopo/ Jacopo Bassano in the Web Gallery of Art] * [http://fancyfrindle.com/jacopo-bassano-founder-of-landscape-style/ Jacopo Bassano: Founder of Landscape Style] * {{cite book|first=Michael|last=Bryan|year=1889|title=Dictionary of Painters and Engravers, Biographical and Critical|volume=II L-Z|editor=Walter Armstrong|editor2=Robert Edmund Graves|publisher=George Bell and Sons|location=London|url=https://books.google.com/books?id=K2cCAAAAYAAJ&q=Michael+Bryan+Painters+Engravers&pg=PA1|page=308}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bassano, Jacopo}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1510-1519]] kgq9huvmgqlt0ufyffzwnfcpuz81soh 0 948124 9413871 2026-06-26T10:52:23Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Jacopo Bassano]] 9413871 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Jacopo Bassano]] f324oxthr4lhymzzz432gyftrq8s2mg 0 948125 9413872 2026-06-26T10:52:58Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Jacopo Bassano]] 9413872 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Jacopo Bassano]] f324oxthr4lhymzzz432gyftrq8s2mg 0 948126 9413878 2026-06-26T11:07:37Z Crosstor 3176 instruisto 9413878 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''[[Mikaelo|Mihály]] Császár''' [mihAj ĉAsAr], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Császár Mihály''' estis [[Hungario|hungara]] [[instruisto]], [[historiisto]], [[tradukisto]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM49831 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=712851&date=2026-06-26 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1879|1|18}} en [[Pápa]], li mortis {{mortotago|1926|9|5}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == {{Paĝonomo}} komence frekventis benediktanan [[gimnazio]]n en sia naskiĝurbo. Li akiris pedagogian diplomon en [[ELTE|Scienca Universitato de Budapeŝto]], poste li doktoriĝis. Komence li instruis en Budapeŝto, [[Rozsnyó]] kaj [[Ružomberok|Rosenberg]], fine en [[Pozono]]. Libertempe li okupiĝis pri latina literaturo en Hungario dum la 15-a jarcento. Li tradukis hungaren verkojn de [[:de:Simon Kézai]] kaj [[Galeotto Marzio]]. Pluraj el liaj operetoj estis sukcese prezentitaj en [[Pozono]], krome li komponis mesojn kaj preĝejajn kantojn. Lia ĉefverko pro lia frua morto restis en manuskripto. == Elektitaj kontribuoj == * ''Galeotto Marzio könyve Mátyás király találó, bölcs és tréfás mondásairól és cselekedeteiről.'' (1901) * ''Kézai Simon magyar krónikája.'' (1901) * ''Az Academia Istropolitana, Mátyás király pozsonyi egyeteme.'' (1914) * ''A török közoktatásügy Magyarország hódolt területén, 1543–1686.'' (1917) * ''A magyar művelődés története'' (manuskripto) == Fontoj == * [https://www.ekmk.hu/lexikon/talalatok3.php?beture=CS%C3%81SZ%C3%81R%20Mih%C3%A1ly Leksikono de Veszprém] * [https://moly.hu/alkotok/csaszar-mihaly/wikipedia Hungarlingva Vikipedio] * [https://mek.oszk.hu/08700/08756/html/szocikk/w/22/22151.htm Teatra Leksikono] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Csaszar Mihaly}} [[Kategorio:Hungaraj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj historiistoj]] [[Kategorio:Hungaraj tradukistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} 1xianjekvqo1bju61b608sdu3xgun1i 9413898 9413878 2026-06-26T11:35:05Z Crosstor 3176 /* Elektitaj kontribuoj */ 9413898 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''[[Mikaelo|Mihály]] Császár''' [mihAj ĉAsAr], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Császár Mihály''' estis [[Hungario|hungara]] [[instruisto]], [[historiisto]], [[tradukisto]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM49831 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=712851&date=2026-06-26 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1879|1|18}} en [[Pápa]], li mortis {{mortotago|1926|9|5}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == {{Paĝonomo}} komence frekventis benediktanan [[gimnazio]]n en sia naskiĝurbo. Li akiris pedagogian diplomon en [[ELTE|Scienca Universitato de Budapeŝto]], poste li doktoriĝis. Komence li instruis en Budapeŝto, [[Rozsnyó]] kaj [[Ružomberok|Rosenberg]], fine en [[Pozono]]. Libertempe li okupiĝis pri latina literaturo en Hungario dum la 15-a jarcento. Li tradukis hungaren verkojn de [[:de:Simon Kézai]] kaj [[Galeotto Marzio]]. Pluraj el liaj operetoj estis sukcese prezentitaj en [[Pozono]], krome li komponis mesojn kaj preĝejajn kantojn. Lia ĉefverko pro lia frua morto restis en manuskripto. == Elektitaj kontribuoj == * ''Galeotto Marzio könyve Mátyás király találó, bölcs és tréfás mondásairól és cselekedeteiről.'' (1901) * ''Kézai Simon magyar krónikája.'' (1901) * ''Jakab bíró leánya.'' (opereto, 1909) * ''A jatagan.'' (opereto, 1912) * ''Az Academia Istropolitana, Mátyás király pozsonyi egyeteme.'' (1914) * ''A török közoktatásügy Magyarország hódolt területén, 1543–1686.'' (1917) * ''A magyar művelődés története'' (manuskripto) == Fontoj == * [https://www.ekmk.hu/lexikon/talalatok3.php?beture=CS%C3%81SZ%C3%81R%20Mih%C3%A1ly Leksikono de Veszprém] * [https://moly.hu/alkotok/csaszar-mihaly/wikipedia Hungarlingva Vikipedio] * [https://mek.oszk.hu/08700/08756/html/szocikk/w/22/22151.htm Teatra Leksikono] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Csaszar Mihaly}} [[Kategorio:Hungaraj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj historiistoj]] [[Kategorio:Hungaraj tradukistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} slkscw18j1vptugjaughqfaeito11pt 0 948127 9413906 2026-06-26T11:57:18Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Longvosta grundokoracio |koloro = pink |dosiero = Long-tailed Ground-roller, Mangily, Madagascar 3.jpg | dosiero larĝo=220px |priskribo de dosiero = Plenkreskulo en Mangily, Madagaskaro |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=220px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Brakipteraciedoj]] ''Brachy..." 9413906 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Longvosta grundokoracio |koloro = pink |dosiero = Long-tailed Ground-roller, Mangily, Madagascar 3.jpg | dosiero larĝo=220px |priskribo de dosiero = Plenkreskulo en Mangily, Madagaskaro |dosiero2 = | dosiero2 larĝo=220px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Brakipteraciedoj]] ''Brachypteraciidae'' |genro = ''[[Uratelornis]]'' |genro aŭtoritato = [[Walter Rothschild|Rothschild]], 1895 |specio = '''Longvosta grundokoracio''' ''U. chimaera'' |statuso = VU | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 16 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Uratelornis chimaera'' |volume=2016 |article-number=e.T22682969A92970628 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22682969A92970628.en |access-date=16 Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Uratelornis chimaera'' |dunomo aŭtoritato = [[Walter Rothschild|Rothschild]], 1895 |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Long-tailed Ground Roller Range Map.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Longvosta grundokoracio'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Uratelornis chimaera''), estas membro de la familio [[Brakipteraciedoj]] kaj la narid [[Madagascar spiny thickets|spiny forest]]s near the coast in southwestern [[Madagascar]], this ground roller occurs at extremely low [[Population density|population densities]] throughout its habitat. This species requires shade and a deep layer of leaves on the ground, and it is absent from parts of the spiny forest lacking these features. It has no recognized [[subspecies]], and its closest relative is the [[scaly ground roller]]. The long-tailed ground roller is the only ground roller to definitively display [[sexual dimorphism]] (differences in [[plumage]] or size between sexes). It is a medium-sized bird with a plump silhouette and a long tail. The upperparts are dark brown with black streaks while the underparts are light gray. The white throat is framed by black [[malar stripe]]s and a black breastband, and a white stripe is present at the base of the bill. Sky-blue feathers are visible at the edge of the wings and the tail. [[Bird vocalization|Calls]] are rarely made outside the [[breeding season]], though multiple courtship calls are made. These ground rollers feed primarily on [[invertebrate]]s, including ants, beetles, butterflies, and worms, which they find by searching through deep [[leaf litter]] or by remaining still and watching attentively. The ground roller primarily runs through its habitat on its strong legs, as its wings are relatively weak. It is a [[monogamy in animals|monogamous]] species, and it defends a territory during the breeding season of October to February. It digs a tunnel in the sand, at the end of which is a wider chamber where it makes its [[bird nest|nest]] out of leaves and earthy pellets. Two to four eggs are laid. After the chicks [[fledge]], the birds continue living in family groups until at least February before dispersing more widely across the [[scrubland]]. This bird is classified as [[vulnerable species|vulnerable]] by the [[IUCN]] and is threatened by [[habitat destruction]]. Since the arid, spiny forests in which it lives are not [[protected area|protected]] by the Malagasy government, it is losing habitat to [[slash-and-burn]] agriculture, [[charcoal]] collection, and [[illegal logging in Madagascar|logging]]. It is also hunted by the [[Malagasy people|native peoples of Madagascar]]. ==Taxonomy== British banker and [[naturalist]] [[Walter Rothschild, 2nd Baron Rothschild|Walter Rothschild]] first described the long-tailed ground roller in 1895, giving it the scientific name ''Uratelornis chimaera''; Rothschild published his description in ''[[Novitates Zoologicae]]'', the periodical of his private museum.<ref name="Rothschild">{{cite journal | last =Rothschild | first =Walter | author-link =Walter Rothschild | title =A New Species and Genus of Rollers | journal =Novitates Zoologicae | volume =2 | issue =4 | page =479 | publisher =Hazel Watson & Viney Ltd. | location =London | date = Dec 1895 | url =https://www.biodiversitylibrary.org/item/24182#page/505/mode/1up}}</ref><ref>{{cite web | title =History of the Collections | work =History | publisher =The Natural History Museum | year =2013 | url =http://www.nhm.ac.uk/tring/history-collections/history-of-the-collections/index.html | access-date = 2013-04-24}}</ref> The adaptations required for the ancestral long-tailed ground roller to inhabit scrubland led Rothschild to create the monotypic genus ''Uratelornis'' for the species in his description.<ref name="Langrand378"/> The genus name ''Uratelornis'' is derived from the [[Ancient Greek]] word ''oura'' "tail," and ''atelornis'' in reference to [[Atelornis|another genus]] of ground roller.<ref name="Jobling396">{{Harvnb|Jobling|2010|p=396}}</ref> ''Atelornis'' comes from the Ancient Greek words ''ateles'' "indeterminate or incomplete," and ''ornis'' "bird."<ref name="Jobling58">{{Harvnb|Jobling|2010|p=58}}</ref> The [[specific name (zoology)|specific name]], ''chimaera'', is a reference to the Ancient Greek mythological creature known as the [[Chimera (mythology)|chimera]].<ref name="Stickney">{{cite book | last =Stickney | first =Eleanor H. | title =The "Whys" of Bird Names | publisher =Vantage Press | year =2009 | location =New York | page =20 | url =https://books.google.com/books?id=TeHhNK4J87oC&pg=PA20 | isbn =978-0-533-16080-8}}</ref> The long-tailed ground roller is placed in the [[ground roller]] family, which gets its common name due to its similarity to the [[Coraciidae|roller]]s and its largely terrestrial nature.<ref name="Langrand378">{{Harvnb|Langrand|2001|p=378}}</ref> Until recently the ground rollers, [[cuckoo roller]], and rollers were all placed in a single family, Coraciidae, in which each of the three groups formed a subfamily.<ref name="Langrand378"/><ref name="Kirchman"/> In 1971, Joel Cracraft proposed a separate family for the ground rollers based on significant differences in behavior, plumage, and [[skull|post-cranial]] anatomy between the groups.<ref name="Cracraft">{{cite journal | last = Cracraft| first = Joel | title = The Relationships and Evolution of the Rollers: Families Coraciidae, Brachypteraciidae, and Leptosomatidae | journal = The Auk | volume = 88 | issue = 4 | pages = 723–752 | publisher = University of California Press | location = Berkeley | date = October 1971 | jstor = 4083834 | doi = 10.2307/4083834 | doi-access = free }}</ref> This position is supported by [[DNA]] evidence.<ref name="Kirchman"/> It has been suggested, but not widely accepted, that ground rollers are closely related to the [[puffbird]]s and [[jacamar]]s.<ref name="Langrand378"/><ref name="Olson">{{cite journal | last =Olson | first =Storrs L. | author-link =Storrs L. Olson | title =Evidence for a Polyphyletic Origin of the Piciformes | journal =The Auk | volume =100 | issue =1 | pages =126–133 | location =Berkeley, CA | publisher = American Ornithologists' Union | date =January 1983 | jstor=4086285}}</ref> It has been speculated that the ancestor of the long-tailed ground roller was an [[wikt:arboreal|arboreal]] roller that crossed over from Africa to Madagascar and developed a terrestrial lifestyle before moving from the [[rainforest]]s into the long-tailed ground roller's arid scrubland.<ref name="Langrand378"/> No fossils have been found for this genus, and [[molecular phylogenetics|genetic analysis]] suggests that this bird's closest relative is the [[scaly ground roller]].<ref name="Kirchman">{{cite journal | last = Kirchman | first = Jeremy J.|author2=Shannon J. Hackett |author3=Steven M. Goodman |author4=John M. Bates | title = Phylogeny and Systematics of Ground Rollers (Brachypteraciidae) of Madagascar | journal = The Auk | volume = 118 | issue = 4 | pages = 849–863 | publisher = University of California Press | location = Berkeley | date = October 2001 | issn = 0004-8038 | doi = 10.1642/0004-8038(2001)118[0849:PASOGR]2.0.CO;2 |jstor=4089837 | s2cid = 85861288| doi-access = free }}</ref> The long-tailed ground roller has no subspecies.<ref name="Langrand388"/> ==Description== [[File:Long-tailed Ground-roller.jpg|thumb|right|alt=Adult cocking its head and showing its white chin lined with brown stripes in a sandy thicket.|The long-tailed ground roller is largely terrestrial.]] The long-tailed ground roller's silhouette is highly distinctive due to its long tail and plump silhouette.<ref name="Sinclair"/> The bird is {{convert|34|to|47|cm|in|sp=us}} long, although its tail can contribute up to {{convert|30|cm|in|sp=us}} of the length, which makes it the longest tail of any of the ground rollers.<ref name="Langrand388"/><ref name="Sinclair">{{cite book | last = Sinclair| first = Ian|author2=Oliver Langrand | title = Birds of the Indian Ocean Islands | publisher = Struik | year = 2003 | location = Cape Town | page = 124 | url = https://books.google.com/books?id=v7orZe55T5EC&pg=PA124| isbn =1-86872-956-7}}</ref> This ground roller has short wings and long, pinkish-brown legs.<ref name="Langrand379"/> The male has a sandy [[Buff (colour)|buff]] crown and dark brown upperparts with black streaks.<ref name="Langrand388"/> Its [[supercilium]] is a pale buff color, while the ear-[[Covert (feather)|coverts]] are brown.<ref name="Langrand388"/> The eyes are brown, while the short and stout [[beak]] is black.<ref name="iucn status 16 November 2021" /><ref name="Langrand388"/> Its tongue is long with a brush-like tip to help it collect insects.<ref name="Langrand378"/> A white stripe is present at the base of the bill and is surrounded by brown and black [[cheek|malar]] stripes. These malar stripes and the black breastband frame a white throat.<ref name="Langrand388"/> The tail has 15 to 20 dark brown bars marking it, while the outer [[rectrices]] are sky blue; this sky blue is also present on the wing-coverts.<ref name="Langrand388"/> In flight, the bird's two black and white bands on the [[Remiges#Remiges|primaries]] and secondaries are conspicuous.<ref name="Langrand388"/> The underparts are a light gray, and the breast white.<ref name="Langrand388"/> The toes are [[Zygodactyl#Zygodactyly|zygodactylous]], with the first and fourth toes turned outwards and the middle two toes turned inwards.<ref name="Langrand379">{{Harvnb|Langrand|2001|p=379}}</ref> The female resembles the male, but is smaller and has a narrower chestband and a shorter tail.<ref name="Langrand388"/><ref name="Tobias"/> Also, the female loses her tail while nesting.<ref name="Langrand379"/> These differences make the long-tailed ground roller the only ground roller to definitively display [[sexual dimorphism]].<ref name="Langrand378"/> Juveniles of both sexes resemble the adult female, but have duller plumage, particularly in the black bands on the chest, neck, and eyes.<ref name="Sinclair"/> Although it is generally a silent species, during the breeding season the vocalizations of the long-tailed ground roller include a "hooting" sound, a "popping" ''tu-tuc'', and a soft ''boo'' sound.<ref name="Sinclair"/><ref name=Tobias>{{cite journal | last = Tobias | first = Joseph A. |author2=Nathalie Seddon | title = Vocalizations and Display in the Long-tailed Ground Roller (''Uratelornis chimaera'') | journal = The Wilson Bulletin | volume = 115 | issue = 2 | pages = 193–196 | publisher = Wilson Ornithological Society | location = Lawrence, Kansas | date = June 2003 | jstor = 4164547 | doi = 10.1676/02-063 | s2cid = 86233404 | url = https://www.biodiversitylibrary.org/part/210421 }}</ref><ref name="Langrand383"/> The low-pitched "hooting" is given by males from a perch {{convert|2|to|6|m|ft|sp=us}} above the ground at dusk or at night. The sound carries for a distance of at least {{convert|200|m|ft|sp=us}} and may either attract a mate or defend a territory. The bird pumps its tail while giving this call.<ref name="Tobias"/> One [[Bird vocalization#Function|territorial call]] is a series of soft ''boo'' notes, typically coming in sets of six to ten and descending in volume near the end.<ref name="Langrand388"/> Another call, given by both sexes, is a series of chuckling ''tu-tuc'' sounds lasting between 10 and 40&nbsp;seconds that occasionally ends in a loud snapping sound produced by the wings.<ref name="Langrand388"/><ref name="Tobias"/> This call is given when birds are close to each other either on the ground or on low perches, and it does not carry over long distances. The use of wing-snapping to produce a sound is a rare phenomenon in birds, and in the order [[Coraciiformes]] only one other family, the [[tody|todies]], is known to do it.<ref name="Tobias"/> Low ''gu'' notes are given by mates as they come in contact with each other.<ref name="Langrand388"/> ==Distribution and habitat== [[File:Spiny forest 3, Ifaty, Madagascar.jpg|thumb|right|alt=A dry spiny forest shows a path of red sand, various small shrubs, and a dominating, fat baobab tree.|[[Madagascar spiny thickets|Spiny forest]] at [[Ifaty]], featuring an ''[[Adansonia]]'' (baobab) species and other vegetation]] [[Endemism|Endemic]] to the island nation of Madagascar, the long-tailed ground roller inhabits a narrow strip of suitable habitat by the coast in the southwestern part of the island.<ref name="Langrand380">{{Harvnb|Langrand|2001|p=380}}</ref> This strip is bordered by the [[Mangoky River]] in the north, the [[Fiherenana River]] in the south, and lowland hills in the east.<ref name="Langrand388">{{Harvnb|Langrand|2001|p=388}}</ref> It totals about {{convert|10,500|km2|sqmi|lk=on|sp=us}} in area; however, the species is extremely uncommon within its range and occurs at densities of about 0.8 to 10 per square kilometer (2.1 to 25 per square mile).<ref name="iucn status 16 November 2021" /> This area ranges in elevation from sea level to {{convert|100|m|ft|sp=us}}.<ref name="Langrand388"/> The long-tailed ground roller does not [[bird migration|migrate]], though it may disperse across a larger area outside the breeding season.<ref name="Langrand383">{{Harvnb|Langrand|2001|p=383}}</ref> This species' prime habitat is spiny forest, a mix of sub-arid [[Deserts and xeric shrublands|thorn-scrub]] and deciduous woodland that only receives on average {{convert|500|mm|in|sp=us}} of water a year and is covered in sandy soil.<ref name="Langrand380"/> The dominant plants in these [[Madagascar spiny thickets|spiny forest]]s belong to the cactus-like family [[Didiereaceae]] (especially ''[[Didierea madagascariensis]]'') and more tree-like family [[Euphorbiaceae]] (especially ''[[Euphorbia stenoclada]]'').<ref name="Langrand380,388">{{Harvnb|Langrand|2001|pp=380, 388}}</ref> [[Adansonia|Baobab]] trees are also prevalent.<ref name="Langrand388"/> It was formerly believed that the long-tailed ground roller preferred an undisturbed forest habitat, while tolerating small amounts of disturbance.<ref name="Langrand380"/> Later studies have concluded that it actually prefers degraded habitat.<ref name="iucn status 16 November 2021" /> Despite this, shade is necessary, and the species is not found in deforested habitat or on the shadeless dunes prevalent in its range.<ref name="iucn status 16 November 2021" /><ref name="Langrand388"/> ==Ecology and behavior== The long-tailed ground roller is a shy and elusive bird and, if seen by a human observer, it either freezes or runs away. As its short wings suggest, the species rarely flies, but it is a powerful runner.<ref name="Langrand380,388"/> While largely terrestrial, it roosts in low trees and bushes, and sings from low perches.<ref name="iucn status 16 November 2021" /> Long-tailed ground rollers are solitary outside the breeding season. Although [[diurnality|diurnal]], it does occasionally forage at night unlike most other ground rollers.<ref name="SeddonB">{{cite journal | last = Seddon | first = Nathalie | author2 = Joseph A. Tobias | title = Population Size and Habitat Associations of the Long-tailed Ground Roller ''Uratelornis chimaera'' | journal = Bird Conservation International | volume = 17 | issue = 1 | pages = 1–12 | publisher = BirdLife International | location = Cambridge | date = March 2007 | doi = 10.1017/S095927090600058X | doi-access = free }}</ref> When calling, this ground roller bobs its head and raises its tail.<ref name="Langrand381">{{Harvnb|Langrand|2001|p=381}}</ref> The long-tailed ground roller also raises its tail when it is excited.<ref name="Langrand381" /> ===Diet=== This species forages almost exclusively from the ground, where it alternates between remaining still and watching attentively and actively searching for it by rummaging through deep leaf litter.<ref name="Langrand380"/><ref name="Langrand381"/> It eats a wide range of invertebrates, including ants, beetles, butterflies, caterpillars, cockroaches, grasshoppers, woodlice, and worms, and occasionally small vertebrates. Despite the long-tailed ground roller's poor flying abilities, it has been seen catching butterflies in midair.<ref name="Langrand388"/> ===Reproduction=== [[File:Uratelornis chimaera nest entrance.jpg|thumb|right|alt=A small hole descends into the red sandy earth at an angle.|Entrance to a nesting burrow]] The breeding season coincides with the [[wet season|rainy season]], which lasts from October to January.<ref name="Langrand388"/> During this period this bird abandons its solitary habits to find a mate, with which it remains [[monogamy in animals|monogamous]]. Males form [[Territory (animal)|territories]] during the breeding season, and they defend their area with territorial calls.<ref name="Langrand382">{{Harvnb|Langrand|2001|p=382}}</ref> These calls are given from a perch up to {{convert|6|m|ft|sp=us}} off the ground for an hour after sunrise and occasionally throughout the day and night.<ref name="Langrand388"/> During courtship, males have been observed [[nuptial gift (animal behavior)|feeding the female]].<ref name="Langrand382"/> Male and female long-tailed ground rollers use their bills and feet to excavate a burrow in consolidated, flat sand and construct their nest at the end of it.<ref name="SeddonB"/><ref>{{Harvnb|Langrand|2001|pp=382, 388}}</ref><ref name="Jenkins246">{{Harvnb|Jenkins|1987|p=246}}</ref> The burrow, always constructed away from grassy vegetation, is downward-sloping and is between {{convert|0.8|and|1.2|m|ft|sp=us}} long with a diameter of {{convert|8|cm|in|sp=us}}. The end of the burrow widens into a {{convert|20|cm|in|sp=us|adj=on}} wide chamber with a shallow depression covered in dry leaves and earthy pellets.<ref name="Langrand382"/> When digging its nest, the long-tailed ground roller occasionally walks underneath a low branch, tilts its head upwards, and, while remaining motionless, releases a rising crescendo of its ''tu-tuc'' calls. At the height of the crescendo the bird breaks off its call and flies upwards onto the branch while producing a "ripping and crackling sound" with its wingbeats.<ref name="Tobias"/> From the perch the bird releases a stream of ''boo'' notes. This display is thought to be part of a [[courtship display|courtship ritual]].<ref name="Tobias"/> Each pair digs one to six nesting burrows during the breeding season; the extra burrows are known as speculative burrows.<ref name="SeddonB"/> Between October and January, and peaking in November, the species normally lays two smooth, white eggs, though sometimes it lays three or four.<ref name="iucn status 16 November 2021" /><ref name="Langrand382"/> The [[avian incubation|incubation]] period and fledging time of this ground roller is unknown.<ref name="Langrand382"/> After the young fledge, they live in a family group of four to five birds until approximately February, at which point the family disperses.<ref name="SeddonB"/> ==Conservation== Classified as [[vulnerable species|vulnerable]] by the [[IUCN]] due to ongoing habitat destruction and a decline in the quality of the remaining habitat,<ref name="iucn status 16 November 2021" /> the long-tailed ground roller is believed to be the most threatened species of ground roller.<ref name="Langrand388"/> Thirty percent of its already small habitat area was degraded between the mid-1970s and 2000. Slash-and-burn agriculture, charcoal production, logging, and cattle grazing have all contributed to the [[loss of habitat]].<ref name="Langrand384">{{Harvnb|Langrand|2001|p=384}}</ref> As of 2012, no reserves protect any portion of its habitat, and as a result its habitat has been described as the area of Madagascar most in need of [[habitat conservation|conservation efforts]].<ref name="iucn status 16 November 2021" /><ref name="Seddon">{{cite journal | last = Seddon | first = Nathalie | author2 = Joe Tobias | author3 = James W. Yount | author4 = Julien Remi Ramanampamonjy | author5 = Stuart Butchart | author6 = Hiarinirina Randrianizahana | title = Conservation Issues and Priorities in the Mikea Forest of South-west Madagascar | journal = Oryx | volume = 34 | issue = 4 | pages = 287–304 | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge | date = October 2000 | doi=10.1046/j.1365-3008.2000.00134.x| doi-access = free }}</ref> It is also threatened by both hunting and [[egg-collecting]]. In addition to humans, dogs hunt this species, and the [[Introduced species|introduced]] [[black rat]] is a nest predator.<ref name="Langrand384"/> This ground roller is capable of tolerating some habitat disturbance, but requires a suitable amount of shade and leaf litter to continue living in the area.<ref name="Langrand380"/> Although it was fairly common at the beginning of the twentieth century, its population went into decline and it was considered rare by the 1960s.<ref name="Jenkins245">{{Harvnb|Jenkins|1987|p=245}}</ref> As of 2012, the estimated population of the long-tailed ground roller is between 9,500 and 32,700 birds and declining.<ref name="iucn status 16 November 2021" /> ==Relationship with humans== As the long-tailed ground roller is remarkably silent and difficult to see during the non-breeding season, the [[Malagasy people|local inhabitants of Madagascar]] once believed that this bird [[hibernation|hibernated]] in its burrows. While not particularly tasty, this species is hunted for food due to its large size and the relative ease of capture compared with arboreal birds.<ref name="Langrand383"/> In the early twentieth century, it was hunted by herdsmen with [[blowgun]]s.<ref name="Jenkins246"/> In the 1950s and 1960s, natives trapped this ground roller and dug out its nesting burrows.<ref name="Jenkins246"/> This bird has been featured on several of Madagascar's stamps.<ref name="stamp">{{cite web|author=Scharning, Kjell|title=Long-tailed Ground Roller Stamps |url=http://www.birdtheme.org/mainlyimages/index.php?spec=389|publisher = Kjell Scharning | access-date=2011-10-29}}</ref> Only one zoo, Germany's [[Weltvogelpark Walsrode]], keeps this species.<ref name="Grummt">{{cite book | last = Grummt | first = Wolfgang | title = Zootierhaltung | publisher = Deutsch | year = 2009 | location = Frankfurt | page = 532 | language = de | url = https://books.google.com/books?id=4_rUn0oqbI0C&pg=PA532 | isbn =978-3-8171-1636-2}}</ref> It is considered by [[birdwatcher]]s to be one of the world's most elusive birds.<ref name="Keith">{{cite journal | last = Keith | first = Stuart | author-link = Stuart Keith | title = Birding planet Earth — a world overview | journal = Birding | volume =6 | pages = 203–216 | publisher = American Birding Association | date = July–August 1974}}</ref>ura vivanta specio de la genro ''[[Uratelornis]]''. Ĝi estas [[endemio|endemia]] de sudokcidenta [[Madagaskaro]]. == Referencoj == {{Referencoj}} * ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8 * {{cite book| editor-last =Jenkins | editor-first =M. D. | title =Madagascar: An Environmental Profile | publisher =IUCN/UNEP/WWF | year =1987 | location =Gland, Switzerland | url = https://www.biodiversitylibrary.org/page/31458141#page/6/mode/1up |isbn=978-2-88032-607-4}} * {{cite book | last =Jobling| first =James A.| title =The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url =https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling| publisher =[[Christopher Helm]] | year =2010 | location =London | isbn =978-1-4081-2501-4}} * {{cite encyclopedia | last = Langrand | first = Olivier | editor-last = del Hoyo | editor-first = Josep | editor2-last = Elliott | editor2-first = Andrew | editor3-last = Sargatal | editor3-first = Jordi | title = Family Brachypteraciidae (Ground-rollers) | encyclopedia = [[Handbook of the Birds of the World]] | volume = 6. Mousebirds to Hornbills | publisher = Lynx Editions | location = Barcelona | year = 2001 | isbn = 84-87334-30-X | url-access = registration | url = https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse }} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Uratelornis chimaera}} {{Wikispecies|Uratelornis chimaera}} *[https://web.archive.org/web/20111204032018/http://www.arkive.org/long-tailed-ground-roller/uratelornis-chimaera/ Image Gallery] at [[ARKive|ARKive.org]] *[https://www.biodiversitylibrary.org/item/24182#page/505/mode/1up Original description] at the [[Lynx Edicions|Internet Bird Collection]] *[http://ibc.lynxeds.com/species/long-tailed-ground-roller-uratelornis-chimaera Videos] at the [[Biodiversity Heritage Library]] {{Portalo Biologio}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] qfm2go5mcymw2ttdt7d5aubf647htb4 0 948128 9413907 2026-06-26T11:57:57Z Kani 670 Alidirektigis al [[Longvosta grundokoracio]] 9413907 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Longvosta grundokoracio]] d7ct79g84zgfipk5ussmiu51hsjzmyd